ဟေရှာယအနာဂတ္တိကျမ်း ၄၂

 

chapter 42

1 The office of Christ, graced with meekness and constancy. 5 God’s promise unto him. 10 An exhortation to praise God for his gospel. 17 He reproveth the people of incredulity.

အခန်း ၄၂

၁။ နူးညံ့သိမ်မွေ့ခြင်းနှင့် တည်ကြည်ခြင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော ခရစ်တော်၏အမှုတော်။ ၅။ ကိုယ်တော်အပေါ်ထားရှိသော ဘုရားသခင်၏ကတိတော်။ ၁၀။ ဧဝံဂေလိတရားတော်အတွက် ဘုရားသခင်အား ချီးမွမ်းရန် တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ခြင်း။ ၁၇။ မယုံကြည်သောလူတို့အား ကိုယ်တော်ပြစ်တင်မောင်းမဲတော်မူခြင်း။

1. My servant. For the setting of ch. 42, see on ch. 40:1. “Servant” is here a designation for Christ (see on ch. 41:8). In Matt. 12:18 this prophecy is specifically applied to Christ. Indeed, many expressions in this chapter can apply to no other. Jesus frequently referred to Himself as having been sent by His Father to carry out an assigned mission (John 4:34; 6:38; 14:31). Concerning the nature of His work He declared that He “came not to be ministered unto, but to minister, and to give his life a ransom for many” (Matt. 20:28) and that He was among His people “as he that serveth” (Luke 22:27). Here and in the chapters that follow, Isaiah sets forth the most complete picture of Messiah and His earthly mission to be found anywhere in the OT. Largely because of these prophecies Isaiah is known as “the gospel prophet.”

၁။ ငါ၏အစေခံ။ အခန်းကြီး ၄၂ ၏ နောက်ခံအခြေအနေအတွက် အခန်းကြီး ၄၀:၁ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ။ "အစေခံ" ဟူသည် ဤနေရာ၌ ခရစ်တော်အတွက် ခေါ်ဝေါ်သောနာမဖြစ်သည် (အခန်းကြီး ၄၁:၈ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ)။ မဿဲ ၁၂:၁၈ တွင် ဤပရောဖက်ပြုချက်ကို ခရစ်တော်၌ အထူးသဖြင့် သက်ဆိုင်စေခဲ့သည်။ အမှန်စင်စစ်၊ ဤအခန်းကြီးရှိ များစွာသောအသုံးအနှုန်းများသည် အခြားသူတစ်ပါးနှင့် မသက်ဆိုင်နိုင်ချေ။ ယေရှုသည် ခန့်အပ်ထားသောသာသနာလုပ်ငန်းကို လုပ်ဆောင်ရန် ခမည်းတော်စေလွှတ်တော်မူသောသူအဖြစ် မိမိကိုယ်ကို ခဏခဏရည်ညွှန်းတော်မူခဲ့သည် (ယောဟန် ၄:၃၄၊ ၆:၃၈၊ ၁၄:၃၁)။ မိမိ၏အမှုတော်သဘောသဘာဝနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုယ်တော်က "သူတစ်ပါးကို စေစားခြင်းငှာ မလာ၊ သူတစ်ပါးအစေကိုခံခြင်းငှာ၎င်း၊ လူအများကို ကယ်လွှတ်ခြင်းအခရိတ်အဖြစ် မိမိအသက်ကို စွန့်ခြင်းငှာ၎င်း ကြွလာသတည်း" ဟု၎င်း (မဿဲ ၂၀:၂၈)၊ မိမိသည် မိမိ၏လူတို့အလယ်တွင် "အစေခံသောသူကဲ့သို့" ရှိနေသည်ဟု၎င်း (လုကာ ၂၂:၂၇) မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ဤနေရာနှင့် နောင်လာမည့်အခန်းများတွင် ဟေရှာယသည် ဓမ္မဟောင်းကျမ်း၏ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို တွေ့ရှိရမည့်အရာများထက် သာ၍ပြည့်စုံသော မေရှိယနှင့် ကိုယ်တော်၏မြေကြီးဆိုင်ရာ သာသနာလုပ်ငန်းရုပ်ပုံလွှာကို တင်ပြထားသည်။ ဤပရောဖက်ပြုချက်များကြောင့် ဟေရှာယအား "ဧဝံဂေလိပရောဖက်" ဟု လူသိများကြသည်။

Delighteth. See on Matt. 3:17. My spirit upon him. Here Isaiah clearly refers to the three members of the Godhead: “I [the Father] have put my spirit [the Holy Spirit] upon him [the “Servant,” Messiah]” (Matt. 12:18). In a special sense the Holy Spirit came upon Christ at His baptism (see on Matt. 3:16; Luke 4:18; see also John 1:32, 33; Acts 10:38). Judgment. Or, “justice.” Christ’s mission to the Gentiles is prominent in this section of Isaiah (see chs. 45:22; 49:6, 7, 12, 22; 54:3, 5; 56:3–8; 60:3–5; 62:2). That the message of divine grace was not to be alone for the Jews, but for all men, is one of the outstanding truths uniquely set forth by Isaiah.

အားရနှစ်သက်တော်မူသောအရှင်။ မဿဲ ၃:၁၇ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ။ ငါ၏ဝိညာဉ်ကို သူ၏အပေါ်၌ ငါသွန်းလောင်းပြီ။ ဤနေရာ၌ ဟေရှာယသည် ဘုရားသခင်၏သုံးပါးတစ်ဆူအဖွဲ့ဝင် သုံးဦးလုံးကို ရှင်းလင်းစွာရည်ညွှန်းနေခြင်းဖြစ်သည်—"ငါ [ခမည်းတော်] သည် ငါ၏ဝိညာဉ် [သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်] ကို သူ၏ [“အစေခံ” တည်းဟူသော မေရှိယ] အပေါ်၌ ငါသွန်းလောင်းပြီ" (မဿဲ ၁၂:၁၈)။ အထူးသဖြင့် ခရစ်တော်ဗတ္တိဇံခံယူတော်မူစဉ်အချိန်၌ သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်သည် ကိုယ်တော်၏အပေါ်သို့ သက်ရောက်တော်မူခဲ့သည် (မဿဲ ၃:၁၆၊ လုကာ ၄:၁၈ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ၊ ယောဟန် ၁:၃၂၊ ၃၃၊ တမန်တော် ၁၀:၃၈ ကိုလည်း ကြည့်ပါ)။ တရားစီရင်ခြင်း။ သို့မဟုတ် "တရားမျှတခြင်း"။ လူမျိုးခြားတို့ထံ ခရစ်တော်၏သာသနာလုပ်ငန်းသည် ဟေရှာယကျမ်း၏ ဤအပိုင်းတွင် ထင်ရှားလှသည် (အခန်းကြီး ၄၅:၂၂၊ ၄၉:၆၊ ၇၊ ၁၂၊ ၂၂၊ ၅၄:၃၊ ၅၊ ၅၆:၃-၈၊ ၆၀:၃-၅၊ ၆၂:၂ ကိုကြည့်ပါ)။ ဘုရားသခင်၏ကျေးဇူးတော်သတင်းစကားသည် ယုဒလူတို့အတွက်သာမဟုတ်ဘဲ လူအပေါင်းတို့အတွက်ဖြစ်ရမည်ဟူသောအချက်သည် ဟေရှာယတစ်ဦးတည်းကသာ ထူးခြားစွာတင်ပြထားသော အဓိကသမ္မာတရားများအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။

2. To be heard in the street. The Messiah was to accomplish a mighty work in a quiet and unobtrusive way, without pomp or show.

၂။ လမ်းခရီး၌ အသံကိုမကြားစေရ။ မေရှိယသည် ကြီးမားသောအမှုတော်ကို အရှိန်အဝါ သို့မဟုတ် ပြသခြင်းမရှိဘဲ ဆိတ်ညံ၍ မထင်မရှားသောနည်းလမ်းဖြင့် ပြီးမြောက်စေရမည်။

3. A bruised reed. See on Matt. 12:20. Messiah will minister tenderly to the weak, the bruised, and the oppressed. He is a friend to the humble, contrite sinner—to every man who finds himself in need. Men who appear to themselves and to others almost beyond hope will find in Him the comfort, strength, and courage they so much need. Smoking flax. That is, a linen wick flickering and ready to go out.

၃။ ကြေမွသောကျူပင်ကို။ မဿဲ ၁၂:၂၀ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ။ မေရှိယသည် အားနည်းသောသူ၊ နှိပ်စက်ခြင်းခံရသောသူနှင့် ညှဉ်းဆဲခြင်းခံရသောသူတို့အား ကြင်နာယုယစွာ လုပ်ဆောင်ပေးလိမ့်မည်။ ကိုယ်တော်သည် နှိမ့်ချသောသူ၊ နောင်တရသောဆိုးညစ်သူ—မိမိကိုယ်ကို လိုအပ်နေသည်ဟု သိမြင်သောလူတိုင်း၏ မိတ်ဆွေဖြစ်တော်မူသည်။ မိမိတို့ကိုယ်တိုင်အတွက်၎င်း၊ အခြားသူများအတွက်၎င်း မျှော်လင့်ချက်မရှိတော့ဟု ထင်ရသောလူတို့သည် မိမိတို့အလွန်လိုအပ်နေသော သက်သာခြင်း၊ ခွန်အားနှင့် ရဲရင့်ခြင်းတို့ကို ကိုယ်တော်၌ တွေ့ရှိကြလိမ့်မည်။ မီးခိုးထွက်သောမီးစာကို။ ထိုအရာမှာ မှိတ်တုတ်မှိတ်တုတ်ဖြစ်ပြီး ငြိမ်းလုနီးပါးဖြစ်နေသော ပိတ်ချောမီးစာ ဖြစ်သည်။

4. Judgment. Or, “justice.” In spite of the difficulties He may have to face, Messiah will persevere toward the goal of restoring the just law of the universe to this earth. The isles. Or, “coastlands,” a common OT designation for all countries bordering on the Mediterranean, here equivalent to “Gentiles.” Shall wait for his law. Dead Sea scroll 1QIsa reads, “He shall cause to possess [or, inherit] His law.” The Heb. torah, “law,” includes all the revealed will of God (see on Ps. 19:7; Prov. 3:1). Isaiah here envisions the conversion of the Gentiles (see pp. 28–30).

၄။ တရားစီရင်ခြင်း။ သို့မဟုတ် "တရားမျှတခြင်း"။ မိမိရင်ဆိုင်ရမည့် အခက်အခဲများရှိလင့်ကစား၊ မေရှိယသည် စကြာဝဠာ၏တရားမျှတသောပညတ်တရားကို ဤမြေကြီးပေါ်သို့ ပြန်လည်ထူထောင်ရန် ပန်းတိုင်ဆီသို့ ဇွဲလုံ့လဖြင့် လျှောက်လှမ်းလိမ့်မည်။ ကျွန်းတို့သည်။ သို့မဟုတ် "ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ"၊ မြေထဲပင်လယ်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသော နိုင်ငံအားလုံးအတွက် ဓမ္မဟောင်းကျမ်း၏ ယေဘုယျခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဤနေရာ၌ "လူမျိုးခြားများ" နှင့် တူညီသည်။ သူ၏တရားတော်ကို မျှော်လင့်ကြလိမ့်မည်။ ပင်လယ်သေကျမ်းလိပ် (1QIsa) တွင် "ကိုယ်တော်၏တရားတော်ကို ပိုင်ဆိုင်စေခြင်း [သို့မဟုတ် အမွေခံစေခြင်း] ကို ပြုလိမ့်မည်" ဟု ဖတ်ရသည်။ ဟေဗြဲစကားလုံး (torah) "ပညတ်တရား" တွင် ဘုရားသခင် ဖွင့်ပြတော်မူခဲ့သောအလိုတော်ရှိသမျှ ပါဝင်သည် (ဆာလံ ၁၉:၇၊ သုတ္တံ ၃:၁ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ)။ ဟေရှာယသည် ဤနေရာ၌ လူမျိုးခြားတို့ ပြောင်းလဲလာမည့်အကြောင်းကို စိတ်ကူးပုံဖော်ထားသည် (စာမျက်နှာ ၂၈-၃၀ ကိုကြည့်ပါ)။

5. Created the heavens. See on ch. 40:12, 26, 28.

၅။ မိုးကောင်းကင်ကို ဖန်ဆင်းတော်မူသောအရှင်။ အခန်းကြီး ၄၀:၁၂၊ ၂၆၊ ၂၈ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ။

6. In righteousness. The plan of salvation is a means not only of rescuing men from sin but also of vindicating the righteous character of God before the entire universe. See on John 17:4, 6. Hold thine hand. For the way in which Christ was guided day by day in the fulfillment of the plan for His mission to earth, see on Mark 3:13; Luke 2:49; see DA 208, 417. We are to follow in His steps. A covenant. Christ was to be not only the mediator of the covenant but the covenant itself. He was its center and substance. He was not only to bring peace but to be “our peace,” that we, who were once “strangers from the covenants of promise,” might be “made nigh” to God by His precious blood (Eph. 2:12–14; Micah 5:5). A light. See pp. 28, 29. Without Christ, men grope and stumble about in darkness. But in Christ the most unfortunate and benighted have the privilege of finding the light of life (see Isa. 49:6; Luke 2:32; John 1:4–9; Acts 13:47).

၆။ ဖြောင့်မတ်ခြင်းပါလျက်။ ကယ်တင်ခြင်းအစီအစဉ်သည် လူတို့ကို အပြစ်မှကယ်နုတ်ရန် နည်းလမ်းတစ်ခုသာမက၊ စကြာဝဠာတစ်ခုလုံး၏ရှေ့မှောက်တွင် ဘုရားသခင်၏ဖြောင့်မတ်သောစရိုက်လက္ခဏာကို အမှန်တရားထင်ရှားစေရန်အတွက်လည်း ဖြစ်သည်။ ယောဟန် ၁၇:၄၊ ၆ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ။ သင်၏လက်ကို ကိုင်မည်။ ခရစ်တော်သည် မြေကြီးပေါ်ရှိ မိမိ၏သာသနာလုပ်ငန်းအတွက် အစီအစဉ်ကို ပြည့်စုံစေရာ၌ တစ်နေ့ထက်တစ်နေ့ မည်သို့လမ်းညွှန်ခြင်းခံခဲ့ရသည်ဟူသော နည်းလမ်းအတွက် မာကု ၃:၁၃၊ လုကာ ၂:၄၉ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ၊ (DA ၂၀၈၊ ၄၁၇) ကိုကြည့်ပါ။ ငါတို့သည် ကိုယ်တော်၏ခြေရာတော်သို့ လိုက်ရမည်။ ပဋိညာဉ်။ ခရစ်တော်သည် ပဋိညာဉ်၏အမှုဆောင်ဖြစ်ရုံမျှမက၊ ပဋိညာဉ်ကိုယ်တိုင်လည်း ဖြစ်ရမည်။ ကိုယ်တော်သည် ၎င်း၏ဗဟိုနှင့် အနှစ်သာရဖြစ်တော်မူ၏။ ကိုယ်တော်သည် ငြိမ်သက်ခြင်းကို ဆောင်ကြဉ်းပေးရုံမျှမက "ငါတို့၏ငြိမ်သက်ခြင်း" လည်း ဖြစ်တော်မူသဖြင့်၊ တစ်ခါက "ကတိတော်၏ပဋိညာဉ်တရားတို့နှင့် မဆိုင်ဘဲ ဧည့်သည်ဖြစ်ကြသော" ငါတို့သည် ကိုယ်တော်၏အဖိုးထိုက်သောအသွေးတော်အားဖြင့် ဘုရားသခင်နှင့် "နီးစပ်ခြင်းသို့ ရောက်ရကြ၏" (ဧဖက် ၂:၁၂-၁၄၊ မိက္ခာ ၅:၅)။ အလင်း။ စာမျက်နှာ ၂၈၊ ၂၉ ကိုကြည့်ပါ။ ခရစ်တော်မပါဘဲ လူတို့သည် မှောင်မိုက်ထဲတွင် စမ်းတဝါးဝါးဖြစ်လျက် ထိမိလဲကြရသည်။ သို့သော် ခရစ်တော်၌ အဆိုးရွားဆုံးနှင့် အမိုက်မှောင်ဆုံးသောသူတို့သည် အသက်အလင်းကို တွေ့ရှိနိုင်ခွင့် ရရှိကြသည် (ဟေရှာယ ၄၉:၆၊ လုကာ ၂:၃၂၊ ယောဟန် ၁:၄-၉၊ တမန်တော် ၁၃:၄၇ ကိုကြည့်ပါ)။

7. To open. See on Luke 4:18. The restoration of physical eyesight upon various occasions testified that Christ had power to impart sight to men’s souls (John 9:1–9; cf. Isa. 61:1–3).

၇။ မျက်စိကို ပွင့်စေခြင်းငှာ၎င်း။ လုကာ ၄:၁၈ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ။ အမျိုးမျိုးသောအချိန်အခါများတွင် အပြင်ပန်းမျက်စိအမြင်ကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေခြင်းက ခရစ်တော်သည် လူတို့၏ဝိညာဉ်များအား အမြင်အာရုံကို ပေးသနားနိုင်သောတန်ခိုးရှိကြောင်း သက်သေထူခဲ့သည် (ယောဟန် ၉:၁-၉၊ ဟေရှာယ ၆၁:၁-၃ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ)။

8. My name. For the name Jehovah, “Lord,” see Vol. I, pp. 171–173; see on Ex. 3:14, 15.

၈။ ငါ့နာမဖြစ်၏။ "ထာဝရဘုရား" ဟူသော ယေဟောဝါနာမတော်အတွက် အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၁၇၁-၁၇၃ ကိုကြည့်ပါ၊ ထွက်မြောက်ရာ ၃:၁၄၊ ၁၅ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ။

9. Former things. Predictions made by Isaiah and other prophets in earlier days had already been fulfilled. The fulfillment of these former prophecies gave weight and value to the striking predictions now set before the people (see Jer. 28:9). Spring forth. Prophecies are like seed. When Isaiah spoke, there was not the slightest evidence that his words would ever be fulfilled, but seven centuries later those of this passage met a glorious fulfillment in Christ.

၉။ အရင်ဖြစ်ဖူးသောအရာတို့သည်။ စောစောပိုင်းနေ့ရက်များတွင် ဟေရှာယနှင့် အခြားသောပရောဖက်များ ပြုခဲ့သော ကြိုတင်ဟောပြောချက်များသည် ပြည့်စုံခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ထိုအရင်ပရောဖက်ပြုချက်များ ပြည့်စုံခြင်းက ယခုအခါ လူတို့၏ရှေ့မှောက်၌ တင်ပြထားသော ထူးခြားလှသော ကြိုတင်ဟောပြောချက်များကို ပိုမိုခိုင်မာစေပြီး အဖိုးတန်စေခဲ့သည် (ယေရမိ ၂၈:၉ ကိုကြည့်ပါ)။ ပေါ်လာလိမ့်မည်။ ပရောဖက်ပြုချက်များသည် မျိုးစေ့နှင့်တူသည်။ ဟေရှာယစကားပြောသောအခါ၊ သူ၏စကားများ ပြည့်စုံလာလိမ့်မည်ဟူသော အနည်းငယ်မျှသောသက်သေပင် မရှိခဲ့သော်လည်း၊ အနှစ်ခုနစ်ရာအကြာတွင် ဤကျမ်းပိုဒ်ပါအရာများသည် ခရစ်တော်၌ ဘုန်းကြီးစွာ ပြည့်စုံခြင်းသို့ ရောက်ခဲ့သည်။

10. Sing unto the Lord. Days of darkness and discouragement had overtaken Judah, and darker days lay ahead, but Isaiah proclaimed a message of comfort and hope (ch. 40:1, 2). As the people looked forward to the glorious future they could even now rejoice and sing and thank God for His wonderful mercy and love.

၁၀။ ထာဝရဘုရားအား အသစ်သောသီချင်းကို ဆိုကြလော့။ မှောင်မိုက်ခြင်းနှင့် စိတ်ပျက်အားလျော့ခြင်းနေ့ရက်များသည် ယုဒပြည်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီးဖြစ်ကာ၊ သာ၍မှောင်မိုက်သောနေ့ရက်များသည် ရှေ့တွင်ရှိနေသော်လည်း၊ ဟေရှာယသည် သက်သာခြင်းနှင့် မျှော်လင့်ခြင်းသတင်းစကားကို ကြေညာခဲ့သည် (အခန်းကြီး ၄၀:၁၊ ၂)။ လူတို့သည် ဘုန်းကြီးသောအနာဂတ်ကို မျှော်လင့်စောင့်စားကြစဉ်၊ ယခုပင်လျှင် ဝမ်းမြောက်နိုင်ကြပြီး သီချင်းဆိုကာ ဘုရားသခင်၏အံ့ဩဖွယ်ကောင်းသော ကရုဏာနှင့် မေတ္တာတော်အတွက် ကျေးဇူးတော်ကို ချီးမွမ်းနိုင်ကြသည်။

11. Kedar. An Arabian tribe descended from Ishmael (Gen. 25:13; see Isa. 21:13, 16; Eze. 27:21). They had black tents (S. of Sol. 1:5), and kept flocks and camels (Isa. 60:7; Jer. 49:28, 29); Here they are mentioned together with “the inhabitants of the rock,” which is Sela (see on Isa. 16:1), or Petra (see on 2 Kings 14:7), as representatives of distant peoples that would hear the message of God’s grace and turn to Him with praise and singing (see pp. 28–30).

၁၁။ ကေဒါ။ ဣရှမေလမှ ဆင်းသက်လာသော အာရေဗျလူမျိုးစုဖြစ်သည် (ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၂၅:၁၃၊ ဟေရှာယ ၂၁:၁၃၊ ၁十六၊ ယေဇကျေလ ၂၇:၂၁ ကိုကြည့်ပါ)။ သူတို့တွင် အမည်းရောင်တဲများရှိကြပြီး (ရှောလမုန်သီချင်း ၁:၅)၊ သိုးနွားအုပ်များနှင့် ကုလားအုတ်များကို မွေးမြူခဲ့ကြသည် (ဟေရှာယ ၆၀:၇၊ ယေရမိ ၄၉:၂၈၊ ၂၉)။ ဤနေရာ၌ သူတို့ကို "ကျောက်ထဲမှာနေသောသူတို့" နှင့်အတူ ဖော်ပြထားပြီး၊ ထိုကျောက်မှာ သေလမြို့ (ဟေရှာယ ၁၆:၁ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ) သို့မဟုတ် ပေတြာမြို့ဖြစ်သည် (ဓမ္မရာဇဝင်စတုတ္ထစောင် ၁၄:၇ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ)၊ သူတို့သည် ဘုရားသခင်၏ကျေးဇူးတော်သတင်းစကားကို ကြားနာရပြီး ကိုယ်တော့်ထံသို့ ချီးမွမ်းခြင်းနှင့် သီချင်းဆိုခြင်းဖြင့် ပြန်လှည့်လာကြမည့် ဝေးလံသောလူမျိုးတို့၏ ကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် ဖော်ပြခြင်းခံရသည် (စာမျက်နှာ ၂၈-၃၀ ကိုကြည့်ပါ)။

12. The islands. That is, coastlands bordering on the Mediterranean (see on v. 4).

၁၂။ ကျွန်းတို့၌။ ထိုအရာမှာ မြေထဲပင်လယ်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသော ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ ဖြစ်သည် (အငယ် ၄ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ)။

13. Jealousy. Or, “zeal,” or “fury.” The Lord is zealous for the honor and integrity of His name (see v. 8).

၁၃။ ဒေါသစိတ်။ သို့မဟုတ် "စိတ်အားကြီးခြင်း"၊ သို့မဟုတ် "ပြင်းစွာသောအမျက်"။ ထာဝရဘုရားသည် မိမိနာမတော်၏ ဂုဏ်အသရေနှင့် သစ္စာသမာဓိအတွက် စိတ်အားကြီးတော်မူသည် (အငယ် ၈ ကိုကြည့်ပါ)။

14. Long time. Heb. ‘olam, literally, “for an age” (see on Ex. 21:6). Here, obviously, “forever” indicates a limited period of time; it comes to an end. Holden my peace. The hour of God’s vengeance has finally come. For a long time the Lord has permitted the wicked to go their evil ways (see Eccl. 8:11). Now He will call them to account, now He will perform, “his strange work” (Isa. 28:21), now He will reward evil men according to their deeds. Destroy and devour. Literally, “gasp and pant after.” Here in figurative language the prophet pictures the end of divine forbearance.

၁၄။ ကြာမြင့်စွာ။ ဟေဗြဲစကားလုံး (‘olam) ဖြစ်ပြီး၊ စာသားအတိုင်းမူ "ခေတ်ကာလတစ်ခုပတ်လုံး" ဟုဖြစ်သည်။ (ထွက်မြောက်ရာ ၂၁:၆ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ)။ ဤနေရာ၌ "အစဉ်အမြဲ" ဟူသည် အကန့်အသတ်ရှိသော အချိန်ကာလတစ်ခုကို ဖော်ပြနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားလှသည်—၎င်းသည် ကုန်ဆုံးခြင်းသို့ ရောက်လိမ့်မည်။ ငါသည် တိတ်ဆိတ်စွာနေပြီ။ ဘုရားသခင်၏တရားစီရင်ခြင်းအချိန်သည် နောက်ဆုံးတွင် ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီ။ ထာဝရဘုရားသည် ဆိုးညစ်သောသူတို့အား သူတို့၏ဆိုးညစ်သောလမ်းသို့ လိုက်ရန် ကြာမြင့်စွာခွင့်ပြုတော်မူခဲ့သည် (ဒေသနာ ၈:၁၁ ကိုကြည့်ပါ)။ ယခုတွင် ကိုယ်တော်သည် သူတို့ကို စစ်ဆေးတော်မူမည်၊ ယခုတွင် ကိုယ်တော်သည် "ထူးဆန်းသောအမှုတော်" ကို ဆောင်ရွက်တော်မူမည် (ဟေရှာယ ၂:၂၁)၊ ယခုတွင် ကိုယ်တော်သည် ဆိုးညစ်သောလူတို့အား သူတို့၏အကျင့်အတိုင်း အပြစ်ပေးတော်မူမည်။ ဖျက်ဆီး၍ မျိုလိမ့်မည်။ စာသားအတိုင်းမူ "အသက်ရှူမဝဘဲ မောဟိုက်လိမ့်မည်" ဟုဖြစ်သည်။ ဤနေရာ၌ ပရောဖက်သည် ဘုရားသခင်၏သည်းခံတော်မူခြင်း ကုန်ဆုံးခြင်းကို တင်စားသောစကားဖြင့် ပုံဖော်ထားသည်။

15. Make waste mountains. Divine vengeance on those who have despised mercy is here pictured in highly figurative language. For the literal convulsions that will shake the earth when Christ returns see Rev. 6:14–17; 16:17–21; cf. Isa. 24:1, 3, 5, 19–21.

၁၅။ တောင်ကြီးတောင်ငယ်တို့ကို သုတ်သင်မည်။ ကရုဏာတော်ကို မထီမဲ့မြင်ပြုခဲ့ကြသောသူတို့အပေါ်သို့ ကျရောက်မည့် ဘုရားသခင်၏တရားစီရင်ခြင်းကို ဤနေရာ၌ အလွန်တင်စားသောစကားဖြင့် ပုံဖော်ထားသည်။ ခရစ်တော်ပြန်လည်ကြွလာတော်မူသောအခါ မြေကြီးကိုတုန်လှုပ်စေမည့် စာသားအတိုင်းဖြစ်ပျက်မည့် တုန်လှုပ်ခြင်းများအတွက် ဗျာဒိတ် ၆:၁၄-၁၇၊ ၁၆:၁၇-၂၁ ကိုကြည့်ပါ၊ ဟေရှာယ ၂၄:၁၊ ၃၊ ၅၊ ၁၉-၂၁ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။

16. The blind. That is, those who have been spiritually blind (see on v. 7). Divine retribution will fall upon those who have deliberately rejected light (vs. 13–15), whereas those who are sincere, though benighted, will come to the light, and will be given an opportunity to accept the gracious mercy of God. Crooked things straight. See on ch. 40:4.

၁၆။ မျက်စိကန်းသောသူတို့ကို။ ထိုသူတို့မှာ ဝိညာဉ်ရေးရာ၌ မျက်စိကန်းနေသောသူများ ဖြစ်ကြသည် (အငယ် ၇ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ)။ အလင်းကို တမင်သက်သက်ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသောသူတို့အပေါ်သို့ ဘုရားသခင်၏တရားစီရင်ခြင်း ကျရောက်လိမ့်မည် (အငယ် ၁၃-၁၅)၊ သို့သော် မှောင်မိုက်ထဲတွင်ရှိနေသော်လည်း ရိုးသားဖြောင့်မတ်သောသူတို့မူကား အလင်းသို့ရောက်လာကြလိမ့်မည်ဖြစ်ကာ၊ ဘုရားသခင်၏ကျေးဇူးတော်ကရုဏာကို လက်ခံရရှိရန် အခွင့်အရေးပေးခြင်းခံရကြလိမ့်မည်။ ကောက်သောအရာတို့ကို ဖြောင့်စေမည်။ အခန်းကြီး ၄၀:၄ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ။

17. Greatly ashamed. When the Lord reveals Himself (v. 14) those who have trusted in false gods will have irrefutable evidence of the folly of their ways. Their gods will prove powerless to help them.

၁၇။ အလွန်အရှက်ကွဲကြလိမ့်မည်။ ထာဝရဘုရားသည် မိမိကိုယ်ကို ထင်ရှားစေတော်မူသောအခါ (အငယ် ၁၄)၊ မှားယွင်းသောဘုရားများကို ကိုးစားခဲ့ကြသောသူတို့သည် မိမိတို့လမ်းစဉ်၏ မိုက်မဲခြင်းဆိုင်ရာ ငြင်းပယ်၍မရသောသက်သေကို ရရှိကြလိမ့်မည်။ သူတို့၏ဘုရားများသည် သူတို့ကိုမစရန် တန်ခိုးကင်းမဲ့ကြောင်း ထင်ရှားလိမ့်မည်။

18. Hear, ye deaf. See on chs. 6:9, 10; 42:7, 16. These words are addressed to the professed people of God (see v. 19), many of whom are spiritually blind and deaf. Isaiah calls upon all who acknowledge the name of the Lord, but whose spiritual perception has been impaired, to open their ears and their eyes that they may perceive the revealed will of God.

၁၈။ နားပင်းသောသူတို့၊ နားထောင်ကြလော့။ အခန်းကြီး ၆:၉၊ ၁၀၊ ၄၂:၇၊ ၁၆ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ။ ဤစကားများသည် ဘုရားသခင်၏လူများဟု ဝန်ခံသောသူတို့ထံသို့ ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်ပြီး (အငယ် ၁၉ ကိုကြည့်ပါ)၊ ထိုသူတို့အနက် များစွာသောသူတို့သည် ဝိညာဉ်ရေးရာ၌ မျက်စိကန်းလျက် နားပင်းနေကြသည်။ ဟေရှာယသည် ထာဝရဘုရား၏နာမတော်ကို ဝန်ခံသော်လည်း ဝိညာဉ်ရေးရာသိမြင်မှု ချို့ယွင်းနေသောသူအပေါင်းတို့အား ဘုရားသခင်ဖွင့်ပြတော်မူခဲ့သောအလိုတော်ကို သိမြင်နိုင်ကြစေရန် မိမိတို့၏နားနှင့် မျက်စိကိုဖွင့်ကြဖို့ တောင်းဆိုထားသည်။

19. Who is blind, but my servant? It is not entirely clear whether the “servant” here refers to Messiah, as the context of the chapter as a whole (see v. 1) may imply, or to Israel, as the more immediate context of vs. 16, 18, 20 suggests (see on ch. 41:8). In the book of Isaiah blindness generally refers to spiritual blindness on the part of God’s professed people (see on ch. 6:9, 10). This is true of the “blind” of ch. 42:16. Some have suggested that v. 19 refers to Messiah’s being blind to the faults of His followers (cf. 1T 707, where the words of this text are borrowed to express another thought). However, vs. 18, 20 imply that the “blind” “servant” of v. 19 does wrong in not seeing, and that God calls on him to amend his ways. The “blind” and “deaf” “servant” of v. 19 therefore probably designates God’s people (see Rev. 3:17–20).

၁၉။ ငါ၏အစေခံမှတစ်ပါး အဘယ်သူသည် မျက်စိကန်းသနည်း။ ဤနေရာ၌ "အစေခံ" ဆိုသည်မှာ အခန်းကြီးတစ်ခုလုံး၏ ရှေ့နောက်စကားစပ်အရ (အငယ် ၁ ကိုကြည့်ပါ) မေရှိယကို ရည်ညွှန်းခြင်းလော၊ သို့မဟုတ် အငယ် ၁၆၊ ၁၈၊ ၂၀ ၏ သာ၍နီးစပ်သောစကားစပ်အရ ဣသရေလကို ရည်ညွှန်းခြင်းလောဟူသည်မှာ လုံးဝရှင်းလင်းခြင်းမရှိပါ (အခန်းကြီး ၄၁:၈ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ)။ ဟေရှာယကျမ်းတွင် မျက်စိကန်းခြင်းဟူသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ဘုရားသခင်၏လူများဟု ဝန်ခံသောသူတို့ဘက်မှ ဝိညာဉ်ရေးရာ၌ မျက်စိကန်းခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည် (အခန်းကြီး ၆:၉၊ ၁၀ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ)။ ဤအရာသည် အခန်းကြီး ၄၂:၁၆ ရှိ "မျက်စိကန်းသောသူ" နှင့်လည်း သက်ဆိုင်သည်။ အချို့သောသူတို့က အငယ် ၁၉ သည် မိမိနောက်သို့လိုက်သောသူတို့၏ အပြစ်အနာအဆာများကို မေရှိယက မမြင်ဘဲနေခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု အကြံပြုကြသည် (ဤကျမ်းချက်ပါစကားလုံးများကို အခြားသောအတွေးတစ်ခုကို ထုတ်ဖော်ပြသရန် ငှားယူအသုံးပြုထားသော (1T ၇၀၇) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ)။ သို့သော် အငယ် ၁၈၊ ၂၀ က အငယ် ၁၉ ရှိ "မျက်စိကန်းသော" "အစေခံ" သည် မမြင်ဘဲနေခြင်းအားဖြင့် မှားယွင်းစွာပြုမူနေကြောင်းနှင့် ဘုရားသခင်က သူ့အား မိမိ၏လမ်းစဉ်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် တောင်းဆိုနေကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့ကြောင့် အငယ် ၁၉ ရှိ "မျက်စိကန်းသော" နှင့် "နားပင်းသော" "အစေခံ" သည် ဘုရားသခင်၏လူတို့ကို ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်နိုင်သည် (ဗျာဒိတ် ၃:၁၇-၂၀ ကိုကြည့်ပါ)။

20. Thou observest not. See ch. 43:8; see on chs. 6:9, 10; 42:7, 16, 18.

၂၀။ မမှတ်တတ်။ အခန်းကြီး ၄၃:၈ ကိုကြည့်ပါ၊ အခန်းကြီး ၆:၉၊ ၁၀၊ ၄၂:၇၊ ၁၆၊ ၁၈ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ။

21. Magnify the law. Christ magnified the “law,” Heb. torah (see on Ps. 19:7; Prov. 3:1), both by precept and by example, proving it to be wise and just. Obedience to the revealed will of God always promotes righteousness, happiness, and peace among men. In His Sermon on the Mount, Christ magnified the law by applying its principles to the motives of the heart as well as to the outward acts (see on Matt. 5:17, 20, 21). Christ’s life of perfect compliance with every requirement of the law confirmed all that He proclaimed concerning it (John 15:10; 17:4; Rom. 8:3, 4).

၂၁။ ပညတ်တရားတော်ကို ချီးမြှောက်တော်မူမည်။ ခရစ်တော်သည် ဟေဗြဲစကားလုံး (torah) "ပညတ်တရား" ကို (ဆာလံ ၁၉:၇၊ သုတ္တံ ၃:၁ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ) သွန်သင်ခြင်းအားဖြင့်၎င်း၊ ပုံသက်သေပြခြင်းအားဖြင့်၎င်း ချီးမြှောက်တော်မူခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ဉာဏ်ပညာနှင့်ပြည့်စုံ၍ တရားမျှတကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ ဖွင့်ပြတော်မူခဲ့သော ဘုရားသခင်၏အလိုတော်ကို နာခံခြင်းသည် လူတို့အလယ်တွင် ဖြောင့်မတ်ခြင်း၊ ပျော်ရွှင်ခြင်းနှင့် ငြိမ်သက်ခြင်းတို့ကို အစဉ်အမြဲ တိုးပွားစေသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသနာတော်တွင် ခရစ်တော်သည် ပညတ်တရား၏အခြေခံမူများကို အပြင်ပန်းအပြုအမူများ၌သာမက စိတ်နှလုံး၏စေတနာဆန္ဒများ၌ပါ သက်ဆိုင်စေခြင်းအားဖြင့် ပညတ်တရားကို ချီးမြှောက်တော်မူခဲ့သည် (မဿဲ ၅:၁၇၊ ၂၀၊ ၂၁ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ)။ ပညတ်တရား၏တောင်းဆိုချက်တိုင်းကို စုံလင်စွာလိုက်နာစောင့်ထိန်းသော ခရစ်တော်၏အသက်တာသည် ပညတ်တရားနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုယ်တော်ကြေညာခဲ့သမျှသောအရာများကို အတည်ပြုခဲ့သည် (ယောဟန် ၁၅:၁၁၊ ၁၇:၄၊ ရောမ ၈:၃၊ ၄)။

22. A people robbed and spoiled. God had warned His people that the result of disobedience would be woe and disaster (Deut. 28:15–68), and these warnings were now in process of fulfillment. The ten tribes of Israel were gone; Judah was desolate, and many of its people had been taken captive by Assyria, while others had to hide in dens and caves. A worse fate descended upon the land a century later with the repeated invasions of Nebuchadnezzar.

၂၂။ လုယူဖျက်ဆီးခြင်းကို ခံရသောလူမျိုး။ မနာခံခြင်း၏ရလဒ်မှာ ဒုက္ခဆင်းရဲခြင်းနှင့် ပျက်စီးခြင်းဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဘုရားသခင်သည် မိမိ၏လူတို့အား သတိပေးတော်မူခဲ့ပြီးဖြစ်ကာ (တရားဟောရာ ၂၈:၁၅-၆၈)၊ ထိုသတိပေးချက်များသည် ယခုအခါ ပြည့်စုံလျက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ဣသရေလတရားဆယ်ဂိုဏ်းသည် ကွယ်ပျောက်သွားခဲ့ပြီဖြစ်ပြီး၊ ယုဒပြည်သည် ဆိတ်ညံလျက်ရှိကာ၊ ၎င်း၏လူအများတို့သည် အာရှုရိနိုင်ငံ၏ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်ခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီးဖြစ်သည်၊ သို့သော် အခြားသောသူတို့မူကား မြေတွင်းနှင့် ဥမင်များတွင် ပုန်းအောင်းနေခဲ့ကြရသည်။ အနှစ်တစ်ရာအကြာတွင် နေဗုခဒ်နေဇာ၏ အဖန်ဖန်အထပ်ထပ် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှုများနှင့်အတူ သာ၍ဆိုးရွားသောကံကြမ္မာသည် ထိုပြည်အပေါ်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။

23. Who will hearken? God had permitted trouble to come in order to bring the people to their senses and make them willing to hearken to Him. Would they now listen to His words of wisdom and life? Or would they follow their own counsel, like their fathers in ages past?

၂၃။ အဘယ်သူသည် နားထောင်လိမ့်မည်နည်း။ လူတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို သတိရလာကြပြီး ကိုယ်တော်အား နားထောင်လိုသောစိတ်ရှိလာကြစေရန်အတွက် ဘုရားသခင်သည် ဘေးဒုက္ခများရောက်လာခြင်းကို ခွင့်ပြုတော်မူခဲ့သည်။ ယခုအခါ သူတို့သည် ကိုယ်တော်၏ပညာတရားနှင့် အသက်နှုတ်ကပတ်တော်ကို နားထောင်ကြမည်လော။ သို့မဟုတ် လွန်ခဲ့သောခေတ်ကာလများမှ သူတို့၏ဘိုးဘေးများကဲ့သို့ မိမိတို့၏ကိုယ်ပိုင်အကြံဉာဏ်သို့ လိုက်ကြမည်လော။

24. Who gave Jacob? God had permitted the Assyrian invasion (see on ch. 8:7, 8; 10:5, 6). By their stubborn refusal to obey, the people of Judah brought suffering upon themselves. When they refused to serve the Lord He withdrew His protecting hand from them and permitted the enemy to come in and devastate their land.

၂၄။ ယာကုပ်ကို အဘယ်သူအပ်သနည်း။ ဘုရားသခင်သည် အာရှုရိတို့၏ ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှုကို ခွင့်ပြုတော်မူခဲ့သည် (အခန်းကြီး ၈:၇၊ ၈၊ ၁၀:၅၊ ၆ ပါ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ)။ နာခံရန် ခေါင်းမာစွာငြင်းပယ်ခြင်းအားဖြင့် ယုဒပြည်သားတို့သည် မိမိတို့အပေါ်သို့ ဆင်းရဲဒုက္ခကို ဆောင်ကြဉ်းခဲ့ကြသည်။ သူတို့သည် ထာဝရဘုရားအား အမှုထမ်းရန် ငြင်းပယ်ကြသောအခါ ကိုယ်တော်သည် မိမိ၏ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သောလက်တော်ကို သူတို့ထံမှ ရုတ်သိမ်းတော်မူခဲ့ပြီး၊ ရန်သူများဝင်ရောက်လာကာ သူတို့၏ပြည်ကို ဖျက်ဆီးခြင်းပြုရန် ခွင့်ပြုတော်မူခဲ့သည်။

25. Laid it not to heart. The judgments that had come upon the nation were largely in vain. In spite of their sufferings the people failed to comprehend the terrible nature of sin and the reason for their plight. Such a situation presaged further trouble. Sennacherib’s judgments were to be followed by the much more serious visitation that came upon the nation in the days of Nebuchadnezzar.

၂၅။ နှလုံးမသွင်းဘဲနေကြ၏။ ထိုလူမျိုးအပေါ်သို့ ကျရောက်ခဲ့သော တရားစီရင်ခြင်းများသည် များသောအားဖြင့် အချည်းနှီးသာဖြစ်ခဲ့သည်။ မိမိတို့ဆင်းရဲဒုက္ခခံရလင့်ကစား လူတို့သည် အပြစ်၏ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော သဘောသဘာဝနှင့် မိမိတို့၏ဆိုးရွားသောအခြေအနေအကြောင်းရင်းကို နားမလည်နိုင်ခဲ့ကြချေ။ ထိုကဲ့သို့သောအခြေအနေသည် သာ၍ကြီးမားသောဘေးဒုက္ခကို ကြိုတင်နိမိတ်ပြခဲ့သည်။ သံဟီရိပ်၏တရားစီရင်ခြင်းများနောက်တွင် နေဗုခဒ်နေဇာ၏နေ့ရက်ကာလ၌ ထိုလူမျိုးအပေါ်သို့ ကျရောက်ခဲ့သော သာ၍ကြီးလေးလှသော တရားစီရင်ခြင်းဘေးဒုက္ခသည် လိုက်ပါလာခဲ့သည်။

ellen g. white comments

1 DA 74; MH 33; PK 692 1–4 AA 224 1–7 9T 64 2, 3 MH 31 2–4 DA 261; PK 693 3 DA 294, 489; MM 121; 5T 469 4 AA 23; CD 77; DA 34, 206; Ev 301; FE 199, 281; MH 19, 134; 6T 125 5 PK 315 5–7 MH 33; 9T 139 6, 7 AA 10 6–9 PK 693 7 WM 59 10–12 MH 33 16 GC 346; MH 33 16, 17 PK 378 16–21 9T 138 19 1T 707 21 AA 505; DA 206; Ed 76; EW 215; GC 264, 466, 503; MB 49; ML 100; PK 224, 693; RC 66; 2T 201; 6T 352; 7T 104; 8T 197 21, 22 TM 96 23 9T 139

အယ်လင် ဂျီ ဝှိုက်၏ မှတ်ချက်များ

၁။ DA ၇၄၊ MH ၃၃၊ PK ၆၉၂ ၁-၄။ AA ၂၂၄ ၁-၇။ ၉T ၆၄ ၂၊ ၃။ MH ၃၁ ၂-၄။ DA ၂၆၁၊ PK ၆၉၃ ၃။ DA ၂၉၄၊ ၄၈၉၊ MM ၁၂၁၊ ၅T ၄၆၉ ၄။ AA ၂၃၊ CD ၇၇၊ DA ၃၄၊ ၂၀၆၊ Ev ၃၀၁၊ FE ၁၉၉၊ ၂၈၁၊ MH ၁၉၊ ၁၃၄၊ ၆T ၁၂၅ ၅။ PK ၃၁၅ ၅-၇။ MH ၃၃၊ ၉T ၁၃၉ ၆၊ ၇။ AA ၁၀ ၆-၉။ PK ၆၉၃ ၇။ WM ၅၉ ၁၀-၁၂။ MH ၃၃ ၁၆။ GC ၃၄၆၊ MH ၃၃ ၁၆၊ ၁၇။ PK ၃၇၈ ၁၆-၂၁။ ၉T ၁၃၈ ၁၉။ ၁T ၇၀၇ ၂၁။ AA ၅၀၅၊ DA ၂0၆၊ Ed ၇၆၊ EW ၂၁၅၊ GC ၂၆၄၊ ၄၆၆၊ ၅၀၃၊ MB ၄၉၊ ML ၁၀၀၊ PK ၂၂၄၊ ၆၉၃၊ RC ၆၆၊ ၂T ၂၀၁၊ ၆T ၃၅၂၊ ၇T ၁၀၄၊ ၈T ၁၉၇ ၂၁၊ ၂၂။ TM ၉၆ ၂၃။ ၉T ၁၃၉