ဝန်ကြီးချုပ် မာရေပီက ကုလသမဂ္ဂမိန့်ခွန်းတွင် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်အကြောင်း ပြောကြား

 

ဝန်ကြီးချုပ် မာရေပီက ကုလသမဂ္ဂမိန့်ခွန်းတွင် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်အကြောင်း ပြောကြား

မြော်လင့်ခြင်းအသင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သော ဝန်ကြီးချုပ် မာရေပီ၏ ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ဆိုင်ရာ မိန့်ခွန်း

အဒ်ဗန်တစ်စ် တူဒေးနှင့် စပက်ထရမ်တို့သည် ဖိတ်ကြားထားသော ဧည့်သည်များအဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်

ဘျွန် ကာလ်မန် (Björn Karlman) နှင့် အလက်ဇန်းဒါး ကာပင်တာ (Alexander Carpenter)

နယူးယောက် — စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်၊ သောကြာနေ့မွန်းလွဲပိုင်းတွင် ကျွန်ုပ်တို့သည် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံခန်းမအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြပြီး ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဂုဏ်ထူးဆောင် ဂျိမ်းစ် မာရေပီ၏ တရားဝင်မိန့်ခွန်းကို နားထောင်ခဲ့ကြသည်။ သူ၏မိန့်ခွန်းသည် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကို အဓိကထားပြီး “အတင်းအကျပ်ပြုလုပ်ထားသော ယုံကြည်ခြင်းသည် ယုံကြည်ခြင်းမဟုတ်တော့ပါ” ဟူသော အချက်ကို အလေးပေးခဲ့သည်။

စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်၊ သောကြာနေ့တွင် ကျင်းပနေသော ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ။

သတ္တမနေ့မြော်လင့်ခြင်းအသင်းတော်မှ ဓမ္မအမှုဆောင်တစ်ဦး၏ သားဖြစ်ပြီး မိမိကိုယ်တိုင်လည်း တစ်သက်လုံး အသင်းတော်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ခဲ့သော မာရေပီက ၈၁ ကြိမ်မြောက် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံတွင် “လွတ်လပ်ခြင်းသည် ရွေးချယ်မှုတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး လူသားတိုင်း၏ အသိစိတ်ထဲတွင် ထည့်သွင်းပေးထားသော ဘုရားသခင်ပေးသည့် အခွင့်အရေးဖြစ်သည်ဟု ကျွန်ုပ်ယုံကြည်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် “စစ်မှန်သောယုံကြည်ခြင်းကို အင်အားသုံးခြင်း၊ ကြောက်ရွံ့စေခြင်း၊ ဥပဒေဖြင့် အတင်းအကျပ်ပြုခြင်း သို့မဟုတ် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်းတို့ဖြင့် ချမှတ်၍ မရနိုင်ပါ” ဟု ထပ်မံပြောကြားခဲ့သည်။ မိမိနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၅၊ လူ့အခွင့်အရေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကြေညာစာတမ်း၏ အပိုဒ် ၁၈ နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ ပထမပြင်ဆင်ချက်တို့ကို ကိုးကား၍ နိုင်ငံအားလုံးသည် ဘုရားကျောင်းနှင့် နိုင်ငံတော်ကို ခွဲခြားထားခြင်းအားဖြင့် အတွေးအခေါ်လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ဘာသာရေးကျင့်သုံးခွင့်တို့ကို မြှင့်တင်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။

လွန်ခဲ့သော လေးလခန့်က ကျွန်ုပ်တို့နှင့် တွေ့ဆုံစဉ်တွင် ပြောပြခဲ့သော မိန့်ခွန်းအကြောင်းကို မာရေပီက ထိုနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် ၁၉၃ နိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်များသာ တက်ရောက်ခွင့်ရသော အထွေထွေဆွေးနွေးပွဲတွင် သူရရှိထားသည့် မိနစ် ၂၀ အတွင်း ဘာသာရေးအပေါ် အခြေခံ၍ မည်သည့်နိုင်ငံမျှ ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်း မပြုသင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အများစုကိုးကွယ်သော ဘာသာရှိသည့် နိုင်ငံများကိုလည်း အာရုံစိုက်စေပြီး “အများစုဖြစ်ခြင်း၏ အရေအတွက်ကြီးမားမှုသည် လူနည်းစု၏ အခွင့်အရေးများကို လျော့နည်းစေခြင်း မရှိပါ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် “လူတစ်ဦးသည် ဘာသာတရားတစ်ခုခုကို ကိုးကွယ်သည်ဟု မကြေညာဘဲ နေခွင့်လည်း ရှိရမည်” ဖြစ်ပြီး “မည်သည့်နိုင်ငံတော်မျှ” “လူသားတို့၏ ဝိညာဉ်ကို အတင်းအကျပ်စေခိုင်း” ခွင့်မရှိကြောင်း မာရေပီက ထပ်မံပြောကြားခဲ့သည်။

ဤအငြင်းအခုံ၏ အကြောင်းအရာနှင့် ပြောဟန်မှာ မြော်လင့်ခြင်းအသင်းသားတို့၏ သဘောထားနှင့် အလွန်တူသည်ဟု ထင်ရသည်။ မိန့်ခွန်းတစ်လျှောက် အချို့အချိန်များတွင် နိုင်ငံအသီးသီးမှ ကိုယ်စားလှယ်များ ထိုင်နေသည့် ခန်းမ၏ အစိတ်အပိုင်းအသီးသီးမှ အားပေးသံများကို ကြားခဲ့ရသည်။ ထင်ရှားစွာ အားပေးခဲ့သည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှာ ဇမ်ဘီယာဖြစ်ပြီး ၎င်း၏သမ္မတ ဟာကာအင်ဒီ ဟီချီလီမာ (Hakainde Hichilema) သည်လည်း မြော်လင့်ခြင်းအသင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ဘေးတွင် ထိုင်နေသော ဝါရှင်တန်ဒီစီအခြေစိုက် ပါပူအာနယူးဂီနီ သံတမန်တစ်ဦးက ပစ်ဂျင်ဘာသာစကားဖြင့် “ဓမ္မအမှုဆောင်တစ်ဦးရဲ့သား၊ တရားဟောလိုက်စမ်းပါ” ဟု အော်ပြောခဲ့သည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်မှ ၂၈ ရက်အထိ ၈၁ ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေးအတွက် အထွေထွေညီလာခံခန်းမ ထိုင်ခုံနေရာပြပုံ။ ပါပူအာနယူးဂီနီသည် ပနားမားနိုင်ငံ၏ဘေး၊ ရှေ့ပိုင်းအနီးတွင် ထိုင်နေသည်။

မာရေပီသည် မိန့်ခွန်းကို နိဂုံးချုပ်ချိန်တွင် ကျွန်ုပ်တို့ထံ မျှဝေထားခဲ့သော မူကြမ်းတွင် မပါဝင်သည့် စကားတစ်ကြောင်းကို ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။ “ယေရှုကြွလာသည်အထိ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကမ္ဘာမြေကို ကာကွယ်ရန် အလုပ်လုပ်ရမည်” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

နောက်တစ်နေ့နံနက်စာစားချိန်တွင် မာရေပီက မျက်လုံးများတွင် အရောင်တောက်ပလျက် မိမိကိုယ်တိုင်ပင် သိချင်နေသည့်ပုံဖြင့် ကုလသမဂ္ဂတွင် ထိုကဲ့သို့သော ကြွလာခြင်းကိုမျှော်လင့်သည့် စကားလုံးများကို စင်မြင့်ပေါ်မှ ပထမဆုံးပြောဆိုသူ ဖြစ်မဖြစ် စဉ်းစားနေခဲ့သည်။

ကုလသမဂ္ဂသို့ ကျွန်ုပ်တို့ မည်သို့ရောက်ရှိခဲ့သနည်း

စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်၊ သောကြာနေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂသို့ မသွားမီ ဝန်ကြီးချုပ် ဂျိမ်းစ် မာရေပီနှင့် သူ၏ဟိုတယ်တွင် တွေ့ဆုံစဉ်။

ဘယ်မှညာသို့ — ဘျွန် ကာလ်မန်၊ ဝန်ကြီးချုပ် ဂျိမ်းစ် မာရေပီ၊ အလက်ဇန်းဒါး ကာပင်တာ၊ ဒေါရစ် တက်ဇ် ကာပင်တာ။ စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်တွင် ကုလသမဂ္ဂသို့ မသွားမီ ဝန်ကြီးချုပ် ဂျိမ်းစ် မာရေပီနှင့် သူ၏ဟိုတယ်တွင်။

ကျွန်ုပ်တို့သည် လွန်ခဲ့သော လေးလက ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံတွင် ပူးတွဲသတင်းရေးသားသည့် ခရီးစဉ်အတွင်း မာရေပီနှင့် ပထမဆုံးတွေ့ဆုံခဲ့ကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိသည့် ဥပုသ်နေ့တွင် မြို့တော် ပို့တ်မော်စ်ဘီရှိ ကိုရိုဘိုစီယာ သတ္တမနေ့မြော်လင့်ခြင်းအသင်းတော် ဝတ်ပြုအစီအစဉ်အတွင်း ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် သူ၏ဇနီး ရေချယ်လ် မာရေပီတို့နှင့်အတူ ထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် သူတို့က ကျွန်ုပ်တို့အား နေ့လယ်စာစားရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်တွင် နောက်ထပ် သုံးနာရီခန့် ပုံပြင်များပြောခြင်း၊ ရယ်မောခြင်းများ ပြုလုပ်ကာ Walla Walla တက္ကသိုလ်တွင် တက်ရောက်ခဲ့ဖူးသော သူတို့၏သား ဂျူအီ (Jui) နှင့်လည်း တွေ့ဆုံခဲ့ကြသည်။ အချိုပွဲစားနေစဉ်တွင် မာရေပီက ကုလသမဂ္ဂ၌ ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်အကြောင်း ပြောကြားမည့် အစီအစဉ်ကို မျှဝေပြီး ကျွန်ုပ်တို့အား သူ၏ဧည့်သည်များအဖြစ် တက်ရောက်ရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။

လုံခြုံရေးလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများအရ ကျွန်ုပ်တို့၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်အချက်အလက်များကို ဝန်ကြီးချုပ်ထံ မိတ္တူအများအပြား ပေးပို့ရပြီး ထိုနေ့တွင် “Mission ၏ ဧည့်သည်” ဟု ရေးသားထားသည့် ကုလသမဂ္ဂဝင်ခွင့်ကတ်များကို ကျွန်ုပ်တို့ ရရှိခဲ့သည်။ ကတ်များပေါ်တွင် အနီရောင်မင်ဖြင့် “စောင့်ကြပ်လိုက်ပါမည်” ဟု ရေးထားသည်။ ထိုကတ်များဖြင့် စတုတ္ထထပ် လသာဆောင်နှင့် နိုင်ငံအသီးသီး၏ ကိုယ်စားလှယ်များ ထိုင်သည့် အထွေထွေညီလာခံခန်းမသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ရခဲ့သည်။

ကုလသမဂ္ဂဌာနချုပ်တည်ရှိရာ ဧက ၁၈ ခန့် ကျယ်ဝန်းသည့် အဆောက်အအုံဝန်းအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန် အမြဲတမ်းနှင့် ယာယီခြံစည်းရိုးများကို ဖြတ်ကျော်ခဲ့ရသည်။ အဝေးမှ ဆန္ဒပြသူများ၏ အသံများကို ကြားခဲ့ရပြီး အပြင်ဘက်ဝင်ခွင့်စစ်ဆေးမှု နှစ်ကြိမ်နှင့် လေဆိပ်ပုံစံ လုံခြုံရေးစစ်ဆေးမှုတို့ကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည်။ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံအဆောက်အအုံထဲသို့ ဝင်သည့်အခါတွင်လည်း ကျွန်ုပ်တို့၏ ကတ်များကို ထပ်မံစစ်ဆေးခဲ့ပြီး ဓာတ်လှေကားတွင်လည်းကောင်း၊ ထိုနေ့တွင် ကျွန်ုပ်တို့ဆင်းခဲ့သည့် အထပ်တိုင်းတွင်လည်းကောင်း ထပ်မံစစ်ဆေးခဲ့ကြသည်။

မာရေပီ၏ မိန့်ခွန်းပြောသည့်နေ့တွင် နယူးယောက်မြို့ရှိ ကုလသမဂ္ဂဌာနချုပ်အပြင်ဘက်၌ ဘျွန် ကာလ်မန်။

သူမ၏ခင်ပွန်း ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံတွင် မိန့်ခွန်းမပြောမီ ရေချယ်လ် မာရေပီနှင့်အတူ ထိုင်နေသော ဘျွန် ကာလ်မန်။

မိန့်ခွန်းပြီးဆုံးပြီးနောက် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများနှင့် ပစိဖိတ်ကျွန်းနိုင်ငံများမှ သံတမန်များက နွေးထွေးစွာ ဂုဏ်ပြုနေကြသည့် အစိမ်းရောင်အဆင့်ဆင့်ရှိ စကားပြောစင်နှင့် စင်မြင့်နောက်ဘက်သို့ မာရေပီနှင့်အတူ ကျွန်ုပ်တို့ သွားခဲ့ကြသည်။ ယင်းနိုင်ငံများတွင် ဆော်လမွန်ကျွန်းစုနှင့် တူဗာလူတို့လည်း ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့သည်လည်း ထိုမတိုင်မီက ကုလသမဂ္ဂတွင် မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့ကြသည်။ မာရေပီနှင့် နောက်ထပ်ဓာတ်ပုံတစ်ပုံ ရိုက်ပြီးနောက် ဥပုသ်နေ့နံနက်တွင် သူနှင့်အတူ ထပ်မံတွေ့ဆုံရန် ကျွန်ုပ်တို့အား ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။

မိန့်ခွန်းကြီးပြီးဆုံးပြီးချင်း ဝန်ကြီးချုပ် ဂျိမ်းစ် မာရေပီနှင့် ရေချယ်လ် မာရေပီတို့နှင့်အတူ အောင်ပွဲခံနေစဉ်။

နောက်တစ်နေ့တွင် နံနက် ၈ နာရီ ၄၅ မိနစ်၌ သူ၏ဟိုတယ်သို့ ကျွန်ုပ်တို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။ လျှို့ဝှက်ဝန်ဆောင်မှုအရာရှိများနှင့် ပါပူအာနယူးဂီနီ လုံခြုံရေးဝန်ထမ်းများ အနီးအနားတွင် ရှိနေကြစဉ် စားပွဲတစ်လုံးတွင် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့်အတူ နံနက်စာစားခဲ့ကြသည်။

အသင်းတော်သို့ ထွက်ခွာရန် အချိန်ရောက်သောအခါ ဝန်ကြီးချုပ်၊ မစ္စစ် မာရေပီ၊ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ ပါပူအာနယူးဂီနီ သံအမတ် ဖရက်ဒ် ဆာရူဖာ (Fred Sarufa)—မက်သဒစ်အသင်းဝင်—တို့က ဦးဆောင်ကာ မှန်များအရောင်ခြယ်ထားသော အနက်ရောင် ဆပ်ဘာဘန်ကားများထဲသို့ တက်ခဲ့ကြသည်။ လျှို့ဝှက်ဝန်ဆောင်မှုအရာရှိများက ကားမောင်းသူနှင့် ဘေးထိုင်သူအဖြစ် လိုက်ပါခဲ့ကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ SUV ကားတန်းကို နယူးယောက်ရဲဌာန၏ ကားတစ်စီးက အနီရောင်နှင့် အပြာရောင်မီးများ တောက်ပလျက် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။

စက်တင်ဘာလ ၂၆ ရက် ဥပုသ်နေ့တွင် အသင်းတော်သို့ သွားရာလမ်း၌ ဝန်ကြီးချုပ်၏ ဆပ်ဘာဘန်ကားနောက်ရှိ ယာဉ်ထဲတွင် ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ၏ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ သံအမတ် ဖရက်ဒ် ဆာရူဖာနှင့်အတူ။

လမ်းဆုံများနှင့် မီးပွိုင့်များကို ဖြတ်သန်းပြီး မန်ဟက်တန် သတ္တမနေ့မြော်လင့်ခြင်းအသင်းတော်သို့ မိနစ် ၂၀ စော၍ ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်က ဧည့်သည်မှတ်တမ်းစာအုပ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးပြီး ကြိုဆိုသူအား “ဥပုသ်နေ့ မင်္ဂလာရှိပါစေ” ဟု ဆုတောင်းစကားပြောခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး ခုံတန်းတစ်တန်းတွင် ထိုင်ခဲ့ကြပြီး လျှို့ဝှက်ဝန်ဆောင်မှုအရာရှိများက ကျွန်ုပ်တို့နောက်ရှိ ခုံတန်းတွင် ထိုင်ခဲ့ကြသည်။

စက်တင်ဘာလ ၂၆ ရက်တွင် မန်ဟက်တန် သတ္တမနေ့မြော်လင့်ခြင်းအသင်းတော်၌ ဥပုသ်နေ့ဝတ်ပြုခြင်း စတင်ရန် အသင့်ဖြစ်နေကြစဉ်။

ဝတ်ပြုအစီအစဉ်ပြီးနောက် ဧည့်သည်များအား ပေါင်းစည်းစားသောက်ပွဲသို့ ဖိတ်ခေါ်သောအခါ ဝန်ကြီးချုပ်က ကျွန်ုပ်တို့လည်း လိုက်ပါရန် အကြံပြုခဲ့သည်။ အသင်းတော်၏ အောက်ထပ် မိတ်သဟာယခန်းမတွင် စက္ကူပန်းကန်များပေါ်၌ ထမင်းနှင့်အတူ အရသာရှိသော ဂျမေကာပဲဟင်းနှင့် ဟင်းနုနွယ်ရွက်၊ ခရမ်းချဉ်သီးသုပ်တို့ကို ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး စားသုံးခဲ့ကြသည်။

စကားပြောနေစဉ် ဝန်ကြီးချုပ်က ပါပူအာနယူးဂီနီတွင် ပထမဆုံး ဥပုသ်နေ့၌လည်း ပြောပြခဲ့သော သမ္မာကျမ်းစာပုံပြင်တစ်ပုဒ်ကို ပြန်လည်ပြောဆိုခဲ့သည်။

ပေါင်းစည်းစားသောက်ပွဲတွင် ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ၏ မြေပုံကို ရေးဆွဲနေသော ဝန်ကြီးချုပ် မာရေပီ။

ဝန်ကြီးချုပ်က နိုင်ငံရေးသမားများအတွက် အကြောင်းပြချက်တင်ပြခြင်း

နိုင်ငံကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခုနစ်နှစ်ခွဲနီးပါး ဦးဆောင်လာခဲ့သော မာရေပီက ယေရှုသည် ညအချိန်တွင် ဂျူးတို့၏ ဥပဒေပြုရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်သော ဆန်ဟေဒရင်အဖွဲ့ဝင် နိကောဒင်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည့် အကြောင်းကို ပြောပြခဲ့သည် (ယော ၃)။ နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် မိမိ၏ရှုမြင်ပုံမှတစ်ဆင့် ဤအဖြစ်အပျက်ကို ကြည့်ရာတွင် ယေရှုသည် နိကောဒင် ရင်ဆိုင်နေရသော နိုင်ငံရေးအရ ထိလွယ်ရှလွယ်သည့် အခြေအနေများကို မည်သို့နားလည်ခဲ့ကြောင်း ဝန်ကြီးချုပ်က ရှင်းလင်းစွာ သဘောကျခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း ယောဟန် ၇ တွင် ယေရှုအား ဖမ်းဆီးလိုသော ဆန်ဟေဒရင်အဖွဲ့ဝင်များအား နိကောဒင်က တစ်စုံတစ်ဦးကို တရားမစီရင်မီ သူ၏စကားကို ဦးစွာကြားနာရမည်ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။ မာရေပီက ယေရှုသည် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးနှင့် ဆက်သွယ်ရန် ဆန္ဒရှိခဲ့ခြင်းမှ သင်ခန်းစာတစ်ရပ်ကို ထုတ်ယူခဲ့သည်။ ထိုသူသည် လောကရေးရာများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေခြင်းကြောင့် အခြေခံအားဖြင့် ဖောက်ပြန်ပျက်စီးနေသူဟု လူများက သတ်မှတ်နိုင်သည့်သူ ဖြစ်သည်။

ယေရှု လက်ဝါးကပ်တိုင်တွင် အသေခံပြီးနောက် ပိလတ်မင်းနှင့် စကားပြောခဲ့သူများမှာ တပည့်တော်များမဟုတ်ဘဲ နိကောဒင်နှင့် ဆန်ဟေဒရင်အဖွဲ့ဝင် သူ၏လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် အရိမသဲမြို့သား ယောသပ်တို့ ဖြစ်ကြောင်း မာရေပီက မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ သူတို့တွင် ပိလတ်မင်းထံ ဝင်ရောက်ခွင့်နှင့် သြဇာအာဏာရှိသဖြင့် ယေရှု၏အလောင်းကို လွှတ်ပေးရန် ပိလတ်မင်းအား စည်းရုံးနိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် သင့်လျော်သော သင်္ဂြိုဟ်ခြင်းအတွက် သင်္ချိုင်းတစ်ခုနှင့် လိုအပ်သည့်အရင်းအမြစ်များကိုလည်း ပေးနိုင်ခဲ့ကြသည်။

ထို့နောက် မာရေပီက သူ၏နောက်ဆုံးအချက်ကို ပြောကြားခဲ့သည်။ သမ္မာကျမ်းစာတွင် အကျော်ကြားဆုံးအခန်းငယ်ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သော ယောဟန် ၃း၁၆ ကို ပထမဆုံး ပြောကြားခဲ့သူမှာ နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။

“လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ခန့်က သတ္တမနေ့မြော်လင့်ခြင်းအသင်းသားများသည် တစ်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးသမားများ ဖြစ်လာပြီး နိုင်ငံများကို အုပ်ချုပ်ရန် တာဝန်ယူကြလိမ့်မည်ဟူသော အတွေးမှာ မယုံနိုင်စရာ ဖြစ်ခဲ့သည်” ဟု မကြာသေးမီက အငြိမ်းစားယူခဲ့သော အန်ဒရူးစ်တက္ကသိုလ် သတ္တမနေ့မြော်လင့်ခြင်းဓမ္မကျောင်း၏ ယခင်ဌာနမှူးနှင့် သမိုင်းဝင်ဓမ္မဗေဒဆိုင်ရာ အကြီးတန်းသုတေသနပါမောက္ခ ဒဲနစ် ဖော်တင် (Denis Fortin) က ပြောသည်။ “မြော်လင့်ခြင်းအသင်းတော်ကို လောကမှ ခွဲထွက်ထားခြင်းသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ အတွေးအခေါ်တွင် အဓိကအစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ယနေ့တွင် သတ္တမနေ့မြော်လင့်ခြင်းအသင်းသားများသည် နိုင်ငံများစွာတွင် ခေါင်းဆောင်မှုတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်နေကြသည်” ဟု သူက ထပ်မံပြောကြားသည်။ ဤတိုးပွားလာသော အခြေအနေကို ထောက်ရှု၍ ဖော်တင်က မာရေပီ၏ မိန့်ခွန်းကို “မြော်လင့်ခြင်းအသင်းသား နိုင်ငံရေးသမားများက ကမ္ဘာ့အာရုံစိုက်မှုသို့ မည်သည့်အရာများ ယူဆောင်လာနိုင်သည်ကို ပြသသည့် အပြုသဘောဆောင်သော ဥပမာတစ်ရပ်” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။

ယခု အသက် ၅၀ ကျော်အရွယ်ရှိ မာရေပီသည် ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ တောင်တန်းဒေသတွင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ရရှိနိုင်မှု ကန့်သတ်ချက်များကြောင့် မိမိ၏ မောင်နှမသုံးဦးကို မိဘများ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်ကို ပြန်လည်အမှတ်ရနေသည်။ အသက် ၁၁ နှစ်အရွယ်တွင် ဤရုပ်ပိုင်းနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နာကျင်မှုများကို စဉ်းစားရင်း လူမျိုးစုနှင့် အသင်းတော်ကို ကျော်လွန်၍ လိုအပ်သော အခြေခံအဆောက်အအုံဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည့်အရင်းအမြစ်များကို အစိုးရတစ်ခုတည်းကသာ ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း နားလည်ခဲ့သည်။

“တစ်ခါတစ်ရံ နိုင်ငံရေးသမားများ၊ အစိုးရအရာရှိများနှင့် စီးပွားရေးသမားများကို ဝေဖန်တတ်သော မြော်လင့်ခြင်းအသင်းသားများအတွက် သင်ခန်းစာတစ်ရပ် ဖြစ်သည်” ဟု သူက စာတိုတစ်စောင်တွင် ကျွန်ုပ်တို့ထံ ရေးပေးခဲ့သည်။ “တရားသူကြီးသည် ဘုရားသခင်တစ်ပါးတည်းသာ ဖြစ်သည်။ ကယ်တင်ခြင်းအစီအစဉ်၏ မတူညီသောအဆင့်များအတွက် ကယ်တင်ခြင်းလုပ်ငန်း၏ မတူညီသောအမှုများကို လုပ်ဆောင်ရန် ဘုရားသခင်သည် လူတို့ကို နေရာအမျိုးမျိုးတွင် ထားတော်မူသည်။” သူသည် မိမိ၏အလုပ်အကိုင်နှင့် ခေါ်တော်မူခြင်းကို ဓမ္မအမှုဆောင်တစ်ဦး၏သားအဖြစ် ပထမပုဂ္ဂိုလ်ဖြင့် ဖော်ပြခဲ့သည်။ မိမိသည် “ပါပူအာနယူးဂီနီ၏ အစွန်ဆုံးနေရာမှ ပညာမသင်ကြားဖူးသော သာသနာပြုတစ်ဦး၏သား” ဖြစ်ပြီး ထိုနိုင်ငံကို ကဗျာဆန်စွာ “မြေကြီးစွန်းတိုင်” ဟု ခေါ်လိုကြောင်း (တ ၁း၈–၁၁) ပြောသည်။ “ကျွန်ုပ်ဘာကြောင့် ရှင်သန်နေရသည်ကို သိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ကျွန်ုပ်၏ကယ်တင်ရှင်၏ လက်ဝါးကပ်တိုင်ကို ကျွန်ုပ်၏ဘဝထဲတွင် ထမ်းဆောင်ရန်ဖြစ်ပါတယ် (ကျွန်ုပ်အပြစ်ရှိသူဖြစ်သည့်တိုင်)။ ဒီအစည်းအဝေးမှာ ကျွန်ုပ်၏ယေရှု၊ ကိုယ်တော်၏ ဒုတိယအကြိမ်ကြွလာခြင်း၊ ကျွန်ုပ်၏ခရစ်ယာန်ယုံကြည်ခြင်းနှင့် လူနည်းစုများ မိမိတို့၏ယုံကြည်ခြင်းကို ရွေးချယ်နိုင်ရေး ကာကွယ်ပေးခြင်းတို့ကို ဖော်ပြခွင့်ရခြင်းသည် ကျွန်ုပ်၏ဘဝအတွက် ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့် ဂုဏ်ယူစရာ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်” ဟု သူရေးသားခဲ့သည်။

မာရေပီသည် ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်တွင် ဒေသတွင်း မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများစွာတွင် ကူညီခဲ့သည်။ သို့သော် သူ၏ဖခင်က ကောလိပ်တက်ရန် ရည်ရွယ်နေသော သားဖြစ်သူအနေဖြင့် နိုင်ငံ၏ မြော်လင့်ခြင်းအသင်းတော်ကျောင်းသို့ တက်ရောက်ပြီး မိမိ၏ခြေရာကိုလိုက်ကာ ဓမ္မအမှုဆောင်ဖြစ်လာစေလိုကြောင်း ပြောခဲ့သည်။ မာရေပီသည် ယနေ့တိုင် စိတ်လှုပ်ရှားမှုဖြင့် ရှင်းလင်းစွာ အမှတ်ရနေသော အခိုက်အတန့်တစ်ခုတွင် သူသည် မိမိဖခင်အား ထိုအစား ပါပူအာနယူးဂီနီတက္ကသိုလ် (UPNG) သို့ တက်ရောက်လိုကြောင်း ပြောခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ နိုင်ငံရေးတွင် အဓိပ္ပာယ်ရှိသော အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းတစ်ခုအတွက် ပြင်ဆင်ပေးနိုင်မည့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ပညာရေးအတွေ့အကြုံကို ရယူလိုသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဆာရူဖာသံအမတ်—သူကိုယ်တိုင်လည်း UPNG မှ ဘွဲ့ရသူဖြစ်သည်—၏အဆိုအရ ထိုခေတ်က တက္ကသိုလ်တွင် သူတို့နှစ်ဦးလုံး ရရှိခဲ့သော ဆရာ၊ဆရာမများ၏ အရည်အသွေးနှင့် ပညာရေးသည် ခေတ်တစ်ခေတ်မှ ခေါင်းဆောင်မျိုးဆက်တစ်ခုအား ပြည်တွင်းနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အခြေအနေများကို ကမ္ဘာအမြင်ဖြင့် နားလည်နိုင်စေခဲ့သည်။ မာရေပီက သမိုင်း သို့မဟုတ် ဥပဒေကို လေ့လာမည့်အစား သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သိပ္ပံကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြောင်း ပြောသည်။ ထိုဘာသာရပ်က လူသားတို့၏ အတွေ့အကြုံတွင် ပါဝင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများစွာကို ကျယ်ပြန့်စွာ နားလည်စေမည်ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် လူမှုဗေဒကို လေ့လာရခြင်းကို သဘောကျခဲ့ကြောင်း ပြောပြသည်။

ကမ္ဘာအနှံ့မှ ကိုယ်စားလှယ်များသည် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံအဆောက်အအုံ၏ ဧည့်ခန်းတွင် အပြန်အလှန်တွေ့ဆုံနေကြသည်။ ထိုနေရာတွင် ကုလသမဂ္ဂ၏ ရေရှည်တည်တံ့သော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ရည်မှန်းချက်များကို ပြသထားသည်။

မာရေပီ၏ ကုလသမဂ္ဂမိန့်ခွန်းကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရာတွင် အထွေထွေညီလာခံ ဗဟိုဌာန၏ အများပြည်သူဆိုင်ရာရေးရာနှင့် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ဌာန ဒါရိုက်တာ နယ်လူ ဘာဆီယာ (Nelu Burcea) က မိန့်ခွန်း၏ အဓိကအချက်များကို သဘောတူခဲ့ပြီး စစ်မှန်သောယုံကြည်ခြင်းကို “အစိုးရ၊ ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းများ သို့မဟုတ် အများစုက မည်သည့်အခါမျှ အတင်းအကျပ်ချမှတ်၍ မရနိုင်ပါ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ မယုံကြည်သူများကို ကာကွယ်ခြင်းသည် “ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်ခွင့်ကို ကာကွယ်ခြင်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်” ဟု ထပ်မံပြောသည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာ့အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကို လူ့အခွင့်အရေး သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာတစ်ခုအဖြစ်သာ မဟုတ်ဘဲ “လူသား၏ဂုဏ်သိက္ခာတွင် အမြစ်တွယ်နေသော နက်ရှိုင်းသည့် ဓမ္မဗေဒဆိုင်ရာ အခြေခံ” ရှိသည့်အရာအဖြစ် တင်ပြသည့် အသံများ ပိုမိုလိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ခရစ်ယာန်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးသည် ခရစ်ယာန်အမျိုးသားရေးဝါဒကို ဝေဖန်နိုင်ပါသလား

မာရေပီသည် ကုလသမဂ္ဂမိန့်ခွန်းကို ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံသည် “ခရစ်ယာန်နိုင်ငံဖြစ်သည်” နှင့် “ခရစ်ယာန်မူများသည် ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံ၊ ကျွန်ုပ်တို့၏အသိုင်းအဝိုင်းများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများအပေါ် နက်ရှိုင်းစွာ သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်” ဟူ၍ စတင်ခဲ့သည်။ ထိုအရာကို သူက “ယေရှုခရစ်သည် ကျွန်ုပ်တို့၏သခင်၊ ကယ်တင်ရှင်နှင့် မကြာမီကြွလာမည့် ဘုရင်ဖြစ်သည်” ဟူသောအဓိပ္ပာယ်ဖြင့် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

အချို့သောနည်းလမ်းများဖြင့် ဤအချက်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါပူအာနယူးဂီနီလွှတ်တော်၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ နိဒါန်းကို ပြင်ဆင်ရန် မဲခွဲဆုံးဖြတ်ချက် (၈၀–၄) ကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းပြင်ဆင်ချက်တွင် နိုင်ငံ၏ ခရစ်ယာန်အမှတ်လက္ခဏာကို ကြေညာထားသည်။

ဤအချက်သည် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကို ထောက်ခံသူအချို့အတွက် အံ့အားသင့်စရာ ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုနေ့တွင် မာရေပီက ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ရပ်တွင် “ကျွန်တော် ဝမ်းသာပါတယ်။ ဒီဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ချက်က နောက်ဆုံးတော့ ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံဟာ ခရစ်ယာန်နိုင်ငံဖြစ်တယ်ဆိုတာ အသိအမှတ်ပြုလိုက်ပါပြီ။ ဒါဟာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအဖြစ် ကျွန်တော်တို့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာရာမှာ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်များ ပါဝင်ခဲ့တဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို အမြင့်ဆုံးပုံစံနဲ့ ထင်ဟပ်စေပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ယင်းသည် နိဒါန်းပိုင်းကိုသာ ပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်ပြီး “ဒါဟာ အကောင်အထည်ဖော်ရေးဥပဒေ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။ “အသိစိတ်၊ အတွေးအခေါ်နဲ့ ဘာသာတရားလွတ်လပ်ခွင့်ကို ကာကွယ်ပေးတဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၅ ကတော့ မပြောင်းလဲဘဲ ရှိနေပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

ကုလသမဂ္ဂမိန့်ခွန်းတွင်လည်း အလားတူ ဆန့်ကျင်ဘက်အခြေအနေကို ထပ်မံပြောကြားခဲ့သည်။ မိမိ၏ပြည်သူများနှင့် မျှဝေထားသော ယုံကြည်ခြင်းကို လွတ်လပ်စွာ ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ အသိစိတ်လွတ်လပ်ခွင့်ကို ငြင်းပယ်ရန် “မည်သည့်အခါမျှ အကြောင်းပြချက်ဖြစ်၍ မရသင့်၊ မဖြစ်ရပါ” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

နယူးယောက်မြို့ ကုလသမဂ္ဂဌာနချုပ်ရှိ အတွင်းရေးမှူးရုံးအဆောက်အအုံအပြင်ဘက်တွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ အလံများ လွှင့်ထူထားသည်။

“ခရစ်ယာန်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ခရစ်ယာန်အများစုနေထိုင်သော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်လည်းဖြစ်သူ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တစ်ဦးက ရော်ဂျာ ဝီလျံစ် (Roger Williams) နှင့် ဂျွန် လော့ခ် (John Locke) ကဲ့သို့သော ထင်ရှားသူများ ထောက်ခံခဲ့သည့် တူညီသော လစ်ဘရယ်မူများကို ထောက်ခံပြောဆိုသည်ကို ကြားရခြင်းမှာ လန်းဆန်းစရာဖြစ်သည်” ဟု ပစိဖိတ်သမဂ္ဂ၏ အသင်းတော်–နိုင်ငံတော်ကောင်စီ အစိုးရဆက်ဆံရေး ဒါရိုက်တာ စတိဗ် အော်လ်ရက်ဒ် (Steve Allred) က ပြောကြားခဲ့သည်။

ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မြော်လင့်ခြင်းအသင်းတော် ဆက်သွယ်ညှိနှိုင်းရေးမှူးနှင့် အထွေထွေညီလာခံဗဟိုဌာန၏ အများပြည်သူဆိုင်ရာရေးရာနှင့် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ဌာန တွဲဖက်ဒါရိုက်တာ အယ်လီ ဟင်နရီ (Elie Henry) က ၎င်းကို “အရေးပါသော သတင်းစကား” ဖြစ်ပြီး “အသိစိတ်လွတ်လပ်ခွင့်အပေါ် နက်ရှိုင်းသော ဓမ္မဗေဒဆိုင်ရာ ချဉ်းကပ်မှု” ပါဝင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ခွင့်သည် “ကျွန်ုပ်တို့၏ကိုယ်ပိုင်ယုံကြည်ခြင်းကိုသာ ကာကွယ်ပေးသည်မဟုတ်ဘဲ ကွဲပြားစွာယုံကြည်သူများ သို့မဟုတ် မယုံကြည်ရန် ရွေးချယ်သူများကိုပါ ကာကွယ်ပေးသည်” ဟု ဟင်နရီက ပြောသည်။ မာနယူစွာ ခရစ်ယာန်နိုင်ငံဟု ဆိုခြင်းသည် “အခြားသူများအပေါ် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အတင်းအကျပ်ချမှတ်ခြင်းကို မဆိုလိုသင့်” ဟုလည်း ထပ်မံပြောကြားခဲ့သည်။

၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် သတ္တမနေ့မြော်လင့်ခြင်းအသင်းတော်သည် အထွေထွေညီလာခံအစည်းအဝေး၌ ကြေညာချက်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး မြော်လင့်ခြင်းအသင်းသားများသည် “ကျွန်ုပ်တို့နှင့် သဘောမတူသူများအပါအဝင် လူတိုင်း၏ ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကို ကာကွယ်မည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂိုဏ်းဂဏက ဘာသာရေးလူနည်းစုများနှင့် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ဆိုင်ရာ ကြေညာချက်တစ်ရပ်တွင် မာရေပီက ကုလသမဂ္ဂခန်းမအတွင်း ပြန်လည်ထင်ဟပ်ပြောကြားခဲ့သည့် အခြေခံသဘောတရားကို တင်ပြခဲ့သည်။ “ဘုရားသခင်သည် လွတ်လပ်စွာပေးအပ်သော ကိုးကွယ်မှုကိုသာ လက်ခံတော်မူသည်။”

အထွေထွေညီလာခံဗဟိုဌာန၏ အများပြည်သူဆိုင်ရာရေးရာနှင့် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့် လမ်းညွှန်ချက်များတွင် “မယုံကြည်ရန် သို့မဟုတ် ဘာသာရေးယုံကြည်ခြင်းကို မကျင့်သုံးရန် လွတ်လပ်ခွင့်” ပါဝင်ပြီး အထွေထွေညီလာခံ၏ လုပ်ငန်းမူဝါဒ FL ၀၅ တွင် “အင်အားသုံးခြင်းနှင့် အတင်းအကျပ်စေခိုင်းခြင်းသည် စစ်မှန်သောဘာသာတရားနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်” ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထိုမြော်လင့်ခြင်းအသင်းသားတို့၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ ဗျာဒိတ် ၁၃ သည် အတင်းအကျပ် ဝတ်ပြုကိုးကွယ်စေခြင်းကို ဆန့်ကျင်သည့် သတိပေးချက်ဖြစ်သည်။

လိုင်စင်ရ ဥပဒေအကျိုးဆောင်နှင့် ခန့်အပ်ခံဓမ္မအမှုဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ အော်လ်ရက်ဒ်၏အဆိုအရ “မကြာသေးမီက အမေရိကန်အစိုးရက ဥပဒေ၏အင်အားကို အသုံးပြု၍ ခရစ်ယာန်မဟုတ်သူများ၏ နိုင်ငံသားအခွင့်အရေးများကို ကန့်သတ်ရန်နှင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာရာထူးများ ထမ်းဆောင်ရန် ဘာသာရေးစမ်းသပ်ချက်တစ်ရပ် လိုအပ်စေရန် ဆန္ဒရှိသည့် သြဇာကြီးမားသော ခရစ်ယာန်အမျိုးသားရေးဝါဒီများက ဤအယူအဆကို တိုက်ခိုက်လာကြသည်။”

ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး နယူးယောက်မြို့မှ ထွက်ခွာခဲ့သည့် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ပေးပို့သော စာတိုတစ်စောင်၌ မာရေပီက “အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုလို နိုင်ငံတွေကို ဘာသာတရားနဲ့ ဝတ်ပြုတဲ့နေ့တစ်နေ့ကို ဥပဒေပြုအတည်ပြုဖို့ ခရစ်ယာန်အခြေခံဝါဒီတွေက နောင်မှာ ကြိုးစားလာတဲ့အခါ ဘာတွေဖြစ်လာနိုင်သလဲဆိုတာကို သတိပေးချင်တယ်” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။

“ဤသတင်းစကားသည် ပရောဖက်ပြုချက်ဆန်သည်ထက် ပို၍မဖြစ်နိုင်တော့ပါ” ဟု ခရစ်ယာန်အမျိုးသားရေးဝါဒနှင့် “အခြားသူ” အပေါ် အထင်အမြင်သေးမှုဖြင့် မောင်းနှင်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများကို ရည်ညွှန်း၍ ယခင်က သတင်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် မီဒီယာဒါရိုက်တာအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး ယခုအခါ ဥရောပ–အာဖရိကဌာနခွဲ၏ ဓမ္မအမှုဆောင်များအသင်း အတွင်းရေးမှူးဖြစ်သူ ဒေးဗစ် နီးလ် (David Neal) က ပြောကြားခဲ့သည်။ စစ်မှန်သောခရစ်ယာန်ဘာသာသည် “မိမိကို လေးစားရန် တောင်းဆိုခြင်းမဟုတ်ဘဲ—အခြားသူများကို လေးစားစွာဆက်ဆံရန် ပို၍အလေးထားသည်” ဟု နီးလ်က ထပ်မံပြောကြားခဲ့သည်။

ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကို အလေးထားသော မြော်လင့်ခြင်းအသင်းသားတစ်ဦး

မိန့်ခွန်း၏ နိဂုံးပိုင်းသို့ ရောက်လာသောအခါ မာရေပီသည် မိမိ၏ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ အာရုံစိုက်မှုကို ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုအပေါ် လှည့်ပြောင်းခဲ့သည်။ ပစိဖိတ်ကျွန်းစုဒေသမှ အစိုးရအကြီးအကဲများအချို့ကလည်း ကုလသမဂ္ဂ၌ ပြောကြားရာတွင် ထိုအကြောင်းအရာကိုပင် အာရုံစိုက်ခဲ့ကြသည်။ “နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနဲ့ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုအားလုံးကို ကျော်လွန်တဲ့ အမှန်တရားတစ်ခု ရှိပါတယ်။ အဲဒါကတော့ ကျွန်ုပ်တို့အားလုံးမှာ ဂြိုဟ်တစ်လုံး၊ ကမ္ဘာမြေတစ်လုံးတည်း ရှိတာပါပဲ” ဟု သူပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် မကြာမီ “ဒီကမ္ဘာမြေဟာ ကျွန်ုပ်တို့အားလုံးရဲ့ ဘုံအိမ်ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ထပ်မံပြောကြားခဲ့သည်။ “ဒီနေ့မွေးလာတဲ့ ကလေးတစ်ယောက်ဟာ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကို ဖန်တီးခဲ့တာ မဟုတ်ပါဘူး” ဟု ပရိသတ်ကို သတိပေးပြီး “ရာသီဥတုပြောင်းလဲတဲ့အခါ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လွှတ်မှုအတွက် အနည်းငယ်သာ ပါဝင်ခဲ့တဲ့ အသိုင်းအဝိုင်းတွေတောင် ပင်လယ်ရေမြင့်တက်မှု၊ အလွန်ပြင်းထန်တဲ့ ရာသီဥတု၊ အစားအစာလုံခြုံမှုဆိုင်ရာ ခြိမ်းခြောက်မှုနဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းလုပ်ငန်းများ ထိခိုက်မှုတို့ကို ရင်ဆိုင်ရနိုင်ပါတယ်” ဟု သတိပေးခဲ့သည်။

စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်၊ သောကြာနေ့တွင် ၈၁ ကြိမ်မြောက် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ၌ မာရေပီ မိန့်ခွန်းပြောကြားနေစဉ်။

ဖော်တင်က ဤသဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ သတင်းစကားသည် မြော်လင့်ခြင်းအသင်းသားများအတွက်လည်း အရေးကြီးကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ “မာရေပီရဲ့ မိန့်ခွန်းထဲက နောက်ထပ်အရေးကြီးတဲ့အချက်တစ်ခုကတော့ ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုအတွက် နိုင်ငံတွေက ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားဖို့နဲ့ ဒီလိုပြောင်းလဲမှုတွေနဲ့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် အခြေခံအဆောက်အအုံ မရှိတဲ့ နိုင်ငံငယ်လေးတွေမှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ဆိုးရွားလှတဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်မှုတွေကို အာရုံစိုက်ဖို့ လိုအပ်တာပါ။ ဒီနေရာမှာ မာရေပီရဲ့ မိန့်ခွန်းက မြော်လင့်ခြင်းအသင်းသားအများစု လျစ်လျူရှုထားခဲ့တဲ့ အခြေခံမူတွေကို အလေးပေးဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ ကမ္ဘာမြေဟာ ကျွန်ုပ်တို့နေထိုင်ရာ နေရာဖြစ်ပြီး မြော်လင့်ခြင်းအသင်းတော်ရဲ့ ဖန်ဆင်းခြင်းဆိုင်ရာ ဩဝါဒက လူသန်းပေါင်းများစွာအတွက် ရေရှည်မှာ ကမ္ဘာမြေပေါ်မှာ အသက်ရှင်နေထိုင်ရတာ ပိုမိုခက်ခဲစေမယ့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ မူဝါဒတွေကို ဆန့်ကျင်ကြောင်း အသံထွက်ပြောဆိုရာမှာ ပိုမိုတက်ကြွစေသင့်ပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

ဝါရှင်တန်မြော်လင့်ခြင်းတက္ကသိုလ် (WAU) ၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်ကောလိပ်မှ ဥပဒေနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပါမောက္ခ နီကိုးလပ်စ် မီလာ (Nicholas Miller) က မိန့်ခွန်းနှင့် ပါပူအာနယူးဂီနီ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြန်လည်သုံးသပ်ခဲ့သည်။ ဘာသာရေးမယုံကြည်သူများအပါအဝင် နိုင်ငံသားအားလုံး၏ ဘာသာရေးအခွင့်အရေးများကို တန်းတူကာကွယ်ပေးရင်း ခရစ်ယာန်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အမှတ်လက္ခဏာကို ဖော်ပြရန် ကြိုးပမ်းခြင်းကို သဘောကျကြောင်း သူပြောသည်။ သို့သော် အန္တရာယ်မှာ ထိုအမှတ်လက္ခဏာသည် “ဘာသာရေးအလိုက် မျက်နှာသာပေးခြင်း သို့မဟုတ် ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းအဖြစ်သို့ လျှောကျသွားနိုင်ခြင်း” ဖြစ်သည်ဟု သူဆိုသည်။ အမှန်တကယ် လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် ယန္တရားတစ်ခု—ဥပမာ လူနည်းစုကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သည့် တိုင်ကြားချက်များကို ကြားနာပေးမည့်အဖွဲ့တစ်ခု—မရှိပါက “ခွဲခြားဆက်ဆံမှုအဖြစ်သို့ ပြိုလဲသွားခြင်းသည် ရှောင်လွှဲ၍မရနိုင်” ဟု သူပြောသည်။ ထို့အပြင် မာရေပီက သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် စီးပွားရေးမျှတမှုတို့အတွက် ခရစ်ယာန်ဘာသာ၏ စကားလုံးများကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းကို ဝမ်းမြောက်မိကြောင်း ပြောသည်။ ယင်းသည် အမေရိကန်ရှိ ခရစ်ယာန်အမျိုးသားရေးဝါဒနှင့် မီလာက ဆက်စပ်မြင်သော “သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ဆန့်ကျင်သည့် သဘောထား” နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်။

ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရှုမြင်ချက်၏ တန်ဖိုး

မာရေပီ၏ မိန့်ခွန်းသည် အချို့သော မြော်လင့်ခြင်းအသင်းသားများက ကုလသမဂ္ဂကဲ့သို့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများ၊ ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ယေဘုယျအားဖြင့် ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်းများ၊ ထို့အပြင် မြော်လင့်ခြင်းဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးအေဂျင်စီ (ADRA) ကိုပင် သံသယဖြင့် ကြည့်ရှုနေကြသည့်အချိန်တွင် ထွက်ပေါ်လာခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။

ဖော်တင်ကမူ နိုင်ငံရေးနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဆက်ဆံရေးတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်း၏ တန်ဖိုးကို မြင်သည်။ “လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်များစွာက ကမ္ဘာ့အသင်းတော်များကောင်စီရဲ့ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးနဲ့ ကျွန်တော် ခဏတာ စကားပြောဖူးတာကို မှတ်မိတယ်။ သူက သတ္တမနေ့မြော်လင့်ခြင်းအသင်းတော်ဟာ ကောင်စီထဲကို ဝင်လာစေချင်တဲ့ အကြောင်းရင်းကို ပြောပြခဲ့တယ်။ အခြေခံအားဖြင့် သူက မြော်လင့်ခြင်းအသင်းတော်ဟာ အခြားအသင်းတော်များစွာ ကြားနာဖို့လိုအပ်တဲ့ အသံနဲ့ ထိုးထွင်းသိမြင်မှုတွေကို ယူဆောင်လာပေးနိုင်မယ်ဆိုတာ သိထားပြီး တစ်ဖက်မှာလည်း ကျွန်ုပ်တို့က အခြားသူများရဲ့ မိတ်သဟာယနဲ့ ထောက်ပံ့မှုကို လိုအပ်တယ်ဆိုတာ သိထားတာပါ။ ဒါဟာ မာရေပီက သူ့မိန့်ခွန်းမှာ ပြသခဲ့တဲ့ အသံနဲ့ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်မှုပုံစံမျိုးပါပဲ။ သူရရှိခဲ့တဲ့ ဒီအခွင့်အရေးအတွက် ကျွန်ုပ်တို့ ဂုဏ်ယူနိုင်ပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်၊ သောကြာနေ့ အထွေထွေဆွေးနွေးပွဲအတွင်း နယူးယောက်မြို့ရှိ ကုလသမဂ္ဂဌာနချုပ် အထွေထွေညီလာခံခန်းမ။

“အနှစ်ချုပ်ရမယ်ဆိုရင် မာရေပီရဲ့ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံကို ပြောကြားတဲ့ မိန့်ခွန်းဟာ ၂၁ ရာစုအတွက် မြော်လင့်ခြင်းအသင်းတော်ရဲ့ ပုံစံတစ်ရပ်ကို ဖော်ပြနေပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့အသင်းတော်ဟာ လူသိနည်းတဲ့ ဂိုဏ်းဂဏငယ်လေးတစ်ခု မဟုတ်တော့ဘဲ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအသိုင်းအဝိုင်းရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်လာပြီး ရေရှည်သာယာဝပြောရေးနဲ့ လူမှုဖူလုံရေးအတွက် ပါဝင်ကူညီနိုင်တဲ့ အသင်းတော်တစ်ရပ် ဖြစ်လာပါပြီ။ ဒါဟာ အနာဂတ်ရဲ့ မြော်လင့်ခြင်းအသင်းတော်ပုံစံ ဖြစ်ပါတယ်။ တောင်ပစိဖိတ်ဒေသက သတ္တမနေ့မြော်လင့်ခြင်းအသင်းသားအချို့ဟာ ဒီအနာဂတ်အမြင်ကို လက်ခံနေကြပုံရပါတယ်” ဟု သူပြောသည်။

နယူးဘိုးလ်ဒ် အဆင့်မြင့်ပညာရေးကောလိပ်၏ ကျောင်းအုပ်နှင့် ယခင် အိုင်ယာလန်သာသနာပြုအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဒန် ဆာ့ဘ် (Dan Serb) က သူ၏ပါရဂူဘွဲ့လေ့လာမှုမှာ ဘာသာရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေးကို အဓိကထားခဲ့ပြီး ထိုမိန့်ခွန်းသည် “ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်အတွက် မြော်လင့်ခြင်းအသင်းတော်၏ အကြောင်းပြချက်၏ အနှစ်သာရကို ဖမ်းဆုပ်ထားသည်” ဟု ပြောသည်။ အကြောင်းမှာ “အတင်းအကျပ်စေခိုင်းထားသော ချစ်ခြင်းသည် လုံးဝချစ်ခြင်းမဟုတ်” သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဘာသာရေးကိုသာ ကာကွယ်ပေးသည့် ကာကွယ်မှုသည် “အမှန်တကယ် လွတ်လပ်ခွင့်ကို ကာကွယ်ခြင်းမဟုတ်” ဟု သူက မှတ်ချက်ပြုပြီး “မတူကွဲပြားမှုဆိုတာ ကွဲပြားခြင်းကို မဆိုလိုပါ” ဟူသော မာရေပီ၏ စကားအတွက် ကျေးဇူးတင်ကြောင်း ပြောသည်။

ဝါရှင်တန်မြော်လင့်ခြင်းတက္ကသိုလ်မှ နိုင်ငံရေးလေ့လာရေးဌာန ပါမောက္ခနှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ကောလိပ် တွဲဖက်ဒါရိုက်တာ ဂျိုနသန် စခရစ်ဗင် (Jonathan Scriven) က အထွေထွေညီလာခံအတွေ့အကြုံကို သူ၏ကျောင်းသားများ၏ လုပ်ငန်းနှင့် ဆက်စပ်ပြောကြားခဲ့သည်။ “WAU မှာ Model United Nations ရဲ့ အဓိကရည်မှန်းချက်တစ်ခုက လူငယ်မြော်လင့်ခြင်းအသင်းသားတွေကို ဒီအတွေ့အကြုံရဲ့ အရသာကို ပေးဖို့ပါ။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပြဿနာတွေ၊ ယဉ်ကျေးမှုအမျိုးမျိုးနဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သံတမန်ရေးလုပ်ငန်းတွေကို သိရှိနားလည်စေပြီး သူတို့ကိုယ်ပိုင်နည်းလမ်းတွေနဲ့ ကမ္ဘာကြီးနဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံဖို့ မျှော်လင့်ချက်ပေးဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အသင်းတော်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ခြင်းဟာ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်ကမ္ဘာနဲ့ ထိတွေ့ဆက်ဆံဖို့ တာဝန်နဲ့ အခွင့်အရေးရှိတယ်ဆိုတာ လူငယ်မြော်လင့်ခြင်းအသင်းသားတွေ နားလည်စေချင်ပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

အန်ဒရူးစ်တက္ကသိုလ်တွင် ဒုတိယနှစ်တက်ရောက်နေသော ကျောင်းသားနှင့် SPECTRUM သတင်းရေးသားသူ ဆမ်မြူယဲလ် ဂျာဗင် (Samuel Girven)—စခရစ်ဗင်နှင့်အတူ Model UN ကို တက်ရောက်ခဲ့ဖူးသူ—က “ဟိဂ်မြို့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ Model United Nations မှာ ကျွန်တော်ရခဲ့တဲ့ အတွေ့အကြုံက လူ့အခွင့်အရေးကို ကာကွယ်ပေးတဲ့ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်တွေကို နိုင်ငံတကာက ထောက်ခံပေးလာအောင် တည်ဆောက်ဖို့ အရေးကြီးတယ်ဆိုတာ နားလည်စေခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတည်းနဲ့ အရာအားလုံးကို မလုပ်ဆောင်နိုင်ပါဘူး။ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံတကာစံနှုန်းတစ်ခု ချမှတ်ဖို့ ကြိုးစားနေတဲ့အခါ ပိုပြီးမဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ ဒီသံတမန်ရေးလုပ်ငန်းက ကမ္ဘာကြီးကို ပိုမိုလုံခြုံစေပြီး အခွင့်အရေးတွေကို ပိုမိုခိုင်မာစေပါတယ်။ နိုင်ငံတွေ စုစည်းပြီး ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကို ကာကွယ်ပေးတဲ့အခါ ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်က ပိုမိုခိုင်မာလာပါတယ်” ဟု ပြောသည်။

စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်၊ သောကြာနေ့တွင် ကမ္ဘာအနှံ့မှ သံတမန်များသည် ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံ၌ နိုင်ငံ့အကြီးအကဲများနှင့် အခြားအဆင့်မြင့်ခေါင်းဆောင်များ မိန့်ခွန်းပြောကြားသည်ကို နားထောင်နေကြသည်။

မာရေပီသည် မိန့်ခွန်းကို တောင်းဆိုချက်များစွာဖြင့် နိဂုံးချုပ်ခဲ့သည်။ “အခြားလူတစ်ယောက်ရဲ့ လူ့အခွင့်အရေးကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် ကျွန်တော်ယုံကြည်တာကို ခင်ဗျားတို့ ယုံကြည်စရာ မလိုပါဘူး” ဟု အထွေထွေညီလာခံသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ “အစိုးရတွေက လူတွေအတွက် အုပ်ချုပ်ပါစေ။ အသင်းတော်တွေက တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ချစ်ခြင်းမေတ္တာကို ဟောပြောပါစေ။ ဗလီတွေမှာ သစ္စာရှိစွာ ဆုတောင်းကြပါစေ။ ဘုရားကျောင်းတွေက ဝတ်ပြုသူတွေကို ကြိုဆိုပါစေ။ မည်သည့်နိုင်ငံတော်မျှ လူသားတို့၏ ဝိညာဉ်ကို အတင်းအကျပ်မစေခိုင်းပါစေနှင့်။” ထို့နောက် အသိစိတ်အကြောင်းသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိကာ “ဘုရားသခင်သည် လူသားတို့အား ထိုလွတ်လပ်ခွင့်ကို ရွေးချယ်နိုင်စွမ်း ပေးထားတော်မူပြီး ထိုလွတ်လပ်ခွင့်ကို လေးစားရမည်” ဟု ထပ်မံပြောကြားခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်သည် “ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ” ရင်ဆိုင်နေရသော မိသားစုများနှင့် “လူတို့ဖန်တီးသော အကျပ်အတည်းများကြောင့် နာကျင်မှုခံစားနေရသူများ” အတွက် “ဘုရားသခင်သည် သင်တို့အားလုံးကို နှစ်သိမ့်ခြင်း၊ ငြိမ်သက်ခြင်းနှင့် စိတ်သက်သာခြင်း ပေးတော်မူပါစေ” ဟူသော ဆုတောင်းမေတ္တာနှင့်တူသော စကားဖြင့် ကုလသမဂ္ဂသို့ ပြောကြားသည့် မိန့်ခွန်းကို နိဂုံးချုပ်ခဲ့သည်။

မှတ်ချက်ရေးရန်

ဘျွန် ကာလ်မန် (Björn Karlman) သည် ဆွီဒင်နိုင်ငံတွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အာရှတိုက်တွင် သာသနာပြုမိသားစုမှ ကလေးတစ်ဦးအဖြစ် ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့ပြီး ဘာသာစကားလေးမျိုး ပြောဆိုနိုင်သည်။ အန်ဒရူးစ်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သူဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာအဖြစ် တာဝန်ယူနေသော အဒ်ဗန်တစ်စ် တူဒေး သို့ မဝင်ရောက်မီ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်ရှိ မြော်လင့်ခြင်းကျန်းမာရေး ဆေးရုံများတွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ သူနှင့် ဇနီးဖြစ်သူ ဂျမ်မီတို့သည် နိုင်ငံတကာတွင် နေထိုင်ရင်း အွန်လိုင်းမှ အလုပ်လုပ်သော ဒစ်ဂျစ်တယ်ခြေသလုံးသားများအဖြစ် ရှစ်နှစ်ကြာ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး သူတို့၏သမီးကို ဘန်ကောက်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ယခုအခါ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် နေထိုင်ကြသည်။

အလက်ဇန်းဒါး ကာပင်တာ (Alexander Carpenter) သည် မိသားစုနှစ်ဖက်စလုံးမှ ပဉ္စမမျိုးဆက် သတ္တမနေ့မြော်လင့်ခြင်းအသင်းသားဖြစ်ပြီး အတွေးအခေါ်အမျိုးမျိုးရှိသော၊ လွတ်လပ်သောနှင့် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ မြော်လင့်ခြင်းအသင်းတော်များနှင့် ဆက်နွှယ်သည့် နောက်ခံနှင့် အတွေ့အကြုံများ ရှိသည်။ သူသည် စာအုပ်ဖြန့်ချိရေးလုပ်ငန်းတွင် နွေရာသီခြောက်ရာသီ အလုပ်လုပ်ခဲ့ပြီး တောင်အာရှတွင် ADRA အတွက် စေတနာ့ဝန်ထမ်းလုပ်ခဲ့သည်။ အန်ဒရူးစ်တက္ကသိုလ်တွင် ဓမ္မဗေဒနှင့် အင်္ဂလိပ်စာပေ အဓိကဘာသာရပ်များကို လေ့လာနေစဉ် သူ၏ပထမဆုံး SPECTRUM ဆောင်းပါးကို ရေးသားခဲ့ပြီး အမြင့်ဆုံးဂုဏ်ထူးဖြင့် ဘွဲ့ရကာ Johns Nevins Andrews Honors Scholar ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကယ်လီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်၊ ဘာကလေ၊ Graduate Theological Union နှင့် Cornell တက္ကသိုလ်တို့တွင် ဆက်လက်လေ့လာခဲ့ပြီး Pacific Union College တွင် အနုပညာသမိုင်း၊ ရုပ်ရှင်နှင့် ဘာသာရေးတို့ ဆုံမှတ်ရာအကြောင်းအရာများကို အချိန်ပြည့်နှင့် အချိန်ပိုင်းဖြင့် ဆယ်စုနှစ်နှစ်ခုခန့် သင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် SPECTRUM ၏ အယ်ဒီတာချုပ်နှင့် အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။