ယောရှုမှတ်စာ နိဒါန်း- အပိုင်း ( ၂)

 

ဣသရေလနိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးနှစ်များ (ဘီစီ ၇၅၂-၇၂၂)၊ ရှာလုံမှ ဟိုရှဲယအထိ
ယေဟု၏ အင်အားကြီးမားပြီး ရှည်လျားသော မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဘုရင် ဇာခရိကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ပြီးနောက်၊ ၃၀ နှစ်ကြာ မင်းမဲ့စရိုက်နှင့် နိုင်ငံရေးကျဆင်းမှုကာလသည် နိုင်ငံ၏ လျင်မြန်သော ပြိုကွဲမှုနှင့် နောက်ဆုံးတွင် မျိုးသုဉ်းမှုကို ယူဆောင်လာခဲ့သည်။ ဇာခရိကို သတ်ဖြတ်သူ ရှာလုံသည် ၁ လသာ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး (ဘီစီ ၇၅၂) သူ့ကိုယ်သူ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည် (၂ ဘုရင် ၁၅:၈-၁၅)။ သူ့နောက်တွင် မီနာဟိမ်သည် (ဘီစီ ၇၅၂-၇၄၂) အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ၎င်း၏အုပ်ချုပ်မှုကို ဆန့်ကျင်သူများကို အလွန်ပြင်းထန်သော နည်းလမ်းများဖြင့် ဖိနှိပ်ခဲ့သည် (အခန်းကြီး ၁၆)။。 ယေရောဘောမ် (၂) မှ ထိန်းချုပ်ခဲ့သော ဆီးရီးယား နယ်မြေများသည် ဤအချိန်တွင် အမှန်တကယ် ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်ဟု သေချာသော်လည်း၊ သမ္မာကျမ်းစာတွင် ၎င်းကို ဖော်ပြမထားပါ။ အာရှုရိယား၏ အင်အားကို သူမတွန်းလှန်နိုင်ကြောင်း သိရှိသဖြင့်၊ မီနာဟိမ်သည် တစ်ဂလတ်ပီလီဇာ (၃) မှ အနှောင့်အယှက်မဖြစ်စေရန် အလွန်ကြီးမားသော အခွန်ဆက်ကပ်မှုများကို ဆန္ဒအလျောက် ပေးဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် တစ်ဂလတ်ပီလီဇာ (၃) သည် ဆီးရီးယား နယ်မြေအပိုင်းများကို အာရှုရိယား၏ အုပ်ချုပ်မှုသို့ ပြန်လည်ထူထောင်နေခဲ့သည်။ မီနာဟိမ်၏ အခွန်ဆက်ကပ်မှုသည် လူထုထံမှ အထူးအခွန်ဖြင့် ကောက်ခံခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကို သမ္မာကျမ်းစာတွင် (အခန်းကြီး ၁၉, ၂၀) နှင့် အာရှုရိယား မှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်။

The Last Years of the Kingdom of Israel (752–722 B.C.), Shallum to Hoshea.—After the assassination of Zachariah of Israel, last king of the powerful and long-lived dynasty of Jehu, a 30-year period of anarchy and political decline followed, bringing the rapid breakup and eventual extinction of the kingdom. Shallum, the murderer of Zachariah, followed his predecessor in death after a reign of only one month (752 b.c.). He was in turn assassinated by Menahem (2 Kings 15:8–15). Menahem (752–742 b.c.) was a cruel ruler who put down all opposition to his rule by extremely severe measures (v. 16). That the enormous Syrian territories that Jeroboam II once controlled had by this time been definitely lost is certain, although the fact is not mentioned in the Bible. Recognizing the power of Assyria as something he would not be able to resist, Menahem followed the wisest procedure possible under the circumstances, voluntarily paying enormous sums of tribute in order that he might be left in peace by Tiglath-pileser III. The latter was at that time restoring Assyrian rule to large sections of Syrian territory. Menahem’s tribute, levied from the population by a special tax, is mentioned both in the Bible (vs. 19, 20) and in Assyrian records.

 

မီနာဟိမ်၏ သားဖြစ်သူ ပေကာဟိယသည် ၂ နှစ်သာ (ဘီစီ ၇၄၂-၇၄၀) ထီးနန်းကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ဣသရေလ၏ ဘုရင်များစွာကဲ့သို့ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်း၏ လုပ်ကြံသူဖြစ်သူ ပေကာသည်၊ မီနာဟိမ်၏ ထီးနန်းတက်ရောက်မှုမှ စတင်ရေတွက်ခဲ့သော ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှုနှစ်များကို သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းသည် ယေဟု၏ မင်းဆက်နှင့် သို့မဟုတ် ရှာလုံဘုရင်နှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်၊ ထို့ကြောင့် နောက်ဆုံးဘုရင်နှစ်ပါး၏ ၁၂ နှစ်ကို ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှုတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို တရားဝင်အုပ်ချုပ်သူများအဖြစ် အသိအမှတ်မပြုခဲ့ပါ။ ပေကာ၏ သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ပြဿနာများအတွက် နောက်ထပ်ဖြစ်နိုင်သော ရှင်းလင်းချက်တစ်ခုမှာ ၎င်းသည် နိုင်ငံ၏ အရေးမပါသော အပိုင်းတစ်ခုကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး မီနာဟိမ်နှင့် ပေကာဟိယကို တရားဝင်အုပ်ချုပ်သူများအဖြစ် အသိအမှတ်မပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှုနှစ်များကို မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်ဖြစ်စေ၊ ၎င်းသည် ၈ နှစ်ခန့်သာ (ဘီစီ ၇၄၀-၇၃၂) တစ်ဦးတည်း အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်မှာ သေချာသည်။

Pekahiah, Menahem’s son, was able to hold the throne for only two years (742–740 b.c.), when he was assassinated, like so many of Israel’s kings before him. His murderer, Pekah, who counted his regnal years from the time of Menahem’s accession to the throne, as the chronological data indicate, may have been related either to Jehu’s dynasty or to King Shallum, and therefore ignored the two last rulers by including their 12 years of reign as part of his own. Another possible explanation of the problems posed by Pekah’s chronological data may be that he ruled over an insignificant part of the country and did not recognize Menahem and Pekahiah as legitimate rulers. Whatever his reasons for usurping their regnal years may have been, it is quite certain that he enjoyed a sole reign of only about eight years (740–732 b.c.).

 

ပေကာသည် သူ၏ရှေ့ဆက်ဘုရင်များ၏ အာရှုရိယား ထောက်ခံသည့်မူဝါဒကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်ပြီး ဒမတ်စကတ်မြို့မှ ရဇင်း II နှင့် အခြားဆီးရီးယားအုပ်ချုပ်သူများနှင့် အာရှုရိယားဆန့်ကျင်ရေး မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ယုဒပြည်အား အာရှုရိယားဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ရန် ဖိအားပေးရန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ ဤစစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုကို ဆီးရီးယား-ဧဖရိမ်စစ်ပွဲဟု ခေါ်သည်။ မဟာမိတ်များသည် ယုဒပြည်အား များစွာထိခိုက်နစ်နာစေပြီး ၎င်း၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းနယ်မြေကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ရည်မှန်းချက်ကို မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ယုဒပြည်မှ အာဟဇ်သည် အာရှုရိယား၏ တီဂလတ်-ပီလီဆာ ထံမှ အကူအညီတောင်းခံခဲ့ပြီး ရရှိခဲ့သည်။ တီဂလတ်-ပီလီဆာသည် ပေကာ၏နိုင်ငံထဲသို့ ချီတက်ဝင်ရောက်ကာ ဂါလိလဲနှင့် ဂိလဒ်ဒေသ၏ အများစုကို သိမ်းပိုက်ပြီး ထိုဒေသများ၏ နေထိုင်သူများကို အရှေ့ဘက်သို့ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခဲ့သည် (ဘုရင်များဝင်စာစောင် ၁၆:၅–၉; ၁၅:၂၇–၂၉)။ သူသည် ဖိလိတ္တိပြည်အထိ ကမ်းရိုးတန်းကိုလည်း သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ အာရှုရိယားတို့၏ ကျူးကျော်မှုသည် ဣသရေလနှင့် ဆီးရီးယားအကြား သဘာဝမကျသော မဟာမိတ်ကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ တီဂလတ်-ပီလီဆာသည် ဆီးရီးယားကို တိုက်ခိုက်ပြီး ဒမတ်စကတ်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ကာ ရဇင်း II ဘုရင်ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည် (ဘီစီ ၇၃၂)။ ဆီးရီးယားနှင့် ဣသရေလ၏ သိမ်းပိုက်ခံရသော နယ်မြေများကို အာရှုရိယားပြည်နယ်များအဖြစ် ဖွဲ့စည်းကာ အာရှုရိယားအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။

Pekah discontinued the pro-Assyrian policy of his predecessors and concluded an anti-Assyrian alliance with Rezin II of Damascus and other Syrian rulers. He next moved against Judah to enforce its participation in the anti-Assyrian league. This campaign is known as the Syro-Ephraimite war. Although the confederates did great damage to Judah and annexed some of its territory, they failed to reach their aim. Ahaz of Judah asked and received the assistance of Tiglath-pileser of Assyria, who moved into Pekah’s kingdom, occupied the greater part of Galilee and Gilead, and deported the inhabitants of these regions to the east (2 Kings 16:5–9; 15:27–29). He also took the seacoast as far as Philistia. The Assyrian invasion broke the unnatural alliance between Israel and Syria. Tiglath-pileser attacked Syria, conquered Damascus, and captured King Rezin II (732 b.c.). Syria and the conquered parts of Israel were made Assyrian provinces and henceforth were administered by Assyrian governors.

 

ဟိုရှယာ (ဘီစီ ၇၃၂–၇၂၂)။—ပေကာ၏ ဆိုးရွားသောအုပ်ချုပ်မှုသည် လုပ်ကြံသူ ဟိုရှယာ၏ လက်ချက်ဖြင့် ဘေးဒုက္ခဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ဣသရေလ၏ ၂၀ ယောက်မြောက်နှင့် နောက်ဆုံးဘုရင်အဖြစ် ထီးနန်းတက်ခဲ့သည် (ဘီစီ ၇၃၂–၇၂၂)။ တီဂလတ်-ပီလီဆာ III က ဟိုရှယာကို ထီးနန်းပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုပြီး ပေကာ၏ အုပ်ချုပ်မှုသည် ၎င်း၏ ဆိုးရွားသောမူဝါဒများကြောင့် လူထုက ဖြုတ်ချခံရသည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ဟိုရှယာသည် အာရှုရိယား၏ ကျွန်ဘုရင်အဖြစ် ခွင့်ပြုခံရရန် တီဂလတ်-ပီလီဆာအား လှူဒါန်းငွေများစွာ ပေးခဲ့ရသည်။ နှစ်စဉ်လှူဒါန်းရသော ပမာဏသည် ယခုအခါ ယခင်နိုင်ငံ၏ သေးငယ်သောအစိတ်အပိုင်းသာဖြစ်သည့် ဤသေးငယ်သောနိုင်ငံအတွက် ခံနိုင်ရည်မရှိသည့်ဝန်ထုပ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ထို့ကြောင့် ဣသရေလသည် ပုန်ကန်ခဲ့သည်။ ဟိုရှယာ၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ အာရှုရိယားဆန့်ကျင်ရန် အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ ၂၄ ကြိမ်မြောက်မင်းဆက်မှ အားနည်းသောဘုရင် ဆိုနှင့် မျှော်လင့်ချက်မရှိသော မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန် စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းမှုဖြစ်ခဲ့ပေမည်။ ထိုအချိန်တွင် တီဂလတ်-ပီလီဆာ III ၏ နောက်ဆက်ခံသူ ရှလမန်ဇာ V သည် ဆမာရီယာမြို့ကို ဝိုင်းထားပြီး သုံးနှစ်ကြာ ထိုခိုင်ခံ့သောမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည် (ဘုရင်များဝင်စာစောင် ၁၈:၁၀)။ မြို့သိမ်းပိုက်မှုသည် ရှလမန်ဇာ V ၏ နောက်ဆုံးနှစ် (ဘီစီ ၇၂၃–၇၂၂) တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဆမာရီယာမြို့ကို ၎င်း၏အုပ်ချုပ်မှုပထမနှစ်တွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်ဟု ဆာဂွန် II က ဆိုသော်လည်း ၎င်းသည် ဘုရင်အဖြစ် ဤအမှုကို ပိုင်ဆိုင်ပိုင်ခွင့်မရှိပေ။ သူသည် ရှလမန်ဇာ၏ စစ်သေနာပတိဖြစ်ပြီး မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခြင်းနှင့် ဣသရေလသုံ့ပန်းများ ၂၇,၂၉၀ ဦးကို ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်းကို လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ခဲ့ပေမည်။

Hoshea (732–722 B.C.).—Pekah’s unhappy reign ended in disaster at the hand of an assassin, Hoshea, who ascended Israel’s throne as its 20th and last king (732–722 b.c.). Tiglath-pileser III claims to have set Hoshea on the throne, and indicates that Pekah’s rule was overthrown by his subjects as a result of his disastrous policies. Hoshea paid heavy tribute to Tiglath-pileser in exchange for the right of being tolerated as a vassal king of Assyria. The amount of annual tribute must have been an almost unbearable burden for the little state, which now consisted of but an insignificant portion of the former kingdom, and for this reason Israel revolted. Desperation may have been Hoshea’s chief motive in forming a hopeless alliance against Assyria with So, a weak king of the Twenty-fourth Dynasty of Egypt who ruled over part of that land at the time. Shalmaneser V, who had in the meantime succeeded his father, Tiglath-pileser III, on the throne of Assyria, laid siege to Samaria and took that strongly fortified city after three years (2 Kings 18:10). The fall of the city probably occurred in the last year of Shalmaneser V (723–722 b.c.). Sargon II, who claims in much later inscriptions to have captured Samaria during the first year of his reign, probably had no right to this claim, at least as king. He was apparently Shalmaneser’s army commander and may have actually carried out the conquest of the city and the deportation of the 27,290 Israelite captives.

 

ဆမာရီယာမြို့၏ ကျဆုံးမှုသည် ဣသရေလမြောက်ပိုင်းနိုင်ငံ၏ အဆုံးသတ်ကို အမှတ်အသားပြုခဲ့ပြီး ၎င်းသည် နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော်သာ ဆိုးရွားသောသမိုင်းကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ပုန်ကန်မှုစိတ်ဓာတ်ဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး မွေးဖွားခဲ့သောကြောင့် ၎င်းသည် ရှင်သန်ရန် အခွင့်အလမ်းမရှိခဲ့ပေ။ ဘုရင် ၂၀ ဦးသည် ပျမ်းမျှအုပ်ချုပ်မှု ၁၀ နှစ်ခွဲဖြင့် ထီးနန်းတွင် ထိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက် ၇ ဦးသည် ၎င်းတို့၏ရှေ့ဆက်ဘုရင်များကို လုပ်ကြံသူများဖြစ်ခဲ့သည်။ ပထမဘုရင်သည် ယေဟောဝါ၏ ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုကို မိတ်ဆက်ပြီး သန့်ရှင်းမှုမရှိသော ဝတ်ပြုမှုကို စတင်ခဲ့ပြီး နောက်ဆက်တွဲအုပ်ချုပ်သူအားလုံးသည် ဤ“အပြစ်”ကို လိုက်နာခဲ့ပြီး အချို့သည် ဘာအလ်နှင့် အာစတာတေတို့၏ ကိုးကွယ်မှုကို ထပ်မံထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ဧလိယာ၊ ဧလိရှာနှင့် အခြားပရောဖက်များ၏ မမောမပန်းသော ပြုပြင်ရေးလုပ်ငန်းများမရှိခဲ့လျှင် ဣသရေလနိုင်ငံသည် ၎င်း၏သက်တမ်းထက် ပိုမိုကြာရှည်မခံခဲ့ပေမည်။

The fall of Samaria marked the end of the northern kingdom of Israel after a tragic history of little more than two centuries. Conceived and born in the spirit of rebellion, it had no chance of survival. Twenty kings with an average rule of 10 1/2 years had sat upon the throne, 7 of them as murderers of their predecessors. The first king had introduced a corrupted worship, setting up idolatrous representations of Jehovah, and all succeeding rulers followed him in this “sin,” some adding to it the worship of Baal and Astarte. Had it not been for the tireless ministry of such reformers as Elijah, Elisha, and other prophets, the kingdom of Israel might not have endured as long as it did.

 

ယုဒနိုင်ငံ (ဘီစီ ၇၅၀–၇၃၁)၊ အဇာရီယာ (ဥဇီယာ) မှ ယိုသံအထိ။—ဥဇီယာသည် အောင်မြင်ပြီး ရှည်လျားသောအုပ်ချုပ်မှုပြီးနောက် နုံရာသည်ရောဂါကို ခံစားခဲ့ရပြီး ၎င်းသည် ဗိမာန်တော်တွင် မီးရနံ့ပူဇော်ရန် ဝင်ရောက်ခဲ့သောကြောင့် ပြစ်ဒဏ်အဖြစ် ရောက်လာခဲ့သည် (ရာဇဝင်ချုပ် ၂၆:၁၆–၂၀)။ ထို့နောက် ၎င်း၏သား ယိုသံကို ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သူအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည် (ဘုရင်များဝင်စာစောင် ၁၅:၅)၊ ဤသည်မှာ မင်းဆက်တည်မြဲရန် ပညာရှိသောလုပ်ရပ်ဖြစ်သည်။ မင်းသားကို ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သူအဖြစ် ခန့်အပ်သည့်မူဝါဒကို အမာဇိယာမှ မနာရှေအထိ နှစ်ပေါင်းတစ်ရာကျော် လိုက်နာခဲ့သည်။

The Kingdom of Judah From 750–731 B.C., Azariah (Uzziah) to Jotham.—After a long and successful reign Uzziah contracted leprosy, which came to him as a punishment for having entered the Temple to offer incense (2 Chron. 26:16–20). His son, Jotham, was then appointed coregent (2 Kings 15:5), a wise move to guarantee the continuity of the dynasty. The policy of appointing the crown prince as coregent was followed for more than a century, from Amaziah to Manasseh.

 

ဥဇီယာ၏ နုံရာသည်ရောဂါသည် ထိုရောဂါခံစားရသူအား သီးသန့်ခွဲထားရန် လိုအပ်ကြောင်းနှင့် ဘုရင်တစ်ပါးပင်လျှင် သူ့ဘဝတစ်လျှောက် အတင်းအကြပ်သီးသန့်ခွဲထားရန်နှင့် သေဆုံးသောအခါ သီးသန့်သင်္ဂြိုဟ်ရန် လိုအပ်ကြောင်း ပြသသည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ယေရုဆလင်ရှိ သံလွင်တောင်ပေါ်ရှိ ရုရှားရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်၏ စုဆောင်းမှုတွင် အာရမိတ်ဘာသာဖြင့် ရေးထားသော ကျောက်စာတစ်ခုကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါစာသားပါရှိသည်။ “ဤနေရာသို့ ယုဒပြည်ဘုရင် ဥဇီယာ၏ အရိုးများကို ယူဆောင်လာခဲ့သည်—မနှောင့်ယှက်ပါနှင့်”။ စာသား၏ပုံစံသည် ဤကျောက်စာကို ခရစ်မွေးဖွားချိန်တွင် သို့မဟုတ် အနည်းငယ်စောပြီး ဖြတ်ထုလုပ်ထားကြောင်း ပြသပြီး ဥဇီယာ၏ အရိုးများကို အကြောင်းအမျိုးမျိုးဖြင့် နေရာသစ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပေမည်။

The record of Uzziah’s leprosy shows that quarantine was imposed on a victim who contracted that disease, and that even a king was required to submit to enforced isolation during life and was given a separate burial when he died. In 1931 a tablet was found in the collection of the Russian Archeological Museum on the Mount of Olives at Jerusalem, which contains the following inscription in Aramaic, “Hither were brought the bones of Uzziah, king of Judah—do not disturb” The form of the script shows that the tablet was cut about the time of Christ or a little earlier, probably at a time when Uzziah’s bones, for some unknown reason, had been moved to a new resting place.

 

ယိုသံ (ဘီစီ ၇၅၀–၇၃၁) သည် သူ၏နုံရာသည်ရောဂါခံစားရသော ဖခင်အတွက် ၁၂ နှစ်အုပ်ချုပ်ပြီးနောက် ၎င်း၏ ၁၆ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ၎င်း၏သား အာဟဇ်ကို အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ယိုသံသည် နောက်ထပ် ၄ နှစ်သာ အသက်ရှင်ခဲ့သည် (ဘုရင်များဝင်စာစောင် ၁၅:၃၃ cf. v. ၃၀)။ ၎င်း၏ဖခင်ကဲ့သို့ ယိုသံသည် နှိုင်းယှဉ်အားဖြင့် ဖြောင့်မတ်သောအုပ်ချုပ်သူဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်ကာလ၏ ဟေဗြဲပရောဖက်သုံးဦးဖြစ်သော ဟေရှာယာ၊ ဟောရှယာနှင့် မိက္ခာတို့သည် ၎င်းအပေါ် ကောင်းသောသြဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိခဲ့ပေမည်။ သူသည် ဆီးရီးယားမှ ရဇင်းနှင့် ဣသရေလမှ ပေကာ၏ မအောင်မြင်သော ကျူးကျော်မှုကို တွေ့မြင်ခဲ့သည် (v. ၃၇)၊ ၎င်းသည် အာဟဇ်ကို ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သူအဖြစ် ခန့်အပ်ရခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်ပေမည်၊ သို့သော် ယုဒပြည်၏ တည်ရှိမှုအတွက် အဓိကခြိမ်းခြောက်မှုမှာ ဤအချိန်ပြီးနောက်မှ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။

Jotham (750–731 b.c.), after having ruled for his leprous father for 12 years, in his 16th year appointed his son Ahaz as ruler. Jotham lived but four years longer (see 2 Kings 15:33 cf. v. 30). Like his father, Jotham was a comparatively upright ruler. The three contemporary Hebrew prophets, Isaiah, Hosea, and Micah, probably exerted a good influence upon him. He witnessed the abortive invasion by Rezin of Syria and Pekah of Israel (v. 37), which was probably his reason for appointing Ahaz as coregent, but the major threat to Judah’s existence came after this time.

 

အာဟဇ် (ဘီစီ ၇၃၅–၇၁၅)။—ယိုသံ၏သား အာဟဇ်သည် ပရောဖက်များ၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို လျစ်လျူရှုပြီး ရုပ်တုများကို ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ သူသည် “သူ၏သားကို မီးဖြင့်ဖြတ်သွားစေခဲ့သည်။ … သူသည် မြင့်သောနေရာများ၊ တောင်ကုန်းများပေါ်တွင်နှင့် စိမ်းလန်းသောသစ်ပင်တိုင်းအောက်တွင် ယဇ်ပူဇော်ပြီး မီးရနံ့ပူဇော်ခဲ့သည်” (ဘုရင်များဝင်စာစောင် ၁၆:၃, ၄)။ ဆီးရီးယား-ဧဖရိမ်စစ်ပွဲတွင် ဘုရားသခင်၏အကူအညီကို မယုံကြည်ဘဲ ငြင်းပယ်ကာ (ဟေရှာယာ ၇:၃–၁၃)၊ သူသည် တီဂလတ်-ပီလီဆာ III ထံသို့ လှည့်ကာ ဗိမာန်တော်နှင့် နန်းတော်မှ ရတနာများဖြင့် ၎င်း၏အကူအညီကို ဝယ်ယူခဲ့သည် (ဘုရင်များဝင်စာစောင် ၁၆:၇, ၈)။ တီဂလတ်-ပီလီဆာသည် ဒမတ်စကတ်မြို့ကို သိမ်းပိုက်သောအခါ အာဟဇ်သည် ၎င်း၏အဖွဲ့တွင် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ဒမတ်စကတ်တွင် သူသည် အာရှုရိယား၏ ကိုးကွယ်မှုပုံစံကို သိရှိခဲ့ပြီး ချက်ချင်းပင် ၎င်းကို ၎င်း၏နိုင်ငံတွင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် ဒမတ်စကတ်မှ ယေရုဆလင်သို့ ညွှန်ကြားချက်များ ပေးပို့ပြီး ၎င်းတွင်မြင်ခဲ့သော အာရှုရိယားယဇ်ပလ္လင်တစ်ခုကို ပြုလုပ်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ ဤယဇ်ပလ္လင်သစ်သည် ရှောလမုန်က မီးရှို့ပူဇော်ရန် တည်ဆောက်ခဲ့သော ယဇ်ပလ္လင်ကို အစားထိုးခဲ့ပြီး အချိန်အတန်ကြာ အသုံးပြုခဲ့သည် (v. ၁၀–၁၆)။

Ahaz (735—715 B.C.).—Jotham’s son Ahaz remained impassive to the influence of the prophets and worshiped idols. He caused “his son to pass through the fire. … And he sacrificed and burnt incense in the high places, and on the hills, and under every green tree” (2 Kings 16:3, 4). Distrusting and rejecting divine help in the Syro-Ephraimite war (Isa. 7:3–13), he turned to Tiglath-pileser III and bought his aid with treasures taken from the Temple and the palace (2 Kings 16:7, 8). When Tiglath-pileser conquered Damascus, Ahaz appeared in his entourage. In Damascus he became acquainted with the Assyrian mode of worship and proceeded immediately to introduce it into his own kingdom. Hence, he sent from Damascus instructions to Jerusalem to have an Assyrian altar made, like one he had seen there. This new altar replaced the one Solomon had set up for burnt offerings, and was kept in use for some time (vs. 10–16).

 

အာဟဇ်သည် ၎င်း၏ရှေ့ဆက်ဘုရင်များကဲ့သို့ ယုဒနိုင်ငံသည် အာရှုရိယားနှင့် ပြဿနာတက်ဖွယ်ရှိသည်ကို မြင်သောအခါ ၎င်း၏သား ဟေဇကိယာကို (ဘီစီ ၇၂၉–၆၈၆) ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သူအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပုံရသည်။ ဟေဇကိယာ၏ အုပ်ချုပ်မှုအတွက် သမ္မာကျမ်းစာနှင့် လောကီရင်းမြစ်များမှ အချက်အလက်များစွာ ရရှိနိုင်သည်။ ဘုရင်များဝင်စာစောင် ၁၈ မှ ၂၀ အထိ ဖော်ပြထားသော ဖြစ်ရပ်များသည် ဟေရှာယာ ၃၆ မှ ၃၉ နှင့် ရာဇဝင်ချုပ် ၂၉ မှ ၃၂ တွင် ထပ်တူဖြစ်သည်။ ဟေဇကိယာ၏ခေတ်ကာလတွင် ပရောဖက် မိက္ခာ၏ သတင်းစကားများနှင့်ပတ်သက်သည့် အခြားအချက်အလက်များကို ယေရမိယာ ၂၆:၁၇–၁၉ တွင် ဖော်ပြထားပြီး ဆာဂွန် II နှင့် ဆန်နာခါရစ်၏ ကျောက်စာများသည် ထိုကာလ၏ အာရှုရိယားစစ်ဆင်ရေးနှစ်ခုအတွက် သမ္မာကျမ်းပြင်ပရင်းမြစ်အချက်အလက်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။

Ahaz, like his predecessors, seems to have appointed his son Hezekiah (729–686 b.c.) as coregent when he saw that the kingdom of Judah would probably become involved in trouble with Assyria. For Hezekiah’s reign considerable information is available both in the Bible and from secular sources. The events described in 2 Kings 18 to 20 are paralleled in Isa. 36 to 39 and 2 Chron. 29 to 32. Other information is given in Jer. 26:17–19 concerning messages of the prophet Micah in Hezekiah’s time, and the inscriptions of Sargon II and Sennacherib serve as extra-Biblical source material for the two Assyrian campaigns of that period.

 

ဟေဇကိယာ (ဘီစီ ၇၂၉–၆၈၆)။—ဟေဇကိယာသည် ကောင်းသောအုပ်ချုပ်သူဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ဆိုးယုတ်သောဖခင် သေဆုံးပြီးနောက် ဘီစီ ၇၁၅ တွင် ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများစတင်ခဲ့သည်။ ၎င်းအတွက် သမ္မာကျမ်းရေးသားသူက အလွန်ချီးမွမ်းခဲ့သည် (ဘုရင်များဝင်စာစောင် ၁၈:၃, ၄)။ သူသည် ဖိလိတ္တိပြည်၏ နယ်မြေအချို့ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးစနစ်ကို အားဖြည့်ကာ ကုန်သွယ်မှုနှင့် စိုက်ပျိုးရေးကို သိုလှောင်ရုံများနှင့် သိုးခြံများတည်ဆောက်ခြင်းဖြင့် အားပေးခဲ့သည် (ဘုရင်များဝင်စာစောင် ၁၈:၈; ရာဇဝင်ချုပ် ၃၂:၂၈, ၂၉)။ ၎င်း၏အုပ်ချုပ်မှုတွင် ထူးခြားသောနည်းပညာအောင်မြင်မှုမှာ ကိဒရွန်ချိုင့်ဝှမ်းရှိ ဂိဟုန်ရေတွင်းမှ ယေရုဆလင်မြို့အတွင်းရှိ အောက်ရေကန်သို့ အလျား ၁,၇၄၉ ပေ (၆,၅၃၃ မီတာ) ရှည်သော ဥမင်တူးဖော်ခြင်းဖြစ်သည် (ရာဇဝင်ချုပ် ၃၂:၄, ၃၀; ဘုရင်များဝင်စာစောင် ၂၀:၂၀)။ ဤနည်းဖြင့် သူသည် ယေရုဆလင်မြို့အတွက် ရေပေးဝေမှုကို စဉ်ဆက်မပြတ်အာမခံခဲ့သည်။ ယခုအခါပင် နှစ်ပေါင်း ၂,၅၀၀ ကျော်ကြာပြီးနောက် ဂိဟုန်၏ရေများသည် ဤဥမင်မှတစ်ဆင့် ရှိလောမ်ရေကန်သို့ စီးဆင်းနေဆဲဖြစ်သည်။

Hezekiah (729–686 B.C.).—Hezekiah was a good ruler and initiated a series of religious reforms, probably after the death of his wicked father in 715 b.c. For these he was highly commended by the Bible writer (2 Kings 18:3, 4). He also established control over areas of Philistia, strengthened the national defense system, and encouraged trade and agriculture by building warehouses and sheepfolds (2 Kings 18:8; 2 Chron. 32:28, 29). A remarkable technical accomplishment of his reign was the boring of a 1,749-ft. (6,533 m.) tunnel from the well of Gihon in the Kidron Valley to a lower pool inside the city of Jerusalem (2 Chron. 32:4, 30; 2 Kings 20:20). In this way he assured Jerusalem of a continuous supply of water. Even now, after more than 2,500 years, the waters of Gihon still flow through this tunnel into the Pool of Siloam.

 

၁၈၈၀ ခုနှစ်တွင် ဥမင်အတွင်း ရေထဲလှမ်းသွားသော ကလေးများသည် ဥမင်ပြီးစီးပြီးနောက် ကျောက်တုံးတွင် ထွင်းထားသော ဟေဗြဲကျောက်စာတစ်ခုကို မတော်တဆတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းကို ယခုအခါ အစ္စတန်ဘူလ်ရှိ ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်တွင် ထားရှိသည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါစာသားပါရှိသည်။

In 1880 boys wading through the tunnel accidentally discovered a Hebrew inscription, now in the Archeological Museum at Istanbul, which had been cut into the rock after the completion of the tunnel. It reads as follows:

 

“[ဥမင်]ကို တူးဖော်ခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ၎င်းကို ဖြတ်ထုလုပ်သည့်နည်းဖြစ်သည်။ [အလုပ်သမားများ] သည် ပုဆိန်များကို တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ဆီသို့ လှမ်းတင်နေဆဲဖြစ်ပြီး ဖြတ်ထုရန် ၃ ကျူးဗစ်ကျန်ရှိသေးသည့်အခါ [အသံ] တစ်ဦးက တစ်ဦးကို ခေါ်သံကို ကြားခဲ့ရသည်၊ အကြောင်းမှာ ကျောက်တုံးတွင် ညာဘက်နှင့် [ဘယ်ဘက်တွင်] အက်ကွဲရာရှိခဲ့သည်။ ဥမင်ကို ဖြတ်ထုပြီးသောအခါ ကျောက်ထုသူများသည် ပုဆိန်နှင့်ပုဆိန် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ဆုံရန် ထိုးခဲ့ပြီး ရေသည် ရေတွင်းမှ ရေကန်သို့ ၁,၂၀၀ ကျူးဗစ်အကွာအဝေးအထိ စီးဆင်းခဲ့သည်၊ ကျောက်ထုသူများ၏ ခေါင်းထက်ရှိ ကျောက်တုံး၏ အမြင့်မှာ ၁၀၀ ကျူးဗစ်ဖြစ်သည်။”

“[The tunnel] was bored. And this was the manner in which it was cut. While [the workmen were] still [lifting up] axes, each toward his neighbor, and while three cubits remained to be cut through, [there was heard] the voice one calling the other, since there was a crevice in the rock on the right side [and on the left]. And when the tunnel was bored, the stonecutters struck, each to meet his fellow, ax against ax; and the water flowed from the spring to the pool for 1,200 cubits, and the height of the rock above the heads of the stonecutters was 100 cubits.”

 

ဟေဇကိယာသည် ဆန်နာခါရစ်၏ ကျူးကျော်မှုတစ်ခုအတွင်း ယေဟောဝါအပေါ်ယုံကြည်ခြင်းကြောင့် အာရှုရိယားစစ်တပ်ကြီးတစ်ခု၏ အံ့ဖွယ်ဖျက်ဆီးခံရမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်ကြောင့် လူသိများသည်။ ဟေဇကိယာသည် ၎င်း၏ဖခင်ထံမှ အာရှုရိယားကျွန်ဘုရင်အဖြစ် အမွေဆက်ခံခဲ့သော်လည်း အာရှုရိယားဘုရင်များသည် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတွင် အလုပ်များနေချိန်တွင် အာရှုရိယားထမ်းပိုးကို ဖယ်ရှားရန် မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် ၎င်း၏ကာကွယ်ရေးကို အားဖြည့်ခဲ့သည်။ အီသီယိုးပီးယားမင်းဆက် ၂၅ ကြိမ်မြောက်မှ ဘုရင်များ၏ အကူအညီကိုလည်း ရယူခဲ့သည်။ ပရောဖက် ဟေရှာယာသည် ထိုမူဝါဒကို ပြင်းထန်စွာ ဆန့်ကျင်ခဲ့သည် (ဟေရှာယာ ၁၈:၁–၅; ၃၀:၁–၅; ၃၁:၁–၃)၊ သို့သော် ဟေဇကိယာ၏ စိတ်ကို ပြောင်းလဲရန် မစွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့ပေ။ ဘုရင်သည် အာရှုရိယားနှင့် ဆက်ဆံရေးဖြတ်တောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး အကျိုးဆက်များမည်သို့ပင်ဖြစ်စေ အင်ပါယာနှင့် ဆက်သွယ်မှုကို ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် အာရှုရိယားကျူးကျော်မှုများစွာကို တွေ့ကြုံခဲ့ရသည်။

Hezekiah, however, is best known for his faith in Jehovah at the time of one of Sennacherib’s invasions of Judah, which resulted in the miraculous destruction of a vast Assyrian army. Hezekiah had inherited the Assyrian vassalship from his father, but while the Assyrian kings were busily engaged in Mesopotamia, Hezekiah strengthened his defenses in the hope of shaking off the Assyrian yoke, with the help of the Ethiopian kings of the Twenty-fifth Egyptian Dynasty. The prophet Isaiah was vehemently opposed to such a policy (Isa. 18:1–5; 30:1–5; 31:1–3), but proved unable to change Hezekiah’s mind. The king was determined to break with Assyria whatever the results might be, and accordingly severed his connections with the empire. As a result he experienced several Assyrian invasions.

 

ပထမအကြိမ် ပါလက်စတိုင်း ကျူးကျော်မှုကို ဆာဂွန် ၂ မှပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း သိသာထင်ရှားသော ရလဒ်များမရှိခဲ့ပါ။ ဂျူဒါသည် ၎င်း၏ကမ်းရိုးတန်းဒေသမှလွဲ၍ မည်သည့်အရာမျှမဆုံးရှုံးခဲ့ပါ။ ဤအတောအတွင်း အိုင်ဇိုင်းယားသည် ဂျေရုဆလင်မြို့လမ်းများပေါ်တွင် လျှောက်သွားကာ အီဂျစ်နှင့် ၎င်း၏မဟာမိတ်များအားလုံးကို ဆန့်ကျင်သည့် သူ၏ပရောဖက်ပြုချက်များကို တရားဝင်ဟောပြောခဲ့သော်လည်း အောင်မြင်မှုမရခဲ့ပါ (အိုင်ဇိုင်း ၂၀)။ ပထမဆုံး အကြီးစားထိုးနှက်မှုသည် ဘီစီ ၇၀၁ တွင် ဆင်နာချရစ်က ပါလက်စတိုင်းကို ကျူးကျော်စဉ် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ သူ၏စစ်တပ်သည် ဒေသတစ်ခုလုံးကို ဖျက်ဆီးမှုနှင့် ပျက်စီးမှုများသာ ချန်ထားခဲ့ပြီး မြေထုအင်အားဖြင့် ဖြတ်သန်းသွားခဲ့သည်။ ဟေဇကိယသည် နောက်ကျမှ သူ၏မူဝါဒကို ပြောင်းပြန်လှန်ကာ လာချစ်ရှိ ဆင်နာချရစ်ထံ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းမှုပို့ခဲ့သည်။ သို့သော် ဆင်နာချရစ်က ဂျေရုဆလင်မြို့ကို ခြွင်းချက်မရှိ လက်နက်ချရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သူက ထိုမြို့ကို သိမ်းပိုက်မထားခဲ့သည်ကို ၎င်း၏စကားများက သက်သေပြပြီး ၎င်းတို့သည် မြို့ကို ဝိုင်းထားခဲ့ရုံသာဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ သူ၏အင်ပါယာကြီးအတွင်း အခြားနေရာများတွင် ဖြစ်ပေါ်သောဖြစ်ရပ်များသည် ပိုမိုအရေးတကြီးဖြစ်လာပုံရပြီး ၎င်းကြောင့် ဝိုင်းထားမှုကို ဖယ်ရှားကာ အာရှုရိယားသို့ ပြန်လည်သွားခဲ့သည်။

The first invasion of Palestine, by Sargon II, was not accompanied by serious results, however. Judah lost nothing more than its coastal region. Isaiah in the meantime walked the streets of Jerusalem and solemnly but unsuccessfully proclaimed his prophecies against Egypt and all her allies (Isa. 20). The first great blow came in 701 b.c., when Sennacherib invaded Palestine. His army went through the land like a steam roller, leaving in its path only destruction and ruin. Too late, Hezekiah reversed his policy and sent tribute to Sennacherib at Lachish. Sennacherib, however, demanded the unconditional surrender of Jerusalem. That he did not take the city is attested by his own words, which claim no more than that he laid siege to it. Events elsewhere in his vast domain apparently became more pressing, with the result that he lifted the siege and returned to Assyria.

 

ဟေဇကိယ၏ဖျားနာမှုကို ဓမ္မရာဇဝင်ကျမ်း ၂၀ တွင် ဖော်ပြထားပြီး ၎င်းသည် သူ၏အုပ်ချုပ်မှု ၁၄ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် အာရှုရိယားကျူးကျော်မှုနှင့် တစ်ချိန်တည်းဖြစ်ပြီး သူသေဆုံးမှုမတိုင်မီ ၁၅ နှစ်အလိုတွင်ဖြစ်သည် (ဓမ္မရာဇဝင်ကျမ်း ၁၈:၁၃; ၂၀:၆; ၁၈:၂)။ အိုင်ဇိုင်းယားက ဟေဇကိယအား အနာကျက်မည်ဟု ကတိပေးစဉ် မြို့ကို သိမ်းပိုက်မည်မဟုတ်ဟုလည်း အာမခံခဲ့သည် (ဓမ္မရာဇဝင်ကျမ်း ၂၀:၆)၊ ၎င်းသည် ဖျားနာမှုသည် ဆင်နာချရစ်၏စစ်ဆင်ရေးမတိုင်မီ မကြာမီဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ညွှန်ပြသည်။ ၎င်းသည် ဟေဇကိယသည် ဘေဘီလွန်မင်းဧည့်သည်တော် မယ်ရိုဒါချ်-ဘာလာဒန် (မာဒုက်-အပလ်-အီဒီနာ) ၏တမန်များကို အဘယ်ကြောင့် ဖော်ရွေစွာဆက်ဆံခဲ့သည်ကို ရှင်းပြသည်။ ၎င်းသည် အာရှုရိယားကို ရန်သူအဖြစ်သတ်မှတ်ထားသည့် ဘေဘီလွန်မင်းကို ဟေဇကိယသည် လွတ်လပ်ရေးအတွက် ရန်သူအဖြစ်သတ်မှတ်ထားသည့် မဟာမိတ်အလားအလာရှိသူအဖြစ် ယူဆခဲ့ပုံရသည်။ သို့သော် အီဂျစ်နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့မှုကို သတိပေးခဲ့သည့် အိုင်ဇိုင်းယားသည် ဘေဘီလွန်၏ပြည်ပြေးမင်းနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့မှုကိုလည်း ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။

The sickness of Hezekiah, described in 2 Kings 20, must have occurred about the same time as the Assyrian invasion of his 14th year, 15 years before his death (2 Kings 18:13; 20:6; 18:2). That Isaiah, when promising Hezekiah healing, assured him also that the city would not be taken (2 Kings 20:6) implies that the sickness came shortly before Sennacherib’s campaign. This explains also why Hezekiah was so friendly to the messengers of Merodach-baladan (Marduk-apal-iddina), the exiled king of Babylon, who, as a sworn enemy of Assyria, Hezekiah probably considered a welcome potential ally in his struggle for independence. Isaiah, however, who had warned against an alliance with Egypt, was as much opposed to one with Babylon’s king in exile.

 

ဆယ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် အီဂျစ်မင်း တာဟာကာသည် ထီးနန်းတက်သောအခါ ဆင်နာချရစ်သည် ဟေဇကိယ၏ပုန်ကန်မှုကို ဖိသိမ်းရန် ပါလက်စတိုင်းသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ ဆင်နာချရစ်သည် ပထမဆုံး ဟေဇကိယအား လက်နက်ချရန် စာတစ်စောင်ပို့ခဲ့သည်။ အိုင်ဇိုင်းယား၏အားပေးမှုဖြင့် ဟေဇကိယသည် ဤတောင်းဆိုမှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့ပြီး ဘုရားသခင်၏ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကို အိုင်ဇိုင်းယား၏ယုံကြည်စိတ်ချရသော ကတိပြုချက်အပေါ် သူ၏ယုံကြည်ခြင်းကို ဆုချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ အာရှုရိယားစစ်တပ်ကြီးသည် ဂျေရုဆလင်မြို့တံခါးရှေ့တွင် ကြောက်မက်ဖွယ်ဘေးဒဏ်နှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည် (ဓမ္မရာဇဝင်ကျမ်း ၁၈ နှင့် ၁၉)။

About ten years later, when Taharka of Egypt had come to the throne, Sennacherib returned to Palestine to force a showdown with the defiant Hezekiah. Sennacherib first dispatched a letter calling upon Hezekiah to surrender. The king of Judah, encouraged by Isaiah, refused this demand and saw his faith in Isaiah’s sure promise of divine intervention rewarded. The great Assyrian army met with dreadful disaster before the gates of Jerusalem (2 Kings 18 and 2 Kings 19).

 

 မနာစီ မှ ဂျိုစီယာ (ဘီစီ ၆၉၇—၆၀၉)။—ဟေဇကိယ၏ ဘဝသက်တမ်း နောက်ဆုံး ၁၅ နှစ်သည် ၎င်း၏ပျက်စီးခံရသောနိုင်ငံကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် အချိန်ယူခဲ့ပုံရသည်။ သူသေဆုံးမှုမတိုင်မီ ၁၀ နှစ်ခန့်တွင် ၎င်း၏သားမနာစီကို ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သူအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်ဟု ခရစ်နှစ်ရာဇဝင်အချက်အလက်များက ဖော်ပြသည်။ မနာစီ၏ ၅၅ နှစ်ကြာ အုပ်ချုပ်မှုသည် မကောင်းမှုများဖြင့် ပြည့်နှက်နေခဲ့သည်။ သူသည် ဘာအလ်နတ်ဘုရားများအတွက် ယဇ်ပလ္လင်များကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး၊ အစတာတီကို ဝတ်ပြုခဲ့ပြီး၊ စုန်းအတတ်ကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ ကလေးငယ်များကို ယဇ်ပူဇော်ခဲ့ပြီး၊ “ကောင်းကင်တပ်သားအားလုံးကို ကိုးကွယ်ခဲ့သည်” (ရာဇဝင်ချုံး ၃၃:၁–၁၀)။ အာရှုရိယားမင်းများဖြစ်သော အေဆာဟဒ္ဒွန်နှင့် အာရှုဘနိပေါသည် မနာစီကို ၎င်းတို့၏လက်အောက်ခံအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၎င်း၏အုပ်ချုပ်မှုအတွင်း တစ်ချိန်ချိန်တွင် သူသည် ပုန်ကန်ခဲ့ပြီး၊ ဤအာရှုရိယားမင်းများထဲမှ တစ်ဦးက သူ့ကို “သံကြိုးဖြင့်ချည်နှောင်ကာ ဘေဘီလွန်သို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်” (အခန်ကဏ္ဍ ၁၁)။ သူ့ကို နိုင်နဝါးသို့မဟုတ် ဘေဘီလွန်သို့ခေါ်ဆောင်သွားခြင်းသည် အနည်းငယ်ထူးဆန်းပုံရသော်လည်း၊ ဤအချိန်က အာရှုရိယားမင်းများသည် ဘေဘီလွန်ကို ၎င်းတို့၏ဒုတိယမြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်ကို သတိရသင့်သည်။ မနာစီ၏ပြစ်မှုသည် သိပ်မဆိုးရွားခဲ့ပုံရသည်၊ အကြောင်းမှာ သူသည် ခွင့်လွှတ်ခံရပြီး ၎င်း၏ယခင်ရာထူးသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည် (အခန်ကဏ္ဍ ၁၂, ၁၃)။ အာရှုရိယားအရာရှိများသည် ဤအတောအတွင်း နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်နိုင်ခြေများစွာဖြင့် ၎င်းကို သေသေချာချာလုယူခဲ့သည်။ မနာစီသည် ဘေဘီလွန်မှ ဂျူဒါသို့ပြန်လာသောအခါ အလွန်ဆင်းရဲသောနိုင်ငံကို တွေ့ရှိခဲ့သည်မှာ ထင်ရှားသည်။ ထိုအချိန်က စာရွက်စာတမ်းတစ်ခုတွင် အမ္မုန်နိုင်ငံသည် ရွှေ ၂ မိုင်နာ၊ မိုဘသည် ရွှေ ၁ မိုင်နာ၊ ဆင်းရဲသောဂျူဒါသည် ငွေ ၁၀ မိုင်နာသာ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ မနာစီကြုံတွေ့ခဲ့ရသော ဒုက္ခများသည် အနည်းဆုံး သူ့ကို ဘာသာရေးပြောင်းလဲခြင်းသို့ ရောက်စေသည့် အကျိုးကျေးဇူးရှိခဲ့သည် (အခန်ကဏ္ဍ ၁၂–၂၀)။

Manasseh to Josiah (697—609 B.C.).—The last 15 years of Hezekiah’s life were probably occupied in rebuilding his devastated country. Some 10 years before his death he made his son Manasseh coregent as the chronological data indicate. Manasseh’s long reign of 55 years (697–642 b.c.) was filled with wickedness. He rebuilt the altars to Baal, served Astarte, used witchcraft, sacrificed little children, and “worshipped all the host of heaven” (2 Chron. 33:1–10). The Assyrian kings Esarhaddon and Ashurbanipal mention Manasseh as their vassal. At some time during his reign he must have rebelled, for one of these two Assyrian kings “bound him with fetters, and carried him to Babylon” (v. 11). Although it seems somewhat strange that he was taken to Babylon instead of to Nineveh, it should be remembered that the Assyrian kings of this time considered Babylon their second capital. Manasseh’s offense cannot have been very serious, for he was pardoned and restored to his former position (vs. 12, 13). Assyrian officials had in the meantime administered the country and probably looted it thoroughly. That Manasseh, upon his return from Babylon to Judah, found an extremely impoverished country, is apparent from a document of that time wherein it is noted that the country of Ammon paid a tribute of 2 minas of gold, Moab, 1 mina of gold, while poor Judah paid only 10 minas of silver. The troubles Manasseh experienced at least had the advantage of bringing him to the point of conversion (vs. 12–20).

 

သူ၏သားအမုန်သည် (ဘီစီ ၆၄၂–၆၄၀) မနာစီ၏ဘာသာရေးပြောင်းလဲမှုမတိုင်မီ မကောင်းမှုများနှင့် တူညီစွာ မကောင်းမှုပြုခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏အုပ်ချုပ်မှု ၂ နှစ်အကြာတွင် ၎င်း၏ကျွန်များက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည် (ဓမ္မရာဇဝင်ကျမ်း ၂၁:၁၉–၂၆; ရာဇဝင်ချုံး ၃၃:၂၁–၂၅)။

His son Amon (642–640 b.c.) was fully as wicked as Manasseh had been before his conversion, with the result that his servants killed him after a brief reign of two years (2 Kings 21:19–26; 2 Chron. 33:21–25).

 

အမုန်၏သားငယ် ဂျိုစီယာသည် (ဘီစီ ၆၄၀–၆၀၉) ၎င်း၏ဖခင်ဖြစ်သူ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် ထီးနန်းတက်ခဲ့သည်။ ဘာသာရေးအရ စိတ်အားထက်သန်သူဖြစ်ပြီး၊ သူသည် အသက် ၁၅ သို့မဟုတ် ၁၆ နှစ်တွင် ပုဂံဘာသာ၏ မြင့်မားသောနေရာများ၊ မြှုပ်နှံထားသော ကျောက်တိုင်များ၊ နှင့် ဘာအလ်ယဇ်ပလ္လင်များကို ဖျက်ဆီးရန် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို စတင်ခဲ့သည် (ရာဇဝင်ချုံး ၃၄:၃)။ ဂျိုစီယာ၏အုပ်ချုပ်မှု ၁၈ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် (ဘီစီ ၆၂၃–၆၂၂) ဗိမာန်ပြုပြင်ရေးလုပ်ငန်းအတွင်း “ပညတ္တိကျမ်း” (PK ၃၉၂ ကိုကြည့်ပါ) ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၎င်း၏ပညတ်များကို ရင်းနှီးလာပြီးနောက်၊ သူသည် ဂျူဒါနိုင်ငံတစ်ဝှမ်းနှင့် ယခင်အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ အနီးနားဒေသများတွင် ပုဂံဘာသာနှင့် ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုကို သေသေချာချာ ဖယ်ရှားခဲ့သည် (ဓမ္မရာဇဝင်ကျမ်း ၂၂ နှင့် ၂၃; ရာဇဝင်ချုံး ၃၄:၆, ၇)။ ၎င်းသည် သူသည် ဘီစီ ၇၂၂ မှစ၍ အာရှုရိယားပြည်နယ်ဖြစ်ခဲ့သော နယ်မြေအပေါ် နိုင်ငံရေးထရုံးမှုတစ်မျိုးကို ထူထောင်ခဲ့သည်ဟု ညွှန်ပြသည်။ အာရှုဘနိပေါသေဆုံးပြီးနောက် အာရှုရိယား၏ အားနည်းမှုနှင့် အာရှုရိယားအင်ပါယာ၏ လျင်မြန်စွာ ပြိုကွဲမှုကြောင့်၊ ဆယ်နွယ်မျိုးနွယ်များ၏ ယခင်နယ်မြေသည် ဂျိုစီယာ၏လက်ထဲသို့ မမျှော်လင့်ဘဲ ကျရောက်လာခဲ့သည်။ သူသည် ၎င်း၏အာဏာနှင့် သြဇာကို အသုံးပြု၍ ပါလက်စတိုင်းတစ်လျှောက် ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို အာမခံခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏မမျှော်လင့်ဘဲ သေဆုံးမှုမဖြစ်ခဲ့လျှင် အောင်မြင်နိုင်ခဲ့ပေမည်။ ဂျိုစီယာ၏ဘဝနောက်ဆုံးနှစ်များသည် နီယို-ဘေဘီလွန်အင်ပါယာ၏ ပေါ်ထွက်လာမှုနှင့် တိုက်ဆိုင်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို ဤဆောင်းပါး၏ အပိုင်း ၁၅ တွင် ဖော်ပြမည်ဖြစ်သည်။

Amon’s young son, Josiah (640–609 b.c.), ascended the throne upon the assassination of his father. Being religiously inclined, he introduced a number of reforms, beginning at the young age of 15 or 16 years to abolish high places, sacred pagan pillars, and Baal altars (2 Chron. 34:3). During repair work on the Temple in Josiah’s 18th regnal year (623–622 b.c.) the “book of the law” (see PK 392) was found. Becoming familiar with its precepts, he inaugurated a thorough purge of paganism and idolatry throughout the kingdom of Judah and in adjacent areas of the former kingdom of Israel (2 Kings 22 and 23; 2 Chron. 34:6, 7). This indicates that he had established some kind of political control over territory that had, since 722 b.c., been an Assyrian province. Through the impotence of Assyria after Ashurbanipal’s death in 627 (?) b.c., and the rapid disintegration of the Assyrian Empire, the former territory of the ten tribes seems to have fallen into Josiah’s lap like an overripe apple. He applied his power and influence to secure religious reforms throughout Palestine, and might have succeeded except for his untimely death. In view of the fact that the last years of Josiah’s life coincided with the emergence of the Neo-Babylonian Empire, they will be sketched in Section XV of this article.

 

ယုဒပြည်၏ အာဇရိယ၏နောက်ဆုံးနှစ်များမှ ယောရှိယအထိ အာရှုရိယအင်ပါယာ အသစ်တည်ထောင်ချိန်အတွင်း သမိုင်းအကျဉ်းသည် ဝမ်းနည်းဖွယ်ရာပုံရိပ်ကို ဖော်ပြသည်။ ယုဒပြည်သည် မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံတော်ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော ကြောက်မက်ဖွယ်ရာကံကြမ္မာမှ လွတ်မြောက်ခဲ့သော်လည်း၊ အာရှုရိယ၏ လေးလံသောအခွန်တောင်းဆိုမှုများကြောင့် နိုင်ငံ၏အရင်းအမြစ်အားလုံး ကုန်ဆုံးသွားခဲ့သည်။ ဟေဇကိယလက်ထက်တွင် ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာနှင့် အံ့ဖွယ်လွတ်မြောက်မှုကို တွေ့ကြုံခဲ့ရသော်လည်း၊ ယင်းအချိန်တွင်ပင် ယခင်နိုင်ငံရေးအမှားများအတွက် ကြီးမားသောအကျိုးဆက်ကို ပေးဆပ်ခဲ့ရပြီး၊ ယုဒပြည်သည် တစ်ဖက်မှတစ်ဖက်သို့ ပြိုလဲပျက်စီးခဲ့သည်။ ယေရုရှလင်မြို့သာ ဖျက်ဆီးခံရခြင်းမှ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ သမ္မာကျမ်းစာရေးသားသူများသည် ၎င်းတို့၏နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးသမိုင်းကို ဘုရားသခင်အပေါ် သစ္စာရှိမှု သို့မဟုတ် နာခံမှုမရှိခြင်းအလင်း၌ ရှုမြင်ကြပြီး၊ ယုဒပြည်သို့ ရောက်ရှိလာသော မတော်မတရားမှုများသည် ဘုရားသခင်ကို ဖီဆန်ခြင်း၏ရလဒ်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဤကာလအတွင်း အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်များအနက် ထက်ဝက်သည် ဘုရားသခင်အပေါ် သစ္စာမရှိခဲ့သောကြောင့်၊ နိုင်ငံသည် ကောင်းမွန်စွာ မဖြစ်ထွန်းခဲ့သည်မှာ အံ့ဩစရာမဟုတ်ပေ။

This short survey of Judah’s history during the time of the new Assyrian Empire, from Azariah’s last years to Josiah, reveals a sad picture. Although Judah was spared the tragic fate that befell the northern kingdom, the country was bled white of all its resources by Assyria’s heavy demands for tribute. In Hezekiah’s time a glorious and miraculous deliverance was experienced, but even then a terrible price was paid for previous political blunders, and Judah found itself devastated from one end to the other. Only Jerusalem had escaped destruction. The writers of the Bible, who viewed the political history of their nation in the light of faithfulness or disobedience to God, show how the many misfortunes that came to Judah were the result of apostasy. Since half the number of kings reigning during this period were unfaithful to God, it is not surprising that the nation did not fare well.

 

 

အီဂျစ်နိုင်ငံသည် ဆိုင်းတီးခေတ်၊ နှစ်ဆယ့်ခြောက်ခုမြောက်မင်းဆက် (ဘီစီ ၆၆၃–၅၂၅)

XIII. Egypt in the Saïte Period, Twenty-sixth Dynasty (663–525

B.C.)

 

ဤခေတ်သည် ရာစုနှစ်တစ်ခုခွဲခန့်ကြာ အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးပြန်လည်ထူထောင်မှုနှင့်သက်ဆိုင်သည်။ ယခင်ခေတ်တွင် တောင်ပိုင်းမှ နိုင်ငံခြားသားများက အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း၊ ဤခေတ်တွင် အီဂျစ်သည် မြောက်ပိုင်းမှ အီဂျစ်လူမျိုးများက အုပ်ချုပ်သည့် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ် ပြန်လည်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဤမင်းဆက်သည် ဆိုင်းစ်မှစတင်ခဲ့သောကြောင့် ဆိုင်းတီးမင်းဆက်ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။

This period deals with a political revival of Egypt that continued for nearly one and a half centuries. In contrast to the previous period, when it was ruled by foreigners from the south, Egypt found itself once more independent, governed by Egyptians from the north. Since this dynasty originated in Saïs, it is usually called the Saïte Dynasty.

 

ဤခေတ်၏သမိုင်းသည် ဟီရိုဒိုတပ်စ်၏မှတ်တမ်းများပေါ်တွင် များစွာအခြေခံထားပြီး၊ ထို့ကြောင့် အသေးစိတ်များစွာတွင် တိကျမှုမရှိပါ။ ဥပမာအားဖြင့်၊ နီကိုနှစ်ခုမြောက်သည် နီဘူခါဒ်နီဇာမှ ပြင်းထန်စွာရှုံးနိမ့်ခဲ့သည့် ကာချီမ့်ရှ် တိုက်ပွဲသည်—သမ္မာကျမ်းစာနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနမှ သက်သေပြထားသည်—ဖော်ပြမထားပါ။ ဟီရိုဒိုတပ်စ်၏သမိုင်းတွင် ချို့ယွင်းချက်များရှိရခြင်း၏အကြောင်းရင်းမှာ ၎င်းသည် မှတ်တမ်းရေးထားသောစာရွက်စာတမ်းများအပေါ်မဟုတ်ဘဲ၊ ဘီစီ ၄၄၅ ခန့်တွင် အီဂျစ်သို့သွားရောက်လည်ပတ်စဉ် ရရှိခဲ့သော နှုတ်ဖြင့်ပေးသောသတင်းအချက်အလက်များပေါ်တွင် အခြေခံထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ၎င်းဖော်ပြသောဖြစ်ရပ်များသည် ၈၀ နှစ်သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုမိုကြာမြင့်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ သို့သော်၊ ဟီရိုဒိုတပ်စ်၏အစီရင်ခံစာများကို ဂရုတစိုက်လေ့လာပြီး၊ ပိုမိုခေတ်နီးသည့်အရင်းအမြစ်များနှင့် သမ္မာကျမ်းစာတွင်ပေးထားသော သတင်းအချက်အလက်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက၊ ထိုခေတ်၏သမိုင်းကို အနီးစပ်ဆုံး ယုံကြည်စိတ်ချရသော ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုကို ရရှိနိုင်သည်။

The history of this period is based to a great extent on Herodotus’ account, and therefore lacks exactness in many details. For example, the battle of Carchemish, in which Necho II was severely defeated by Nebuchadnezzar—attested in the Bible and by archeology—is not even mentioned. The reasons for the defects in Herodotus’ history lie in the fact that he based his work, not on written records, but on oral information secured during a visit to Egypt about 445 b.c., when the events described lay 80 or more years in the past. Nevertheless, much correct information may be gained from a careful study of Herodotus’ reports, which, when sifted and compared with more nearly contemporary sources and with information given in the Bible, permit an approximately reliable reconstruction of the history of the period.

 

နီကိုတစ်ခုမြောက်၊ ဆိုင်းစ်၏မြို့မင်းသားတစ်ဦးသည်၊ ဖြစ်နိုင်ခြေ နှစ်ဆယ့်လေးခုမြောက်မင်းဆက်၏ တေဖနာခတ်မှဆင်းသက်လာသူဖြစ်ပြီး၊ တာဟာကာ၏အချိန်အတွင်း အာရှုရိယားများကို ပုန်ကန်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သောကြောင့် အေဆာဟဒ္ဒွန်မှ မင်းဘွဲ့ပေးအပ်ခံခဲ့ရသည်။ သူသည် အာရှုရိယားသို့ အကျဉ်းသားအဖြစ် ပို့ဆောင်ခံခဲ့ရသော်လည်း၊ အာရှုဘနိပေါ၏ ယုံကြည်မှုကို ပြန်လည်ရရှိခဲ့ပြီး ဆိုင်းစ်တွင် ၎င်း၏ရုံးနှင့် ထီးနန်းသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။

Necho I, a city prince of Saïs, perhaps a descendent of Tefnakht of the Twenty-fourth Dynasty, had been given the title of king by Esarhaddon for taking part in a rebellion against the Assyrians during Taharka’s time he was sent to Assyria as a prisoner, but succeeded in regaining the confidence of Ashurbanipal and was restored to his office and throne at Saïs.

 

ဆမ်တစ်ခုမြောက် (ဘီစီ ၆၆၃—၆၁၀)။—နီကိုတစ်ခုမြောက်သည် တာနူတမုန်မှ သတ်ဖြတ်ခံရပြီးနောက်၊ ၎င်း၏စွမ်းအားရှိသောသား ဆမ်တစ်ခုမြောက်သည် အာရှုရိယားများထံမှ အကူအညီရယူခဲ့သည်။ အီသီယိုးပီးယားမင်းဆက်ကို အာရှုရိယားများက အီဂျစ်မှ နှင်ထုတ်သောအခါ၊ ဆမ်တစ်ခုမြောက်သည် စစ်ဆင်ရေးအတွင်း ပေးအပ်ခဲ့သော တန်ဖိုးရှိသောဝန်ဆောင်မှုများအတွက် မန်ဖစ်စ်၏မင်းဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံ၏အခြားဒေသများကို ဒေသခံမင်းသားအမျိုးမျိုးအောက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။ သို့သော်၊ အာရှုဘနိပေါသည် ၎င်း၏ညီဖြစ်သူ ဦးဆောင်သော ဘေဘီလွန်ပုန်ကန်မှုကို ဖြေရှင်းရာတွင် အလုပ်များနေချိန်တွင်၊ ဆမ်တစ်ခုမြောက်သည် လိမ္မာပါးနပ်သောလှုပ်ရှားမှုများဖြင့် အာရှုရိယားထိန်းချုပ်မှုမှ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ လိုင်ဒီယာ၏ ဂျိုင်ဂစ်မှ အကူအညီဖြင့် သူသည် ဘီစီ ၆၅၅ တွင် သီဘစ်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး၊ ၁၄ နှစ်အတွင်း အီဂျစ်တစ်ခုလုံးကို ၎င်း၏လက်ထဲတွင် ရရှိခဲ့သည်။

Psamtik I (663—610 B.C.).—After Necho I had been killed by Tanutamon, his energetic son Psamtik I turned to the Assyrians for help. When the Ethiopian Dynasty was expelled from Egypt by the Assyrians, Psamtik received the kingship of Memphis as a reward for valuable services rendered during the campaign, and other parts of the country were put under the rulership of various local princes. However, when Ashurbanipal was busily engaged in settling the Babylonian revolt led by his own brother, Psamtik managed through clever moves and without great difficulty to rid himself of Assyrian control. With the help of Gyges of Lydia he took Thebes in 655 b.c., and in 14 years all Egypt was in his hands.

 

ဆမ်တစ်ခုမြောက်သည် ငှားရမ်းထားသောစစ်တပ်များဖြင့် ၎င်း၏အုပ်ချုပ်မှုကို ထူထောင်ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ အိုင်ယိုးနီးယားကျွန်းများမှ ဂရိလူမျိုးများ၊ ပါလက်စတိုင်းမှ ဂျူးလူမျိုးများ၊ အာရှမိုင်းနားမှ ကဲရီးယန်များနှင့် အခြားသူများသည် ၎င်း၏စစ်တပ်တွင် အမှုထမ်းခဲ့ပြီး ၎င်း၏ခံတပ်များကို ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ သူသည် ဂရိလူမျိုးအခြေချသူများကို မျက်နှာသာပေးခဲ့ပြီး၊ လူဦးရေ၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ဝင်ငွေခွန်ကို ရရှိခဲ့သော်လည်း၊ အီဂျစ်မင်းတစ်ဦးလိုအပ်သော သစ္စာရှိမှုကို ထိန်းသိမ်းရန် ဘုန်းကြီးများနှင့် စစ်သားများကို ခွန်ပိုင်းမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးခဲ့သည်။ ထိုခေတ်၏ယဉ်ကျေးမှုသည် ဂန္တဝင်ခေတ်ကို တုပခြင်း သို့မဟုတ် ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ ရှေးခေတ်ပိရမစ်များကို ပြုပြင်ခဲ့ပြီး၊ ရှေးဟောင်းဘွဲ့များကို ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့ပြီး၊ ပိရမစ်များ၏ သင်္ချိုင်းကျောက်စာများကို ပြန်လည်ကူးယူထွင်းထုခဲ့ပြီး၊ ရုပ်ထုများနှင့် ရုပ်ကြွင်းများကို ရှေးဟောင်းပုံစံဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။

Psamtik established and maintained his rule with the help of mercenary forces. Greeks from the Ionian Islands, Jews from Palestine, Carians from Asia Minor, and others served in his army and manned his fortresses. He favored Greek colonists, and received an income tax of 20 per cent from the population, but left priests and soldiers tax exempt in order to retain the loyalty of these two most important classes, whose good will an Egyptian king needed. The culture of the time represented an imitation or revival of the classical period. Pyramids of the old kingdom were repaired, ancient titularies were revived, mortuary inscriptions of the pyramids were again copied and carved into tomb walls, and statues and reliefs were executed in the ancient style.

 

အီဂျစ်ကို ပြန်လည်ပေါင်းစည်းပြီး ၎င်း၏နိုင်ငံရေးလွတ်လပ်မှုကို ပြန်လည်ထူထောင်ပြီးနောက်၊ ဆမ်တစ်ခုမြောက်သည် နှစ်ဆယ့်ရှစ်နှင့် နှစ်ဆယ့်ကိုးခုမြောက်မင်းဆက်များ၏ အီဂျစ်အာရှအင်ပါယာကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် အစီအစဉ်ကို စဉ်းစားခဲ့ပုံရသည်။ ဘီစီ ၆၄၀ တွင် သူသည် ပါလက်စတိုင်းသို့ ချီတက်ခဲ့ပြီး၊ ဖိလိစ္စတင်မြို့ဖြစ်သော အာရှဒုဒ်ကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ဝိုင်းထားခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုအချိန်က ဆစ်သီယန်များ၏ကျူးကျော်မှုက ၎င်း၏အင်ပါယာအိပ်မက်များကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ပြင်းထန်သောဆက်ကပ်လှူဒါန်းမှုဖြင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကို လွတ်မြောက်စေခဲ့ပြီး အီဂျစ်သို့ ကျူးကျော်မှုကို ရှောင်ရှားနိုင်ခဲ့သည်။ ဆစ်သီယန်များသည် ၎င်းတို့၏ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများကို အလွန်အမင်း တိုးချဲ့ထားပြီးဖြစ်သဖြင့်၊ ဆမ်တစ်ခုမြောက်၏ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးချဉ်းကပ်မှုကို ကြိုဆိုခဲ့ပြီး၊ ရည်ရွယ်ထားသော ကျူးကျော်မှုကို မျက်နှာပြောင်မဆုံးရှုံးဘဲ ဖျက်သိမ်းခဲ့ပုံရသည်။ ဘေဘီလွန်မှတ်တမ်းများအရ အီဂျစ်သည် မီဒိစ်နှင့် ဘေဘီလွန်များကို ဆန့်ကျင်သည့် အာရှုရိယား၏ နောက်ဆုံးတိုက်ပွဲအတွင်း နှစ်ပေါင်းများစွာ အကူအညီပေးခဲ့သည်မှာ ထင်ရှားသည်။ ဆမ်တစ်ခုမြောက်သည် အရှေ့ဘက်မှ အင်အားသစ်များကို တွန်းလှန်ရန် အာရှုရိယားကို ကာကွယ်ပြည်နယ်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းလိုခဲ့ပုံရသည်။

After reuniting Egypt and re-establishing its political independence, Psamtik seems to have played with the plan of rebuilding the Egyptian Asiatic empire of the Eighteenth and Nineteenth Dynasties. In 640 b.c. he marched into Palestine, where he besieged the Philistine city of Ashdod for years; but the Scythian invasion of that time put an end to his dreams of empire. He was able to buy himself off by a heavy tribute and thereby avoided an invasion of Egypt. Having already overextended their lines of communication, the Scythians seem also to have welcomed Psamtik’s conciliatory advances, and were apparently happy to call off the intended invasion without losing face. From Babylonian records it is evident that Egypt assisted Assyria for several years during its last struggle against the Medes and Babylonians. Psamtik apparently wanted to keep Assyria alive as a buffer state against the new powers of the east.

 

နီကိုနှစ်ခုမြောက် (ဘီစီ ၆၁၀—၅၉၅)။—ဆမ်တစ်ခုမြောက်၏သား နီကိုနှစ်ခုမြောက်သည် ထီးနန်းတက်သောအခါ၊ ၎င်း၏ဖခင်၏မူဝါဒများကို လိုက်နာခဲ့သည်။ သူသည် ဘီစီ ၆၀၉ ၏နွေဦးသို့မဟုတ် နွေရာသီတွင် မီဒိစ်နှင့် ဘေဘီလွန်များကို ဆန့်ကျင်ရန် အားနည်းနေသော အာရှုရိယားတပ်ဖြစ်သည့် အာရှူရ်-ဦဘလိတ်ကို ကူညီရန် မြောက်ဘက်သို့ ချီတက်ခဲ့သည်။ ဂျူဒါ၏မင်း ဂျိုစီယာသည် ဘေဘီလွန်များ၏မဟာမိတ်ဖြစ်ပုံရပြီး၊ မဂီဒိုအနီးတွင် သူ့ကို တွန်းလှန်ခဲ့ပြီး ထိုတိုက်ပွဲတွင် ရရှိခဲ့သောဒဏ်ရာများကြောင့် သေဆုံးခဲ့သည်။ နီကို၏မြောက်ဘက်ချီတက်မှုသည် အာရှုရိယားနိုင်ငံ၏အဆုံးသတ်ကို တားဆီးရန် မအောင်မြင်ခဲ့သည်မှာ ဘေဘီလွန်ရာဇဝင်မှတ်တမ်းက ဖော်ပြသည်။ သို့သော်၊ နီကို၏စစ်တပ်သည် ရှုံးနိမ့်မှုမခံခဲ့ရပုံရသည်၊ အကြောင်းမှာ မဂီဒိုတိုက်ပွဲပြီးနောက် ၃ လအကြာတွင် သူသည် ဆီးရီးယားရှိ ရစ်ဘလာမှ ၎င်း၏ယာယီဌာနချုပ်မှ ဂျူဒါအပေါ် ပြင်းထန်သောဆက်ကပ်လှူဒါန်းမှုကို ချမှတ်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ဂျိုစီယာ၏အီဂျစ်ဆန့်ကျင်ရေးသား ဂျီဟိုအာဇကို ဖယ်ရှားကာ ၎င်း၏အီဂျစ်ထောက်ခံသူညီ ဂျီဟိုယာကင်ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည် (ရာဇဝင်ချုံး ၃၅:၂၀–၂၄; ၃၆:၁–၄)။ ဆိုင်ဒွန်တွင်တွေ့ရှိခဲ့သော နီကို၏ကျောက်တိုင်တစ်ခုသည် ၎င်းသည် ထိုနှစ်များအတွင်း ဖိုနီးရှားအပေါ် ထိန်းချုပ်မှုတစ်ခုကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်ဟု သက်သေပြပြီး၊ ဘေဘီလွန်ရာဇဝင်မှတ်တမ်းက ဘီစီ ၆၀၆/၅ တွင် ဘေဘီလွန်တပ်စခန်းများအပေါ် အီဂျစ်အောင်ပွဲများကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။

Necho II (610—595 B.C.).—When Necho II, Psamtik’s son, came to the throne, he pursued his father’s policies. He marched north in the spring or summer of 609 b.c. to aid the weak Assyrian forces of Ashur-uballit against the Medes and Babylonians. King Josiah of Judah, apparently an ally of the Babylonians, withstood him near Megiddo and died of wounds received there in battle. Necho’s march to the north failed to stave off the end of the Assyrian kingdom, as is implied by the Babylonian Chronicle. However, Necho’s army apparently did not suffer a defeat, because three months after the battle of Megiddo he was able from his temporary headquarters at Riblah in Syria to impose a heavy tribute on Judah and to remove Josiah’s anti-Egyptian son, Jehoahaz, who was replaced by Jehoiakim, his more pro-Egyptian brother (2 Chron. 35:20–24; 36:1–4). A stele of Necho found at Sidon is also proof that he exercised some degree of control over Phoenicia during those years, while the Babylonian Chronicle records two Egyptian victories over Babylonian garrisons in the year 606/5 b.c.

 

အာရှုရိယားကို အောင်မြင်စွာဖယ်ရှားပြီးနောက်၊ ဘေဘီလွန်များသည် အီဂျစ်အင်အားကို ထိန်းချုပ်ရန် လိုအပ်သည်ဟု ခံစားခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် အိုမင်းနေပြီး ဖျားနာနေသော နဘိုပိုလဆာသည် နီကိုနီ ခါဒ်နီဇာကို ကာချီမ့်ရှ်ရှိ အီဂျစ်စစ်တပ်ကို ဆန့်ကျင်ရန် ပို့ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၆၀၅ ၏နွေဦးသို့မဟုတ် နွေရာသီအစောပိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော တိုက်ပွဲတွင်၊ အီဂျစ်လူမျိုးများသည် ကာချီမ့်ရှ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ နောက်ပိုင်းတွင် ဟာမတ်အနီးတွင် နှစ်ကြိမ်ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၆၀၅ ဩဂုတ်လတွင်၊ နီကိုနီ ခါဒ်နီဇာသည် ဆီးရီးယားနှင့် ဖြစ်နိုင်ခြေ ပါလက်စတိုင်းတစ်ခုလုံး၏ အနည်းဆုံးအာဏာရှင်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ အီဂျစ်ကို ကျူးကျော်ရန် အဆင်သင့်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ၎င်း၏ဖခင်သေဆုံးမှုသတင်းကို ရရှိခဲ့ပြီး၊ ချက်ချင်းဘေဘီလိုးနီးယားသို့ ပြန်လည်သွားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် နီကိုနှင့် အီဂျစ်ကို ကယ်တင်ခဲ့သည်။ ကာချီမ့်ရှ်တွင် ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက်၊ အီဂျစ်စစ်တပ်သည် ယူဖရေးတီးမြစ်ကို ထပ်မံမမြင်ခဲ့ရသော်လည်း၊ ဘီစီ ၆၀၁ တွင် နီကိုနီ ခါဒ်နီဇာ၏စစ်တပ်ကို ထပ်မံပြင်းထန်သောဆုံးရှုံးမှုများကို ဖြစ်စေနိုင်ခဲ့သည်။

Having successfully eliminated Assyria, the Babylonians felt they must curtail Egyptian power. The aged and ailing Nabopolassar therefore sent Nebuchadnezzar, the crown prince, against the Egyptian army at Carchemish. In the ensuing battle, fought in the spring or early summer of 605 b.c., the Egyptians were twice beaten, first at Carchemish, and a little later near Hamath. In August, 605 b.c., when Nebuchadnezzar was the unchallenged master of all Syria and perhaps also of Palestine, he was ready to invade Egypt. At that time he received the report of his father’s death, and immediately returned to Babylonia. This saved Necho and Egypt. Although the Egyptian army, after the defeat at Carchemish, probably never saw the Euphrates again, it remained strong enough to inflict heavy losses on Nebuchadnezzar’s army once more in 601 b.c.

 

နီကိုသည် နိုင်းမြစ်နှင့် အနီရောင်ပင်လယ်ကြားတွင် တူးမြောင်းတစ်ခု စတင်ခဲ့သည်ဟု ဂုဏ်ပြုခံရပြီး၊ ထိုစီမံကိန်းတွင် လူ ၁၂၀,၀၀၀ သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော်၊ ၎င်း၏အင်ဂျင်နီယာများက အနီရောင်ပင်လယ်၏ရေမျက်နှာပြင်သည် မြေထဲပင်လယ်ထက် ပိုမိုမြင့်မားပြီး၊ တူးမြောင်းပြီးစီးပါက အနီရောင်ပင်လယ်၏ရေများ စီးဝင်လာသည်နှင့် အောက်အီဂျစ်ကို ရေလွှမ်းမိုးမည်ဟု ယုံကြည်စေသောအခါ သူသည် ထိုလုပ်ငန်းကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။ ဤအမှားကို အသိအမှတ်ပြုပြီး၊ ဒါရီယပ်စ်တစ်ခုမြောက်သည် ဤတူးမြောင်းကို ၈၀ နှစ်ခန့်အကြာတွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လက်ရှိဆူးအက်စ်တူးမြောင်း၏ ရှေ့ပြေးဖြစ်ပြီး၊ နှစ်ပေါင်းများစွာ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဟီရိုဒိုတပ်စ်က နီကို၏အချိန်တွင် ဖိုနီးရှန်သင်္ဘောသားများသည် အာဖရိကကို ပထမဆုံးအကြိမ် သုံးနှစ်အတွင်း ပတ်လည်သွားလာနိုင်ခဲ့သည်ဟု ပြောပြသည်။

Necho is credited with having begun a canal between the Nile and the Red Sea, in which project 120,000 men are said to have perished. He abandoned the work before completion, however, when his engineers convinced him that the Red Sea level was higher than the Mediterranean Sea, and that Lower Egypt would be flooded as soon as the waters of the Red Sea should pour into the finished canal. Recognizing this mistake, Darius I had this canal completed some 80 years later. It was in use for many centuries, the forerunner of the present Suez Canal. Herodotus tells us that in Necho’s time Phoenician sailors accomplished, in three years, the first circumnavigation of Africa.

 

ဆမ်တစ်နှစ်ခုမြောက် (ဘီစီ ၅၉၅—၅၈၉)။—နီကိုနှစ်ခုမြောက်၏သား ဆမ်တစ်နှစ်ခုမြောက်နှင့်ပတ်သက်၍ သူသည် နူဘီယာကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး၊ ဘေဘီလွန်ဆန့်ကျင်ရေးခုခံမှုကို စီစဉ်ရန် ပါလက်စတိုင်းသို့ တစ်ကြိမ်လည်ပတ်ခဲ့သည် (ဂျွန်ရီလန်ဒါစ် ဒီမိုတစ်ခုစာရွက်စာတမ်း၊ နံပါတ် ၉) ထက် ပိုမိုသိရှိထားခြင်းမရှိပါ။ ယီရေမီယာ ၂၇:၃ သည် ဤလှုပ်ရှားမှု၏အချိန်ကို ရည်ညွှန်းပြီး၊ အမျိုးသားအမျိုးမျိုး၏ တမန်များသည် ဂျေရုဆလင်တွင် စုဝေးခဲ့ပြီး၊ ဘေဘီလိုးနီးယားမင်းကို ပုန်ကန်မှု၏ ဘေးဆိုးသောရလဒ်များကို ယီရေမီယာမှ သတိပေးခံခဲ့ရသည်။

Psamtik II (595—589B.C.).—Of Psamtik II, Necho’s son, not much more is known than that he attempted to reconquer Nubia and that he once visited Palestine (John Rylands Demotic Papyrus, No. IX), probably to organize anti-Babylonian resistance. Jer. 27:3 may refer to the time of this activity, when envoys of different nations were gathered at Jerusalem, only to be warned by Jeremiah of the disastrous results of a revolt against the king of Babylonia.

 

အာပရီးစ် (ဘီစီ ၅၉၉—၅၇၀)။—သမ္မာကျမ်းစာတွင် ဟောဖရာ (ယီရေမီယာ ၄၄:၃၀) ဟုခေါ်သော အာပရီးစ်သည် ၎င်း၏ဖခင်၏လုပ်ငန်းကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ဘေဘီလွန်ကို ဆန့်ကျင်သည့် အကြံအစည်များကို တက်ကြွစွာ စီစဉ်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂျူဒါ၏မင်း ဇဒ္ဒီကိယာကို နီကိုနီ ခါဒ်နီဇာကို ဆန့်ကျင်ပုန်ကန်ရန် အားပေးခဲ့သည်။ သူသည် တိုင်ယာနှင့် ဆိုက်ပရက်စ်ကို ဆန့်ကျင်သည့် ရေတပ်တိုက်ပွဲတွင် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊ ဆိုင်ဒွန်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဖိုနီးရှားတစ်ခုလုံးသည် ခဏတာအတွက် ၎င်းအောက်တွင် လက်အောက်ခံဖြစ်ခဲ့သည်။ အာဗဒ်၊ တိုင်ယာ၊ နှင့် ဆိုင်ဒွန်တွင် တွေ့ရှိခဲ့သော အီဂျစ်ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများသည် ဆီးရီးယား၏ကမ်းရိုးတန်းဒေသတစ်လျှောက် ၎င်း၏သြဇာမည်မျှကြီးမားသည်ကို ပြသသည်။ ဤအောင်မြင်မှုသည် ပါလက်စတိုင်း၏သေးငယ်သောနိုင်ငံများအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် အီဂျစ်လက်နက်များကို ယုံကြည်ကာ ဘေဘီလွန်ကို ဆန့်ကျင်ပုန်ကန်ခဲ့သည်။ ဟောဖရာသည် နီကိုနီ ခါဒ်နီဇာ၏စစ်တပ်မှ ဝိုင်းထားခံရသော ဂျေရုဆလင်ကို ကယ်ဆယ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း၊ ဝိုင်းထားနေသော တပ်များကို ဂျေရုဆလင်မှ ယာယီဖယ်ရှားရုံမျှသာ လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည် (ယီရေမီယာ ၃၇:၅–၁၁)။

Apries (589—570 B.C.).—Apries, the Biblical Hophra (Jer. 44:30), continued his father’s work and actively plotted against Babylon. It was he who encouraged Zedekiah, king of Judah, in his rebellion against Nebuchadnezzar. He won a naval battle against Tyre and Cyprus, and occupied Sidon. All Phoenicia became subject to him for a short time. Egyptian antiquities found at Arvad, Tyre, and Sidon show how great his influence was throughout the coastal region of Syria. This success made such an impression on the lesser states of Palestine that they put their trust in Egyptian arms and revolted against Babylon. Hophra actually made an attempt to relieve Jerusalem when it was besieged by Nebuchadnezzar’s army, but was not able to do more than draw the besieging forces away from Jerusalem temporarily (Jer. 37:5–11).

 

နီကိုနီ ခါဒ်နီဇာ၏အုပ်ချုပ်မှုအတွင်း ရေးသားခဲ့သည်ဟု ယူဆရသော အာရှကလုန်မင်း (?) အာဒွန်မှ ဖါရိုထံသို့ ရေးသားထားသော အာရာမိတ်စာတစ်စောင်ကို မကြာသေးမီက အီဂျစ်တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဤစာတွင် အာဒွန်က ဘေဘီလွန်စစ်တပ်သည် ပါလက်စတိုင်း၏ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် တောင်ဘက်သို့ ချီတက်လာပြီး၊ အာဖက်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်ဟု ဖါရိုထံသို့ ပြောပြပြီး၊ ချက်ချင်းအကူအညီပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။

An Aramaic letter probably written during the reign of Nebuchadnezzar by King Adon of Ashkelon (?) was found a few years ago in Egypt. In this letter Adon told Pharaoh that the Babylonian army was marching along the coast of Palestine toward the south and that it had advanced as far as Aphek. He requested immediate help from Egypt in order to resist.

 

ပါလက်စတိုင်းအုပ်ချုပ်သူတစ်ဦး၏ သနားဖွယ်တောင်းပန်မှု၊ ဘုရင်ဇိဒကိယသို့သာမက အီဂျစ်၏မမှန်ကန်သောအားပေးမှုများကိုနားထောင်ပြီး ဘေဘီလုံအုပ်ချုပ်သူအား ပုန်ကန်ခဲ့သူတစ်ဦးကဲ့သို့၊ ဂျေရမီယာ၏ခေတ်ကာလတွင် လူများ၏မျှော်လင့်ချက်များအားလုံး အီဂျစ်စစ်တပ်၏လှုပ်ရှားမှုမရှိခြင်း သို့မဟုတ် ဘေဘီလုံများကိုတိုက်ခိုက်ရာတွင် ၎င်းတို့အား မလုံလောက်သောအကူအညီပေးခြင်းကြောင့် ပြိုကွဲသွားခဲ့ရသည့် ပြင်းထန်သောစိတ်ပျက်မှုကို နားလည်ရန် ကူညီပေးသည်။ ဤစာသည် ဂျေရမီယာ၏ပရောဖက်ပြုချက်များသည် အမှန်တကယ်ပြည့်စုံနေပုံကို ပြသပြီး၊ ၎င်းတွင် ဂျူဒါပတ်ဝန်းကျင်ရှိလူမျိုးများအား နီဗူခဒ်နေဇာကို သစ္စာရှိစွာအမှုထမ်းရန် တိုက်တွန်းခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ပုန်ကန်ပါက ဆိုးရွားသောအကျိုးဆက်များကို သတိပေးခဲ့သည် (ဂျေရမီယာ ၂၇:၂–၁၁)။

The pathetic plea of a Palestinian ruler, who, like King Zedekiah, had listened to the false inducements of Egypt and rebelled against the Babylonian overlord, helps us to understand the terrible disappointment the people of Jeremiah’s time must have felt when all their hopes were shattered by the inactivity of the Egyptian army, or by the inadequate help it provided them in their fight against the Babylonians. This letter demonstrates how truly were being fulfilled Jeremiah’s prophecies, in which he had exhorted the nations surrounding Judah to serve Nebuchadnezzar faithfully and warned them of the terrible consequences if they rebelled against him (Jer. 27:2–11).

 

စစ်ရေးပုန်ကန်မှုတစ်ခုအတွင်း စစ်တပ်ခေါင်းဆောင် အမွတ်စီကို စစ်သားများက အီဂျစ်ဘုရင်အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ အာပရီးစ်သည် ၎င်း၏သစ္စာရှိစစ်တပ်အပိုင်းနှင့်အတူ အမွတ်စီကိုတိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီး အကျဉ်းသားအဖြစ်ဖမ်းဆီးခံရသည်၊ ထို့နောက် အမွတ်စီကို ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သူအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရန် အတင်းအကြပ်ပြုလုပ်ခံခဲ့ရသည်။ နှစ်နှစ်အကြာတွင် အုပ်ချုပ်သူနှစ်ဦးကြား အငြင်းပွားမှုဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ထပ်သွေးထွက်သံယိုတိုက်ပွဲတစ်ခုဖြစ်ပေါ်ကာ အာပရီးစ်သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ အမွတ်စီက သူ့ကို ခမ်းနားစွာ ဘုရင်အဆင့်သင်္ဂြိုဟ်ပေးခဲ့သည်။

During the course of a military revolt the army commander Ahmose was proclaimed king of Egypt by the soldiers. Apries, with the loyal section of his army, then fought against Ahmose, but was defeated, taken prisoner, and forced to recognize Ahmose as coregent. Two years later a quarrel broke out between the two rulers, which resulted in another bloody battle and the death of Apries, whom Ahmose greatheartedly gave a royal burial.

 

ဘီစီ ၅၆၈ တွင်၊ အာပရီးစ်သေဆုံးပြီးမကြာမီတွင်၊ အမါဆစ် (အမွတ်စီ) သည် နီဗူခဒ်နေဇာဦးဆောင်သော စစ်ရေးထိုးစစ်တစ်ခုပုံစံဖြင့် ပြင်းထန်သောခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပုံရသည်။ ကံမကောင်းစွာဖြင့်၊ ဤဖြစ်ရပ်ကို မှတ်တမ်းတင်ထားသော တစ်ခုတည်းသောစာရွက်စာတမ်းသည် အကြီးအကျယ်ပျက်စီးနေသဖြင့် နီဗူခဒ်နေဇာ၏ ၃၇ နှစ်မြောက်အုပ်ချုပ်မှုနှစ်တွင် အီဂျစ်ကိုချီတက်ခဲ့သည်မှလွဲ၍ ဘာမှမသိရပါ။ ထိုမတိုင်မီ သုံးနှစ်ခန့်က ဧဇကျေလသည် ဘုရားသခင်က အီဂျစ်ကို နီဗူခဒ်နေဇာအား တိုင်ရ်မြို့ဝိုင်းခံရခြင်း၏ “လုပ်ခ” အဖြစ် ပေးအပ်မည်ဟု ပရောဖက်ပြုခဲ့သည်။ ဘီစီ ၅၆၈ တွင် အီဂျစ်ကိုဆန့်ကျင်သော ထိုးစစ်၏ရလဒ်ကို မသိရသော်လည်း၊ အမါဆစ်သည် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်ဟု သေချာပုံရသည် (ဧဇကျေလ ၂၉:၁၇–၂၀ ကိုကြည့်ပါ)။

In 568 b.c., not long after Apries’ death, Amasis (Ahmose) seems to have been confronted with a serious threat in the form of a military campaign led by Nebuchadnezzar. Unfortunately, the only document recording this event is so badly preserved that we know nothing more than that Nebuchadnezzar marched against Egypt in his 37th regnal year. About three years earlier Ezekiel had prophesied that the Lord would give Egypt to Nebuchadnezzar as “wages” for his siege of Tyre. Although the result of the campaign of 568 b.c. against Egypt is unknown, it seems certain that Amasis suffered defeat (see Eze. 29:17–20).

 

သို့သော်လည်း၊ အမါဆစ်၏အုပ်ချုပ်မှု (ဘီစီ ၅၇၀–၅၂၆) သည် အများအားဖြင့် ငြိမ်းချမ်းခဲ့ပုံရသည်။ သူသည် ဂရိလူမျိုးများနှင့် မိတ်ဆွေဖြစ်ခဲ့သည်။ အီဂျစ်တွင်နေထိုင်သော ဂရိလူမျိုးအများစုနေထိုင်ရာ နောကရာတစ်မြို့သည် နိုင်ငံ၏အဓိကကုန်သွယ်ရေးဗဟိုချက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဤဖါရိုဘုရင်သည် ၎င်း၏ရေတပ်ဖြင့် ဆိုက်ပရပ်စ်ကို ထိန်းချုပ်ထားခဲ့ပြီး၊ လီဒီယာနိုင်ငံ၏ ခရိုးဆပ်စ်၊ စပါတန်လူမျိုးများနှင့်လည်း စာချုပ်များချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ဘီစီ ၅၄၇ တွင် ပါရှနိုင်ငံ၏ ဆိုင်ရပ်စ်ကိုဆန့်ကျင်ရန် ဘေဘီလုံ၏ နာဘိုနိုင်ဒပ်စ်နှင့်လည်း စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။

For the most part, however, the reign of Amasis (570–526 b.c.) seems to have been peaceful. He was a friend of the Greeks; and Naucratis, the Egyptian city where most of the Greeks resident in Egypt lived, became the chief trading center of the country. With his navy, this Pharaoh held Cyprus, and also concluded treaties with Croesus of Lydia, the Spartans, and, in 547 b.c., with Nabonidus of Babylon against Cyrus of Persia.

 

အမွတ်စီ၏ ရှည်လျားသောအုပ်ချုပ်မှုပြီးနောက်၊ ၎င်း၏သား ဆမ်တစ် ၃ (ဘီစီ ၅၂၆–၅၂၅) သည် တစ်နှစ်သာအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၅၂၅ တွင် ပါရှန်အင်ပါယာ၏ ဒုတိယဘုရင် ကမ်ဘိုင်းစီးစ်သည် အီဂျစ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး ဆမ်တစ်ကို ဖြုတ်ချခဲ့သည်။ ထိုနောက် အီဂျစ်နိုင်ငံသည် ပါရှန်အင်ပါယာ၏ အစိုးရခံပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။

After Ahmose’ long reign his son Psamtik III (526–525 b.c.) reigned for only a year. In 525 b.c. Cambyses, second king of the Persian Empire, conquered Egypt and deposed Psamtik. The country was then made a Persian satrapy.

 

 

၁၄. နီယိုဘေဘီလုံအင်ပါယာ ဘီစီ ၆၂၆ မှ ၅၈၆ အထိ

ဘေဘီလုံသည် အာရှုရိယန်များ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားချိုင့်ဝှမ်း၏ သခင်ဖြစ်လာမီ ရှည်လျားပြီး ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော သမိုင်းကြောင်းကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ဆာဂုန်အက်ကဒ်၏ အင်ပါယာနှင့် အမိုရိုက်ဘုရင် ဟမ်မူရာဘီ၏ အင်ပါယာသည် အာရှုရိယန်များက ဤရှေးခေတ်ကမ္ဘာ၏ ဤအပိုင်းကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သော နိုင်ငံရေးအားနည်းချိန်ကာလများတစ်လျှောက် ဘေဘီလုံအား ဂုဏ်ကျက်သရေပေးခဲ့သည်။ ဘေဘီလုံဘာသာစကားနှင့် စာရေးနည်း၊ ၎င်း၏စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုသည် ဂန္ထဝင်ပုံစံများအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရပြီး၊ အကြောင်းတစ်ခုခုကြောင့် ဘေဘီလုံလူမျိုး၏ ဘုရား မာဒုက်သည် မက်ဆိုပိုတေးမီးယန်းလူမျိုးအားလုံးအပေါ် မှော်ဆန်သောအာဏာတစ်ခုကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ အာရှုရိယန်များသည် ဘေဘီလုံကို အကြိမ်ကြိမ်သိမ်းပိုက်ပြီး သိမ်းပိုက်ခဲ့သော်လည်း၊ ထိုနိုင်ငံကို လေးစားမှုဖြင့် ဆက်ဆံခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို အာရှုရိယန်အင်ပါယာထဲသို့ အပြည့်အဝထည့်သွင်းမထားခဲ့ဘဲ၊ အခြားသိမ်းပိုက်ခံရသော နိုင်ငံများနှင့် ကွဲပြားသော အဆင့်အတန်းကို အမြဲပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ဆင်နာချရစ်သည် ဤမြို့ကို ဖျက်ဆီးရဲခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်း၏ခေတ်ပြိုင်များနှင့် အာရှုရိယန်များပင်က ဤလုပ်ရပ်ကို ဘုရားမထီမဲ့မြောက်ပြုမှုနှင့် သောကမှုအဖြစ် ယူဆခဲ့သဖြင့် ၎င်း၏သား အီဆာဟဒ်ဒုန်သည် ထီးနန်းသို့တက်ရောက်သည်နှင့် ဤမြို့ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

XIV. The Neo-Babylonian Empire From 626 to 586

B.C.

Babylonia had enjoyed a long and illustrious history before the Assyrians became masters of the Mesopotamian valley. The empire of Sargon of Akkad and that of the Amorite king Hammurabi had given a luster to Babylonia that survived the long centuries of political impotence during which the Assyrians ruled over this part of the ancient world. Babylonian language and script, its literature and culture, were considered the classical patterns; and for one reason or another Marduk, the god of the Babylonians, held a magic spell over all Mesopotamian peoples. The Assyrians conquered and occupied Babylonia repeatedly during the centuries of their supreme rule over Mesopotamia, but usually treated that country with respect. It was therefore never completely incorporated into the Assyrian Empire, and always enjoyed a status different from that of other subject nations. Sennacherib dared to destroy the city, but his contemporaries and even many Assyrians considered this such a sacrilegious and blasphemous crime that his son Esarhaddon rebuilt the city as soon as he came to the throne.

 

ဘေဘီလုံကို ဝန်းရံထားသော ဤရှေးခေတ်နှင့် မသေနိုင်သော ဂုဏ်ကျက်သရေသည် အာရှုရိယန်အင်ပါယာ ပြိုလဲပြီးနောက် နီယိုဘေဘီလုံအင်ပါယာကို လူတို့၏စိတ်ထဲတွင် လျင်မြန်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏တိုတောင်းသော ရာစုနှစ်တစ်ခုမပြည့်မီသော သက်တမ်းကို ကျော်လွန်သော ဂုဏ်ကျက်သရေကို ပေးခဲ့သည်။

This ancient and apparently immortal glory that surrounded Babylon made it possible for the Neo-Babylonian Empire to establish itself quickly in the minds of men after the downfall of the Assyrian kingdom, and gave its memory a luster that long survived its brief life of less than a century.

 

နာဘိုပိုလာဆာမှ ဘေဘီလုံအင်ပါယာသစ်ကို တည်ထောင်မှုနှင့် အာရှုရိယန်တို့ကိုဆန့်ကျင်သော ၎င်း၏ထိုးစစ်များကို အာရှုရိယန်အင်ပါယာ၏ ပြိုကွဲမှုနှင့်ဆက်စပ်ပြီး စာမျက်နှာ ၆၆၊ ၆၇ တွင် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ဤဆောင်းပါးသည် ဂျေရုဆလင်မြို့ဖျက်ဆီးခံရသည့်နှစ်ဖြစ်သော ဘီစီ ၅၈၆ အထိသာ ရှေးခေတ်သမိုင်းကို ဆွေးနွေးသောကြောင့်၊ ဘေဘီလုံအင်ပါယာ၏ နောက်ဆုံး ၄၅ နှစ်ကာလဖြစ်ရပ်များကို ဤမှတ်ချက်စာအုပ်၏ တတိယတွဲတွင် ဆွေးနွေးမည်ဖြစ်သည်။

The establishment of the new Babylonian kingdom by Nabopolassar and his campaigns against Assyria have been discussed on pp. 66, 67, in connection with the breakup of the Assyrian Empire. Since this article deals with ancient history only to 586 b.c., the year of Jerusalem’s destruction, the events of the last 45 years of the Babylonian Empire will be discussed in Vol. III of this commentary.

 

ရင်းမြစ်များ—အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် မရှင်းလင်းသေးသော အကြောင်းများဖြင့်၊ နီယိုဘေဘီလုံအင်ပါယာကာလ၏ ခေတ်ပြိုင်သမိုင်းဆိုင်ရာ ရေးထိုးမှုများသည် အနည်းငယ်သာရှိသည်။ စီးပွားရေးဆိုင်ရာစာသားများစွာသည် ဤကာလအကြောင်းကို အလင်းပေးပြီး၊ တည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ ရေးထိုးမှုများသည် ဘေဘီလုံဘုရင်များ၏ ကျယ်ပြန့်သော တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများအကြောင်း သတင်းအချက်အလက်ပေးသည်။ သို့သော်လည်း၊ အာရှုရိယန်ဧကရာဇ်များ၏ ရေးထိုးမှုများနှင့် တန်းတူညီမျှဖြစ်သော ဘုရင်ခံရာဇဝင်များ သို့မဟုတ် ပြသရေးထိုးမှုများ မတွေ့ရသေးပါ။ သမိုင်းဆိုင်ရာ ရေးထိုးမှုများ၏ ဆိုးရွားစွာ မရှိခြင်းနှင့် ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများ၏ ရှားပါးမှုသည် ယခင်က ဘေဘီလုံလူမျိုးများ၏ နိုင်ငံရေး သို့မဟုတ် စစ်ရေးဖြစ်ရပ်များကို မှတ်တမ်းတင်ရန် ဝန်လေးမှုဟု ယူဆခဲ့သော်လည်း၊ ထိန်းသိမ်းမှုနှင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု၏ မတော်မတရားဖြစ်ရပ်များကြောင့်ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။ ဘေဘီလုံရာဇဝင်သည် အချိန်ကြာရှည်သိရှိပြီး အပိုင်းများအလိုက် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၂၃ နှင့် ၁၉၅၆ တွင် နီယိုဘေဘီလုံကာလမှ ရာဇဝင်များကို စုစည်းထုတ်ဝေခဲ့သည် (ဗြိတိသျှပြတိုက်၏ ကျူနီဖောင်းစာတမ်းများထဲတွင် ယခင်ကမထုတ်ဝေရသေးသော အပိုင်းများစွာပါဝင်သည်)။ ၎င်းသည် နာဘိုပိုလာဆာမှ နီဗူခဒ်နေဇာ၏ ၁၁ နှစ်မြောက်နှစ်အထိ နှစ်စဉ်ဖြစ်ရပ်များကို မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး၊ နာဘိုပိုလာဆာ၏ အုပ်ချုပ်မှုတွင် ခုနစ်နှစ်ကြာ ပြတ်လပ်မှုတစ်ခုရှိသည်။ နာဘိုနိုင်ဒပ်စ်ရာဇဝင်ဟုခေါ်သော ရာဇဝင်သည် ကျိုးပဲ့နေသော်လည်း၊ ဘေဘီလုံ၏ နောက်ဆုံးဘုရင်အုပ်ချုပ်မှုအတွင်း နှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း ဖြစ်ပျက်ခဲ့သော ဖြစ်ရပ်များကို ဖော်ပြထားသည်။

Sources.—For reasons not yet entirely clear, few contemporary historical inscriptions of the Neo-Babylonian Empire period are known. Many economic texts shed some light on the period, and building inscriptions provide information on the extensive construction activities of the Babylonian monarchs. But no royal annals or display inscriptions yet found have been equal in any way to those of the Assyrian emperors. The deplorable absence of historical inscriptions and the scarcity of chronicles, earlier attributed to Babylonian reluctance to record political or military events, are more likely due to the accidents of preservation and discovery. The Babylonian Chronicle was long known and published in parts. In 1923 and 1956 collections of those from the Neo-Babylonian period were issued (including several hitherto unpublished portions found among the cuneiform tablets of the British Museum). This provides a year-by-year account of political events from Nabopolassar’s accession year to the year 11 of Nebuchadnezzar except for a break of seven years in Nabopolassar’s reign. The so-called Nabonidus Chronicle, although broken, gives an account of the happenings of a number of years during the reign of the last Babylonian king.

 

ယေဘုယျအားဖြင့်၊ နီယိုဘေဘီလုံကာလ၏ သမိုင်းကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်အတွက် ကျူနီဖောင်းမှတ်တမ်းများသည် အလွန်နည်းပါးသည်။ ထို့ကြောင့် သမ္မာကျမ်းစာတွင် ဤကာလ၏ အသေးစိတ်မှတ်တမ်းများသည် သမ္မာကျမ်းသမိုင်း၏ အခြားကာလများထက် ပိုမိုပါဝင်နေခြင်းသည် ကျေနပ်စရာဖြစ်သည်။ ဘုရင်များကျမ်း၊ ရာဇဝင်ချုံးကျမ်း၊ ဂျေရမီယာ၊ ဒံယေလကျမ်းများတွင် ပေးထားသော အချက်အလက်များ၊ ဂျိုးဆီဖပ်စ်၏ လက်ရာများနှင့် ရရှိနိုင်သော ကျူနီဖောင်းမှတ်တမ်းများမှ ပေးထားသော အချက်အလက်များသည် ဂျူဒါဘုရင်နိုင်ငံ၏ အဆုံးသတ်ကို အမှတ်အသားပြုသော ဤရှေးခေတ်ကမ္ဘာ၏ အရေးပါသောကာလတွင် ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်များကို တိကျစွာ ပေါင်းစပ်ဖော်ပြရန် ဖြစ်နိုင်ခဲ့သည်။

On the whole, however, there are extremely few cuneiform records available for a reconstruction of the history of the new Babylonian period. It is therefore a matter of satisfaction that the Bible contains more detailed records of this period than of any other period of Bible history. The information provided in the books of Kings, Chronicles, Jeremiah, and Daniel, added to that found in Josephus’ works and that of the available cuneiform records, makes it possible to piece together a fairly clear picture of what happened in this significant period of the ancient world that marked the end of the kingdom of Judah.

 

ခေတ်မှတ်တမ်း

နီယို-ဘေဘီလုံအင်ပါယာ၏ ခေတ်မှတ်တမ်းသည် တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားသည်။ ဘာလင်ပြတိုက်ရှိ တစ်ချပ်သော ကျောက်ပြားတွင် နဘူခဒ်နီဇာ၏ ၃၇ နှစ်မြောက် အုပ်ချုပ်မှုနှစ်အတွင်း ပြုလုပ်ခဲ့သော နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ စောင့်ကြည့်မှုများစွာ၏ မှတ်တမ်းများ ပါရှိသည်။ ဤမှတ်တမ်းများကို နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက စစ်ဆေးသောအခါ ဖော်ပြထားသော ဖြစ်စဉ်များသည် ဘီစီ ၅၆၈/၅၆၇ ခုနှစ်နှင့် ညီမျှသော ဘေဘီလုံပြက္ခဒိန်နှစ်၊ နွေဦးမှ နွေဦးအထိ ဖြစ်ပျက်ခဲ့ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဤနည်းဖြင့် နဘူခဒ်နီဇာ၏ ၃၇ နှစ်မြောက် အုပ်ချုပ်မှုနှစ်ကို ဘီစီ ရက်စွဲများဖြင့် တိကျစွာ သတ်မှတ်နိုင်သောကြောင့် ထိုခေတ်က ရက်စွဲပါ စီးပွားရေးစာရွက်စာတမ်းများစွာ၏ အကူအညီဖြင့် ဤဘုရင်၏ အုပ်ချုပ်မှုတစ်ခုလုံးနှင့် နီယို-ဘေဘီလုံအင်ပါယာ၏ အခြားဘုရင်များ၏ အုပ်ချုပ်မှုကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် လွယ်ကူသည်။ ဤနည်းဖြင့် ရရှိသော ခေတ်မှတ်တမ်းသည် တိုလမီ၏ ကယ်နွန်တွင်ပါရှိသော ဘေဘီလုံဘုရင်များစာရင်းနှင့် ပြီးပြည့်စုံစွာ ကိုက်ညီသောကြောင့် အင်ပါယာသစ်ကာလ၏ ခေတ်မှတ်တမ်းသည် ခိုင်မာသောအချက်များပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်မှာ သံသယဖြစ်စရာမရှိပေ။

Chronology.—The chronology of the Neo-Babylonian Empire is fixed. A tablet in the Berlin Museum contains the records of numerous astronomical observations made during the 37th year of Nebuchadnezzar’s reign. When these records were checked by astronomers it became apparent that the phenomena described occurred in the Babylonian calendar year equivalent to 568/567 b.c., spring to spring. Since it is possible in this way to determine the 37th regnal year of Nebuchadnezzar to the exact day, in terms of b.c. dates, it is easy with the help of the tens of thousands of dated business documents of that time to reconstruct the complete reign of this monarch and of the other kings of the Neo-Babylonian Empire. Since the chronology secured in this manner agrees perfectly with the list of Babylonian kings contained in the Canon of Ptolemy, there is no doubt that the chronology of the new empire period is based on solid facts.

 

နဘိုပိုလက်စ်ဆာ (ဘီစီ ၆၂၆-၆၀၅)

ဖြစ်ရပ်များသည် နဘိုပိုလက်စ်ဆာကို ထူးကဲစွာ မျက်နှာသာပေးခဲ့သည်။ သူသည် အာရှုရိယအင်ပါယာ၏ နောက်ဆုံးအရိပ်ဘုရင်များလက်အောက်တွင် ဘေဘီလုံ၏ လွတ်လပ်သော ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် မေရိုဒတ်ခလာဒန် (မာဒု့ခ်-အပလ်-အီဒီနာ) က နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြိုးပမ်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်များအားလုံးကို ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် ခါလဒီယန်ဘုရင်စနစ်အောက်တွင် ဘေဘီလုံအင်ပါယာကို တည်ထောင်ခဲ့ရုံသာမက ၎င်း၏အကြီးမားဆုံးရန်သူ အာရှုရိယအင်ပါယာကို ဖုန်မှုန့်ထဲသို့ ပြိုလဲသွားသည်ကို မြင်တွေ့ရခြင်း၏ ပျော်ရွှင်မှုကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။ ဘီစီ ၆၁၂ တွင် နိနဝေမြို့ကို မီးဒီးယန်များနှင့် ဘေဘီလုံလူမျိုးများက ဖျက်ဆီးသောအခါ ဆိုင်ယဆရီးစ်နှင့် နဘိုပိုလက်စ်ဆာတို့သည် ပြိုလဲသွားသော အာရှုရိယအင်ပါယာ၏ နယ်မြေများကို ၎င်းတို့အကြား ခွဲဝေယူခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဘေဘီလုံဘုရင်ထံသို့ ပါးရှားပင်လယ်ကွေ့မှ မက်ဆိုပိုတေးမီးယား၊ ဆီးရီးယားနှင့် ပါလက်စတိုင်းမှ အီဂျစ်နယ်နမိတ်အထိ အနည်းဆုံး အမည်ခံအင်ပါယာတစ်ခု ကျရောက်ခဲ့သည်။ မီးဒီးယန်များသည် အာရှုရိယအင်ပါယာ၏ မြောက်ပိုင်းနှင့် အနာတိုလီယံပြည်နယ်များကို ရယူရန် စိတ်ကျေနပ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဤအင်ပါယာသစ်နှစ်ခုအကြား ဆက်ဆံရေးသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ မပြည့်စုံသော အသိပညာအရ အနှောင့်အယှက်မရှိဘဲ ဖော်ရွေမှုအပြည့်ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ အပြန်အလှန်ခင်မင်မှုကို နဘိုပိုလက်စ်ဆာ၏သားနှင့် ဆက်ခံသူ နဘူခဒ်နီဇာနှင့် မီးဒီးယန်မင်းသမီး အမူဟီယာ (အမီဟီယာ) တို့၏ အိမ်ထောင်ဖြစ်မှုဖြင့် တံဆိပ်ခတ်ခဲ့သည်။

Nabopolassar (626–605 B.C.).—Events exceptionally favored Nabopolassar, who had been an independent monarch over Babylonia under the last shadow kings of Assyria. He gained all for which Marduk-apal-iddina (Merodachbaladan) had fought hard for many years. He not only established a Babylonian empire under a Chaldean monarchy but also had the joy of seeing Assyria, his greatest enemy, fall in the dust. When Nineveh was destroyed by the Medes and Babylonians in 612 b.c., Cyaxares and Nabopolassar divided between themselves the territory of the fallen Assyrian colossus. Thus there fell to the Babylonian king an empire that, nominally at least, reached from the Persian Gulf through Mesopotamia, Syria, and Palestine, to the borders of Egypt. The Medes were satisfied to receive the northern and Anatolian provinces of the former Assyrian Empire. Furthermore, relations between the two new powers remained cordial and were never disturbed—as far as our incomplete knowledge of that period goes. Their mutual friendship was sealed by a marriage between Nebuchadnezzar, Nabopolassar’s son and heir, and the Median princess Amuhia (Amyhia).

 

နိနဝေပြိုလဲပြီးနောက်နှစ်များတွင် နဘိုပိုလက်စ်ဆာသည် အသစ်ရရှိထားသော နယ်မြေများကို စုစည်းပြီး အီဂျစ်တပ်ဖွဲ့များ၏ အကူအညီဖြင့် ဟာရန်ဒေသတွင် အာရှူရိယဘုရင် အာရှူရ်-အုဘလ္လစ်(၂) လက်အောက်တွင် တည်ရှိရန် တိုက်ပွဲဝင်နေသော အာရှုရိယအင်ပါယာ၏ အကြွင်းအကျန်များကို ချေမှုန်းရန် အသုံးပြုခဲ့သည်။ နှစ်အနည်းငယ်ကြာအောင် ဘေဘီလုံဘုရင်သည် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်နိုင်သော အောင်မြင်မှုမျိုး မရရှိခဲ့သော်လည်း အာရှုရိယတပ်ဖွဲ့များ၏ အင်အားသည် အားနည်းသွားရမည်ဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၆၀၉ တွင် အာရှုရိယတပ်ဖွဲ့များသည် လုံးဝဖယ်ရှားခံရပုံရပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ စစ်ရေးဆန့်ကျင်သူများအဖြစ် ထပ်မံဖော်ပြခံရခြင်း မရှိတော့ပေ။ သို့သော် အီဂျစ်ဘုရင် နီကိုသည် ဂျိုးဆီယာကို အနိုင်ယူပြီးနောက် ဂျူဒါကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ဆီးရီးယားနှင့် မြောက်ပိုင်း မက်ဆိုပိုတေးမီးယားအချို့ကိုလည်း သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ နဘိုပိုလက်စ်ဆာသည် အာရှုရိယအင်ပါယာ၏ နယ်မြေများကို ဆက်ခံသူအဖြစ် မိမိကိုယ်ကို ယူဆခဲ့သောကြောင့် နီကိုသိမ်းပိုက်ထားသော အာရှတိုက်နယ်မြေများကို အီဂျစ်အား ဆက်လက်ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ပြုမည်မဟုတ်ပေ။ ဘီစီ ၆၀၆ အကုန်တွင် နဘိုပိုလက်စ်ဆာသည် ၎င်း၏ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားပိုင်ဆိုင်မှုများကို ငြိမ်းချမ်းစေပြီး အနောက်ဘက်ရှိ အီဂျစ်အန္တရာယ်ကို ပိုမိုအာရုံစိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် ဘေဘီလုံတပ်ဖွဲ့များသည် ပြင်းထန်စွာ ဖိအားပေးခံနေရသည်။ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်ပြီး နာမကျန်းဖြစ်နေသော ဘုရင်ဖြစ်သောကြောင့် မင်းသား နဘူခဒ်နီဇာကို အီဂျစ်တပ်ဖွဲ့များကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ရန် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ယူဖရေးတီးမြစ်ပေါ်ရှိ ကာချမီ့ရှ်တွင် ပထမဆုံး အီဂျစ်တပ်ဖွဲ့များကို ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်နိုင်သော အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့ပြီး ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အကြာ ဆီးရီးယားရှိ ဟာမတ်အနီးတွင် ထပ်မံအောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ ဘီစီ ၆၀၅ နွေရာသီတွင် နဘူခဒ်နီဇာသည် အီဂျစ်ကို ကျူးကျော်ရန် အဆင်သင့်ဖြစ်နေစဉ် ၎င်း၏ဖခင် သေဆုံးသွားသည့်သတင်းကို ရရှိခဲ့ပြီး (အဘ်လ ၈ ရက်၊ ခန့်မှန်းခြေ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်) ဘေဘီလုံသို့ ချက်ချင်းပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အီလူလ် ၁ ရက် (ခန့်မှန်းခြေ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်) တွင် ထီးနန်းတက်ခဲ့သည်။

 The years after the fall of Nineveh were used to consolidate the newly acquired territory and to crush the remnants of the Assyrian kingdom that fought for existence under their king Ashur-uballit II in the region of Haran, aided by Egyptian forces. For several years the Babylonian king gained no decisive victory, though Assyrian strength must have been weakened. By 609 b.c. the Assyrian forces seem to have been completely eliminated, and from that time on are not mentioned any more as military opponents, but King Necho of Egypt had, through his victory over Josiah, come into possession of Judea, and had also occupied Syria and parts of northern Mesopotamia. Since Nabopolassar considered himself the heir to the territories that had belonged to the Assyrian Empire, he could not permit Egypt to remain in possession of the Asiatic territories occupied by Necho. By the end of 606 b.c. Nabopolassar had pacified his Mesopotamian possessions and could pay more attention to the Egyptian menace in the west, where the Babylonian garrison forces were sorely pressed. Since the aged king was ailing, the crown prince, Nebuchadnezzar, was entrusted with the campaign against the Egyptians. Decisive victories over the Egyptian army were gained first at Carchemish on the Euphrates, and a few weeks later near Hamath in Syria. In the summer of 605 b.c. Nebuchadnezzar was ready for the invasion of Egypt when news reached him of his father’s death on the 8th of Ab (approximately August 15, 605). This led to his immediate return to Babylon and his accession to the throne on Elul 1 (approximately September 7).

 

နဘူခဒ်နီဇာ(၂) (ဘီစီ ၆၀၅-၅၆၂)
နဘိုပိုလက်စ်ဆာ၏ ထိုက်တန်သော ဆက်ခံသူအဖြစ် နဘူခဒ်နီဇာ(၂)သည် ဘေဘီလုံအား အောင်မြင်ပြီး ဂုဏ်ကျက်သရေရှိသော ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် အထူးသဖြင့် ဂျူဒါကို ဆန့်ကျင်သော စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများစွာကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်ကို သမ္မာကျမ်းစာနှင့် မကြာသေးမီက ရှာဖွေတွေ့ရှိထားသော ဘေဘီလုံရာဇဝင်မှတ်တမ်းများမှ သိရှိရသည်။ ၎င်း၏အင်ပါယာတွင်ပါဝင်သော နိုင်ငံများကို ငြိမ်းချမ်းစေနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သူသည် ၎င်း၏အင်အားနှင့် အရင်းအမြစ်အများစုကို ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အဓိကရည်မှန်းချက်မှာ ၎င်း၏မြို့တော်ကို ကမ္ဘာ့အဂုဏ်ကျက်သရေအရှိဆုံး မြို့ကြီးဖြစ်လာစေရန်ဖြစ်သည်။ နန်းတော်များ၊ ဘုရားကျောင်းများနှင့် ခံတပ်များ တည်ဆောက်ရန် ကြီးမားသောငွေကြေးများကို သုံးစွဲခဲ့ပြီး နဘူခဒ်နီဇာသည် “ဤဂုဏ်ကျက်သရေရှိသော ဘေဘီလုံသည် ငါတည်ဆောက်ခဲ့သည်မဟုတ်လော” (ဒံယလ ၄:၃၀) ဟု ပြောနိုင်ခဲ့သည်။ သူတည်ဆောက်ခဲ့သော မြို့တော်၏ ဖော်ပြချက်ကို ဒံယလ ၄ ၏ ထပ်ဆောင်းမှတ်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

Nebuchadnezzar II (605–562 B.C.).—In Nebuchadnezzar II, Nabopolassar had a worthy successor, and Babylon a successful and illustrious king. He carried out many military campaigns, especially against Judah, as we know from the Bible and from the recently discovered Babylonian Chronicle, and was able to pacify the countries belonging to his empire. Yet, he devoted most of his energies and resources to works of peace. His chief ambition was to make his capital the most glorious metropolis of the world. Tremendous sums of money were spent in building palaces, temples, and fortifications; Nebuchadnezzar could say, “Is not this great Babylon, that I have built?” (Dan. 4:30). A description of the city he built is given in the Additional Note on Daniel 4.

 

 

XV. ယုဒပြည် ဘီစီ ၆၀၉ မှ ၅၈၆ အထိ

ခရစ်နိုလိုဂျီ—ကံကောင်းစွာဖြင့်၊ ယုဒပြည်မှ ယိုရှိယမှ ဇေဒကိယအထိ ကာလအတွက် အီဂျစ်နှင့် ဗာဗုလုန်၏ ခရစ်နိုလိုဂျီသည် ကောင်းစွာတည်ထောင်ထားသည်။ ယုဒပြည်၏ ဘုရင်များ၏ ဘီစီ ရက်စွဲများကို နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများအပေါ် အခြေခံ၍ ဗာဗုလုန်ရက်စွဲများနှင့် ချိတ်ဆက်နိုင်သောကြောင့် အလွန်တိကျစွာ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ မကြာသေးမီက ထုတ်ဝေခဲ့သော ဗာဗုလုန်ခရစ်နီကယ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသည် ယုဒပြည်၏ ဘုရင်ငါးဦး (မနာရှဲမှ ယေဟောယခံအထိ) ကို ယခင်ထုတ်ဝေမှုများတွင် သတ်မှတ်ထားသည့်ထက် တစ်နှစ်စောပြီး ဖော်ပြထားသော်လည်း၊ ၎င်းသည် အဓိကဖြစ်ရပ်များစွာကို အတည်ပြုပေးပြီး ယေဟောယခံနှင့် ဇေဒကိယတို့၏ နန်းတက်ရက်စွဲများကို တိကျစွာ ဖော်ပြပေးသည်။

XV. The Kingdom of Judah From 609 to 586

B.C.

Chronology. —Fortunately, the chronology of Egypt and Babylonia is well established for the period from Josiah to Zedekiah. Certain Judean regnal dates synchronize with Babylonian dates based on astronomical records (see p. 160); thus the b.c. dating of the kings of Judah (see p. 77) can be established with a high degree of accuracy. The most recently published portion of the Babylonian Chronicle (see p. 99, note) moves five kings of Judah (Manasseh to Jehoiakim) a year earlier than dated in previous printings, but it confirms several key events and yields precise dates for the accessions of Jehoiachin and Zedekiah.

 

ယိုရှိယ၏ သေဆုံးမှုနှင့် ယေဟောဟဇ်—အပိုင်း ၁၂ တွင် ယုဒပြည်၏ သမိုင်းကို ယိုရှိယဘုရင်၏ ခေတ်အထိ ခြေရာခံဖော်ပြထားသည်။ သူ၏ အုပ်ချုပ်မှု၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းသည် အာရှုရိယန်အင်ပါယာ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသည့်နှစ်များတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်တွင် အာရှုရိယန်များသည် ၎င်းတို့၏ အနောက်ဘက်ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ထိရောက်စွာ ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းမရှိခဲ့ဘဲ ဗာဗုလုန်သည် ထိုပိုင်ဆိုင်မှုများကို လွှဲပြောင်းမယူရသေးပေ။ ယိုရှိယသည် ဤအခြေအနေကို အသုံးချပြီး ယခင်က ဣသရေလပြည်နယ်ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သော၊ မကြာသေးမီက အာရှုရိယန်ပြည်နယ်အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခံခဲ့ရသော နယ်မြေအတော်များများအပေါ် ၎င်း၏ လွှမ်းမိုးမှု၊ ဖြစ်နိုင်လျှင် နိုင်ငံရေးထိန်းချုပ်မှုကိုပင် ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။

Josiah’s Death, and Jehoahaz.—In Section XII the history of Judah was traced as far as King Josiah’s time. A major part of his reign fell in the years of the disintegration of the Assyrian Empire, when the Assyrians were not strong enough to control their western possessions effectively and Babylonia had not yet taken over these possessions. Josiah took advantage of the situation to extend his influence, perhaps even political control, over considerable parts of the territory that had formerly belonged to the kingdom of Israel, and that had more recently been administered as an Assyrian province.

 

ယိုရှိယသည် မေဆိုပိုတေးမီးယားအခြေအနေမှ အချိန်အတန်ကြာ အကျိုးအမြတ်ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော်၊ အီဂျစ်၏ အင်အားပြန်လည်နိုးကြွလာမှုကို စိုးရိမ်စိတ်ဖြင့် စောင့်ကြည့်ခဲ့သည်။ အီဂျစ်သည် အာရှုရိယန်အင်ပါယာ လုံးဝပြိုကွဲမသွားရန် တားဆီးရန် ကတိကဝတ်ပြုထားသောကြောင့်၊ အီဂျစ်တပ်ဖွဲ့များသည် ယိုရှိယ၏ အုပ်ချုပ်မှုကာလအတွင်း ပါလက်စတိုင်းကို အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ဖြတ်သန်းသွားလာခဲ့ရသည်။ ယိုရှိယသည် ဖာရိုသည် အာရှုရိယန်ကို ရှင်သန်စေရန်ထက် အာရှီးယားတွင် ယခင်အီဂျစ်အင်ပါယာကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် ရည်မှန်းချက်ရှိသည်ဟု ခံစားရပြီး၊ အာရှုရိယန်အား စစ်ရေးအကူအညီပေးရန်အတွက် ဆီးရီးယားနှင့် ပါလက်စတိုင်းတွင် နိုင်ငံရေးအရ အခွင့်အရေးများ လဲလှယ်ရန် ကြံရွယ်ထားသည်ဟု ယူဆခဲ့ပေမည်။ ယိုရှိယသည် ဗာဗုလုန်၏ နာဘိုပိုလာဆာနှင့် တကယ်ပင်သဘောတူညီချက်တစ်ခုပြုလုပ်ထားပြီး၊ ၎င်း၏ ဗာဗုလုန်မဟာမိတ်ကို ကူညီရန် နီကို ၂ ကို ခုခံခဲ့သလား၊ သို့မဟုတ် အီဂျစ်နှင့် အာရှုရိယန်များက ဗာဗုလုန်များကို အနိုင်ယူပါက ယုဒပြည်သည် အီဂျစ်သို့မဟုတ် အာရှုရိယန်အား လက်အောက်ခံရမည်ဟူသော ယုံကြည်ချက်ကြောင့် သူ၏ရပ်တည်ချက်ကို ယူခဲ့သလားဆိုသည်မှာ မသိရပေ။ ဤအကြောင်းတစ်ခုခုကြောင့် နီကိုအား တွေ့ဆုံပြီး အာရှုရိယန်များကို အကူအညီပေးရန် ချီတက်ခြင်းမှ တားဆီးရန် သူ၏မတော်မတရား ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

For a time Josiah profited from the Mesopotamian situation. However, he watched with some apprehension the rebirth of Egyptian power. In view of the fact that Egypt was committed to the policy of preventing the complete collapse of Assyria, Egyptian forces must have traversed Palestine several times during Josiah’s reign. Josiah may have felt that Pharaoh had other plans than merely to keep Assyria alive—aspirations of rebuilding the former Egyptian Empire in Asia—and that he proposed to exchange military help with Assyria for political concessions in Syria and Palestine. It is unknown whether Josiah had actually made an agreement with Nabopolassar of Babylon and resisted Necho II in order to aid his Babylonian ally, or whether he took his stand merely on the basis of his conviction that if the Egyptians and Assyrians should defeat the Babylonians, Judah would be forced to submit either to Egypt or to Assyria. One or the other reason must have prompted his unfortunate decision to meet Necho and prevent him from marching north to assist the Assyrians.

 

တိုက်ပွဲသည် ဘီစီ ၆၀၉ တွင် မဂိဒ္ဒိုတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤရက်စွဲသည် ဗာဗုလုန်ခရစ်နီကယ်အရ အီဂျစ်များသည် ထိုနှစ်တွင် ဟာရန်တွင် အာရှုရိယန်များကို ကူညီခဲ့သည်ဟူသော ဖော်ပြချက်အပေါ် အခြေခံသည်။ ယိုရှိယသည် သေစေနိုင်သော ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး (၂ ရာဇဝင် ၃၅:၂၀–၂၄ ကိုကြည့်ပါ)၊ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော ယုဒပြည်သည် အီဂျစ်အား လက်အောက်ခံရသည်။ သို့သော်၊ ထိုအချိန်တွင် နီကိုသည် ယိုရှိယအပေါ် အောင်ပွဲကို ဆက်လက်အသုံးမချဘဲ မြောက်ဘက်သို့ အလျင်အမြန်ချီတက်သွားခဲ့သည်။ သူသည် ဗာဗုလုန်ကို ဆန့်ကျင်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုကို ပိုမိုစိတ်ဝင်စားခဲ့ပြီး၊ ထိုနေရာတွင် အောင်ပွဲရပါက ပါလက်စတိုင်းတွင် လွတ်လပ်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

The battle took place at Megiddo, in 609 b.c. The date is based on the Babylonian Chronicle (see p. 99, note), which mentions the Egyptians as aiding the Assyrians at Haran in that year. Josiah was mortally wounded (see on 2 Chron. 35:20–24), and defeated Judah had to submit to Egypt. However, at that time Necho hurried on to the north without following up his victory over Josiah. He was more concerned with a decision against Babylonia, since a victory there would give him a free hand in Palestine.

 

ထိုအချိန်တွင် ယိုရှိယ၏ သား ယေဟောဟဇ်၊ အသက် ၂၃ နှစ်ရှိသူသည် ယေရုရှလင်တွင် ပြည်သူများ၏ တောင်းဆိုမှုဖြင့် ဘုရင်အဖြစ် သရဖူဆောင်ခဲ့သည်၊ သို့သော် သူသည် အကြီးဆုံးသားမဟုတ်ခဲ့ (၂ ဘုရင်များ ၂၃:၃၀, ၃၁)။ သူသည် သူ၏ဖခင်၏ မူဝါဒများကို လိုက်နာမည့်သူအဖြစ် လူသိများခဲ့ပြီး၊ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်မှာ သူ၏ဖခင်ကဲ့သို့ ဗာဗုလုန်လိုလားသူဖြစ်ပြီး၊ ဖာရိုနီကိုအတွက် ဆိုလိုသည်မှာ အီဂျစ်ဆန့်ကျင်သူဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်မေဆိုပိုတေးမီးယားနှင့် ဆီးရီးယားတွင် ၎င်း၏အနေအထားကို ခိုင်မာစေပြီးနောက်၊ နီကိုသည် ယုဒပြည်ကို ၎င်း၏အစီအစဉ်များကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်သည့်အတွက် အပြစ်ပေးရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး၊ ယေဟောဟဇ်ကို ဆီးရီးယားရှိ ရစ်ဗလဟ်တွင် သူ့ရှေ့သို့ ဆင့်ခေါ်ခဲ့သည်။ ဤတောင်းဆိုမှုနှင့် ယေဟောဟဇ်က လိုက်နာခဲ့သည်မှာ ယုဒပြည်သည် မဂိဒ္ဒိုတိုက်ပွဲတွင် သိသာထင်ရှားသော ဆုံးရှုံးမှုများကို ခံစားခဲ့ရပြီး၊ နိုင်ငံသည် နီကိုကို ခုခံနိုင်စွမ်းမရှိခဲ့ဘဲ၊ ယခုအခါ နီကိုသည် ပါလက်စတိုင်း၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်အဖြစ် သူ့ကိုယ်သူ ယူဆခဲ့ပေမည်။ နီကိုသည် သုံးလသာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဤလူငယ်ဘုရင်ကို ဖမ်းဆီးပြီး အီဂျစ်သို့ အကျဉ်းသားအဖြစ် ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏နေရာတွင် နီကိုသည် ယေဟောဟဇ်၏ အစ်ကိုဖြစ်သူ ဧလိယခံကို ယေဟောယခံဟူသော နာမည်ဖြင့် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဤဘုရင်သစ်သည် အီဂျစ်လိုလားသူအဖြစ် လူသိများခဲ့ပုံရသည်။ ငွေတန်ချိန် ၁၀၀ နှင့် ရွှေတန်ချိန် ၁ ၏ အခွန်ကို ချမှတ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကို ပြည်သူများထံမှ ကောက်ခံခဲ့သည် (၂ ဘုရင်များ ၂၃:၃၂–၃၅)။

In the meantime Jehoahaz, a 23-year-old son of Josiah, was crowned in Jerusalem by popular demand, though he was not the oldest (2 Kings 23:30, 31). He seems to have been known as one who would follow his father’s policies, being probably pro-Babylonian as his father had been, which to Pharaoh-Necho meant that he was anti-Egyptian. After consolidating his position in northern Mesopotamia and Syria, Necho decided to punish Judah for interfering with his plans, and accordingly summoned Jehoahaz before him at Riblah, in Syria. This demand and the fact that Jehoahaz obeyed show clearly that Judah must have suffered heavy losses in the battle of Megiddo, and that the country was powerless to resist Necho, who must by now have considered himself the unquestioned lord of Palestine. Necho took the young king, after he had reigned only three months, and sent him a prisoner to Egypt. In his stead Necho appointed Eliakim, an older brother of Jehoahaz, under the name of Jehoiakim. The new king was apparently known for pro-Egyptian sympathies. A tribute of 100 talents of silver and 1 talent of gold was imposed, and this he exacted from the people (2 Kings 23:32–35).

 

ယေဟောယခံ (ဘီစီ ၆၀၉—၅၉၈)—ယေဟောယခံ၏ ၁၁ နှစ်ကြာ အုပ်ချုပ်မှု (ဘီစီ ၆၀၉–၅၉၈) သည် ဆိုးရွားသော ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုနှင့် ယုဒပြည်၏ နောက်ဆုံးပျက်စီးမှုကို အရှိန်မြှင့်စေသည့် ဒုစရိုက်များဖြင့် မှတ်သားခံရသည်။ သူ၏ ဖခင်ဖြစ်သူ၏ ဘုရားကိုးကွယ်သည့်ပုံစံနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီး၊ သူသည် ပရောဖက်တစ်ဦးကို သတ်ဖြတ်ခြင်းအပါအဝင် ဘုရားမဲ့လုပ်ရပ်များဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သည် (၂ ဘုရင်များ ၂၃:၃၇; ယေရမိ ၂၆:၂၀–၂၃)။

Jehoiakim (609—598 B.C.).—Jehoiakim’s 11 years as king (609–598 b.c.) were marked by gross idolatry and wickedness, which hastened Judah’s final downfall. The exact opposite of his pious father, he distinguished himself by various godless acts, even murdering a prophet (2 Kings 23:37; Jer. 26:20–23).

 

ယေဟောယခံသည် ၎င်း၏ တတိယအုပ်ချုပ်နှစ်အထိ အီဂျစ်လက်အောက်ခံအဖြစ် ဖြစ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၆၀၅ တွင်၊ မကြာသေးမီက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ဗာဗုလုန်ခရစ်နီကယ်အရ၊ ဗာဗုလုန်၏ မင်းသားဖြစ်သူ နေဗုခဒ်နေဇာသည် မြောက်ဘက်မေဆိုပိုတေးမီးယားတွင် အီဂျစ်များကို တိုက်ခိုက်ရန် ၎င်း၏ဖခင်မှ စေလွှတ်ခံရသည်။ ကာချမံရှနှင့် ဟာမတ်အနီးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲနှစ်ခုတွင် သူသည် အီဂျစ်များကို အဆုံးအဖြတ်ပေးအနိုင်ယူခဲ့ပြီး၊ ဆီးရီးယားနှင့် ပါလက်စတိုင်းကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော အီဂျစ်များကို ၎င်းတို့၏မွေးရပ်မြေသို့ လိုက်လံချီတက်စဉ် နေဗုခဒ်နေဇာသည် ယေရုရှလင်ကို ဝိုင်းထားခဲ့ပြီး ယေဟောယခံကို ဗာဗုလုန်၏ လက်အောက်ခံအဖြစ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ဗိမာန်တော်၏ ရတနာတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းနှင့် မင်းသားအချို့—ဒံယေလနှင့် သူ၏သူငယ်ချင်းများ အပါအဝင်—ကို ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးခဲ့သည် (ဒံယေလ ၁:၁–၆)။ သူ၏ဖခင်သေဆုံးသည့်သတင်းကြောင့် နေဗုခဒ်နေဇာသည် ထီးနန်းသိမ်းပိုက်ရန် ဗာဗုလုန်သို့ အမြန်ဆုံးလမ်းကြောင်းဖြင့် ပြန်လည်ချီတက်ခဲ့ပြီး၊ ဤစစ်ဆင်ရေးအတွင်း ဖမ်းဆီးထားပြီးသော အကျဉ်းသားများကို ၎င်း၏ ဗိုလ်ချုပ်များလက်ထဲတွင် ထားခဲ့ပြီး မေဆိုပိုတေးမီးယားသို့ ဆုတ်ခွာရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည် (ဂျိုးဇီးဖပ်စ် Contra Apion i. 19)။ ဘုရင်တစ်ပါးသေဆုံးသည့်အခါ အိမ်တွင်ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော ပုန်ကန်မှု သို့မဟုတ် ထီးနန်းသိမ်းယူရန် ကြိုးပမ်းသူ၏ အန္တရာယ်ကို ရင်ဆိုင်ရတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် နေဗုခဒ်နေဇာသည် သူ၏တပ်မတော်ကို အီဂျစ်တွင် ဝေးလံခေါင်ဖျားသော နေရာတွင် တိုက်ခိုက်နေစေလိုမှု မရှိခဲ့ပေ။

Jehoiakim was probably an Egyptian vassal until his third regnal year. In 605 b.c., according to the recently discovered Babylonian Chronicle, Nebuchadnezzar, crown prince of Babylon, was dispatched by his father to fight against the Egyptians in northern Mesopotamia. In two battles, at Carchemish and near Hamath, he decisively defeated the Egyptians, and was able to conquer Syria and Palestine. It must have been while following the defeated Egyptians toward their homeland that Nebuchadnezzar besieged Jerusalem and forced Jehoiakim to become a vassal of Babylon, taking a part of the Temple treasure and certain princes as hostages—among them Daniel and his friends (Dan. 1:1–6). News of his father’s death sent Nebuchadnezzar back to Babylon by the shortest possible route to take the throne, leaving in the hands of his generals the prisoners already taken during the campaign, with orders to retreat to Mesopotamia (Josephus Contra Apion i. 19). When a king died there was always danger of a revolt at home or of a usurper’s attempt to seize the throne. For this reason Nebuchadnezzar did not want his army fighting in faraway Egypt at a time when it might be urgently needed in Babylonia.

 

နေဗုခဒ်နေဇာသည် အိမ်တွင်ဆန့်ကျင်မှုမရှိသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သောကြောင့် ကာချမံရှနှင့် ဟာမတ်အနီးရှိ တိုက်ပွဲများကြောင့် ၎င်း၏လက်ထဲသို့ ကျရောက်လာခဲ့သော အနောက်ဘက်နယ်မြေများကို အပြည့်အဝထိန်းချုပ်ရန် ချက်ချင်းပြန်လည်လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်၊ နောက်ထပ်သုံးနှစ်အတွင်း ဗာဗုလုန်များက ဆီးရီးယားနှင့် ပါလက်စတိုင်းဟု ခေါ်သည့် “ဟတ္တိ-ပြည်” တွင် စစ်ဆင်ရေးများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ခုခံမှုသည် အနည်းငယ်သာရှိခဲ့ပြီး၊ ဖော်ပြထားသော တစ်ခုတည်းသော စစ်ရေးလုပ်ဆောင်မှုမှာ အာရှကလုန်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး ဖျက်ဆီးခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်း၏စစ်ဆင်ရေးများသည် နယ်မြေကို စုစည်းရန်နှင့် နှစ်စဉ်အခွန်များ ကောက်ခံရန်အတွက် အဓိကအသုံးပြုခဲ့ပေမည်။

Since Nebuchadnezzar found no opposition at home he could immediately return to the task of bringing under full control the western territories that, as the result of the battles at Carchemish and near Hamath, had fallen into his lap. Hence, we find him campaigning in “Hatti-land,” as the Babylonians called Syria and Palestine, during each of the following three years. Resistance must have been light, because the only military action mentioned is the capture and destruction of Ashkelon. His campaigns may have served chiefly to organize the territory and collect the annual tributes.

 

ဤသုံးနှစ်ကာလအတွင်း၊ ယေဟောယခံသည် နေဗုခဒ်နေဇာ၏ သစ္စာရှိ လက်အောက်ခံအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်ဟု ထင်ရသည် (၂ ဘုရင်များ ၂၄:၁)။ သို့သော်၊ ဗာဗုလုန်သို့ နှစ်စဉ်အခွန်သည် နိုင်ငံအပေါ် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဖြစ်နေသောကြောင့်၊ သူသည် အင်အားပြန်လည်ရရှိလာနေသော အီဂျစ်သို့ ၎င်း၏သစ္စာခံမှုကို ပြောင်းလဲလိုသည့် ဆန္ဒပြင်းပြခဲ့သည်။ ဤအချက်သည် နေဗုခဒ်နေဇာ၏ အာရုံကို အီဂျစ်ဆီသို့ ဦးတည်စေခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ၎င်း၏လက်အောက်ခံနိုင်ငံများနှင့် ပြဿနာများ၏ အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၆၀၁ ခုနှစ် ကိစလဗ် (နိုဝင်ဘာ–ဒီဇင်ဘာ) တွင် အီဂျစ်တပ်မတော်နှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲသည် နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ဆုံးရှုံးမှုများစွာဖြင့် သရေကျခဲ့ပုံရပြီး၊ ဗာဗုလုန်များသည် ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။ မှတ်တမ်းများအရ နေဗုခဒ်နေဇာသည် နောက်နှစ်တွင် အိမ်တွင်နေထိုင်ပြီး ဘီစီ ၅၉၉ နှစ်ကုန်တွင် စစ်ဆင်ရေးအသစ်တစ်ခုမစတင်မီ တပ်မတော်အသစ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုအချိန်အတွင်း ၎င်း၏အနောက်ဘက်လက်အောက်ခံနိုင်ငံများစွာကို ၎င်း၏တပ်ဖွဲ့အချို့၏ အကူအညီဖြင့် ယုဒပြည်ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းရန် ခွင့်ပြုခဲ့သည် (၂ ဘုရင်များ ၂၄:၂)။ ထိုအချိန်တွင် ယုဒလူ ၃,၀၂၃ ဦးကို ဗာဗုလုန်သို့ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခံရသည် (ယေရမိ ၅၂:၂၈)။ ဘီစီ ၅၉၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ခါလဒဲတပ်ဖွဲ့များသည် ယေရုရှလင်ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ဗိမာန်တော်ရတနာများကို ဗာဗုလုန်သို့ ထပ်မံယူဆောင်သွားခဲ့သည် (၂ ရာဇဝင် ၃၆:၇)။ ဘုရင်ကို ဗာဗုလုန်သို့ ပို့ဆောင်ရန် သံကြိုးဖြင့် ချည်နှောင်ထားပြီး ၎င်း၏ပုန်ကန်မှုအတွက် အပြစ်ပေးခံရမည်ဖြစ်သည် (၂ ရာဇဝင် ၃၆:၆)။ သို့သော် ဤအစီအစဉ်ကို အကောင်အထည်ဖော်မပြီးဘဲ၊ ယေဟောယခံသည် ပြည်နှင်မပို့ဆောင်မီ သေဆုံးသွားခဲ့ပြီး၊ ခါလဒဲများ၏ ကြမ်းတမ်းသော ဆက်ဆံမှုကြောင့်ဖြစ်စေ၊ သဘာဝအကြောင်းကြောင့်ဖြစ်စေ ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ရုပ်အလောင်းကို မြို့တံခါးအပြင်ဘက်တွင် ပစ်ထားခဲ့ပြီး နှစ်ရက်အကြာ အပူအအေးဒဏ်ကို ခံခဲ့ရပြီးနောက် “မြည်းတစ်ကောင်” ၏ သင်္ဂြိုဟ်မှုကဲ့သို့ အရှက်ရဖွယ်သင်္ဂြိုဟ်ခံရသည် (ယေရမိ ၂၂:၁၈, ၁၉; ကိုးကား၊ ၂ ဘုရင်များ ၂၄:၆; ၂ ရာဇဝင် ၃၆:၆; ယေရမိ ၃၆:၃၀; ဂျိုးဇီးဖပ်စ် Antiquities x. 6. 3)။

During these three years of comparative quiet, it would appear that Jehoiakim of Judah remained a loyal vassal of Nebuchadnezzar (2 Kings 24:1). However, since the annual tribute to Babylon rested heavily upon the land, he felt a strong urge to switch his allegiance to Egypt, which was regaining strength. This directed Nebuchadnezzar’s attention toward Egypt, the chief cause of the troubles with his vassals. A battle fought with the Egyptian army in Kislev (Nov.–Dec.), 601 b.c., seems to have ended in a draw, with heavy losses, because the Babylonians withdrew. The records tell us that Nebuchadnezzar remained at home during the following year and built up a new army before venturing out on a new campaign toward the end of 599 b.c. Yet in the meantime he allowed several of his western vassal nations, aided by some of his own troops, to raid and harass Judah (2 Kings 24:2). At that time 3,023 Jews were deported to Babylon (Jer. 52:28). In December, 598, Chaldean troops probably were able to take Jerusalem. Once more Temple treasures were taken to Babylon (2 Chron. 36:7). The king was placed in fetters, to be taken to Babylon (2 Chron. 36:6) and punished for his rebellion. But this plan was apparently not carried out. Jehoiakim seems to have died before he could be deported, either from rough treatment at the hands of the Chaldeans or from natural causes. His body was cast outside the city gates and lay there exposed to heat and cold for several days before it received a disgraceful burial—like that “of an ass” (Jer. 22:18, 19; see also 2 Kings 24:6; 2 Chron. 36:6; Jer. 36:30; Josephus Antiquities x. 6. 3).

 

ယေဟောယခံ (ဘီစီ ၅၉၈/၉၇)—ယေဟောယခံသည် ၎င်း၏ အသက် ၁၈ နှစ်ရှိ သားဖြစ်သူ ယေဟောယခံမှ ဆက်ခံခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် သုံးလသာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည် (ဘီစီ ၅၉၈/၉၇)။ နေဗုခဒ်နေဇာသည် ဘုရင်သစ်ကို အကျဉ်းသားအဖြစ် ယူဆောင်ရန် ယေရုရှလင်သို့ ဆက်လက်ချီတက်ခဲ့သည့် အကြောင်းရင်းကို မသိရပေ။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ မှတ်တမ်းများအရ ယေဟောယခံ၏ နန်းတက်ပြီးမကြာမီတွင် နေဗုခဒ်နေဇာ၏ တပ်မတော်သည် နောက်ထပ်အနောက်ဘက်စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုကို စတင်ခဲ့သည်။ နေဗုခဒ်နေဇာသည် ယေရုရှလင်သို့ ရောက်ရှိသောအခါ၊ ယေဟောယခံသည် သူ့ကိုယ်သူ၊ သူ၏မိခင်၊ နှင့် ၎င်း၏အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးကို အဒါလမတ် ၂ (မတ်လ ၁၆ ခန့်) တွင် လက်နက်ချခဲ့သည်။ ဤရက်စွဲသည် ဗာဗုလုန်ခရစ်နီကယ်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ နေဗုခဒ်နေဇာသည် ယေဟောယခံကို ဓားစာခံအဖြစ် ဗာဗုလုန်သို့ ယူဆောင်သွားပြီး ၎င်း၏ဦးလေးဖြစ်သူ ဇေဒကိယကို ၎င်း၏နေရာတွင် ဘုရင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းသည် ဗိမာန်တော်၏ ကျန်ရှိသော ရတနာအားလုံးကို၊ စစ်သား ၇,၀၀၀ နှင့် ၎င်းတွေ့ရှိခဲ့သော ကျွမ်းကျင်လက်မှုပညာရှင်များအားလုံးကို ဗာဗုလုန်သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးဖော်ပြခဲ့သူများသည် ၎င်း၏ ကျယ်ပြန့်သော ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးဝင်မည်ဖြစ်သည် (၂ ဘုရင်များ ၂၄:၈–၁၆)။

Jehoiachin (598/97 B.C.).—Jehoiakim was succeeded by his 18-year-old son, Jehoiachin, who reigned only three months (598/97 b.c.). It is not known why Nebuchadnezzar proceeded to Jerusalem to take the new king prisoner. In any case the records inform us that Nebuchadnezzar’s army, shortly after Jehoiachin’s accession, began another western campaign. When Nebuchadnezzar arrived at Jerusalem, Jehoiachin surrendered himself, his mother, and his whole staff on Adar 2 (approximately March 16), 597, a specific date established by the Babylonian Chronicle. Nebuchadnezzar took Jehoiachin to Babylon as hostage and made his uncle, Zedekiah, king in his stead. Also he now transported to Babylonia all the remaining vessels of the Temple treasure, 7,000 soldiers, and all the skilled craftsmen he found. The latter would be useful in his extensive building enterprises. (See 2 Kings 24:8–16.)

 

ယေဟောယခံသည် ယုဒပြည်၏ ဘုရင်အဖြစ် ဆက်လက်ယူဆခံရပြီး၊ ဗာဗုလုန်တွင် ဓားစာခံတစ်ဦးသာဖြစ်သည်။ ဤသုံးသပ်ချက်သည် ယုဒပြည်နှင့် ဗာဗုလုန်ရှိ အကျဉ်းသားများအကြားတွင် ယေဟောယခံကို ထီးနန်းပြန်လည်ရယူရန်နှင့် သန့်ရှင်းသော ရတနာများကို ပြန်လည်ယူဆောင်လာရန် မျှော်လင့်သည့် လှုပ်ရှားမှုများရှိခဲ့သည်ဟူသော အချက်အပေါ် အခြေခံသည် (ယေရမိ ၂၈:၃, ၄; နှင့် ၂၉)။ ဗာဗုလုန်ရှိ ယုဒလူများသည် ယေဟောယခံ၏ အုပ်ချုပ်နှစ်များအလိုက် ဖြစ်ရပ်များကို ရက်စွဲမတပ်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ဗာဗုလုန်များကို စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေမည်ဖြစ်သောကြောင့်၊ ၎င်းတို့သည် ဧဇကျေလကဲ့သို့ ဖြစ်ရပ်များကို ၎င်း၏အကျဉ်းချခံရသည့်နှစ်များဖြင့် တံဆိပ်တပ်ခဲ့ပုံရသည် (ဧဇကျေလ ၁:၂; ၄၀:၁)။

Jehoiachin, still considered the king of Judah, was more or less only a hostage in Babylon. This conclusion is based on the fact that there was agitation in Judah and among the captives in Babylon, who expected Jehoiachin to be returned to the throne and the sacred vessels to be brought back (Jer. 28:3, 4; and 29). Since the Jews in Babylon could not date events according to the regnal years of Jehoiachin without offending the Babylonians, they apparently labeled such events—as Ezekiel did—by the years of his captivity (Eze. 1:2; 40:1).

 

ဤသုံးသပ်ချက်များသည် ရှေးဟောင်းသုတေသနတွေ့ရှိမှုများတွင် အချို့အတည်ပြုမှုများကို ရရှိထားသည်။ ဘက်ရှမက်ရှနှင့် တယ်ဘီတ်မာစင် (ဖြစ်နိုင်ခြေ ဒီဘာ) တွင် တူးဖော်တွေ့ရှိထားသော မြေအိုးလက်ကိုင်သုံးခုသည် “အဲလီယာကင်၊ ဂျီဟိုယာချင်၏ အိမ်တော်ထိန်းသိမ်းသူ” ဟူသော တံဆိပ်တူညီမှုကို ဆောင်ထားသည်။ ဤတွေ့ရှိမှုများသည် ဂျီဟိုယာချင်၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို သိမ်းဆည်းမထားဘဲ၊ သူမရှိစဉ်အတွင်း သူ၏ အိမ်တော်ထိန်းသိမ်းသူမှ စီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်ဟု ညွှန်ပြပုံရသည်။ ထို့ပြင်၊ ဘေဘီလုံမြို့အကြွင်းအကျန်များတွင် တွေ့ရှိထားသော တက်ဘလက်များစွာသည် ဘီစီ ၅၉၂ ခုနှစ်—ဂျီဟိုယာချင် လက်နက်ချပြီး ငါးနှစ်အကြာ—တွင် ရောက်ရှိခဲ့ပြီး၊ ဘုရင်မှ ပေးအပ်ထားသော အစားအစာစာရင်းများတွင် အချို့သောသူများအတွက် ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဂျီဟိုယာချင်ကို “ဂျူဒါဘုရင်” အဖြစ် ထပ်ခါတလဲလဲ ဖော်ပြထားပြီး၊ သူ၏သားငါးဦးနှင့် ၎င်းတို့၏ ဆရာကီနာယာ ပါဝင်သည်။ ဤအချက်များ—ဂျီဟိုယာချင်ကို ဘုရင်ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း၊ ဤမှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသော အခြားသူများထက် အစာရိက္ခာ ၂၀ ဆ ပိုမိုရရှိခြင်း၊ နှင့် သူ၏ထောင်ကျမှုနှင့် ပတ်သက်သော မည်သည့်ဖော်ပြချက်မျှ မရှိခြင်း—သည် ဂျူဒါတွင် အခြေအနေများ သင့်လျော်ပါက သူ့ကို ထီးနန်းပြန်လည်ထားရှိရန် နီဘူခတ်နီဇာ မျှော်လင့်ထားသည်ဟု ညွှန်ပြပုံရသည်။

These conclusions find some confirmation in archeological discoveries. Three clay jar handles unearthed at Beth-shemesh and Tell Beit Mirsim (probably Debir) all bear the imprint of the same stamp seal, “Belonging to Eliakim, steward of Jehoiachin.” These finds seem to indicate that Jehoiachin’s property had not been confiscated, but that it was administered in his absence by his steward. Furthermore, several tablets found in the ruins of Babylon, dated in the year 592 b.c.— five years after Jehoiachin’s surrender—contain lists of food-stuff provided by the royal storehouse for certain persons who were fed by the king. Among them Jehoiachin is repeatedly mentioned as “king of Judah,” together with five of his sons and their tutor Kenaiah. These facts—that Jehoiachin is called king, that he received 20 times as much ration as any other person mentioned in these records, and that any reference to his imprisonment is lacking—seem to indicate that he was held by Nebuchadnezzar for the time, in anticipation of the day when he should be restored to his throne, if and when conditions in Judah might make such a course of action advisable.

နောက်ပိုင်းတွင်၊ ယံရမယာ ၂၉ တွင် ဖော်ပြထားသော ဖြစ်ရပ်များနှင့် ဆက်စပ်မှုဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ဇီဒီကီယာ၏ ပုန်ကန်မှုအချိန်တွင်ဖြစ်စေ၊ ဂျီဟိုယာချင်သည် ထောင်ကျခံရသည်။ ဤထောင်ကျမှုသည် သူ၏ ဖမ်းဆီးခံရမှု ၃၇ နှစ်မြောက်နှစ်အထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး၊ နီဘူခတ်နီဇာ၏ သားဖြစ်သူ အမဲလ်မာဒုက်၊ သမ္မာကျမ်းစာတွင် အီဗဲလ်မီရိုဒတ်ဟု ခေါ်ဆိုသော သူမှ လွှတ်မြောက်ပြီး အပြစ်လွှတ်ခံရသည် (၂ ဘုရင်ခံ ၂၅:၂၇-၃၀)။ သို့သော် ဤဖြစ်ရပ်သည် ပြည်နှင်ဒဏ်ကာလအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဤဆောင်းပါး၏ ကန့်သတ်ချက်အတွင်း မပါဝင်ပါ။

At a later time, either in connection with the incidents described in Jer. 29 or at the time of Zedekiah’s rebellion, Jehoiachin was definitely imprisoned. This imprisonment continued until the 37th year of his captivity, when Nebuchadnezzar’s son, Amel-Marduk, the Biblical Evil-merodach, released and exonerated him (2 Kings 25:27–30). This event, however, falls in the period of the Exile and is therefore not within the limits of this article.

 

ဇီဒီကီယာ (ဘီစီ ၅၉၇-၅၈၆)—နီဘူခတ်နီဇာသည် ဂျီဟိုယာချင်၏ ဦးလေးကို ဂျူဒါထီးနန်းတွင် ထားရှိသောအခါ၊ သူ၏ နာမည်ကို မတ္တာနီယာ၊ “ယေဟိုဝါ၏ လက်ဆောင်” မှ ဇီဒီကီယာ၊ “ယေဟိုဝါ၏ ဖြောင့်မတ်မှု” သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဤပြောင်းလဲမှုသည် ဘုရင်အား နီဘူခတ်နီဇာအပေါ် သစ္စာရှိရန် သူ၏ ယေဟိုဝါဘုရားသခင်အား ကျိန်ဆိုထားသော သစ္စာကတိကို အမြဲသတိရစေရန် ဖြစ်နိုင်သည် (၂ ရာဇဝင်ချက် ၃၆:၁၃; ယံရမယာ ၁၇:၁၅-၁၉)။ သို့သော် ဇီဒီကီယာသည် အားနည်းသော စရိုက်ရှိသူဖြစ်ပြီး၊ တစ်ခါတစ်ရံ ဖြောင့်မတ်ရန် ဆန္ဒရှိသော်လည်း၊ သူ၏ အုပ်ချုပ်မှုသမိုင်းအရ ပြည်သူများ၏ တောင်းဆိုမှုများကြောင့် ဖြောင့်မတ်သောလမ်းမှ လွဲချော်ခဲ့သည်။

Zedekiah (597–586 B.C.).—When Nebuchadnezzar put Jehoiachin’s uncle on the throne of Judah, he changed his name from Mattaniah, “gift of Jehovah,” to Zedekiah, “righteousness of Jehovah.” He probably did this so that this name might be a continual reminder to the king of his solemn oath of loyalty to Nebuchadnezzar, by his own God Jehovah (2 Chron. 36:13; Eze. 17:15–19). Zedekiah, however, was a weak character; and although he was sometimes inclined to do right, he allowed himself to be swayed from the right path by popular demands, as the history of his reign clearly shows.

 

အနှစ်များစွာ—ဂျိုဆီဖပ်စ်အရ ရှစ်နှစ်ကြာ (ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ ၁၀.၇.၃)—ဇီဒီကီယာသည် ဘေဘီလိုနီယားအပေါ် သစ္စာရှိခဲ့သည်။ တစ်ကြိမ်တွင် သူသည် နီဘူခတ်နီဇာထံသို့ သူ၏သစ္စာရှိမှုကို အာမခံရန် သံတမန်အဖွဲ့တစ်ခု စေလွှတ်ခဲ့သည် (ယံရမယာ ၂၉:၃-၇)။ သူ၏ စတုတ္ထနှစ်တွင် (ဘီစီ ၅၉၄/၅၉၃) သူသည် ဘေဘီလုံသို့ ခရီးထွက်ခဲ့ပြီး (ယံရမယာ ၅၁:၅၉)၊ သူ၏ သစ္စာကတိကို ပြန်လည်သက်တမ်းတိုးရန် သို့မဟုတ် ဒံယံ ၃ တွင် ဖော်ပြထားသော အခမ်းအနားများတွင် ပါဝင်ရန် ဖြစ်နိုင်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်၊ သူ၏ လက်အောက်ခံများ၊ အထူးသဖြင့် မင်းသားများ၏ ဖိအားကြောင့်၊ ဘေဘီလိုနီယားကို ဆန့်ကျင်ရန် အီဂျစ်နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန် တိုက်တွန်းခဲ့ပြီး၊ ဇီဒီကီယာသည် အီဂျစ်နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့သည် (ယံရမယာ ၃၇:၆-၁၀; ၃၈:၁၄-၂၈)။ ဤလုပ်ရပ်တွင် သူသည် ယံရမယာ၏ ပြင်းထန်သော သတိပေးချက်များကို လုံးဝလျစ်လျူရှုခဲ့သည်။ ဤမဟာမိတ်ဖွဲ့မှုသည် ပါဆမတစ် ၂ သည် ဘီစီ ၅၉၀ တွင် ပါလက်စတိုင်းတွင် ကိုယ်တိုင်ရောက်ရှိပြီး အကူအညီပေးမည်ဟု ကတိပြုပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

For a number of years—according to Josephus, for eight years (Antiquities x. 7. 3)—Zedekiah remained loyal to Babylonia. Once he sent an embassy to Nebuchadnezzar to assure him of his fidelity (Jer. 29:3–7). In his fourth year (594/593 b.c.) he made a journey to Babylon (Jer. 51:59), being perhaps summoned to renew his oath of loyalty or possibly to take part in the ceremonies described in Dan. 3. Later on, being under the constant pressure of his subjects, particularly the princes, who urged him to seek the aid of Egypt against Babylon, Zedekiah made an alliance with the Egyptians (see Jer. 37:6–10; 38:14–28). In doing so he completely disregarded the strong warnings of the prophet Jeremiah. This alliance was probably made after Psamtik II had personally appeared in Palestine 590 b.c. and given all kinds of assurances and promises of help.

 

နီဘူခတ်နီဇာသည် အီဂျစ်ကို တိုက်ခိုက်ရန် သတိထားရှောင်ရှားခဲ့သော်လည်း၊ သူ၏ အနောက်ပိုင်းပိုင်ဆိုင်မှုများကို အီဂျစ်ထံ ဆုံးရှုံးရန် မလိုလားခဲ့ပါ။ ထို့ကြောင့် ဇီဒီကီယာ၏ သစ္စာဖောက်မှု ထင်ရှားလာသည်နှင့် ဂျူဒါကို ချီတက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံ၏ မြို့များအားလုံးကို သိမ်းပိုက်ပြီး၊ သူသည် တစ်ရာစုနှစ်ခန့်အကြာ ဆန်နခရစ်မှ ပြုလုပ်ခဲ့သော နိုင်ငံတစ်ခုလုံးကို စနစ်တကျ ဖျက်ဆီးခြင်းကို ထပ်မံလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဤမပျော်ရွှင်ဖွယ်ကာလမှ လာချီရှစာတမ်းများ (ယံရမယာ ၃၄:၇ တွင် ကြည့်ပါ) သည် ထိုမြို့တွင် မကြာသေးမီက တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဤစာတမ်းများသည် အင်မတန်ဖြင့် ရေးထားသော အိုးခွံအပိုင်းအစများပေါ်တွင် ရေးသားထားပြီး၊ အာဇီကာနှင့် လာချီရှအကြား တပ်စခန်းတစ်ခုမှ အရာရှိတစ်ဦးမှ ထိုခံတပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးထံသို့ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ထိုအချိန်က နိုင်ငံတွင် ကြံ့ခိုင်မှုမရှိသော အခြေအနေများကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြပြီး၊ ယံရမယာမှ ထိုအချိန်က ယရှူးရှင်မြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့သူမှ ပြုလုပ်ခဲ့သော ဖော်ပြချက်များကို အသေးစိတ်အချက်များဖြင့် အတည်ပြုပေးသည်။

Nebuchadnezzar, who had prudently refrained from attacking Egypt, was, nevertheless, not willing to lose any of his western possessions to Egypt. He therefore marched against Judah as soon as Zedekiah’s perfidy became apparent. Taking all cities of the country, he practically repeated what Sennacherib had done a century earlier, systematically devastating the whole land. From this unhappy period come the famous Lachish Letters (see on Jer. 34:7) recently found in the excavations of that city. These letters, written in ink on broken bits of pottery, were sent by an officer in charge of an outpost between Azekah and Lachish to the commandant of the latter fortress. They vividly illustrate the deplorable conditions prevailing in the country at that time, and in many details corroborate statements made by Jeremiah, who lived in Jerusalem then.

 

ယရှူးရှင်မြို့သို့ ဝိုင်းထားမှုသည် ဘီစီ ၅၈၈ ဇန်နဝါရီ ၁၅ တွင် စတင်ခဲ့ပြီး (၂ ဘုရင်ခံ ၂၅:၁)၊ ဘီစီ ၅၈၆ ဇူလိုင် ၁၉ အထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည် (၂ ဘုရင်ခံ ၂၅:၂; ယံရမယာ ၃၉:၂)၊ ခါလဒီယန်တပ်များသည် မြို့ရိုးများကို ဖြတ်ကျော်ဝင်ရောက်လာပြီး၊ မြို့တွင် မဖော်ပြနိုင်သော အငတ်ဘေးအခြေအနေများ ကြံ့ခိုင်ခဲ့သည်။ ၃၀ လကြာ ဝိုင်းထားမှုသည် အီဂျစ်တပ်များမှ ဘေဘီလိုနီယားများကို အနိုင်ယူရန် မအောင်မြင်သော ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် ခဏတာ ရပ်တန့်ခဲ့သည် (ယံရမယာ ၃၇:၅)။ ဖြတ်ကျော်ဝင်ရောက်မှု ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ဇီဒီကီယာသည် ထွက်ပြေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ဖြတ်ကျော်ဝင်ရောက်မှုအပြီး ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ရှုပ်ထွေးသော တိုက်ပွဲများတွင် သူသည် မြို့မှ ထွက်ခွာပြီး ယရီခိုပြည်လွင်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော်လည်း အဖမ်းခံခဲ့ရသည်။ နီဘူခတ်နီဇာ၏ ဌာနချုပ်ဖြစ်သော ရစ်ဘလာသို့ ခေါ်ဆောင်သွားပြီး၊ ဇီဒီကီယာသည် သူ၏သားများ သတ်ဖြတ်ခံရသည်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ရပြီး၊ ထို့နောက် သူ၏မျက်စိများကို ဖယ်ရှားခံရပြီး ဘေဘီလုံသို့ သံကြိုးဖြင့် ပို့ဆောင်ခံရသည်။ သူ၏ အဓိကဝန်ကြီးများကို ကွပ်မျက်ခဲ့ပြီး အခြားသူများအားလုံးကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည် (၂ ဘုရင်ခံ ၂၅:၄-၇, ၁၉-၂၁; ယံရမယာ ၅၂:၁၀)။

The siege of Jerusalem began in earnest on Jan. 15, 588 b.c. (2 Kings 25:1), and lasted until July 19, 586 b.c. (2 Kings 25:2; Jer. 39:2), when the Chaldean army finally broke through the walls into the city, where unspeakable famine conditions prevailed. Once the 30-month-long siege was interrupted briefly by the unsuccessful attempt of the Egyptian army to defeat the Babylonians (Jer. 37:5). When the breakthrough came Zedekiah made an attempt to escape. In the confused fighting that followed the breakthrough he managed to leave the city and reach the plain of Jericho, but was overtaken there. Carried to Nebuchadnezzar’s headquarters at Riblah, Zedekiah saw his sons killed; then his eyes were put out and he was sent to Babylon in chains. His chief ministers were executed and all others carried away (2 Kings 25:4–7, 19–21; Jer. 52:10).

 

ယရှူးရှင်မြို့ကို စနစ်တကျ လုယက်ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ မြို့ရိုးများကို ဖြိုဖျက်ခဲ့ပြီး၊ ဗိမာန်တော်၊ နန်းတော်များ၊ နှင့် အခြားအိမ်များအားလုံးကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ မီးသည် မပျော်ရွှင်ဖွယ်မြို့တွင် သြဂုတ် ၁၅-၁၈၊ ဘီစီ ၅၈၆ တွင် သုံးရက်ကြာ လောင်ကျွမ်းခဲ့ပြီး—၂ ဘုရင်ခံ ၂၅:၈၂ နှင့် ယံရမယာ ၅၂:၁၂-၁၃ ၏ ရက်စွဲနှစ်ခုအရ ညွှန်ပြပုံရသည်။ ဂျူးလူမျိုးအများစုကို ဘေဘီလိုနီယားသို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သော်လည်း၊ နိုင်ငံတွင်းရှိ ဆင်းရဲသားအချို့ကို ထားခဲ့သည်။ နီဘူခတ်နီဇာသည် ၎င်းတို့အပေါ် ဂျူးလူမျိုးတစ်ဦးဖြစ်သော ဂဒလီယာကို မစဇပါတွင် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည် (၂ ဘုရင်ခံ ၂၅:၂၂; ၂ ရာဇဝင်ချက် ၃၆:၂၀)။

Jerusalem was systematically looted and then destroyed. The walls were torn down, and the Temple, the palaces, and all other houses were burned to the ground. The fire may have raged for three days in the unhappy city—August 15–18, 586 b.c.—as the two dates of 2 Kings 25:82 and Jer. 52:12, 13, seem to indicate. Most of the Jews were carried as captives to Babylonia, but some of the poorest of the country were left behind. Nebuchadnezzar appointed over them as governor a Jew, Gedaliah, at Mizpah (2 Kings 25:22; 2 Chron. 36:20).

 

ဂဒလီယာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် (ဘီစီ ၅၈၆)—ဂဒလီယာသည် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် တိုတောင်းသောအချိန်သာ ထမ်းဆောင်ခဲ့ပုံရသည်၊ သို့သော် ၂ ဘုရင်ခံ ၂၅:၂၅ တွင် နှစ်စွဲမပါဝင်သောကြောင့် ယရှူးရှင်မြို့ ပြိုလဲပြီးနောက် မည်မျှကြာကြာ အသတ်ခံရသည်ကို မသေချာပါ။ ယရှူးရှင်မြို့ ပြိုလဲစဉ်တွင် အကျဉ်းသားဖြစ်ခဲ့သော ယံရမယာသည် နီဘူခတ်နီဇာ၏ တပ်မှူးမှ လွှတ်မြောက်ခဲ့ပြီး မစဇပါတွင် ဂဒလီယာထံ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင်၊ ဘေးဒဏ်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့သော ဂျူးတပ်မှူးများစွာသည် မစဇပါသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သော ဇီဒီကီယာ၏ ဆွေမျိုးဖြစ်သူ အစမာအဲလ်သည် ပနှစ်သက်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ဂဒလီယာ၊ သူ၏ ဝန်ထမ်းများ၊ နှင့် မစဇပါ၏ ခါလဒီယန်တပ်စခန်းကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး၊ အမ္မုနိလူမျိုးများနှင့် ပူးပေါင်းရန် ကြံစည်ခဲ့ပြီး၊ နီဘူခတ်နီဇာကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ရန် အကူအညီရယူရန် စီစဉ်ခဲ့ပုံရသည်။ ဤအစီအစဉ်ကို ဇီဒီကီယာ၏ ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦးဖြစ်သော ဂျိုဟာနန်မှ အစမာအဲလ်ကို တားဆီးပြီး သူ၏ဖမ်းဆီးထားသူများကို လွှတ်မြောက်စေခဲ့သည်။ အစမာအဲလ်သည် လူရှစ်ဦးနှင့်အတူ အမ္မုနိလူမျိုးများထံ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ခဲ့သော်လည်းဂျိုဟာနန်နှင့် သူနှင့်အတူရှိသော တပ်များသည် နီဘူခတ်နီဇာကို ကြောက်ရွံ့ပြီး အီဂျစ်သို့ သွားခဲ့ပြီး၊ ယံရမယာနှင့် ဘာရူခ်ကို ၎င်းတို့နှင့် အတင်းခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဂျူဒါ၏ ပြည်နှင်ဒဏ်မကျရောက်မီ သမိုင်းသည် ပြီးဆုံးသည်။

Gedaliah as Governor (586 B.C.).—Gedaliah seems to have served as governor for only a short time, although the lack of a year date in 2 Kings 25:25 leaves it uncertain how long after the fall of Jerusalem he was assassinated. Jeremiah, who had been a prisoner in Jerusalem at the fall of the city, was released by Nebuchadnezzar’s army commander and joined Gedaliah at Mizpah. Also, several Jewish field commanders who had escaped from the debacle found their way to Mizpah. One of them, Ishmael, a relative of Zedekiah, a fanatical royalist, killed Gedaliah, his staff, and the Chaldean garrison of Mizpah, and tried to join the Ammonites, probably planning to continue the fight against Nebuchadnezzar with their help. This plan was thwarted by Johanan, another general of Zedekiah, who intercepted Ishmael and liberated his captives. Ishmael escaped with eight men to the Ammonites, but Johanan and the remnants of the army that were with him, fearing Nebuchadnezzar, went to Egypt and forced Jeremiah and Baruch to join them. Thus ends Judah’s pre-exilic history.

 

ကိုးကားစာရင်း

ရှေးဟောင်းသမိုင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အလုပ်များနှင့်ပတ်သက်သော အကြံပြုစာရင်းများအတွက်၊ တတိယတွဲ၊ စာမျက်နှာ ၁၃၁ နှင့် ၁၄၈ ကို ကြည့်ပါ။ အောက်ဖော်ပြပါ စာအုပ်များသည် ဤဝေဖန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသော အမြင်များနှင့် မဖြစ်မနေ သဘောတူညီမှုမရှိသော်လည်း၊ ဤဆောင်းပါးတွင် ဆွေးနွေးထားသော ကာလ၏ အချို့အဆင့်များအတွက် အကိုးအကားအဖြစ် အသုံးဝင်သည်။

Bibliography

For brief suggestive bibliographies on works dealing with ancient history and archeology, see Vol. I, pp. 131 and 148. The follwoing additional books, though not necessarily agreeing with the views set forth in this commentary, are useful, at least in part, for reference on phases of the period discussed in this article. Babylonian Chronicle. See entry under Wiseman.

 

ဘေဘီလုံချီနှစ်မှတ်တမ်း။ ဝါဆမန်အောက်တွင် ဖော်ပြထားသော ဝင်ရောက်မှုကို ကြည့်ပါ။

ဘရိုက်၊ ဂျွန်။ ဣသရေလသမိုင်း။ ဒုတိယထုတ်ဝေမှု။ ဖီလာဒဲလ်ဖီယာ၊ ဝက်စမင်စတာစာနယ်ဇင်း၊ ၁၉၇၂။ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ပညာရှင်တစ်ဦးမှ ရေးသားထားပြီး၊ ၎င်းသည် ဤဝေဖန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသော သမိုင်းအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်နှင့် အချို့အချက်များတွင် ကွဲပြားသည်၊ ဥပမာ ထွက်ပြေးကာလ သို့မဟုတ် ဧဇရာနှင့် နီဟမီယာ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ၏ အချိန်ဆက်စပ်မှု စသည်တို့ဖြစ်သည်။

Bright, John. A History of Israel. 2d ed. Philadelphia: Westminster Press, 1972. Written by a moderately conservative scholar; it varies on some points from the interpretation of history presented in this commentary, such as the Exodus date or the time sequence of Ezra’s and Nehemiah’s ministries.

 

ကိမ်းဘရစ်ရှေးဟောင်းသမိုင်း။ တတိယတွဲ၊ ပထမနှင့် ဒုတိယတွဲ၊ တတိယထုတ်ဝေမှု၊ တတိယတွဲ၊ မူရင်းထုတ်ဝေမှု။ စာမျက်နှာ ၁၆၃ ရှိ ဝင်ရောက်မှုကို ကြည့်ပါ။

The Cambridge Ancient History. Vols. I, II, 3d ed.; Vol. III, original ed. See entry on page 163.

 

နုတ်၊ မာတင်။ ဣသရေလသမိုင်း။ ဒုတိယထုတ်ဝေမှု၊ နယူးယောက်၊ ဟာပါအင်န်ရိုး၊ ၁၉၆၀။ ၄၇၉ မျက်နှာ။ လစ်ဘရယ်ပညာရှင်တစ်ဦးမှ ရေးသားထားပြီး၊ ၎င်းသည် ဘရိုက်၏ အမြင်များနှင့် ဤဝေဖန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသော အမြင်များနှင့် အချက်များစွာတွင် ကွဲပြားသော်လည်း၊ ယနေ့ခေတ်တွင် ဣသရေလသမိုင်းအတွက် အသုံးအများဆုံး အလုပ်ဖြစ်သည်။

Noth, Martin. The History of Israel. 2d ed.; New York: Harper and Row, 1960. 479 pp. Written by a liberal scholar, it differs in many respects from Bright’s views and from those presented in this commentary, but is today the most widely used work on the history of Israel.

 

အိုလမ်စတိတ်၊ အေတီ။ အာရှုရိယာသမိုင်း။ နယူးယောက်၊ ချားလ်စစခရစ်ဘနာ၏သားများ၊ ၁၉၂၃။ ၆၉၅ မျက်နှာ။ ဤသမိုင်းသည် မကြာသေးမီက တွေ့ရှိထားသော ပစ္စည်းများစွာက အာရှုရိယာသမိုင်းနှင့် အထူးသဖြင့် ၎င်း၏ ရာဇဝင်ကို တိုးမြှင့်ပေးထားသောကြောင့် များစွာ ခေတ်မမီတော့ပါ၊ သို့သော် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ၎င်းကို အစားထိုးရန် မကြာသေးမီ စာအုပ်မရှိသေးပါ။

အိုလမ်စတိတ်၊ အေတီ။ ပါလက်စတိုင်းနှင့် ဆီးရီးယား၏ သမိုင်း မက်ဒိုနီယန်သိမ်းပိုက်မှုအထိ။ နယူးယောက်၊ ချားလ်စစခရစ်ဘနာ၏သားများ၊ ၁၉၃၁။ ၆၆၄ မျက်နှာ။ ပြန်လည်ထုတ်ဝေမှု၊ ဝက်စပို့ဒ်၊ ကွန်နက်တီကပ်၊ ဂရင်းဝုဒ်စာနယ်ဇင်း၊ ၁၉၇၂။ ဤစာအုပ်သည် ဟီဘရူးလူမျိုးများကို ရှေးခေတ်ကမ္ဘာတစ်ခုလုံး၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ဖော်ပြပြီး ၎င်းတို့ကို သီးသန့်နေထိုင်ခဲ့သည့်အလား မဆက်ဆံသောကြောင့် တန်ဖိုးရှိသည်။ သို့သော်၊ စာရေးသူသည် အဆင့်မြင့်ဝေဖန်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ သမ္မာကျမ်းစာအရင်းအမြစ်ပစ္စည်းများကို အလွန်လွတ်လပ်စွာ ကိုင်တွယ်ခဲ့သည်။

Olmstead, A. T. History of Assyria. New York: Charles Scribner’s Sons, 1923. 695 pp. This history is badly out of date, since much newly found material has added much to our knowledge of Assyrian history and especially its chronology, but no more recent book has yet replaced it in the English language._______. History of Palestine and Syria to the Macedonian Conquest. New York: Charles Scribner’s Sons, 1931. 664 pp. Reprint: Westport, CT: Greenwood Press, 1972. The book is of merit because its author describes the Hebrews as part of the ancient world and does not treat them as if they had lived in isolation. Yet, the author, a higher critic, has dealt very liberally with his Biblical source material.

 

ပါကာ၊ ရစ်ချဒ်အေ၊ နှင့် ဒပ်ဘာစတိန်၊ ဒပ်ဘလျူအိပ်ခ်။ ဘေဘီလုံချီနှစ်မှတ်တမ်း၊ ဘီစီ ၆၂၆ - အေဒီ ၇၅။ ပရိုဗစ်ဒင့်စ်၊ ရိုဒါးအိုင်လန်း၊ ဘရောင်းတက္ကသိုလ်စာနယ်ဇင်း၊ ၁၉၅၆။ ၄၇ မျက်နှာ။ ဤစာအုပ်သည် ဘေဘီလုံချီနှစ်မှတ်တမ်းစနစ်ကို ပါရှန်းနှင့် ဆလူကစ်များမှ လက်ခံထားသော အရင်းအမြစ်ပစ္စည်းများမှ ပြန်လည်တည်ဆောင်ထားသည်။ စာအုပ်အဆုံးရှိ ပြက္ခဒိန်ဇယားများသည် ဘေဘီလုံရက်စွဲများကို ၎င်း၏ ဘီစီညီမျှမှုသို့ အတော်လေး တိကျစွာ ပြောင်းလဲရန် လွယ်ကူစေသည်။

Parker, Richard A., and Dubberstein, W. H. Babylonian Chronology, 626 B.C.–A.D. 75. Providence, R.I.: Brown University Press, 1956. 47 pp. This book reconstructs from source material the Babylonian chronological system, which was adopted by the Persians and Seleucids. Calendrical tables at the end make it easy to convert any Babylonian date into its b.c. equivalent with fairly high accuracy.

 

စမစ်၊ ဆစ်ဒနီ။ အာရှုရိယာသမိုင်း ဘီစီ ၁၀၀၀ အထိ။ လန်ဒန်၊ ချက်တိုအင်န်ဝင်ဒပ်စ်၊ ၁၉၂၈။ ၄၁၈ မျက်နှာ။ ကောင်းမွန်သော ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်ဖြစ်သော်လည်း၊ ၎င်း၏ ရာဇဝင်သည် ခေတ်မမီတော့ပါ၊ အကြောင်းမှာ မကြာသေးမီက တွေ့ရှိမှုများက ရှေ့ဘုရင်များစွာ၏ နေရာချထားမှုကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ ဘီစီ ၁၅၀၀ နှင့်အထက်—ဤဆောင်းပါးတွင် အဓိကဆွေးနွေးထားသော ကာလ—စမစ်၏ တင်ပြချက်သည် လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။

Smith, Sidney. Early History of Assyria to 1000 B.C. London: Chatto & Windus, 1928. 418 pp. A good survey, though its chronology is out of date, since new discoveries have altered the placement of many earlier kings. For 1500 b.c. and after—the period chiefly discussed in this article—Smith’s presentation is acceptable.

 

သီလီ၊ အက်ဒဝင်အာရ်။ ဟီဘရူးဘုရင်များ၏ လျှို့ဝှက်နံပါတ်များ။ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထုတ်ဝေမှု၊ ဂရန်းရက်ပိဒ်၊ မီချီဂန်၊ ဝီလျံဘီအီးဒမ်းစ်ထုတ်ဝေရေးကုမ္ပဏီ၊ ၁၉၆၅။ ၂၃၂ မျက်နှာ။ ဆယ်ဗင်နည်းနှင့်တစ်ရက်နေ့အက်ဒဝင်တစ်ပညာရှင်မှ ရေးသားထားသော ဤအလုပ်သည် ရှောလမုန်၏ သေဆုံးမှုမှ ယရှူးရှင်မြို့ ပြိုလဲမှုအထိ ဂျူဒါနှင့် ဣသရေလဘုရင်များ၏ ကာလအတွက် ဟီဘရူးရာဇဝင်ကို ဆွေးနွေးသည်။ ၎င်းသည် ကာလ၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ ရာဇဝင်အချက်များအတွက် အဓိကအာရုံစိုက်သည်။

Thiele, Edwin R. The Mysterious Numbers of the Hebrew Kings. Rev. ed., Grand Rapids, Mich.: William B. Eerdmans Publishing Company, 1965. 232 pp. This work by a Seventh-day Adventist scholar deals with Hebrew chronology for the period of the kings of Judah and Israel, from Solomon’s death to the fall of Jerusalem. It is significant chiefly for the chronological aspects of the history of the period.

 

ဝါဆမန်၊ ဒီဂျေအိုင်၊ တည်းဖြတ်သူ။ ခါလဒီယန်ဘုရင်များ၏ မှတ်တမ်း (ဘီစီ ၆၂၆-၅၅၆) ဗြိတိရှပြတိုက်တွင်။ လန်ဒန်၊ ဗြိတိရှပြတိုက်၏ ဂေါပကအဖွဲ့၊ ၁၉၆၁။ ၉၉ မျက်နှာ၊ ၂၁ ပြား။ ကျူနီဖောင်းတက်ဘလက်များ၏ စာသားနှင့် ဘာသာပြန်မှု (၁၉၅၆ တွင် ပထမဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သည်) သည် ဘေဘီလုံချီနှစ်မှတ်တမ်းဟု ခေါ်ဆိုသော မှတ်တမ်းစီးရီးများ၏ ယခင်က မသိရှိခဲ့သော အစိတ်အပိုင်းများကို ထပ်မံထည့်သွင်းထားသည် (အောက်ဖော်ပြပါ ထပ်ဆောင်းမှတ်ချက်ကို ကြည့်ပါ; စာမျက်နှာ ၁၆၃ ကိုလည်း ကြည့်ပါ)။ ဤစာသားများသည် နီဘူပိုလပ်စတာ၏ အစောပိုင်းနှင့် နောက်ပိုင်းနှစ်များနှင့် နီဘူခတ်နီဇာ၏ ပထမဆယ့်တစ်နှစ်အတွက် သမိုင်းဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်ပစ္စည်းများ အနည်းငယ်သာ ရရှိနိုင်သည့် နီအိုဘေဘီလိုနီယန်သမိုင်း၏ ကာလတစ်ခုအတွက် အလွန်အရေးကြီးသည်။

Wiseman, D. J., ed. Chronicles of Chaldaean Kings (626–556 B.C.) in the British Museum. London: The Trustees of the British Museum, 1961. 99 pp., 21 pl. Text and translation of cuneiform tablets (first printed in 1956) adding hitherto unknown parts of the series of annalistic records that are called the Babylonian Chronicle (see Additional Note below; also p. 163). These texts are of utmost importance for a period of Neo-Babylonian history for which little historical source material was hitherto available—the early and late years of Nabopolassar and the first eleven years of Nebuchadnezzar.

 

 

ဗာဗုလုန်ရာဇဝင်မှတ်တမ်း၏ ထပ်မံရရှိသော အပိုင်းများ

ဗာဗုလုန်ရာဇဝင်မှတ်တမ်း၏ ထပ်မံရရှိသော အပိုင်းများသည် သမ္မာကျမ်းစာနှင့် ဗာဗုလုန်ဖြစ်ရပ်များအကြား ဆက်စပ်မှုများစွာရှိသည့် သမ္မာကျမ်းစာ၏ အရေးပါသော ကာလတစ်ခုအား ထပ်မံအလင်းပေးသည်။ ယင်းကြောင့် ဤလက်ရှိလုပ်ဆောင်မှုတွင် ယုဒပြည်နှင့် အီဂျစ်နိုင်ငံအတွက် အချို့သော ဖြစ်ရပ်များနှင့် ဘုရင်များ၏ နန်းစံသက်များကို တစ်နှစ်ပြောင်းရွှေ့ရန် (နံပါတ် ၉၄ စာမျက်နှာတွင်ကြည့်ပါ) လိုအပ်ခဲ့သည်။ အခြားရက်စွဲများကိုမူ အတည်ပြုခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ယေဟောယချင်၏ ဖမ်းဆီးခံရမှုအတွက် ဤဝေဖန်ချက်တွင်ဖော်ပြထားသော နှစ်သည် ဘီစီ ၅၉၇ ဖြစ်ပြီး၊ ယင်းကို အဒါလမတ် ၂ (အနီးစပ်ဆုံး မတ်လ ၁၆၊ ဘီစီ ၅၉၇) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည့် သက်သေအသစ်ဖြင့် အတည်ပြုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် ဘီစီ ၅၉၈ သို့မဟုတ် ၅၉၇ ဖြစ်သည်ဟူသော ပညာရှင်များ၏ အငြင်းပွားမှုကို ဖြေရှင်းပေးခဲ့သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်၊ ဤစာအုပ်၏ ပထမအကြိမ်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေမှုတွင် ကာကီမ့်ရှ်တိုက်ပွဲကို ဘီစီ ၆၀၄ ဟု ရက်စွဲဖော်ပြခဲ့သော်လည်း၊ ယခုအခါ ၎င်းသည် ဘီစီ ၆၀၅ ၏ နွေဦးသို့မဟုတ် နွေရာသီအစောပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု သိရှိရသည်။ ထို့ပြင်၊ ဤတက်ဘလက်အသစ်များသည် ဘီစီ ၆၀၉ တွင် အီဂျစ်စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတစ်ခုကို ဖော်ပြထားပြီး ဘီစီ ၆၀၈ တွင် မည်သည့်စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုကိုမျှ ဖော်ပြမထားသဖြင့်၊ မဂ္ဂိဒိုတိုက်ပွဲ၏ ရက်စွဲကို ဘီစီ ၆၀၉ အဖြစ် အတည်ပြုပေးပြီး ယခင်ယူဆထားသည့် ဘီစီ ၆၀၈ မဟုတ်ကြောင်း သက်သေပြသည်။ ဤအချက်များနှင့် နောက်ပိုင်းတွေ့ရှိချက်များကြောင့် အထူးသဖြင့် ဤဆောင်းပါးတွင် အသေးစားပြောင်းလဲမှုများစွာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယေဟောယခင်၏ သေဆုံးရက်စွဲနှင့် ယုဒပြည်၏ နောက်ဆုံးဘုရင်များ၏ နန်းစံရက်စွဲများမှာ ယခင်အတိုင်းပင် ဆက်လက်တည်ရှိသည်။

additional note

The new portions of the Babylonian Chronicle (see entry under Wiseman, above) throw additional light on an important period of Biblical history, in which there are many synchronism between Biblical and Babylonian events. This has required in the present work a one-year shift (see p. 94) in some events and regnal dates, especially for Judah and Egypt. Other dates have been confirmed. For example, the year given in this commentary for Jehoiachin’s capture, 597 b.c., is confirmed by the new evidence (which establishes the date as Adar 2, approximately March 16, 597 b.c.), thus settling a scholarly argument as to whether it was 598 or 597 b.c. On the other hand, the first printing of this volume dated the battle of Carchemish in 604 b.c.; it is now known to have occurred in the spring or early summer of 605 b.c. Further, these new tablets, by mentioning an Egyptian campaign in 609 and none in 608, confirm the date of 609 for the battle of Megiddo, instead of 608 as formerly held. Because of this and other later findings a number of minor changes have been made, particularly in this article. Jehoiakim’s death date and the dates of the last reigns of Judah remain the same.

 

 

ဟေဗြဲပြက္ခဒိန်အား ဓမ္မဟောင်းကျမ်းကာလတွင်

၁။ ဟေဗြဲပြက္ခဒိန်၏ မူလအစ
ဂျူးလူမျိုးအိမ်နီးချင်းများရှိသူများအနေဖြင့် ၎င်းတို့သည် ဆောင်းဦးရာသီတွင် ၎င်းတို့ခေါ်ဆိုသည့် ရို့ရှ်ဟာရှာနာ (Rosh Hashanah) ဟုခေါ်သော နှစ်သစ်ကူးနေ့ကို ကျင်းပသည်ကို သိရှိကြသည်။ ရာဘိုင်တစ်ဦးအား ရို့ရှ်ဟာရှာနာ၏ ရက်စွဲကို မေးမြန်းပါက၊ ၎င်းသည် ဂျူးလူမျိုး၏ တစ်ရှရီလ (Tishri) ၏ ပထမနေ့ဖြစ်သော်လည်း၊ ၎င်းသည် လမင်းသစ်နှင့်အနီးစပ်ဆုံးဖြစ်သောကြောင့် နှစ်စဉ်ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသော ကျွန်ုပ်တို့၏ စက်တင်ဘာလသို့မဟုတ် အောက်တိုဘာလတွင် မတူညီသောရက်စွဲများတွင် ကျရောက်သည်ဟု ရှင်းပြလိမ့်မည်။ ဤအကြောင်းမှာ ဂျူးလူမျိုးများသည် ယခုအခါ ပုံစံပြောင်းလဲထားသော်လည်း မူလက လမင်းဖြင့်တွက်ချက်သည့် လမင်းပြက္ခဒိန်ကို အသုံးပြုသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ်ကာလတွင် လမင်းမရှိသည့် ညများပြီးနောက် နေဝင်ချိန်တွင် လမင်းသစ်ပေါ်လာမှုသည် လသစ်၏ ပထမနေ့စတင်ခြင်းကို အမှတ်အသားပြုသည်။ ရာဘိုင်က ထပ်မံရှင်းပြလိမ့်မည်မှာ နှစ်သစ်ကူးရာသီသည် တစ်ရှရီလ၏ ၁၀ ရက်မြောက်နေ့ဖြစ်သော ယုံကပ္ပုရ် (Yom Kippur) (အပြစ်ဖြေရာနေ့) အထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် တစ်နှစ်လုံး၏ အလေးအနက်ဆုံးနေ့ဖြစ်ပြီး၊ ထိုနေ့တွင် ဂျူးလူမျိုးများသည် အထူးဆီနဂေါ့ဂ်ဝတ်ပြုရေးအစီအစဉ်များသို့ တက်ရောက်ကြသည်။

The Hebrew Calendar in Old Testament Times

 

 

I. Origin of the Hebrew Calendar

Those who have Jewish neighbors know that they celebrate their New Year’s Day, which they call Rosh Hashana, in the autumn. If we ask a rabbi the date of Rosh Hashana, he will explain that it is the first of the Jewish month Tishri, but that it falls on different dates in our September or October in successive years, since it comes approximately at the new moon. The reason for this is that the Jews have a lunar calendar, now modified in form but originally reckoned by the moon. In ancient times the appearance of the new crescent after sunset, following several moonless nights, marked the beginning of the first day of each new month. The rabbi may explain further that the New Year season lasts through Yom Kippur (the Day of Atonement), on the 10th of the month, the most solemn day of the whole year, when Jews attend special synagogue services.

 

ဤအချက်များနှင့်ပတ်သက်၍ သမ္မာကျမ်းစာကို လေ့လာသောအခါ၊ နှစ်သစ်ကူးနေ့ (တံပိုးမှုတ်ခြင်းဟု ခေါ်သည်) နှင့် အပြစ်ဖြေရာနေ့သည် ပထမလမဟုတ်ဘဲ သတ္တမလ၏ ၁ ရက်နှင့် ၁၀ ရက်မြောက်နေ့များဖြစ်သည် (ဝတ်ပြုရာ ၂၃:၂၄–၃၂)။ ထို့ပြင်၊ အမြဲတမ်း နွေဦးရာသီတွင် ကျရောက်သည့် ပသခါပွဲသည် ပထမလတွင် ရှိသည် (ဝတ်ပြုရာ ၂၃:၅)။ ဤရှုပ်ထွေးသောအခြေအနေနှင့် အခြားပြဿနာများကို သမ္မာကျမ်းစာနှင့် အခြားရှေးဟောင်းမှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသည့် ဂျူးပြက္ခဒိန်၏ မူလအစနှင့် သဘောသဘာဝကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အဖြေရှာဖွေနိုင်သည်။

If we consult the Bible on these points, we find that New Year’s Day (called the Blowing of Trumpets) and the Day of Atonement are the 1st and 10th of the 7th month (Lev. 23:24–32), not of the 1st month; and that the Passover, which always comes in the spring, is in the 1st month (Lev. 23:5). We find the answer to this puzzling situation, and to other problems, by a study of the origin and nature of the Jewish calendar as set forth in the Bible and other ancient records.

 

သမ္မာကျမ်းစာတွင်ဖော်ပြထားသော အစောပိုင်းဟေဗြဲပြက္ခဒိန်သည် နာရီမရှိ၊ ပုံနှိပ်ပြက္ခဒိန်မရှိ၊ နှင့် ကျွန်ုပ်တို့သိသလောက် နက္ခတ္တဗေဒမရှိသည့် ရှေးခေတ်လူမျိုးများအတွက် အံ့ဩဖွယ်သင့်လျော်စွာ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ဖန်တီးထားသည်။ ၎င်းသည် ရိုးရှင်းသောမူများပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်—နေဝင်ချိန်မှ စတင်သည့်နေ့၊ ခုနစ်ရက်စီဖြင့် ဆက်လက်ရေတွက်သည့်ရက်သတ္တပတ်၊ လမင်းသစ်ဖြင့် စတင်သည့်လ၊ ရိတ်သိမ်းရာသီဖြင့် ထိန်းညှိသည့်နှစ်။

The early Hebrew calendar as given in the Bible was admirably adapted to the needs of an ancient people who had no clocks, no printed calendars, and, as far as we know, no astronomy. It was based on simple principles—the day beginning with sunset, the week counted by sevens continuously, the month beginning with the crescent moon, the year regulated by the harvest season.

 

ထိုသို့သောပြက္ခဒိန်သည် နှစ်ကို ရာသီများနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ထိန်းညှိရန် လိုအပ်သည်မှာ ယနေ့ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် အသုံးပြုနေသော ကျွန်ုပ်တို့၏ နေရောင်ခြည်ပြက္ခဒိန်ကဲ့သို့ပင်ဖြစ်သည်။ ကွာခြားချက်မှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ နှစ်သည် နေ၏ စစ်မှန်သောနှစ်ထက် လေးပုံတစ်ပုံသာလျှင် နည်းပါးပြီး၊ လမင်းပြက္ခဒိန်၏ သာမန်လမင်းလ ၁၂ လသည် စစ်မှန်သော နေရောင်ခြည်နှစ်ထက် ၁၀ ရက် သို့မဟုတ် ၁၁ ရက် တိုသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ နေရောင်ခြည်ပြက္ခဒိန်နှစ်ကို လေးနှစ်ကြာအောင် အမှားများကို စုဆောင်းပြီး တစ်ရက်စုစည်းမိသည်အထိ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၉ ရက်အဖြစ် ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ချိန်ညှိသည်။ လမင်းပြက္ခဒိန်တွင် ပိုမိုကြီးမားသော ၁၀ ရက် သို့မဟုတ် ၁၁ ရက်အမှားကို တစ်လစုစည်းမိသည်အထိ ဆက်လက်ခွင့်ပြုပြီး၊ ၂ နှစ်သို့မဟုတ် ၃ နှစ်တစ်ကြိမ် (၁၉ နှစ်တွင် ၇ ကြိမ်) ၁၃ လမြောက်လကို ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ဤကွာခြားမှုကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်သည်။

Of course such a calendar must be adjusted to keep the year in step with the seasons, but so also must our solar calendar, used in most of the world today. The difference is that our year is only about a fourth of a day less than the true year of the seasons, determined by the sun, whereas the common lunar year of 12 “moon” months is 10 or 11 days shorter than the true solar year. We adjust our solar-calendar year by letting the error run for 4 years, until a whole day is accumulated, which we add as the 29th of February. In the lunar calendar the larger error of 10 or 11 days is allowed to run until a month is accumulated; by adding a 13th month every 2 or 3 years (7 times in 19 years) this difference is compensated for.

 

ဣသရေလလူမျိုးများသည် ခေတ်မီသော နေရောင်ခြည်ပြက္ခဒိန်နှင့် ၎င်း၏ နှစ်ယူးနှစ်ချိန်ညှိမှုများအတွက် လိုအပ်သော အဆင့်မြင့်နက္ခတ္တဗေဒအသိပညာကို ပိုင်ဆိုင်ထားခြင်းမရှိသော်လည်း၊ ထွက်မြောက်ရာကာလတွင် ဘုရားသခင်သည် ပြက္ခဒိန်နှစ်ကို သဘာဝနှစ်၏ ရာသီများနှင့် အမြဲမထိမချင်းမဖြစ်အောင် ထိန်းသိမ်းရန် ရိုးရှင်းပြီး ထိရောက်သောနည်းလမ်းတစ်ခုကို စတင်ခဲ့သည်။

The Israelites did not possess the advanced astronomical knowledge required for the development of the modern solar calendar with its leap-year adjustments, but God instituted at the Exodus a simple yet efficient method of keeping the calendar year from moving permanently out of step with the seasons of the natural year.

 

ဟေဗြဲလူမျိုးများသည် ပြက္ခဒိန်၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ၎င်းတို့၏ ရှေးဦးစီးမစ်ဘိုးဘေးများထံမှ အမွေဆက်ခံခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် အချိန်အတန်ကြာ လမင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏ လများကို ရေတွက်ခဲ့ကြသည်။ အာဗြဟံအား ယူဆချက်အားဖြင့်၊ ဩရ်မြို့ရှိ ၎င်း၏ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားအိမ်နီးချင်းများကဲ့သို့ပင်၊ လသစ်တစ်ခုစီသည် လမင်းသစ်ပေါ်လာသည့်ညမှ စတင်ပြီး၊ ထို့ကြောင့် လ၏ ပထမနေ့သည် ညမှစတင်သည်။ ၎င်း၏ သားစဉ်မြေးဆက်များသည် ဤအလေ့အကျင့်ကို ပြောင်းလဲရန် အကြောင်းမရှိခဲ့ပေ။ သူတို့သည် အီဂျစ်ပြည်တွင်ရှိစဉ်ပင်၊ ညမှညသို့ရေတွက်သည့် နေ့နှင့် လမင်းလကို ၃၆၅ ရက်ရှိသော အီဂျစ်နေရောင်ခြည်ပြက္ခဒိန်အတွက် စွန့်လွှတ်ရန် မလိုအပ်ခဲ့ပေ။ အကြောင်းမှာ အီဂျစ်လူမျိုးများအတွက် ရွံရှာဖွယ်ဖြစ်သော မုတ်ဆိတ်ရှိသည့် စီးမစ်သိုးထိန်းများသည် ဂိုရှင်တွင် သီးခြားနေထိုင်ကာ ၎င်းတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို လိုက်နာခဲ့ကြသည်။

The Hebrews inherited the elements of the calendar from their Semitic ancestors, who from time immemorial had reckoned their months by the moon. To Abram, presumably, as to his Mesopotamian neighbors in Ur, each new month, and consequently the first day of the month, began with the evening of the visible crescent moon, and his descendants would have no reason to change the practice. Even when they were in Egypt there was no need of their abandoning their evening-to-evening day and their lunar month for the 365-day Egyptian solar calendar, for these bearded Semitic shepherds, who were an abomination to the Egyptians, lived apart in Goshen and followed their own customs.

 

သူတို့သည် ဥပုသ်နေ့ကို များစွာဂရုမထားခဲ့သော်လည်း (PP 258)၊ ဤရက်သတ္တပတ်သန့်ရှင်းသောနေ့နှင့် လမင်းလအကြောင်း အသိပညာကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်မှာ သေချာသည်။ အကြောင်းမှာ အုတ်ခဲလုပ်သော ကျွန်တစ်ဦးပင်လျှင် ခုနစ်ရက်ကို ရေတွက်နိုင်ပြီး လမင်းသစ်၏ ပြန်လည်ပေါ်လာမှုကို မှတ်သားထားနိုင်သည်။ သို့သော် ပြက္ခဒိန်နှစ်၏ အစမည်သည့်လမင်းသစ်ဖြစ်သည်ကို သူတို့ ရှုပ်ထွေးသွားဖွယ်ရှိသည်။ သူတို့သည် ဗာဗုလုန်နှင့် အာရှုရိလူမျိုးများကဲ့သို့ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် လတစ်လကို အခါအားလျော်စွာ ထည့်သွင်းသည့်နည်းကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားခဲ့လျှင်၊ ၎င်းကို သမ္မာကျမ်းစာတွင် ဖော်ပြထားခြင်းမရှိပေ။ သို့သော် မောရှေ၏ပြက္ခဒိန်သည် ၎င်းကို ရည်ညွှန်းထားသည်မှာ ထင်ရှားသည်။

Though they largely disregarded the Sabbath (PP 258) they undoubtedly preserved the knowledge of this weekly holy day and of the lunar month—for even a slave brickmaker can count seven days and can keep track of the return of the crescent. But it is quite possible that they became confused as to which new moon was to mark the beginning of the calendar year. If they had retained the method of adding a month periodically, as was done in Mesopotamia by the Babylonians and Assyrians, we have no record of it. Indeed, there is no mention of the practice in the Bible, although it is evident that the Mosaic calendar implies it.

 

သူတို့သည် နှစ်ကို မှတ်သားမထားနိုင်ခဲ့ခြင်း သို့မဟုတ် ဘုရားသခင်သည် ဆောင်းဦးရာသီတွင်စတင်သည့် ခါနာန်နှစ်နှင့်ဆက်စပ်နေသော တစ်ဆိတ်မဖြူသူများ၏ ဝတ်ပြုကိုးကွယ်မှုမှ ၎င်းတို့ကို ဖြတ်တောက်လိုသောကြောင့်၊ ဘုရားသခင်သည် နွေဦးလကို ၎င်းတို့အား နှစ်၏အစအဖြစ် ရေတွက်ရန် ရှင်းလင်းစွာ ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ ထွက်မြောက်ရာမတိုင်မီ မကြာမီတွင် ဘုရားသခင်သည် မောရှေအား “ဤလသည် သင်တို့အတွက် လများ၏အစဖြစ်ရမည်၊ ၎င်းသည် သင်တို့အတွက် နှစ်၏ပထမလဖြစ်ရမည်” (ထွက်မြောက်ရာ ၁၂:၂) ဟု ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ ပြက္ခဒိန်စည်းမျဉ်းများ၏ စနစ်တကျပြဋ္ဌာန်းချက်မရှိခဲ့သော်လည်း၊ မောရှေမှတစ်ဆင့်ပေးအပ်သော လူမှုရေးနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ဥပဒေများတွင် ပြက္ခဒိန်၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ်အနေဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။

Either because they had lost track of the year, or because God wished to cut them off from the heathen worship associated with the Canaanite year that began in the autumn, God definitely pointed out the spring month from which they were to reckon the year. Shortly before the Exodus He instructed Moses that “this month shall be unto you the beginning of months: it shall be the first month of the year to you” (Ex. 12:2). There was no systematic code of calendar rules, but the civil and ceremonial laws given through Moses contain incidental references to the elements of the calendar.

 

 

၂။ ဟေဗြဲပြက္ခဒိန်၏ အစိတ်အပိုင်းများ
ညမှညသို့ရေတွက်သည့်နေ့—ဟေဗြဲလူမျိုးအတွက် နေ့သည် ညမှစတင်သည်။ ၎င်းကို သတ္တမလ၏ ၁၀ ရက်မြောက်နေ့သည် ၉ ရက်မြောက်နေ့၏ နေဝင်ချိန်မှ စတင်ရမည်ဟူသော စည်းမျဉ်းမှ သိရသည် (ဝတ်ပြုရာ ၂၃:၃၂)။ ဆိုလိုသည်မှာ ၉ ရက်မြောက်နေ့၏ နေဝင်ချိန်တွင် ဖြစ်သည်။ နေ့သည် နေဝင်ချိန်တွင် ပြီးဆုံးသည်ကို သန့်ရှင်းရေးဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားချက်များမှ သိရသည်။ ခုနစ်ရက်ကြာ အခမ်းအနားအရ မသန့်ရှင်းသူတစ်ဦးသည် ၇ ရက်မြောက်နေ့တွင် သန့်ရှင်းရေးအခမ်းအနားများကို ပြုလုပ်ပြီး “ညမှစ၍” သန့်ရှင်းသည်ဟု ဆိုသည် (တောလည်ရာ ၁၉:၁၆၊ ၁၉)။ ညအထိ မသန့်ရှင်းသူတစ်ဦးသည် “နေဝင်သည့်အခါ” သန့်ရှင်းသည်ဟု ဆိုသည် (ဝတ်ပြုရာ ၂၂:၆၊ ၇)။ ထို့ကြောင့် ကာလတစ်ခု၏ ၇ ရက်မြောက်နေ့သည် နေဝင်ချိန်တွင် ပြီးဆုံးပါက၊ ထိုကာလ၏ နေ့အားလုံးသည် နေဝင်ချိန်တွင် ပြီးဆုံးရမည်မှာ ထင်ရှားသည်။

II. The Elements of the Hebrew Calendar

The Day From Evening to Evening.—The day began for the Hebrew in the evening, as we know from the rule that the 10th day of the 7th month was to begin on the evening of the 9th (Lev. 23:32), that is, when the sun set at the close of the 9th day. The fact that the day ended at sunset is shown in the directions for purification: One who was ceremonially unclean 7 days went through certain purifying ceremonies on the 7th and was clean again “at even” (Num. 19:16, 19); and one who was unclean until even was said to become clean “when the sun is down” (Lev. 22:6, 7). Obviously then, if the 7th day of a period ends at sunset, then all the days of the period must end at sunset.

ဥပုသ်နေ့ဖြင့် အမှတ်အသားပြုထားသော ရက်သတ္တပတ်—ရက်သတ္တပတ်သည် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းပေးခြင်းမပြုမီကပင် ၆ ရက်မြောက်နေ့တွင် မန္နတို့ကို နှစ်ဆပေးပြီး ၇ ရက်မြောက်နေ့တွင် မပေးခြင်းဖြင့် ဘုရားသခင်က အမှတ်အသားပြုထားသည် (ထွက်မြောက်ရာ ၁၆)။ ၎င်းသည် ဆယ်ပညတ်တွင် ထည့်သွင်းထားသော ပြက္ခဒိန်၏ တစ်ခုတည်းသော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး၊ ဥပုသ်နေ့သည် ရက်စွဲများနှင့် ပြက္ခဒိန်များနှင့်သာ ဆက်စပ်မနေသော ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ရှုထောင့်တစ်ခုရှိသည်။ ၎င်းသည် ဖန်ဆင်းရှင်အပေါ် သစ္စာစောင့်သိမှု၏ အမှတ်အသားဖြစ်ပြီး၊ ဘုရားသခင်၏ ဖန်ဆင်းနိုင်စွမ်းသာမက ပြန်လည်ဖန်ဆင်းနိုင်စွမ်းကိုပါ သင်္ကေတအဖြစ် ဣသရေလလူမျိုးအား ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည် (ထွက်မြောက်ရာ ၃၁:၁၃)။ ထို့ကြောင့် ရက်သတ္တပတ်သည် ပြက္ခဒိန်အားလုံးနှင့် သီးခြားဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရက်စွဲများကို ရေတွက်ရန်မဟုတ်ပေ။ တကယ်တော့ ၎င်းသည် မည်သည့်ပြက္ခဒိန်လသို့မဟုတ် နှစ်နှင့်မဆို မကိုက်ညီပေ။

The Week Marked Off by the Sabbath.—The week was divinely marked out, even before the giving of the law, by the double portion of manna on the 6th day and the withholding of it on the 7th (Ex. 16). It was the only element of the calendar enshrined in the Decalogue, for the Sabbath has a moral aspect that is not connected with mere dates and calendars. It is a sign of allegiance to the Creator, and it was revealed to Israel as part of the moral law, and as a symbol of sanctification (Ex. 31:13), not only of Gods power to create, but also of His power to re-create. Therefore the week is independent of all calendars. Its purpose is not to reckon dates. Indeed, it is incommensurate with any calendar month or year.

 

လမင်းဖြင့် ထိန်းညှိထားသောလ—ဟေဗြဲလူမျိုးများ၏ လအတွက် စကားလုံးနှစ်ခုမှာ (၁) ယရက် (yerach) သည် ယာရီယပ် (yareach) “လမင်း” နှင့် ဆက်စပ်ပြီး (၂) ခိုဒံရှ် (chodesh) သည် စကားလုံးအတိုင်း “သစ်တစ်ခု” ဟု ဆိုလိုပြီး “လမင်းသစ်နေ့” နှင့် ထို့ကြောင့် လမင်းလကို ရည်ညွှန်းသည်။ ၎င်းသည် ခာဒါရှ် (chadash) “ပြန်လည်သစ်လွင်ရန်” မှ ဆင်းသက်လာသည်။ ယရက်ကို ရှားရှားပါးပါးသုံးပြီး သာမန်စကားလုံးမှာ ခိုဒံရှ်ဖြစ်သည်။ ဣသရေလလူမျိုးများ အီဂျစ်မှ ထွက်ခွာခဲ့သောလကို နှစ်၏ပထမလအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို အဘီဘ် (Abib) “စပါးနှံများ၏လ” ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းသည် ပါလက်စတိုင်းရိတ်သိမ်းရာသီ၏ နွေဦးလဖြစ်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ယနေ့ထိသိရှိထားသည့် နီစန် (Nisan) ဟု ခေါ်သည် (ထွက်မြောက်ရာ ၂၃:၁၅; ၃၄:၁၈; ဒုတိယသား ၁၆:၁; ဧသတာ ၃:၇)။ ၎င်းသည် ဟေဗြဲလူမျိုးများက ရင်းနှီးနေပြီးသား လမင်းလဖြစ်ပုံရသည်။ အကြောင်းမှာ လမျိုးသစ်တစ်ခုကို စတင်ရန် ညွှန်ကြားချက်များ မဖော်ပြထားပေ။ အကယ်၍ နေရောင်ခြည်လမှ လမင်းလသို့ ပြောင်းလဲခဲ့လျှင်၊ လသစ်ကို မည်သို့ရေတွက်ရမည်ကို ညွှန်ကြားချက်တစ်ခုခုလိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။ ဆန်းသစ်တီထွင်မှုမှာ “ဤလ” သည် ယခင်က မဟုတ်ခဲ့သည့်အတိုင်း ပထမလဖြစ်ရမည်ဟူသော အချက်သာဖြစ်သည်။

The Month Regulated by the Moon.—The two Hebrew words for “month” are (1) yerach, related to yareach, “moon,” and (2) chodesh, literally “new one,” referring to the “new moon,” the “day of the new moon,” and thus a lunar “month,” from the root chadash, “to renew.” Yareach is used infrequently, the common word being chodesh. The month in which the Israelites left Egypt was set as the first of the year. This was called Abib, the “month of ears” of grain. It was the spring month of the opening Palestinian harvest, later called Nisan, as it is known to the present day (see Ex. 23:15; 34:18; Deut. 16:1; Esther 3:7). This was evidently a lunar month to which the Hebrews were already accustomed, because nothing is said of instituting a new kind of month. If the change had been from a solar to a lunar type, some sort of instructions as to how to reckon the new month would have been necessary. The innovation was merely that “this month” was to be the first, as it had presumably not been before.

 

လ၏ပထမနေ့သည် တံပိုးမှုတ်ခြင်းနှင့် ထပ်မံယဇ်ပူဇော်ခြင်းဖြင့် ကျင်းပသည့် အထူးနေ့တစ်နေ့အဖြစ် ယူဆသည် (တောလည်ရာ ၁၀:၁၀; ၂၈:၁၁–၁၄)။ လမင်းသစ်များကို ဥပုသ်နေ့များနှင့် ပွဲတော်များနှင့်အတူ မကြာခဏ ဖော်ပြထားသည် (၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၄:၂၃; ဟေရှာယ ၁:၁၃၊ ၁၄; ၆၆:၂၃ စသည်)။

The first of the month was considered a special day, celebrated by the blowing of trumpets and by extra sacrifices (Num. 10:10; 28:11–14). New moons are frequently mentioned along with Sabbaths and festivals (2 Kings 4:23; Isa. 1:13, 14; 66:23, etc.).

 

လသည် လမင်းသစ်ဖြင့် စတင်သည်ကို ဒါဝိဒ်ခေတ်က ဖြစ်ရပ်တစ်ခုမှ သိရသည်။ ရှောလုသည် ဒါဝိဒ်၏အသက်ကို ရှာဖွေပြီးနောက်၊ ဒါဝိဒ်သည် ရှင်ဘုရင်၏သဘောထားကို စမ်းသပ်ရန် လမင်းသစ်ပွဲတွင် တော်ဝင်စားပွဲမှ ပျက်ကွက်ခဲ့သည်။ ရှောလုသည် လမင်းသစ်နေ့တွင် မည်သည့်စကားမျှမပြောခဲ့သော်လည်း၊ ဒါဝိဒ်၏နေရာသည် “မနက်ဖြန်၊ လ၏ဒုတိယနေ့” တွင်လည်း ထပ်မံဗလာဖြစ်နေသောအခါ သူ၏ဒေါသသည် ပေါက်ကွဲခဲ့သည် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၂၀:၂၄–၂၇)။ ထို့ကြောင့်၊ လမင်းပြက္ခဒိန်တွင် မျှော်လင့်ထားသည့်အတိုင်း၊ လ၏ပထမနေ့သည် လမင်းသစ် (မြင်နိုင်သောလမင်းသစ်၊ နက္ခတ္တဗေဒအရ လမင်းသစ်မဟုတ်၊ ဤကွာခြားချက်ကို စာမျက်နှာ ၁၁၅၊ ၁၁၆ တွင် ရှင်းပြထားသည်) ဖြစ်သည်။

That the month began with the new moon is shown by an incident in the time of David. After Saul had sought his life, David tested the king’s attitude toward him by absenting himself from the royal table on a new moon feast. Saul said nothing on the new moon, but his wrath burst forth when David’s place was empty again “on the morrow, which was the second day of the month” (1 Sam. 20:24–27). Obviously, then, the first day of the month, as would be expected in a lunar calendar, was the new moon (the visible crescent, not the astronomical new moon; the difference is explained on pp. 115, 116).

 

ဗာဗုလုန်ပြည်နှင်ထုတ်မှုမတိုင်မီ လများ၏အမည်များ—ဗာဗုလုန်ပြည်နှင်ထုတ်မှုမတိုင်မီ ဂျူးလူမျိုး၏လများအကြောင်း အချက်အလက်အနည်းငယ်သာရှိသည်။ လ ၁၂ လရှိသည် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၄:၇)၊ သို့သော် ၎င်းတို့၏အမည်များကို မသိရှိရပေ။ ပထမလ အဘီဘ် (ထွက်မြောက်ရာ ၁၃:၄; ၂၃:၁၅; ၃၄:၁၈; ဒုတိယသား ၁၆:၁)၊ ဒုတိယလ ဇိဖ် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၆:၁)၊ သတ္တမလ ဧသံနိမ် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၈:၂)၊ နှင့် အဋ္ဌမလ ဘုလ် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၆:၃၈) တို့သာသိရှိရသည်။ ၎င်းတို့သည် ခါနာန်အမည်များဖြစ်ပုံရသည်။ ဖီနိရှင်းကမ္ဗည်းများတွင် ဧသံနိမ်နှင့် ဘုလ်ကို ဖော်ပြထားသည်။ ဤအချက်သည် ဟေဗြဲဘာသာနှင့် ခါနာန်ဘာသာများသည် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသောကြောင့် အံ့ဩစရာမရှိပေ။ ပြည်နှင်ထုတ်မှုမတိုင်မီ သမ္မာကျမ်းစာတွင် လများကို အမည်များထက် နံပါတ်များဖြင့် မကြာခဏဖော်ပြသည် (ထွက်မြောက်ရာ ၁၂:၂; ၁၆:၁; ၁၉:၁; ၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၂:၃၂; ယေရမိ ၂၈:၁; ၃၉:၂)။

Pre-Exilic Names of the Months.—We have very little information about the Jewish months before the Babylonian Exile. There were 12 months (1 Kings 4:7), but we do not even know their names, except for the 1st month Abib (Ex. 13:4; 23:15; 34:18; Deut. 16:1), the 2d month Zif (1 Kings 6:1), the 7th month Ethanim (1 Kings 8:2), and the 8th month Bul (1 Kings 6:38). These were evidently Canaanite names; Phoenician inscriptions have been found that mention Ethanim and Bul. This is not surprising, since the Hebrew and Canaanite languages were closely related. More often the Bible refers to the months by number, previous to the Exile, rather than by name (Ex. 12:2; 16:1; 19:1; 1 Kings 12:32; Jer. 28:1; 39:2).

 

လ၏အရှည်—လတစ်လတွင် ရက်အရေအတွက်ကို မဖော်ပြထားပေ။ နောက်ပိုင်းကာလများတွင် လများ၏ အရှည်နှင့် ၁၃ လမြောက်နှစ်များအကြား ကြားကာလများကို နက္ခတ္တဗေဒစည်းမျဉ်းများဖြင့် တွက်ချက်ပြီး စနစ်တကျပြက္ခဒိန်တွင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် အစပိုင်းတွင် လများကို လမင်း၏ တိုက်ရိုက်ကြည့်ရှုမှုဖြင့် သတ်မှတ်ခဲ့ရသည်။ လမင်း၏ အဆင့်များသည် ၂၉ ရက်ခွဲခန့်တွင် ပြန်လည်ထပ်မံဖြစ်ပေါ်သောကြောင့်၊ လမင်းသစ်သည် လ၏ ၂၉ ရက်မြောက်နှင့် ၃၀ ရက်မြောက်နေ့၏ နေဝင်ချိန်တွင် ပေါ်လာသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် လများသည် ၃၀ ရက်နှင့် ၂၉ ရက်ကို တလှည့်စီဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းသည် အမြဲမမှန်ကန်ပေ။ လမင်း၏ လှုပ်ရှားမှုတွင် ကြားကာလများ၏ တူညီမှုကို ထိခိုက်စေသည့် အနည်းငယ်ကွဲပြားမှုများသာမက၊ လမင်းသစ်၏ မြင်နိုင်မှုကို တစ်ခါတစ်ရံ ဟန့်တားသည့် ရာသီဥတုအခြေအနေများလည်းရှိသည်။ နောက်ပိုင်းဂျူးစာပေများတွင် ၂၉ ရက်မြောက်နေ့၏ နေဝင်ချိန်တွင် လမင်းကို ကြည့်ရှုရန် ဓလေ့ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ အကယ်၍ နေဝင်ချိန်တွင် လမင်းသည် ညပိုင်းကောင်းကင်တွင် မြင်ရပါက၊ ထိုနေ့မှစတင်သည့်နေ့သည် လသစ်၏ ပထမနေ့အဖြစ် ရေတွက်သည်။ အကယ်၍ လမင်းသည် မမြင်ရသေးပါက သို့မဟုတ် တိမ်တိုက်များဖြင့် ဖုံးကွယ်နေပါက၊ ထိုနေ့သည် ၃၀ ရက်မြောက်နေ့ဖြစ်သည်။ ၃၀ ရက်မြောက်နေ့ပြီးနောက်နေ့သည် လမင်းသည် တိမ်တိုက်များဖြင့် ဖုံးကွယ်နေဆဲဖြစ်လျှင်ပင် လသစ်ကို အမြဲစတင်သည်။ ထို့ကြောင့် ၃၀ ရက်ရှိသောလများသည် နှစ်လသို့မဟုတ် သုံးလဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော်လည်း၊ ၎င်းသည် ပုံမှန်မဟုတ်ပေ။

Length of the Month.—Nothing is said of the number of days in a month. In later times the lengths of the months and the intervals between the 13-month years were calculated by astronomical rules and fixed in a systematized calendar. But in the beginning the months must have been determined by the direct observation of the moon. Since the phases of the moon repeat themselves every 29 1/2 days, approximately, the crescent would reappear in the evening at the close of the 29th or 30th of the month. Ordinarily the months would alternate 30 and 29 days, but this was not always true. There are not only minor variations in the motion of the moon that affect the uniformity of the intervals, but also weather conditions that sometimes prevent the visibility of the crescent. We are told in later Jewish writings that it was the custom to look for the moon at the close of the 29th. If it was visible in the evening sky after sunset, the day then beginning was reckoned as the first of the new month; if it was not yet visible, or was obscured by clouds, that day was the 30th. The day following the 30th always began the new month, even if the moon was still obscured by clouds. Thus there could be two or even three 30-day months in succession, although this was not usual.

 

ယနေ့ခေတ်မွတ်စလင်များသည် ၎င်းတို့၏လများကို လမင်းဖြင့် ရေတွက်ကြသည် (အနောက်ကမ္ဘာနှင့် ဆက်သွယ်မှုများတွင် ဂရီဂိုရီယံပြက္ခဒိန်ကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်)။ ထို့ကြောင့် သီးခြားဒေသများတွင် လမင်းရက်စွဲသည် အနီးအနားရွာတစ်ရွာနှင့် တစ်ရက်နောက်ကျခြင်း သို့မဟုတ် ရှေ့ဆင့်နိုင်သည်။ သို့သော် ဂျူးလူမျိုးများသည် နှိုင်းယှဉ်အားဖြင့် သေးငယ်သောဧရိယာတွင် နေထိုင်ပြီး၊ ယေရုဆလင်မြို့ရှိ ယဇ်ပုန်းများက ထိန်းချုပ်သည့် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုစနစ်တစ်ခုရှိပုံရသည်။ လမင်းသစ်၏ ပေါ်လာမှုကို သက်သေများက သတင်းပို့သည့် ရိုးရာအကောင့်များနှင့် လသစ်စတင်မှုကို အချက်ပြသည့် တောင်ထိပ်မှတောင်ထိပ်သို့ မီးအချက်ပြမှုများရှိပြီး၊ ဣသရေလတစ်ခွင်လုံးသည် လသစ်ကို အတူတကွစတင်နိုင်သည်။

The Moslems of the present day count their months by the observed moon (except that they use the Gregorian calendar also in their contacts with the Western world), and thus in isolated districts the lunar date may be one day behind or ahead of the date in a neighboring village. But the Jews, living in a relatively small area, seem to have had a centralized system controlled by the priests at Jerusalem. There are traditional accounts of witnesses reporting the appearance of the crescent, and of fire signals heralding the beginning of the new month from hilltop to hilltop throughout the land, so that all Israel could begin the month together.

 

နောက်ပိုင်းကာလများတွင်၊ ခရစ်တော်ခေတ်ပြီးနောက် ရာစုနှစ်အချို့အကြာတွင် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားသော ပြက္ခဒိန်ပုံစံတွင်၊ နီစန်မှဧလုလအထိ လခြောက်လသည် ၃၀ ရက်နှင့် ၂၉ ရက်ကို တလှည့်စီဖြစ်ပြီး၊ လမင်း၏ ကွဲပြားမှုအတွက် လိုအပ်သော ချိန်ညှိမှုများကို နှစ်၏ အခြားအပိုင်းတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ပွဲတော်များအကြား ကြားကာလများသည် အမြဲတူညီစေရန်ဖြစ်သည်။ လတစ်လစီ၏ အစသည် လမင်းသစ်၏ ကြည့်ရှုမှုပေါ်တွင် မူတည်နေသရွေ့ ထိုသို့သော ချိန်ညှိမှုများကို မပြုလုပ်ခဲ့ပေ။ ဒါဝိဒ်၏ “မနက်ဖြန်သည် လမင်းသစ်ဖြစ်သည်” (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၂၀:၅) ဟူသော မှတ်ချက်သည် လများကို ကြိုတင်တွက်ချက်မှုဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်ဟု မဆိုလိုပေ။ ဒါဝိဒ်သည် ယခင်လမှ တစ်ရက်မတိမ်းမယိမ်းခန့်မှန်းနိုင်ပြီး၊ သူသည် ၃၀ ရက်မြောက်နေ့တွင် ပြောနေပြီး၊ ၎င်းသည် လ၏နောက်ဆုံးနေ့ဖြစ်ရမည်။ ပုံမှန်တွက်ချက်မှုစနစ်တစ်ခု မည်သည့်အခါမှ စတင်ခဲ့သည်ကို ကျွန်ုပ်တို့မသိရှိပေ။ သို့သော် ၎င်းသည် နောက်ပိုင်းဖြစ်ပေါ်လာသော ဖွံ့ဖြိုးမှုတစ်ခုဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။ ဒါဝိဒ်ပြီးနောက် ရာစုနှစ်များစွာအကြာ ဗာဗုလုန်မှ ရွှံ့စေးတက်ဘလက်များပေါ်ရှိ ရက်စွဲများသည် ၃၀ ရက်နှင့် ၂၉ ရက်ရှိသောလများ၏ ပုံမှန်ဆက်စပ်မှုကို မပြသပေ။ ထို့ပြင် ဗာဗုလုန်တွက်ချက်မှုများသည် သတ်မှတ်လတစ်လအတွက် ကြိုတင်ပြုလုပ်ထားသည့်အခါ တစ်ရက်မသေချာမှုကို မကြာခဏထားခဲ့သည်။

In later times, certainly in the revised form of the calendar instituted some centuries after the time of Christ, the 6 months from Nisan through Elul ran 30 and 29 days alternately, and any adjustments required by the moon’s variation were made in the other part of the year, so as to leave the intervals between the festivals always the same. Such adjustments would not have been made while the beginning of each month still depended on the observation of the crescent. David’s remark that “to morrow is the new moon” (1 Sam. 20:5) does not necessarily indicate that the months were fixed in advance by calculation. David could have estimated it from the preceding month without being more than one day off, and he may have been speaking on the 30th, which would necessarily be the last day of the month. We have no way of knowing when any system of regular calculation came in, but it was probably a late development. The dates on clay-tablet documents from Babylonia, written many centuries after David, show no fixed sequence of 30-day and 29-day months, and Babylonian computations made in advance for a specific month often left a days uncertainty.

 

လူနီဆိုလာ နှစ်
နှစ်တစ်နှစ်တွင် လများ၏ အရေအတွက်ကို ဥပဒေတွင် အတိအကျ ဖော်ပြထားခြင်း မရှိသော်လည်း (နောက်ပိုင်းကာလအတွက် ကတ္တိပ ၄:၇ ကို ကြည့်ပါ)၊ အစပိုင်းမှစ၍ လ ၁၂ လရှိသည်ဟု ယူဆခဲ့ပုံရသည်။ အကြောင်းမှာ အီဂျစ်နှင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတွင် လ ၁၂ လရှိခဲ့သည်။ ဆယ့်သုံးလျှင် လတစ်လသည် အမြဲတမ်း လ ၁၂ လထဲမှ တစ်လကို ထပ်ကာထည့်သွင်းထားသည်။ သို့သော် လ ၁၂ လသည် နေရောင်ခြည်နှစ်တစ်နှစ်ထက် ရက် ၁၁ ရက်ခန့် စောပြီး အဆုံးသတ်သည်။ ထို့ကြောင့် မွတ်စလင်များကဲ့သို့ ပြုပြင်မထားသော လပြက္ခဒိန်နှစ်များတွင် ပြက္ခဒိန်သည် ရာသီအလိုက်နှစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် တစ်နှစ်လျှင် ရက် ၁၁ ရက်ခန့် တဖြည်းဖြည်း စောသွားသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ရာသီများကို တစ်ပတ်လည်ပြီး နေရောင်ခြည်နှစ် ၃၃ နှစ်တွင် နှစ်တစ်နှစ် ပိုသွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ ရာစုနှစ်တစ်ခုတွင် နှစ် ၃ နှစ် ပိုသွားမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ခေတ်သစ်သုံးစွဲမှုအပေါ် သိသာထင်ရှားသော သက်ရောက်မှုရှိသည်။ သို့သော် ရှေးခေတ်ဆီးမစ်ပြက္ခဒိန်များသည် ပြုပြင်မထားဘဲ လည်ပတ်ရန် ခွင့်မပြုခဲ့ပေ။ ဘေဘီလုံးနီးယားတွင် ပြုပြင်မှုကို နှစ်အနည်းငယ်တစ်ကြိမ် အင်တာကယ်လရီ လ (ထပ်လောင်းလ) ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ လ ၆ လျှင်လည်းကောင်း၊ လ ၁၂ လျှင်လည်းကောင်း ထပ်ကာထည့်သွင်းခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အစပိုင်းတွင် မမှန်ကန်စွာ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ၁၉ နှစ်စက်ဝန်းဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

Lunisolar Year.—The number of months in a year was not specifically mentioned in the Law (for a later period, see 1 Kings 4:7), though that was probably taken for granted from the beginning, for both Egypt and Mesopotamia had 12 months. The 13th lunar month was always one of the 12 doubled. But 12 lunar months end approximately 11 days earlier than a complete solar year reckoned from the same starting point. Hence it would have become evident very early that in a series of uncorrected lunar years (such as the Moslems use to this day), the calendar would move gradually earlier in relation to the seasonal year, at the rate of about 11 days annually. Eventually it would make a complete circuit of the seasons and count an extra year in about 33 solar years, or about 3 years extra in a century. The effect on chronology is obvious. But no known Semitic calendar of ancient times was allowed to run uncorrected. The adjustment was made in Babylonia by the periodic intercalation, or insertion, of an intercalary month every few years—that is, by repeating either the 6th or the 12th month—at first in a rather irregular fashion, later in a 19-year cycle.

 

ဤသို့သော လ ၁၂ လသို့မဟုတ် ၁၃ လရှိသော ပြက္ခဒိန်သည် နေရောင်ခြည်နှစ်နှင့် ညှိယူထားပြီး လူနီဆိုလာ နှစ်ဟု တစ်ခါတစ်ရံ ခေါ်သည်။ ၎င်းသည် နေရောင်ခြည်ပြက္ခဒိန်၏ တိကျသော ရက်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် တစ်လအတွင်း ကွဲပြားသည်။ ထို့ကြောင့် ပသခါပွဲမှ ဆင်းသက်လာပြီး လပြက္ခဒိန်စနစ်ဖြင့် တွက်ချက်ထားသော အီစတာ (Easter) သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ပြက္ခဒိန်တွင် ရက်များစွာ ကွဲပြားစွာ ပြောင်းလဲသွားပြီး တစ်လခန့် အတွင်းအကွာအဝေးတွင် ရှိနေသည်။ သို့သော် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားနှင့် ဂျူးလူမျိုးများ၏ လူနီဆိုလာ ပြက္ခဒိန်သည် အီဂျစ်၏ နေရောင်ခြည်ပြက္ခဒိန်ထက် နှစ်ပေါင်းများစွာ ပိုမိုတိကျသည်။ အီဂျစ်၏ နေရောင်ခြည်ပြက္ခဒိန်သည် ရက် ၃၆၅ ရက်ကို ဆက်လက်တွက်ချက်ပြီး ရက်ထပ်နှစ် (leap year) မပါရှိခဲ့ပေ (တတိယတွဲ၊ စာမျက်နှာ ၁၇၆ ကို ကြည့်ပါ)။ အီဂျစ်နှစ်တစ်နှစ်သည် ရက် ၃၆၅ ရက်ဖြစ်ပြီး ဂျူးသို့မဟုတ် ဘေဘီလုံးနီးယားနှစ်တစ်နှစ် (ရက် ၃၅၄ ရက်သို့မဟုတ် ၃၈၄ ရက်ခန့်) ထက် ပိုမိုတိကျသော်လည်း၊ အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်သည် ၎င်း၏ သေးငယ်သော အမှားကို ဘယ်သောအခါမှ ပြုပြင်ခြင်းမပြုခဲ့ဘဲ လေးနှစ်လျှင် ရက်တစ်ရက် ကွဲပြားသွားပြီး ဤကွဲပြားမှုကို စုဆောင်းသွားသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် လူနီဆိုလာ ပြက္ခဒိန်သည် တစ်နှစ်လျှင် ပိုမိုကြီးမားသော ကွဲပြားမှုရှိသော်လည်း ပုံမှန်ပြုပြင်ပေးထားသည့်အတွက် ဂျူးနှစ်အရေအတွက်သည် တူညီသော ကာလအတွင်း နေရောင်ခြည်နှစ်များနှင့် ညီမျှသည်။ ၃၃ ရာသီနှစ်တွင် ဂျူးနှစ်တစ်နှစ် ပိုမသွားနိုင်ပေ၊ အကြောင်းမှာ ဂျူးနှစ်တိုင်းတွင် ရိတ်သိမ်းမှုနှင့် ဆက်စပ်သော ပသခါပွဲရှိပြီး၊ ၃၃ နှစ်တွင် ရိတ်သိမ်းရာသီ ၃၃ ကြိမ်သာ ရှိနိုင်သည်။

Such a lunar calendar, of 12 and 13 months, adjusted in this manner to the solar year, is sometimes called a lunisolar year. It varies within a month in relation to exact dates in the solar calendar. That is why Easter, dated originally from the Passover, and still calculated by a lunar-calendar system, wanders over different dates in our calendar, within the range of about a month. Yet the lunisolar calendar, such as that of the Mesopotamians and the Jews, was nearer correct in a long series of years than the Egyptian solar calendar, which was reckoned as 365 days continuously without a leap year (see Vol. I, p. 176). It is true that a single Egyptian year of 365 days was nearer the true year than a Jewish or Babylonian year of 354 or perhaps 384 days, but the Egyptian calendar never corrected its smaller error, and therefore wandered off a day every 4 years, and accumulated this difference. On the other hand, the lunisolar calendar, with a larger variation each year, periodically corrected itself, so that a given number of Jewish years equaled the number of true solar years in the same period. There could never be an extra Hebrew year in 33 seasonal years, for every Jewish year had a Passover, held in connection with a harvest, and there can be only 33 harvest seasons in 33 years.

 

ပွဲတော်များဖြင့် ထိန်းညှိထားသော နှစ်
ဟီးဗြူးလူမျိုးများသည် ဥပဒေတွင် ပသခါပွဲကို သတ်မှတ်ထားသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားသရွေ့ ပြက္ခဒိန်နှစ်ကို ပြုပြင်ရန် နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ စက်ဝန်းများ မလိုအပ်ခဲ့ပေ။ ဘုရားသခင်သည် ဣသရေလလူမျိုးများအား ရာသီဆိုင်ရာ ဖြစ်ရပ်များနှင့် ဆက်စပ်သော ဘာသာရေးသင်ခန်းစာများကို သင်ကြားရန် နှစ်စဉ်ပွဲတော်စနစ်တစ်ခုပေးအပ်ခဲ့ပြီး၊ ဤစုဝေးပွဲများအတွက် ပုံမှန်အချိန်များကို ကြိုတင်သိရှိနိုင်ရန်နှင့် သင့်လျော်သော ရာသီတွင် ထိုပွဲတော်များကို ကျင်းပနိုင်ရန် ပြက္ခဒိန်စနစ်တစ်ခု ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဤလပြက္ခဒိန်စနစ်သည် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတွင် အချိန်ကြာရှည်အသုံးပြုခဲ့သော စနစ်နှင့် ဆင်တူပြီး လကို ကြည့်ရှုခြင်းဖြင့် လိုက်နာရန် လွယ်ကူသည်။ လိုအပ်သော ပုံမှန်ပြုပြင်မှုကိုပင် ရိုးရှင်းသောနည်းဖြင့် ဆုံးဖြတ်နိုင်သည်။ အီဂျစ်မှ ထွက်ခွာစဉ်တွင် ဣသရေလလူမျိုးများသည် ရက်စွဲသတ်မှတ်ရန် အခြေခံအတွက် နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ အသိပညာကို စုဆောင်းထားခြင်းမရှိခဲ့ပြီး၊ ဘုရားသခင်သည် မောရှေအား ပြက္ခဒိန်ထိန်းညှိရန် အသေးစိတ်နည်းပညာဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားချက်များ ပေးအပ်ခြင်းမပြုခဲ့ပေ။ သူသည် “အစင်းပေါက်လ” (အာဘိဗ် သို့မဟုတ် နီစန်) ကို ပထမလအဖြစ် ညွှန်ပြခဲ့ပြီး၊ ၎င်းမှ နွေဦးပွဲတော်များအတွက် ရိုးရှင်းသော ညွှန်ကြားချက်များသည် တိကျသော ပြက္ခဒိန်အတွက် စည်းမျဉ်းတစ်ခု ပေးအပ်ခဲ့သည်။

The Year Regulated by the Festivals.—The Hebrews needed no astronomical cycles to correct their calendar year so long as they kept the Passover as it was prescribed in the Law. Since God wished to give the Israelites a system of annual festivals to teach religious lessons in connection with seasonal events, He provided for a calendar system that would enable them to know in advance the regular times for these gatherings and to observe these feasts at the proper season. This lunar system, similar to that long used in Mesopotamia, was easy enough to follow by observing the moon. Even the needed periodical correction could be determined in a simple fashion. Upon leaving Egypt, the Israelites had not accumulated a body of astronomical knowledge on which to base a dating system, and God did not give Moses elaborate technical instructions for regulating the calendar. He indicated the “month of ears” as the first month (Abib, or Nisan), and from it the simple directions for the spring festivals provided a rule for an accurate calendar.

 

လပြက္ခဒိန်နှစ်ကို ရာသီနှစ်နှင့် ညှိယူရန် ပြုပြင်ရာတွင် အဓိကအချက်မှာ ပသခါပွဲနှင့် တဆေးမပါသောမုန့်ပွဲကို အာဘိဗ် “အစင်းပေါက်လ” (ဒါတရာ ၁၆:၁; ထွက် ၂၃:၁၅; ၃၄:၁၈) နှင့် ရိတ်သိမ်းမှု၏ အစပိုင်းနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော စည်းမျဉ်းများတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ တဆေးမပါသောမုန့်ပွဲအတွင်း ရိတ်သိမ်းမှု၏ ပထမဆုံးအသီးအပွင့်အဖြစ် စပါးတစ်စည်းကို ပူဇော်ရမည် (ဝတ် ၂၃:၁၀-၁၄)၊ ၎င်းနောက် စပါးသစ်ကို စားသုံးနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အာဘိဗ်လလယ်သည် ပါလက်စတိုင်းတွင် စပါးရိတ်သိမ်းမှု၏ အစပိုင်းအတွက် မစောလွန်းရပေ။ ထို့ပြင်၊ ခုနစ်ပတ်အကြာ ဂျုံရိတ်သိမ်းမှုအတွင်း ရက်သတ္တပတ်ပွဲတော်ကျရောက်ရန် နောက်ကျလွန်းလည်း မဖြစ်ရပေ၊ အကြောင်းမှာ ထိုပွဲတော်ကို “ဂျုံရိတ်သိမ်းမှု၏ ပထမဆုံးအသီးအပွင့်” ဟု ခေါ်သည် (ထွက် ၃၄:၂၂; ဝတ် ၂၃:၁၅-၁၇; ဒါတရာ ၁၆:၉-၁၀)။ ရိတ်သိမ်းပွဲတော် (သို့မဟုတ် တဲတော်ပွဲ) သည် ခုနစ်လျှင် စပါးရိတ်သိမ်းမှုနောက်ပိုင်းနှင့် စပျစ်သီးရိတ်သိမ်းမှုပြီးဆုံးချိန်တွင် ကျရောက်သည် (ထွက် ၂၃:၁၆; ဝတ် ၂၃:၃၄, ၃၉)။ သို့သော် အာဘိဗ်လ၏ နွေဦးတွင် တိကျသောအချိန်သတ်မှတ်မှုအပေါ် အလေးထားမှုသည် ထင်ရှားသည်။

The clue to the correction of the lunar year to harmonize with the seasonal year was to be found in the rules that linked the Passover and the Feast of Unleavened Bread with Abib, the “month of ears” (Deut. 16:1; Ex. 23:15; 34:18), and with the opening of the harvest. A sheaf of ripe grain was to be offered as first fruits during the Feast of Unleavened Bread (Lev. 23:10–14), after which the new crop of barley could be eaten. Thus the middle of Abib must not be too early for the beginning of barley harvest, the earliest grain that ripened in Palestine. And further, it must not be too late for the Feast of Weeks to come during the wheat harvest, seven weeks later, for the latter feast was called “the firstfruits of wheat harvest” (Ex. 34:22; cf. Lev. 23:15–17; Deut. 16:9, 10). Less specific are the references to the time of the Feast of Ingathering (or Tabernacles), in the 7th month as coming at the end of the harvest after the vintage (see Ex. 23:16; Lev. 23:34, 39). But the emphasis is unmistakably placed on the exact timing of the month of Abib in the spring, the month from which all the others are numbered.

 

စပါးရိတ်သိမ်းမှုသည် အဓိက
အာဘိဗ်လကို စပါးရိတ်သိမ်းမှုနှင့် ညှိယူထားရန်၊ နှစ်နှစ်သို့မဟုတ် သုံးနှစ်အတွင်း အမှားစုဆောင်းမှုကြောင့် ပထမလကို စပါးရင့်မှည့်ရန် စောလွန်းသည့် ပသခါရာသီအတွက် ဆယ့်သုံးလျှင်ကို တစ်ခါတစ်ရံ ထည့်သွင်းရန် လိုအပ်သည်။ ဥပမာအနေဖြင့်၊ ဣသရေလလူမျိုးများသည် ယော်ဒန်မြစ်ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ကာနန်တွင် ၎င်းတို့၏ ပထမဆုံး ပသခါပွဲကို ရိတ်သိမ်းချိန်တွင် ကျင်းပခဲ့သည် (ယိရှု ၄:၁၉; ၅:၁၀-၁၂)။ နောက်နှစ်တွင် ပွဲတော်သည် ရင့်မှည့်ချိန်နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ရက် ၁၁ ရက်ခန့် စောသွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ တတိယနှစ်တွင် ရက် ၂၂ ရက်ခန့် စောသွားမည်ဖြစ်သည်။ တတိယ (သို့မဟုတ် စတုတ္ထနှစ်တွင် သေချာပေါက်) အာဘိဗ်လ ၁၆ ရက်သည် စပါးရိတ်သိမ်းမှုမှ ထွက်သွားပြီး ရင့်မှည့်သော စပါးတစ်စည်းကို ပူဇော်နိုင်မည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် ထိုနှစ်တွင် နှစ်သစ်ကို စတင်မည့်လသည် ဆယ့်သုံးလျှင်အဖြစ် ဖြစ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ဗီအာဒါ (ဟီးဗြူး “ဝါအာဒါ”၊ ဆိုလိုသည်မှာ “ဒုတိယအာဒါ”) ဟု ခေါ်သည်။ ထို့နောက် နောက်လှည့်လတွင် နီစန်လကို စတင်ပြီး လ ၁၆ ရက်တွင် စပါးရင့်မှည့်ရန် လုံလောက်စွာ နောက်ကျမည်ဖြစ်သည်။ ယိရှုခေတ်တွင် ဆယ့်သုံးလျှင်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟူသော သက်သေမရှိသော်လည်း၊ ဣသရေလလူမျိုးများသည် စပါးစည်းပူဇော်ခြင်းစည်းမျဉ်းကို စာသားအတိုင်း လိုက်နာခဲ့လျှင် ထိုသို့ဖြစ်ခဲ့ရမည်ဖြစ်သည်။

The Barley Harvest the Key.—In order to keep Abib in alignment with the barley harvest, it was occasionally necessary to insert a 13th month, as often as the error had accumulated (during two or three years) sufficiently to move the 1st month too early for the grain to be ripe at the Passover season. A hypothetical example will illustrate this. The Israelites crossed the Jordan and observed their first Passover in Canaan in the time of harvest (Joshua 4:19; 5:10–12). The next year the feast would have shifted about 11 days earlier in relation to ripening time, and by the third year about 22 days earlier. By the third (certainly by the fourth) year Abib 16 would have moved out of range of the barley harvest, so that a sheaf of ripe grain could not be offered. Thus in that year the month that would have begun the new year would be a 13th month instead, later called Veadar (Heb. wa’adar, literally, “and-Adar”), a second Adar; then the following new moon would begin Nisan late enough for ripe barley on the 16th. There is no proof of the use of the 13th month as early as Joshua’s day, but something like that must have happened if the Israelites followed the wave-sheaf rule literally.

 

နောက်ပိုင်း ဂျူးရိုးရာအရ၊ ဆုံးဖြတ်ချက်အတွက် တာဝန်ရှိသော ယဇ်ပုရောဟိတ်များသည် ဆယ့်နှစ်လျှင်တွင် သီးနှံကို စစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ နောက်လတွင် လ ၁၆ ရက်တွင် စပါးမရင့်မှည့်နိုင်ဟု ထင်ရသည့်အခါတိုင်း၊ နောက်လကို ဗီအာဒါဟု ကြေညာခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယအာဒါပြီးနောက် လသည် နီစန်၊ ပထမလအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

Later Jewish tradition tells us that the priests responsible for the decision examined the crop in the 12th month, and that whenever it appeared that the barley would not be ripe by the 16th of the following month, they announced that the next month would be called Veadar, and that the month after this second Adar would be Nisan, the 1st month.

 

များစွာသော အာဏာပိုင်များက သမ္မာကျမ်းကာလတစ်လျှောက် ဂျူးလသည် လကို တိုက်ရိုက်ကြည့်ရှုခြင်းအပေါ် အခြေခံထားသည်ဟု ယူဆပြီး၊ ဒုတိယအာဒါကို ထည့်သွင်းခြင်းသည် ဂျုဒါရှိ စပါးရိတ်သိမ်းမှုဖြင့် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆသည်။ အချို့က ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရပြီးနောက်ကာလတွင် ရက် ၃၀ နှင့် ၂၉ ရက်ပါသော လများကို သတ်မှတ်ထားသည့် တွက်ချက်မှုနည်းလမ်းနှင့် ၁၉ နှစ်စက်ဝန်းကို အသုံးပြုသည့် သက်သေများကို တွေ့ရှိသည်။ တွက်ချက်မှုကို စတင်အသုံးပြုသည့်အခါတိုင်း၊ ၎င်းကို အချိန်ကြာရှည် ကြည့်ရှုခြင်းဖြင့် စစ်ဆေးပြီး ထိန်းညှိခဲ့ပုံရသည်။

Many authorities hold that throughout the Biblical period the Jewish month was based on direct observation of the moon, and that the insertion of the second Adar was determined by the Judean barley harvest. Others find evidence in the postexilic period for the method of arbitrary calculation, such as a regular scheme of 30-day and 29-day months, and the 19-year cycle. Whenever computation was introduced it was probably checked and regulated by observation for a long time afterward.

 

ထို့ကြောင့် ထွက်မြောက်ရာတွင် စတင်သတ်မှတ်ခဲ့သော နှစ်များသည် အာဘိဗ် သို့မဟုတ် နီစန်ဖြင့် စတင်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် နှစ်နှစ်သို့မဟုတ် သုံးနှစ်တစ်ကြိမ် ဆယ့်သုံးလျှင်ကို ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် စပါးရိတ်သိမ်းမှုနှင့် ညှိယူထားရန် ထင်ရှားသည် (ဇယား၊ စာမျက်နှာ ၁၀၈ ကို ကြည့်ပါ)။

Thus the years instituted at the Exodus began with Abib, or Nisan, which was evidently to be kept in step with the barley harvest by the insertion of a 13th month every two or three years (see table, p. 108).

 

 

ဘာသာရေးပွဲတော်များ

ပသခါပွဲ

ဂျူးပြက္ခဒိန်၏ အခြေခံဖြစ်သော ဘာသာရေးပွဲတော်များ (ဝတ် ၂၃ ကို ကြည့်ပါ) သည် ပထမလတွင် ပသခါပွဲဖြင့် စတင်သည် (ထွက် ၁၂:၁-၁၁; ဝတ် ၂၃:၅; ဒါတရာ ၁၆:၁-၇ ကို ကြည့်ပါ)။ လ ၁၀ ရက်တွင် မိသားစုတစ်စုသို့မဟုတ် အုပ်စုတစ်စုအတွက် သိုးသငယ်တစ်ကောင်ကို ရွေးချယ်ပြီး၊ လ ၁၄ ရက်တွင် သတ်မည့်အချိန်အထိ ထိန်းသိမ်းထားသည်။ လ ၁၄ ရက်မတိုင်မီ တဆေးမပါသောမုန့်ပွဲအတွက် ပြင်ဆင်ရန် အိမ်များမှ တဆေးအားလုံးကို ဖယ်ရှားရသည်။ ထို့နောက် လ ၁၄ ရက် နေ့လယ်ခင်းတွင်၊ “ညနေနှစ်ခုကြား” (ဒါတရာ ၁၆:၆)၊ ပသခါသိုးသငယ်များကို သတ်ဖြတ်သည်။ ဗိမာန်တော်တည်ထောင်ပြီးနောက်၊ ပသခါသိုးသငယ်အပါအဝင် ယဇ်ပူဇော်မှုအားလုံးကို ထိုနေရာတွင် ပူဇော်ရန် လိုအပ်သည် (ဒါတရာ ၁၆:၅-၆)။ အသက် ၁၂ နှစ်ကျော်သော ဂျူးယောကျ်ားတိုင်း တက်ရောက်ရန်လိုအပ်ပြီး၊ အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးများစွာသည် ဆန္ဒအလျောက် လာရောက်ခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဂျေရုဆလင်တွင် ပသခါပွဲနှင့် ခုနစ်ရက်ကြာ တဆေးမပါသောမုန့်ပွဲအတွက် ဘုရားဖူးသွားသူထောင်ပေါင်းများစွာ စုဝေးခဲ့သည်။ (“ပသခါ” ဟူသော ဝေါဟာရသည် တစ်ခါတစ်ရံ ကာလတစ်ခုလုံးကို ရည်ညွှန်းသည်။) တတိယတွဲ၊ စာမျက်နှာ ၇၀၅, ၇၀၉ ကို ကြည့်ပါ။

III. The Religious Festivals

Passover.—The series of religious festivals (see on Lev. 23) at the basis of the Jewish calendar began in the first month with the Passover (see on Ex. 12:1–11; Lev. 23:5; Deut. 16:1–7). On the 10th of the month a lamb was selected for each family or group, and penned up until its slaughter on the 14th. Preceding the 14th all traces of leaven were removed from the houses, preparatory to the Feast of Unleavened Bread. Then on the afternoon of the 14th, literally, “between the two evenings” (Deut. 16:6), the Passover lambs were slain. With the establishment of the Temple all sacrifices, including the Passover lamb, were required to be offered there (Deut. 16:5, 6). Every male Jew over 12 years of age was required to attend, and many women and children came voluntarily. Thousands of pilgrims gathered at Jerusalem annually for the Passover and the seven-day Feast of Unleavened Bread that followed. (The term “Passover” was often used of the whole period.) See also Vol. I, pp. 705, 709.

 

တဆေးမပါသောမုန့်ပွဲ
ပထမလ ၁၅ ရက်သည် တဆေးမပါသောမုန့်ပွဲ၏ ခုနစ်ရက်အနက် ပထမရက်ဖြစ်သည် (ထွက် ၂၃:၁၅; ၃၄:၁၈; ဝတ် ၂၃:၆-၁၄; ဒါတရာ ၁၆:၃-၈)၊ တစ်ခါတစ်ရံ ပသခါပွဲ၏ ပထမရက်ဟု ခေါ်သည် (ယဇံ ၄၅:၂၁)။ ၎င်းသည် ပွဲတော်ဆဗ္ဗတ်ဖြစ်ပြီး၊ အလုပ်လုပ်ကိုင်ခြင်းမပြုရသော ရက်ဖြစ်သည် (ဝတ် ၂၃:၆-၇; “ဆဗ္ဗတ်” ဟူသော ဝေါဟာရအတွက် ဝတ် ၂၃:၂၄, ၃၂ ကို ကြည့်ပါ)။ ၎င်းသည် တစ်ပတ်လျှင် ခုနစ်ရက်မြောက်ရက်ဖြစ်သော အပတ်စဉ်ဆဗ္ဗတ်မဟုတ်ဘဲ၊ နီစန်လ ၁၅ ရက်ဖြစ်သော သတ်မှတ်ရက်တွင် ကျရောက်ပြီး၊ ထို့ကြောင့် နှစ်စဉ်တစ်ပတ်အတွင်း ရက်အမျိုးမျိုးတွင် ကျရောက်သည်။ ၎င်းသည် နှစ်စဉ်ပွဲတော်များနှင့် ဆက်စပ်သော အခမ်းအနားဆဗ္ဗတ်ခုနစ်ခုအနက် ပထမဆုံးဖြစ်သည် (စာမျက်နှာ ၁၀၈ ရှိ ဇယားတွင် စာလုံးစောင်းဖြင့် ရက်များကို ကြည့်ပါ)၊ ၎င်းတို့သည် “ထာဝရဘုရား၏ ဆဗ္ဗတ်များမှတပါး” ဟု အတိအကျ သတ်မှတ်ထားသည် (ဝတ် ၂၃:၃၈)။ ဤအနားယူရက်များသည် အခမ်းအနားဥပဒေ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်၊ ဖန်ဆင်းခြင်း၏ အမှတ်တရဖြစ်သော ခုနစ်ရက်မြောက်ဆဗ္ဗတ်နှင့်မတူဘဲ၊ “လာမည့်အရာများ၏ အရိပ်” (ကောလောသဲ ၂:၁၇) ဖြစ်ပြီး ခရစ်တော်တွင် ပြည့်စုံမည့် ပုံစံများဖြစ်သည်။

Feast of Unleavened Bread.—The 15th of the 1st month was the first of the 7 days of unleavened bread (Ex. 23:15; 34:18; Lev. 23:6–14; Deut. 16:3–8), sometimes called the first day of the Passover (Eze. 45:21). It was a festival sabbath, on which no work was to be done (Lev. 23:6, 7; for the term “sabbath,” cf. vs. 24, 32). This was not a weekly Sabbath, falling on the 7th day of the week; rather, it fell on a fixed day of the month, the 15th of Nisan, and consequently on a different day of the week each year. It was the first of seven ceremonial sabbaths connected with the annual round of festivals (see italic dates in the table on p. 108), which were distinctly specified to be “beside the sabbaths of the Lord” (Lev. 23:38). These rest days were part of the ceremonial law; hence, unlike the 7th-day memorial of creation, were “a shadow of things to come” (Col. 2:17), types to be fulfilled in Christ.

 

“ဆဗ္ဗတ်နောက်တစ်ရက်” တွင်—ဆိုလိုသည်မှာ ပသခါပွဲပြီးနောက် ပွဲတော်ဆဗ္ဗတ်ဖြစ်သော နီစန်လ ၁၆ ရက်တွင်—စပါးသီးနှံ၏ ပထမဆုံးအသီးအပွင့်ဖြစ်သော စပါးစည်းပူဇော်ခြင်း အခမ်းအနားကျင်းပသည်။ ဤအခမ်းအနားမပြီးမချင်း သီးနှံသစ်ကို စားသုံးခြင်းသည် တရားမဝင်ပေ။ တဆေးမပါသောမုန့်ပွဲသည် လ ၂၁ ရက်တွင် နောက်ထပ်ပွဲတော်ဆဗ္ဗတ်ဖြင့် အဆုံးသတ်သည် (ဝတ် ၂၃:၈; တတိယတွဲ၊ စာမျက်နှာ ၇၀၉ ကို ကြည့်ပါ)။

On “the morrow after the sabbath”—the festival sabbath after the Passover—that is, the 16th of Nisan, came the ceremony of the wave sheaf, the first fruits of the barley crop. Until this ceremony was performed it was unlawful to eat of the new grain. The Feast of Unleavened Bread ended on the 21st with another festival sabbath (Lev. 23:8; see also Vol. I, p. 709).

 

ပင်တိကျသ်ပွဲ သို့မဟုတ် ရက်သတ္တပတ်ပွဲ
စပါးစည်းပူဇော်ရက်မှ ခုနစ်ပတ်အကြာ၊ တတိယလ (နောက်ပိုင်းတွင် စီဝန်ဟု ခေါ်သည်) ၏ အစပိုင်းတွင် ဂျုံရိတ်သိမ်းမှုကို ဗိမာန်တော်တွင် မုန့်ဖုတ်များပူဇော်ခြင်းဖြင့် ရက်သတ္တပတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည် (ဝတ် ၂၃:၁၅-၂၁; ဒါတရာ ၁၆:၉-၁၂ ကို ကြည့်ပါ)။ ၎င်းကို နောက်ပိုင်းတွင် ပင်တိကျသ်ဟု ခေါ်သည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် စပါးစည်းပူဇော်ရက်မှ ၅၀ ရက်အကြာ (ရက်အပါအဝင်) ကျရောက်သောကြောင့်ဖြစ်သည် (ဝတ် ၂၃:၁၆)။ ၎င်းသည် နောက်ထပ်အခမ်းအနားဆဗ္ဗတ်ဖြစ်ပြီး၊ ဂျူးယောကျ်ားတိုင်း တက်ရောက်ရမည့် ပွဲတော်ဖြစ်သည် (ဒါတရာ ၁၆:၁၆)။ ၎င်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် တတိယလ ၆ ရက်တွင် ကျရောက်သည်ဟု တွက်ချက်သည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် နီစန်လ ၁၆ ရက်မှ ၅၀ ရက်မြောက်ရက် (ရက်အပါအဝင်) ဖြစ်ပြီး၊ ပထမလများတွင် ရက် ၃၀ နှင့် ၂၉ ရက်ရှိသည့်အခါတိုင်း၊ များသောအားဖြင့် ထိုသို့ဖြစ်ပြီး၊ လတစ်လ၏ ရက်အရေအတွက်ကို သတ်မှတ်ပြီးနောက် အမြဲဖြစ်သည်။ တတိယတွဲ၊ စာမျက်နှာ ၇၀၉ နှင့် ထွက် ၂၃:၁၆; ဝတ် ၂၃:၁၆ ကို ကြည့်ပါ။

Pentecost, or the Feast of Weeks.—Seven weeks from the day of the wave sheaf, early in the 3d month (later called Sivan), came the Feast of Weeks, celebrating the wheat harvest by the presentation of loaves in the Temple (see Lev. 23:15–21; Deut. 16:9–12). This was later called Pentecost, because it came 50 days (inclusive) after the offering of the wave sheaf (Lev. 23:16). This was another ceremonial sabbath, and a feast that required the attendance of every male Hebrew (Deut. 16:16). It is generally reckoned as occurring on the 6th day of the 3d month (Sivan), for that was the 50th day (inclusive) from Nisan 16 whenever the first 2 months had 30 and 29 days respectively, as was probably most often the case, and always the case after the number of days in each month became fixed. See also Vol. I, p. 709, and on Ex. 23:16; Lev. 23:16.

 

တံပိုးမှုတ်ခြင်း: နှစ်သစ်ကူး (ခေတ်သစ် ရို့ရှ်ဟာရှာနာ)

ပသခါပွဲပြီးနောက် ခြောက်လအကြာ ဆောင်းဦးပွဲတော်များသည် တံပိုးမှုတ်ခြင်းဖြင့် စတင်သည်။ ၎င်းသည် တစ်ရှရီ (သတ္တမလ) ၏ ပထမရက်တွင် ကျင်းပသည်။ ဤရက်သည် နောက်ပိုင်းတွင် ရို့ရှ်ဟာရှာနာ ဟုခေါ်ပြီး “နှစ်သစ်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၎င်းသည် ပွဲတော်ဥပုသ်နေ့ဖြစ်ပြီး (ဝတ်ပြုရာ ၂၃:၂၄-၂၅; တောလည်ရာ ၂၉:၁) သာမန်နှစ်သစ်ကို ဂုဏ်ပြုသည်။ ဤနှစ်သစ်ကူးနေ့သည် တံပိုးမှုတ်ခြင်းသာမက အထူးယဇ်ပူဇော်ခြင်းများဖြင့်လည်း ထူးခြားသည်။ ၎င်းယဇ်ပူဇော်ခြင်းများသည် သာမန်လစဉ်လဆန်းယဇ်ပူဇော်ခြင်းများထက် (တောလည်ရာ ၂၉:၁-၆; တောလည်ရာ ၂၈:၁၁-၁၅; ထွက်မြောက်ရာ ၂၃:၁၆; တောလည်ရာ ၂၉:၁) နှစ်ဆနီးပါး ပိုများသည်။

Blowing of Trumpets: the New Year (Modern Rosh Hashana).—Six months after the Passover the series of autumn festivals began with the Blowing of Trumpets on the 1st of the 7th month (Tishri). The day, later called Rosh Hashana, the “beginning of the year,” was a festival sabbath (Lev. 23:24, 25; Num. 29:1). It celebrated the beginning of the civil year. This New Year’s Day was marked not only by the blowing of the trumpets but also by special sacrifices, almost double in number compared with the regular new-moon sacrifices (Num. 29:1–6; cf. ch. 28:11–15; see also on Ex. 23:16; Num. 29:1).

 

သို့သော် လများကို ထွက်မြောက်ရာအချိန်တွင် ဘုရားသခင်၏ အမိန့်အရ နိသံမှ စတင်ရေတွက်ခဲ့သည်။ နှစ်တစ်နှစ်၏ ရာသီများနှင့် ကိုက်ညီမှုသည် မုယောစပါးရိတ်သိမ်းမှုနှင့် ဆက်စပ်နေသော နိသံလဆန်းပေါ်တွင် မူတည်သည်။ သို့သော် သာမန်နှစ်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးနှစ်၊ ဥပုသ်နှစ်နှင့် ရှုဘလီနှစ်များသည် (စာမျက်နှာ ၁၁၁ ကိုကြည့်ပါ) သတ္တမလဖြစ်သော တစ်ရှရီမှ စတင်ရေတွက်သည်။

Yet the months always continued to be numbered from Nisan, in accordance with the command of God at the Exodus, for the alignment of the year with the seasons depended on the Nisan new moon as located in relation to the barley harvest. But the civil and agricultural year, and the sabbatical and jubilee years as well (see p. 111), began by the older reckoning, with Tishri, the 7th month.

 

သတ္တမလတွင် နှစ်သစ်ကို စတင်သည်ဟု ထူးဆန်းသလို ခံစားရပါက၊ ယနေ့ခေတ်တွင် ငွေကြေးနှစ်ကို ဇန်နဝါရီမဟုတ်သော အခြားလတစ်လတွင်—မကြာခဏ သတ္တမလဖြစ်သော ဇူလိုင်လတွင် စတင်သည်ဟု သတ်မှတ်ပြီး၊ ဥပမာ “၇/၁/၁၉၅၄” ဟု ရက်စွဲတပ်သည့် ဓလေ့ရှိသည်ကို သတိရသင့်သည်။ ထို့ကြောင့် ယုဒလူမျိုးများသည် ယနေ့ထိ တစ်ရှရီလ ပထမရက်တွင် နှစ်သစ်ကူးနေ့ကို ကျင်းပသည်။ ထို့ပြင် တတိယတွဲ၊ စာမျက်နှာ ၇၀၉ ကိုလည်း ကြည့်ပါ။

If it seems strange that the year should be in any way considered as beginning with the 7th month, it should be remembered that in modern times we have the custom of beginning a fiscal year in some other month than January—often with July, our 7th month, and we date such a year as opening, for example, on “7/1/1954.” So the Jews to this day celebrate their New Year’s Day on Tishri 1, at the beginning of the 7th month. See also Vol. I, p. 709.

 

အပြစ်ဖြေရာနေ့

သတ္တမလ၏ ဆယ်ရက်မြောက်နေ့သည် အပြစ်ဖြေရာနေ့ (ယုံကပ္ပုရ်) ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ထိလည်း တစ်နှစ်တွင် အလေးအနက်ဆုံးနေ့ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထုံးတမ်းဥပုသ်နေ့သာမက တင်းကြပ်စွာ အစာရှောင်ရသည့်နေ့လည်း ဖြစ်သည် (ဝတ်ပြုရာ ၂၃:၂၇-၃၂)။ ဘာဗုလုန်တမုဒ်အရ၊ တစ်ရှရီ ၁ (နှစ်သစ်ကူးနေ့) သည် တရားစီရင်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်-

Day of Atonement.—The 10th day of the 7th month, the Day of Atonement (Yom Kippur), was and still is the most solemn day of the year. It was not only a ceremonial sabbath but also a strict fast day (Lev. 23:27–32). According to the Babylonian Talmud,2 Tishri 1 (New Year’s Day) symbolizes the judgment:

 

“မစ်ရှ်နာ။ နှစ်တွင် လေးရာသီတွင် ကမ္ဘာအပေါ် [ဘုရား၏] တရားစီရင်ခြင်းကို ပြုလုပ်သည်- ပသခါတွင် သီးနှံများနှင့်ပတ်သက်၍၊ ပင်တေကုတ္တေတွင် အသီးအနှံများနှင့်ပတ်သက်၍၊ နှစ်သစ်ကူးတွင် သတ္တဝါအားလုံးသည် မာရွန်သားသမီးများကဲ့သို့ [ဘုရားရှေ့တွင်] ဖြတ်သန်းသွားကြသည်။ …

“Mishnah. At four seasons [Divine] judgment is passed on the world: at Passover in respect of produce; at Pentecost in respect of fruit; at New Year all creatures pass before him [God] like children of Maron. …

 

“ဂျီမာရာ။ … သင်ကြားထားသည်မှာ- ‘အားလုံးကို နှစ်သစ်ကူးတွင် တရားစီရင်ပြီး၊ အပြစ်ဖြေရာနေ့တွင် ၎င်းတို့၏ ကံကြမ္မာကို အဆုံးအဖြတ်ပေးသည်။ …’

“Gemara. … It has been taught: ‛All are judged on New Year and their doom is sealed on the Day of Atonement. …’

 

“ရဗ္ဗိ ခရုစပေဒိုင်က ရဗ္ဗိ ယိုဟာနန်၏ အမည်ဖြင့် ပြောသည်- နှစ်သစ်ကူးတွင် စာအုပ်သုံးအုပ်ကို [ကောင်းကင်တွင်] ဖွင့်လှစ်သည်- လုံးဝဆိုးယုတ်သူများအတွက် တစ်အုပ်၊ လုံးဝဖြောင့်မတ်သူများအတွက် တစ်အုပ်၊ အလယ်အလတ်သူများအတွက် တစ်အုပ်။ လုံးဝဖြောင့်မတ်သူများကို ချက်ချင်း အသက်စာအုပ်တွင် အပြီးသတ်မှတ်တင်သည်။ လုံးဝဆိုးယုတ်သူများကို ချက်ချင်း သေခြင်းစာအုပ်တွင် အပြီးသတ်မှတ်တင်သည်။ အလယ်အလတ်သူများ၏ ကံကြမ္မာကို နှစ်သစ်ကူးမှ အပြစ်ဖြေရာနေ့အထိ ဆိုင်းငံ့ထားသည်။ ၎င်းတို့သည် ကောင်းမွန်စွာ ပြုမူထိုက်တန်ပါက အသက်စာအုပ်တွင် မှတ်တင်သည်။ မထိုက်တန်ပါက သေခြင်းစာအုပ်တွင် မှတ်တင်သည်” (ဘာဗုလုန်တမုဒ်၊ ဆွန်စီယွန်အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်၊ ရို့ရှ်ဟာရှာနာ အပိုင်း၊ ၁၆အေ၊ စာမျက်နှာ ၅၇-၅၈၊ ကွင်းကွင်းများသည် မူရင်းတွင်ပါရှိသည်။)

“R. Kruspedai said in the name of R. Johanan: Three books are opened [in heaven] on New Year, one for the thoroughly wicked, one for the thoroughly righteous, and one for the intermediate. The thoroughly righteous are forthwith inscribed definitively in the book of life; the thoroughly wicked are forthwith inscribed definitively in the book of death; the doom of the intermediate is suspended from New Year till the Day of Atonement; if they deserve well, they are inscribed in the book of life; if they do not deserve well, they are inscribed in the book of death” (The Babylonian Talmud, Soncion English translation, tractate Rosh Hashanah, 16a, pp. 57, 58; brackets in the original.)

 

ယုဒလူမျိုးများသည် ယနေ့ထိ နှစ်သစ်ကူးနေ့မှ အပြစ်ဖြေရာနေ့အထိ ပထမဆယ်ရက်ကို နှစ်သစ်ကူးပွဲ၏ ဆက်လက်ကျင်းပမှုအဖြစ် ယူဆပြီး၊ ယခင်နှစ်က အပြစ်များကို ခွင့်လွှတ်နိုင်သည့် အပိုကာလအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင်ပင် အပြစ်ဖြေရာနေ့သည် နောင်တရရန် နောက်ဆုံးအခွင့်အရေးပေးသည့် တရားစီရင်ရာနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ရှေးခေတ်ထုံးတမ်းတွင်၊ ဆယ်ရက်မြောက်နေ့၌ သန့်ရှင်းရာဌာနကို ယခင်နှစ်က အပြစ်များမှ သန့်စင်ပေးပြီး၊ ဤအပြစ်များကို အသင်းတော်မှ သင်္ကေတအရ ထာဝရဖယ်ရှားခဲ့သည် (ဝတ်ပြုရာ ၁၆)။ ထိုနေ့တွင် ဘုရားသခင်နှင့် မဖြောင့်မတ်သူမည်သူမဆို ထာဝရဖြတ်တောက်ခံရသည် (တတိယတွဲ၊ စာမျက်နှာ ၇၀၅၊ ၇၁၀ နှင့် ထွက်မြောက်ရာ ၃၀:၁၀; ဝတ်ပြုရာ ၁၆; ၂၃:၂၇၊ ၂၉ ကိုလည်း ကြည့်ပါ)။

The Jews still regard the first ten days of the year, ending with the Day of Atonement, as somewhat a continuation of the New Year observance, an extra period of grace in which the sins of the preceding year can still be forgiven, a sort of extension of the deadline for closing one’s account with heaven. Even in our time the Day of Atonement is considered the day of judgment, since it offers the final opportunity for repentance. In the ancient ceremony of the 10th day, the sanctuary was cleansed of all the sins of the preceding year, which were thus symbolically removed forever from the congregation (Lev. 16), and on this days the last opportunity was given for repentance. Anyone who was not right with God on that day was cut off forever (see also Vol. I, pp. 705, 710, and on Ex. 30:10; Lev. 16; 23:27, 29).

 

အပြစ်ဖြေရာနေ့တွင် တံပိုးမှုတ်ခြင်းဖြင့် ငါးဆယ်မြောက်နှစ် သို့မဟုတ် ရှုဘလီနှစ်ကို စတင်ကြိုဆိုပြီး (ဝတ်ပြုရာ ၂၅:၉-၁၀)၊ ဥပုသ်နှစ်များကိုလည်း ယူဆပြီး စတင်သည် (စာမျက်နှာ ၁၁၁ ကိုကြည့်ပါ)။

On the Day of Atonement the trumpets blew to usher in the 50th year, or the jubilee (Lev. 25:9, 10), and presumably the sabbatical years also (see p. 111).

 

ကောက်သိမ်းပွဲ သို့မဟုတ် တဲအိုးပွဲ
ထို့နောက် စပျစ်သီးနှင့် သံလွင်ဆီရိတ်သိမ်းမှုဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးလည်ပတ်မှုပြီးစီးခြင်းကို ဂုဏ်ပြုသည့် ကောက်သိမ်းပွဲ သို့မဟုတ် တဲအိုးပွဲသည် ရွှင်လန်းဖွယ်ပွဲဖြစ်သည်။ ဤပွဲတော်အတွင်း လူများသည် ၎င်းတို့၏ အစောပိုင်းလှည့်လည်သွားလာနေထိုင်သည့် တဲအိုးနေထိုင်သူများအဖြစ် အမှတ်ရရန် အစိမ်းရောင်အကိုင်းအခက်များဖြင့် “တဲအိုးများ” တွင် နေထိုင်ကြသည် (ဝတ်ပြုရာ ၂၃:၃၄-၄၃၊ တရားဟောရာ ၁၆:၁၃-၁၅)။ ဤပွဲသည် တစ်ရှရီလ ၁၅ ရက်မြောက်တွင် ထုံးတမ်းဥပုသ်နေ့ဖြင့် စတင်ပြီး ခုနစ်ရက်ကြာမြင့်သည်။ ၎င်းနောက် ၂၂ ရက်မြောက်တွင် နောက်ထပ်ဥပုသ်နေ့တစ်ရက်၊ “သန့်ရှင်းသောစည်းဝေးခြင်း” ဖြင့် ဆက်လက်ကျင်းပသည် (၎င်းကို တဲအိုးပွဲ၏ အောက်တိတ်ဟု ခေါ်နိုင်သည်)။ ကောက်သိမ်းပွဲသည် ဣသရေလအမျိုးသားအားလုံး ယေရုဆလင်တွင် စုဝေးရမည့် နှစ်စဉ်ပွဲတော်သုံးပွဲအနက် တတိယပွဲဖြစ်သည် (ထွက်မြောက်ရာ ၂၃:၁၆-၁၇; ၃၄:၂၂-၂၃ ကိုကြည့်ပါ)။

Feast of Ingathering, or Tabernacles.—Then came the joyous Feast of Ingathering, or Tabernacles, celebrating the completion of the agricultural cycle with the vintage and olive harvest. During this festival the people lived in “tabernacles,” or booths, of green branches in commemoration if their earlier wanderings as nomadic tent dwellers (Lev. 23:34–43, Deut. 16:13–15). This feast began with a ceremonial sabbath on the 15th of Tishri, and lasted 7 days; it was followed by another such sabbath, a “holy convocation,” on the 22d (it might be called the octave of Tabernacles). The Feast of Ingathering was the third of the annual feasts at which all the males of Israel were required to gather at Jerusalem (see Ex. 23:16, 17; Ex. 34:22, 23).

 

အောက်တွင်ဖော်ပြထားသော ဇယားသည် လတစ်လစီ၏ စတင်ချိန်၊ ပွဲတော်ရက်များနှင့် အဓိကရာသီအလိုက်ဖြစ်ရပ်များကို ဖော်ပြသည်။ ဥပမာ၊ ပထမလဖြစ်သော အဘိဘ် (ထွက်မြောက်ရာနောက်ပိုင်း နိသံဟု ခေါ်သည်) သည် မတ်လ သို့မဟုတ် ဧပြီလ၏ လဆန်းတွင် စတင်သည်။ ထိုလ၏ ၁ ရက်၊ ၁၀ ရက်၊ ၁၄ ရက် စသည်ဖြင့် လဆန်း၊ သိုးသငယ်ရွေးချယ်ခြင်း၊ ပသခါ စသည့်ဖြစ်ရပ်များ ဖြစ်ပေါ်သည်။ ထိုလသည် နောက်ဆုံးမိုးရာသီ၊ မုယောစပါးရိတ်သိမ်းမှု စသည့်ရာသီများကို အကြမ်းအားဖြင့် ဖော်ပြသည်။

The tabulation on the next page gives for each month the time of its beginning, the dates of the feasts, and the principal seasonal events. For example, the first month, Abib (postexilic Nisan), begins at the new moon of March or April; on the 1st, 10th, 14th, etc., of that lunar month, respectively, occur the new moon, the selection of the lamb, the Passover, etc. and that month marks, approximately, the season of the latter rains, the barley harvest, etc.

ဟေဗြဲလများ၊ ပွဲတော်များနှင့် ရာသီများ

လများ	လဆန်းတွင် စတင်သည့်အချိန်	လရက်များ	ပွဲတော်များ	အနီးစပ်ဆုံး စိုက်ပျိုးရာသီများ
၁. အဘိဘ် (နီစန်)* ထွက်မြောက်ရာ ၂၃:၁၅; နေဟမိ ၂:၁	မတ်လ သို့မဟုတ် ဧပြီလ	၁	လဆန်း	နောက်ဆုံးမိုးများ (ယောလ ၂:၂၃)
		၁၀	ပသခါသိုးသငယ်ရွေးချယ်ခြင်း ထွက်မြောက်ရာ ၁၂:၃
		၁၄	ပသခါသိုးသငယ်ကို ညနေတွင်သတ်ဖြတ်၍ ထိုညဉ့်တွင် စားသောက်ပြီး ၁၅ ရက်မြောက်နေ့အစပြု ထွက်မြောက်ရာ ၁၂:၆-၈
		၁၅†	တဆေးမပါသောမုန့်ပွဲစတင် ဝတ်ပြုရာ ၂၃:၆, ၇
		၁၆	ပထမသီးနှံပြီးစည်းကို ပူဇော်ခြင်း ဝတ်ပြုရာ ၂၃:၁၀-၁၄	မုယောစပါးရိတ်သိမ်းခြင်း; သီးနှံသစ်စားသုံးနိုင်သည်
		၂၁	တဆေးမပါသောမုန့်ပွဲ၏နောက်ဆုံးနေ့ ဝတ်ပြုရာ ၂၃:၈	ခြောက်သွေ့ရာသီစတင်သည်
၂. ဇိဖ် [အီယာ] ၁ရာဇဝင် ၆:၁	ဧပြီလ သို့မဟုတ် မေလ	၁	လဆန်း
		၁၄	ပထမလတွင် မစင်ကြယ်သူများအတွက် ပသခါပွဲ တောလည်ရာ ၉:၁၀, ၁၁	မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ဂျုံစပါးများမှည့်သည်
၃. (စီဝါန်) ဧသတာ ၈:၉	မေလ သို့မဟုတ် ဇွန်လ	၁	လဆန်း	အစောပိုင်းသင်္ဘောသဖန်းသီးများ
		၆	ပင်တေကုတ္တေပွဲ သို့မဟုတ် သီတင်းပတ်ပွဲ	ပူပြင်းသောရာသီ
			နီစန် ၁၆ မှ ၅၀ ရက်မြောက်နေ့တွင် ဂျုံမုန့်ပြီးစည်းကို ပူဇော်ခြင်း ဝတ်ပြုရာ ၂၃:၁၅-၂၁	ဂျုံစပါးရိတ်သိမ်းခြင်း၊ ယေဘုယျ
၄. [တမ္မုဇ်]	ဇွန်လ သို့မဟုတ် ဇူလိုင်လ	၁	လဆန်း	တောင်ပေါ်တွင် ဂျုံစပါးရိတ်သိမ်းခြင်း
				ပထမဆုံးစပျစ်သီးများ
၅. [အဘ်]	ဇူလိုင်လ သို့မဟုတ် သြဂုတ်လ	၁	လဆန်း	မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် သံလွှံသီးများ
၆. (အီလူလ်) နေဟမိ ၆:၁၅	သြဂုတ်လ သို့မဟုတ် စက်တင်ဘာလ	၁	လဆန်း	ဆွံ့သီး၊ သင်္ဘောသဖန်းသီးများ
				စပျစ်သီးရိတ်သိမ်းခြင်း
၇. အီသာနိမ် [တိရှရီ] ၁ရာဇဝင် ၈:၂	စက်တင်ဘာလ သို့မဟုတ် အောက်တိုဘာလ	၁	တံပိုးမှုတ်ပွဲ၊ ရိုရှဟာရှာနာ သို့မဟုတ် နှစ်သစ်ကူးပွဲ ဝတ်ပြုရာ ၂၃:၂၄, ၂၅
		၁၀	အပြစ်ဖြေရာနေ့ သို့မဟုတ် ယုံကိပ္ပုရ် ဝတ်ပြုရာ ၂၃:၂၇-၃၂; ဝတ်ပြုရာ ၁၆
		၁၅-၂၁	ရိတ်သိမ်းပွဲ သို့မဟုတ် တဲတော်ပွဲ ဝတ်ပြုရာ ၂၃:၃၄-၄၃	ရိတ်သိမ်းခြင်းပြီးဆုံးသည်
		၂၂	သန့်ရှင်းသောစည်းဝေးခြင်း ဝတ်ပြုရာ ၂၃:၃၆, ၃၉; တောလည်ရာ ၂၉:၁၂, ၃၅	အစောပိုင်းမိုးများ
				လယ်ထွန်ခြင်းစတင်သည်
၈. ဘူလ် [မာရ်ဟရှဝါန် သို့မဟုတ် ဟရှဝါန်] ၁ရာဇဝင် ၆:၃၈	အောက်တိုဘာလ သို့မဟုတ် နိုဝင်ဘာလ	၁	လဆန်း	မုယောစပါးနှင့် ဂျုံစပါးများ ကြဲပြီး
၉. (ချိစလူ သို့မဟုတ် ကိစလူ) နေဟမိ ၁:၁	နိုဝင်ဘာလ သို့မဟုတ် ဒီဇင်ဘာလ	၁	လဆန်း	ဆောင်းရာသီမိုးများ
၁၀. (တေဘတ်) ဧသတာ ၂:၁၆	ဒီဇင်ဘာလ သို့မဟုတ် ဇန်နဝါရီလ	၁	လဆန်း	မြေနိမ့်ပိုင်းများစိမ်းလာသည်
၁၁. (ရှဘတ်) ဇာခရိ ၁:၇	ဇန်နဝါရီလ သို့မဟုတ် ဖေဖော်ဝါရီလ	၁	လဆန်း
၁၂. (အဒါ) ဧသတာ ၃:၇	ဖေဖော်ဝါရီလ သို့မဟုတ် မတ်လ	၁	လဆန်း	မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် လိမ္မော်သီးများမှည့်သည်
		(၁၄, ၁၅	ပုရိမ်ပွဲ) ဧသတာ ၉:၂၁-၂၈	ဂျရိခိုတွင် မုယောစပါးများမှည့်သည်
[၁၃. ဒုတိယအဒါ ၁၉ နှစ်တွင် ၇ ကြိမ်]	မတ်လ	[၁၄, ၁၅	၁၉ နှစ်တွင် ၇ ကြိမ် ပုရိမ်ပွဲ]

 

 

hebrew months, festivals, and seasons

 

Lunar Months	Begin At New Moon of	Days of Lunar Months	Festivals	Approximate Agricultural Seasons
1.  Abib (Nisan)*  Ex. 23:15 Neh. 2:1	March    or April	1	New Moon	Latter rains  (Joel 2:23)
		10	Passover lamb seleected. Ex. 12:3
		14	PASSOVER killed “in the evening”;  eaten “that night,” beginning of  15th. Ex. 12:6-8
		15†	UNLEAVENED BREAD begins.  Lev. 23:6, 7
		16	Wave sheaf offered. Lev. 23:10-14	Barley harvest;  new crop may  be eaten
		21	Last day of Unleavened Bread.  Lev. 23:8	Dry seasons be-  gins
2.  Zif [Iyyar]  1 Kings 6:1	April    or May	1	New Mooon
		14	Passover for those unclean in 1st  month. Num. 9:10, 11	Wheat ripe in  lowlands
3.  (Sivan)  (Esther 8:9)	May    or June	1	New Moon	Early figs
		6	PENTECOST, or Feast of Weeks.	Hot weather
			Waves loaves offered, 50th day  from Nisan 16. Lev. 23:15-21	Wheat harvest,  general
4.  [Tammuz]	June   or July	1	New Moon	Wheat harvest  in mountains
				First grapes
5.  [Ab]	July	1	New Moon	Olives in lowlands
	or Aug.
6.  (Elul)  (Neh. 6:15)	Aug.   or Sept.	1	New Moon	Dates, figs
				Vintage
7.  Ethanim  [Tishri]  1 Kings 8:2	Sept.   or Oct.	1	BLOWING OF TRUMPETS, Rosh  Hashana, or New Year. Lev. 23:24,  25
		10	DAY OF ATONEMENT, or Yom  Kippur. Lev. 23:27-32; Lev. 16
		15-21	FEAST OF INGATHERING or  Tabernacles. Lev. 23:34-43	End of harvest
		22	Holy convocation. Lev. 23:36, 39  Num. 29:12, 35	Former or early  rains
				Plowing begins
8.  Bul [Marhesh-  van or  Hesvan] 1 Kings 6:38	Oct.   or Nov.	1	New Moon	Barley and  wheat sown
9.  (Chisleu or  Kislev)  (Neh. 1:1)	Nov.   or Dec.	1	New Moon	Winter rains
10.  (Tebeth)  (Esther 2:16)	Dec.   or Jan.	1	New Moon	Lowlands green
11.  (Shebat)  (Zech. 1:7)	Jan.   or Feb.	1	New Moon
12.  (Adar)  (Esther 3:7)	Feb.   or March	1	New Moon	Orange ripe in  lowlands
		(14, 15	Purim.) Esther 9:21-28	Barley ripe at  Jericho
[13.  Second Adar  7 times in  19 years.]

IV. နှစ်သုံးပုံစံများ

နွေဦးနှင့် ဆောင်းဦးတွင် နှစ်စမည့်အချိန် ကာနန်ပြည်၏ ပြက္ခဒိန်သည် ဆောင်းဦးတွင် စတင်သည်၊ ယုဒလူမျိုးတို့၏ အရပ်ဘက်နှစ်လည်း ထိုနည်းတူဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယာကုပ်နှင့် သူ၏ မိသားစုသည် အီဂျစ်သို့ မသွားမီ ကာနန်ပြည်တွင် ဤပြက္ခဒိန်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု သော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ထွက်မြောက်ရာကာလပြီးနောက် ဣသရေလလူမျိုးတို့သည် ၎င်းတို့၏ အိမ်နီးချင်းများထံမှ ဤပြက္ခဒိန်ကို လက်ခံယူခဲ့သည်ဟု သော်လည်းကောင်း ယူဆနိုင်သည်။ ပထမယူဆချက်သည် ပို၍ဖြစ်နိုင်ပုံရသည်၊ အကြောင်းမှာ မောရှေကိုယ်တိုင်သည် ထွက်မြောက်ရာကျမ်းတွင် ဆောင်းဦးနှစ်သုံးပုံစံကို ရည်ညွှန်းထားသည်ကို အောက်တွင်ဖော်ပြမည်ဖြစ်သည်။ ဟေဗြဲလူမျိုးတို့သည် ထွက်မြောက်ရာကာလတွင် စတင်ခဲ့သော နွေဦးမှစတင်ပြီး လများကို နံပါတ်စဉ်သတ်မှတ်ခြင်းနှင့် ဆောင်းဦးတွင် နှစ်စတင်ခြင်းကို ပေါင်းစပ်ခဲ့ပြီး၊ ထို့ကြောင့် “သန့်ရှင်းသောနှစ်” သည် ပထမလမှစတင်ပြီး အရပ်ဘက်နှစ်သည် သတ္တမလမှစတင်သည့် နှစ်သုံးပုံစံနှစ်မျိုးရှိခဲ့သည်။ IV. Year Reckonings Spring and Autumn Beginnings of the Year.—The Canaanite calendar begin in the autumn, as did the Jewish civil year; therefore we may assume either that the patriarchs used it while in Canaan, before Jacob and his family went to Egypt, or that the Israelites adopted it from their neighbors after the Exodus. The first alternative seems more likely, since Moses himself refers to an autumn reckoning in the book of Exodus, as will be seen. The Hebrews combined the numbering of the months from the spring, as instituted at the Exodus, with the year beginning in the fall, and thus had a double reckoning, the “sacred” year beginning with the first month and the civil year beginning with the 7th month.   ဂျိုးဇီဖပ်စ်က “ရှေးခေတ်နှစ်သုံးပုံစံသည် ဆောင်းဦးမှစတင်ခဲ့သော်လည်း၊ မောရှေသည် နီစန်လ (ဆန်သီကပ်စ်ဟုခေါ်သော မက်ဆီဒိုးနီးယန်းလအမည်နှင့် သက်ဆိုင်သည်) ကို ပွဲတော်များအတွက် ပထမလအဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်၊ အကြောင်းမှာ ဤလတွင် ဟေဗြဲလူမျိုးတို့ကို အီဂျစ်မှ ခေါ်ထုတ်ခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားခြင်းနှင့် အခြားသာမန်ကိစ္စများအတွက် ရှေးခေတ်နှစ်သုံးပုံစံကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်” (Antiquities i 3. 3. Loeb ed.) ဟုဆိုသည်။ Josephus says that the ancient reckoning was from the fall, but “Moses, however, appointed Nisan, that is to say Xanthicus [the corresponding Macedonian month name], as the first month for the festivals, because it was in this month that he brought the Hebrews out of Egypt; he also reckoned this month as the selling and buying and other ordinary affairs he preserved the ancient order” (Antiquities i 3. 3. Loeb ed.).   ဆောင်းဦးတွင် “နှစ်၏အဆုံး” ထွက်မြောက်ရာကျမ်းတွင် နွေဦးလဖြစ်သော အဘိဘ်လကို “သန့်ရှင်းသောနှစ်” ၏ ပထမလအဖြစ်သတ်မှတ်ထားသော်လည်း၊ ဆောင်းဦးတွင် ရှေးခေတ်နှင့် ပိုမိုရင်းနှီးသော နှစ်စတင်မှုကို ဖော်ပြသည့် အထောက်အထားများရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် ထိုရာသီတွင် “နှစ်၏အဆုံး” ကို ရည်ညွှန်းထားသည်။ သို့သော် မည်သည့်နှစ်မဆို ယခင်နှစ်အဆုံးသတ်သည့်အချိန်တွင်ပင် စတင်သည်ဖြစ်ရာ၊ ခြားနားချက်မှာ မကြီးမားပေ။ သတ္တမလ (တစ်ရှရီ) တွင်ကျင်းပသော စုဆောင်းပွဲ (သို့မဟုတ် တဲတော်ပွဲ) သည် “နှစ်၏အဆုံး” တွင်ကျင်းပသည်ဟု ဆိုသည် (ထွက် ၃၄:၂၂)။ ထို့ပြင် ၎င်းကို “လယ်ကွင်းမှ သင်၏လုပ်ဆောင်မှုများကို စုဆောင်းပြီးသည့်အခါ နှစ်၏အဆုံးတွင်ကျင်းပသော စုဆောင်းပွဲ” ဟုလည်း ရည်ညွှန်းသည် (ထွက် ၂၃:၁၆)။ ၎င်းသည် ပြီးခဲ့သော စိုက်ပျိုးရေးနှစ်၏ ကြွယ်ဝမှုကို ဂုဏ်ပြုသည့်ပွဲဖြစ်သည့်အတွက်၊ နှစ်၏အဆုံးနီးတွင်ကျင်းပသည်ဟု သတ်မှတ်ခံရသော်လည်း၊ တကယ်တမ်းတွင် တစ်ရှရီ ၁ ရက်တွင် စတင်သော အရပ်ဘက်နှစ်၏ အစောပိုင်းရက်များဖြစ်သည့် နှစ်အဆုံးပြီးနောက် ၁၅ ရက်အကြာတွင် ကျင်းပသည်။ “The End of the Year” in the Autumn.—Even in the book of Exodus, which designates the spring month of Abib as the first month of the (“sacred”) year, there are evidences for the beginning of the older and more familiar year in the autumn. These are references to its “end” in that season. The difference, however, is not great, since any year begins at the same point at which the preceding one ends. The Feast of Ingathering, or Tabernacles, in the 7th month (Tishri) is said to come “at the year’s end” (Ex. 34:22). Again it is referred to as “the feast of ingathering, which is in the end of the year, when thou hast gathered in thy labours out of the field” (Ex. 23:16). Since it celebrated the bounties of the agricultural year that had just closed, it was identified as coming near the end of the year, although it actually began 15 days after the end, in the early days of the civil year that began on Tishri 1.   စိုက်ပျိုးရေးနှစ် ပါလစ္စတိုင်းနှင့် အနီးတဝိုက်နိုင်ငံများတွင် စိုက်ပျိုးရေးနှစ်သည် အမြဲတမ်း ဆောင်းဦးတွင် စတင်သည်။ နွေဦးမြက်ပင်များ ရောင်ခြယ်ခြောက်သွေ့ပြီး မိုးရွာသည့်နွေရာသီရှည်ကြာပြီးနောက်၊ ဆောင်းဦးမိုးများသည် စိုက်ပျိုးရန်အတွက် မြေဆီလွှာကို စိုစွတ်စေသည်။ ၎င်းသည် အောက်တိုဘာလတွင် စတင်ပြီး နိုဝင်ဘာလတွင် ပိုမိုများပြားလာသည့် အစောပိုင်းမိုးဖြစ်သည်။ မိုးရာသီသည် ဆောင်းရာသီတစ်လျှောက် ဆက်လက်ရှိပြီး၊ နွေဦးတွင် သီးနှံများကို ရင့်မှည့်စေသည့် “နောက်ဆုံးမိုး” ဖြင့် အဆုံးသတ်သည် (ဒု ၁၁:၁၄; ယေရ ၅:၂၄; ဟောရှ ၆:၃; ယူအယ် ၂:၂၃)။ ပါလစ္စတိုင်းတွင် မုယောစပါးရိတ်သိမ်းမှုသည် ဧပြီလလယ် သို့မဟုတ် အဆုံးတွင် စတင်ပြီး၊ ဂျုံရိတ်သိမ်းမှုသည် နောက်လတွင်ဖြစ်ပြီး၊ နွေရာသီအသီးအနှံများ၊ ထို့နောက် နွေရာသီလယ်နှင့် ဆောင်းဦးတွင် စပျစ်သီးနှင့် သံလွင်သီးများဖြစ်သည်။ ဧပြီလ/မေလမှ အောက်တိုဘာလအထိ ရိတ်သိမ်းမှုများအတွက် ခြောက်သွေ့သောရာသီဥတုရှိသည်ကို၊ အောက်တွင် Ellsworth Huntington, Palestine and its Transformation (London: Constable and Company, Ltd., 1911), စာမျက်နှာ ၃၄ မှ ကောက်နုတ်ထားသော ဇယားတွင် ဖော်ပြထားသည်။ Agricultural Year.—In Palestine and neighboring lands the agricultural year has always begun in the autumn. After the spring grass has been parched and the soil baked by the long, rainless summer, the autumn rains moisten the soil for planting. This is the early rain, beginning perhaps in October and increasing in November. The wet season lasts through the winter ending with the “latter rain” of spring, which matures the grain (see Deut. 11:14; Jer. 5:24; Hosea 6:3; Joel 2:23). The barley harvest in Palestine begins in the middle or end of April, and that of wheat comes in the next month, followed by summer fruits, then grapes and olives in the late summer and fall. Note that from April/May to October there is dry weather for the successive harvests, as is shown by the following tabulation from Ellsworth Huntington, Palestine and its Transformation (London: Constable and Company, Ltd., 1911), page 34.   မေလမှ အောက်တိုဘာလအတွင်း ဖော်ပြထားသော လက်မအပိုင်းအခြားများသည် ဤလများတွင် မိုးဖွဲဖွဲရွာသည်မှာ ရှားပါးပြီး၊ ထိုလများကို ခြောက်သွေ့သည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ The minute fractions of an inch listed between May and October show that the scant showers thus represented by these averages come so infrequently that these months may be considered actually dry.   ဂျေရုဆလင်မြို့တွင် မိုးရေချိန် ပျှမ်းမျှ (လက်မ) ဇန်နဝါရီ - ၆.၄၁ ဖေဖော်ဝါရီ - ၅.၀၅ မတ် - ၄.၁၈ ဧပြီ - ၁.၆၀ မေ - ၀.၂၅ ဇွန် - ၀.၀၀၈ ဇူလိုင် - ၀.၀၀ သြဂုတ် - ၀.၀၀၄ စက်တင်ဘာ - ၀.၀၃ အောက်တိုဘာ - ၀.၃၇ နိုဝင်ဘာ - ၂.၃၈ ဒီဇင်ဘာ - ၅.၅၃ နှစ်စဉ်စုစုပေါင်း - ၂၅.၈ Average Rainfull at Jerusalem, in Inches January   6.41   May     0.25   September   0.03   February   5.05   June     0.008   October   0.37   March   4.18   July     0.00   November   2.38   April   1.60   August     0.004   December   5.53           Annual total,   25.8                 ဂီဇာပြက္ခဒိန် ဣသရေလ၏ ပြည်နှင်ထုတ်မခံရမီကာလမှ တစ်ခုတည်းသော ပြက္ခဒိန်စာတမ်းမှာ ရှောလမုန်နန်းစံခဲ့သော ရာစုနှစ်မှ ကျောက်စီရင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အီဂျစ်ဘုရင်က ကာနန်လူမျိုးများထံမှ သိမ်းယူပြီး ရှောလမုန်၏ ဇနီးဖြစ်သူ သမီးတော်အား လက်ဆောင်ပေးခဲ့သော ဂီဇာမြို့တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဤထုံးကျောက်ပြားပေါ်တွင် ဆောင်းဦးမှစတင်သော စိုက်ပျိုးရေးပြက္ခဒိန်တစ်ခု၏ အကျဉ်းချုပ်ကို ရေးထိုးထားပြီး၊ လအမည်များကို မဖော်ပြဘဲ လအလိုက် လယ်သမား၏ အဓိကလုပ်ငန်းများကို စာရင်းပြုထားသည်။ The only actual calendar document that comes from the pre-exilic period of Israel is a stone plaque from the century in which Solomon lived. It was found in Gezer, a city that the king of Egypt took from the Canaanites and presented to his daughter, Solomon’s wife. Written on this bit of limestone is a summary of an agricultural calendar, beginning in the fall. This “Gezer calendar” does not give month names, but lists the main activities of the farmer’s year month by month.   တစ်ရှရီမှ စတင်သော အရပ်ဘက်နှစ် သဘာဝ၏ ရာသီစက်ဝန်းတစ်ခုလုံးသည် ဆောင်းဦးတွင် မိုးရေပြန်လည်ရွာသွန်းမှုဖြင့် အသစ်စတင်သည်ဟု ယူဆခံရသည့်အတွက်၊ နှစ်သစ်၏ အခြေခံအယူအဆသည် ဆောင်းဦးတွင် ဗဟိုပြုထားသည်။ ၎င်းသည် အရပ်ဘက်နှစ်ကို တစ်ရှရီ ၁ ရက်မှ စတင်သည်ဟု ယူဆစေခဲ့သည်၊ သို့သော်လည်း လများကို နီစန်လမှ အမြဲတမ်း နံပါတ်စဉ်သတ်မှတ်သည်။ နီစန်လ၏ အရေးပါမှုသည် ပြက္ခဒိန်နှစ်ကို ရာသီများနှင့် ညှိယူရာတွင် မုယောစပါးရိတ်သိမ်းချိန်တွင် ပထမလကို သတ်မှတ်ခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသည်။ ဆက်လက်ထည့်သွင်းထားသော ၁၃ လပြီးနောက် ပထမလအဖြစ် နံပါတ်စဉ်သတ်မှတ်ခြင်းသည် နံပါတ်စဉ်များကို ဘယ်သောအခါမှ မပြတ်တောက်စေရန် အကျိုးရှိသည်။ သို့သော် တစ်ရှရီ ၁ ရက်ကို နှစ်၏အဓိကစတင်မှုအဖြစ် အလေးပေးထားသည်မှာ တံပိုးမှုတ်ခြင်း၊ နီစန်လ ၁ ရက်ထက် သာလွန်သော အထူးယဇ်ပူဇော်ခြင်းများနှင့် ထိုနေ့ကို တရားစီရင်ရာနေ့နှင့် ဆက်စပ်မှုဖြင့် သိသာထင်ရှားသည်။ Civil Year Reckoned From Tishri.—Since the whole seasonal cycle of nature was regarded as beginning anew in the autumn with the return of the life giving rains, the basic idea of the new year seems to have centered in the fall. This made it inevitable that the civil year was thought of as beginning with Tishri, even though the months were always numbered from Nisan. The significance of Nisan stems from the fact that the whole alignment of the calendar year with the seasons was determined by the placing of the first month at the time of the barley harvest. It was logical to number as first, the month that followed the inserted 13th month, for in that way the sequence of numbers would never be interrupted. But the emphasis given the 1st of Tishri as the principal beginning of the year is evidenced by the blowing of trumpets, by the special sacrifices, surpassing those of Nisan 1, and by the connection of that day with the day of judgment.   ဘုရင်များ၏ နန်းစံနှစ်များကို ဆောင်းဦးမှ စတင်ရေတွက်ခြင်း ဟေဗြဲဘုရင်များလက်ထက်တွင် ရက်စွဲသတ်မှတ်ရန် ထုံးစံအတိုင်း နည်းလမ်းမှာ ဘုရင်တစ်ပါး၏ နန်းစံသက်တစ်လျှောက် နှစ်များကို နံပါတ်စဉ်သတ်မှတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ရက်စွဲတစ်ခု၏ ဖော်ပြပုံစံမှာ “ဘုရင် —— ၏ —— နှစ်မြောက်နှစ်၏ —— လမြောက်လ၏ —— ရက်နေ့တွင်” ဖြစ်သည်။ ဤနန်းစံနှစ်များကို ရှောလမုန်နန်းစံစဉ်တွင် ဟေဗြဲဘုရင်စည်းလုံးသောနိုင်ငံ၌ တစ်ရှရီ ၁ ရက်မှ စတင်ရေတွက်ခဲ့သည်ဟု အထောက်အထားရှိပြီး၊ ယောရှိယလက်ထက်တွင် ယုဒပြည်တောင်ပိုင်းတွင်လည်း ထိုနည်းတူဖြစ်သည်။ သို့သော် ဣသရေလပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် နွေဦးနှစ်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ထင်ရသည် (စာမျက်နှာ ၁၃၄၊ ၁၄၆ ကို ကြည့်ပါ)�। ဣသရေလ၏ အသုံးပြုပုံကို သမ္မာကျမ်းစာဇာတ်လမ်းတွင် တိုက်ရိုက်ဖော်ပြမထားသော်လည်း၊ ဘုရင်များကျမ်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော နှစ်နိုင်ငံ၏ နန်းစံမှုများအကြား တပြိုင်နက်ဖြစ်မှုများမှ ဆင်ခြင်သုံးသပ်နိုင်သည့် အကြောင်းပြချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ Regnal Years of Kings Reckoned From the Fall.—In the time of the Hebrew kings the customary method of designating the years for dating purposes was to number them in series through each king’s reign. The formula for a date line was: “on the —— of the —— month of the —— year of King ——.” There is evidence that these regnal years were reckoned from the autumn, presumably Tishri 1, in the united Hebrew kingdom (in the reign of Solomon), and afterward in the southern kingdom of Judah, in the time of Josiah; on the other hand, the spring year appears to have been employed in the northern kingdom of Israel (see pp. 134, 146). The usage of Israel is not indicated directly in the Bible narrative, but it seems to be a reasonable deduction from the synchronism between the successive reigns of the two kingdoms as recorded in the books of Kings.   ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရပြီးနောက်ချက်ချင်း၊ ဗာဗုလုန်ပုံစံအတိုင်း နွေဦးနှစ်သုံးပုံစံကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု မသေချာသော အထောက်အထားရှိသော်လည်း၊ ဧဇရာနှင့် နေဟမိလက်ထက်တွင် ယုဒလူမျိုးပြည်သူ့အဖွဲ့အစည်းပြန်လည်တည်ထောင်မှုနှင့် အမျိုးသားစိတ်ဓာတ်ပြန်လည်နိုးကြားလာချိန်တွင်၊ ဆောင်းဦးမှ နန်းစံနှစ်စတင်မှု၏ တိုက်ရိုက်အထောက်အထားကို တွေ့ရသည် (အတွဲ ၃ တွင် ခေတ္တရာဇဝင်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးကို ကြည့်ပါ)။ ရက်စွဲသတ်မှတ်ရာတွင် အသုံးပြုသော နန်းစံနှစ်များကို ယုဒပြည်လက်ထက်ကဲ့သို့ ရေတွက်ခဲ့သော်လည်း၊ ယခုအခါ ယုဒလူမျိုးတို့သည် ပါးရှင်းဘုရင်များ၏ လက်အောက်ခံများဖြစ်သည့်အတွက် ၎င်းတို့၏ အမည်ဖြင့်ဖြစ်သည်။ ဘုရင်များ၏ နန်းစံနှစ်များဖြင့် ပြက္ခဒိန်နှစ်များကို နံပါတ်သတ်မှတ်ပုံ ကွဲပြားသောနည်းလမ်းများကို ရှင်းပြရန် စာမျက်နှာ ၁၃၈၊ ၁၃၉ ကို ကြည့်ပါ။ Immediately after the captivity, there is rather inconclusive evidence for a spring reckoning of regnal years after the Babylonian fashion, but in the time of the re-establishment of the Jewish commonwealth and the revival of a national spirit under Ezra and Nehemiah, we find direct evidence of the autumn beginning of the regnal year (see article on chronology in Vol. III). The regnal years used in dating were reckoned as they had been under the kingdom of Judah, but in the name of the Persian kings, whose subjects the Jews now were For an explanation of the differing methods of numbering calendar years by the reigns of kings, see pp. 138, 139. ဥပုသ်နှစ်နှင့် ဂျူဗလီနှစ် ဟေဗြဲဥပဒေများ၏ ထူးခြားသောအင်္ဂါရပ်တစ်ခုမှာ မြေကို ခုနစ်နှစ်မြောက်နှစ်တိုင်း အနားပေးရန် ဆိုလိုသည်မှာ လယ်မလုပ်ဘဲ ထားရန် ပြဌာန်းချက်ဖြစ်သည်။ ခုနစ်ရက်မြောက်နေ့သည် လူသားအတွက် အပတ်စဉ်ဥပုသ်နေ့ဖြစ်သည့်နည်းတူ၊ နှစ်များ၏ “အပတ်” တစ်ခု၏ အဆုံးတွင် ခုနစ်နှစ်မြောက်နှစ်သည် မြေအတွက် အနားယူရာ ဥပုသ်နှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုအခါ မျိုးစေ့မချရ၊ ရိတ်သိမ်းမပြုရ (ဝတ် ၂၅:၂–၇, ၂၀–၂၂)။ ခုနစ်နှစ်မြောက်နှစ်သည် အကြွေးများကို လွှတ်ပေးရာ “လွှတ်ပေးရာနှစ်” လည်းဖြစ်သည် (ဒု ၁၅:၁–၁၅)။ ထို့နောက်၊ နှစ်များ၏ ခုနစ်ပတ်ပြီးနောက်၊ ငါးဆယ်နှစ်မြောက်နှစ်သည် ဂျူဗလီနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုအခါ ဣသရေလကျွန်များအားလုံးကို လွှတ်ပေးရသည့်အပြင်၊ ထိုကာလအတွင်း (အချို့ခြွင်းချက်များနှင့်အတူ) ရောင်းချခဲ့သော မြေများအားလုံးသည် မူလပိုင်ရှင်များ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ ဆွေမျိုးများထံ ပြန်လည်ပိုင်ဆိုင်ရမည် (ဝတ် ၂၅:၈–၁၇, ၂၃–၃၄, ၄၇–၅၅)။ ၎င်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မိသားစုအမွေများကို ပြည့်စုံစွာထိန်းသိမ်းရန်ဖြစ်ပြီး၊ ချမ်းသာသူများသည် မြေကို ဝယ်ယူပြီး မြေမဲ့လူတန်းစားတစ်ခုကို မဖြစ်ပေါ်စေရန်ဖြစ်သည်။ ငါးဆယ်နှစ်မြောက်နှစ်သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်လေးဆယ်ကိုးနှစ်ထံသို့ ထပ်မံထည့်သွင်းထားသလား၊ သို့မဟုတ် ရေတွက်ပုံအရ နောက်စက်ဝန်း၏ ပထမနှစ်လည်းဖြစ်သလားဟု အာဏာပိုင်များက အမြင်ကွဲပြားကြသည်။ Sabbatical and Jubilee Years.—One of the distinctive features of the Hebrew laws was the provision for letting the land rest, that is, lie fallow, every 7th year. Just as the 7th day was the weekly Sabbath for man, the 7th year, at the end of a “week” of years, was a sabbath of rest to the land, when there was to be no sowing or reaping (Lev. 25:2–7, 20–22). The 7th year was also the “year of release,” for the remission of debts (Deut. 15:1–15). Then, after 7 “weeks” of years, the 50th year was the jubilee, when not only were all Israelite slaves to be released, but all lands sold during the period (with certain exceptions) were to revert to the original owners of their heirs (Lev. 25:8–17, 23–34, 47–55). The purpose of this was to keep the family inheritances intact, so that the rich could never buy up the land and leave a landless class. Authorities differ as to whether the 50th year was added to the and leave a landless class. Authorities differ as to whether the 50th year was added to the 50th year was added to the 49, or whether it was, by inclusive count, also the 1st year of the next cycle.   ငါးဆယ်နှစ်မြောက်နှစ်သည် ဆောင်းဦးတွင် စတင်သည်ဟု တိကျစွာဖော်ပြထားသည်။ ခုနစ်နှစ်မြောက်နှစ်သည် ထိုသို့မဖော်ပြထားသော်လည်း၊ ၎င်းသည် ငါးဆယ်နှစ်မြောက်နှစ်နှင့် တူညီသောစီးရီးတွင်ရှိသည့်အပြင်၊ မျိုးစေ့မချဘဲ ရိတ်သိမ်းမပြုရသောနှစ်သည် စိုက်ပျိုးရေးနှစ်နှင့် ထပ်တူကျရမည်ဖြစ်သည့်အတွက် ထင်ရှားသည်။ ဂျူဗလီနှစ်ကို ကြေငြာရန် တံပိုးများကို သတ္တမလ၏ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော အပြစ်ဖြေရာနေ့တွင် မှုတ်သည် (ဝတ် ၂၅:၉)။ ဂျူဗလီနှစ်နှင့် အပြစ်ဖြေရာနေ့၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာအကြား ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ ဆက်စပ်မှုမရှိသည့်အတွက်၊ နောက်ပိုင်းရဗ္ဗိများက ၎င်းနှစ်များသည် တစ်ရှရီ ၁ ရက်မှ စတင်သော အရပ်ဘက်ပြက္ခဒိန်နှစ်နှင့် ထပ်တူကျသည်ဟု ဆိုသည်မှာ မှန်ကန်ပုံရသည်။ ဂျူဗလီ၏ ပြဌာန်းချက်များဖြစ်သော ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကျွန်များ ပြန်လည်ပေးအပ်ခြင်းသည် တစ်ရှရီ ၁ ရက်အစား ၁၀ ရက်နေ့တွင် စတင်အာဏာသက်ရောက်သည်၊ အကြောင်းမှာ နှစ်၏ ပထမ ၁၀ ရက်သည် နှစ်သစ်ကျင်းပမှုများအတွက် သီးသန့်ထားရှိထားသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဂျူဗလီနှစ်သည် အရပ်ဘက်နှစ်၏ ပုံမှန်လုပ်ငန်းများစတင်သည့်နေ့ဖြစ်သော အပြစ်ဖြေရာနေ့အဆုံးသတ်သည့် ညမှစတင်သော တစ်ရှရီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် စတင်သည်။ The 50th year was specifically mentioned as beginning in the autumn. The 7th year, though not so specified, was obviously similar, not only because it was in the same series as the 50th, but because a year in which there was no sowing or reaping must necessarily coincide with the agricultural year. The trumpets were blown to announce the jubilee on the Day of Atonement, the 10th of the 7th month (Lev. 25:9). Since there is no logical connection between the jubilee year and the Day of Atonement ritual, it is probable that the later rabbis were right in saying that these years coincided with the civil calendar year, beginning on the 1st of Tishri. The provisions of the jubilee, involving the restoration of property and slaves, went into operation at the end of the 10th of Tishri instead of the 1st, because the first 10 days of the year were given over to New Year observances. That is, the jubilee began when the regular business of the civil year opened, on the day that began with the evening at the close of the Day of Atonement, the 10th of Tishri.   လပြည့်နှစ်များ၏ ကွဲပြားသောအရှည် ဤနှစ်သုံးပုံစံများအားလုံးတွင် အခြေခံတိုင်းတာမှုယူနစ်သည် လဆုံးပြည့်ပြက္ခဒိန်နှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ၁၂ လပါဝင်ပြီး၊ ၁၃ လထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် နေ၏ရာသီနှစ်နှင့် ပုံမှန်ညှိယူထားသည်။ သာမန်နှစ်တစ်နှစ်သည် ၁၂ လပါဝင်ပြီး ၃၅၄ ရက်ရှိသည်၊ သို့သော် လ၏ပုံစံညှိယူမှုအတွက် တစ်ခါတစ်ရံ ၃၅၅ ရက်နှစ်လိုအပ်သည်။ နေ၏ရာသီနှစ်နှင့် ပုံမှန်ညှိယူမှုအတွက် နောက်ထပ်လတစ်လထည့်သွင်းရန်လိုအပ်ပြီး၊ အချို့နှစ်များကို ၃၈၃ ရက် သို့မဟုတ် ၃၈၄ ရက်အထိ တိုးမြှင့်ရသည်။ ဤညှိယူမှုသည် မုယောစပါးရိတ်သိမ်းချိန်ဖြင့် ညွှန်ပြထားသည့်အတိုင်း ပုံမှန်အကျိုးသက်ရောက်ပါက၊ နှစ်သည် ၎င်း၏ ရာသီဆိုင်ရာညှိယူမှုမှ တစ်လထက်ပို၍ မရွေ့လျားစေခဲ့ပေ။ ဤအကြောင်းကြောင့်၊ စာမျက်နှာ ၁၀၄ တွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း၊ ကာလရှည်ကြာစဉ်အတွင်း ယုဒပြည်သူ့ပြက္ခဒိန်နှစ်အရေအတွက်သည် နေ၏ရာသီနှစ်အရေအတွက်နှင့် အမြဲတမ်းညီမျှသည်။ Varying Lengths of the Lunar Years.-It is to be noted that in all these various methods of reckoning years the basic unit of measure was evidently the lunar-calendar year of 12 months, corrected periodically to the solar or seasonal year by the 13th month. The common year of 12 months consisted of 354 days, but the adjustment to the moon sometimes required a 355-day year; and the periodic correction to the solar year required the addition of another month, and the lengthening of certain years to 383 or 384 days. This correction, if consistently applied as indicated by the barley harvest, never allowed the year to shift more than a month from its seasonal alignment. For this reason the number of Jewish calendar years over a long period, as has been pointed out (p. 104) always equaled the number of seasonal or solar years.   ၃၆၀ ရက်နှစ်သည် စာသားအတိုင်းမဟုတ်ဘဲ သင်္ကေတသာဖြစ်သည် သမ္မာကျမ်းတွင် လတစ်လလျှင် ၃၀ ရက်ပါဝင်သော ၃၆၀ ရက်ပါဝင်သည့် ပရောဖက်ပြုနှစ်သည် ဟေဗြဲပြက္ခဒိန်နှစ်နှင့် မည်သည့်ဆက်စပ်မှုမှ မရှိကြောင်း မည်သည့်အထောက်အထားမှ မပေးထားကြောင်း ရှင်းပြရန်လိုအပ်သည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် နားလည်မှုလွဲမှားမှုဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ရှေးခေတ်ထုံးတမ်းအချို့တွင် နှစ်တစ်နှစ်သည် ၃၆၀ ရက်ပါဝင်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းတို့သည် အီဂျစ်နေ၏နှစ်တွင် အဆုံးတွင်ထည့်သွင်းထားသော နောက်ထပ် ၅ ရက်ကို လျစ်လျူရှုထားသည့် ရောင်ပြန်ဟပ်မှုတစ်ခုသာဖြစ်သလား၊ သို့မဟုတ် လနှင့် ရာသီများနှင့် အမြဲတမ်း မညီညွတ်နိုင်သော စစ်မှန်သော ၃၆၀ ရက်နှစ်ကို ရည်ညွှန်းသလားဟု မရှင်းလင်းပေ။ သို့သော် ဤသို့သော နှစ်သုံးပုံစံကို အခြေခံရန် ခိုင်မာသောအချက်အလက်မရှိသလို၊ လသည် လမင်းကြည့်လတစ်လျှင် စတင်သည့် ဟေဗြဲလူမျိုးများနှင့် ဆက်စပ်မှုမရှိသည်မှာ သေချာသည် (စာမျက်နှာ ၁၀၂ ကို ကြည့်ပါ)။ The 360-Day Year Not Literal but Symbolic.—It should be explained, for it is subject to misunderstanding, that the Bible gives no evidence whatever that the 360-day prophetic year of twelve 30-day months has anything to do with the Hebrew calendar year. There are a few ancient traditions that the year earlier contained 360 days. It is not clear whether these are a mere reflection of the Egyptian solar year, disregarding the 5 extra days at the end, or whether they refer to a genuine 360-day year, which would have remained perennially out of step with both the moon and the seasons. But there are no solid facts on which to base such a method of reckoning, and certainly nothing to connect it with the Hebrews, who began the month with the crescent moon (see p. 102).   ရေလွှမ်းမိုးခြင်း၏ ၁၅၀ ရက်ကာလသည် ငါးလနှင့် ညီမျှသည်ဟု ဖော်ပြထားသော်လည်း၊ ၎င်းသည် နိုဧသိထားသော ရေမလွှမ်းမီကာလ၏ ပြက္ခဒိန်တွင် လတစ်လလျှင် ၃၀ ရက်စီရှိသည်ဟု မဆိုလိုပါ။ ဤကာလသည် ပုံမမှန်သော လပြက္ခဒိန်နှစ် သို့မဟုတ် ၃၆၅ ရက်ရှိသော နေပြက္ခဒိန်နှစ်တစ်နှစ်ကို ညွှန်ပြသည်ဟုလည်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့သည် (အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၁၈၃ ကို ကြည့်ပါ)။ ၎င်းသည် မည်သည့်ပုံစံဖြစ်စေကာမူ၊ နောက်ပိုင်းတွင် ဟီဘရူးများအသုံးပြုသော လပြက္ခဒိန်နှင့် မသက်ဆိုင်ပါ။ ၃၀ ရက်စီရှိသော ၃၆၀ ရက်နှစ်ကို လပြည့်လဆုတ်အပေါ် အခြေခံထားသော လများနှင့် ညှိနှိုင်းရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။ အနာဂတ္တိဆိုင်ရာ လ သို့မဟုတ် နှစ်တစ်နှစ်တွင် နေ့-နှစ်နိယာမပါဝင်ပါက၊ ကာလ၏အရှည်ကို သေချာစွာ သိရှိနိုင်ရန် သင်္ကေတရက်ပေါင်းသတ်မှတ်ထားရမည်။ ထိုသို့သော အနာဂတ္တိကာလကို လများနှင့် နှစ်များပြောင်းလဲနိုင်သော လပြက္ခဒိန်ပေါ်တွင် အခြေခံ၍မရပါ။ လတစ်လလျှင် ၃၀ ရက်စီရှိသော သီအိုရီလများဖြင့် တွက်ချက်ခြင်းသည် နားလည်နိုင်ပြီး ယုတ္တိရှိသည်၊ အကြောင်းမှာ လတစ်လသည် ၃၀ ရက်ရှိသင့်သည်ဟူသော အယူအဆသည် နောက်ပိုင်းဂျူးအသုံးအနှုန်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ၃၀ ရက်ရှိသောလသည် “ပြည့်စုံသောလ” ဖြစ်ပြီး၊ ၂၉ ရက်ရှိသောလသည် “ချို့တဲ့သောလ” သို့မဟုတ် မပြည့်စုံသည်ဟု ခေါ်သည်။ ဟီဘရူးများသည် ဘဇွန်းလူမျိုးများကဲ့သို့ စီးပွားရေးအတွက် ၃၀ ရက်ရှိသော သီအိုရီလတစ်လကို အသုံးပြုခဲ့ဖွယ်ရှိသော်လည်း၊ ၎င်းကို သက်သေပြရန် အထောက်အထားမရှိပါ။ ယနေ့တွင်ပင် ကျွန်ုပ်တို့သည် လများသည် ၃၀ ရက်စီမဟုတ်ကြောင်း လူတိုင်းသိသော်လည်း၊ အတိုးကို ၃၀ ရက်လတစ်လဖြင့် တွက်ချက်သည်။ The mention of a 150—day period during the Flood, which seems to be equated with 5 months, does not necessarily mean that the antediluvian calendar known to Noah had uniform months of 30 days each. The period has been interpreted also as indicating an unusual lunar year or a 365-day solar year (see Vol. I, p. 183). Whatever it was, it has no bearing on the lunar calendar used long afterward by the Hebrews. It is impossible to harmonize a 360-day year of 30-day months with months measured by the moon. In the very nature of the case a prophetic month or year, where the year-day principle is involved, must contain a fixed number of symbolic days if the length of the period is to be certainly known. Such a prophetic period cannot be based on a lunar calendar, whose months and years are variable. A reckoning by theoretical months of 30 days each would be understandable, and quite logical, for the idea that a month ought to have 30 days was implied in the later Jewish expressions used of the two types of months; a 30-day month was a “full” month, and a 29-day month was “hollow,” or deficient. It is possible, though there is no evidence, that the Hebrews used a theoretical 30-day month for business purposes, as did the Babylonians. Even today we compute interest by a month of 30 days, although everyone knows that the months are not uniformly 30 days in length.   အနာဂတ္တိလနှင့် နှစ်တို့၏ အရှည်ကို သမ္မာကျမ်းတွင် တိုက်ရိုက်ဖော်ပြမထားသော်လည်း၊ သိသာထင်ရှားညီမျှသော အနာဂတ္တိကာလများမှ ဆင်းသက်နိုင်သည်။ ဤအနာဂတ္တိစကားများတွင် ၃.၅ “အကြိမ်” သည် ၁၂၆၀ ရက်ဖြစ်ပြီး (ဗျာဒိတ် ၁၂:၆, ၁၄)၊ ၄၂ လသည် ၁၂၆၀ ရက်ဖြစ်သည် (ဗျာဒိတ် ၁၁:၂, ၃)၊ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် ညီမျှရမည်။ ၄၂ လသည် ၃.၅ နှစ်ဖြစ်သောကြောင့်၊ ၃.၅ အကြိမ်သည် ၃.၅ နှစ်ဖြစ်ရမည်။ ထို့ပြင်၊ ၃.၅ နှစ်နှင့် ၄၂ လသည် တစ်ခုစီသည် ၁၂၆၀ ရက်နှင့် ညီမျှသောကြောင့်၊ ဤပုံစံအရ တစ်နှစ်သည် ၃၆၀ ရက်ဖြစ်ပြီး၊ တစ်လသည် ၃၀ ရက်ဖြစ်သည် (၃၆၀ ရက်နှစ်၏ အနာဂတ္တိအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အတွက်၊ ဒံယေလ ၇:၂၅ ကို ကြည့်ပါ)။ ရာစုနှစ်ချီမျှသာက အနာဂတ္တိစာရေးဆရာများစွာသည် ၃၆၀ ရက်ရှိသော အနာဂတ္တိနှစ်သည် ဂျူးပြက္ခဒိန်နှစ်ဖြစ်သည်ဟု ထင်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ၎င်းတို့သည် ဟီဘရူးများအသုံးပြုသော လပြက္ခဒိန်၏ သဘောသဘာဝကို နားမလည်ခဲ့ကြပါ။ ထိုသို့သော ခေတ်မမီတော့သော အခွင့်အာဏာများကို ကိုးကားမသင့်ပါ။ အနာဂတ္တိလနှင့် နှစ်ကို သမ္မာကျမ်းပေါ်တွင်သာ အခြေခံရမည်။ The lengths of the prophetic month and year are not directly given in the Bible, but can be derived from several prophetic periods that are obviously equivalent. Since in these prophecies 3 1/2 “times” are 1260 days (Rev. 12:6, 14), and 42 months are 1260 days (Rev. 11:2, 3), they must be equal. Since 42 months are 3 1/2 years, then 3 1/2 times must be 3 1/2 years. Further, since 3 1/2 years and 42 months are each equivalent to 1260 days, one year of this type is obviously 360 days, and one month 30 days (for the prophetic interpretation of the 360-day year, see on Dan. 7:25). A century and a half ago many writers on the prophecies thought that the 360-day prophetic year was the Jewish calendar year, but they did not understand the nature of the lunar calendar used by the Hebrews. Such outmoded authorities should not be quoted; the prophetic month and year can be based on the Bible itself.     ၅. ပြည်နှင်ဒဏ်ပြီးနောက် ပြက္ခဒိန်ပြဿနာသစ်များ ဂျူးများနှင့် ဘဇွန်းပြက္ခဒိန်။- ဂျူးများသည် ဘဇွန်းပြည်နှင်ဒဏ်မှ ပြည်တော်သို့ပြန်လာသောအခါ၊ ၎င်းတို့သည် ဘဇွန်းလမည်များကို ပြုပြင်ထားသောပုံစံဖြင့် ယူဆောင်လာခဲ့သည်။ ဥပမာ၊ အဘိဘ်သည် ဘဇွန်းနှစ်၏ ပထမလဖြစ်သော နီဆနုမှ နီဆန်ဖြစ်လာသည်။ အချို့သော အာဏာပိုင်များက ပြည်နှင်ဒဏ်မတိုင်မီ ဟီဘရူးများသည် ပြက္ခဒိန်ကို ပြုပြင်ရန် ဒုတိယအဒါရ်—၁၃ လမြောက်လ—ကို ထည့်သွင်းခဲ့ခြင်းမရှိဟု ယူဆကြသည်။ သို့သော် ပသခါပွဲသည် မုယောစပါးရိတ်သိမ်းချိန်နှင့် ထပ်တူကျရန်လိုအပ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဂျူးများသည် အစောဆုံးကာလမှစ၍ ၁၃ လမြောက်လ သို့မဟုတ် ၎င်း၏ညီမျှတစ်ခုခုကို ထည့်သွင်းခဲ့ရမည်။ ဣသရေလလူမျိုးများသည် လေဝိသား၏ဥပဒေကို သစ္စာရှိစွာ လိုက်နာခြင်းမရှိခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းတို့သည် ရာစုနှစ်များတစ်လျှောက် ပသခါပွဲကို တစ်ခါမျှမကျင်းပခဲ့ဟု ယူဆရန် အကြောင်းမရှိပါ။ V. New Calendar Problems After the Exile. The Jews and the Babylonian Calendar.-When the Jews returned to Palestine after the Babylonian exile, they brought with them the Babylonian month names in modified form. For example, Abib became Nisan, from Nisanu, the first month of the Babylonian year. Some authorities think that until after the Exile the Hebrews did not insert a second Adar—a 13th month—to correct the calendar. But the Passover had to be synchronized with the barley harvest; therefore the Jews, from earliest times, must have had a 13th month or its equivalent. It is clear that the Israelites were not faithful in observing the Levitical law, but there is no reason to suppose that they never observed the Passover throughout the centuries. အချို့က ပြည်နှင်ဒဏ်မှပြန်လာသော ဟီဘရူးများသည် ဘဇွန်းပြက္ခဒိန်ကို အပြည့်အဝလက်ခံခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့၏ ၁၉ နှစ်စက်ဝန်းနှင့် လအပိုထည့်သွင်းသည့်စနစ်ကိုပါ လက်ခံခဲ့သည်ဟု ထင်ကြသည်။ ပြည်နှင်ဒဏ်ပြီးနောက် ဂျူးများသည် ၁၉ နှစ်တွင် လအပို ၇ လထည့်သွင်းသည့် ၁၉ နှစ်စက်ဝန်း၏ ညီမျှတစ်ခုကို အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း စာရွက်စာတမ်းအထောက်အထားရှိသော်လည်း၊ ၎င်းတို့သည် ဒုတိယအဲလူလ် (၆ လမြောက်လ) ကို တစ်ခါတစ်ရံ ထည့်သွင်းသည့် ဘဇွန်းဓလေ့ကို လက်ခံခဲ့ကြောင်း သက်သေမရှိပါ။ ဂျူးအာဏာပိုင်များက ဒုတိယအဒါရ်ကိုသာ အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု အမြဲတမ်းယူဆထားပြီး၊ အခြားအာဏာပိုင်များကလည်း ၎င်းတွင် ဘဇွန်းလူမျိုးများနှင့် ကွဲပြားသည်ဟု သဘောတူသည်။ ၎င်း၏အကြောင်းရင်းမှာ ဒုတိယအဲလူလ်ကို ၁၂ လမြောက်အဒါရ်အစား နှစ်ဆလုပ်ခြင်းသည် နွေဦးနှင့် ဆောင်းဦးပွဲတော်များကြားတွင် ပုံမမှန်သော ကာလတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး၊ ဆောင်းဦးပွဲတော်များကို တက်ရောက်ရာတွင် ရှုပ်ထွေးမှုဖြစ်စေနိုင်သည်။ Some think that the returning Hebrew exiles adopted the Babylonian calendar outright, including their 19-year cycle, and their exact system of inserting extra months. There is documentary evidence that the Jews after the captivity used the equivalent of the 19-year cycle, that is, the insertion of 7 extra months in 19 years, but there is no proof that they adopted the Babylonian custom of inserting a second Elul (the 6th month) at times instead of a second Adar. Jewish authorities have always held that only the second Adar was used, and other authorities agree that in this they differed from the Babylonians. The reason for this was probably the fact that doubling the 6th month, Elul, instead of the 12th, Adar, would introduce an irregular interval between the spring and fall festivals, and thus cause confusion in attending the autumn feasts.   သမ္မာကျမ်းတွင် ဤမေးခွန်းနှင့်ပတ်သက်၍ တိုက်ရိုက်သက်သေမပေးထားသော်လည်း၊ ပသခါပွဲကို ပထမလတွင်၊ “စပါးဖြည့်လတွင်” ကျင်းပရန်နှင့်၊ သတ္တမလတွင် ပွဲတော်သုံးပွဲကို ကျင်းပရန် အမိန့်ပေးထားသည်မှာ၊ ဆောင်းဦးပွဲတော်များသည် စပါးဖြည့်လမှ ၆ လအကြာတွင် ရောက်ရှိလာရန် ရည်ရွယ်ထားပြီး၊ ထို့ကြောင့် နီဆန်မှတဆင့် တရှရီအထိ ကာလတွင် ပုံမမှန်မှုမရှိဟု ညွှန်ပြသည်။ The Bible gives no direct evidence on the question, but the command to keep the Passover in the 1st month, the “month of ears,” and to observe three feasts in the 7th month, strongly implies that the autumn feasts were intended to come 6 months after the month of ears, and therefore that there was no irregularity in the interval from Nisan through Tishri. တကယ်တော့၊ ဒုတိယအဲလူလ်သည် ဟီဘရူးပြက္ခဒိန်တွင် အရေးပါမှုမရှိပါ၊ အကြောင်းမှာ ၁၃ လမြောက်လကို ထည့်သွင်းရန်လိုအပ်မှုသည် နီဆန်ကို မုယောစပါးရိတ်သိမ်းချိန်နှင့် ထပ်တူကျရန်လိုအပ်မှုမှသာ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကို နီဆန်မတိုင်မီ ဒုတိယအဒါရ်ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံးအောင်မြင်နိုင်သည်။ လအပိုကို ၆ လစောပြီး ထည့်သွင်းခြင်းသည်—အကယ်၍ ထိုသို့လိုအပ်မှုကို ထိုမျှလောက်စောပြီး ခန့်မှန်းနိုင်ခဲ့လျှင်—အကျိုးမရှိသလို၊ ပွဲတော်လများ၏ ပုံမှန်အစီအစဉ်ကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည့် အားနည်းချက်ကိုပါ ဖြစ်ပေါ်စေလိမ့်မည်။ In fact, a second Elul would have no significance in the Hebrew calendar, for the necessity for inserting the 13th month arose only from the requirement of keeping Nisan in line with the barley harvest. This could best be accomplished by adding a second Adar, just preceding Nisan. Placing the extra month 6 months earlier—if indeed the need for it could be predicted that far ahead—would have been of no advantage, and would have involved the disadvantage of interrupting the normal sequence of the festival months.     ၁၉ နှစ်စက်ဝန်း။— ၁၉ နှစ်စက်ဝန်းကို လက်ခံခြင်းသည် ပသခါပွဲ၏အချိန်ကို ကြိုတင်သတ်မှတ်ရာတွင် အလွန်အထောက်အကူဖြစ်စေသည်။ မုယောစပါးသီးနှံကို အဒါရလတွင် စစ်ဆေးမချင်း ၁၃ လမြောက်လကို ထည့်သွင်းမည်ဟု ကြေညာနိုင်ခြင်းမရှိသမျှ၊ ပသခါပွဲ၏လကို တက်ရောက်ရန် စီစဉ်ရမည့်သူများအတွက် အဆင်မပြေမှုများကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန် လုံလောက်စွာ ကြိုတင်သိရှိနိုင်မည်မဟုတ်ပါ။ သို့သော် ၁၉ နှစ်စက်ဝန်းသည် ၁၉ နှစ်တွင် လအပို ၇ လကို ၂ နှစ်နှင့် ၃ နှစ်ကာလများဖြင့် ပုံမှန်စီစဉ်ထည့်သွင်းနိုင်စေပြီး၊ ပသခါပွဲ၏ရက်ကို မုယောစပါးရင့်မှည့်သောရာသီအတွင်း ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။ ပြက္ခဒိန်ကို စနစ်တကျ ထိန်းညှိထားပြီး၊ ၁၃ လရှိသောနှစ်များသည် စက်ဝန်းတစ်ခုစီတွင် ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ကာလများတွင် ထပ်မံဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ အမြဲတမ်း ကြိုတင်သိရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ The Nineteen-Year Cycle.—The adoption of a 19-year cycle would have been very helpful in fixing in advance the time of the Passover. As long as the insertion of the 13th month could not be announced until the barley crop was examined in Adar, the month of the Passover could not always be known far enough ahead to avoid inconvenience to those who had to make their plans to attend. But a 19-year cycle would have enabled them to space 7 extra months in every 19 years in a regular sequence of 2-year and 3-year intervals, and to keep the Passover date within the known season of ripening barley. The calendar would be regulated systematically and the 13-month years, recurring at predetermined intervals in each cycle, would always be known in advance.   ၁၉ နှစ်စက်ဝန်းကို နေနှစ်နှင့် လနှစ်တို့၏ ဆက်နွယ်မှုအဖြစ် ရှင်းပြနိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၂၃၅ လသည် ၁၉ နေနှစ်နှင့် နာရီတစ်နာရီသို့မဟုတ် နှစ်နာရီအတွင်း ညီမျှသည်။ သို့သော် ၁၂ လစီရှိသော ၁၉ လနှစ်သည် ၂၃၅ လမဟုတ်ဘဲ ၂၂၈ လသာရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉ နှစ်တွင် ၇ ကြိမ်လအပိုထည့်သွင်းပါက၊ ၁၉ နှစ်မြောက် လနှစ်နှင့် နေနှစ်သည် အတူတကွအဆုံးသတ်မည်။ ဥပမာ၊ နွေဦးညီမျှချိန်သည် မည်သည့်နှစ်တွင်မဆို နီဆန် ၁ ရက်နေ့တွင် ကျရောက်ပါက၊ ၁၉ နှစ်အကြာတွင် နီဆန် ၁ ရက်နေ့တွင် ထပ်မံကျရောက်မည်ဖြစ်သည်။ This 19-year cycle can be explained as an expression of the relationship between solar and lunar years; namely, that 235 lunar months almost exactly (within an hour or two) equal 19 solar years. But 19 lunar years of 12 months each would total not 235 but 228 months; therefore if an extra lunar month is inserted 7 times in every 19 years, the 19th lunar and solar years will end together. If, for example, the spring equinox fell on Nisan 1 in any given year, it would come on Nisan 1 again 19 years later.   ဘဇွန်းလူမျိုးများသည် ဤစက်ဝန်းကို စမ်းသပ်စွမ်းဆောင်မှုဖြင့် ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဘီစီ ၄ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ၎င်းတို့သည် စက်ဝန်းတစ်ခုစီတွင် အမြဲတမ်းတူညီသောနှစ်များတွင် လအပိုထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ဒုတိယအဒါရုကို ၃၊ ၆၊ ၈၊ ၁၁၊ ၁၄၊ ၁၉ နှစ်များတွင်နှင့် ဒုတိယအူလူလူကို ၁၇ နှစ်မြောက်တွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ (၁၃ လရှိသောနှစ်များကို သိရှိထားသော်လည်း၊ ဘဇွန်းလူမျိုးများက စက်ဝန်းတစ်ခုစီ၏ “ပထမနှစ်” ကို မည်သည့်နှစ်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်ကို မသိရှိပါ။ ထို့ကြောင့် ဤဂဏန်းများသည် သင်္ကေတသာဖြစ်သည်။) သို့သော် ဂျူးများသည် ဒုတိယအဲလူလ်ကို တစ်ခါမျှမအသုံးပြုခဲ့ဘဲ၊ ဒုတိယအဒါရ်ကိုသာ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဂျူးများသည် ၁၉ နှစ်စက်ဝန်းကို မည်သည့်အခါ လက်ခံခဲ့သည်ကို မဖြေရှင်းနိုင်ပါ။ ထိုစက်ဝန်းသည် ခရစ်မပေါ်မီ ဘဇွန်းတွင် သိရှိထားခဲ့ပြီး၊ ဂျူးများစွာသည် ဘီစီ ၆ ရာစုမှ ထိုတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသောကြောင့်၊ ပြက္ခဒိန်ကို တာဝန်ယူထားသော ဂျူးရဗ္ဗိများသည် ခရစ်ပြီးနောက် ကာလရှည်ထိန်းသိမ်းထားသော ပြက္ခဒိန်စနစ်မပေါ်ပေါက်မချင်း ပြက္ခဒိန်တွက်ချက်မှု၏ နိယာမများကို မသိရှိခဲ့ဟု မဖြစ်နိုင်ပါ။ ထိုနိယာမများသည် ရိုးရာနည်းလမ်းများကို စွန့်လွှတ်မချင်း ကာလရှည်သိရှိခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ ဗိမာန်တော်ဖျက်ဆီးခံရသည့်အချိန်အထိ၊ မုယောစပါးရိတ်သိမ်းမှုသည် အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်သော်လည်း၊ ထို့နောက်နှင့် အထူးသဖြင့် ဂျူးများကို ဂျေရုဆလင်မှ နှင်ထုတ်ခံရပြီးနောက်၊ ၎င်းသည် ကျယ်ပြန့်သောနေရာများတွင် တစ်ပုံစံတည်းတွက်ချက်မှု၏ အဆင်ပြေမှုနှင့် သက်ဆိုင်မှုနည်းပါးလာသည်။ The Babylonians developed such a cycle experimentally. By the early 4th century b.c. they inserted the extra month always in the same years of each 19-year cycle: a second Addaru (Adar) in what we call the 3d, 6th, 8th, 11th, 14th, and 19th years, and a second Ululu (Elul) in the 17th. (It is known which years had 13 months but not which years the Babylonians called the “year 1” of each cycle; hence these numerals are arbitrary.) The Jews, however, seem never to have employed a second Elul, but only the second Adar. The question of when the Jews adopted the 19-year cycle is not settled. Since that cycle was known in Babylonia along before the Christian Era, and many Jews lived there from the 6th century b.c., it would seem hardly probable that the Jewish rabbis who were in charge of the calendar would remain ignorant of the principles of calendrical calculation until the fixed calendar was introduced, long after Christ’s day. It is probable that such principles were known long before the traditional methods were abandoned. Up to the time of the destruction of the Temple, the barley harvest was the major factor, but after that, and especially after the Jews were driven away from Jerusalem, it was less relevant to the problem that the convenience of uniform calculation in widely scattered areas.   သမ္မာကျမ်းတွင် ၁၉ နှစ်စက်ဝန်းကို မဖော်ပြထားသော်လည်း၊ မုယောစပါးရိတ်သိမ်းမှုစည်းမျဉ်းသည် ၁၉ နှစ်တွင် လအပို ၇ လ၏ ပျမ်းမျှကို အလိုအလျောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် ပွဲတော်များ၏ ဥပဒေများသည် ပြက္ခဒိန်စည်းမျဉ်းများကို သတ်မှတ်မထားဘဲ၊ ပါလက်စတိုင်းပြက္ခဒိန်ကို သဘာဝကျစွာ ရိုးရှင်းစွာ ထိန်းညှိပေးသည်။ Although the Bible nowhere hints of any 19-year cycle, the barley harvest rule would automatically result in an average of 7 extra months in every 19 years. Thus the laws of the festivals, without specifying any calendrical rules as such, served to regulate the Palestinian calendar naturally and simply.   လများတွက်ချက်ခြင်းနှင့် စောင့်ကြည့်ခြင်း။— ၁၃ လမြောက်လပြဿနာသည် ၂ နှစ်သို့မဟုတ် ၃ နှစ်တွင် တစ်ကြိမ်သာဖြစ်ပေါ်သော်လည်း၊ လအစ၏မေးခွန်းသည် အမြဲရှိနေသည်။ အထူးသဖြင့် ပြည်နှင်ဒဏ်ပြီးနောက်၊ ဂျူးအများစုသည် ဘဇွန်းတွင် ကျန်ရှိနေခဲ့သောအခါ၊ သစ္စာရှိသူအားလုံးကို လဆန်းနှင့် ပွဲတော်များကို တစ်ပြိုင်နက်ကျင်းပရန် ထိန်းသိမ်းရန်မှာ အလွန်အရေးကြီးသောပြဿနာဖြစ်သည်။ စာရွက်စာတမ်းများရက်စွဲတွင် ကွဲပြားမှုသည် သေးငယ်သောကိစ္စဖြစ်သော်လည်း၊ အချို့သောဂျူးများသည် အခြားသူများကျင်းပနေစဉ် သန့်ရှင်းသောနေ့များကို ညစ်ညမ်းစေမည့်အလားအလာသည် ဘုရားကိုင်းရှိုင်းသူများအတွက် စက်ဆုပ်ဖွယ်ဖြစ်သည်။ Calculation of the Months Versus Observation.—The question of the 13th month arose only once in two or three years, but the question of the beginning of the month was ever present. Especially after the captivity, when the majority of Jews remained in Babylonia, it was a very real problem to keep all the faithful observing the new moons and festivals together. The mere difference in the dating of documents was a minor matter, but the prospect of some Jews profaning sacred days while others were observing them was abhorrent to the pious.   ဗိမာန်တော်၏ သန့်ရှင်းမှုနှင့် ယဇ်ပုရောဟိတ်များ၏ ဂုဏ်သိက္ခာသည် ဘဇွန်းဂျူးများကို ဤကိစ္စတွင် အာဏာအတွက် ပါလက်စတိုင်းကို မျှော်ကြည့်စေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ပြည်နှင်ဒဏ်ပြီးနောက်ပြက္ခဒိန်သည်၊ ဘဇွန်းတွင် ရာစုနှစ်များစွာ ကျန်ရှိနေခဲ့သော ဂျူးများကိုပင် ဂျေရုဆလင်တွင် ထိန်းညှိခဲ့သည်။ လဆန်းနေ့—အနည်းဆုံး ၂၉ ရက်လပြီးနောက်—ကို ပါလက်စတိုင်း၏ အစွန်အဖျားဒေသများသို့ တောင်ထိပ်မှတောင်ထိပ်သို့ ထပ်ကျော့ဖြန့်ဝေသော မီးအချက်ပြမှုများဖြင့် ကြေညာခဲ့သည်။ သို့သော် နောက်ဆုံးတွင်၊ ဆမာရိလူမျိုးများက ၂၉ ရက်ပြီးနောက် လဆန်းကို တစ်ရက်စောပြီး မီးအချက်ပြမှုများဖြင့် လှည့်စားခဲ့သဖြင့်၊ အဝေးကျသော ဂျူးများသည် ၃၀ ရက်ရှိသင့်သောလကို ၂၉ ရက်ပြီးနောက် လဆန်းကို စတင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မီးအချက်ပြမှုများကို ပြေးသူများဖြင့် စာတိုများဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ The sanctity of the Temple and the prestige of the priesthood kept the Babylonian Jews looking toward Palestine for authority in this matter. Thus the postexilic calendar, even as followed by those Jews who remained for centuries in Babylonia, was regulated in Jerusalem. The first day of the month—at least after each 29-day month—was announced by fire signals repeated from mountaintop to mountaintop to the outlying districts of Palestine, and even on to Babylonia. Eventually, however, false beacons, lighted a day early by the Samaritans, misled the distant Jews into beginning a new month after 29 days when the outgoing month should have had 30 days. Consequently the fire signals were replaced by messages sent by runners.   အီဂျစ်တွင်၊ မီးအချက်ပြမှုများကို အသုံးမပြုနိုင်သဖြင့်၊ နောက်ပိုင်းတွင် ပါလက်စတိုင်းပြင်ပနိုင်ငံများအားလုံးတွင်၊ ဂျူးများသည် မဖြစ်မနေ မှန်ကန်သောနေ့ကို ရရှိရန် လဆန်းနှင့် ပွဲတော်များကို နှစ်ရက်ဆက်လက်ကျင်းပခဲ့သည်။ ၂၉ ရက်လပြီးနောက် လတစ်လသည် ၃၀ ရက်ရှိမည်ဟု ယူဆ၍မရပါ။ လဆန်းပထမရက်နှင့်ပတ်သက်၍ ဤသံသယသည် ၃၀ ရက်နှင့် ၎င်းနောက်တစ်ရက်ကို နှစ်ရက်စလုံးကျင်းပရန် ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ဤဓလေ့ကို ရောမတွင် ကောင်းစွာသိရှိထားသည်။ ဟိုရေ့စ်သည် ၎င်း၏ သရော်စာများတွင် (၁. ၉. ၆၇-၇၀) ဂျူးများ၏ “သုံးဆယ်ရက်မြောက်ဥပုသ်နေ့” ကို ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ In Egypt, where fire signals could not be used, and afterward in all countries outside Palestine, the Jews came to observe new moons and festivals on two successive days, in order to be sure of having the right day. Even a month that followed a 29-day month could not be assumed to have 30 days; this doubt as to the first of the new month led to the observance of both the 30th and the day following. This custom was well known in Rome. Horace referred in his Satires (i. 9. 67–70) to the Jewish “tricesima sabbata,” or “30th-day sabbath”:   “ဟိုရေ့စ်: ‘မင်းဘာကြောင့် ငါနဲ့လျှို့ဝှက်စကားပြောချင်နေလဲ ငါမသိဘူး’ လို့ပြောနေတာပဲ။ ဖူစကပ်စ်: ‘ငါမှတ်မိတယ်၊ ဒါပေမယ့် ပိုကောင်းတဲ့အချိန်မှာ ငါပြောမယ်။ ဒီနေ့က သုံးဆယ်ရက်မြောက်ဥပုသ်နေ့ပဲ။ အရေဖျားလှီးထားတဲ့ ဂျူးလူမျိုးတွေကို စိတ်ဆိုးအောင်လုပ်ချင်လား?’” “Horace: ‛Certainly I do not know why you wish to speak secretly with me, you were saying.’ “Fuscus: ‛I remember well, but in a better time let me speak: today is tricesima sabbata: do you wish to offend the circumcised Jews?’”   လများရဲ့ သက်တမ်းကို တွက်ချက်မှုနဲ့ သိနိုင်ခဲ့ပြီးနောက်၊ လများကို တိုက်ရိုက်ကြည့်ရှုစရာမလိုဘဲ ကြိုတင်သိနိုင်ခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် လက်တွေ့ကြည့်ရှုမှုကနေ သုံးဆယ်ရက်နဲ့ နှစ်ဆယ့်ကိုးရက်ရှိတဲ့ လများရဲ့ ပုံမှန်အစီအစဉ်ကို ဘယ်အချိန်မှာ ပြောင်းလဲခဲ့တယ်ဆိုတာ ငါတို့မသိဘူး။ အီဂျစ်မှာ တွေ့ရှိခဲ့တဲ့ ရက်စွဲပါဂျူးစာရွက်စာတမ်းတွေကနေ ပြည်နှင်ဒဏ်ပြီးခေတ်ရဲ့ ပြက္ခဒိန်အလေ့အထတွေအကြောင်း သိသာထင်ရှားတဲ့ အထောက်အထားတွေ ရှိပေမယ့်၊ ဒီအထောက်အထားတွေက တွက်ချက်မှုနဲ့ ကြည့်ရှုမှုဆိုတဲ့ မေးခွန်းပေါ်မှာ အမြင်ကွဲလွဲမှုတွေကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့တယ်။ After the lengths of the months became a matter of calculation, they could be known in advance without depending on direct observation. Unfortunately we do not know when the change was made from observation to a regular sequence of 30-day and 29-day months. We have considerable direct evidence of postexilic calendar practice from dated Jewish documents found in Egypt, but the evidence from these sources has given rise to differences of opinion on the question of calculation versus observation.   ပြက္ခဒိန်တာဝန်ရှိသူတွေဟာ တွက်ချက်မှုနည်းလမ်းတွေကို အသုံးပြုခဲ့ပေမယ့်၊ လတိုင်းဒါမှမဟုတ် အနည်းဆုံး နီစန်လအတွက် လခြမ်းပေါ်လာတာကို သတင်းပို့ဖို့ သက်သေတွေကို ဆင့်ခေါ်တဲ့အလေ့အထကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းခဲ့တာဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒီလိုရိုးရာလုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေဟာ မလိုအပ်တော့တဲ့အခါမှာတောင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းခဲ့တာဟာ သဘာဝပဲ။ It is likely that the calendar officials employed methods of calculation while still retaining the practice of summoning witnesses to report the appearance of the crescent every month, or at least for the month of Nisan. Such traditional procedures would naturally be retained long after they had become unnecessary.   လတစ်လဟာ လခြမ်းကြည့်ရှုမှု ဒါမှမဟုတ် သက်သေတွေရဲ့ အတည်ပြုမှုပေါ်မှာ မူတည်နေတဲ့ကာလမှာ၊ လများ မသေချာမှုတွေရှိခဲ့တယ်။ ဘာလို့ဆို အချို့သော ပြောင်းလဲနိုင်တဲ့အချက်တွေကြောင့် လခြမ်းရဲ့ တကယ့်ပေါ်လာမှုကို ကြိုတင်မသိနိုင်လို့ပဲ။ လများ နှစ်ဆယ့်ကိုးရက်မြောက်ညမှာ လခြမ်းကိုမမြင်ရရင် လတစ်လမှာ သုံးဆယ်ရက်ရှိသင့်တယ်လို့ ဆိုလိုပေမယ့်၊ မြင်နိုင်မှုကို မတော်တဆပိတ်ဆို့ထားတဲ့ ရာသီဥတုအခြေအနေတွေကြောင့် ဂျေရုဆလင်မှာထက် တချို့နေရာတွေမှာ နောက်ကျမှ မြင်ရတာလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်။ ပြီးတော့ ပါလက်စတိုင်းနဲ့ ဘေဘီလုံးနီးယားအကြား လောင်ဂျီတွဒ် ကွာခြားမှုက တစ်ခါတစ်ရံ ဂျေရုဆလင်မှာ လခြမ်းပေါ်လာပြီးနောက် ဘေဘီလုံးနီးယားမှာ လပြီးနေမထိုးခင်ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒီမသေချာမှုတွေဟာ နက္ခတ္တဗေဒအရ လဆုံးညမှာ “လဆုံးည” လို့ခေါ်တဲ့ လသစ်ကို တွက်ချက်နိုင်ပြီးနောက်မှာတောင် ဆက်လက်ရှိနေခဲ့တယ်။ During the period when the month depended on the observation of the crescent, or on confirmation by witnesses, there was uncertainty in distant places as to the correct day of the month, for, on account of certain variable factors, the actual appearance of the crescent could not be predicted. The failure to see a crescent on the evening after the 29th of the month might mean that the month should have 30 days, but it might also mean that atmospheric conditions unfavorable to visibility might delay its being seen in some places later than in Jerusalem. And the difference in longitude between Palestine and Babylonia could sometimes mean that the crescent became visible in Jerusalem after it had already set for Babylonia (see next section). These elements of uncertainty operated even after the astronomical new moon, called “the moon in conjunction,” could be computed. လနဲ့ ကြည့်ရှုထားတဲ့ လပြက္ခဒိန် နက္ခတ္တဗေဒအရ လသစ်နဲ့ မြင်နိုင်တဲ့ လသစ် (သို့မဟုတ် လခြမ်း) အကြား ကာလဟာ ပြောင်းလဲနိုင်တယ်။ ကမ္ဘာက နေကို တစ်နှစ်အတွင်း တစ်ပတ်လှည့်တဲ့အခါ၊ လက ကမ္ဘာကို ဆယ့်နှစ်ကြိမ်နဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပတ်လှည့်တယ်။ လရဲ့ တစ်ပတ်လှည့်တိုင်း (လပြက္ခဒိန်တစ်လကို ဖြစ်ပေါ်စေတယ်)၊ လက ကမ္ဘာနဲ့ နေကြားကို ဖြတ်ပြီး၊ နေရဲ့ဆန့်ကျင်ဘက်ဘက်မှာလည်း ဖြတ်သွားတယ်။ နေရဲ့ဆန့်ကျင်ဘက်မှာ လရဲ့မျက်နှာကို နေရောင်ခြည်နဲ့ အပြည့်အဝထိတာကိုမြင်ရတဲ့အခါ၊ ငါတို့က “လပြည့်” လို့ခေါ်တယ်။ လက ငါတို့နဲ့ နေကြားကို ဖြတ်သွားတဲ့အခါ၊ ငါတို့ဘက်ကို အလင်းမထိတာကြောင့် လုံးဝမမြင်ရဘူး။ လက ကမ္ဘာနဲ့ နေကြားကနေ ထွက်လာပြီး လခြမ်းပုံစံနဲ့ မြင်နိုင်လာတဲ့အခါ—ဆိုလိုတာက အလင်းထိထားတဲ့အပိုင်းရဲ့ အစွန်းကို မြင်ရတဲ့အခါ—ငါတို့က “လသစ်” လို့ခေါ်တယ်။ The Moon and the Observed Lunar Month.—The interval between the astronomical new moon and the visible new moon (or crescent), with which the ancient Semites began each month of their observed lunar calendar, is variable. As the earth moves in one year round the sun, the moon circles the earth 12 times and a fraction. During each revolution of the moon (which marks a lunar month), that body passes between the earth and the sun, and also passes the point on the opposite side of the earth from the sun. When we see it opposite the sun, with its face completely illuminated by sunlight, we say that the moon is “full.” When it passes between us and the sun, we do not see it at all because the side toward us is unlighted. When it emerges from between the earth and the sun and becomes visible to us in crescent form—that is, we see the edge of its lighted portion—we say that it is “new.”  ဒါကို ပိုနားလည်ဖို့အတွက်၊ ကမ္ဘာရဲ့ဗဟိုနဲ့ နေရဲ့ဗဟိုကို ဆက်ထားတဲ့ စိတ်ကူးယဉ်မျဉ်းကြောင်းတစ်ခုကို မြင်ယောင်ကြည့်ပါ။ လက ကမ္ဘာကို ပတ်လှည့်တဲ့အခါ၊ သူ့ရဲ့လမ်းကြောင်းဟာ ကမ္ဘာရဲ့ပတ်လမ်းနဲ့ ထောင့်စောင်းထားတဲ့ ပြောင်းလဲနိုင်တဲ့ပြင်ညီပြင်မှာ ရှိတယ်။ ဒါကြောင့် တစ်လလျှင် ကမ္ဘာနဲ့ နေကြားကို ဖြတ်သွားတဲ့အခါ၊ တစ်ခါတစ်ရံ ကမ္ဘာရဲ့ပတ်လမ်းပြင်ညီပြင်ထက် အထက်မှာ၊ တစ်ခါတစ်ရံ အောက်မှာရှိတယ်။ တစ်ခါတစ်ရံ လက ဒီမျဉ်းကြောင်းကို ဖြတ်သွားပြီး သူ့ရဲ့အရိပ်က ကမ္ဘာပေါ်ကို တိုက်ရိုက်ကျရင်၊ အရိပ်ထဲက ကြည့်ရှုသူတွေက လရဲ့အနက်ရောင်အဝိုင်းကို နေရဲ့တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဒါမှမဟုတ် အားလုံးကို မှောင်သွားစေတဲ့ နေကြတ်ခြင်းကို မြင်ရတယ်။ များသောအားဖြင့်၊ လက ဒီစိတ်ကူးယဉ်မျဉ်းကြောင်းကို အပေါ်က ဖြတ်သွားရင် နေကို မဖုံးထားဘဲ မမြင်နိုင်ဘူး။ ဒါကြောင့် ဖြတ်သွားတဲ့အချိန် (နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်တွေက လဆုံးညလို့ခေါ်တယ်) ကို ကြည့်ရှုလို့မရဘူး။ လဆုံးညရဲ့ အချိန်ကို (နက္ခတ္တဗေဒအရ လသစ်) ပြက္ခဒိန်တချို့နဲ့ နှစ်စဉ်ကြေညာစာအုပ်တွေမှာ အနက်ရောင်အဝိုင်းနဲ့ သင်္ကေတပြထားတယ်။ In order to understand this better, let us visualize an imaginary line connecting the center of the earth and the center of the sun. As the moon circles our globe its path lies in a variable plane tilted at an angle in relation to that of the earth; therefore it is sometimes above and sometimes below the plane of the earth’s orbit as each month it passes between us and the sun and crosses the earth-sun line. If, as happens occasionally, the moon intersects this line, so that its shadow falls directly on our globe, observers within that shadow see its black disk darkening part or all of the sun in a solar eclipse. Most of the time, when it crosses above or below the imaginary line, it does not obscure the sun, but remains invisible, and therefore the exact time of the crossing (which astronomers call conjunction) cannot be observed. The time of conjunction (the astronomical new moon) is given in almanacs and on some calendars, where it is symbolized by a solid black disk.   ဒါပေမယ့် လခြမ်းဟာ ပြက္ခဒိန်မှာ “လသစ်” လို့မှတ်သားထားတဲ့ နေ့မှာ ညနေခင်းမှာ မြင်နိုင်ဖို့ဆိုတာ ခဲယဉ်းတယ်။ လက နေ့အချိန်မှာ လဆုံးညကို ဖြတ်သွားရင်၊ နေနဲ့ အလွန်နီးကပ်နေတာကြောင့် နေဝင်ပြီးနောက် ညနေခင်းမှာ မမြင်နိုင်ဘူး။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် တစ်ရက်ခွဲလောက် အကြာမှာ လက နေကို လုံလောက်အောင်ကျော်သွားပြီး အလင်းထိထားတဲ့ဘက်ကို ကမ္ဘာဆီ လှည့်လာတဲ့အခါ လခြမ်းအဖြစ် ပေါ်လာတယ်။ လခြမ်းမြင်နိုင်လာတဲ့အခါ၊ ကမ္ဘာရဲ့တစ်နေရာမှာ နေဝင်ပြီးနောက်မှာ မြင်နိုင်ပေမယ့်၊ လပြီးနေမထိုးခင် အရှေ့ဘက်မှာရှိတဲ့ တခြားနေရာတွေမှာ ကြည့်ရှုသူတွေက နောက်တစ်ညမှ လခြမ်းကို မမြင်နိုင်ဘူး။ ဒါကြောင့် လခြမ်းကြည့်ရှုမှုနဲ့ စတင်တဲ့ လပြက္ခဒိန်ဟာ တစ်ခါတစ်ရံ အီဂျစ် ဒါမှမဟုတ် ဂျေရုဆလင်မှာ ဘေဘီလုံးနီးယားထက် တစ်ရက်စောပြီး စတင်နိုင်တယ်။ But it is not often that the crescent becomes visible in the evening sky on the day marked “New Moon” in the almanac. When the moon passes conjunction during the day, it is too nearly in line with the sun to be seen that evening after sunset. Only after an interval—averaging about a day and a half—does it move far enough past the sun to bring its lighted side toward the earth sufficiently to appear as a crescent. When the crescent becomes visible, it may be seen on one part of the earth just after sunset, but observers on other parts of the globe farther east, for whom the moon will have already set, cannot see the crescent until the next evening. That is why the lunar month, starting with the observation of the crescent, could sometimes begin a day earlier in Egypt or Jerusalem, for example, than it would in Babylon.   လဆုံးညနဲ့ မြင်နိုင်တဲ့ လခြမ်းအကြား ကာလဟာ လဆုံးညရဲ့ အချိန်နဲ့ နေရာဒေသတင်မကဘဲ၊ လရဲ့ လမ်းကြောင်းရဲ့ မြန်နှုန်းနဲ့ ထောင့်အပေါ်မှာလည်း မူတည်တယ်၊ ဒါတွေကလည်း ပြောင်းလဲနိုင်တယ်။ လရဲ့လှုပ်ရှားမှု နှေးတဲ့အခါ၊ နေကို လုံလောက်အောင်ကျော်ဖြတ်ဖို့ နှစ်ရက်ကနေ သုံးရက်လောက် ကြာနိုင်တယ်။ ထပ်ပြီး၊ ရာသီဥတုအခြေအနေတွေက မြင်နိုင်မှုကို ထိခိုက်စေတယ်၊ တစ်ခါတစ်ရံ ရာသီအလိုက် လခြမ်းဟာ ပထမညမှာ တိမ်တွေနဲ့ ဖုံးနေနိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် နှစ်ဆယ့်ကိုးရက်ရှိတဲ့ လပြက္ခဒိန်ကို သုံးဆယ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး လသစ်ကို တစ်ရက်နောက်ကျစေနိုင်တယ်။ The interval between conjunction and the visible crescent varies not only with the hour of conjunction and the locality, but also with the speed and angle of the moon’s course, which are variable. When it is slower, the moon takes longer—perhaps two or three days—to move far enough from the sun to be seen. Further, atmospheric conditions affect visibility, and in certain seasons the crescent may be entirely obscured by clouds on the first evening, and so a 29-day lunar month might be given 30 days and the new month delayed one day.   ပြည်နှင်ဒဏ်ပြီးခေတ်ရဲ့ လအမည်များ ပြည်နှင်ဒဏ်ကနေ ပြန်လာပြီးနောက်၊ ဘေဘီလုံးနီးယားရဲ့ လအမည်တွေကို အနည်းငယ်ပြောင်းလဲထားတဲ့ စာလုံးပေါင်းနဲ့ လက်ခံအသုံးပြုခဲ့တယ်။ နှစ်စပေါ်မှာ ဆောင်းရာသီနဲ့ နွေဦးရာသီ နှစ်မျိုးလုံးကို အသုံးပြုပုံရှိတယ်။ နှစ်ကို ဆောင်းရာသီကစတင်သည်ဖြစ်စေ၊ နွေဦးကစတင်သည်ဖြစ်စေ၊ နီစန်က အမြဲတမ်း ပထမလ၊ တီရှရီက ခုနှစ်လမြောက်၊ အာဒါက ဆယ့်နှစ်လမြောက်အဖြစ် သတ်မှတ်တယ်။ ဒါကြောင့် ပြည်သူ့နှစ်ဟာ ခုနှစ်လမြောက်နဲ့ စတင်ပြီး ခြောက်လမြောက်နဲ့ ပြီးဆုံးတယ်။ လများရဲ့ အစီအစဉ်နဲ့ ငါတို့ရဲ့ ပြက္ခဒိန်နဲ့ အနီးစပ်ဆုံး ညီမျှမှုတွေကို အောက်ကဇယားမှာ ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားတယ်။ The Postexilic Month Names.—After the return from Exile, the Babylonian month names were adopted, in slightly changed spelling, as has been mentioned. As for the beginning of the year, both fall and spring reckoning seem to be used in the postexilic books of the Bible. It is to be kept in mind that regardless of whether the year is reckoned from the autumn or from the spring, Nisan is always numbered as the 1st month, Tishri the 7th, and Adar the 12th. Thus the civil year begins with the 7th month and ends with the 6th. This alignment of the months, and the approximate equivalents in our calendar, is made clear by the following tabulation:  ဂျူးပြက္ခဒိန် (ပြည်နှင်ဒဏ်ပြီးခေတ်ရဲ့ ဘေဘီလုံးနီးယားက ဆင်းသက်လာတဲ့ လအမည်များ) ဘာသာရေးနှစ် (နွေဦးမှ နွေဦးသို့) ဂျူးလများ၏ စတင်မှု (လပေါ်မူတည်၍ တစ်လအတွင်း ပြောင်းလဲနိုင်သည်) ပြည်သူ့နှစ် (ဆောင်းမှ ဆောင်းသို့) လများ၏ အစီအစဉ် လများ၏ အစီအစဉ် ၁. နီစန် မတ်/ဧပြီ ၂. အီယား* ဧပြီ/မေ ၃. ဆီဗန် မေ/ဇွန် ၄. တမ္မုဇ်* ဇွန်/ဇူလိုင် ၅. အဘ်* ဇူလိုင်/သြဂုတ် ၆. အီလူလ် သြဂုတ်/စက်တင်ဘာ ၇. တီရှရီ* စက်တင်ဘာ/အောက်တိုဘာ ၇. တီရှရီ* ၈. မာရှေ့စဗန်* အောက်တိုဘာ/နိုဝင်ဘာ ၈. မာရှေ့စဗန်* ၉. ကစလဗ် (ချစလူ) နိုဝင်ဘာ/ဒီဇင်ဘာ ၉. ကစလဗ် (ချစလူ) ၁၀. တဘတ် ဒီဇင်ဘာ/ဇန်နဝါရီ ၁၀. တဘတ် ၁၁. ရှဘတ် ဇန်နဝါရီ/ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁. ရှဘတ် ၁၂. အာဒါ† ဖေဖော်ဝါရီ/မတ် ၁၂. အာဒါ† မတ်/ဧပြီ ၁. နီစန် ဧပြီ/မေ ၂. အီယား* မေ/ဇွန် ၃. ဆီဗန် ဇွန်/ဇူလိုင် ၄. တမ္မုဇ်* ဇူလိုင်/သြဂုတ် ၅. အဘ်* သြဂုတ်/စက်တင်ဘာ ၆. အီလူလ် the jewish calendar (With postexilic month names derived from Babylonia)   Religious Year (Spring to Spring)   Beginning of Jewish months (varying with moon, within range of one month)   Civil Year (Fall to Fall)   Order of the months       Order of the months     1.  Nisan    March/April         2.  Iyyar*    April/May         3.  Sivan    May/June         4.  Tammuz*    June/July         5.  Ab*    July/Aug.         6.  Elul    Aug./Sept.         7.  Tishri*    Sept./Oct.     7.  Tishri*     8.  Marheshvan*    Oct./Nov.     8.  Marheshvan*     9.  Kislev (Chisleu)    Nov./Dec.     9.  Kislev (Chisleu)   10.  Tebeth    Dec./Jan.   10.  Tebeth   11.  Shebat    Jan./Feb.   11.  Shebat   12.  Adar†    Feb./March   12.  Adar†        March/April     1.  Nisan        April/May     2.  Iyyar*        May/June     3.  Sivan        June/July     4.  Tammuz*        July/Aug.     5.  Ab*        Aug./Sept.     6.  Elul         ပြည်နှင်ဒဏ်ပြီးနောက်ကာလရှိ သမ္မာကျမ်းစာထဲတွင် နှစ်သုံးမှု ဧဇကျေလသည် ယေဟောယခင်၏ ပြည်နှင်ဒဏ်ကာလမှစတင်သည့် သူ၏ခေတ်နှစ်များကို နီစန်လမှစတင်သည်ဖြစ်စေ၊ တစ်ရှရီလမှစတင်သည်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ဘုရင်၏သိမ်းဆည်းခံရသည့်နေ့မှ နှစ်ပတ်လည်နေ့များအဖြစ် ရေတွက်သည်ဖြစ်စေ ရှင်းလင်းစွာမဖော်ပြထားပါ။ သို့သော် ဧဇကျေလသည် ယေဘုယျအားဖြင့်ယုံကြည်ထားသည့်အတိုင်း နွေဦးမှ နှစ်ကိုရေတွက်ခဲ့လျှင်၊ သူသည် ဘီစီလိုနီးယားတွင်နေထိုင်ပြီး နီစနူး (နီစန်လ) မှစတင်သည့် တရားဝင်ဘီစီလိုနီးယားပြက္ခဒိန်ကို အသုံးပြုခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် သူ၏အသုံးပြုမှုသည် ဂျူးပြက္ခဒိန်အလေ့အကျင့်နှင့် သက်ဆိုင်မှုမရှိပေ။ ဟဂ္ဂဲနှင့် သူ၏တစ်ခေတ်တည်းဖြစ်သူ ဇာခရိယတို့သည် (ဇာခရိယသည် ရှင်းလင်းမှုမရှိသော်လည်း) ယေဘုယျအားဖြင့် နွေဦးနှစ်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ ဟဂ္ဂဲ ၁:၁ နှင့် ၂:၁, ၁၀ ရှိ ဖြစ်ရပ်များကို အချိန်စဉ်အတိုင်း ဖော်ပြထားလျှင်၊ ဒါရိအုတ်၏ ဒုတိယနှစ်တွင် ခြောက်လပြီးနောက် ခုနစ်လနှင့် ကိုးလတို့ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ ခုနစ်လသည် နှစ်သစ်တစ်ခု၏အစဖြစ်ခဲ့လျှင် ဤသို့ဖြစ်ပေါ်နိုင်မည်မဟုတ်ပေ။ ဧသတာကျမ်းတွင် နီစန်လကို ပထမလ၊ စီဝမ်လကို တတိယလ၊ အာဒါလကို ဆယ့်နှစ်လမြောက်လအဖြစ် ဖော်ပြထားသော်လည်း၊ ဂျူးလူမျိုးများ နှစ်သစ်ကို မည်သို့ရေတွက်သည်ကို ထင်ရှားစေခြင်းမရှိပေ။ အကြောင်းမှာ ဤကျမ်းတွင်ဖော်ပြထားသည့်ရက်စွဲများသည် ပါးရှားအုပ်ချုပ်ရေးခေါင်းဆောင်များ၏ တရားဝင်လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် သက်ဆိုင်ပြီး၊ ဤဖြစ်ရပ်များကို ဘီစီလိုနီးယားကို ဆိုင်းရပ်စ်က သိမ်းပိုက်ပြီးကတည်းက ပါးရှားမင်းများက လက်ခံအသုံးပြုခဲ့သည့် ဘီစီလိုနီးယားပြက္ခဒိန်ဖြင့် ရက်စွဲတပ်ထားဖွယ်ရှိသည်။ The Postexilic Year in the Bible.—Ezekiel does not make it clear whether the years of his era, beginning with the exile of Jehoiachin, were reckoned from Nisan or from Tishri, or were counted by anniversaries from the date of the king’s captivity. But if Ezekiel, as is generally held, reckoned the year from the spring, he may have done so because he lived in Babylonia and used the official Babylonian calendar, which began the year with Nisanu (Nisan). Thus his usage would have no bearing on Jewish calendar practice. Haggai, and presumably his contemporary and colleague, Zechariah (although the latter is inconclusive), are generally believed to have used the spring year, for if the events of Haggai 1:1 and 2:1, 10 are related in chronological order, the 7th and 9th months followed the 6th month in the 2d year of Darius, as could not have occurred if the 7th month had begun a new year. The book of Esther, which identifies Nisan as the 1st month, Sivan as the 3d, and Adar as the 12th, sheds no light on how the Jews reckoned the beginning of the year, since the dates in this book are given in connection with official acts of leaders in the Persian government. These events would presumably be dated in the Babylonian calendar, which the Persian rulers adopted from the time that Cyrus conquered Babylonia.   ဧဇရာနှင့် နေဟမိယတို့၏ကာလတွင် (ဧဇရာ-နေဟမိယသည် မူလက စာအုပ်တစ်အုပ်တည်းဖြစ်သည်)၊ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည့် ဂျူးလူမျိုးများသည် ဘုရင်၏နှစ်များကို ဆောင်းဦးမှစတင်သည့် တစ်ရှရီလဖြင့် ရေတွက်ခဲ့ကြသည်မှာ သက်သေရှိသည် (တတိယတွဲရှိ ခေတ်စဉ်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးကို ကြည့်ပါ)။ နေဟမိယသည် အာတက်ဇာဇီး၏ နှစ်နှစ်ဆယ်မြောက်နှစ်တွင် ချစ်လူး (ကစ်လဗ်၊ ကိုးလမြောက်လ) သည် နီစန်လ (ပထမလ) မတိုင်မီ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည် (နေဟမိယ ၁:၁; ၂:၁)။ သူသည် ယုဒပြည်၏ ရှေးဟောင်းဘုရင်နှစ်ကို စိတ်ကူးထားပြီး၊ ပါးရှားနှစ်သစ်ဖြစ်သည့် နီစန်လထက် ခုနစ်လမြောက်လဖြစ်သည့် တစ်ရှရီလမှ ရေတွက်ခဲ့ပုံရသည်။ ဤနှစ်လများတွင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်များသည် ပါးရှားဘုရင်၏အိမ်တော်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော်လည်း၊ နေဟမိယသည် ယေရုဆလင်မြို့သို့သွားရောက်ပြီး ယုဒလူမျိုးအသိုင်းအဝိုင်းကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီးမှ ဤစာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ဤသို့သောအခြေအနေတွင်—ယုဒပြည်၏ရှေးဟောင်းမြို့တော်တွင် ဂျူးအုပ်ချုပ်ရေးကို ပြန်လည်ထူထောင်ရာတွင်—အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ပြန်လည်နိုးကြွလာပြီး ယုဒပြည်၏ ရှေးဟောင်းပြက္ခဒိန်နှင့် ဘုရင်နှစ်သုံးမှုသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားခြင်းသည် သဘာဝကျသည်။ ထို့ပြင်၊ ဧဇရာနှင့် နေဟမိယတို့၏ ရာစုနှစ်တွင် ရေးသားခဲ့သည့် အီဂျစ်ရှိ ဂျူးကိုလိုနီမှ စာရွက်စာတမ်းတစ်ခုက အီဂျစ်ရှိ ဂျူးလူမျိုးများသည်လည်း ဆောင်းဦးတွင် စတင်သည့် ဂျူးပြက္ခဒိန်နှစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်ကို ပြသသည်။ In the time of Ezra and Nehemiah (Ezra-Nehemiah was originally one book), there is proof that the returned Jews counted the years of the king from the fall, presumably by the civil year beginning with Tishri (see article on chronology in Vol. III). Nehemiah mentions Chisleu (Kislev, the 9th month) as preceding Nisan (the 1st month) in the 20th year of Artaxerxes (Neh. 1:1; 2:1). Evidently he was thinking in terms of the old regnal year of Judah and reckoning from the 7th month, Tishri, rather than the Persian new year in Nisan. Although the events mentioned in these two months occurred in the Persian king’s palace, the book was not written until after Nehemiah had gone to Jerusalem and engaged in the rebuilding of the Jewish community there. In such a situation—under the restoration of a Jewish administration at the ancient capital of Judah—it was natural that there should be a resurgence of patriotism, and a return to the old calendar and regnal year of Judah. Further, a document from a Jewish colony in Egypt, written in the same century with Ezra and Nehemiah, shows that these Jews in Egypt also used a Jewish calendar year beginning in the fall.     ပြည်နှင်ဒဏ်ပြီးနောက်ကာလ၏ ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် ပြက္ခဒိန် အီဂျစ်မှ ဂျူးစာရွက်စာတမ်းများ—ဤနောက်ဆုံးဖော်ပြထားသည့် စာရွက်စာတမ်းသည် နိုင်းလ်မြစ်ရှိ အယ်လီဖန်တင်းကျွန်းပေါ်တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည့် အာရမိတ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသည့် စာရွက်စာတမ်းပေါင်း တစ်ရာကျော်အနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤစာရွက်စာတမ်းများသည် ဂျူးစစ်သည်များနှင့် ၎င်းတို့၏မိသားစုများက အခြေချနေထိုင်ခဲ့သည့် နယ်စပ်စခန်းမြို့၏ အပျက်အစီးများမှ ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အယ်လီဖန်တင်းမှ ဤအာရမိတ်စာရွက်စာတမ်းများ (တစ်ခါတစ်ရံ အဆွမ်စာရွက်စာတမ်းများဟု မမှန်ကန်စွာ ခေါ်ဆိုကြသည်) သည် အလွန်စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းစာရွက်စာတမ်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် သေတမ်းစာ၊ စာချုပ်များ၊ စာများ၊ နှင့် အခြားစာရွက်စာတမ်းများဖြစ်ပြီး၊ ဘီစီငါးရာစုနှစ်၊ ဧဇရာနှင့် နေဟမိယတို့၏ ရာစုနှစ်မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ဤစာရွက်စာတမ်းများတွင် ဒေသခံဂျူးလူမျိုးများ၏ အများပြည်သူဆိုင်ရာနှင့် ပုဂ္ဂလိကရေးရာများကို ဖော်ပြရုံသာမက၊ ပါလက်စတိုင်းရှိ ဂျူးလူမျိုးများ၊ ပသခါပွဲ၊ သမ္မာကျမ်းစာတွင် ဖော်ပြထားသည့် တရားဝင်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၊ နှင့် ကိုလိုနီသူများက တည်ဆောက်ခဲ့သည့် အယ်လီဖန်တင်းရှိ ဂျူးဗိမာန်တို့ကဲ့သို့ စိတ်ဝင်စားဖွယ်အချက်များကိုပါ ဖော်ပြထားသည်။ ဤစာရွက်စာတမ်းများထဲမှ အချို့သည် လိပ်ထားပြီး တံဆိပ်ခတ်ထားသည့်ပုံစံဖြင့် တွေ့ရှိခဲ့ရပြီး၊ ပြည်နှင်ဒဏ်ပြီးနောက် ဂျူးလူမျိုးများအသုံးပြုခဲ့သည့် ဘာသာစကား၏ အတိအကျပုံစံ—ဟီဘရူးနှင့် နီးကပ်စွာဆက်စပ်နေသည့် အာရမိတ်ဘာသာစကား—ကို ပြသသည်။ ၎င်းသည် ဘီစီလိုနီးယားနှင့် ပါးရှားအင်ပါယာတစ်လျှောက် နိုင်ငံတကာအသုံးပြုခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသူများ၏ ကာလတွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် စာလုံးပေါင်းနှင့် လက်ရေးပုံစံ၊ မင်နှင့် “စက္ကူ”၊ ဧဇရာကျမ်းတွင် ပါးရှားမှတ်တမ်းများမှ ကိုးကားထားသည့် အာရမိတ်အပိုင်းများနှင့် ဆင်တူသည့် တော်ဝင်အမိန့်ပုံစံ၏ ဥပဒေဆိုင်ရာ စကားအသုံးအနှုန်းများကိုလည်း ပြသသည်။ ဤအာရမိတ်အပိုင်းများကို ဝေဖန်သူများက ကျမ်း၏သမိုင်းမဟုတ်ကြောင်း သက်သေပြသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ VI. Archeology and the Postexilic Calendar Jewish Documents From Egypt.—This last-mentioned document is one of over 100, written in Aramaic on papyrus, that have been found been found on the island of Elephantine in the Nile River, in the ruins of a border garrison town settled by Jewish mercenaries and their families. These Aramaic papyri from Elephantine (sometimes inaccurately referred to as the Assuan Papyri) form one of the most interesting collections of ancient documents. They are wills, deeds, contracts, letters, and other documents, coming from the 5th century b.c., the century of Ezra and Nehemiah. In these papers we find not only references to the public and private affairs of the local Jews but also mention of such intriguing items as the Jews in Palestine, the Passover, an official mentioned in the Bible, and a Jewish temple on Elephantine built by the colonists. These papyri, some of which were found still rolled up and sealed, show us the exact form of the language used by the Jews after the Exile—Aramaic, a language closely akin to Hebrew, used internationally in Babylonia and throughout the Persian Empire. They also show us the very spelling and handwriting, the ink and “paper,” of the sort used in the time of the returning exiles, and the legal phraseology of a royal decree of a kind similar to those quoted from the Persian archives in the book of Ezra—the Aramaic passages that were regarded by critics as proving the unhistorical character of the book.   အယ်လီဖန်တင်းမှ ဤရှေးဟောင်းစာရွက်စာတမ်းများသည် အငြင်းပွားမှုများစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့တွင်ပါဝင်သည့် ရက်စွဲများ၏ ပုံမမှန်ပုံစံကြောင့် အချို့နေရာများတွင် အတုအယောင်များဟု ယူဆခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် ဤရက်စွဲများသည် ၎င်းတို့၏စစ်မှန်ကြောင်းကို သက်သေပြသည့် အထောက်အထားကောင်းများဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့သည် အီဂျစ်နှင့် ဂျူးပြက္ခဒိန်ရက်စွဲများကို ထပ်တူကျစေပြီး ၎င်းတို့ကို ရေးသားခဲ့သည့် အတိအကျရက်များကို တွက်ချက်နိုင်စေသည်။ ဤရက်စွဲများသည် ထိုကာလ၏ ဘုရင်များ၏ အုပ်ချုပ်မှုခေတ်စဉ်ကို ပတိုလမီ၏ ကဲနွန်တွင် ရေတွက်ထားသည့်အတိုင်း အတည်ပြသည်။ Indeed, these ancient papyri from Elephantine stirred up much difference of opinion, and were even regarded as forgeries in some quarters because of the unusual form of the date lines many of them bore—double dates in two calendars with sometimes apparently conflicting regnal-year numbers. But these double dates proved to be excellent evidence of their genuineness, for they synchronize the Egyptian and Jewish calendar dates in a way that enables us to calculate the very days on which they were written. These dates corroborate the chronology of the reigns of that period as reckoned in Ptolemy’s Canon.   အယ်လီဖန်တင်း၏ ဂျူးကိုလိုနီသူများသည် ဆိုင်းရပ်စ်၏ဆက်ခံသူ ကမ်ဘိုင်စီးစ်က အီဂျစ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး ပါးရှားအင်ပါယာ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်လာမခံမီ အီဂျစ်တွင် ရှိနှင့်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် နေဘုခါဒ်နဇာက ယေရုဆလင်မြို့ကို ဖျက်ဆီးပြီးနောက် ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရသူများအဖြစ် ပရောဖက် ယေရမိယနှင့်အတူ ရောက်ရှိခဲ့သည့် အုပ်စုတစ်ခုအဖြစ် စတင်ရောက်ရှိခဲ့သလားဆိုသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့မသိရပါ။ သို့သော် ဤစာရွက်စာတမ်းများတွင် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ဖော်ပြချက်များသည် ယေရမိယက ဝေဖန်ခဲ့သည့် အခြေအနေများကို ဖော်ပြသည်—ယေဟောဝါအား ကိုးကွယ်မှုနှင့် ပေါ်ဂန်ဘာသာကို ရောနှောပြီး ကိုးကွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အယ်လီဖန်တင်းရှိ ဂျူးဗိမာန်တွင် ယေဟောဝါကို ပေါ်ဂန်နတ်ဘုရားများနှင့်အတူ ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ The Jewish colonists of Elephantine had been in Egypt before Cyrus’ successor, Cambyses, conquered the country and made it part of the Persian Empire. Whether they first arrived as exiles after the destruction of Jerusalem by Nebuchadnezzar, as did the group who took the prophet Jeremiah with them, we do not know; but the references to religion in these papers reveal the same conditions that Jeremiah deplored—the mingling of paganism with the worship of Jehovah. In the Jewish temple at Elephantine Jehovah was worshiped along with pagan deities.   ဤဂျူးစာရွက်စာတမ်းများ၏ ရက်စွဲများနှင့် အကြောင်းအရာများသည် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရုံသာမက၊ ၎င်းတို့၏ ရက်စွဲများသည် ထိုကာလ၏ ဂျူးပြက္ခဒိန်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကိုလည်း ပေးသည်။ Not only are the dates and contents of these Jewish documents interesting; their date lines furnish information about the Jewish calendar of the period.   ပါးရှားအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ဒေသဆိုင်ရာ ပြက္ခဒိန်များကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းခြင်း—ဆိုင်းရပ်စ်သည် ဘီစီလိုနီးယားကို သိမ်းပိုက်သောအခါ၊ ဘီစီလိုနီးယားကို ပါးရှားအင်ပါယာအတွင်း ပြည်နယ်အစိုးရအဖြစ် ထည့်သွင်းမထားဘဲ၊ ၎င်း၏အစောပိုင်းနယ်မြေသို့ ထည့်သွင်းပြီး မီဒီယားနှင့် ပါးရှားဘုရင်ဘွဲ့အပြင် ဘီစီလိုနီးယားဘုရင်ဘွဲ့ကိုပါ ယူခဲ့သည်။ ဘီစီလိုနီးယားတွင် ပါးရှားလူမျိုးများသည် ထိုနိုင်ငံ၏ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို လက်ခံခဲ့ပြီး ဘီစီလိုနီးယားပြက္ခဒိန်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ တကယ်တော့ ဘီစီလိုနီးယားဘုန်းကြီးများသည် ရာစုနှစ်များစွာ စုဆောင်းထားသည့် နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ အသိပညာနှင့် ပြက္ခဒိန်စနစ်၏ ထိန်းသိမ်းသူများဖြစ်ပြီး၊ ပါးရှားကာကွယ်မှုအောက်တွင် ထွန်းကားခဲ့ပြီး ပြက္ခဒိန်ကို ပိုမိုတိုးတက်စေရန် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ Local Calendars Retained Under Persian Rule.—When Cyrus the Persian conquered Babylon, he did not incorporate Babylonia into Persia under a provincial government; rather he annexed the kingdom to his earlier domain and took the title of king of Babylon in addition to his title of king of Media and Persia. In Babylonia the Persians adopted the language and culture of the country and took over the Babylonian calendar. In fact the Babylonian priests, the custodians of the accumulated astronomical knowledge of centuries, and of the calendar system, flourished under Persian protection and made further advance in the regulation of the calendar.   အလားတူပင်၊ ဆိုင်းရပ်စ်၏သားတော် ကမ်ဘိုင်စီးစ်သည် အီဂျစ်ကို ပါးရှားအင်ပါယာသို့ ထည့်သွင်းသောအခါ၊ အီဂျစ်အစိုးရ၏ ယန္တရားကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းခဲ့ပြီး၊ သူ့ကိုယ်သူ အီဂျစ်ဘုရင်အဖြစ် သရဖူဆောင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပါးရှားဖါရိုဘုရင်၏ ဒုတိယအုပ်ချုပ်သူအဖြစ် ခန့်အပ်ထားသည့် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး၊ ဒေသဆိုင်ရာ ဥပဒေစနစ်နှင့် အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ရောမလူမျိုးများသည် အရှေ့ပြည်နယ်များတွင် ရှေးဟောင်းဒေသဆိုင်ရာ ပြက္ခဒိန်များကို အသုံးပြုခွင့်ပြုသည့် အလားတူမူဝါဒကို လိုက်နာခဲ့သည်။ သို့သော် နောက်ဆုံးတွင် အင်ပါယာတစ်လျှောက် ဤပြက္ခဒိန်များကို ဂျူလီယံနှစ် ရက်ပေါင်း ၃၆၅ ရက်နှင့် ၁/၄ ရက်နှင့် ညှိယူခဲ့သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဒေသဆိုင်ရာ လအမည်များကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းခဲ့သော်လည်း၊ ရောမလများကဲ့သို့ ၃၀ ရက်နှင့် ၃၁ ရက်စသည်ဖြင့် လ၏အရှည်များကို ညှိယူခဲ့သည်။ Similarly, when Cyrus’ son Cambyses added Egypt to the Persian Empire, he continued the machinery of Egyptian government, but had himself crowned king of Egypt. Then he ruled the country through a governor who was nominally the viceroy of the Persian “Pharaoh,” retaining the local legal system and the Egyptian calendar. In later times the Romans were to follow the similar policy of allowing the use of various older local calendars in the eastern provinces, although eventually throughout the empire these calendars were adjusted to the Julian year of 365 1/4 days, that is, the local month names were retained but the lengths were adjusted to 30 and 31 days, etc., like the Roman months.   ပါးရှားအုပ်ချုပ်မှုအောက်ရှိ အီဂျစ်တွင် ဥပဒေဆိုင်ရာ စာရွက်စာတမ်းများကို ဒေသဆိုင်ရာ ဥပဒေများနှင့်အညီ ရေးဆွဲပြီး ဒေသဆိုင်ရာ ပြက္ခဒိန်ဖြင့် ရက်စွဲတပ်ထားသည်။ အယ်လီဖန်တင်းမှ ဤစာရွက်စာတမ်းများသည် အနည်းငယ်သာ ခြွင်းချက်ဖြစ်ပြီး၊ အီဂျစ်လမည်နှင့် ရက်နှင့် ပါးရှားဘုရင်၏ အုပ်ချုပ်မှုနှစ်ကို အီဂျစ်နေ၏ပြက္ခဒိန် (သုတ်လမှစတင်သည်) ဖြင့် ရက်စွဲတပ်ထားသည်။ ဤသည်မှာ အကျိုးရှိသည့် လုပ်ဆောင်မှုဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ အီဂျစ်တွင် စာချုပ်တစ်ခုလက်မှတ်ထိုးသည့် သာမန်နိုင်ငံသားနှစ်ဦးသည် ၎င်းတို့၏ ငွေပေးချေမှုများ မည်သည့်အခါ ပေးရမည် သို့မဟုတ် စာချုပ်သက်တမ်းကုန်ဆုံးမည်ကို နိုင်ငံခြားပြက္ခဒိန်ဖြင့် ရက်စွဲတပ်ထားလျှင် သိနိုင်မည်မဟုတ်ပေ။ Under Persian rule in Egypt it seems that legal papers were drawn up in accordance with the local laws and dated by the native calendar; these papyrus documents from Elephantine, with a few exceptions, bore date lines carrying the Egyptian month and day, and the regnal year of the Persian king reckoned by the Egyptian solar calendar (beginning with the month Thoth). This was a sensible procedure, for two ordinary citizens signing a contract in Egypt could not be expected to know when their payments should fall due or the contract expire if the date were given in terms of a foreign calendar.   သို့သော် ဤစာရွက်စာတမ်းများကို ဂျူးလူမျိုးအသိုင်းအဝိုင်းတွင် နေထိုင်သည့် ဂျူးလူမျိုးများက ၎င်းတို့၏ ပြက္ခဒိန်ကို အသုံးပြုပြီး ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်နှင့် ကွဲပြားသည်။ ထို့ကြောင့် ဤစာရွက်စာတမ်းများစွာသည် တရားဝင်အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်သာမက ဂျူးပြက္ခဒိန်ဖြင့်ပါ ရက်စွဲနှစ်မျိုးပါဝင်သည်။ ဥပမာ၊ တစ်ခုကို “အီလူလ်လ၏ ဆယ့်ရှစ်ရက်မြောက်နေ့၊ ဆိုလိုသည်မှာ ပါခွန်းလ၏ နှစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်မြောက်နေ့၊ ဇာဇီးစ်ဘုရင်၏ ဆယ့်ငါးနှစ်မြောက်နှစ်” ဟု ရက်စွဲတပ်ထားသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဤစာရွက်စာတမ်းကို ဂျူးလူလမှ ဆယ့်ရှစ်ရက်မြောက်နေ့နှင့် အီဂျစ်လဖြစ်သည့် ပါခွန်းလ၏ နှစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်မြောက်နေ့ဖြစ်သည့် ပါးရှားဘုရင် ဇာဇီးစ်၏ ဆယ့်ငါးနှစ်မြောက်နှစ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ နောက်တစ်ခုကို “ရှဘတ်လ၏ နှစ်ဆယ့်လေးရက်မြောက်နေ့၊ ဆယ့်သုံးနှစ်မြောက်နှစ်၊ ဆိုလိုသည်မှာ အသီယာလ၏ ကိုးရက်မြောက်နေ့၊ ဒါရိအုတ် [ဒုတိယ] ဘုရင်၏ ဆယ့်လေးနှစ်မြောက်နှစ်” ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းသည် နှစ်နှစ်ခုကို ပေးသည်။ ဤရက်စွဲသည် ဂျူးပြက္ခဒိန်တွင် ဆယ့်သုံးနှစ်မြောက်နှစ်ဖြစ်ပြီး၊ အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်တွင် နှစ်သစ်တစ်ခု စတင်ပြီဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤရက်စွဲသည် ဂျူးနှစ် ဆယ့်သုံးနှစ်မြောက်နှစ်နှင့် အီဂျစ်နှစ် ဒါရိအုတ် ဒုတိယ၏ ဆယ့်လေးနှစ်မြောက်နှစ်တွင် ဖြစ်ပေါ်သည်။ But these particular documents were drawn up by Jews living in a Jewish community, using their own calendar, differing from that of Egypt. Therefore many of these papyri bore double dates, not only in the official Egyptian calendar, but also in the Jewish calendar. For example, one was dated “on the 18th of Elul, that is, the 28th day of Pachons, year 15 of King Xerxes.” This means that the document was signed on a day that was the 18th of the Jewish lunar month of Elul and was also the 28th of the Egyptian month Pachons in the 15th year of the reign of the Persian king Xerxes. Another reads, “on the 24th of Shebat, year 13, that is the 9th day of Athyr, year 14 of Darius [II] the king.” This gives two year numbers. The date was in year 13 in the Jewish calendar, but in the Egyptian calendar another year had already begun; hence this same date was in the Jewish year 13 and the Egyptian year 14 of Darius II.   ဤရက်စွဲနှစ်မျိုးသည် ပါးရှားအင်ပါယာ၏ လူမျိုးအသီးသီးတို့သည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြက္ခဒိန်များကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်ကို ပြသသည်။ ပါးရှားအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်လည်း အီဂျစ်လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ နေ၏ပြက္ခဒိန်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းခဲ့သည် (တကယ်တော့ ၎င်းတို့သည် ၎င်းကို အမြဲထိန်းသိမ်းခဲ့ပြီး၊ ရောမမှတစ်ဆင့် ကျွန်ုပ်တို့ထံသို့ ရက်ပေါင်း ၃၆၅ ရက်နှစ်ကို အမွေပေးခဲ့သည်)။ ထို့ပြင်၊ အီဂျစ်တွင် လူနည်းစုဖြစ်သည့် ဂျူးလူမျိုးများသည် အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်နှင့် ကွဲပြားသော ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြက္ခဒိန်ကို လွတ်လပ်စွာ အသုံးပြုခွင့်ရှိခဲ့သည်။ ဤစာရွက်စာတမ်းများအတွက် ဥပဒေဆိုင်ရာ ရက်စွဲသတ်မှတ်မှုသည် အီဂျစ်ပုံစံဖြစ်ပုံရသည်။ အကြောင်းမှာ ရက်စွဲတစ်ခုသာ ပေးထားလျှင်၊ ၎င်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် အီဂျစ်ပုံစံဖြစ်ပြီး၊ ဘုရင်၏နှစ်ကို အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်ဖြင့် ရေတွက်ထားသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့ထဲမှ အများအပြားသည် အီဂျစ်နှင့် ဂျူးပြက္ခဒိန်နှစ်မျိုးဖြင့် ရက်စွဲနှစ်မျိုးပါဝင်သည်။ These double dates show that the various peoples of the Persian Empire used their own calendars. Although under Persian rule, the Egyptians retained their solar calendar (indeed, they always retained it, and bequeathed the 365-day year to Rome and, through Rome, to us). Further, the Jews, as a minority in Egypt, were free to use their own calendar, although it was different from that of Egypt. The legal dating for these documents seems to have been the Egyptian form, for if only one date was given, it was generally in the Egyptian formula, with the king’s year reckoned by the Egyptian calendar. Many of them, however, bore double dates, both Egyptian and Jewish.   ရှေးဟောင်းပြက္ခဒိန်တစ်ခုကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရာတွင် ပြဿနာ—ဤကာလအတွက် အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်ကို သိရှိထားသည့်အတွက်၊ အီဂျစ်ရက်စွဲ၏ ဂျူလီယံညီမျှမှုကို ရှာဖွေနိုင်သည်။ နှစ်ကို မသိရှိထားလျှင်ပင်၊ လ၏ရက်စွဲသည် နေ၏ရက်စွဲနှင့် ထပ်တူကျမှုမှ နှစ်ကို ရယူနိုင်သည်။ အကြောင်းမှာ လ၏ရက်စွနှစ်တစ်နှစ်အတွင်း အနည်းဆုံး ၁၀ ရက် ရွေ့လျားပြီး၊ အီဂျစ်နေ၏ရက်စွဲနှင့် နှစ်ပေါင်း ၂၅ နှစ်ခန့်တွင် တစ်ကြိမ်သာ ထပ်တူကျနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤရက်စွနှစ်မျိုးပါဝင်သည့် စာရွက်စာတမ်းများကို ဂျူလီယံ ဘီစီစကေးဖြင့် ရက်စွဲတပ်နိုင်သည်။ ဤသတ်မှတ်ထားသည့် ရက်စွဲများကို စစ်ဆေးမှတ်များအဖြစ် အသုံးပြုပြီး၊ အီဂျစ်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် ဂျူးပြက္ခဒိန်ကို ငါးရာစုနှစ်၏ အများစုအတွက် ဘီစီလိုနီးယားပြက္ခဒိန်ထက် ပိုမိုတိကျစွာ ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်သည်။ သို့သော် ဘီစီလိုနီးယားပြက္ခဒိန်ကို ပိုမိုရှည်လျားသည့်ကာလအတွက် အကြမ်းဖျဉ်းဖော်ပြနိုင်သည်။ အီဂျစ်နှင့် ဂျူလီယံပြက္ခဒိန်များအတွက် ပထမတွဲ၊ စာမျက်နှာ ၁၇၆၊ ၁၇၇ ကို ကြည့်ပါ။ The Problem of Reconstructing an Ancient Calendar.—Since the Egyptian calendar for this period is known, the Julian equivalent of the Egyptian date can be located. Even if the year is unknown it can be derived from the synchronism of the lunar with the solar date, for the lunar date, moving at least 10 days in one year, can agree with the Egyptian solar date only once in about 25 years. Thus these double-dated papyri can be dated in the Julian b.c. scale. By the use of these established dates as check points, a tabulation of the Jewish calendar as used in Egypt can be reconstructed for a large part of the 5th century with a greater degree of accuracy than can be done for that of Babylon, although the Babylonian calendar can be outlined, approximately, for a much longer period. For the Egyptian and Julian calendars, see Vol. I, pp. 176, 177.   ဤစာရွက်စာတမ်းများ၏ ရက်စွဲများစွာကို တစ်ရက်အတွင်း သတ်မှတ်နိုင်သည့်အတွက်၊ ထိုလတစ်လလုံး၏ ရက်စွဲများကို တူညီသည့် တိကျမှုဖြင့် သိရှိနိုင်သည်။ လ၏အစသည် လ၏အသွင်ကို ကြည့်ရှုမှုပေါ်တွင် မူတည်နေသေးလျှင်၊ ထိုနှစ်၏ အခြားလများ၏ ရက်စွဲတွင် တစ်ရက်၊ တစ်ခါတစ်ရံ နှစ်ရက် ကွဲလွဲမှု ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ လဆန်းနှင့် မြင်နိုင်သည့်လခြမ်းကြားရှိ ကွာဟချက်သည် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ရှေးဟောင်းဂျူးလများ၏ ရက်စွဲများကို ရှာဖွေလိုပါက၊ မည်သည့်နှစ်အတွက်မဆို လဆန်း၏ အနီးစပ်ဆုံးအချိန်များကို ခေတ်သစ်လဇယားများမှ တွက်ချက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ယေရုဆလင်ဒေသအချိန်ဖြင့် လဆန်း၏အချိန်၊ လ၏အမြန်နှုန်းနှင့် ထောင့်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီး လဆန်းရက်ကို ခန့်မှန်းနိုင်သည်။ သို့သော် အယ်လီဖန်တင်းမှ အာရမိတ်စာရွက်စာတမ်းများဖုံးလွှမ်းသည့်ကာလတွင် နှစ်ကို တွက်ချက်မှုဖြင့်ရော ကြည့်ရှုမှုဖြင့်ရော ရေတွက်ခဲ့သလားဆိုသည်ကို မသိရှိသည့်အတွက်၊ လခြမ်းကြည့်ရှုမှု၏ ပြောင်းလဲနိုင်သည့်အချက်များအားလုံးကို သိရှိမှုမရှိသဖြင့်၊ ထိုရှေးဟောင်းပြက္ခဒိန်နှစ်ကို ၎င်း၏အမှန်တကယ်လည်ပတ်ပုံအတိုင်း ပြန်လည်တည်ဆောက်ရာတွင် လုံးဝတိကျမှုရှိမည်မဟုတ်ပေ (စာမျက်နှာ ၁၁၅၊ ၁၁၆ ကို ကြည့်ပါ)။ Since the dates of many of these papyri can be determined within the range of a day, in each case the dates of that whole month are known with the same precision. There is a possibility of a discrepancy of one day, sometimes two, in the exact dating of the other months of that year if the beginning of the month still depended on the observation of the moon. The time of the astronomical new moon (conjunction) for each of these months can be computed almost exactly from modern lunar tables (see p. 123, note); but the interval between the invisible conjunction and the visible crescent is variable. If we wish to find the dates of ancient Jewish months, we can compute from astronomical tables the approximate times of conjunction for any year in antiquity, and can estimate the first of the new month by taking into account the hour of conjunction by Jerusalem local time, and the speed and angle of the moon. But we can never be certain of complete accuracy in reconstructing that ancient calendar year as it actually operated, for we cannot be sure that we know all the variable factors in the observation of the crescent (see pp. 115, 116), nor do we know whether the year was reckoned by calculation or observation during the period covered by the Aramaic papyri from Elephantine.   အာရ် အေ ပါကာနှင့် ဒဗ္ဗလ်ယူ အိပ်ချ် ဒဗ္ဗလ်ယူဘာစတိုင်းတို့သည် ဘီစီလိုနီးယားခေတ်စဉ်ကို ဘီစီ ၆၂၆ မှစတင်ပြီး ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဤစာတမ်းတွင် ၎င်းတို့သည် ရာစုနှစ်များစွာကို ဖုံးလွှမ်းထားသည့် ဘီစီလိုနီးယားပြက္ခဒိန်ဇယားများကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး၊ သတ်မှတ်ထားသည့် ရက်စွဲများနှင့် ရှေးဟောင်းမှတ်တမ်းများမှ သက်သေပြထားသည့် ဆယ့်သုံးလမြောက်လများနှင့် အခြားနေရာများတွင် တွက်ချက်ထားသည့် ရက်စွဲများပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်။ ဤဇယားများသည် အကြမ်းဖျဉ်းအနေဖြင့် အလွန်အသုံးဝင်သည်။ အသုံးပြုသူသည် ဆယ့်သုံးလမြောက်လများကို မည်သည့်နေရာတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်ကို အချို့ကိစ္စများတွင် မသေချာမှုအတွက် ခွင့်ပြုရမည်ဖြစ်ပြီး၊ အချို့လများတွင် တစ်ရက်အပေါင်း သို့မဟုတ် အနုတ်အမှားအတွက်လည်း ခွင့်ပြုရမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ရှေးဟောင်းလပြက္ခဒိန်ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရာတွင် သင့်လျော်သည့် တိကျမှုဖြစ်သည်။ R. A. Parker and W. H. Dubberstein have reconstructed an outline of Babylonian chronology, beginning in 626 b.c. In this monograph they have published Babylonian calendar tables covering a number of centuries, based on certain fixed dates and on certain 13th months attested from ancient records, and elsewhere on computed dates. These tables are very useful as an approximation. The user must allow for an uncertainty in some cases as to where the 13th months were inserted, and allow for an error of plus or minus one day in some of the months. And this is reasonable accuracy for reconstructing an ancient lunar calendar.   လတစ်လ၏ ပထမရက်ကို ရှာဖွေရာတွင် ပြောင်းလဲနိုင်သည့် အချက်များစွာပါဝင်သည့်အတွက်၊ လတစ်လရှိ ကျန်ရက်များ၏ တည်နေရာသည် အလားတူမသေချာဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လပြည့်ဝန်းရက် (ခေတ်သစ်နက္ခတ္တဗေဒတွက်ချက်မှုဖြင့် အနီးစပ်ဆုံးသတ်မှတ်နိုင်သည်) သည် လပြက္ခဒိန်၏ တူညီသည့်ရက်တွင် အမြဲဖြစ်ပေါ်မည်မဟုတ်ပေ။ ဤစာရွက်စာတမ်းများ၏ ကာလတွင် ၎င်းသည် ဆယ့်သုံးရက်မြောက်ရက်မှ ဆယ့်ငါးရက်မြောက်ရက်အထိ ကွဲပြားခဲ့သည်။ Since so many variable elements are involved in locating the first day of the month, the location of the remaining days in each month is similarly uncertain; consequently, the full moon (which can be fixed approximately by astronomical computation) does not always come on the same day of the lunar month. In the period of these papyri it varied from the 13th to the 15th.   ရှေးဟောင်းမှတ်တမ်းတစ်ခုက လရက်စွဲ သို့မဟုတ် ရက်စွဲများစွာကို သံသယဖြစ်စရာမလိုဘဲ သတ်မှတ်ပေးထားသည့်နေရာများတွင်ပင်၊ ဆယ့်သုံးလမြောက်လ၏ တည်နေရာကို မသိရှိပါက၊ ထိုနှစ်ထက်ကျော်လွန်၍ ပြက္ခဒိန်ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်မည်မဟုတ်ဘဲ၊ တစ်လလွဲမှားနိုင်သည့် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။ ဘီစီ လေးရာစုနှစ်အစောပိုင်းအထိ ဘီစီလိုနီးယားလူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ နှစ်ပေါင်း ၁၉ နှစ်စက်ဝန်းတွင် အပိုလခုနစ်လကို အမြဲတူညီသည့်နှစ်များတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ခြင်းမရှိပေ။ ထို့ပြင် ဂျူးလူမျိုးများတွင် အလားတူပုံမှန်စက်ဝန်းတစ်ခုရှိခဲ့သလားဆိုသည်ကိုလည်း ကျွန်ုပ်တို့မသိရှိပါ။ Even at points where an ancient record fixes beyond question a lunar date or series of dates, the calendar cannot be reconstructed beyond that particular year without the occasional possibility of being a month off if the location of the 13th month is unknown. Not until the early 4th century b.c. did the Babylonians insert their 7 extra months always in the same years of each 19-year cycle, and we do not know that the Jews had a similarly regular cycle.   သို့သော် ရှေးဟောင်းမူရင်းစာရွက်စာတမ်းများရှိသည့်အခါ၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် အတော်အတန်သေချာနိုင်သည်။ အကယ်၍ ဘီစီလိုနီးယားစာတစ်ချပ်များက ထိုနှစ်တွင် ဆယ့်သုံးလရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားပါက၊ ထိုဘီစီလိုနီးယားနှစ်၏ ပြက္ခဒိန်လများကို သင့်လျော်စွာ သေချာစွာ ခွဲခြားနိုင်သည်။ ထို့ပြင် လပြက္ခဒိန်၏ ရက်တစ်ရက်ကို သိရှိထားသည့် ပြက္ခဒိန်၏ ရက်တစ်ရက်နှင့် ထပ်တူကျသည့် ထပ်တူကျမှုတစ်ခုရှိပါက၊ အီဂျစ်မှ ဂျူးရက်စွနှစ်မျိုးပါဝင်သည့် စာရွက်စာတမ်းများကဲ့သို့၊ ထိုလ၏ ရက်များကိုပင် သိရှိနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဘီစီ ငါးရာစုနှစ်တွင် အတော်လေးကာလတစ်ခုအတွက်၊ ဤစာရွက်စာတမ်းများ၏ စာရေးသူများအသုံးပြုခဲ့သည့် ဂျူးပြက္ခဒိန်ကို အနီးစပ်ဆုံးတိကျမှုဖြင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ပြက္ခဒိန်တစ်ခုကို လင်းအိပ်ချ် ဝုဒ်နှင့် ဆီးဂဖရီးဒ်အိပ်ချ် ဟွန်းတို့က ဘီစီ ၄၇၂ မှ ၄၀၀ အထိ ဂျူးလတစ်လ၏ ပထမရက်ကို ပေးထားသည် (ဤပြက္ခဒိန်အတွက် တတိယတွဲ၊ စာမျက်နှာ ၁၀၈၊ ၁၀၉ ကို ကြည့်ပါ)။ However, when there are ancient source documents, we can be fairly certain. If we have Babylonian tablets indicating that a particular year had 13 months, the calendar months of that Babylonian year can be identified with reasonable certainty; and if we have a synchronism identifying a day of a given lunar month with a day of a known calendar, as in the Jewish double-dated papyri from Egypt, even the days of that month can be known. That is why, for a considerable period in the 5th century b.c., the Jewish calendar as used by the writers of these papyri can be reconstructed with approximate accuracy. Such a calendar has been reconstructed by Lynn H. Wood and Siegfried H. Horn, giving the first day of each Jewish month from 472 to 400 b.c. (For this calendar, see Vol. III, pp. 108, 109.)   အီဂျစ်ရှိ ဂျူးပြက္ခဒိန်—ဤဇယားနှင့် ၎င်းအပေါ်အခြေခံထားသော နှစ်ဆရက်စွဲပါရှိသည့် ပါပိုင်ရပ်စ် ၁၄ ခုကို လေ့လာခြင်းမှ အောက်ပါ ပို့စ်အက်ဇိုင်းလစ်ဂျူးပြက္ခဒိန်၏ လက္ခဏာ ၁၂ ခုကို ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြသည်- Jewish Calendar in Egypt.—A study of this tabulation and of the 14 double-dated papyri on which it is based makes clear the following 12 characteristics of the postexilic Jewish calendar:   ၁. ဤဂျူးများသည် ဘေဘီလုံးနီးယားစနစ်နှင့် အနည်းငယ်ကွဲပြားသည့် ၎င်းတို့၏ ဂျူးပြက္ခဒိန်ဖြင့် ရက်စွဲများကို သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ 1.  These Jews dated by their own Jewish calendar, differing slightly from the Babylonian system.   ၂. ပါရှန်းများနှင့်မတူဘဲ၊ ယေရုဆလင်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသော ဂျူးများကဲ့သို့ (နီဟီမီယာ ၁:၁; ၂:၁; စာမျက်နှာ ၁၁၇ ကိုကြည့်ပါ)၊ ၎င်းတို့သည် ဘုရင်၏ နန်းစံခြင်းနှစ်များကို နွေဦးမဟုတ်ဘဲ ဆောင်းဦးမှ စတင်ရေတွက်ခဲ့သည်။ 2.  Unlike the Persians, but like the Jewish repatriates at Jerusalem (Neh. 1:1; 2:1; see p. 117), they reckoned the years of the king’s reign from the autumn rather than from the spring.   ၃. အီဂျစ်သားများနှင့်မတူဘဲ၊ ယုဒပြည်၏ရှေးရိုးရာအတိုင်း၊ ၎င်းတို့သည် ဘုရင်နန်းတက်သည့်အချိန်မှ နောက်နှစ်သစ်နေ့အထိကို “နန်းတက်နှစ်” အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး (စာမျက်နှာ ၁၃၈ ကိုကြည့်ပါ)၊ ထို့နောက်မှ “ပထမနှစ်” ကို စတင်ရေတွက်ခဲ့သည်။ 3.  Unlike the Egyptians, but after the old custom of Judah, they regarded the interval from the accession of the king until the next New Year’s Day as the “accession year” (see p. 138), after which the “first year” of the reign began.   ၄. ၎င်းတို့သည် ဘေဘီလုံးနီးယားလများ၏ အမည်များကို အာရမိတ်စာလုံးပေါင်းဖြင့် လက်ခံခဲ့ပြီး၊ ထိုလများအားလုံး ၁၂ လသည် ဤပါပိုင်ရပ်စ်များတွင် ပေါ်ထွက်လာသည်။ 4.  They had adopted, in Aramaic spelling, the Babylonian month names, all 12 of which appear in these papyri.   ၅. ဒုတိယအာဒါလများအကြောင်း ဖော်ပြထားခြင်းမရှိသော်လည်း၊ ပါပိုင်ရပ်စ်အချို့၏ ရက်စွဲများကြားအကွာအဝေးသည် အခါအားလျော်စွာ ၁၃ လမြောက်လကို အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ 5.  Although there is no mention of a second Adar, the intervals between the dates of certain papyri indicate the use of a 13th month at various times.   ၆. ၎င်းတို့သည် ပုံသေနှစ် ၁၉ စက်ဝန်းကို သိရှိခြင်းမရှိခဲ့သော်လည်း၊ နှစ်ဆရက်စွဲပါရှိသည့် ပါပိုင်ရပ်စ်များကြားအကွာအဝေးသည် နှစ် ၁၉ တိုင်းတွင် ၁၃ လပါဝင်သည့် နှစ် ၇ နှစ်ပျမ်းမျှကို အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း ညွှန်ပြသည်။ 6.  If they did not know a fixed 19-year cycle as such, they evidently used its equivalent in that the intervals between these double-dated papyri imply an average of seven 13-month years in every 19 years.   ၇. ဤဂျူးများ၏ ၁၃ လမြောက်လများသည် ဘေဘီလုံးနီးယားပြက္ခဒိန်နှင့် များသောအားဖြင့် တူညီသောနှစ်များတွင် ကျရောက်ပုံရသည်။ အထက်ဖော်ပြထားသည့် ဟွန်း-ဝုဒ်ဇယားတွင် (အတွဲ ၃၊ စာမျက်နှာ ၁၀၈၊ ၁၀၉ ကိုကြည့်ပါ) ၎င်းတို့သည် ပါကာနှင့် ဒပ်ဘာစတိန်း၏ ဇယားများ (ဘေဘီလုံးနီးယားခရိုနိုလော်ဂျီ၊ ၁၉၅၆ ထုတ်ဝေမှု) နှင့် တူညီသောလများဖြစ်ပြီး၊ ဘေဘီလုံးနီးယားများသည် ၎င်းတို့၏စက်ဝန်း၏ ၁၇ နှစ်မြောက်တွင် ဒုတိယအီလူလကို ဒုတိယအာဒါအစား ထည့်သွင်းခဲ့သည့် အနည်းငယ်သော ခြွင်းချက်များရှိသည် (ဘေဘီလုံးနီးယားစက်ဝန်းပုံသေဖြစ်လာပြီးနောက် နောက်ပိုင်းတွင် အမြဲလိုလို ထိုသို့ပြုလုပ်ခဲ့သည်)။ 7.  These Jewish 13th months probably fell most often in the same years as in the Babylonian calendar. In the aforementioned Horn-Wood tabulation (see Vol. III, pp. 108, 109) they are the same months as those in Parker and Dubberstein’s tables (Babylonian Chronology, 1956 ed.) with a very few exceptions, such as when the Babylonians inserted a second Elul instead of a second Adar in the 17th year of their cycle (as they came to do regularly—and, in later times, invariably—after the Babylonian cycle became fixed).   ၈. ဤဂျူးများသည် ဒုတိယအီလူလကို အသုံးမပြုပုံရသည်။ ၁၇ နှစ်မြောက်တွင် ရက်စွဲထားသည့် ပါပိုင်ရပ်စ်သုံးခုအနက်၊ နှစ်ခုသည် ထိုအလေ့အကျင့်ကို သက်သေမပြဘဲ၊ တစ်ခုသည် ထိုနှစ်တွင် ဒုတိယအီလူလကို ရေတွက်ခြင်းမပြုခဲ့ကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ သက်သေပြသည်။ 8.  These Jews seem not to have used the second Elul. Of three papyri dated in 17th years, where we should expect it, two do not prove the practice, and one proves definitely that they did not reckon a second Elul in that year.   ၉. ပြက္ခဒိန်သည် လ၏လှုပ်ရှားမှုကို လေ့လာရုံမျှမဟုတ်ဘဲ တွက်ချက်မှုအပေါ်အခြေခံသည်ဆိုသည့်အချက်သည် လက်ရှိတွင် အပြည့်အဝအတည်ပြုနိုင်ခြင်းမရှိသေးပေ။ ပြက္ခဒိန်ရက်စွဲများနှင့် လ၏ဆက်နွယ်မှုကို အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် နှစ်မျိုးဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သော်လည်း၊ ၎င်းသည် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း တွက်ချက်မှုဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လက္ခဏာများရှိသည်။ 9.  The evidence is not at present fully conclusive that the calendar was based on computation rather than observation of the moon, for the relation of the calendar dates to the moon have been interpreted in either way because of variable factors. But there are indications that it was computed to some degree.   ၁၀. ဤကာလတွင် လများ၏အရှည်ကို တွက်ချက်မှုဖြင့် သတ်မှတ်သည်ဆိုသည့် အပြည့်အဝသက်သေမရှိသော်လည်း (အမှတ် ၉)၊ နီစန်မှ တစ်ရှရီအထိ ၃၀ ရက်နှင့် ၂၉ ရက်ပါဝင်သည့် ပုံသေလများစီစဉ်မှုသည် ပါစိတ်နှင့် တာဘာနတ်ကယ်လ်ကြားတွင် တူညီသောရက်အရေအတွက်ကို ခွင့်ပြုနိုင်ပြီး၊ ဤပါပိုင်ရပ်စ်များ၏ ရက်စွဲများနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိကြောင်း စိတ်ဝင်စားဖွယ်ဖြစ်သည်။ ဤစီစဉ်မှုအပေါ်အခြေခံ၍ ပြန်လည်တည်ဆောက်ထားသည့် ပြက္ခဒိန်သည် လ၏လှုပ်ရှားမှုနှင့် ကျိုးကြောင်းဆီလျော်စွာ ကိုက်ညီသည်။ 10.  Although there is no conclusive proof of computation of the lengths of the months at this period (No. 9), it is interesting to note that a possible fixed sequence of 30-day and 29-day months from Nisan to Tishri, which would have allowed the same number of days between Passover and Tabernacles, is compatible with the dates of these papyri. A reconstructed calendar based on this sequence is reasonably consistent with the actual motions of the moon.   ၁၁. နီစန် ၁ ရက်သည် ဤပါပိုင်ရပ်စ်များဖော်ပြသည့်နှစ်များအတွက် နွေဦးညီမျှမှုထက် စောလျှင်မဖြစ်ပေါ်အောင် ထိန်းထားပုံရသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ၊ အာဒါလပြီးနောက်လသည် ညီမျှမှုမတိုင်မီ စတင်ပါက၊ ၎င်းကို ဒုတိယအာဒါအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး နီစန်ကို နောက်လအထိ ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့သည်။ (ဤအချက်သည် ပို့စ်အက်ဇိုင်းလစ်ကာလတွင် ပါစိတ်သည် နွေဦးညီမျှမှုပြီးနောက် ပထမလပြည့်မှာ ကျရောက်သည်ဟူသော နောက်ပိုင်းရဗ္ဗိများ၏ အမြင်နှင့် ဆန့်ကျင်သည်။) 11.  The 1st of Nisan seems to have been kept, so far as the years represented by these papyri are concerned, from moving earlier than the vernal equinox. That is, if the month following Adar began before the equinox, it was made the 2d Adar, and Nisan was postponed until the next month. (This contradicts the later opinion of the rabbis that in the postexilic period the Passover came at the first full moon after the vernal equinox.)   ၁၂. ခရစ်ယာန်ခေတ်နောက်ပိုင်းတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ပုံသေပြက္ခဒိန်တွင်ကဲ့သို့ အချို့ပွဲတော်များကို သီတင်းပတ်၏အချို့နေ့များတွင် မကျရောက်စေရန် နှစ်အရှည်ကို ချိန်ညှိသည့်အလေ့အကျင့်၏ လက္ခဏာမရှိပေ။ 12.  There is no indication of the practice of adjusting the length of the year to prevent certain feasts from falling on certain days of the week, as was done in the later, fixed calendar published long after the time of Christ.   အီဂျစ်ရှိ ဂျူးကိုလိုနီသားများသည် ဤပါပိုင်ရပ်စ်များကို ရေးသားခဲ့ပြီး၊ ပါလက်စတိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသော ညီအစ်ကိုများနှင့် စာပေးစာယူပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းတို့သည် ယေရုဆလင်တွင်လိုက်နာသည့် ၁၃ လမြောက်လ၏ထည့်သွင်းမှုကို အတိအကျထပ်တူကျအောင် လုံလောက်စွာ ဆက်သွယ်မှုရှိခဲ့မရှိခဲ့ မသိရှိရပေ။ The Jewish colonists in Egypt who wrote these papyri were in correspondence with their returned brethren in Palestine, but we do not know whether they were in close enough contact to enable them to keep the insertion of the 13th month in exact synchronism with the reckoning followed at Jerusalem.   ယေရုဆလင်တွင် မထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သော်လည်း အီဂျစ်ရှိ ဂျူးအဝေးစခန်းတစ်ခု၏ ပိုမိုခြောက်သွေ့သောရာသီဥတုတွင် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သော ဤနှစ်ဆရက်စွဲပါရှိသည့် ပါပိုင်ရပ်စ်များသည် ပို့စ်အက်ဇိုင်းလစ်ပြက္ခဒိန်၏လည်ပတ်ပုံကို တစေ့တစောင်းဖော်ပြပေးရန် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ဤစာရွက်စာတမ်းများသည် ဂျူးများသည် (၁) ၎င်းတို့၏အီဂျစ်အိမ်နီးချင်းများ၏ ပြက္ခဒိန်နှင့် သီးခြားဖြစ်သော ၎င်းတို့၏ရေတွက်နည်းကို လိုက်နာကြောင်း၊ (၂) ၎င်းတို့၏ပါရှန်းအစိုးရရှင်များ၏ ဘေဘီလုံးနီးယားစနစ်နှင့် ကွဲပြားကြောင်း၊ ပညာရှင်များစွာက ၎င်းတို့သည် အဆိုပါစနစ်ကို အလွယ်တကူလက်ခံခဲ့သည်ဟု ယူဆထားသော်လည်း၊ ဤဂျူးများသည် ခရစ်ယာန်ခေတ်အစောပိုင်းတွင် မစ်ရှ်နာနှင့် ဂျီမာရာတို့၏ နောက်ပိုင်းရိုးရာဓလေ့များတွင် သတ်မှတ်ထားသည့် စည်းမျဉ်းများအကြောင်း မသိရှိပုံရသည် (စာမျက်နှာ ၁၀၇၊ မှတ်စု ၂ ကိုကြည့်ပါ)။ It is remarkable that these double-dated papyri, which could not have survived at Jerusalem, but which have been preserved in the drier climate of a distant Jewish outpost in Egypt, have now come forth to give us a glimpse of the postexilic calendar in operation. These documents show the Jews (1) holding to their own way of reckoning, which was independent of that of their Egyptian neighbors; (2) differing from the Babylonian system of their Persian overlords, which many scholars have assumed that they slavishly adopted. Nor do these Jews seem to know anything of certain rules attributed to them by the much later traditions of the Mishnah and Gemara (see p. 107, note 2) in the early centuries of the Christian Era.

March

[14, 15

Purim in 7 out of 19 years.]