အခန်းကြီး - (၄၉ - ၅၀)

 

၄၉:၁–၂၈။ ယာကုပ်သည် မိမိ၏သားတို့အား နောက်ဆုံးစကားပြောကြားခြင်း။ ယာကုပ်၏ နောက်ဆုံးစကားများသည် ကဗျာပုံစံဖြင့် ရေးသားထားသော မိမိ၏သားတို့အား ပေးခဲ့သည့် သေတ္တမ (နောက်ဆုံးဆန္ဒနှင့် မှာတမ်း) ပုံစံဖြင့် တည်ရှိနေသည်။ ၎င်းသည် ပရောဖက်ပြုတတ်သော သဘောသဘာဝရှိသည်။ ဤမှာတမ်း၏ အရေးအကြီးဆုံး အချက်အလက်များ၏ အနှစ်ချုပ်အတွက် (“ယာကုပ်၏သားများနှင့် သူ၏ နောက်ဆုံးကောင်းကြီးမင်္ဂလာ” စာမျက်နှာ ၁၉၃ ကို ရှု) တွင် ကြည့်ပါ။

 

မှာတမ်းအများစုသည် ကျမ်းပိုဒ် တစ်ပိုဒ် သို့မဟုတ် နှစ်ပိုဒ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကြသည်။ သို့သော် ယာကုပ်၏ နောက်ဆုံးစကားများ၏ အကျယ်အဝန်းနှင့် အကြောင်းအရာသည် အထူးသဖြင့် သားနှစ်ဦးဖြစ်သော ယုဒ (အခန်းငယ် ၈-၁၂) နှင့် ယောသပ် (အခန်းငယ် ၂၂-၂၆) တို့၏ အရေးပါမှုကို ပိုမိုအလေးပေးဖော်ပြနေသည်။ ယာကုပ်၏သားဦး မဟုတ်သော်လည်း ယောသပ်၏ ဇာတ်ကြောင်းပါ ယခင်အခန်းကြီးများတွင် ဖော်ပြခဲ့သော ယုဒ၏ စရိုက်လက္ခဏာ ပြောင်းလဲလာမှုသည် ပိုမိုကြီးမားသော ခေါင်းဆောင်မှု အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုအတွက် သူ့ကို အသင့်ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ဤအချက်သည် ရုဗင် (ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၃၅:၂၂; ၄၉:၃-၄)၊ ရှိမုန်နှင့် လေဝိ (ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၃၄:၂၅၊ ၃၀; ၄၉:၅) တို့အားလုံးသည် လိုအပ်ချက်များ ရှိနေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရခြင်းဟူသော အချက်နှင့် ပေါင်းစပ်သွားသည့်အခါ ယုဒကို နောက်ဆက်တွဲ ခေါင်းဆောင်နေရာသို့ ရောက်ရှိစေခဲ့သည်။ သူသည် အသက်တာ၏ အစောပိုင်းကာလများတွင် ညံ့ဖျင်းသော ရွေးချယ်မှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း (ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၃၇:၂၆; ၃၈:၁-၁၈)၊ တာမာ ဖြစ်ရပ် (ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၃၈:၂၄-၂၆) က သူ့ကို နှိမ့်ချပေးပြီး အသွင်ပြောင်းလဲစေရန် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ယေရှု၏ မေရှိယဘွဲ့မည်ဖြစ်သော "ယုဒအမျိုးအနွယ်မှ ခြင်္သေ့" (ဗျာဒိတ်ကျမ်း ၅:၅) သည် ဤကျမ်းစာသားနှင့် ရှေးခေတ်အရှေ့အနီးဒေသ (ANE) တွင် ခြင်္သေ့များသည် ဘုရင်စိုးစံခြင်း၏ သင်္ကေတများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်ဟူသော အချက်ကို အခြေခံထားသည်။ အခန်းငယ် ၁၀ ၏ ပထမစာကြောင်းပါ တောင်ဝှေး (ရှေဘက် - shebet) သည် ထိုကျမ်းပိုဒ်၏ ဒုတိယစာကြောင်းပါ မက်ခိုကက် (mekhoqeq - “တရားဥပဒေပေးသူ၊” “အစိုးရမင်း၏ တောင်ဝှေး၊” “မင်းသား” ဟု အမျိုးမျိုး ဘာသာပြန်ဆိုကြသည်) နှင့် အပြိုင်အဆိုင် တည်ရှိနေသည်။

 

ယေဘုယျအားဖြင့် ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၄၉:၁၀ ပါ စာသားသည် ဘာသာပြန်ဆိုသူများအတွက် စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုနေပြီး၊ အထူးသဖြင့် ရှီလို (Shiloh) အကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည့် စကားစု ဖြစ်ပေသည်။ အချို့က “ရှီလို မလာမချင်း” ဟု ဘာသာပြန်ဆိုကြသည်။ အခြားသော အကြံပြုထားသည့် ဘာသာပြန်ဆိုချက်များတွင် “မည်သူ့ပိုင်ဆိုင်မှု ဖြစ်သနည်း ထိုသူ မလာမချင်း” သို့မဟုတ် (စာသားဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုကို အခြေခံ၍) “သူ့ထံသို့ ပဏ္ဏာလက်ဆောင် မရောက်မချင်း” တို့ ပါဝင်သည်။ ဟေဗြဲဝေါဟာရသည် ရှီလို ဟူသော မြို့အမည်နှင့် တူညီသော်လည်း ယုဒ၏ အနာဂတ် အင်အားကြီးမားသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးကို ညွှန်ပြနေပုံ ရပေသည်။ ထိုကျမ်းစာသားကို ဒါဝုဒ်ဘုရင်ကို ဖော်ပြရန်အတွက် ယေဇကျေလကျမ်း ၂၁:၂၇ တွင် လက်တွေ့အားဖြင့် ကိုးကားထားသည်။ ကမ္ဘာဦးကျမ်းပါ ဤကျမ်းပိုဒ်သည် ယုဒထံမှ ကြွလာမည့် အနာဂတ်ဘုရင်တစ်ပါး၏ ရောက်ရှိလာခြင်းကို ကြေညာနေပြီး ဒါဝုဒ်ထက် ကျော်လွန်၍ စစ်မှန်သော မေရှိယဘုရင်အဖြစ် ခရစ်တော်ဆီသို့ ညွှန်ပြနေပေသည် (“ပဉ္စလက်ကျမ်း နိဒါန်း” စာမျက်နှာ ၁၂၀ ကို ရှု)။

 

၅၀:၁။ ယာကုပ် သေဆုံးသောအခါ ယောသပ်သည် ဖခင်၏အပေါ်သို့ ပစ်လဲကျကာ ငိုကြွေးပြီး နမ်းရှုံ့ခဲ့သည် (ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၅၀:၁)။ ယောသပ်နှင့် သူ၏ဖခင်အကြား ရှိကြသည့် စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ နက်ရှိုင်းသော ချည်နှောင်မှု အင်အားကို ယောသပ်၏ညီအစ်ကိုများ ပါဝင်ကစားခဲ့ရသည့် အခန်းကဏ္ဍ အလွန်နည်းပါးခြင်းက ပေါ်လွင်စေသည်။ ယာကုပ်ကို မြေမြှုပ်သင်္ဂြိုဟ်ရန် ခါနာန်ပြည်သို့ သွားရောက်ကြသော ကြီးမားသော လူစုလူဝေးကြီးအကြောင်းကို ဖော်ပြရာတွင် ညီအစ်ကိုများသည် အခန်းငယ် ၈ တွင်မှသာ စတင်ပေါ်ထွက်လာကြသည်။ ဖခင်၏အလောင်းကို ဆေးစိမ်ရန် ယောသပ် ပေးခဲ့သော အမိန့်သည် (အခန်းငယ် ၂) အီဂျစ်လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းရှိ ယောသပ်၏မိသားစု၏ မြင့်မားသော အဆင့်အတန်းကို ထင်ဟပ်ဖော်ပြနေသည်။ ယာကုပ်ကို မွန်မြတ်သူတစ်ဦးကဲ့သို့ ဆက်ဆံခဲ့ကြသည်။ ရှေးခေတ် အီဂျစ်လူမျိုးများသည် ထာဝရအသက်ကို ရရှိရန်အတွက် ခန္ဓာကိုယ်ကို မပျက်မယွင်း ထိန်းသိမ်းထားရန် လိုအပ်သည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြပြီး၊ ထို့ကြောင့်ပင် ကိုယ်ခန္ဓာကို အမြဲမပုပ်မသိုးစေရန် (mummification) ပြုလုပ်သည့် အလေ့အထကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ယာကုပ်၏ ဖြစ်ရပ်တွင်မူ သူ၏ ခါနာန်ပြည်ရှိ မြေမြှုပ်သင်္ဂြိုဟ်မည့် နေရာသို့ ခရီးနှင်နိုင်ရန်အတွက် အလောင်းကို ဆေးစိမ်ရန် လိုအပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ဆေးစိမ်ဆရာဝန်များ (စာသားအရ “ကုသပေးကြသူများ”) သည် ၎င်းတို့၏ တာဝန်ကို ပြီးမြောက်စေရန် ရက်ပေါင်း (၄၀) လိုအပ်ခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၃) — ဤအချိန်ကာလသည် ကျမ်းစာဟောင်းတွင် အကြိမ်ကြိမ် ပေါ်ထွက်လာလေ့ရှိသည့် ကာလတစ်ခု ဖြစ်ပေသည် (ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၇:၁၇; ထွက်မြောက်ရာကျမ်း ၂၄:၁၈; ၃၄:၂၈; တရားဟောရာကျမ်း ၉:၉; ရာဇဝင်ချုပ်ပထမစောင် ၁၉:၈ တို့ကို ရှု)။ ဆေးစိမ်သည့် ရက်ပေါင်း (၄၀) ပြီးနောက် ရက်ပေါင်း (၃၀) ကြာ ငိုကြွေးမြည်တမ်းသည့် ကာလ ဆက်လက်ရှိခဲ့ရာ စုစုပေါင်း ရက်ပေါင်း (၇၀) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းကာလများတွင် ဣသရေလ လူမျိုးစုသည် အာရုန်နှင့် မောရှေတို့ သေဆုံးခြင်းအတွက် ရက်ပေါင်း (၃၀) ကြာ ဆွေးမြေ့ပူဆွေးခဲ့ကြသည် (တောလည်ရာကျမ်း ၂၀:၂၉; တရားဟောရာကျမ်း ၃၄:၈)။ ဝမ်းနည်းပူဆွေးသည့် ကာလသည် နောက်ပိုင်းတွင် ရက်ပေါင်း (၇) ရက်သာ ကြာမြင့်တော့မည် ဖြစ်သည် (ရှာမွေလစာစောင်ပထမ ၃၁:၁၃)။

 

ဖာရောမင်း၏ ခွင့်ပြုချက်အရ ယောသပ်၊ သူ၏ညီအစ်ကိုများ နှင့် ဖာရောမင်း၏ အရာရှိအချို့တို့သည် ယာကုပ်ကို သင်္ဂြိုဟ်ရန် ခါနာန်ပြည်သို့ ခရီးထွက်ခဲ့ကြသည်။ သူသည် မိမိအတွက် ပြုလုပ်ထားခဲ့သော သင်္ချိုင်းဂူထဲတွင် ထားရှိပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၅)။ ဖာရောမင်းနှင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုရာတွင် ယောသပ်သည် သတင်းပို့သူများကို ထူးထူးဆန်းဆန်း အသုံးပြုခဲ့ခြင်းမှာ အလောင်းနှင့် ထိတွေ့ခဲ့ရခြင်းကြောင့် မိမိကိုယ်တိုင် မသန့်ရှင်းသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ သိရှိနားလည်နေခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေမည် (အခန်းငယ် ၄-၅; ဧသတာကျမ်း ၄:၂ ကိုလည်း ရှု)။ စစ်တပ်များ တက်ရောက်လာခြင်း (ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၅၀:၉ ပါ ရထားများနှင့် မြင်းစီးသူရဲများအကြောင်း ကိုးကားချက်ဖြင့် အမှတ်အသားပြုထားသည်) သည် အလားတူဘာသာစကားကို အသုံးပြုလျက် (ထွက်မြောက်ရာကျမ်း ၁၄:၉၊ ၁၇-၁၈၊ ၂၃၊ ၂၆၊ ၂၈) ထွက်မြောက်ရာကျမ်းနှင့် ဆက်စပ်နေမည့် အနာဂတ် ဖြစ်ရပ်များအတွက် ကြိုတင် နိမိတ်ပြချက်တစ်ခုပင် ဖြစ်ပေသည်။

အာတာဒ်နယ်စပ်ရှိ ကောက်နယ်စင်ပြင်တွင် ကျင်းပခဲ့ကြသော (၇) ရက်တာ ဝမ်းနည်းပူဆွေးသည့် ကာလသည် (ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၅၀:၁၀) အရေးပါသော ဣသရေလတို့၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာ ကျင့်စဉ်တစ်ခု၏ ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်ပြီး (ဥပမာ ထွက်မြောက်ရာကျမ်း ၁၂:၁၅; ဝတ်ပြုရာကျမ်း ၁၃:၄-၅; ၁၄:၈) ကျမ်းစာ၏ အခြားနေရာများပါ ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်းဆိုင်ရာ ထုံးတမ်းစဉ်လာများနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေပေသည် (ရှာမွေလစာစောင်ပထမ ၃၁:၁၃; ယောဘကျမ်း ၂:၁၃)။ ဒေသခံ ခါနာန်လူမျိုးများက ယာကုပ်၏ မြေမြှုပ်သင်္ဂြိုဟ်သည့် အုပ်စုကို အီဂျစ်လူမျိုးများအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြခြင်းသည် (ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၅၀:၁၁) အီဂျစ်ပြည်တွင် ယောသပ်၏မိသားစု အလိုက်သင့် ပြောင်းလဲကျင့်သုံးခဲ့ကြပုံကို ပေါ်လွင်စေပြီး၊ လုံးဝ ကွဲပြားခြားနားသော အမှန်တရားကို ဖော်ပြနေသည့် ထွက်မြောက်ရာကျမ်း၏ အစပိုင်း ကျမ်းပိုဒ်များကို ပြန်လည် စဉ်းစားမိစေသော သံသယဖြစ်ဖွယ်ရာ ရယ်စရာ သင်္ကေတတစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ အီဂျစ်နောက်ပါ အခြွေအရံများနှင့် ယာကုပ်၏သားများသည် အီဂျစ်ဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်ထားဖွယ်ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးသည့် ထုံးတမ်းစဉ်လာကို အဝေးမှ လှမ်းကြည့်နေကြသူများအား ၎င်းတို့အား အီဂျစ်လူမျိုးများအဖြစ် မှတ်ထောင်မိစေခဲ့ပေမည်။ ထိုနေရာကို အာဗေလမိဇရိမ် (စာသားအရ “အီဂျစ်ပြည်၏ ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်း”) ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ကြပြီး၊ ဤအမည်သည် ယောသပ်ကို ဆုံးရှုံးခဲ့ရခြင်းအတွက် ယခင်က ယာကုပ် ခံစားခဲ့ရဖူးသော ပြင်းထန်လှသည့် ဝမ်းနည်းကြေကွဲမှုကို ပြန်လည် ပဲ့တင်ထပ်စေခဲ့သည် (၃၇:၃၅)။

 

၅၀:၁၅–၂၁။ ယောသပ်သည် မိမိ၏ညီအစ်ကိုများကို အာမခံချက်ပေးခြင်း။ ယောသပ်၏ ခွင့်လွှတ်မှုကို အာမခံချက်ပေးရန် လိုအပ်ခြင်းက စစ်မှန်သော ပြန်လည်သင့်မြတ်ခြင်း၏ စိန်ခေါ်မှုကို ပေါ်လွင်စေသည်။ ယောသပ်နှင့် သူ၏ညီအစ်ကိုများ စိတ်ခံစားမှု ထက်သန်စွာဖြင့် ပြန်လည်ဆုံတွေ့ခဲ့ကြပြီးနောက် ဆယ့်ခုနစ်နှစ်အကြာတွင် (ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၄၇:၉၊ ၂၈) တစာစာ ကျန်ရစ်နေသေးသော သံသယတစ်ခု ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဤအချက်က ဘုရားသခင်၏ ကျေးဇူးတော်၊ သနားကြင်နာမှုနှင့် ခွင့်လွှတ်မှုကို လက်ခံရန် လူတို့၏ ဘုံကြိုးစား ရုန်းကန်ရမှုကို သရုပ်ဖော်ပြနေသည်။

 

ညီအစ်ကိုများသည် ၎င်းတို့၏ဖခင်က ယောသပ်အား ခွင့်လွှတ်ပေးရန် တောင်းပန်ခဲ့ကြောင်း ယောသပ်ထံသို့ နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် တင်ပြခဲ့ကြသောအခါ (အခန်းငယ် ၁၇) ယောသပ်သည် မိမိ၏ညီအစ်ကိုများကို မကြောက်ကြရန် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် အားပေးပြောကြားခြင်းဖြင့် ပြန်လည် တုံ့ပြန်ခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၁၉၊ ၂၁)။ ယောသပ်သည် မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင် သမိုင်းကြောင်းသာမက သူ့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လူများ၏ သမိုင်းကြောင်းများတွင်ပါ ဘုရားသခင် ပါဝင်လှုပ်ရှားနေမှုကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည် (၄၅:၅-၈ ကို ရှု)။ အီဂျစ်ပြည်သို့ ပြန်ရောက်လာကြပြီးနောက် ယာကုပ် သေဆုံးခြင်း၏ အပြည့်အစုံသော အလေးချိန်သည် ယောသပ်၏ညီအစ်ကိုများအပေါ် ကျရောက်လာခဲ့ပြီး (၅၀:၁၅) ၎င်းတို့သည် ယောသပ်အပေါ် မကောင်းကြံစည်လိုသည့် ရည်ရွယ်ချက်များ ရှိနေသည်ဟု ထင်မြင်ယူဆခဲ့ကြသည်။ ယောသပ်၏ တုံ့ပြန်မှုသည် ဂရုစိုက်မှုနှင့် စာနာမှုကို ထင်ဟပ်ဖော်ပြနေသည်။ သူသည် ၎င်းတို့အား ကြင်နာပျူငှာစွာနှင့် အားပေးနှစ်သိမ့်သည့် စကားများကို ပြောကြားခဲ့သည် (၅၀:၂၁; စာသားအရ “သူတို့၏ နှလုံးသားကို နှစ်သိမ့်စကား ပြောခဲ့သည်”; ၃၄:၃ ကို ရှု); သူသည် ၎င်းတို့၏ မကောင်းသော ရည်ရွယ်ချက်ကို သိရှိနားလည်ခဲ့သော်လည်း (၅၀:၂၀) ဘုရားသခင်ကမူ ၎င်းကို ကောင်းကျိုးအတွက် ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည်။ အခြားသူများအပေါ် စစ်မှန်သော ခွင့်လွှတ်ခြင်းသည် ဘုရားသခင်၏ ခွင့်လွှတ်ခြင်းအပေါ် အခြေခံထားပေသည် (ဧဖက်ကျမ်း ၄:၃၂)။

 

၅၀:၂၂–၂၆။ ယောသပ် သေဆုံးခြင်း။ ယောသပ် သေဆုံးခြင်းသည် ဘုရားသခင်၏ ဇာတ်ကြောင်းတွင် အခန်းသစ်တစ်ခုအတွက် အခြေအနေကို ဖန်တီးပေးခဲ့သည်။ ဣသရေလတို့၏ ကျွန်ဘဝနှင့် အီဂျစ်ပြည်မှ လွတ်မြောက်လာခြင်း (ထွက်မြောက်ရာကျမ်း ၁) တို့သည် ထိုအချိန်က ပေါ်ထွက်လာသေးခြင်း မရှိသေးသော်လည်း၊ ခါနာန်ပြည်သို့ ဣသရေလတို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိမည့်အကြောင်း ကိုးကားဖော်ပြထားသော ယောသပ်၏ နောက်ဆုံးစကားများသည် ဘုရားသခင်၏ ရွေးနှုတ်ကယ်တင်ခြင်း ဇာတ်ကြောင်းအတွက် နိဒါန်းပျိုးချက်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။

 

ဘိုးဘေးများ၏ သက်တမ်းမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် လျော့နည်းလာခဲ့ပြီး ကမ္ဘာဦးကျမ်း၏ အဆုံးပိုင်းတွင် ယောသပ်၌ အဆုံးသတ်သွားခဲ့သည်။ ယောသပ်၏ အသက်အရွယ်သည် အီဂျစ်ရင်းမြစ်များအရ စံပြအသက်အရွယ်တစ်ခုအဖြစ် ယူဆခြင်းခံရသော်လည်း၊ သူ၏ သက်တမ်း လျော့နည်းသွားခြင်း (သူ၏ဘိုးဘေးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်သည့်အခါ) သည် ကမ္ဘာဦးကျမ်းပါ အရေးကြီးသော အဓိက အကြောင်းအရာတစ်ခုကို ပေါ်လွင်စေသည် - လူသားတို့ ပြုတ်ကျကျဆင်းခဲ့ရခြင်း (The Fall) နောက်ပိုင်းတွင် ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ အသက်တာသည် ဖန်ဆင်းရှင် လူသားတို့အတွက် ရည်ရွယ်ထားသော စံနှုန်းမှ ပိုမို၍ဝေးကွာသွားကာ အောက်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ယိုယွင်းကျဆင်းလာခဲ့သည်။ သို့သော် ဘုရားသခင်သည် လှုပ်ရှားလျက် ရှိနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်သည် ၎င်းတို့အား သေချာပေါက် ပါကတ် (paqad - “စောင့်ရှောက်တော်မူမည်၊” “ကူညီရန် ကြွလာတော်မူမည်”; စာသားအရ “ကြည့်ရှုစစ်ဆေးတော်မူမည်”) လိမ့်မည်ဟု ယောသပ်က ပြောကြားခဲ့သည် (၅၀:၂၄-၂၅)။ ဤစကားလုံးသည် ယောသပ်၏ နောက်ဆုံးဖော်ပြချက်တွင် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ပါရှိပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ထွက်မြောက်ရာကျမ်း ၃:၁၆၊ ၄:၃၁ နှင့် ၁၃:၁၉ တို့တွင်လည်း အလားတူ အကြောင်းအရာဖြင့် ပြန်လည် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ သူသည် ဘုရားသခင်က ၎င်းတို့အား အီဂျစ်ပြည်မှ ခေါ်ထုတ်သွားလိမ့်မည်ဟူသော ကတိတော်ကိုလည်း ပေးခဲ့သည်။ ဤနေရာရှိ စကားလုံးမှာ ဟေဗြဲကျမ်းဟောင်းတွင် ဣသရေလတို့ အီဂျစ်ပြည်မှ ကယ်တင်ခြင်းခံရမှုကို ဖော်ပြရန် (၄၂) ကြိမ်တိုင်တိုင် အသုံးပြုခဲ့သော အာလာဟ် (’alah) ၏ ကြိယာပုံစံ ဖြစ်သည်; ဤစကားစုသည် ဘုရားသခင်၏ အနာဂတ် ကယ်တင်ခြင်း လုပ်ရပ်များဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးမည့် အရေးကြီးသော တံတားတစ်ခုအနေဖြင့် လုပ်ဆောင်ပေးနေသည်။ ဘုရားသခင်၏ ကျမ်းကျိန်ကတိတော်သည် (အခန်းငယ် ၂၄) မိမိ၏ ကတိတော်များ ပြည့်စုံလာမည်ဟူသော အာမခံချက်ကို ဖော်ပြနေသည်။ ထို့အတူ ယာကုပ်၏ အရိုးများကို ခါနာန်ပြည်သို့ ပြန်လည်သယ်ဆောင်သွားမည်ဟု ယောသပ်၏ညီအစ်ကိုများ ကျမ်းကျိန်ခဲ့ကြခြင်းသည်လည်း (အခန်းငယ် ၂၅) ယောရှု၏ ကာလအတွင်းတွင် အဆုံးစွန်အားဖြင့် ပြည့်စုံလာခဲ့လိမ့်မည် (ထွက်မြောက်ရာကျမ်း ၁၃:၁၉; ယောရှုကျမ်း ၂၄:၃၂)။

 

ကမ္ဘာဦးကျမ်းသည် ဘုရားသခင်နှင့် မိတ်သဟာယဖွဲ့ကာ ပျော်ရွှင်စွာ ခံစားရမည့် လူသားတို့၏ အသက်တာ၊ အပြည့်အစုံသော အသက်တာဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ရုပ်အလောင်းတစ်ခုဖြင့် ပြီးဆုံးသွားသည် - ၎င်းမှာ ဆေးစိမ်ထားသော ယောသပ်၏ ရုပ်ခန္ဓာကိုယ်ပင် ဖြစ်ပေသည်။ အရိုးများသည် သေဆုံးခြင်းကိုသာမက မျှော်လင့်ချက်ကိုပါ သင်္ကေတပြုနေကြသည် (ယေဇကျေလကျမ်း ၃၇:၁၁-၁၄)။ ဤဖြစ်ရပ်တွင် ၎င်းတို့၏ တည်ရှိမှုသည် ခါနာန်ပြည်သို့ ခရီးနှင်မည့် ခရီးစဉ်ကို ကြိုတင်ဖော်ပြနေသည်။ ဇာတ်လမ်းသည် ပြီးဆုံးသွားခြင်း မရှိသေးပေ။ ၎င်းသည် ကျမ်းစာ၏ ကျန်ရှိနေသေးသော အပိုင်းများတစ်လျှောက်တွင် ဆက်လက် ဖွံ့ဖြိုးလာဦးမည်ဖြစ်ပြီး ကောင်းကင်ဘုံဆိုင်ရာ ခါနာန်ပြည်ကို စောင့်ဆိုင်းနေကြသူများအတွက် ထာဝရ မျှော်လင့်ချက်ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးလိမ့်မည်။