ရာဇဝင်ချုပ် ပထမစာစောင် နိဒါန်း အပိုင်း ၇

 

၂။ ဤကာလ၏ သမိုင်းစဉ် နောက်ခံအခြေအနေကို အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ခြင်း

ပတိုလမီ၏ ကတ်နွန် (မင်းစဉ်မင်းဆက်စာရင်း)။—သုံ့ပန်းဘဝနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း ကာလအတွင်း ဗာဗုလုန်နှင့် ပါရှန်းဘုရင်များ၏ နန်းစံနှစ်များကို များစွာသော မူရင်းအထောက်အထား မှတ်တမ်းများဖြင့် ကောင်းစွာ အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားပြီး ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့အနက် အများစုသည် မကြာသေးမီက ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း ထွက်ပေါ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ယခင်က ပညာရှင်များသည် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၂ ရာစုတွင် အီဂျစ်လူမျိုး နက္ခတ်ဗေဒပညာရှင် ပတိုလမီ ပြုစုခဲ့သော ဘုရင်များ၏ စာရင်း သို့မဟုတ် ကတ်နွန်အပေါ်၌သာ မှီခိုခဲ့ကြရသည် (အပြည့်အစုံ ဆွေးနွေးချက်နှင့် ကတ်နွန်စာရင်းအပြည့်အစုံ ဇယားကို အတွဲ ၂၊ စာမျက်နှာ ၁၅၂–၁၅၅၊ ဇယားကို စာမျက်နှာ ၁၅၄ တွင် ကြည့်ပါ)။ ပတိုလမီ၏ ကတ်နွန်သည် ဘီစီ ၇၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့မှစ၍ ပတိုလမီ၏ ခေတ်ကာလအထိ ဗာဗုလုန်၊ ပါရှန်း၊ မက်ဆီဒိုးနီးယား-အီဂျစ် နှင့် ရောမအုပ်စိုးသူများ၏ ဆက်တိုက်ဖြစ်သော နန်းစံသက်တမ်းများကို အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်နှစ်များဖြင့် တွက်ချက်ဖော်ပြထားသည်။ ဤအီဂျစ်ပြက္ခဒိန်နှစ်များ၏ စကေးကို ပတိုလမီ၏ "သည်အာလ်မာဂျက်စ်" (The Almagest) ဟုလူသိများသော နက္ခတ်ဗေဒဆိုင်ရာ ကျမ်းစာ၌ ဖော်ပြထားသည့် နေကြတ်ခြင်း၊ လကြတ်ခြင်း ဖြစ်စဉ်များစွာဖြင့် အသေအချာ သတ်မှတ်ထားပြီးဖြစ်ရာ—ယင်းလကြတ်ခြင်း ဖြစ်စဉ်များကို အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်တွက်ချက်မှုအရ နေ့ရက်နှင့် နာရီအထိ ရက်စွဲတပ်ထားပြီး ခေတ်သစ်နက္ခတ်ဗေဒပညာရှင်များက တိကျသော ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ရက်စွဲများအဖြစ် ဖော်ထုတ်သတ်မှတ်ထားပြီး ဖြစ်သည်။(၁)

II. Chronological Background of the Period Established

Ptolemy’s Canon.—The reigns of Babylonian and Persian kings during the captivity-restoration period are well established by numerous source documents. Most of these have come to light in recent decades. But formerly scholars depended on the canon, or list, of kings compiled by the Egyptian astronomer Ptolemy in the 2d century a.d. (see Vol. II, pp. 152–155 for a discussion, including a tabulation of the complete canon on p. 154). Ptolemy’s Canon gives the lengths of the successive reigns of Babylonian, Persian, Macedonian-Egyptian, and Roman rulers from February 26, 747 b.c., to Ptolemy’s day, reckoned in Egyptian years. This scale of Egyptian calendar years has been definitely fixed by a series of eclipses mentioned by Ptolemy in his astronomical work known as The Almagest—eclipses dated to the day and hour in the Egyptian-calendar reckoning and identified with specific b.c. dates by modern astronomers.¹

 

ပတိုလမီ၏ ကတ်နွန်သည် ရှေးဟောင်းမှတ်တမ်းများမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ခေတ်သစ်ပညာရှင်များလက်သို့ မရောက်ရှိမီ စာမူအဖြစ် အကြိမ်ကြိမ် ပြန်လည်ကူးယူခဲ့ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် လွန်ခဲ့သော တစ်ရာစု သို့မဟုတ် နှစ်ရာစုခန့်က အချို့သော သမိုင်းစဉ်ပညာရှင်များသည် မိမိတို့၏ သီအိုရီများအတိုင်း ကတ်နွန်ရက်စွဲများကို လွတ်လပ်စွာ ပြင်ဆင်မွမ်းမံရန် စိတ်ကူးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် မကြာသေးမီကာလများတွင် ပတိုလမီ၏ တိကျမှန်ကန်မှုကို ကတ်နွန်ထက် များစွာ ပိုမိုရှေးကျပြီး ထပ်ခါတလဲလဲ ကူးယူထားသော စာမူများတွင် မကြာခဏ တွေ့ရတတ်သည့် စုပုံလာသော အမှားငယ်များမှ ကင်းလွတ်သည့် မှတ်တမ်းစာချုပ်များက ပိုမို၍ အတည်ပြုပေးခဲ့သည်။

Ptolemy’s Canon was derived from ancient records, and was subsequently recopied many times before it became available to modern scholars. Therefore some chronologists of a century or two ago felt free to revise the canon dating according to their theories. But in recent times Ptolemy’s accuracy has been increasingly confirmed by documents much more ancient than the canon, and free from the accumulated small errors so often found in recopied manuscripts.

ဗာဗုလုန်ရွှံ့စေးပြားများက နန်းစံနှစ်များကို ပုံဖော်ပေးခြင်း။—ခေတ်သစ်ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာ ပေါ်ထွန်းလာကတည်းက၊ ဗာဗုလုန်ရွှံ့စေးပြားများမှ တဖြည်းဖြည်းချင်း စုဆောင်းရရှိလာသော အချက်အလက်များသည် သမိုင်းနောက်ခံအခြေအနေကိုသာမက ဤကာလ၏ သမိုင်းစဉ်မှတ်တမ်းကိုပါ ပဟေဠိတစ်ခုကဲ့သို့ အပိုင်းပိုင်းဆက်စပ် ပုံဖော်ပေးခဲ့သည်။ ဤမှတ်တမ်းများ၏ အကြောင်းအရာများသည် မည်မျှပင် သာမန်ကိစ္စရပ်များ ဖြစ်နေပါစေ၊ ယင်းစာရွက်စာတမ်းများ၏ ရက်စွဲလိုင်းများကို အချိန်ကာလအလိုက် စီစဉ်လိုက်သောအခါ ဘုရင်တစ်ပါးစီသည် နှစ်တစ်နှစ်၏ မည်သည့်အချိန်ကာလတွင် နန်းတက်ခဲ့သည်ကို အနီးစပ်ဆုံး ပြသပေးပါသည်။

Babylonian Tablets Outline the Reigns.—Since the birth of modern archeology, the gradually accumulating information derived from the Babylonian clay tablets has pieced together a pattern not only of the historical background but also of the chronology of the period. However trivial the contents of these documents, the date lines of a series of them, when arranged in time order, show approximately the time of the year at which each king came to the throne.

ဥပမာအားဖြင့်၊ ဆက်တိုက်ဖြစ်သော နန်းစံနှစ်များအတွင်း ရေးသားခဲ့သော သိရှိသမျှ ရွှံ့စေးပြားအားလုံးကို အချိန်ကာလအလိုက် စီစဉ်လိုက်ပါက၊ နန်းစံတစ်ခု၏ နောက်ဆုံးရက်စွဲပါ ရွှံ့စေးပြားနှင့် ယင်း၏နောက် ဆက်ခံသောနန်းစံ၏ အစောဆုံးရက်စွဲပါ ရွှံ့စေးပြားတို့သည် အလွန်နီးကပ်နေပြီး၊ တစ်ခါတစ်ရံတွင် နေ့ရက် တစ်ရက်တည်းပင် ဖြစ်နေသည်ကို သတိပြုမိပါလိမ့်မည်။ ရွှံ့စေးပြားတွဲတစ်ခုကို အောက်ပါအတိုင်း ပြုစုနိုင်ပါသည်—

For example, if all the known tablets written during a series of reigns are arranged in time order, it will be noticed that the latest dated in one reign and the earliest in the succeeding reign are very close together, sometimes on the same day. A series of tablets might be compiled thus:

ဘုရင်	နှစ်	လ	နေ့
နေဗုခဒ်နေဇာ (၄၃ နှစ်)	၄၃	၆	၁၄
”	၄၃	၆	၂၆
အာမေလ-မာဒုဒ် (၂ နှစ်)	”နန်းစံအစပြုခြင်း”	၆	၂၆
”	” ” ”	၇	၁၉
”	၁	၁	၂
”	၁	၁၁	၁၈
”	၂	၃	၁၅
”	၂	၅	၁၇
နေဂါလ-ရှာ-ဥသုရ်	”နန်းစံအစပြုခြင်း”	၅	၂၃
”	” ” ”	၆	၁၂ စသည်ဖြင့်
	Year	Month	Day
Nebuchadnezzar  (43 yrs.)	43	6	14
“	43	6	26
Amel–Marduk  (2 yrs.)	“beginning of reign”	6	26
“	“   “   “	7	19
“	1	2	1
“	1	11	18
“	2	3	15
“	2	5	17
Nergal–shar–usur	“beginning of reign”	5	23
“	“   “   “	6	12  etc.

စာလုံးစောင်းဖြင့် ပြထားသော ရက်စွဲများက ပြသနေသည်မှာ အာမေလ-မာဒုဒ် (ကျမ်းစာလာ ဧဝိလမေရောဒက်) နန်းစံ၏ ပထမဆုံး ရွှံ့စေးပြားသည် ၆ ခုမြောက် လ၏ ၂၆ ရက်မြောက်နေ့ ရက်စွဲပါရှိပြီး၊ ယင်းသည် နေဗုခဒ်နေဇာ နန်းစံ၏ နောက်ဆုံးရက်စွဲပါ ရွှံ့စေးပြားနှင့် နေ့ရက် တစ်ရက်တည်းပင် ဖြစ်နေကြောင်း၊ ထို့ပြင် အာမေလ-မာဒုဒ်၏ ဒုတိယမြောက်နှစ်၊ ၅ ခုမြောက် လ၏ ၁၇ ရက်နေ့တွင် နောက်ဆုံးရက်စွဲတပ်ထားသော ရွှံ့စေးပြားပြီးနောက် တစ်ပတ်ပင်မပြည့်မီ၊ ၅ ခုမြောက် လ၏ ၂၃ ရက်နေ့တွင် သူ၏နောက်တက်သော ဘုရင်၏ နန်းစံရက်စွဲပါ ရွှံ့စေးပြားက နောက်ကွယ်မှ လိုက်ပါလာကြောင်း ထင်ရှားစေသည်။ သို့ဖြစ်၍ သူ၏ အုပ်စိုးမှုသက်တမ်းကို အတိအကျနီးပါး သိရှိရသည်။ အခြားသော နန်းစံများအတွက်လည်း ဖြစ်စဉ်မှာ ဆင်တူပြီး၊ "နန်းစံအစပြုခြင်း" ၏ အစောဆုံးရွှံ့စေးပြားများသည် ယခင်ဘုရင်၏ နောက်ဆုံးနံပါတ်တပ်ထားသော နှစ်အဖြစ် စတင်ခဲ့သည့် နှစ်၏ နောက်ဆုံးအပိုင်းတွင် ကျရောက်လေ့ရှိသည်။ ရံဖန်ရံခါတွင် ရွှံ့စေးပြားရက်စွဲများသည် ထပ်နေတတ်သည်၊ အကြောင်းမှာ ဝေးလံသော ကျေးရွာများတွင် ရေးသားသော စာချုပ်များသည် ဘုရင်နတ်ရွာစံကြောင်း သတင်းမရောက်မချင်း ယခင်နန်းစံရက်စွဲကို ဆက်လက်အသုံးပြုနေကြဆဲ ဖြစ်ပြီး၊ မြို့တော်ရှိ စာရေးတော်များကမူ ဘုရင်အသစ်၏ နာမတော်ကို စတင်အသုံးပြုနေပြီ ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

The italicized dates show that the first tablet in the reign of Amel-Marduk (Biblical Evil-merodach) is dated the 26th of the 6th month, the same day as the last dated in the reign of Nebuchadnezzar, and that the last dated to Amel-Marduk, on the 17th of the 5th month of his 2d year, is followed in less than a week, on the 23d of the 5th month, by a tablet dated in the reign of his successor. Thus the length of his rule is known almost exactly. The series is similar for other reigns, with the earliest tablets in the “beginning of the reign” coming in the last part of the year that had begun as the last numbered year of the preceding king. Occasionally the tablet dates overlap, because documents written in distant villages were still dated in the old reign until news of the king’s death arrived, while scribes in the capital were using the new king’s name.

အစောဆုံးနှင့် နောက်ဆုံးရွှံ့စေးပြားတွဲများသည် ရရှိနိုင်သည့် အခါတိုင်းတွင် ပတိုလမီ၏ ကတ်နွန်၌ ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း ဗာဗုလုန်နှင့် ပါရှန်းနန်းစံသက်တမ်းများကို အခိုင်အမာ ထောက်ခံပေးပြီး၊ ဘုရင်အသစ် နန်းတက်သည့် လနှင့် နေ့ရက်ကို အနီးစပ်ဆုံး ညွှန်ပြပေးသည်။ (ဗာဗုလုန် ရာဇဝင်ချုပ် ရွှံ့စေးပြားနှစ်ခုက နာဗိုပိုလာဆာနှင့် နေဗုခဒ်နေဇာတို့အတွက် တိကျသော နန်းတက်ရက်စွဲများကို ပေးထားသည်၊ စာမျက်နှာ ၈၄ ရှိ ”ဝိုက်စ်မန်း” (Wiseman) အောက်ရှိ မှတ်တမ်းကို ကြည့်ပါ)။ ရက်စွဲပါ ရွှံ့စေးပြားများက ပြသနေသည်မှာ ဘုရင်ဟောင်း၏ နောက်ဆုံးပြက္ခဒိန်နှစ်၏ ကျန်ရှိသော အပိုင်း၊ ဆိုလိုသည်မှာ နန်းစံအပြောင်းအလဲနှင့် နောက်လာမည့် နှစ်သစ်ကူးနေ့ (နွေဦးကာလ၊ နိသန်လ ၁ ရက်) ကြား ကာလကို "နန်းစံအစပြုခြင်း" (beginning of the reign) သို့မဟုတ် ခေတ်သစ်ဘာသာပြန်ဆိုသူများ ခေါ်ဝေါ်သကဲ့သို့ "နန်းတက်နှစ်" (accession year) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး၊ "ပထမနှစ်" (year 1) ဟူသည်မှာ ပထမဆုံး အပြည့်အဝရရှိသော ပြက္ခဒိန်နှစ် ဖြစ်သည်။

The series of earliest and latest tablets, whenever available, corroborates the lengths of the Babylonian and Persian reigns as given in Ptolemy’s Canon, and points out approximately the month and day of the new king’s accession. (Two Babylonian chronicle tablets give exact accession dates for Nabopolassar and Nebuchadnezzar; see the entry under “Wiseman” on page 84). Dated tablets also show that the remaining portion of the last calendar year of the old king, between the change of reign and the next New Year’s Day (Nisan 1, in the spring) was called the “beginning of the reign,” or, as modern translators put it, “accession year,” while “year 1” was the first full calendar year.

ရွှံ့စေးပြားတွဲများသည် နှိုင်းရသမိုင်းစဉ်ကိုသာ ပေးသည်။—ဤအမျိုးအစားဝင် ရွှံ့စေးပြားများ (သို့မဟုတ် အီဂျစ်ပြည်မှ ဆင်တူသော ပက်ပုရုစ်စာလိပ်များ) သည် နှိုင်းရသမိုင်းစဉ် (relative chronology) ကိုသာ ပံ့ပိုးပေးသည်။ ဗာဗုလုန် မင်းစံနှစ်များ၏ ဖြစ်စဉ်တစ်ခုလုံးသည် ကျွန်ုပ်တို့၌ ယင်းဖြစ်စဉ်ကို ချိတ်ဆက်ကျောက်ချရပ်နားနိုင်မည့် အတည်ပြုပြီး ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ရက်စွဲတစ်ခုခု မရှိမချင်း ဘီစီစကေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရွေ့လျားနေသော စကေးတစ်ခုပေါ်တွင်သာ ရှိနေဦးမည် ဖြစ်သည်။ ပတိုလမီ၏ ကတ်နွန်နှင့် သူ၏ လကြတ်ခြင်းမှတ်တမ်းများသည် အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်နှစ်များ၏ ဘီစီရက်စွဲကိုသာ အသေအချာ သတ်မှတ်ပေးခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဗာဗုလုန်ပြက္ခဒိန်ကို သတ်မှတ်ပေးခြင်း မဟုတ်ပါ။ အပြည့်အစုံမဟုတ်သော နှိုင်းရရက်စွဲပါ ဗာဗုလုန်ရွှံ့စေးပြားများသည် ပတိုလမီနှင့် ကိုက်ညီပုံရသော်လည်း၊ ယင်းတို့သည် ကွဲပြားခြားနားသော ပြက္ခဒိန်တစ်ခုတွင် ရက်စွဲတပ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ကွဲပြားသော အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူမှုများ ရှိနိုင်သောကြောင့် အပြီးသတ် အတည်မပြုနိုင်သေးပါ။ ဆလူဆစ် (Seleucid) ကာလမှ ဆာရို့စ်ရွှံ့စေးပြားများ (The Saros Tablets) တွင် ဆာရို့စ်စက်ဝန်းအတွင်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ၁၈ နှစ်စီ ကွာဝေးသော နန်းစံနှစ်များ၏ စာရင်း ပါရှိသည်။ ဤနန်းစံနှစ်များသည် နန်းစံသက်တမ်းများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပတိုလမီနှင့်လည်းကောင်း၊ ရက်စွဲပါ ရွှံ့စေးပြားများနှင့်လည်းကောင်း သဟဇာတဖြစ်သော်လည်း၊ မည်သည့် ဘီစီရက်စွဲကိုမျှ သီးခြားအမှီအခိုကင်းစွာ အသေအချာ မသတ်မှတ်ပေးနိုင်ပါ။ သို့သော် ရွှံ့စေးပြားနှစ်ခုက ပတိုလမီ၏ ကတ်နွန်ကို စစ်ဆေးအတည်ပြုရန် အထောက်အကူပြုခဲ့ပြီး ဗာဗုလုန်နှစ်များ၏ ဘီစီအနက်ဖွင့်ဆိုချက်များအတွက် ခေတ်ပြိုင်၊ တိကျသော သက်သေအထောက်အထားကို ပေးစွမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းတို့ကို နောက်တွင် ဆွေးနွေးပါမည်။

Series of Tablets Give Relative Chronology.—The tablets of this type (or the similar papyri from Egypt) supply only relative chronology. The whole series of Babylonian regnal years remains on a sliding scale in relation to the b.c. scale until we have some established b.c. dating on which to anchor the series. Ptolemy’s Canon and his eclipse records fix the b.c. dating of the years of the Egyptian calendar, not that of Babylonian. Although the incomplete series of relatively dated Babylonian tablets seems to agree with Ptolemy, they are not conclusive, because they are dated in a different calendar, and are sometimes subject to varying interpretations. The Saros Tablets (from the Seleucid period) contain a list of regnal years, 18 years apart in the saros cycle. These regnal years harmonize with Ptolemy and with the dated tablets as to the lengths of the reigns, but do not independently fix any b.c. date. But two tablets have furnished a check on Ptolemy’s Canon and offer definite, contemporary evidence for the b.c. equivalents of the Babylonian years. These will be discussed next.

နက္ခတ်ဗေဒဆိုင်ရာ ရွှံ့စေးပြားနှစ်ခုက ဗာဗုလုန်ရက်စွဲကို အသေအချာ သတ်မှတ်ပေးခြင်း။—ထူးခြားသော တန်ဖိုးရှိသည့်အရာမှာ သီးခြားလွတ်လပ်သော ရွှံ့စေးပြားနှစ်ခု—တစ်နှစ်ပတ်လုံးကို လွှမ်းခြုံထားသော နက္ခတ်ဗေဒဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ပေးထားသည့် ခေတ်ပြိုင်ကျမ်းစာသားများ ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့အနက် ပထမတစ်ခုမှာ နေဗုခဒ်နေဇာ၏ ၃၇ နှစ်မြောက်နှစ်မှ ဖြစ်ပြီး၊ နိသန်လ ၁ ရက် (ဗာဗုလုန် နှစ်သစ်ကူးနေ့)၊ ၃၇ နှစ်မြောက်နှစ်မှစ၍ နိသန်လ ၁ ရက်၊ ၃၈ နှစ်မြောက်နှစ်အထိ ဆက်တိုက်ဖြစ်သော လေ့လာစောင့်ကြည့်ချက်များ ပါဝင်သည် (အတွဲ ၂၊ စာမျက်နှာ ၁၅၂ ကိုကြည့်ပါ)။ လေ့လာစောင့်ကြည့်ချက် တစ်ခုတည်းအတွက် ရက်စွဲကိုမူ မှားယွင်းနိုင်သည်ဟု သံသယဝင်နိုင်သော်လည်း၊ ခေတ်သစ်နက္ခတ်ဗေဒပညာရှင်များက ပြောကြားသည်မှာ ဤရွှံ့စေးပြားပေါ်တွင် တွေ့ရသည့် နေ၊ လနှင့် ဂြိုဟ်များ၏ တည်နေရာများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ကွဲပြားခြားနားသော စက်ဝန်းများဖြင့် ရွေ့လျားနေသည့် မှတ်တမ်းများ၏ ပေါင်းစပ်မှုသည် သမိုင်းတွင် တစ်နှစ်တည်းသော နှစ်၌သာ တိကျစွာ ကျရောက်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ နေဗုခဒ်နေဇာ၏ ၃၇ နှစ်မြောက်နှစ်သည် ဘီစီ ၅၆၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှ (အတိအကျပြောရလျှင် ဧပြီ ၂၂/၂၃၊ နေဝင်ချိန်မှ နေဝင်ချိန်အထိ) ဘီစီ ၅hex ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့အထိ ရှည်လျားသော ဗာဗုလုန် လပြက္ခဒိန်နှစ်ဖြစ်ကြောင်း သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိဘဲ အတည်ပြုနိုင်သည်။ ဤအချက်သည် သဘာဝကျစွာပင် နေဗုခဒ်နေဇာ၏ ပထမဆုံး တရားဝင်နှစ် (ဆိုလိုသည်မှာ ပထမဆုံး အပြည့်အဝရရှိသောနှစ်) ကို နွေဦးမှ နွေဦးအထိ ဘီစီ ၆၀၄/၀၃ ခုနှစ်တွင် သတ်မှတ်ပေးပြီး၊ ထို့အတူ သူ၏ နန်းစံနှစ်များ အားလုံးကို အသေအချာ တည်ဆောက်ပေးသည်။

Two Astronomical Tablets Fix Babylonian Dating.—Of unique value are two independent tablets—contemporary texts, each giving astronomical data covering a whole year. The first of these, from the 37th year of Nebuchadnezzar, contains a series of observations from Nisan 1 (Babylonian New Year’s Day), year 37, through Nisan 1, year 38 (see Vol. II, p. 152). The date for a single observation might be suspected of error, but modern astronomers tell us that a combination of records such as that appearing on this tablet, relating to the positions, of sun, moon, and planets, all of which move in differing cycles, can be located exactly in only one year. Nebuchadnezzar’s 37th year was beyond doubt the Babylonian lunar-calendar year extending from April 23, 568 b.c. (to be exact, April 22/23, sundown to sundown) through April 12, 567 b.c. This of course places the 1st official year (that is, the first full year) of Nebuchadnezzar at 604/03 b.c., spring to spring, and similarly fixes all the years of his reign.

ဤကဲ့သို့သော ဒုတိယမြောက် ကျမ်းစာသားတွင် ကမ္ဗုဇိ (Cambyses) ၏ ၇ နှစ်မြောက်နှစ်ကို ဘီစီ ၅၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့မှ ဘီစီ ၅၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့အထိ ဗာဗုလုန်ပြက္ခဒိန်နှစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည့် ဆင်တူသော တွက်ချက်ထားသော နက္ခတ်ဗေဒဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ (ခေတ်သစ်တွက်ချက်မှုအရ မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေပြပြီး) ပါရှိသည်။ (ပါရှန်းအုပ်စိုးသူများသည် ဗာဗုလုန်၏ ဘုရင်များအဖြစ်လည်း ခံယူကြသဖြင့် ဗာဗုလုန်ပြက္ခဒိန်ကိုပင် လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။) ကမ္ဗုဇိနန်းစံမှ ဤရွှံ့စေးပြားသည် အထူးစိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းလှသည်၊ အကြောင်းမှာ အခြားသော အချက်အလက်များအနက် ယင်း၌ ဘီစီ ၅၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု တွက်ချက်ရရှိသော လကြတ်ခြင်းဖြစ်စဉ်တစ်ခုကို မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး၊ ယင်းသည် ပတိုလမီက ထို ၇ နှစ်မြောက်နှစ်၌ပင် ရက်စွဲတပ်ထားသော ဖြစ်စဉ်နှင့် ထပ်တူထပ်မျှ တူညီနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ရှေးဟောင်းရက်စွဲစကေး နှစ်ခုစလုံး—ပတိုလမီ၏ အီဂျစ် နေပြက္ခဒိန်နှစ်များနှင့် ဗာဗုလုန်-ပါရှန်း လပြက္ခဒိန်နှစ်များ—သည် ဘီစီစကေးပေါ်ရှိ ပုံသေမှတ်တစ်ခုနှင့်လည်းကောင်း၊ တစ်ခုနှင့်တစ်ခုလည်းကောင်း အပေးအယူတည့်စွာ ချိတ်ဆက်မိသွားကြသည်။

The second text of this kind contains a similar series of calculated astronomical data (proved correct by modern computation) fixing the 7th year of Cambyses as the Babylonian calendar year April 7, 523, to March 26, 522 b.c. (The Persian rulers, as kings of Babylon also, adopted the Babylonian calendar.) This tablet of Cambyses’ reign is particularly interesting because among other data it records an eclipse (calculated to have occurred on July 16, 523 b.c.) that is identical with one dated by Ptolemy in the same 7th year. Thus both ancient dating scales—the Egyptian solar years of Ptolemy and the Babylonian-Persian lunar years—are aligned with a fixed point in the b.c. scale and with each other.

အီဂျစ်နှင့် ဗာဗုလုန် နှစ်များကို ချိတ်ဆက်ခြင်း။—ဤလကြတ်ခြင်းဖြစ်စဉ်သည် ပတိုလမီ၏ အီဂျစ်နှစ်များကို သက်ဆိုင်ရာ ဗာဗုလုန်နှစ်များနှင့် ချိတ်ဆက်မှု ဖြစ်စေသည်။ ပတိုလမီသည် ကမ္ဗုဇိ၏ ပထမနှစ်ကို အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်အရ တော့သ်လ (Thoth) ၁ ရက်၊ ဘီစီ ၅၂၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ရာ၊ ယင်းသည် ဗာဗုလုန်ပြက္ခဒိန်တွင် ကမ္ဗုဇိ၏ ပထမနှစ် မစတင်မီ အနီးစပ်ဆုံး သုံးလခန့် စောနေပါသည်။ အခြားသော မူရင်းအထောက်အထားများက ပြသနေသည်မှာ ဤကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် မည်သည့်နန်းစံ၏ ပေးထားသောနှစ်မဆို၊ ဗာဗုလုန်-ပါရှန်း တွက်ချက်မှုထက် အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်တွင် သုံးလမှ လေးလခန့် ပိုမိုစော၍ စတင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ဗာဗုလုန်နှစ်သည် မတ်လ သို့မဟုတ် ဧပြီလ၏ လကွယ်ပြီးနောက် အမြဲတစေ စတင်လေ့ရှိသော်လည်း (အတွဲ ၂၊ စာမျက်နှာ ၁၁၆၊ ၁၁၇ ကိုကြည့်ပါ)၊ အီဂျစ်နှစ်မှာမူ တဖြည်းဖြည်းချင်း နောက်ပြန်ဆုတ်သော ရွေ့လျားမှု ရှိနေသောကြောင့် ဤကာလအပိုင်းအခြားသည် တဖြည်းဖြည်းချင်း ပိုမိုရှည်လျားလာခဲ့သည်၊ ယင်းကို အတွဲ ၂၊ စာမျက်နှာ ၁၅၄၊ နောက်ဆုံးကော်လံကို ကိုးကား၍ သိနိုင်သည် (ဤနောက်ပြန်ဆုတ်ရခြင်း အကြောင်းအရင်းကို အောက်ခြေမှတ်စု ၃ နှင့် အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၁၇၆၊ အတွဲ ၂၊ စာမျက်နှာ ၁၀၄ တွင် ကြည့်ပါ)။

Alignment of Egyptian and Babylonian Years.—This eclipse establishes the alignment of Ptolemy’s Egyptian years with the corresponding Babylonian years. Ptolemy began the 1st year of Cambyses by the Egyptian calendar on Thoth 1, January 3, 529 b.c., approximately three months before Cambyses’ 1st year began in the Babylonian calendar. Other source evidence shows that throughout this period any given year of any reign began, similarly, three to four months earlier in the Egyptian calendar than the same year in the Babylonian-Persian reckoning. The interval became progressively longer, because the Babylonian year always began following a new moon of March or April (see Vol. II, pp. 116, 117), while the Egyptian year had a gradual backward shift, as can be seen by referring to Vol. II, p. 154, last column (for the reason for this shift, see note 3 below; also Vol. I, p. 176; Vol. II, p. 104).

အီဂျစ်ပြည်မှ ရက်စွဲနှစ်ထပ်ပါ ပက်ပုရုစ်စာလိပ်များက တိကျသော ရက်စွဲများကို ပေးစွမ်းခြင်း။—ဘီစီ ၅ ရာစုနှစ်၏ အဓိကအပိုင်းအတွင်း ပါရှန်းနန်းစံနှစ်များ၏ ဘီစီရက်စွဲသတ်မှတ်ချက်ကို ခေတ်ပြိုင်စစ်ဆေးအတည်ပြုချက်တစ်ခုအဖြစ် အီဂျစ်ပြည်တောင်ပိုင်း၊ အယ်လီဖန်တိုင်း (Elephantine) ကျွန်းရှိ ဂျူးလူမျိုးများ အခြေချနေထိုင်ရာဒေသ၌ တွေ့ရှိရသော အာရမိတ်ဘာသာစကားဖြင့် ရေးသားထားသည့် များစွာသော ပက်ပုရုစ်စာရွက်စာတမ်းများက ပံ့ပိုးပေးထားသည် (စာမျက်နှာ ၇၉–၈၁၊ ၁၀၃–၁၀၇၊ အတွဲ ၂၊ စာမျက်နှာ ၁၁၈၊ ၁၁၉ ကိုကြည့်ပါ)။ ယင်းတို့အနက် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် တစ်ရာခန့်ရှိသော စာရွက်စာတမ်းများထဲမှ တစ်ဆယ့်လေးခုသည် ရက်စွဲနှစ်ထပ် ပါရှိနေပြီး၊ အီဂျစ် (နေပြက္ခဒိန်) လရက်စွဲနှင့် ဂျူး (လပြက္ခဒိန်) လရက်စွဲတို့ကို သယ်ဆောင်ထားကာ၊ အချို့သောအခြေအနေများတွင် ပြက္ခဒိန်နှစ်ခု၌ ကွဲပြားနေသော နန်းစံနှစ်နံပါတ် နှစ်ခုကိုပါ ပြသနေသည်။ ဤရက်စွဲနှစ်ထပ်များကို ဘီစီစကေးပေါ်တွင် တစ်ရက်တည်းသော အပိုင်းအခြားအတွင်း တိကျစွာ ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်သည်။

Double-dated Papyri From Egypt Yield Exact Dates.—A contemporary check on the b.c. dating of the Persian reigns during the greater part of the 5th century b.c. is furnished by numerous documents written on papyrus in the Aramaic language and found at the Jewish settlement on the island of Elephantine, in southern Egypt (see pp. 79–81, 103–107; Vol. II, pp. 118, 119). Fourteen out of approximately one hundred of these are double-dated, carrying an Egyptian (solar) month date and a Jewish (lunar) month date, and in some cases two regnal year numbers differing in the two calendars. These double dates can be located in the b.c. scale within range of a single day.

ဤပက်ပုရုစ်စာလိပ်များသည် ဤနန်းစံများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အခြားသော သမိုင်းစဉ်အချက်အလက်များက ညွှန်ပြနေသည့် ပုံစံနှင့် လုံးဝဥဿုံ သဟဇာတဖြစ်နေသည်။ ယင်းတို့၏ အီဂျစ်ရက်စွဲသတ်မှတ်ချက်သည် ပတိုလမီ၏ နန်းစံနှစ်များနှင့် ကိုက်ညီနေသဖြင့် ပတိုလမီ၏ ကတ်နွန်သည် ခေတ်ပြိုင်အီဂျစ်တွက်ချက်မှုအပေါ် အခြေခံထားကြောင်း ပြသနေသည်။ နန်းစံနှစ်နံပါတ်တပ်ပုံတွင် ဗာဗုလုန်-ပါရှန်း စနစ်နှင့် ကိုက်ညီသော်လည်း နှစ်၏ အစပြုပုံတွင်မူ မကိုက်ညီသော ယင်းတို့၏ ဂျူးရက်စွဲများသည် နန်းတက်နှစ်စနစ် (accession-year system) ဖြင့် တွက်ချက်ထားခြင်းဖြစ်ရာ၊ အကြောင်းမှာ ပက်ပုရုစ်စာလိပ်များအနက် တစ်ခုက ဤဂျူးလူမျိုးများသည် နွေဦးမှနွေဦးအထိဖြစ်သော ဗာဗုလုန်နှစ်ကို မသုံးဘဲ၊ မိမိတို့၏ ဆောင်းဦးမှဆောင်းဦးအထိဖြစ်သော အရပ်ဘက်ပြက္ခဒိန်နှစ် (civil year) ကို အသုံးပြုနေကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ ပြသနေသောကြောင့် ဖြစ်သည် (စာမျက်နှာ ၁၀၅ ကိုကြည့်ပါ)။

These papyri are in complete harmony with the pattern indicated by the other chronological information on these reigns. Their Egyptian dating, agreeing with Ptolemy’s regnal years, shows that Ptolemy’s Canon was based on contemporary Egyptian reckoning. Their Jewish dates, reckoned by the accession-year system, harmonize with the Babylonian-Persian numbering, but not the beginning, of the years, for one of the papyri shows clearly that these Jews were using their own fall-to-fall civil year, not the spring-to-spring Babylonian year (see p. 105).

သို့ဖြစ်၍ အနက္ခတ္တဗေဒအရ အသေအချာ သတ်မှတ်ထားသော နှစ်နှစ်ခု (နေဗုခဒ်နေဇာ၏ ၃၇ နှစ်မြောက်နှစ်နှင့် ကမ္ဗုဇိ၏ ၇ နှစ်မြောက်နှစ်) အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အီဂျစ်ပြည်မှ ရက်စွဲနှစ်ထပ်ပါ ပက်ပုရုစ်စာလိပ်များအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဗာဗုလုန်နှင့် ပါရှန်းဘုရင် ခြောက်ပါး၏ နန်းစံနှစ်များကို ခေတ်ပြိုင်သက်သေအထောက်အထားများပေါ်တွင် အကြွင်းမဲ့ အခိုင်အမာ သိရှိရပြီ ဖြစ်သည်။ ပတိုလမီ၏ လကြတ်ခြင်းမှတ်တမ်းများသည် ဤခြောက်ပါးသော နန်းစံများနှင့် သဟဇာတဖြစ်ပုံရသော နောက်ထပ် နန်းစံနှစ်ခုကို ထပ်မံဖြည့်စွက်ပေးသည်။ အကယ်၍ ကျွန်ုပ်တို့၌ရှိသော အခြားနန်းစံများ၏ သက်တမ်းများသည် မှန်ကန်ပါက (ထို့ပြင် ဤအရာများအပေါ် သက်သေအထောက်အထားများဖြစ်သော—ပတိုလမီ၏ ကတ်နွန်၊ ဆာရို့စ်ရွှံ့စေးပြားများနှင့် ဗာဗုလုန်ပြည်မှ ရက်စွဲပါ ရွှံ့စေးပြားတွဲများသည်—သဟဇာတဖြစ်ပုံရသည်)၊ ထို့နောက်တွင် ဤအတွဲ၌ လွှမ်းခြုံထားသော ကာလတစ်လျှောက်လုံးရှိ ဗာဗုလုန်နှင့် ပါရှန်းဘုရင်တိုင်း၏ နန်းစံနှစ်တိုင်း၏ ဘီစီအနက်ဖွင့်ဆိုချက်ကို အီဂျစ်နေပြက္ခဒိန်နှင့် ဗာဗုလုန်လပြက္ခဒိန် နှစ်ခုစလုံး၌ အသေအချာ သိရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။

Thus by the two astronomically fixed years (the 37th of Nebuchadnezzar and the 7th of Cambyses), and by the double-dated papyri from Egypt, the regnal years of six of the Babylonian and Persian kings are positively known on contemporary evidence. Ptolemy’s eclipses add two more reigns that are apparently in harmony with these six. If the lengths of the other reigns as we have them are correct (and the evidence on these—from Ptolemy’s Canon, the Saros Tablets, and the series of dated tablets from Babylonia—seems to harmonize), then we can be certain of the b.c. equivalent of every regnal year of every Babylonian and Persian king throughout the period covered in this volume, as reckoned in both the Egyptian solar and the Babylonian lunar calendars.

နန်းစံနှစ်တစ်ခု၏ ဘီစီရက်စွဲကို မည်သို့ရှာဖွေရမည်နည်း။—မည်သည့် ဗာဗုလုန် သို့မဟုတ် ပါရှန်းနန်းစံနှစ်ကိုမဆို ရှာဖွေဖော်ထုတ်လိုသော စာရှုသူသည် ပတိုလမီ၏ ကတ်နွန်ဇယားကို ကိုးကားနိုင်ပါသည် (အတွဲ ၂၊ စာမျက်နှာ ၁၅၄)။ ညာဘက်ရှိ ဖြည့်စွက်ကော်လံနှစ်ခုတွင် ပေးထားသော ဘီစီရက်စွဲများသည် အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်အရ နန်းစံတစ်ခုစီ၏ တရားဝင် ပထမဆုံးနှစ် (year 1) စတင်ပုံကို ညွှန်ပြနေသည် (ပတိုလမီသည် နေဂါလ-ရှာ-ဥသုရ်၏ နောက်တွင် တက်လာပြီး တစ်နှစ်မပြည့်ဘဲ အုပ်စိုးခဲ့သည့် လာဗာရှိ-မာဒုဒ် ကဲ့သို့သော ဘုရင်များကိုမူ ချန်လှပ်ထားခဲ့သည်မှတစ်ပါး)။ ပထမနှစ်မှစ၍၊ ထိုနန်းစံအတွင်းရှိ အခြားမည်သည့်နှစ်ကိုမဆို ရက်ထပ်နှစ်မပါဘဲ အတိအကျ ၃၆၅ ရက်စီရှိသော နှစ်များကို တွက်ချက်ခြင်းဖြင့် နေ့ရက်အထိ ရှာဖွေနိုင်သည်။ ဤကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် ဗာဗုလုန်ပြက္ခဒိန်ရှိ ဗာဗုလုန်-ပါရှန်း နန်းစံနှစ်တိုင်းသည် သက်ဆိုင်ရာ အီဂျစ်နှစ်သစ်ကူးနေ့ပြီးနောက် နောက်လာမည့် နိသန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး၊ ယင်းသည် မတ်လနှောင်းပိုင်း သို့မဟုတ် ဧပြီလ၏ လကွယ်ပြီးနောက် အမြဲစတင်လေ့ရှိသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဇေရဇ်မင်းကြီး (Xerxes) ၏ ပထမနှစ်သည် အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်တွင် ဘီစီ ၄၈six/၈၅ ခုနှစ် (ဒီဇင်ဘာလတွင် စတင်သည်) ဖြစ်သော်လည်း၊ ဗာဗုလုန်ပြည်၌ သူ၏ ပထမနှစ်မှာ နွေဦးမှ နွေဦးအထိ ဘီစီ ၄၈၅/၈၄ ခုနှစ် ဖြစ်ကာ၊ သက်ဆိုင်ရာ ဂျူးနှစ်မှာမူ အားလုံးထက် နောက်ကျ၍ ၄၈၅ ခုနှစ်၏ ဆောင်းဦးကာလ (စက်တင်ဘာနှောင်းပိုင်းမှ အောက်တိုဘာနှောင်းပိုင်းအတွင်း လကွယ်ပြီးနောက် ကျရောက်သော တိရှရီလ ၁ ရက်) တွင် စတင်မည်ဟု ယူဆရမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤဂျူးလူမျိုးတို့၏ ဖြစ်စဉ်အစီအစဉ်မှာ တစ်သမတ်တည်း မရှိပါ။ အချို့သော နန်းစံများတွင် ဂျူးနှစ်သည် သက်ဆိုင်ရာ ဗာဗုလုန်နှစ်ထက် ခြောက်လမျှ စောနေတတ်ပြီး၊ အခြားသောနန်းစံများတွင်မူ နန်းစံ၏ ပထမနှစ်ကို အစပြုရန်အတွက် နန်းတက်ရက်စွဲပြီးနောက် မည်သည့်နှစ်သစ်ကူးနေ့—ဗာဗုလုန် သို့မဟုတ် ဂျူး—ပထမဆုံး ရောက်ရှိလာသည်ပေါ်တွင် မူတည်၍ နောက်ကျ၍ လိုက်ပါလာတတ်သည်။

How to Locate b.c. Dating of a Regnal Year.—The reader who desires to locate any given Babylonian or Persian regnal year may refer to the table of Ptolemy’s Canon (Vol. II, p. 154). The b.c. dates given in the two supplementary columns at the right indicate the beginning of the official 1st year of each reign according to the Egyptian calendar (except that Ptolemy leaves out those kings who ruled less than a year, such as Labashi-Marduk, who followed Nergal-sharusur). From the year 1, any other year in the reign can be calculated to the day by computing years of exactly 365 days each, with no leap year. Throughout this period each Babylonian-Persian regnal year (in the Babylonian calendar) began on the next Nisan 1 after the corresponding Egyptian New Year; it always began after a new moon of late March or April. Thus the 1st year of Xerxes in the Egyptian calendar was 486/85 b.c. (beginning in December), but his year 1 in Babylonia was 485/84 b.c., spring to spring, while the corresponding Jewish year for Xerxes would presumably begin last of all, in the autumn of 485 (Tishri 1, following a new moon of late September to late October). But this Jewish sequence is not consistent. In some reigns the Jewish year would precede the corresponding Babylonian year by six months, while in others it would follow, depending on which New Year’s Day—Babylonian or Jewish—arrived first after the date of accession to usher in the 1st year of the reign.

အပိုင်း ၂ သည် နန်းစံနှစ်များဖြင့် ဖော်ပြထားသော ဤကာလအတွင်းရှိ မည်သည့်ရက်စွဲကိုမဆို တွက်ချက်နိုင်သည့် တည်ဆောက်ပြီးသား အခြေခံအချက်ကို အကျဉ်းချုပ် တင်ပြခဲ့ပါသည်။ အီဂျစ်နှင့် ဗာဗုလုန်-ပါရှန်း ရက်စွဲသတ်မှတ်ချက်အပေါ်တွင် ပညာရှင်များ ယေဘုယျအားဖြင့် သဘောတူညီကြသည်၊ ကွဲလွဲနိုင်စရာ တစ်ခုတည်းသော နေရာမှာ ဗာဗုလုန်၏ နွေဦးမှနွေဦးအထိ နှစ်နှင့် ဂျူးတို့၏ ဆောင်းဦးမှဆောင်းဦးအထိ အရပ်ဘက်ပြက္ခဒိန်နှစ်တို့တွင် တွက်ချက်ထားသော အချို့သော ရက်စွဲများ ကွာခြားမှုသာ ဖြစ်သည်။ ဤကွာခြားချက်ကို ဂျူးလူမျိုးများ သုံ့ပန်းဘဝရောက်ခြင်းနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်းဆိုင်ရာ သီးခြားသမ္မာကျမ်းစာ ရက်စွဲများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဤဆောင်းပါး၏ နောက်ဆက်တွဲ အပိုင်းများတွင် ဆွေးနွေးပါမည်။

Section II has summarized the established basis on which any date in this period that is expressed in terms of regnal years can be computed. On the Egyptian and Babylonian-Persian dating scholars in general are agreed; the only room for variance of opinion is a difference in certain dates as calculated in the Babylonian spring-to-spring year and the Jewish fall-to-fall civil year. This difference will be discussed in the following sections of this article in connection with specific Biblical dates relating to the captivity and restoration of the Jews.

 

၃။ နေဗုခဒ်နေဇာမင်းကြီးလက်ထက် သုံ့ပန်းဘဝ စတင်ခြင်း

ရာဇဝင်ချုပ်ဒုတိယကျမ်းသည် နိဂုံးချုပ်၍ ဧဇရကျမ်းသည် ဗာဗုလုန်ပြည်၌ အနှစ် ၇၀ သုံ့ပန်းဘဝ ရောက်ရှိရာမှ ပါလက်စတိုင်းပြည်သို့ ဂျူးလူမျိုးများ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခြင်း အကြောင်းဖြင့် စတင်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် ဤဆောင်းပါး၏ ပထမဆုံး သမိုင်းစဉ်ပြဿနာမှာ သုံ့ပန်းဘဝ (Exile) ၏ ရက်စွဲကို သတ်မှတ်ရန် ဖြစ်သည်။

III. Beginning of the Captivity Under Nebuchadnezzar

The book of 2 Chronicles ends, and Ezra begins, with the narrative of the return of the Jews to Palestine from 70 years’ captivity in Babylonia. The first chronological problem of this article, therefore, is the dating of the Exile.

 

ယေရမိ အနှစ် ၇၀ ပရောဖက်ပြုချက်။—အနှစ် ၇၀ သုံ့ပန်းဘဝသည် နေဗုခဒ်နေဇာက ဂျူးလူမျိုးများကို ဗာဗုလုန်သို့ ပထမဆုံးအကြိမ် နယ်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့ပြီး၊ ကုရုမင်းကြီး (Cyrus) ၏ ပထမဆုံး နန်းစံနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော အမိန့်တော်အရ ဇေရုဗဗေလ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် သုံ့ပန်းအုပ်စုကြီး ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခြင်းဖြင့် ပြီးဆုံးခဲ့သည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် လက်ခံထားကြသည်။ ဤကာလကို ဘီစီ ၆၀၆–၅၃၆ ဟု မကြာခဏ ရက်စွဲတပ်လေ့ရှိသည်။ ရှေးဟောင်း လပြက္ခဒိန်နှစ်သည် ဇန်နဝါရီလမှ စတင်သော ဂျူလီယန်ပြက္ခဒိန် ဘီစီနှစ်တစ်ခုနှင့် ထပ်တူထပ်မျှ မတိုက်ဆိုင်နိုင်သဖြင့်၊ ရှေးဟောင်းနှစ်များကို နှစ်ထပ်ပုံစံဖြင့် ပိုမိုတိကျစွာ ဖော်ပြရပါသည်၊ ဥပမာ- ဘီစီ ၆၀၆/၀၅ စသည်ဖြင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပိုမိုတိကျစွာ ဖော်ပြရလျှင် ဤအနှစ် ၇၀ ကာလသည် ဂျူးအရပ်ဘက်ပြက္ခဒိန်အရ ဘီစီ ၆၀၆/၀၅ မှ ၅၃၇/၃၆ အထိ ဖြစ်လိမ့်မည်။

The 70 Years Predicted by Jeremiah.—The 70 years’ captivity has generally been accepted as beginning with the first deportation of Jews to Babylon by Nebuchadnezzar, and as ending with the return of a large group of the exiles under Zerubbabel, authorized by a decree of Cyrus in his 1st regnal year. The period has often been dated 606–536 b.c. Since an ancient lunar year cannot coincide with a Julian-calendar b.c. year beginning with January, ancient years are more accurately expressed in double form, thus: 606/05 b.c., etc. Therefore, to express it more exactly, this 70-year period would be, in the Jewish civil calendar, 606/05–537/36 b.c.

ယေရမိသည် အနှစ် ၇၀ သုံ့ပန်းဘဝကို ယဟောယကိမ်မင်း၏ စတုတ္ထမြောက်နှစ်၊ သို့မဟုတ် နေဗုခဒ်နေဇာမင်း၏ ပထမနှစ် (ယေရမိ ၂၅:၁–၁၁) တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ပရောဖက်ပြုခဲ့ပြီး၊ ယင်းသည် ဂျူးအရပ်ဘက်ပြက္ခဒိန်အရ ဆောင်းဦးမှ ဆောင်းဦးအထိ ဘီစီ ၆၀၅/၀၄ ခုနှစ် ဖြစ်သည်။ သို့သော် သူသည် မိမိ၏ ယခင်ပရောဖက်ပြုချက်ပြီးနောက် ခုနစ်နှစ်အကြာတွင် ယဟောယာခိန်မင်းနှင့်အတူ ဗာဗုလုန်သို့ ပြည်နှင်ဒဏ်ခံခဲ့ရသော ခေါင်းဆောင်များထံ ပေးပို့သည့် စာတစ်စောင်တွင် အနှစ် ၇၀ သုံ့ပန်းဘဝအကြောင်းကို ဆက်လက်ပြောကြားနေဆဲ ဖြစ်သည် (ယေရမိ ၂၉:၁၊ ၁၀)။ သို့ဖြစ်၍ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ ကာလကို ပရောဖက်ပြုချက် နှစ်ခုစလုံးမှ မဟုတ်ဘဲ၊ ပရောဖက်ပြုချက်၏ လိုအပ်ချက်များကို အသင့်တော်ဆုံး ပြည့်စုံစေသည့် သီးခြားဖြစ်ရပ်တစ်ခု၊ ဆိုလိုသည်မှာ သုံ့ပန်းဘဝ၏ အစပြုခြင်းမှ စတင်တွက်ချက်ခဲ့သည်ဟု ယူဆခြင်းက ယုတ္တိရှိပေလိမည်။ ပရောဖက်၏ ပရောဖက်ပြုချက် နှစ်ခုစလုံးသည် ယဟောယကိမ်မင်း၏ တတိယမြောက်နှစ် (ဒံယေလ ၁:၁–၆) တွင် စတင်နေပြီဖြစ်သော (နောက်တွင် တွေ့ရမည့်အတိုင်း) သုံ့ပန်းဘဝကို ထင်ရှားစွာ ရည်ညွှန်းနေခြင်း ဖြစ်သည်။

Jeremiah first predicted the 70-year captivity in the 4th year of Jehoiakim, or the 1st year of Nebuchadnezzar (Jer. 25:1–11), which was, according to the Jewish civil calendar, 605/04 b.c., from autumn to autumn. However, he still spoke of a 70-year captivity in a letter to the leaders who had been exiled to Babylon along with Jehoiachin seven years after his earlier prophecy (Jer. 29:1, 10). It would seem logical, then, to suppose that the prophetic period was reckoned, not from either prediction, but from a specific event, one that most reasonably fulfilled the requirements of the prophecy, namely, the beginning of the captivity. Both of the prophet’s predictions evidently referred to the captivity already begun (as will be seen) in the 3d year of Jehoiakim (Dan. 1:1–6).

သုံ့ပန်းဘဝ အဆင့်သုံးဆင့်။—ဗာဗုလုန်ပြည်သို့ နယ်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်းသည် ယုဒရှင်ဘုရင် နောက်ဆုံးသုံးပါး၏ လက်ထက်တွင် အဓိက အဆင့်သုံးဆင့်ဖြင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်—

 (၁) ယဟောယကိမ်မင်း၏ တတိယမြောက်နှစ်တွင်၊ ဗိမာန်တော်ဘဏ္ဍာအချို့နှင့် ဒံယေလအပါအဝင် သုံ့ပန်းအချို့ကို ဗာဗုလုန်သို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့စဉ်က (ဒံယေလ ၁:၁–၃)၊

 (၂) ယဟောယာခိန်မင်း၏ သုံးလတာ နန်းစံသက်တမ်းအဆုံး၊ နေဗုခဒ်နေဇာ၏ အဋ္ဌမမြောက်နှစ် (ဓမ္မရာဇဝင်စတုတ္ထစောင် ၂၄:၈–၁six) တွင်၊ ယဟောယာခိန်သည် ယေဇကျေလအပါအဝင် အခြားသူများနှင့်အတူ သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်ခြင်း ခံရစဉ်က (ယေဇကျေလ ၁:၁–၃၊ ၃၃:၂၁၊ ၄၀:၁၊ စာမျက်နှာ ၉၂ ကိုကြည့်ပါ)၊ နှင့်

(၃) ဇေဒကိမင်း၏ တစ်ဆယ့်တစ်နှစ်မြောက်နှစ်၊ နေဗုခဒ်နေဇာ၏ တစ်ဆယ့်ကိုးနှစ်မြောက်နှစ်တွင်၊ ယေရုရှလင်မြို့နှင့် ဗိမာန်တော် ဖျက်ဆီးခံရပြီး ကျန်ရှိသော အရပ်သားအများစု ဗာဗုလုန်သို့ ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရစဉ်က (ဓမ္မရာဇဝင်စတုတ္ထစောင် ၂၅:၈–၂၁၊ စာမျက်နှာ ၉၃ ကိုကြည့်ပါ) ဖြစ်သည်။

The Captivity in Three Stages.—The deportation to Babylonia took place in three principal stages, in the reigns of the last three kings of Judah:

(1) in the 3d year of Jehoiakim, when some of the Temple treasures and a number of captives, including Daniel, were taken to Babylon (Dan. 1:1–3);

(2) at the end of the three-month reign of Jehoiachin, in the 8th year of Nebuchadnezzar (2 Kings 24:8–16), when Jehoiachin, with others including Ezekiel, was taken captive (Eze. 1:1–3; 33:21; 40:1; see p. 92); and

(3) in the 11th year of Zedekiah, the 19th year of Nebuchadnezzar, when Jerusalem and the Temple were destroyed and the larger portion of the remaining inhabitants were deported to Babylonia (2 Kings 25:8–21; see p. 93).

နေဗုခဒ်နေဇာ၏ နန်းစံကို နက္ခတ္တဗေဒအရ အသေအချာ သတ်မှတ်ထားပြီးဖြစ်သောကြောင့် (စာမျက်နှာ ၈၈ ကိုကြည့်ပါ)၊ ဤအဆင့်သုံးဆင့်ကို ဘီစီ ၆၀၅၊ ၅၉၇ နှင့် ၅၈၆ ခုနှစ်များအဖြစ် အသီးသီး ရက်စွဲသတ်မှတ်နိုင်ပါသည် (အတွဲ ၂၊ စာမျက်နှာ ၁၆၀၊ ၁၆၁ ကိုကြည့်ပါ)။

Since Nebuchadnezzar’s reign is fixed astronomically (see p. 88), these three stages can be dated at 605, 597, and 586 respectively (see Vol. II, pp. 160, 161).

ပထမအဆင့်မှာ နေဗုခဒ်နေဇာ နန်းတက်ချိန်တွင် ဖြစ်သည်။—သုံ့ပန်းဘဝ၏ အစပြုခြင်းသည် သူ၏ ပထမနှစ် မတိုင်မီ၊ နေဗုခဒ်နေဇာ၏ နန်းတက်နှစ် (accession year) တွင် ကျရောက်ခဲ့သည်၊ အကြောင်းမှာ— (၁) ယဟောယကိမ်မင်း၏ တတိယမြောက်နှစ်သည် နေဗုခဒ်နေဇာက ယုဒပြည်ကို လာရောက်တိုက်ခိုက်ပြီး ဒံယေလကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သော နှစ်ဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း (ဒံယေလ ၁:၁–၃၊ ၆)၊ (၂) ယဟောယကိမ်မင်း၏ စတုတ္ထမြောက်နှစ်သည် နေဗုခဒ်နေဇာ၏ ပထမနှစ် ဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်သည် (ယေရမိ ၂၅:၁)။

First Stage at Nebuchadnezzar’s Accession.—The beginning of the captivity came in Nebuchadnezzar’s accession year, before his year 1, for

(1) the 3d year of Jehoiakim was the year in which Nebuchadnezzar came against Judah and took Daniel captive (Dan. 1:1–3, 6); and

(2) the 4th year of Jehoiakim was the 1st of Nebuchadnezzar (Jer. 25:1).

ဤအချက်ကို ထောက်ခံပေးနေသည်မှာ (က) ဗာဗုလုန်သမိုင်းပညာရှင် ဗေရောသု (Berosus) ၏ မှတ်တမ်းမှ ဆင်းသက်လာသော ဂျိုသီးဖတ်စ် (Josephus) ၏ မှတ်တမ်း (Against Apion i. 19) အရ နေဗုခဒ်နေဇာသည် ပါလက်စတိုင်းနှင့် အီဂျစ်ပြည်သို့ စစ်ဆင်နွှဲနေစဉ် သူ၏ခမည်းတော် နာဗိုပိုလာဆာ နတ်ရွာစံသဖြင့် မြို့တော်သို့ နန်းသက်ဆက်ခံရန် ရုတ်တရက် ပြန်လည်ခေါ်ယူခြင်း ခံခဲ့ရကြောင်းနှင့် သူသည် ဂျူးလူမျိုးများအပါအဝင် သုံ့ပန်းများကို စစ်တပ်နှင့်အတူ လိုက်ပါလာစေရန် ချန်ထားရစ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြချက်၊ နှင့် (ခ) သူ၏ခမည်းတော် ကွယ်လွန်သည့်ရက်စွဲကို အာဗုလ (Ab) ၈ ရက် (ဘီစီ ၆၀၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်ဝန်းကျင်) နှင့် နေဗုခဒ်နေဇာ ဗာဗုလုန်တွင် နန်းတက်သည့်ရက်စွဲကို ဧလုလ (Elul) ၁ ရက် (စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်ဝန်းကျင်) ဟု ရက်စွဲတပ်ထားသော ဗာဗုလုန်ရာဇဝင်ချုပ် ရွှံ့စေးပြား (စာမျက်နှာ ၄၆၊ ၈၄ ကိုကြည့်ပါ) တို့ ဖြစ်ကြသည်။

Corroborating this are (a) the record of Josephus (Against Apion i. 19), derived from that of the Babylonian historian Berosus, that Nebuchadnezzar was on a military campaign to Palestine and Egypt when suddenly called home to take the throne at the death of his father, Nabopolassar, and that he left captives, including Jews, to be brought home by the army; and (b) the Babylonian Chronicle tablet (see pp. 46, 84) that dates his father’s death on Ab 8 (approximately August 15 in 605) and Nebuchadnezzar’s accession in Babylon on Elul 1 (approximately September 7).

ထို့ကြောင့် နေဗုခဒ်နေဇာ၏ တရားဝင် ပထမနှစ်သည် ဗာဗုလုန်ပြည်၌ နောက်လာမည့် နှစ်သစ်ကူးနေ့၊ ဘီစီ ၆၀၄ ခုနှစ် နွေဦးတွင် စတင်မည် ဖြစ်သည် (စာမျက်နှာ ၈၈ ကိုကြည့်ပါ)။ သို့သော် ဂျူးလူမျိုးတို့၏ တွက်ချက်မှုအရ၊ ဆောင်းဦးမှ ဆောင်းဦးအထိ အရပ်ဘက်ပြက္ခဒိန်နှစ်အရ၊ ယင်းကို ပထမဆုံး ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရပြီး မကြာမီ၊ ဘီစီ ၆၀၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလဝန်းကျင်ရှိ နန်းတက်ပွဲအပြီး နောက်လာမည့် ဂျူးနှစ်သစ်ကူးနေ့တွင် စတင်သည်ဟု ရေတွက်မည် ဖြစ်သည်။ ယေရမိ၏ ပရောဖက်ပြုချက်သည် ယင်းနောက်မကြာမီ၊ ယဟောယကိမ်မင်း၏ စတုတ္ထမြောက်နှစ်တွင် ထွက်ပေါ်လာနိုင်သည်။ လူတိုင်းသည် သူ၏ အနှစ် ၇၀ ပရောဖက်ပြုချက်ကို စတင်နေပြီဖြစ်သော သုံ့ပန်းဘဝကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု သဘာဝကျစွာ နားလည်ကြပေလိမည်။ သုံ့ပန်းဘဝအတွက် ဤရက်စွဲဖြစ်သော ယဟောယကိမ်မင်း၏ တတိယမြောက်နှစ်၊ ဘီစီ ၆၀၅ ခုနှစ်သည် နေဗုခဒ်နေဇာ နန်းတက်သည့်ရက်စွဲနှင့်လည်းကောင်း၊ အနှစ် ၇၀ အဆုံးတွင် သုံ့ပန်းများ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခြင်းနှင့်လည်းကောင်း လုံးဝဥဿုံ သဟဇာတဖြစ်နေပါသည် (စာမျက်နှာ ၉၇ ကိုကြည့်ပါ)။

Accordingly, Nebuchadnezzar’s official 1st year would begin in Babylonia at the next New Year’s Day, in the spring of 604 b.c. (see p. 88). According to the Jewish reckoning, however, by the fall-to-fall civil year, it would be counted as beginning at the next Jewish New Year after the accession, about October, 605, not long after the first deportation. The prophecy of Jeremiah could have come very soon after, in the 4th year of Jehoiakim. Everyone would naturally have understood his 70-year prediction as referring to the captivity that had just begun. This date for the captivity, the 3d year of Jehoiakim, 605 b.c., is in complete harmony with the dating of Nebuchadnezzar’s accession, and with the return of the exiles at the end of 70 years, inclusive (see p. 97).

နေဗုခဒ်နေဇာ၏ ပူးတွဲနန်းစံမှုဟု ယူဆချက်ဟောင်း။—ယခင်က အနက်ဖွင့်ဆိုသူများသည် (၁) "ဗာဗုလုန်ရှင်ဘုရင် နေဗုခဒ်နေဇာ" က ယဟောယကိမ်မင်း၏ တတိယမြောက်နှစ်၊ သူ၏ နန်းစံ ပထမနှစ် (ယဟောယကိမ်မင်း၏ စတုတ္ထမြောက်နှစ်) မတိုင်မီတွင် ဒံယေလကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်း၊ (၂) နေဗုခဒ်နေဇာ၏ ဒုတိယမြောက်နှစ် (ဒံယေလ ၂:၁၊ ၁၃) မတိုင်မီ ဒံယေလ၏ သုံးနှစ်တာ ပညာသင်ကြားမှု (ဒံယေလ ၁:၅)၊ နှင့် (၃) နေဗုခဒ်နေဇာ၏ ပထမနှစ်နှင့် ကုရုမင်း၏ ပထမနှစ် (ယင်းတို့ကို ပတိုလမီက ဘီစီ ၆၀၄ နှင့် ၅၃၈ ဟု အသီးသီး သတ်မှတ်ထားသည်) ကြားရှိ အနှစ် ၇၀၊ စသည့် ထင်ရှားသော ကွဲလွဲချက်များကို ဖြေရှင်းရန် ကြိုးပမ်းရာတွင် မတူညီသော ရက်စွဲတစ်ခုသို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။

The Older Theory of Nebuchadnezzar’s Supposed Coregency.—Earlier commentators reached a different date in their attempt to account for (1) “Nebuchadnezzar king of Babylon” taking Daniel captive in the 3d year of Jehoiakim before the 1st year of his reign (the 4th year of Jehoiakim); (2) Daniel’s three years of training (Dan. 1:5) before the 2d year of Nebuchadnezzar (Dan. 2:1, 13); and (3) 70 years between the 1st year of Nebuchadnezzar and the 1st year of Cyrus (which Ptolemy placed in 604 and 538 b.c. respectively).

ဤထင်ရှားသော ကွဲလွဲချက်များကို ဖြေရှင်းရန် ရှာဖွေရာတွင်၊ ကျမ်းစာပညာရှင်များသည် ယဟောယကိမ်၏ စတုတ္ထမြောက်နှစ်ကို ဘီစီ ၆၀six နှင့် ညီမျှစေပြီး နေဗုခဒ်နေဇာနှင့် သူ၏ခမည်းတော်တို့၏ ၂ နှစ်တာ ပူးတွဲနန်းစံမှု (coregency) ဟု စိတ်ကူးယဉ်ယူဆခဲ့ကြသည်; သူတို့သည် နေဗုခဒ်နေဇာ၏ အိပ်မက်ကို သူ၏ တစ်ပါးတည်းအုပ်စိုးသော နန်းစံ၏ ဒုတိယမြောက်နှစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြပြီး၊ ဒံယေလ၏ ကျောင်းတက်ချိန်အတွက် အကြားတွင် သုံးနှစ် ထည့်သွင်းခဲ့ကြသည်; ထို့ပြင် သူတို့သည် အနှစ် ၇၀ ကို ၆၀six မှ ၅၃six အထိ ရေတွက်ခဲ့ကြပြီး၊ ယင်းသို့ ကုရုမင်းကြီး၏ ပထမနှစ်ကို ညှိနှိုင်းခဲ့ကြသည် (မှတ်စု ၁၀ ကိုကြည့်ပါ)။ နောက်ဆုံးတွင် ဤရှင်းလင်းချက်ကို အမှန်ဟု မှတ်ယူလာကြပြီး၊ လေ့လာတွေ့ရှိချက်အရ ပေါ်ထွက်လာသော ယူဆချက်တစ်ခုအစား တည်ဆောက်ပြီးသား သမိုင်းအဖြစ် သဘောထားခဲ့ကြသည်။

In seeking to solve these apparent discrepancies, Bible scholars equated Jehoiakim’s 4th year with 606 as the 1st year of a conjectured 2-year coregency of Nebuchadnezzar with his father;  they assigned Nebuchadnezzar’s dream to the 2d year of his sole reign, with three years in between for Daniel’s schooling; and they reckoned the 70 years from 606 to 536, to which they adjusted the 1st year of Cyrus (see note 10). Eventually this explanation came to be taken for granted, and to be regarded as established history instead of a learned conjecture.

သို့သော် ယခုအခါတွင် ခေတ်သစ်ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာဖြင့် တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သော စာရွက်စာတမ်း အထောက်အထားများကြောင့် သမ္မာကျမ်းစာထဲမှ ကွဲလွဲချက်ဟု ယူဆရသောအချက်များသည် လုံးဝကွယ်ပျောက်သွားပြီ ဖြစ်သည်။ ထိုမှတ်တမ်းကို ရှိရင်းစွဲအတိုင်း အတည်ပြုနိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း သိရသည်၊ အကြောင်းမှာ ယခုအခါ အောက်ပါအချက်များကို သိရှိလာရခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည် - (၁) နေဗုခဒ်နေဇာသည် သူ၏ “ပထမနှစ်” မစတင်မီ လအနည်းငယ်အလိုကတည်းက ရှင်ဘုရင်ဖြစ်နေခဲ့သည်၊ (၂) ဒံယေလ၏ လေ့ကျင့်ရေးကာလသည် နေဗုခဒ်နေဇာ နန်းတက်သည့်နှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး၊ ပထမနှစ်တစ်လျှောက်လုံး ဆက်လက်ရှိနေကာ ဒုတိယနှစ်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့မည်ဆိုလျှင် ထိုခေတ်အခါက အများအားဖြင့် အသုံးပြုလေ့ရှိသော ကာလအပိုင်းအခြား အားလုံးကို ထည့်သွင်းရေတွက်သည့် နည်းလမ်းအရ သုံးနှစ်ကြာမြင့်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်ဖြစ်သည် (အတွဲ ၂၊ စာမျက်နှာ ၁၃၆၊ ၁၃၇ ကိုကြည့်ပါ)၊ နှင့် (၃) ဂျူးလူမျိုးတို့၏ ဆောင်းဦးရာသီမှ ဆောင်းဦးရာသီအထိ ရေတွက်သော လူမှုရေးဆိုင်ရာ နှစ်ပြက္ခဒိန်ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ဘုရင်များ၏ စိုးစံနှစ်များကို ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ခြင်းမရှိဘဲ ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ၆၀၆/၀၅ မှ ၅၃၇/၃ အထိ ၇၀ နှစ်တာကာလကို အားလုံးအကျုံးဝင်သော နည်းလမ်းဖြင့် ရေတွက်နိုင်စေသည်။

Now, however, the supposed discrepancies in the Bible have vanished completely in the light of the documents unearthed by modern archeology. The account is confirmed as it stands, for it is now known that: (1) Nebuchadnezzar was king for some months before his “first year” began; (2) Daniel’s training—if if it began in Nebuchadnezzar’s accession year, extended through the 1st year, and ended in the 2d year—would have been counted as lasting three years by the inclusive reckoning commonly used at that time (see Vol. II, pp. 136, 137); and (3) the use of the Jewish fall-to-fall civil year makes it possible to reckon the 70 years inclusively from 606/05 to 537/36 b.c. without juggling the reigns.

အနှစ် ၇၀ သုံ့ပန်းဘဝ သတ်မှတ်ချက်နှစ်ကာလ။—ယေရမိပရောဖက်ပြုခဲ့သော အနှစ် ၇၀ သုံ့ပန်းဘဝ၏ ပထမနှစ်သည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ၆၀၆/၀၅၊ ဆောင်းဦးမှ ဆောင်းဦးအထိ—ယောယကိမ်မင်း စိုးစံသော ၃ နှစ်မြောက်ဖြစ်ပြီး ထိုနှစ်တွင် ဒံယေလနှင့် အခြားသူများကို ဗာဗုလုန်သို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်—ထိုသို့ဆိုလျှင် ထိုကာလ၏ အနှစ် ၇၀ မြောက်နှစ်သည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ၅၃၇/၃၆ ဖြစ်လိမ့်မည်။ ထို့အပြင်၊ ကုရုမင်းကြီး၏ ပထမနှစ် အမိန့်တော်နောက်ပိုင်းတွင် ဇေရုဗဗေလ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် သုံ့ပန်းများ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခြင်းကို ဤနှစ်တွင် ကျိုးကြောင်းဆီလျော်စွာ သတ်မှတ်နိုင်ကြောင်း အပိုင်း ၅ (စာမျက်နှာ ၉၆၊ ၉၇) တွင် တွေ့ရလိမ့်မည်။

The Dating of the 70 Years’ Captivity.—If the first year of the 70-year captivity foretold by Jeremiah was 606/05 b.c., autumn to autumn—the 3d year of Jehoiakim, in which Daniel and others were taken to Babylon—then the 70th year of that period was 537/36 b.c. It will be seen, furthermore, in Section V (pp. 96, 97) that the return of the exiles under Zerubbabel, following the decree of the 1st year of Cyrus, can be assigned reasonably to this year.

 

သို့သော် သုံ့ပန်းဘဝစတင်သည့် ကာလအပိုင်းအခြားမှ မထွက်ခွာမီ၊ ဒုတိယနှင့် တတိယအဆင့်များ၏ နှစ်ကာလသတ်မှတ်ချက် အခြေခံကို မှတ်သားထားရန် လိုအပ်သည်။ ဤအချက်ကို အနှစ် ၇၀ သုံ့ပန်းဘဝကို ကြိုတင်ဟောကိန်းထုတ်ခဲ့သော ယေရမိ၏ သက္ကရာဇ်စဉ်နှင့် ယောယခိန်မင်းနှင့်အတူ ဗာဗုလုန်သို့ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်းခံခဲ့ရသော ယေဇကျေလတို့၏ သက္ကရာဇ်စဉ်တွင် တွေ့ရှိရသည်။

Before leaving the period of the beginning of the captivity, however, it is necessary to note the basis for the dating of the second and third steps in the process. This is found in the chronology of Jeremiah, who predicted the 70 years’ captivity, and of Ezekiel, who was exiled to Babylonia with Jehoiachin.

 

IV. ယေရမိနှင့် ယေဇကျေလတို့၏ သက္ကရာဇ်စဉ်

ယေရမိနှင့် ယေဇကျေလတို့တွင် ပါရှိသော နှစ်ကာလများ။—ပရောဖက်ယေရမိသည် သူ၏အမှုတော်ကို ယောရှိမင်း စိုးစံသော ၁၃ နှစ်မြောက်၊ ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ၆၂၇ ခန့်တွင် စတင်ခဲ့သည် (ယေရမိ ၂၅:၃)။ ယင်းသည် အဆီးရီးယားနိုင်ငံထံမှ ဗာဗုလုန်၏ လွတ်လပ်ရေးကို ရယူရန် မကြာမီ ဗာဗုလုန်ကို အောင်နိုင်တော့မည့်၊ မီးဒီးယားလူမျိုးများနှင့် သကုသလူမျိုးများနှင့် ပူးပေါင်းကာ အဆီးရီးယားကို ဖြိုဖျက်ပြီးနောက် မိမိကိုယ်ပိုင်အင်ပါယာ (နီယို-ဗာဗုလုန်အင်ပါယာဟု သိကြသော) ကို တည်ထောင်တော့မည့် နေဗုခဒ်နေဇာ၏ခမည်းတော် နာဗိုပိုလာဆာ နန်းမတက်မီ မရှေးမနှောင်းက ဖြစ်သည်။ ဤနိုင်ငံတကာ မငြိမ်မသက်မှုများအတွင်း ယေရမိက ယုဒပြည်သည် နောင်တမရလျှင် နိုင်ငံခြားအင်အားစုများ၏ သားကောင်ဖြစ်ရလိမ့်မည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။ ယောယကိမ်မင်း စိုးစံသော ၄ နှစ်မြောက်၊ “နေဗုခဒ်နေဇာ၏ ပထမနှစ်” တွင် သူသည် အနှစ် ၇၀ သုံ့ပန်းဘဝကို ကြိုတင်ဟောကြားခဲ့ပြီး၊ သူ၏ သတင်းစကား အများအပြားကို ယောယကိမ် သို့မဟုတ် ဇေဒကိမင်းတို့၏ လ၊ ရက်နှင့် စိုးစံနှစ်တို့ဖြင့် ရက်စွဲသတ်မှတ်ထားသည် (ယေရမိ ၂၅:၁၊ ၂၆:၁၊ ၄၅:၁၊ ၃၆:၉၊ ၁၀၊ ၂၈:၁၊ ၅၁:၅၉၊ ၃၉:၁၊ ၃၂:၁ ကိုကြည့်ပါ)။ ယုဒပြည်အတွက် သူ၏ အမှုတော်ဆောင်ခြင်းသည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ၅၈၆ တွင် ယေရုရှလင်မြို့ ပျက်စီးခြင်းနှင့်အတူ သုံ့ပန်းဘဝ၏ တတိယမြောက် အဓိကအဆင့်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။

IV. The Chronology of Jeremiah and Ezekiel

Dates in Jeremiah and Ezekiel.—The prophet Jeremiah began his work in the 13th year of Josiah, approximately 627 b.c. (Jer. 25:3), not long before the accession of Nabopolassar, Nebuchadnezzar’s father, who was soon to win Babylon’s independence from Assyria, to join with the Medes and Scythians to overthrow Assyria, and then to build an empire of his own (known as the Neo-Babylonian Empire). During these international upheavals Jeremiah warned that Judah must repent or fall a prey to foreign powers. In the 4th year of Jehoiakim, “the first year of Nebuchadnezzar,” he foretold the 70-year captivity, and many of his messages are dated to the month, day, and regnal year of Jehoiakim or Zedekiah (see Jer. 25:1; 26:1; 45:1; 36:9, 10; 28:1; 51:59; 39:1; 32:1). His ministry to Judah ended with the third principal stage of the captivity, at the fall of Jerusalem in 586.

 

ယေဇကျေလကို သူ၏ဘုရင် ယောယခိန်နှင့်အတူ နေဗုခဒ်နေဇာ စိုးစံသော ၈ နှစ်မြောက်တွင် ဗာဗုလုန်သို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည် (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၄:၁၂ နှင့် ရာဇဝင်ချုပ်ဒုတိယစောင် ၃၆:၉၊ ၁၀ ဆိုင်ရာ မှတ်ချက်များကိုကြည့်ပါ)၊ ယင်းသည် သုံ့ပန်းဘဝ၏ ဒုတိယမြောက် အဓိကအဆင့်ဖြစ်ပြီး ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ၅၉၇ နွေဦးရာသီတွင် ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် သူသည် ယောယခိန် သုံ့ပန်းဖြစ်ရခြင်း၏ ၅ နှစ်မြောက်တွင် ပရောဖက်အဖြစ် ခေါ်ယူခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး (ယေဇကျေလ ၁:၂)၊ သူ၏ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ သတင်းစကားများကို ဤသုံ့ပန်းဘဝမှစ၍ ခေတ်သက္ကရာဇ်ကဲ့သို့ ရေတွက်ထားသော နှစ်များဖြင့် ရက်စွဲသတ်မှတ်ခဲ့သည် (ယေဇကျေလ ၁:၁၊ ၂၊ ၈:၁၊ ၂၀:၁၊ ၂၄:၁၊ ၂၉:၁၊ ၂၆:၁၊ ၃၀:၂၀၊ ၃၁:၁၊ ၃၃:၂၁၊ ၃၂:၁၊ resentment ၄၀:၁၊ ၂၉:၁၇ ကိုကြည့်ပါ)။ သူ၏ သက္ကရာဇ်စဉ် ရေတွက်မှုကို အလားတူ ဖြစ်ရပ်အချို့ကိုပင် ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခဲ့သော ယေရမိ၏ သက္ကရာဇ်စဉ်နှင့် ဆက်စပ်၍ စဉ်းစားရမည်ဖြစ်သည်။ အဓိကဖြစ်ရပ် ၇ ခုကို ယောယခိန် သုံ့ပန်းဖြစ်သည့်နှစ်နှင့် ဇေဒကိမင်း၏ စိုးစံနှစ်များဖြင့် ဤနေရာတွင် ဇယားကွက်ပြုစုထားသည် (နောက်ဆက်တွဲ အပိုဒ်များတွင် ရရှိလာသော ဘီစီ ရက်စွဲများနှင့်အတူ ပြသထားသည်)။

Ezekiel was taken to Babylon with his king, Jehoiachin, in the 8th year of Nebuchadnezzar (see on 2 Kings 24:12; also on 2 Chron. 36:9, 10), in the second principal stage of the captivity, in the spring of 597 b.c. Then he received his prophetic call in the 5th year of the captivity of Jehoiachin (Eze. 1:2), and dated his prophetic messages in years reckoned in era fashion from this captivity (see Eze. 1:1, 2; 8:1; 20:1; 24:1; 29:1; 26:1; 30:20; 31:1; 33:21; 32:1; 40:1; 29:17). His chronological reckoning must be considered in connection with that of Jeremiah, who dealt with some of the same events. Seven principal events are tabulated here, dated in years of Jehoiachin’s captivity and regnal years of Zedekiah (with b.c. dates as arrived at in the succeeding paragraphs).

 

ရက်	လ	ယောယခိန်သုံ့ပန်းဖြစ်သည့်နှစ်	ဇေဒကိမင်း၏နှစ်	ဖြစ်ရပ်	ကျမ်းချက်	ဘီစီ ရက်စွဲ
၁။ ၁၀	၁၀	၉		ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့ခြင်း စတင်ခြင်း (ယေဇကျေလ)	ယေဇကျေလ ၂၄:၁၊ ၂	ဇန်နဝါရီ ၅၈၈
၂။ ၁၀	၁၀		၉	ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့ခြင်း စတင်ခြင်း (ယေရမိ)	ယေရမိ ၃၉:၁၊ ၅၂:၄	ဇန်နဝါရီ ၅၈၈
၃။ ၉	၄		၁၁	ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့ခြင်း ပြီးဆုံးခြင်း၊ မြို့တော်ကျဆုံးခြင်း	ယေရမိ ၃၉:၂	ဇူလိုင် ၅၈၆
၄။ ၁၀	၅		၁၁	မြို့တော်နှင့် ဗိမာန်တော် ဖျက်ဆီးခံရခြင်း	ယေရမိ ၁:၃၊ ၅၂:၁၂	ဩဂုတ် ၅၈၆
၅။ ၅	၁၀	၁၂		သတင်းစကား ယေဇကျေလထံ ရောက်ရှိခြင်း	ယေဇကျေလ ၃၃:၂၁	ဇန်နဝါရီ ၅၈၅
၆။ ၁၀	၁? ၇?	၂၅		မြို့တော်ကျဆုံးပြီးနောက် ၁၄ နှစ်မြောက်နှစ်	ယေဇကျေလ ၄၀:၁	၅၇၃/၇၂
၇။ ၂၅	၁၂	၃၇
Day	Month	Yr. of J’s Capt.	Yr. of Zedek.	Event	Text	B.C. Date
1.  10	10	9		Beginning of siege (Eze.)	Eze. 24:1, 2	Jan. 588
2.  10	10		9	Beginning of siege (Jer.)	Jer. 39:1; 52:4	Jan. 588
3.    9	4		11	End of siege; city falls	Jer. 39:2	July 586
4.  10	5		11	City and Temple destroyed	Jer. 1:3; 52:12	Aug. 586
5.    5	10	12		Message reaches Ezekiel	Eze. 33:21	Jan. 585
6.  10	1? 7?	25		14th yr. from city’s fall	Eze. 40:1	573/72
7.  25	12	37		Jehoiachin released in “the year” of Evil–merodach	Jer. 52:31; cf. 2 Kings 25:27	March 561

 

အထက်ပါ ယေရမိကျမ်းနှင့် ယေဇကျေလကျမ်းတို့မှ ဖြစ်ရပ်များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ကိုက်ညီမှုရှိသော ရက်စွဲများ ဖြစ်ရမည်။ ထို့အပြင် ဇေဒကိမင်း၏ ၁၀ နှစ်မြောက်နှင့် နေဗုခဒ်နေဇာ၏ ၁၈ နှစ်မြောက်ကို တိုက်ဆိုင်စေသော ယေရမိ၏ ဖော်ပြချက် (အခန်း ၃၂:၁) နှင့် ယေရုရှလင်မြို့ ကျဆုံးခြင်းနှင့် ဖျက်ဆီးခံရခြင်းကို ဇေဒကိမင်း၏ ၁၁ နှစ်မြောက်နှင့် နေဗုခဒ်နေဇာ၏ ၁၉ နှစ်မြောက် နွေရာသီတွင် သတ်မှတ်ထားသော ဖော်ပြချက်များ (ယေရမိ ၅၂:၅၊ ၁၂၊ ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၅:၂၊ ၈) တို့နှင့်လည်း ကိုက်ညီရမည်။ ဗာဗုလုန်တို့၏ နွေဦးမှ နွေဦးအထိ ရေတွက်သော ပြက္ခဒိန်တွင် နက္ခတ္တဗေဒအရ အသေအချာ သတ်မှတ်ထားသော နေဗုခဒ်နေဇာ၏ စိုးစံနှစ်များသည် ဂျူးလူမျိုးတို့၏ လူမှုရေးဆိုင်ရာ (ဆောင်းဦးမှ ဆောင်းဦးအထိ) ပြက္ခဒိန်တွင် နှစ်ဝက်မျှ စော၍ စတင်လိမ့်မည် (စာမျက်နှာ ၉၁ ကိုကြည့်ပါ)။ ထို့ကြောင့် နွေဦးနှင့် ဆောင်းဦးနှစ်များ ထပ်တူကျနေသည့် နှစ်ဝက်အတွင်းရှိ ဤနွေရာသီရက်စွဲသည် မည်သည့်ပြက္ခဒိန်တွင်မဆို ၁၉ နှစ်မြောက်နှစ် ဖြစ်လိမ့်မည်၊ ဆိုလိုသည်မှာ ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ၅၈၆ တွင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဗာဗုလုန်ရာဇဝင်ချုပ်တစ်ခု (စာမျက်နှာ ၄၆ ကိုကြည့်ပါ) က နေဗုခဒ်နေဇာ၏ ၇ နှစ်မြောက် အာဒါလ ၂ ရက် (ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၅၉၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်) တွင် ရက်စွဲသတ်မှတ်ထားသော ယောယခိန် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းသည် ဂျူးလူမျိုးတို့၏ ရေတွက်မှုအရ (နှစ်များ ထပ်တူမကျသော အပိုင်းတွင် ရှိနေသဖြင့်) သူ၏ ၈ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ကျရောက်သည်။

The foregoing events from the books of Jeremiah and Ezekiel must be dated consistently with one another; also with Jeremiah’s statement (ch. 32:1) synchronizing Zedekiah’s 10th year and Nebuchadnezzar’s 18th, and with those (Jer. 52:5, 12; 2 Kings 25:2, 8) placing the fall and destruction of Jerusalem in the summer of Zedekiah’s 11th year and Nebuchadnezzar’s 19th. The latter’s regnal years, astronomically fixed in the Babylonian spring-to-spring calendar, would begin half a year earlier in the Jewish civil (fall-to-fall) calendar (see p. 91); hence this summer date, in the half year during which the spring and fall years overlapped, would be in year 19 in either calendar, that is, in 586 b.c. But Jehoiachin’s capture, which a Babylonian chronicle (see p. 46) dates on Adar 2 in Nebuchadnezzar’s 7th year (approximately March 16, 597 b.c.), falls in his year 8 by Jewish count (being in the nonoverlapping part of the year).

 

ဖြစ်နိုင်ခြေအမျိုးမျိုးကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်း။— (က) ယေရမိနှင့် ယေဇကျေလတို့သည် နှစ်များကို နွေဦးမှ သို့မဟုတ် ဆောင်းဦးမှ စတင်ရေတွက်သလော၊ နှင့် (ခ) ယောယခိန် သုံ့ပန်းဖြစ်ရခြင်း၏ “ပထမနှစ်” ဆိုသည်မှာ သူဖမ်းဆီးခံရသည့်နှစ်ကို ဆိုလိုသလော သို့မဟုတ် ထိုနောက်ပိုင်းတွင် စတင်သည့် နောက်တစ်နှစ်ကို ဆိုလိုသလော ဟူသည့်အချက်အပေါ် မူတည်၍ ထင်မြင်ချက်များ ကွဲပြားကြသည်။ သို့သော် အောက်ပါအချက်များကို ယူဆနိုင်ပါသည် (၁) စာရေးသူနှစ်ဦးစလုံးသည် ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့ခြင်း စတင်သည့်ရက်စွဲကို သတ်မှတ်ရာတွင် သဘောတူညီကြသည်၊ (၂) မြို့တော်ကျဆုံးသည့်သတင်းသည် ယေဇကျေလထံသို့ သင့်တော်သော အချိန်ကာလအတွင်း ရောက်ရှိရမည် (၁၈ လထက် ၆ လအတွင်း ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများသည်)၊ နှင့် (၃) ယောယခိန် လွတ်မြောက်ခြင်းသည် အာမေလ-မာဒုခ် (Amel-Marduk) ၏ နန်းတက်နှစ် သို့မဟုတ် ပထမနှစ်တွင် ကျရောက်ရမည် (အတွဲ ၂၊ စာမျက်နှာ ၁၆၁ ကိုကြည့်ပါ)။ အထက်ဖော်ပြပါ သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အတူ ပြောင်းလဲနိုင်သော အချက်များဖြစ်သည့် (က) နှင့် (ခ) တို့၏ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ပေါင်းစပ်မှုအားလုံးကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းဖြင့် အနီးစပ်ဆုံး ဖြစ်နိုင်ခြေအရှိဆုံး အခြားရွေးချယ်စရာ နှစ်ခုကို ရရှိစေပုံရသည်။

The Various Possibilities Tested.—Opinions differ as to (a) whether Jeremiah and Ezekiel counted the years from spring or fall, and (b) whether the “1st year” of Jehoiachin’s captivity meant the year in which he was captured or the one beginning next thereafter, but it may be assumed (1) that both writers agree in dating the beginning of the siege, (2) that the news of the city’s fall must reach Ezekiel in a reasonable time (in 6 rather than 18 months), and (3) that Jehoiachin’s release must fall in either the accession year or the year 1 of Amel-Marduk (see Vol. II, p. 161). A consideration of all possible combinations of the variables (a) and (b), along with the above-mentioned specifications, seems to yield two most probable alternatives.

 

ယေရမိနှင့် ယေဇကျေလတို့၏ ဘီစီ ရက်စွဲသတ်မှတ်ချက်များ။—ယေရမိနှင့် ယေဇကျေလတို့ အသုံးပြုခဲ့သော တိကျသည့် ရေတွက်မှုနည်းလမ်းများကို ဖြစ်နိုင်ခြေအပေါ် အခြေခံ၍ လုံးဝဥဿုံ သက်သေမပြနိုင်ပါ၊ အကြောင်းမှာ ဖြစ်နိုင်ခြေအရှိဆုံးအချက်သည် အမှန်တကယ် ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည့်အရာ အမြဲတမ်းမဟုတ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အမျိုးမျိုးသော ပေါင်းစပ်မှုများအနက် အကောင်းဆုံးအချက်မှာ ယေရမိသည် ဆောင်းဦးနှစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယေဇကျေလသည် နွေဦးနှစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေအများဆုံး ဖြစ်စေသည်၊ သို့သော် ယေဇကျေလသည် ယေရမိကဲ့သို့ပင် ဆောင်းဦးရာသီမှ စတင်ရေတွက်ခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်ခြေ တူညီလုနီးပါး ရှိသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ ယေဇကျေလ၏ “သုံ့ပန်းဘဝ၏ ပထမနှစ်” သည် ၅၉၇ ခုနှစ်၏ နွေဦး သို့မဟုတ် ဆောင်းဦးတွင် စတင်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ယေရမိ၏ ဇေဒကိမင်း၏ ပထမနှစ်သည် ထိုနှစ်၏ ဆောင်းဦးတွင် စတင်မည်ဖြစ်သည်။ ဤအခြေခံအရ၊ ဇယားကွက်ပြုစုထားသော ဖြစ်ရပ်များ၏ ရက်စွဲများ (စာမျက်နှာ ၉၂) သည် သိသိသာသာ ကိုက်ညီမှုရှိသည်။

The b.c. Datings of Jeremiah and Ezekiel.—The precise methods of reckoning used by Jeremiah and Ezekiel cannot be absolutely proved on the basis of probability, since what is most probable is not always what actually happened. But the best of the various possible combinations make it most likely that Jeremiah used the fall year and Ezekiel the spring year, although it is almost equally likely that Ezekiel reckoned from the fall as well as Jeremiah. In either case Ezekiel’s “1st year of the captivity” would begin in the spring or fall of 597, and Jeremiah’s 1st year of Zedekiah in the fall of that year. On this basis the tabulated dates of the events (p. 92) agree remarkably.

 

ဗာဗုလုန်ပြည်တွင် ရေးသားနေသော ယေဇကျေလသည် ဗာဗုလုန်ပြက္ခဒိန်နှစ်ကို အသုံးပြုခဲ့လျှင်၊ သူ၏ နွေဦးနှစ် အသုံးပြုမှုသည် ဂျူးပြက္ခဒိန်နှစ်ဆိုင်ရာ မေးခွန်းအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိမည်မဟုတ်ပါ။ သို့သော် ယုဒပြည်၏ မြို့တော်တွင် နေထိုင်ပြီး ရေးသားနေသော ယေရမိသည် ရှေးဟောင်းဂျူးလူမျိုးတို့၏ လူမှုရေးဆိုင်ရာ ဆောင်းဦးမှ ဆောင်းဦးအထိ နှစ်ကိုသာ အသုံးပြုခဲ့လိမ့်မည်၊ အထူးသဖြင့် ယေရမိ သူ၏ အမှုတော်ကို စတင်ခဲ့သော ယောရှိမင်း၏ ဖြစ်ရပ်တွင် ယင်းကို သက်သေပြနိုင်ပုံရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အချို့က ယေရမိသည် သူ၏ သတင်းစကားများကို ယောယကိမ်မင်း၏ ၄ နှစ်မြောက်တွင် ရေးသားခဲ့ပြီး၊ ၅ နှစ်မြောက်၏ ၉ လမြောက်တွင် ထိုကျမ်းလိပ်ကို လူတို့အား ဖတ်ပြစေခဲ့ခြင်းကိုလည်း ထောက်ပြကြသည် (ယေရမိ ၃၆:၁-၉)၊ ယင်းသည် (ဆောင်းဦးနှစ်သည် ၇ လမြောက်တွင် စတင်သည့် ဖြစ်ရပ်မျိုးတွင်) ၉ လကျော် ကြာမြင့်သော ကာလအပိုင်းအခြားထက် ၂ လကျော် ကြာမြင့်သော ကာလအပိုင်းအခြားကို ပိုမိုညွှန်ပြနိုင်ခြေရှိသည် (နွေဦးနှစ်သည် ၁ လမြောက်တွင် စတင်သည့် ဖြစ်ရပ်မျိုးကဲ့သို့ ဖြစ်သည်)။ ထို့အပြင်၊ ဆောင်းဦးမှ ဆောင်းဦးအထိ ရေတွက်သောနှစ်နှင့် အားလုံးအကျုံးဝင်သော ရေတွက်မှုနည်းလမ်းတို့သည် ဓမ္မရာဇဝင်ကျမ်းရှိ တိုက်ဆိုင်မှုများနှင့် ကိုက်ညီရုံသာမက၊ ယေရမိ၏ အနှစ် ၇၀ သုံ့ပန်းဘဝ ပရောဖက်ပြုချက်ကို ထိုကာလ၏ အစနှင့် အဆုံးဖြစ်သော နေဗုခဒ်နေဇာနှင့် ကုရုမင်းတို့၏ စိုးစံနှစ်များအတွက် သမိုင်းဝင်အချက်အလက်များနှင့် အကောင်းဆုံး ဟန်ချက်ညီစေသည်။

If Ezekiel, writing in Babylonia, employed the Babylonian calendar year, his use of the spring year would have no bearing on the question of the Jewish calendar year. But it seems extremely unlikely that Jeremiah, living and writing in the capital of Judah, should have used anything but the old Jewish civil fall-to-fall year, especially since it seems to be attested in the case of Josiah, under whom Jeremiah began his ministry. Some have pointed also to Jeremiah’s writing his messages in the 4th year of Jehoiakim, and having the scroll read to the people in the 9th month of the 5th year (Jer. 36:1–9), as more likely indicating an interval of two months plus (in the case of the fall year beginning in the 7th month) rather than nine months plus (as in the case of a spring year beginning with the 1st month). Further, the fall-to-fall year and the inclusive reckoning not only agree with the synchronisms in Kings, but also best harmonize Jeremiah’s prophecy of a 70-year captivity with the historical facts for the reigns of Nebuchadnezzar and Cyrus, at the beginning and end of that period.

 

V. သုံ့ပန်းဘဝသည် ကုရုမင်းကြီးစိုးစံစဉ်တွင် ပြီးဆုံးသည်

ယေရမိ၏ အနှစ် ၇၀ ပရောဖက်ပြုချက် ပြည့်စုံခြင်းအဖြစ် ဗာဗုလုန်သုံ့ပန်းဘဝအကြောင်း ဖော်ပြချက်ပြီးနောက် ချက်ချင်းပင် ကုရုမင်းကြီး၏ ပထမနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော အမိန့်တော်အကြောင်း ပါရှိပြီး၊ ထိုအမိန့်တော်တွင် သူသည် ဂျူးသုံ့ပန်းများအား မိမိတို့၏ မွေးရပ်မြေသို့ ပြန်ကြရန် အားပေးခဲ့သည် (ရာဇဝင်ချုပ်ဒုတိယစောင် ၃၆:၂၁-၂၃ ကိုကြည့်ပါ)။ ဤအမိန့်တော်မတိုင်မီကပင် ဒံယေလသည် အနှစ် ၇၀ ပြီးဆုံးမည့်အချိန်ကို မျှော်လင့်နေခဲ့သည်။ ပရောဖက်ပြုချက်တွင် နာမည်ဖော်ပြခံထားရပြီးဖြစ်သော ကုရုမင်းကြီးသည် (ဟေရှာယ ၄၄:၂၈၊ ဟေရှာယ ၄၅:၁)၊ ဂျူးများကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သော အင်ပါယာကို အောင်နိုင်ခဲ့သောအခါ၊ ဒံယေလသည် အချိန်နီးကပ်လာပြီဖြစ်ကြောင်း သိရှိခဲ့သည် (ဒံယေလ ၉:၁၊ ၂)။ အနှစ် ၇၀ ကာလအပိုင်းအခြား ပြီးဆုံးခြင်းအကြောင်း ဆွေးနွေးမှုသို့ မသွားမီ၊ ကုရုမင်းကြီးက ဗာဗုလုန်ကို သိမ်းပိုက်ခြင်း သက္ကရာဇ်စဉ်နှင့် သူ၏ စိုးစံနှစ် သတ်မှတ်ချက်ကို စစ်ဆေးရန် လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။

V. Captivity Ends in Reign of Cyrus

Mention of the Babylonian captivity as the fulfillment of Jeremiah’s 70-year prophecy is followed immediately by that of Cyrus’ decree of his 1st year in which he encouraged the Jewish exiles to return to their homeland (see 2 Chron. 36:21–23). Even before this decree Daniel had been anticipating the end of the 70 years. When Cyrus, already named in prophecy (Isa. 44:28; Isa. 45:1), conquered the empire that had taken the Jews captive, Daniel knew that the time was near (Dan. 9:1, 2). Before proceeding to a discussion of the end of the 70-year period, it will be necessary to examine the chronology of the capture of Babylon by Cyrus and the dating of his reign.

 

ကုရုမင်းကြီး၏ ဗာဗုလုန်ကို အောင်နိုင်ခြင်း။—ပသိုလမိ၏ ကျမ်းရင်း (Ptolemy’s Canon) (အတွဲ ၂၊ စာမျက်နှာ ၁၅၄ ကိုကြည့်ပါ) အရ နီယို-ဗာဗုလုန်အင်ပါယာ၏ နောက်ဆုံးဘုရင်အဖြစ် ကာလရှည်ကြာ သိကြသော နာဗိုနီဒပ်စ် (Nabonidus) သည် ခေတ်ပြိုင်မှတ်တမ်း အများအပြားအရ ကုရုမင်းကြီး၏ တပ်ဖွဲ့များ၏ အောင်နိုင်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ကုရုမင်းကြီး၏ ကျောက်စာတိုင် (Cyrus Cylinder) က ဗာဗုလုန်ကို ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲမရှိဘဲ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းနှင့် သူ၏ ဘုရင်အဖြစ်ကို ချက်ချင်း လက်ခံခဲ့ကြခြင်းအကြောင်း ပြောပြသည် (စာမျက်နှာ ၅၅ ကိုကြည့်ပါ)။ နာဗိုနီဒပ်စ် ရာဇဝင်ချုပ် (Nabonidus Chronicle) က ဗာဗုလုန်ကျဆုံးခြင်းကို နာဗိုနီဒပ်စ်၏ ၁၇ နှစ်မြောက် ၇ လမြောက်တွင် သတ်မှတ်ထားသည်။ နက္ခတ္တဗေဒအရ အသေအချာ သတ်မှတ်ထားသော နေဗုခဒ်နေဇာ၏ ၃၇ နှစ်မြောက်မှစ၍၊ ပသိုလမိ၏ ကျမ်းရင်းနှင့် ရွှံ့ပြားစာစောင်များအရ ကြားခံစိုးစံနှစ်များတစ်လျှောက် ရေတွက်ကြည့်လျှင် ဤရက်စွဲသည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ၅၃၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ဖြစ်လိမ့်မည်။ ထို့အတူ၊ နက္ခတ္တဗေဒအရ အသေအချာ သတ်မှတ်ထားသော ခမ္ဗူစစ် (Cambyses) ၏ ၇ နှစ်မြောက်မှ နောက်ပြန်ရေတွက်လျှင်၊ ဗာဗုလုန်ဘုရင်အဖြစ် ကုရုမင်းကြီး၏ ပထမနှစ်သည် ဗာဗုလုန်ကျဆုံးပြီးနောက် နောက်ထပ်ရောက်ရှိလာသော ဗာဗုလုန်နှစ်သစ်ကူးနေ့ဖြစ်သည့် ၅၃၈ ခုနှစ် နွေဦးရာသီတွင် စတင်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ပသိုလမိ၏ ကျမ်းရင်းနှင့် ခေတ်ပြိုင်ရွှံ့ပြားစာစောင်များ နှစ်ခုစလုံးအရ ဤရက်စွဲကို ယနေ့ခေတ်တွင် ပညာရှင်များအကြား ငြင်းခုံစရာမလိုဘဲ တရားဝင် ဗာဗုလုန်ရေတွက်မှုအဖြစ် လက်ခံထားကြသည် (ဂျူးတို့၏ ရေတွက်မှုအတွက် စာမျက်နှာ ၉၆၊ ၉၇ ကိုကြည့်ပါ)။

The Conquest of Babylon by Cyrus.—Nabonidus, long known from Ptolemy’s Canon (see Vol. II, p. 154) as the last king of the Neo-Babylonian Empire, was conquered by the forces of Cyrus according to several contemporary accounts. The Cyrus Cylinder tells of the taking of Babylon without a pitched battle and of the immediate acceptance of his kingship (see p. 55). The Nabonidus Chronicle places the fall of Babylon in the 7th month of Nabonidus’ 17th year. This date, as reckoned from Nebuchadnezzar’s astronomically fixed 37th year onward, through the intervening reigns according to Ptolemy’s Canon and the tablets, would be in October, 539 b.c. Likewise, reckoning back from Cambyses’ 7th year, which is also astronomically fixed, we find that the 1st year of Cyrus as king of Babylon began in the spring of 538,⁸ the next Babylonian New Year’s Day after the fall of Babylon. This date, according to both the Canon of Ptolemy and the contemporary tablets, is accepted today without scholarly dispute as the official Babylonian reckoning (for Jewish reckoning see pp. 96, 97).