ရာဇဝင်ချုပ် ပထမစာစောင် နိဒါန်း အပိုင်း ၁

 

IV. ဟေဗြဲကဗျာများ၏ ကာရန်နှင့် စည်းဝါးဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများ

ယေဘုယျအချက်များ။ ခေတ်သစ် အင်္ဂလိပ်ကဗျာ အများစုနှင့်မတူဘဲ ဟေဗြဲကဗျာသည် ပုံမှန်အလှည့်ကျ ကျရောက်သော အသံဖိအသံလျော့ စည်းချက်စနစ်နှင့် ကာရန်ညီမှုအပေါ်တွင် အမှီပြုခြင်း မရှိပါ။ ၎င်း၏ အသံဖိအသံလျော့ စည်းချက်မှာ ပုံသေမရှိဘဲ၊ ကာရန်ညီမှု ရှိခဲ့လျှင်ပင် တိုက်ဆိုင်မှု သို့မဟုတ် မတော်တဆ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းမျိုးသာ ဖြစ်ပုံရသည်။ သမ္မာကျမ်းစာကို ဘာသာပြန်ချက်ဖြင့် ဖတ်ရှုရသူများအတွက်မူ ဟေဗြဲကဗျာလင်္ကာ၏ အထင်ရှားဆုံးသော ကာရန်နှင့် စည်းဝါးအခြေခံသည် “ဝါကျတည်ဆောက်ပုံနှင့် အဓိပ္ပာယ် မျှခြေညီညွတ်မှု” (parallelism) ပင် ဖြစ်သည်။ ဟေဗြဲကဗျာ၏ သဘာဝကို ပထမဦးဆုံး ပြည့်ပြည့်စုံစုံ လေ့လာဆန်းစစ်ပြီး ၎င်း၏လေ့လာမှုကို ခိုင်မာသော အခြေခံအုတ်မြစ်ပေါ်သို့ တင်ဆောင်ပေးခဲ့သူမှာ အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်မှ ပညာရှင်နှင့် ပါမောက္ခတစ်ဦးဖြစ်သူ ဆရာတော် ရောဘတ် လောက်သ် (Bishop Robert Lowth) ဖြစ်သည်။ သူ၏ “Lectures on the Sacred Poetry of the Hebrews (၁၇၅၃)” အမည်ရှိ ဟောပြောချက်များတွင် ဟေဗြဲကဗျာ၌ ဖော်ပြချက်များကို အသံနှင့် ၎င်း၏ပဲ့တင်သံကဲ့သို့ အတွဲလိုက် စီစဉ်ဖွဲ့ဆိုတတ်သည့် အလားအလာကို “ဝါကျအင်္ဂါရပ်များ ထပ်တူပြုခြင်း” (parallelism of members) ဟု လောက်သ်က အမည်ကမ္ပည်း တပ်ခဲ့သည်။ ဝပ်စ် ဒန်တွန် (Watts-Dunton) က ၎င်းကို “အဓိပ္ပာယ် စည်းချက်” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး၊ ဗန် ဒိုက် (Van Dyke) ကမူ “အတွေး စည်းချက်” ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဟေဗြဲကဗျာ တည်ဆောက်ပုံတွင် ဤကဲ့သို့ ထူးခြားထင်ရှားသော အစိတ်အပိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ စတန်လေ (Stanley) က ဤသို့ဆိုသည် - “တစ်လှည့်စီ ခတ်ခတ်နေသော အတောင်ပံများ၏ လျင်မြန်သော ခတ်ခတ်မှု၊ လှုပ်ရှားတုန်ရင်နေသော နှလုံးသား၏ နိမ့်ဆင်းမြင့်တက်မှုတို့သည် ဟေဗြဲကဗျာလင်္ကာ အားလုံး၏ ထပ်တူပြု တည်ဆောက်ပုံ အနှစ်သာရအဖြစ် လှပစွာ ဖော်ပြခြင်းခံရပြီး၊ ၎င်းတို့သည် လူသားတို့၏ အဆုံးမရှိသော ခံစားချက်များကို ရောင်ပြန်ဟပ်ရန်နှင့် ခေတ်အဆက်ဆက်၊ လူမျိုးအသီးသီးက နားလည်သဘောပေါက်နိုင်ရန် ကွက်တိ ကိုက်ညီလှပေသည်။” ဤကဗျာအင်္ဂါရပ်သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် မူလအနှစ်သာရ ဆုံးရှုံးမှု မရှိသလောက် နီးပါး ပြန်ဆိုနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖြစ်သည်။ ထပ်တူပြုခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာရသည့် အကြောင်းရင်းကို မသိရသော်လည်း၊ ဟေဗြဲကဗျာ၏ ထူးခြားသော ဝိသေသလက္ခဏာဖြစ်သည့် ဤထပ်တူပြုခြင်း အစိတ်အပိုင်းကို အီဂျစ်၊ အဆီးရီးယား-ဗာဗုလုန် နှင့် ခါနာန် စသည့် အခြားသော ရှေးဟောင်း စာပေများနှင့်အတူ တူညီစွာ ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း သတိပြုသင့်သည်။

 IV. The Metrical Elements of Hebrew Poetry

General. Unlike most modern English poetry, Hebrew poetry does not depend upon a verse scheme of regularly recurring accent and rhyme. Its accent is irregular, and its rhyme, if it occurs at all, seems casual or accidental. For those who must read the Bible in translation, the most significant metrical basis of Hebrew verse consists of the balanced symmetry of form and sense known as parallelism. The first scholar to examine fully the nature of Hebrew poetry and to put its study upon a sound basis was Bishop Robert Lowth, Oxford scholar and professor. In his Lectures on the Sacred Poetry of the Hebrews (1753), Lowth designated the tendency of Hebrew poetry to arrange statements in pairs, like a sound and its echo, as parallelism of members. Watts-Dunton has called it “sense rhythm,” and Van Dyke has described it as “thought-rhythm.” Of this distinguishing element in the structure of Hebrew poetry, Stanley says: “The rapid strokes as of alternate wings, the heaving and sinking as of the troubled heart, which have been beautifully described as the essence of the parallel structure of all Hebrew verse, are exactly suited for the endless play of human feeling, and for the understanding of every age and nation.” It is worthy of note that this poetic feature has been rendered almost without loss into English. While the source of the factor of parallelism is unknown, it should be observed that the element of parallelism as a characteristic feature of Hebrew poetry is shared in common with such other ancient literatures as the Egyptian, the Assyro-Babylonian, and the Canaanite.

အရှင်းလင်းဆုံး ပုံစံဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော ထပ်တူပြုခြင်းဆိုင်ရာ ဥပမာတစ်ခုကို သမ္မာကျမ်းစာထဲတွင် အစောဆုံး ကဗျာနမူနာဖြစ်နိုင်သည့် “ဓားချင်းထပ်ခြင်း သီချင်း” သို့မဟုတ် “လာမက်၏ သီချင်း” (ကမ္ဘာဦးကျမ်း အခန်းကြီး ၄၊ အပိုဒ်ငယ် ၂၃၊ ၂၄) တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ လာမက်၏ ခြောက်ကြောင်းပါ ဤသီချင်းတိုတွင် ဟေဗြဲကဗျာလင်္ကာ၏ ထပ်တူပြု တည်ဆောက်ပုံသည် အလွန်တရာ ရိုးရှင်းစွာ ပေါ်လွင်နေသည်။ ဤကဗျာတွင် အဓိပ္ပာယ်တူ ကဗျာနှစ်ကြောင်းတွဲ (သို့မဟုတ်) ထပ်တူပြုခြင်း သုံးတွဲ ပါဝင်သည်။

An example of parallelism of structure in its simplest form may be seen in the so-called Sword Song, or Song of Lamech (Gen. 4:23, 24), which is probably the oldest example of poetry in the Bible. In this six-line song of Lamech’s, the parallel structure of Hebrew verse appears in its utter simplicity. The poem consists of three synonymous couplets or parallelisms.

“အာဒါနှင့် ဇိလ၊ ငါ့စကားကို နားထောင်ကြလော့။

 လာမက်၏ မယားတို့၊ ငါပြောသော စကားကို စူးစိုက်ကြလော့။

ငါသည် ဒဏ်ချက်ရသောကြောင့် လူတစ်ယောက်ကို သတ်မိပြီ၊

 ငါ့၌ ထိခိုက်မှုဖြစ်သောကြောင့် လုလင်တစ်ယောက်ကို သတ်မိပြီ။

ကာဣနအတွက် ခုနစ်ဆသော လက်စားချေခြင်း ရှိလျှင်၊

လာမက်အတွက်မူကား ခုနစ်ဆယ်ခုနစ်ဆ ဖြစ်လတ္တံ့။”

“Adah and Zillah, Hear my voice;

ye wives of Lamech, hearken unto my speech:

for I have slain a man to my wounding,

and a young man to my hurt.

If Cain shall be avenged sevenfold,

truly Lamech seventy and sevenfold.”

ဤဥပမာကို အစပျိုးလျက်၊ ဟေဗြဲကဗျာလင်္ကာ၏ အဓိက ဆုံးဖြတ်ချက်ပေးရာ အချက်ဖြစ်သော ထပ်တူပြုခြင်း နိယာမအပေါ် ပိုမိုပြည့်စုံသော ရှင်းလင်းချက်နှင့် သာဓကပြသချက်များဆီသို့ ဆက်လက် လေ့လာပါမည်။

With this example as a beginning, we pass on to a fuller explanation and exemplification of the principle of parallelism as the chief determining factor in Hebrew verse.

ထပ်တူပြုခြင်း၏ အခြေခံမူလပုံစံများ

ထပ်တူပြုခြင်း၏ အခြေခံမူလပုံစံ သုံးမျိုးကို ယေဘုယျအားဖြင့် အသိအမှတ်ပြုကြသည် -

 Primary Forms of Parallelism. Three primary forms of parallelism are generally recognized:

၁။ အဓိပ္ပာယ်တူ ထပ်တူပြုခြင်း (Synonymous parallelism): ဤပုံစံတွင် အခြေခံ အတွေးအခေါ်ကို ကဗျာနှစ်ကြောင်းတွဲ၏ ဒုတိယမြောက် စာကြောင်းတွင် မတူညီသော စကားလုံးများနှင့် တင်စားချက်များဖြင့် ထပ်မံ ဖော်ပြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် -

“ယာကုပ်၏ သားတို့၊ စုဝေး၍ နားထောင်ကြလော့။ သင်တို့အဘ ဣသရေလ၏ စကားကို စူးစိုက်ကြလော့” (ကမ္ဘာဦးကျမ်း အခန်းကြီး ၄၉၊ အပိုဒ်ငယ် ၂)။

“အို နေ၊ သင်သည် ဂိဗောင်မြို့ပေါ်မှာ ငြိမ်ဝပ်စွာ နေလော့။ အို လ၊ သင်သည်လည်း အာယာလုန်ချိုင့်ထဲမှာ ငြိမ်ဝပ်စွာ နေလော့” (ယောရှုမှတ်တမ်း အခန်းကြီး ၁၀၊ အပိုဒ်ငယ် ၁၂)။

“ထာဝရဘုရား၏ နည်းဥပဒေသတို့သည် တရားသဖြင့် စိတ်နှလုံးကို ဝမ်းမြောက်စေတတ်ကြ၏။ ထာဝရဘုရား၏ ပညတ်တော်သည် စင်ကြယ်သဖြင့် မျက်စိကို လင်းစေတတ်၏” (ဆာလံကျမ်း အခန်းကြီး ၁၉၊ အပိုဒ်ငယ် ၈)။

 

1. Synonymous parallelism, in which the fundamental thought is repeated in different words and images in the second line of the couplet, for example:

“Gather yourselves together, and hear, ye sons of Jacob;

and hearken unto Israel your father” (Gen. 49:2).

“Sun, stand thou still upon Gibeon;

and thou, Moon, in the valley of Ajalon” (Joshua 10:12).

“The statutes of the Lord are right, rejoicing the heart:

the commandment of the Lord is pure, enlightening the eyes” (Ps. 19:8).

၂။ ဆန့်ကျင်ဘက် ထပ်တူပြုခြင်း (Antithetical or contrasted parallelism): ဤပုံစံတွင် ကဗျာနှစ်ကြောင်းတွဲ၏ ပထမစာကြောင်းပါ အတွေးအခေါ်ကို ဒုတိယစာကြောင်းတွင် ဆန့်ကျင်ဘက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန်လှန်ချက်ဖြင့် ပိုမိုရှင်းလင်းစေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် -

“အို ထာဝရဘုရား၊ ကိုယ်တော်၏ ရန်သူအပေါင်းတို့သည် ဤသို့ ပျက်စီးကြပါစေသော။ ကိုယ်တော်ကို ချစ်သောသူတို့မူကား၊ အရှိန်အဟုန်နှင့် ထွက်ပေါ်လာသော နေမင်းကဲ့သို့ ဖြစ်ကြပါစေသော” (တရားသူကြီးမှတ်တမ်း အခန်းကြီး ၅၊ အပိုဒ်ငယ် ၃၁)။

“ထာဝရဘုရားသည် ဖြောင့်မတ်သောသူတို့၏ လမ်းကို သိတော်မူ၏။ မတရားသောသူတို့၏ လမ်းမူကား ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်လိမ့်မည်” (ဆာလံကျမ်း အခန်းကြီး ၁၊ အပိုဒ်ငယ် ၆)။

“ရှင်ဘုရင်၏ အမျက်တော်သည် ခြင်္သေ့ဟောက်ခြင်းနှင့် တူ၏။ မျက်နှာသာပေးတော်မူခြင်းမူကား မြက်ပင်ပေါ်၌ ကျသော နှင်းစက်နှင့် တူ၏” (သုတ္တံကျမ်း အခန်းကြီး ၁၉၊ အပိုဒ်ငယ် ၁၂)။

 

2. Antithetical or contrasted parallelism, in which the thought of the first line of a couplet is further explained by its contrast or reversal in the second line, for example:

“So let all thine enemies perish, O Lord:

but let them that love him be as the sun when he goeth forth

in his might” (Judges 5:31).

“For the Lord knoweth the way of the righteous:

but the way of the ungodly shall perish” (Ps. 1:6).

“The king’s wrath is as the roaring of a lion;

but his favour is as dew upon the grass” (Prov. 19:12).

၃။ ဖြည့်စွက်စပ်ဟပ် ထပ်တူပြုခြင်း (Synthetic, or constructive, parallelism): ဤပုံစံတွင် ကဗျာနှစ်ကြောင်းတွဲ၏ ဒုတိယစာကြောင်းသည် ပထမစာကြောင်းသို့ အတွေးအခေါ်တစ်ခုကို ပြည့်စုံစေရန်၊ ကျယ်ပြန့်စေရန် သို့မဟုတ် ပိုမိုပြင်းထန်စေရန် ဖြည့်စွက်ပေးသည်။ ထိုစာကြောင်းနှစ်ကြောင်းသည် အကြောင်းနှင့် အကျိုး၊ ကတိကဝတ်နှင့် နိဂုံး၊ အဆိုပြုချက်နှင့် ဖြည့်စွက်ချက် စသည့် ဆက်စပ်မှုများအဖြစ် တည်ရှိနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် -

“ငါသည် မြတ်သောရှင်ဘုရင်ကို ငါ၏ သန့်ရှင်းသော ဇိအုန်တောင်ပေါ်မှာ တင်မြှောက်လေပြီ” (ဆာလံကျမ်း အခန်းကြီး ၂၊ အပိုဒ်ငယ် ၆)။

“ထာဝရဘုရားသည် ကောင်းကင်ဘုံက လူသားတို့ကို ငုံ့ကြည့်တော်မူ၏။ ပညာရှိသောသူ၊ ဘုရားသခင်ကို ရှာသောသူ ရှိမရှိကို ကြည့်ရှုတော်မူ၏” (ဆာလံကျမ်း အခန်းကြီး ၁၄၊ အပိုဒ်ငယ် ၂)။

“အချင်းချင်းချစ်ကြ၍ ဟင်းသီးဟင်းရွက် မျှဝေစားရခြင်းသည်၊ မုန်းခြင်းနှင့်တကွ ဆူအောင်ကျွေးသော နွားကို စားရခြင်းထက် သာ၍ ကောင်း၏” (သုတ္တံကျမ်း အခန်းကြီး ၁၅၊ အပိုဒ်ငယ် ၁၇)။

“မိုက်သောသူအား သူ၏မိုက်မဲခြင်းနှင့်အညီ ပြန်ပြောလော့။ သို့မဟုတ်လျှင် သူသည် မိမိကိုယ်ကို ပညာရှိဟူ၍ ထင်လိမ့်မည်” (သုတ္တံကျမ်း အခန်းကြီး ၂၆၊ အပိုဒ်ငယ် ၅)။

“လောဘကြီးသောသူသည် စည်းစိမ်ကို ရခြင်းငှာ အလျင်အမြန် ပြုတတ်၏။ မိမိအပေါ်သို့ ဆင်းရဲခြင်း ရောက်လိမ့်မည်ဟု မအောက်မေ့တတ်” (သုတ္တံကျမ်း အခန်းကြီး ၂၈၊ အပိုဒ်ငယ် ၂၂)။

 

3. Synthetic, or constructive, parallelism, in which the second line of the couplet adds a thought to the first line by way of completion, enlargement, or intensification. The two lines may stand in the relation of cause and effect, proviso and conclusion, proposition and supplement, etc., for example:

“Yet have I set my king

upon my holy hill of Zion” (Ps. 2:6).

“The Lord looked down from heaven upon the children of men,

to see if there were any that did understand, and seek God” (Ps. 14:2).

“Better is a dinner of herbs where love is,

than a stalled ox and hatred therewith” (Prov. 15:17).

“Answer a fool according to his folly,

lest he be wise in his own conceit” (Prov. 26:5).

“He that hasteth to be rich hath an evil eye,

and considereth not that poverty shall come upon him” (Prov. 28:22).

ထပ်တူပြုခြင်း၏ ဆင့်ပွားပုံစံများ

ထပ်တူပြုခြင်း၏ အခြေခံမူလပုံစံများအပြင်၊ ဆင့်ပွားပုံစံ သုံးမျိုးကိုလည်း အသိအမှတ်ပြုထားကြသည် -

 Secondary Forms of Parallelism. In addition to the primary forms of parallelism, three secondary forms have been recognized:

၁။ တင်စားချက်ပါ အလှဆင် ထပ်တူပြုခြင်း (Emblematic parallelism): ဤပုံစံသည် အလှဆင်ထားသော အဓိပ္ပာယ်တူ ထပ်တူပြုခြင်း အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး၊ အတွေးအခေါ်ကို ပိုမိုပေါ်လွင်စေရန် စကားအလင်္ကာ သို့မဟုတ် ပုံရိပ်တစ်ခုခုကို အသုံးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် -

“လူဆိုးတို့ကြောင့် စိတ်မပူပါနှင့်။ မတရားသဖြင့် ပြုတတ်သောသူတို့ကို မနာလိုမရှိပါနှင့်။ အကြောင်းမူကား သူတို့သည် မြက်ပင်ကဲ့သို့ မကြာမတင် ခုတ်လှဲခြင်းကို ခံရကြလိမ့်မည်။ စိမ်းသော သစ်ပင်ကဲ့သို့လည်း ညှိုးနွမ်းပျက်စီးကြလိမ့်မည်” (ဆာလံကျမ်း အခန်းကြီး ၃၇၊ အပိုဒ်ငယ် ၁၊ ၂)။

“ဇိအုန်တောင်ကို မုန်းသောသူအပေါင်းတို့သည် အရှက်ရ၍ ဆုတ်ပြေးကြပါစေသော။ သူတို့သည် အိမ်မိုးပေါ်မှာ ပေါက်သော မြက်ပင်ကဲ့သို့ ဖြစ်ကြပါစေသော။ ထိုမြက်ပင်သည် မကြီးပွားမီ ညှိုးနွမ်းတတ်၏။ စပါးရိတ်သောသူသည် မိမိလက်ကို မဖြည့်ရ။ ကောက်လှိုင်းစည်းသောသူသည်လည်း မိမိရင်ခွင်ကို မဖြည့်ရ။ လမ်း၌ သွားသောသူတို့ကလည်း၊ ထာဝရဘုရား၏ ကောင်းချီးမင်္ဂလာသည် သင်တို့အပေါ်မှာ ရှိပါစေသော။ ထာဝရဘုရား၏ နာမတော်ကို အမှီပြု၍ သင်တို့ကို ကောင်းချီးပေးကြပါ၏ဟု မပြောတတ်ကြ” (ဆာလံကျမ်း အခန်းကြီး ၁၂၉၊ အပိုဒ်ငယ် ၅ မှ ၈ အထိ)။

 1. Emblematic parallelism, an embellished type of synonymous parallelism, in which a figure of speech or image of some kind is used to develop the thought, for example:

“Fret not thyself because of evildoers,

neither be thou envious against the workers of iniquity.

For they shall soon be cut down like the grass,

and wither as the green herb” (Ps. 37:1, 2).

“Let them all be confounded and turned back

that hate Zion.

Let them be as the grass upon the housetops,

which withereth afore it groweth up:

Wherewith the mower filleth not his hand;

nor he that bindeth sheaves his bosom.

Neither do they which go by say,

The blessing of the Lord be upon you:

we bless you in the name of the Lord” (Ps. 129:5–8).

၂။ လှေကားထစ်ဆင့် အရှိန်မြှင့် ထပ်တူပြုခြင်း (Climactic, or stairlike, parallelism): ဤပုံစံသည် အားကောင်းသော ဖြည့်စွက်စပ်ဟပ် ထပ်တူပြုခြင်း အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး၊ အဓိက စကားလုံး သို့မဟုတ် စကားစုတစ်ခု (သို့မဟုတ် စကားလုံး၊ စကားစု အပြည့်အစုံ) ကို ထပ်ခါတလဲလဲ သုံးနှုန်းကာ၊ ထိုကျယ်ပြန့်သော ထပ်တူပြုခြင်း၏ အဆုံးသတ်ကျမှသာ အတွေးအခေါ်ကို ပြည့်စုံအောင် ဆွဲခေါ်သွားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် -

“…အကြောင်းမူကား ကိုယ်တော်သည် ကြွလာတော်မူ၏။

 မြေကြီးကို တရားစီရင်ခြင်းငှာ ကြွလာတော်မူ၏။

လောကီသားတို့ကို ဖြောင့်မတ်ခြင်း တရားနှင့်လည်းကောင်း၊

 လူစုတို့ကို သစ္စာတော်နှင့်လည်းကောင်း တရားစီရင်တော်မူလိမ့်မည်” (ဆာလံကျမ်း အခန်းကြီး ၉၆၊ အပိုဒ်ငယ် ၁၃)။

“ငါသည် မျက်စိကို မြှောက်၍ တောင်တို့ကို ကြည့်မျှော်၏။

 ငါ့ကို ကူညီသော အကြောင်းသည် ဘယ်ကလာမည်နည်း။

 ငါ့ကို ကူညီသော အကြောင်းမူကား၊ ကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးကို ဖန်ဆင်းတော်မူသော ထာဝရဘုရားထံတော်က လာ၏။

ကိုယ်တော်သည် သင်၏ခြေကို လှုပ်ရှားစေခြင်းငှာ အခွင့်ပေးတော်မမူ။

သင့်ကို စောင့်ရှောက်သောသူသည် အိပ်ငိုက်တော်မမူ။

 ကြည့်ရှုလော့၊ ဣသရေလအမျိုးကို စောင့်ရှောက်သောသူသည် အိပ်ငိုက်ခြင်း၊ ကျိန်းစက်ခြင်း ရှိတော်မမူ” (ဆာလံကျမ်း အခန်းကြီး ၁၂၁၊ အပိုဒ်ငယ် ၁ မှ ၄ အထိ)။

 2. Climactic, or stairlike, parallelism, a vigorous type of synthetic parallelism in which a key word or phrase, or several words or phrases, are repeated and carried over till the thought is completed at the very end of the extended parallelism, for example:

“… for he cometh,

for he cometh to judge the earth:

he shall judge the world with righteousness,

and the people with his truth” (Ps. 96:13).

“I will lift up mine eyes unto the hills,

from whence cometh my help.

My help cometh from the Lord,

which made heaven and earth.

He will not suffer thy foot to be moved:

he that keepeth thee will not slumber.

Behold, he that keepeth Israel

shall neither slumber nor sleep” (Ps. 121:1–4).

၃။ အလယ်ဗဟိုပြု ဝန်းရံ ထပ်တူပြုခြင်း (Introverted parallelism): ဤပုံစံတွင် စာကြောင်းအစဉ်အတန်း၏ ပထမဆုံးနှင့် နောက်ဆုံးစာကြောင်းများသည် အချင်းချင်း ဆင်တူကြပြီး၊ အခြေခံအတွေးအခေါ်ကို ဖော်ဆောင်ပေးသည့် အတွင်းစာကြောင်းများကို ဝန်းရံ ပိတ်ဆို့ထားကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် -

“အို ထာဝရဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်တော်ကို အော်ဟစ်ပါပြီ။ ထာဝရဘုရားထံတော်၌ တောင်းပန်ပါပြီ။ အကျွန်ုပ်သည် မြေတွင်းသို့ ဆင်းသက်၍၊ အကျွန်ုပ်၏ အသွေးယိုစီးလျှင် အဘယ်အကျိုးရှိပါမည်နည်း။ မြေမှုန့်သည် ကိုယ်တော်ကို ချီးမွမ်းပါမည်လော။ ကိုယ်တော်၏ သစ္စာတရားကို ဖော်ပြပါမည်လော။ အို ထာဝရဘုရား၊ နားထောင်၍ ကရုဏာပြုတော်မူပါ။ အို ထာဝရဘုရား၊ အကျွန်ုပ်ကို မစတော်မူပါ” (ဆာလံကျမ်း အခန်းကြီး ၃၀၊ အပိုဒ်ငယ် ၈ မှ ၁၀ အထိ)။

“ထာဝရဘုရား၏ မျက်နှာတော်သည် ဒုစရိုက်ကို ပြုသောသူတို့၏ ဆန့်ကျင်ဘက်၌ ရှိ၍၊ သူတို့ကို အောက်မေ့ခြင်း အမှတ်လက္ခဏာကို မြေကြီးပေါ်က ပယ်ဖျက်တော်မူလိမ့်မည်။ ဖြောင့်မတ်သောသူတို့သည် အော်ဟစ်လျှင် ထာဝရဘုရားသည် ကြား၍၊ သူတို့ကို ဆင်းရဲဒုက္ခအပေါင်းတို့မှ ကယ်လွှတ်တော်မူ၏။ ထာဝရဘုရားသည် နှလုံးကြေကွဲသောသူတို့၏ အနီး၌ ရှိတော်မူ၏။ စိတ်နှလုံး နှိမ့်ချသောသူတို့ကိုလည်း ကယ်တင်တော်မူ၏။ ဖြောင့်မတ်သောသူသည် များစွာသော ဘေးဒုက္ခကို ခံရသော်လည်း၊ ထာဝရဘုရားသည် ထိုဘေးဒုက္ခရှိသမျှတို့မှ ကယ်လွှတ်တော်မူ၏။ သူ၏ အရိုးအပေါင်းတို့ကို စောင့်ရှောက်တော်မူသဖြင့်၊ တစ်ခုမျှ မကျိုးမကန်းရ။ မတရားသောသူကိုမူကား မကောင်းမှုသည် သတ်လိမ့်မည်။ ဖြောင့်မတ်သောသူကို မုန်းသောသူတို့သည်လည်း ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ကြလိမ့်မည်” (ဆာလံကျမ်း အခန်းကြီး ၃၄၊ အပိုဒ်ငယ် ၁၆ မှ ၂၁ အထိ)။

 3. Introverted parallelism, a type of parallelism in which the first and last of a series of lines are similar and enclose a number of lines developing the basic idea, for example:

“I cried to thee, O Lord;

and unto the Lord I made supplication.

What profit is there in my blood,

when I go down to the pit?

Shall the dust praise thee?

shall it declare thy truth?

Hear, O Lord, and have mercy upon me:

Lord, be thou my helper” (Ps. 30:8–10).

“The face of the Lord is against them that do evil,

to cut off the remembrance of them from the earth.

The righteous cry, and the Lord heareth,

and delivereth them out of all their troubles.

The Lord is nigh unto them that are of a broken heart;

and saveth such as be of a contrite spirit.

Many are the afflictions of the righteous:

but the Lord delivereth him out of them all.

He keepeth all his bones:

not one of them is broken.

Evil shall slay the wicked:

and they that hate the righteous shall be desolate” (Ps. 34:16–21).

ထပ်တူပြုခြင်း၏ အသွင်ကွဲ ပြောင်းလဲမှုများ

ထပ်တူပြုခြင်း၏ အရှင်းလင်းဆုံးနှင့် အတွေ့ရအများဆုံး ပုံစံမှာ စာကြောင်းနှစ်ကြောင်းတွဲ (သို့မဟုတ်) ကဗျာနှစ်ကြောင်းတွဲ ဖြစ်သော်လည်း၊ ဤပုံစံသည် သုံးကြောင်း သို့မဟုတ် လေးကြောင်းအထိ တိုးပွားသွားတတ်ပြီး၊ အမျိုးမျိုးသော ပေါင်းစပ်မှုများဖြင့် စာကြောင်း အမြောက်အမြားအထိ ကျယ်ပြန့်သွားနိုင်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ဆက်တိုက်ဖြစ်သော စာကြောင်းအချို့သည် အဓိပ္ပာယ်တူ ထပ်တူပြုခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်၊ ဥပမာအားဖြင့် -

 Variations in Parallelism. The simplest and most common form of parallelism is the two-line unit, or couplet, but this is often augmented to three or four lines, and may be extended to a considerable number of lines in a great variety of combinations. Thus, several consecutive lines may be synonymous, for example:

 

“အို ထာဝရဘုရား၊ မြစ်ရေတို့သည် လှိုင်းတံပိုး ထကြပါပြီ။

 မြစ်ရေတို့သည် မိမိတို့ အသံကို လွှင့်ကြပါပြီ။

 မြစ်ရေတို့သည် မိမိတို့ လှိုင်းတံပိုးကို ထစေကြပါပြီ” (ဆာလံကျမ်း အခန်းကြီး ၉၃၊ အပိုဒ်ငယ် ၃)။

“အို ဧဖရိမ်၊ သင့်ကို ငါဘယ်သို့ စွန့်ပစ်ရမည်နည်း။

 အို ဣသရေလ၊ သင့်ကို ငါဘယ်သို့ အပ်နှံရမည်နည်း။

 သင့်ကို အာဒမာမြို့ကဲ့သို့ ဘယ်သို့ ပြုရမည်နည်း။

 သင့်ကို ဇေဘိုင်မြို့ကဲ့သို့ ဘယ်သို့ ထားရမည်နည်း” (ဟောရှေအနာဂတ္တိကျမ်း အခန်းကြီး ၁၁၊ အပိုဒ်ငယ် ၈)။

“ငါတို့ သားတို့သည် ပျိုသောအသက်အရွယ်၌ ကြီးပွားသော အပင်ကဲ့သို့ ဖြစ်ကြပါစေသော။

 ငါတို့ သမီးတို့သည်လည်း နန်းတော်တန်ဆာ ဆင်စရာဖို့ ထုလုပ်သော ထောင့်တိုင်ကဲ့သို့ ဖြစ်ကြပါစေသော။

 ငါတို့ ကျီဂိုဒေါင်တို့သည် ပြည့်စုံ၍ အမျိုးမျိုးသော ဘဏ္ဍာတို့ကို ပေးကြပါစေသော။

 ငါတို့ သိုးတို့သည်လည်း လမ်းခရီး၌ အထောင်အသောင်း ပွားများကြပါစေသော။

 ငါတို့ နွားတို့သည်လည်း လုပ်ဆောင်ခြင်းငှာ ခွန်အားကြီးကြပါစေသော။

 ရန်သူ ဝင်ရောက်ခြင်း၊ ကိုယ်တိုင် ထွက်ပြေးခြင်း မရှိပါစေနှင့်။

ငါတို့ လမ်းခရီး၌ ငိုကြွေးမြည်တမ်းခြင်း မရှိပါစေနှင့်” (ဆာလံကျမ်း အခန်းကြီး ၁၄၄၊ အပိုဒ်ငယ် ၁၂ မှ ၁၄ အထိ)။

တစ်ခါတစ်ရံတွင် အဓိပ္ပာယ်တူ စာကြောင်းနှစ်ကြောင်းသည် တတိယစာကြောင်းတစ်ခုဖြင့် တိုးပွားသွားတတ်သည်၊ ဥပမာအားဖြင့် -

“ရုဗင်၊ သင်သည် ငါ့သားဦး ဖြစ်၏။ ငါ့ခွန်အား၊ ငါ့အစွမ်းသတ္တိ၏ အဦးအစ ဖြစ်၏။ အလွန် မြတ်သောအကျင့်၊ အလွန် ကြီးသောတန်ခိုးနှင့် ပြည့်စုံ၏” (ကမ္ဘာဦးကျမ်း အခန်းကြီး ၄၉၊ အပိုဒ်ငယ် ၃)။

“ယုဒ၊ သင်၏ ညီအစ်ကိုတို့သည် သင့်ကို ချီးမွမ်းကြလိမ့်မည်။ သင်၏လက်သည် ရန်သူတို့၏ လည်ပင်းပေါ်၌ ရှိလိမ့်မည်။ သင့်အဘ၏ သားတို့သည် သင့်ရှေ့၌ ဦးချကြလိမ့်မည်” (ကမ္ဘာဦးကျမ်း အခန်းကြီး ၄၉၊ အပိုဒ်ငယ် ၈)။

သို့မဟုတ်ပါက ပထမစာကြောင်း နှစ်ကြောင်းသည် အဓိပ္ပာယ်တူ ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ တတိယစာကြောင်းမှာမူ အခြေခံအတွေးအခေါ်ကို ဖြည့်စွက်ပေးသည့် သဘာဝမျိုး ဖြစ်နိုင်သည်၊ ဥပမာအားဖြင့် -

“လောကီရှင်ဘုရင်တို့သည် ထကြကြ၏။ မင်းအရာရှိတို့သည်လည်း တိုင်ပင်ကြ၏။ ထာဝရဘုရားနှင့် ဘိသိက်ပေးတော်မူသောသူကို ဆန့်ကျင်ဘက်ပြုလျက် တိုင်ပင်ကြ၏” (ဆာလံကျမ်း အခန်းကြီး ၂၊ အပိုဒ်ငယ် ၂)။

“ယောသပ်သည် အသီးကို သီးတတ်သော အကိုင်းအခက် ဖြစ်၏။ စမ်းရေတွင်းနား၌ အသီးကို သီးတတ်သော အကိုင်းအခက် ဖြစ်၏။ သူ၏ အကိုင်းအခက်တို့သည် တံတိုင်းကို ကျော်၍ လွှတ်ကြ၏” (ကမ္ဘာဦးကျမ်း အခန်းကြီး ၄၉၊ အပိုဒ်ငယ် ၂၂)။

တစ်ခါတစ်ရံ လေးကြောင်းပါ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုတွင် ပထမစာကြောင်းနှင့် တတိယစာကြောင်းသည် ထပ်တူပြုပြီး၊ ထို့အတူ ဒုတိယစာကြောင်းနှင့် စတုတ္ထစာကြောင်းသည်လည်း ထပ်တူပြုကာ ယှက်နွှယ်နေသော ပုံစံမျိုး ဖြစ်တတ်သည်၊ ဥပမာအားဖြင့် -

“ထာဝရဘုရားသည် ငါ၏အလင်း၊ ငါ့ကို ကယ်တင်သော အရှင်ဖြစ်တော်မူ၏။ ငါသည် ဘယ်သူ့ကို ကြောက်ရမည်နည်း။ ထာဝရဘုရားသည် ငါ့အသက်၏ ခွန်အား ဖြစ်တော်မူ၏။ ငါသည် ဘယ်သူ့ကို ထိတ်လန့်ရမည်နည်း” (ဆာလံကျမ်း အခန်းကြီး ၂၇၊ အပိုဒ်ငယ် ၁)။

“သူတို့ပြည်သည်လည်း ရွှေငွေနှင့် ပြည့်စုံ၏။ သူတို့ ဘဏ္ဍာသည်လည်း အဆုံးမရှိ။ သူတို့ပြည်သည် မြင်းများနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ သူတို့ ရထားသည်လည်း အဆုံးမရှိ” (ဟေရှာယအနာဂတ္တိကျမ်း အခန်းကြီး ၂၊ အပိုဒ်ငယ် ၇)။

ဤကဲ့သို့ ကဗျာစီစဉ်မှု အမျိုးမျိုးသည် ကဗျာတစ်ပုဒ်လုံးတွင် ဝါကျတစ်ခုပြီးတစ်ခု အတွေးအခေါ်များကို စုစည်း အရှိန်မြှင့်တင်ပေးနိုင်ပြီး၊ ဆာလံကျမ်း အခန်းကြီး ၁၃၆ တွင် တွေ့ရသကဲ့သို့ ထိုဝါကျအသီးသီးအကြား၌ လိုက်ပါအော်ဟစ်ရသော အချိုးပိုဒ် (သို့မဟုတ်) ပလ္လင်ခံစာသားများ ညှပ်လျက် တည်ရှိနေတတ်သည် -

“ထာဝရဘုရားသည် ကောင်းမြတ်တော်မူသည် ဖြစ်၍၊ ဂုဏ်တော်ကို ချီးမွမ်းကြလော့။ ကရုဏာတော်သည် အစဉ်အမြဲ တည်ခိုင်လေစွ။ ဘုရားတကာတို့၏ ဘုရားဖြစ်တော်မူသော အရှင်၏ ဂုဏ်တော်ကို ချီးမွမ်းကြလော့။ ကရုဏာတော်သည် အစဉ်အမြဲ တည်ခိုင်လေစွ။ အရှင်တကာတို့၏ အရှင်ဖြစ်တော်မူသော အရှင်၏ ဂုဏ်တော်ကို ချီးမွမ်းကြလော့။ ကရုဏာတော်သည် အစဉ်အမြဲ တည်ခိုင်လေစွ” (အပိုဒ်ငယ် ၁ မှ ၃ အထိ)။

 “The floods have lifted up, O Lord,

the floods have lifted up their voice;

the floods lift up their waves” (Ps. 93:3).

“How shall I give thee up, Ephraim?

how shall I deliver thee, Israel?

how shall I make thee as Admah?

how shall I set thee as Zeboim?” (Hosea 11:8).

“That our sons may be as plants

grown up in their youth;

that our daughters may be as corner stones,

polished after the similitude of a palace:

That our garners may be full,

affording all manner of store:

that our sheep may bring forth thousands

and ten thousands in our streets:

That our oxen may be strong to labour;

that there be no breaking in, nor going out;

that there be no complaining in our streets” (Ps. 144:12–14).

Sometimes two synonymous lines may be augmented by a third, for example:

“Reuben, thou art my firstborn,

my might, and the beginning of my strength,

the excellency of dignity, and the excellency of power” (Gen. 49:3).

“Judah, thou art he whom thy brethren shall praise:

thy hand shall be in the neck of thine enemies;

thy father’s children shall bow down before thee” (Gen. 49:8).

Or the first two lines may be synonymous, and the third in the nature of a supplement to the basic thought, for example:

“The kings of the earth set themselves,

and the rulers take counsel together,

against the Lord, and against his anointed” (Ps. 2:2).

“Joseph is a fruitful bough,

even a fruitful bough by a well;

whose branches run over the wall” (Gen. 49:22).

Sometimes in a four-line unit the first and third lines are parallel, and likewise the second and fourth, in a sort of interlaced pattern, for example:

“ The Lord is my light and my salvation;

whom shall I fear?

the Lord is the strength of my life;

of whom shall I be afraid?” (Ps. 27:1).

“Their land also is full of silver and gold,

neither is there any end of their treasures;

their land is also full of horses,

neither is there any end of their chariots” (Isa. 2:7).

Such variety of arrangement permits the cumulation of thought, clause by clause, throughout an entire poem, the several clauses being interspersed with the repetition of a refrain, as in Ps. 136:

“O give thanks unto the Lord; for he is good:

for his mercy endureth for ever.

O give thanks unto the God of gods:

for his mercy endureth for ever.

O give thanks to the Lord of lords:

for his mercy endureth for ever” (vs. 1–3).

တူညီအပြိုင်စပ်ဆိုခြင်း (parallelism) ဆိုင်ရာ အခြားသော တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ကွဲပြားခြားနားမှုများစွာကို သာဓကဆောင်ပြနိုင်သော်လည်း၊ ဟေဗြဲကဗျာများရှိ အတွေးအခေါ်နှင့် ကာရန်တည်ဆောက်ပုံ (metrical structure) အကြား နီးကပ်သော ဆက်နွှယ်မှုရှိကြောင်း၊ ဟေဗြဲကဗျာများသည် အလွန်ကြီးမားသော လွတ်လပ်မှုနှင့် တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ အမျိုးမျိုးကွဲပြားမှုကို လက်ခံထားကြောင်း၊ နှင့် အပြိုင်တည်ဆောက်ပုံကို နားလည်သဘောပေါက်ခြင်းသည် ပေးထားသော ကဗျာကျမ်းပိုဒ်တစ်ခုကို နားလည်ခြင်းနှင့် အနက်ဖွင့်ဆိုခြင်း (exegesis) တို့အတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေကြောင်း ပြသရန် ဤအချက်များကပင် လုံလောက်ပါလိမ့်မည်။

Numerous other developments and variations in parallelism could be exemplified, but these will suffice to show that there is a close relationship between thought and metrical structure in Hebrew poetry, that Hebrew poetry admits of the greatest freedom and variety of structure, and that an appreciation of parallel structure is an aid to the understanding and exegesis of a given passage of poetry.

အသံဖိန်းချက် (Accent)

အီဂျစ်၊ အဆီရီးယား-ဗာဗုလုန်၊ နှင့် ခါနာန် စာပေများနှင့်လည်း တူညီစွာ မျှဝေပိုင်ဆိုင်ထားသော ဟေဗြဲကဗျာကာရန် (meter) ၏ အခြားသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုမှာ အထပ်ထပ်ဖြစ်ပေါ်နေသော အသံဖိန်းချက် (accent) သို့မဟုတ် ရိုက်ချက် (beat) ပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း၊ ဟေဗြဲကဗျာ တည်ဆောက်ပုံ၏ ထူးခြားချက်တစ်ခုအဖြစ် အသံဖိန်းချက် သို့မဟုတ် ဖိစီးသံ (stress) ကို အသိအမှတ်ပြုသည့်အခါ၊ သမားရိုးကျ အင်္ဂလိပ်ကဗျာများကဲ့သို့ ကဗျာစာကြောင်း (line) တစ်ကြောင်းတွင် အသံဖိန်းချက်သည် မှန်မှန်ကန်ကန် ဖြစ်ပေါ်ပြီး အသံဖိနှိပ်ထားသော စာလုံး (accented syllable) နှင့် အသံမဖိထားသော စာလုံး (unaccented syllable) များ စနစ်တကျ ဖြန့်ကြက်တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ ယင်းအစား အသံဖိန်းချက်သည် အသံထွက်စာလုံး အရေအတွက် မည်မျှပင်ရှိစေကာမူ စာကြောင်းတစ်ကြောင်းတွင် သတ်မှတ်ထားသော အကြိမ်အရေအတွက်အတိုင်း ဖြစ်ပေါ်သည်။ ဟေဗြဲသီချင်းကဗျာ (lyric poetry) ၏ ပုံမှန်စာကြောင်းတစ်ကြောင်းကို နှစ်ပိုင်းခွဲထားပြီး၊ တစ်ဝက်စီတွင် ဖိစီးသံပါသော စာလုံး ၂ လုံးစီ ပါရှိသည်။

 Accent. Another element of Hebrew meter, also shared in common with the Egyptian, Assyro-Babylonian, and Canaanite literatures, is the factor of recurring accent, or beat. However, when accent, or stress, is recognized as a feature of Hebrew verse structure, it is not implied that the accent occurs regularly in the line and that there is a regular distribution of accented and unaccented syllables in the line, as in conventional English verse. Rather the accent occurs a given number of times in the line, irrespective of the number of syllables. The typical line of Hebrew lyric poetry is divided into two parts, with two accented syllables in each half.

ညည်းတွားခြင်းကဗျာ (elegiac poetry) နှင့် အခြားသော စိတ်ခံစားမှု အလွန်ပြင်းထန်သော ကဗျာများတွင် ပုံမှန်စာကြောင်းတစ်ခု၏ ပထမတစ်ဝက်တွင် အသံဖိန်းချက် ၃ ခုနှင့် ဒုတိယတစ်ဝက်တွင် အသံဖိန်းချက် ၂ ခု ပါရှိသည်။ ဤစည်းချက်ကို ကီနာ (qinah) စည်းချက်ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်း၏အကျိုးသက်ရောက်မှုမှာ ရိုက်ချက် ၃ ချက်ပါသော တဖြည်းဖြည်းကျယ်လာသောအသံ (crescendo) ၏နောက်တွင် ရိုက်ချက် ၂ ချက်ပါသော တိုတောင်းပြီး တဖြည်းဖြည်းတိုးသွားသောအသံ (decrescendo) လိုက်ပါသည့် သဘောမျိုးဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့သော စည်းချက်၏ သင့်လျော်သော သာဓကတစ်ခုကို အာမုတ် ၅:၂ ၏ ဟေဗြဲကျမ်းစာတွင် တွေ့ရသည်-

In elegiac poetry and in other highly emotional poetry the typical line has three accents in the first half and two accents in the second half; this rhythm is called the qinah rhythm. Its effect is that of a crescendo of three beats followed by a shorter decrescendo of two beats. An apt illustration of such rhythm is found in the Hebrew of Amos 5:2:

“ဣသရေလအမျိုးသမီးကညာသည် လဲပြီ၊ နောက်တစ်ဖန် မထနိုင်။ မိမိမြေပေါ်မှာ စွန့်ပစ်ခြင်းကို ခံရပြီ၊ ထူမည့်သူတစ်ယောက်မျှမရှိ။”

 “The virgin of Israel is fallen; she shall no more rise:

she is forsaken upon her land; there is none to raise her up.”

မော်ကွန်းတင်ကဗျာ (epic)၊ ဆုံးမစာကဗျာ (didactic) နှင့် ဝတ်ပြုကိုးကွယ်ခြင်းဆိုင်ရာကဗျာ (liturgical poetry) များတွင် ပုံမှန်စာကြောင်းတစ်ခုသည် တစ်ဝက်စီတွင် ဖိစီးသံပါသော စာလုံး ၃ လုံးစီ ရှိတတ်သည်။ ဤအရာများထက် ပို၍ရှည်သော စာကြောင်းများသည် စာကြောင်းတစ်ကြောင်းတွင် အသံဖိန်းချက် ပိုမိုများပြားစွာ ရှိနိုင်ပြီး အမျိုးမျိုးသော ပေါင်းစပ်မှုများ ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော် ဤအစီအစဉ်များအနက် မည်သည့်အစီအစဉ်တွင်မျှ အသံဖိထားသော စာလုံးများနှင့် အသံဖိချက်များအကြားရှိ အသံမဖိထားသော စာလုံးအရေအတွက်တို့အကြား မည်သည့်ဆက်နွှယ်မှုမျှ မရှိပါ။ စိတ်မကောင်းစရာမှာ၊ ဟေဗြဲကဗျာ၏ အသံဖိန်းချက်အခြေခံကို ဘာသာပြန်ချက်များတွင် မတွေ့နိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင်၊ ဟေဗြဲကဗျာတွင် ဤကဗျာစပ်နည်း (prosody) ဒြပ်စင်နှင့် ဆက်စပ်နေသော မေးခွန်းများစွာမှာ ယနေ့တိုင် အဖြေမရသေးဘဲ ရှိနေပါသေးသည်။

In epic, didactic, and liturgical poetry the typical line tends to show three accented syllables in each half. Longer lines than these admit more accents to the line, and various combinations are possible. But in none of these arrangements is there any relationship whatsoever between accented syllables and the number of unaccented syllables between accents. Unfortunately, the accentual basis of Hebrew verse is not shown in translation. Furthermore, many questions having to do with this element of prosody in Hebrew verse are yet unanswered.

အခြားသော အစိတ်အပိုင်းများ

ဟေဗြဲကဗျာတွင် တူညီအပြိုင်စပ်ဆိုခြင်းနှင့် ပုံသေမဟုတ်သော အသံဖိန်းချက်များအပြင်၊ ပိုဒ်ခွဲတည်ဆောက်ပုံ (strophic or stanzaic structure)၊ အထပ်ထပ်ရွတ်ဆိုချက် (refrain)၊ အက္ခရာစဉ်အလိုက် စပ်ဆိုခြင်း (acrostic arrangement)၊ အသံတူကာရန်စပ်ခြင်း (assonance) နှင့် ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်းမြင်သာသော အသုံးအနှုန်းများ (vividness of diction) ကဲ့သို့သော အခြားသော ကဗျာအစိတ်အပိုင်းများသည်လည်း မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖြစ်သည်။

 Other Elements. In addition to the factors of parallelism and irregular accent in Hebrew poetry, such other elements of verse as strophic, or stanzaic, structure, refrain, acrostic arrangement, assonance, and vividness of diction are noteworthy.

ကဗျာတစ်ပုဒ်လုံးကို ပိုမိုကြီးမားသော ယူနစ်အတွင်း အတွေးအခေါ် အပြောင်းအလဲကို ဖော်ပြရန်အတွက် စတရုတ်ဖ် (strophes) သို့မဟုတ် ကဗျာပိုဒ် (stanzas) အစုအဝေးများအဖြစ် မကြာခဏ ခွဲခြမ်းထားတတ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဆာလံ ၁၊ ၄၂၊ ၄၃၊ ၁၁၉ တို့တွင်ကဲ့သို့ ဤကဗျာပိုဒ်များသည် အလျားတူညီ သို့မဟုတ် နီးပါးတူညီကြသည်။ အများအားဖြင့်မူ စကားပြေ၏ စာပိုဒ်များနှင့် ဆင်တူစွာ ၎င်းတို့၏ အလျားသည် မတူညီကြချေ။ ကဗျာပိုဒ်ခွဲခြားခြင်းကို ဆာလံ ၄၂၊ ၄၃၊ ၄၆၊ ၅၇၊ ၆၇ တို့တွင်ကဲ့သို့ အထပ်ထပ်ရွတ်ဆိုချက် (refrain) ဖြင့် တစ်ခါတစ်ရံ မှတ်သားထားတတ်သည်။ ရံဖန်ရံခါတွင် ဤအထပ်ထပ်ရွတ်ဆိုချက်သည် ကဗျာရှေ့ဆက်သွားသည်နှင့်အမျှ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာတတ်ပြီး၊ ဥပမာအားဖြင့် ၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၁ ၏ အပိုဒ်ငယ် ၁၉၊ ၂၅၊ နှင့် ၂၇ တို့တွင် ဒါဝိဒ်သည် ရှောလုနှင့် ယောနသန်တို့အတွက် မြည်တမ်းငိုကြွေးရာ၌ “ခွန်အားကြီးသောသူတို့သည် လဲကြပါပြီတကား” ဟူသော အထပ်ထပ်ရွတ်ဆိုချက်ကို ဒုတိယနှင့် တတိယအကြိမ် ထပ်ခါတလဲလဲ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

The poem as a whole is frequently broken into a series of strophes, or stanzas, to indicate change of thought within the larger unit. Sometimes these stanzas are of equal or nearly equal length, as in Ps. 1, 42, 43, 119. More often their length is unequal, analogous to the paragraphs of prose. Stanzaic division is sometimes marked by a refrain, as in Ps. 42, 43, 46, 57, 67; infrequently this refrain is augmented as the poem continues, as in vs. 19, 25, and 27 of 2 Sam. 1, wherein David laments over Saul and Jonathan, enlarging the refrain “How are the mighty fallen” with its second and third repetitions.

တစ်ခါတစ်ရံတွင် သုတ္တံကျမ်း (Proverbs) တွင်ကဲ့သို့ ကဗျာတစ်ပုဒ်သည် ဥပမာအားဖြင့် သုတ္တံ ၆:၆–၁၁ သို့မဟုတ် ၂၄:၃၀–၃၄ တို့တွင် အင်္ဂလိပ်ဆွန်းနက် (sonnet) ကဗျာ၏ အစိတ်အပိုင်းများကဲ့သို့ပင် တစ်ခုချင်းစီ စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားပြီး အချိုးညီစွာ စီစဉ်ထားသော ကဗျာပိုဒ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားနိုင်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပြောင်းပြန်လှန်အပြိုင်စပ်ဆိုခြင်း (introverted parallelism) နည်းလမ်းများကို ကဗျာတစ်ပုဒ်လုံးအထိ တိုးချဲ့အသုံးပြုထားပြီး၊ ဆာလံ ၈ တွင်ကဲ့သို့ ကဗျာတစ်ပုဒ်၏ အဖွင့်နှင့် အပိတ်ကဗျာပိုဒ်များသည် ကြားခံအကြောင်းအရာကို လွှမ်းခြုံထားသော ပုံစံမျိုး ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

Sometimes, as in the Proverbs, a poem may consist of stanzas organized individually and arranged as symmetrically as the component parts of an English sonnet, for example, Prov. 6:6–11; or 24:30–34. Sometimes the methods of introverted parallelism are extended to a whole poem, the opening and closing stanzas of a poem constituting a sort of envelopment of the intervening subject matter, as in Ps. 8.

အက္ခရာစဉ်အလိုက် သို့မဟုတ် ဗျည်းအက္ခရာစဉ် (Acrostic) စီစဉ်မှုသည် ကဗျာအချို့၏ ဟေဗြဲကျမ်းစာတွင် တွေ့ရပြီး၊ ထိုစပ်နည်းတွင် နောက်ဆက်တွဲကျမ်းပိုဒ်များ သို့မဟုတ် ကဗျာပိုဒ်များသည် ဟေဗြဲဗျည်းအက္ခရာများ၏ အစဉ်အတိုင်း စတင်ကြသည်၊ ဥပမာအားဖြင့် ဆာလံ ၃၇၊ ၁၁၉ နှင့် သုတ္တံ ၃၁:၁၀–၃၁ တို့ ဖြစ်သည်။

Acrostic, or alphabetic, arrangement, wherein successive verses or stanzas begin with the successive letters of the Hebrew alphabet, appears in the Hebrew of several poems, for example, Ps. 37, 119 and Prov. 31:10–31.

ကျမ်းစာဘာသာပြန်ချက်များတွင် ထင်ရှားစွာမရှိသော စာကြောင်းအတွင်း သရသံများ တူညီနေခြင်း (Assonance) ကို ဟေရှာယ ၅:၇ ကဲ့သို့သော ဟေဗြဲကျမ်းပိုဒ်များတွင် တွေ့ရပြီး၊ ထိုနေရာတွင် “တရားစီရင်ခြင်း” နှင့် “ညှဉ်းဆဲခြင်း”၊ ထို့ပြင် “ဖြောင့်မတ်ခြင်း” နှင့် “အော်ဟစ်ခြင်း” တို့အတွက် ဟေဗြဲစကားလုံးများသည် ဆင်တူသော သရသံများ ရှိကြသည်။ ထို့ပြင် ဟေရှာယ ၁၇:၁၂၊ ၁၃ ၏ ဟေဗြဲကျမ်းစာတွင်မူ သဘာဝအသံအတိုင်း စာလုံးဖွဲ့ခြင်း (onomatopoeic effect) (အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ပြရန်အတွက် အသံကို လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေခြင်း) သည် ထင်ရှားလှသဖြင့်၊ သမုဒ္ဒရာလှိုင်းတံပိုးများ ကမ်းခြေပေါ်သို့ ထစ်ချုန်းလျက် ကမ်းပါးကျောက်ဆောင်များကို ရိုက်ခတ်နေသည့်အလား ခံစားချက်ကို ပေးစွမ်းသည်။ ဟေဗြဲဘာသာစကား၏ ဝိသေသလက္ခဏာများဖြစ်သော ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်းရှိမှုနှင့် ခိုင်မာထင်ရှားသော အသုံးအနှုန်းများသည် ဟေဗြဲကဗျာများတွင် အထူးထင်ရှားလာသည်။ ဥပမာအားဖြင့် လုံးဝစိတ်ပျက်အားငယ်မှုကို ဆာလံ ၆၉:၁–၃ တွင် ထင်ရှားသော ပုံရိပ်များ ဆက်တိုက်ဖြင့် ဖော်ပြထားပြီး၊ ဘုရားသခင်၏ စွန့်ပစ်ခြင်းကို ခံရသည့် ဆင်းရဲဒုက္ခကို မြည်တမ်းခြင်းကျမ်း ၃:၁–၁၆ တွင် ခိုင်မာသော ပုံရိပ်မျိုးစုံဖြင့် ပုံဖော်ထားသည်။

Assonance, or correspondence of vowel sounds within the line, which is not evident in translations of the Bible, appears in the Hebrew of such verses as Isa. 5:7, where the Hebrew words for “judgment” and “oppression,” and also those for “righteousness” and “cry” have similar vowel sounds. And in the Hebrew of Isa. 17:12, 13, the onomatopoeic effect (adaptation of sound to the expression of sense) is marked, giving the impression of ocean surf thundering on the shore and crashing on the rocky coast. Vividness and concrete diction, characteristics of the Hebrew language, become especially apparent in the Hebrew poetry; for example, complete despair is expressed in a succession of vivid pictures in Ps. 69:1–3; the misery of being forsaken of God is depicted in a galaxy of concrete images in Lam. 3:1–16.

ဧကန်စင်စစ် ဟေဗြဲလူမျိုးတို့၏ ကဗျာများတွင်၊ အတွေးအခေါ်၏ လှပမှုနှင့် ပုံသဏ္ဌာန်၏ လှပမှုတို့သည် ပြီးပြည့်စုံသော ပေါင်းစည်းမှုဖြင့် ဆုံတွေ့နေကြသည်။ သက်ရှင်ခြင်း၏ အလင်းသည် လှပသော ဆီမီးအိမ်မှ လင်းလက်နေသည်။ သမ္မာတရားတည်းဟူသော ရတနာသည် တောက်ပသော သေတ္တာငယ်အတွင်း ဝင်းပနေသည်။ ငါတို့သည် သန့်ရှင်းခြင်း၏ တင့်တယ်ခြင်းအဆင်တန်ဆာဖြင့် ထာဝရဘုရားကို ကိုးကွယ်ကြကုန်အံ့။

Surely in the poetry of the Hebrews, beauty of thought and beauty of form are joined in perfect union. The light of life shines from a beautiful lamp. The jewel of truth glows in a glittering casket. Let us worship the Lord in the beauty of holiness.

 

ရှေးဟောင်းဟေဗြဲလူမျိုးတို့၏ တေးဂီတတူရိယာများ

ရှေးဟောင်းဟေဗြဲလူမျိုးတို့၏ ဘာသာရေးဘဝတွင် တေးဂီတသည် ကြီးမားသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ဤကမ္ဘာ့သမိုင်း၏ အစဦးဆုံးသော နေ့ရက်များ (ကမ္ဘာဦး ၄:၂၁) ကတည်းက တည်ရှိခဲ့သော တူရိယာအမျိုးအစားများကို ဘုရားသခင်၏ လူမျိုးတော်ကြားတွင် အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ တွေ့ရှိခဲ့ရသည် (ဆာလံ ၁၅၀ ကိုကြည့်ပါ)။ ဣသရေလအမျိုးသားတို့၏ သမိုင်းတွင် ကြီးကျယ်သော ဖြစ်ရပ်များစွာနှင့် ဆက်စပ်၍ တေးဂီတဖျော်ဖြေမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ရေနီပင်လယ် (Red Sea) တွင် အီဂျစ်စစ်တပ်လက်မှ သူတို့၏ အောင်မြင်စွာ ကယ်လွှတ်ခြင်းခံရမှုကို ပတ်သာ (timbrel) တီးခတ်လျက် သီချင်းဆိုခြင်းဖြင့် ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည် (ထွက်မြောက်ရာ ၁၅:၂၀)။ တံပိုးမှုတ်ခြင်းသည် ယေရိခေါမြို့ရိုးများ အံ့ဖွယ်နည်းဖြင့် ပြိုလဲခြင်းအတွက် အချက်ပေးချက် ဖြစ်ခဲ့သည် (ယောရှု ၆:၁၆)။ ကိရယတ်ယာရိမ်မြို့မှ ယေရုလင်မြို့သို့ ပဋိညာဉ်သေတ္တာတော်ကို ပြောင်းရွှေ့သည့် အခမ်းအနားတွင် တီးခတ်ခဲ့သော ဒါဝိဒ်၏ တီးဝိုင်းတွင် အနည်းဆုံး တူရိယာ ၅ မျိုး ပါဝင်ခဲ့သည် (၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၆:၅)။ ရှောလမုန်မင်းကြီး၏ ဗိမာန်တော်တွင် ထိုနေရာ၌ ဆောင်ရွက်သော အမျိုးမျိုးသော ဝတ်ပြုမှုများအတွက် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသော တေးဂီတအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ရှိခဲ့သည်။

 Musical Instruments of the Ancient Hebrews

 Music played a great role in the religious life of the ancient Hebrews, and types of instruments existing from the earliest days of this world’s history (Gen. 4:21) were found among God’s people in great variety (see Ps. 150). Musical performances took place in connection with many great events of the history of the children of Israel. Their victorious deliverance from the Egyptian army at the Red Sea was celebrated by singing to the accompaniment of a timbrel (Ex. 15:20). The blowing of trumpets was the signal for the miraculous fall of Jericho’s walls (Joshua 6:16). David’s orchestra, which played at the occasion of the transfer of the ark from Kirjath-jearim to Jerusalem, contained at least five different kinds of instruments (2 Sam. 6:5). Solomon’s Temple contained an elaborate musical organization for the various services carried on there.

နေ့စဉ်သုံး အခြားအရာဝတ္ထုများကဲ့သို့ပင် တေးဂီတတူရိယာများသည် ရှည်လျားသော သမိုင်းကြောင်းရှိကြပြီး ၎င်းတို့၏ ပြင်ပပုံသဏ္ဌာန်မှာ အသေးစိတ်အချက်အလက်များစွာတွင် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အချို့သော ရှေးဟောင်းတူရိယာများကို ယခုအခါ မသိရှိရတော့ပေ။ အခြားတူရိယာများက ၎င်းတို့၏နေရာတွင် အစားထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ယခင်ကထက် ပိုမိုများပြားသော တူရိယာအမျိုးအစားများ တည်ရှိနေပြီး၊ များသောအားဖြင့် တူညီသောအမည်တစ်ခုသည် လွန်ခဲ့သောအချိန်ကြာမြင့်စွာက သတ်မှတ်ခဲ့သော တူရိယာနှင့် လုံးဝကွဲပြားခြားနားသော တူရိယာတစ်ခုကို ရည်ညွှန်းနေတတ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ကမ္ဘာဦး ၄:၂၁ ရှိ “organ” (ပုလွေ) ဟူသော ဝေါဟာရသည် ယုဗလ (Jubal) ၏ တူရိယာကို ခေတ်ပေါ်အော်ဂန်တစ်ခုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ရန် ကြိုးပမ်းသူများ၏ စိတ်ထဲတွင် လုံးဝမှားယွင်းသော အတွေးအခေါ်ကို ပေးစွမ်းစေသည်။ ထို့အတူပင်၊ လူအများစုသည် ပတ်သာ (timbrel) (ထွက်မြောက်ရာ ၁၅:၂၀)၊ စောင်း (psaltery) (ဆာလံ ၁၅၀:၃)၊ သို့မဟုတ် ပတ်သာ (tabret) (ကမ္ဘာဦး ၃၁:၂၇) တို့နှင့်ပတ်သက်၍ မှန်ကန်သော အယူအဆ မရှိကြချေ။

Musical instruments, like all other objects in daily use, have a long history and have changed their outward form in many details. Some ancient instruments are no longer known. Others have taken their place. Today, there exists a greater variety of instruments than ever before, and often the same name may designate an entirely different instrument from what it did long ago. For example, the term “organ” in Gen. 4:21 conveys an entirely wrong idea to the minds of those who try to compare Jubal’s instrument with a modern organ. Likewise, most people have no correct idea of a timbrel (Ex. 15:20), a psaltery (Ps. 150:3), or a tabret (Gen. 31:27).

ဤအကြောင်းအရာအပေါ် အရေးကြီးသော လေ့လာမှုများစွာသည် အတိတ်က ထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်ရာ၊ ၎င်းတို့အနက် ဤဆောင်းပါးကို ပြင်ဆင်ရာတွင် အသုံးအဝင်ဆုံးဖြစ်ခဲ့သော ကျမ်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်- ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် ပီဟော့တ် (P. Haupt) တည်းဖြတ်သော The Polychrome Bible ၌ ပါရှိသည့် ဂျေဝဲလ်ဟောက်ဆန် (J. Wellhausen) ၏ နောက်ဆက်တွဲဖြစ်သော “Music of the Ancient Hebrews” ဟူသော သူ၏ The Book of Psalms အလုပ်အကိုင် ဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်းခေတ်မှ ခေတ်သစ်အထိ တေးဂီတတူရိယာများအကြောင်း နောက်ဆုံးပေါ် လေ့လာမှုဖြစ်သော The History of Musical Instruments ကို ကာ့တ်ဆက်ခ်စ် (Curt Sachs) (New York: W. W. Norton & Co., Inc., 1940) က ရေးသားခဲ့ပြီး၊ အခန်း ၅ တွင် ဣသရေလလူမျိုးတို့၏ တေးဂီတတူရိယာများအကြောင်းကို ဆွေးနွေးထားသည်။ ယခုဆောင်းပါးကဲ့သို့ လူထုဖတ်ရှုရန် ရေးသားထားသော ဆောင်းပါးတစ်ခုသည် The Biblical Archaeologist၊ အတွဲ ၄ (စက်တင်ဘာ၊ 1941)၊ စာမျက်နှာ ၃၃–၄၇ တွင် “Musical Instruments of Israel” ဟူသော အမည်ဖြင့် အိုဗစ် အာရ် ဆဲလ်လာစ် (Ovid R. Sellers) က ရေးသားခဲ့သည်။ ဤကျမ်းဂန်များအားလုံးကို ယခုဆောင်းပါး၏ စာရေးသူက ကျေးဇူးတင်ရှိကြောင်း လှိုက်လှိုက်လှဲလှဲ အသိအမှတ်ပြုပါသည်။

A number of important studies on this subject have appeared in the past, of which the most helpful in the preparation of this article were the following: J. Wellhausen’s Appendix, “Music of the Ancient Hebrews,” to his work The Book of Psalms, which appeared in 1898 in The Polychrome Bible, edited by P. Haupt. The most up-to-date study on musical instruments from ancient to modern times, The History of Musical Instruments, has been written by Curt Sachs (New York: W. W. Norton & Co., Inc., 1940), in which ch. 5 deals with the Israelite musical instruments. A popularly written article like the present one appeared in The Biblical Archaeologist, vol. 4 (September, 1941), pp. 33–47, under the title “Musical Instruments of Israel,” by Ovid R. Sellers. To all these works the author of the present article gratefully acknowledges his debt.

 

ဓမ္မဟောင်းကျမ်း (OT) ခေတ်က ဖိလိတ္တိပြည် (Palestine) မှ တေးဂီတတူရိယာများ၏ ခေတ်ပြိုင်ရုပ်ပုံများ အလွန်နည်းပါးစွာသာ တည်ရှိပြီး၊ ယနေ့တိုင် ကြွင်းကျန်ရစ်သော တစ်ခုတည်းသော ရှေးဟောင်းဖိလိတ္တိ တေးဂီတတူရိယာမှာ လင်းကွင်း (cymbals) ဖြစ်ပြီး၊ လင်းကွင်းတစ်စုံကို ဗက်ရှေမက် (Beth-shemesh) တူးဖော်မှုတွင်လည်းကောင်း၊ အခြားတစ်စုံကို တဲလ်အာဘူဟာဝမ် (Tell Abū Hawâm) တွင်လည်းကောင်း တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် စစ္စထရမ် (sistrum) တူရိယာ၏ လက်ကိုင်တစ်ခုကိုလည်း ဗေသလ (Bethel) တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အီဂျစ်နှင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတို့မှ ပေါ်ထွက်လာသော ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အထောက်အထားများသည် ဟေဗြဲဂီတကို ကျိုးကြောင်းဆီလျော်စွာ ရှင်းလင်းစွာ နားလည်နိုင်ရန် သရုပ်ဖော်အထောက်အထားများစွာကို ပေးစွမ်းသည်။ အီဂျစ်လူမျိုးများ၊ အဆီရီးယားလူမျိုးများနှင့် ဗာဗုလုန်လူမျိုးများသည် အလွန်ဆင်တူသော တူရိယာများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသဖြင့်၊ နိုင်းမြစ်နှင့် တိုက်ဂရစ်-ဥဖရတ်မြစ်ဝှမ်း ယဉ်ကျေးမှုနှစ်ခုကြားတွင် နေထိုင်ခဲ့သော ရှေးဟောင်းဟေဗြဲလူမျိုးများသည်လည်း ၎င်းတို့၏ အိမ်နီးနားချင်းများနှင့် သိပ်မကွာခြားသော တေးဂီတတူရိယာများ ရှိခဲ့လိမ့်မည်ဟု ယူဆခြင်းက ကျိုးကြောင်းဆီလျော်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤဆောင်းပါးတွင် အဆိုပြုထားသော အချို့သော ဖော်ထုတ်ချက်များသည် ကြွယ်ဝသော ရုပ်ပုံအထောက်အထားများကို ပေးစွမ်းသည့် ထိုနိုင်ငံများမှ အထောက်အထားများအပေါ်၌လည်းကောင်း၊ အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုကြောင့် အရေအတွက်အမြောက်အမြားဖြင့် ရှင်သန်ကြွင်းကျန်ရစ်ခဲ့သော အမှန်တကယ် ရှေးဟောင်းတေးဂီတတူရိယာများအပေါ်၌လည်းကောင်း အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ ကြွယ်ဝသော အထောက်အထားများ ရှိနေလင့်ကစား တေးဂီတတူရိယာများကို ဖော်ပြရန် ကျမ်းစာတွင် အသုံးပြုထားသော အချို့သော ဝေါဟာရများနှင့် ပတ်သက်၍ မရေရာမှုများ ရှိနေသေးသည်ကိုမူ ဝန်ခံရမည်ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် ကျမ်းစာဘာသာပြန်ချက်များတွင် ဤကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ကွဲပြားမှုများနှင့် မကိုက်ညီမှုအချို့ကို တွေ့ရရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ ဤအချက်ကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။

Very few contemporary pictures of musical instruments of OT times exist from Palestine, and the only ancient Palestine, musical instrument extant is cymbals, a pair of which has been excavated at Beth-shemesh, and another pair at Tell Abū Hawâm; also, the handle of a sistrum has come to light at Bethel. Yet the archeological material that Egypt and Mesopotamia have brought to light affords much illustrative evidence for a reasonably clear understanding of Hebrew music. Since the Egyptians, Assyrians, and Babylonians employed very similar instruments, it is reasonable to suppose that the ancient Hebrews, living between the two cultures, on the Nile and Tigris-Euphrates, had musical instruments which did not vary much from those of their neighbors. Hence, some of the identifications proposed in this article are based on the evidence from those countries that have furnished us with rich pictorial material, and on actual ancient musical instruments that have survived in Egypt’s dry climate in profuse numbers. That in spite of this rich material there are still uncertainties in regard to some terms used in the Bible to describe musical instruments must be acknowledged. This is the reason for some variances and inconsistencies found in this regard in the modern Bible translations.

 

I. ရိုက်ခတ်တီးမှုတ်ရသော တူရိယာများ (Percussion Instruments)

ဗုံ (Drum)။ စာဖတ်သူအနေဖြင့် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် ဗုံ (drum) ဟူသော စကားလုံးကို ဖတ်ခဲ့ရသည်ဟု မှတ်မိချင်မှ မှတ်မိပါလိမ့်မည်၊ King James Version (KJV) တွင် ရှာမတွေ့ခြင်းမှာ မှန်ပါသည်။ သို့သော်လည်း တေးဂီတတူရိယာ ကျွမ်းကျင်သူများ၏ အဆိုအရ KJV တွင် ၈ ကြိမ်တိုင်တိုင် “tabret” (ပတ်သာ) ဟုလည်းကောင်း၊ ၉ ကြိမ်တိုင်တိုင် “timbrel” (ပတ်သာ) ဟုလည်းကောင်း ဘာသာပြန်ဆိုထားပြီး Revised Standard Version (RSV) တွင် “tambourine” (တာမ်ဘိုရင်) သို့မဟုတ် “timbrel” ဟု ပြန်ဆိုထားသော ဟေဗြဲစကားလုံး toph သည် အမှန်တကယ်တွင် “လက်ဗုံ” (hand drum) မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဆက်ခ်စ် (Sachs) က “ဤဗုံကို သစ်သားကွင်းတစ်ခုနှင့် အရေခွံ နှစ်ချပ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး ဆွဲလဲသံမြည်စေသော ပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် တီးခတ်သည့် တုတ်တံများ မပါရှိနိုင်ချေ” ဟု ဆိုသည် (op. cit., p. 108)။ တာလ်မုဒ် (Talmud) ကျမ်းက ထိုအရေခွံကို သိုးထီး သို့မဟုတ် တောဆိတ်များမှ ရယူသည်ဟု ဆိုသည်။ ၎င်းသည် အဓိကအားဖြင့် အမျိုးသမီးများ တီးခတ်သော တူရိယာဖြစ်သော်လည်း ရံဖန်ရံခါတွင် အမျိုးသားများလည်း တီးခတ်ကြသည်။ လက်ဖြင့် ပုတ်၍ တီးခတ်ရသဖြင့် ၎င်းသည် တုမ်တုမ် (tom-tom) ကဲ့သို့သော အသံမျိုးကို ထွက်ပေါ်စေပြီး စည်းချက်ကို ထင်ရှားစေရန်အတွက် သီချင်းဆိုခြင်းနှင့် ကခုန်ခြင်းတို့ကို လိုက်ပါကူညီပေးသည်။ ၎င်းကို ပျော်ရွှင်ဖွယ်ရာ အခါသမယများတွင်သာ တီးခတ်ခဲ့ပုံရကြောင်း ဤတူရိယာကို ဖော်ပြထားသော အောက်ပါ ကျမ်းစာသာဓကများက ညွှန်ပြနေသည်။

 I. Percussion Instruments

Drum.—The reader may not remember having read the word drum in the OT, and he is right as for the KJV. Yet, the Hebrew word toph, translated eight times “tabret” and nine times “timbrel” in the KJV, and “tambourine” or “timbrel” in the RSV, actually was a “hand drum,” according to experts in ancient musical instruments. Sachs says that “this drum was made of a wooden hoop and very probably two skins, without any jingling contrivance or sticks” (op. cit., p. 108). The Talmud claims that the skin was taken either from rams or from wild goats. It was an instrument mainly played by women, but occasionally by men. Beaten by the hands, it must have made a kind of tom-tom sound, and accompanied singing and dancing to accentuate the beat. It seems to have been played only on joyous occasions, as the following Biblical examples, which mention this instrument, indicate.

လာဗန်သည် မိမိ၏အိမ်ထောင်စုတွင် ပွဲလမ်းသဘင်များ၌ ဤတူရိယာကို တီးခတ်ခဲ့ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည် (ကမ္ဘာဦး ၃၁:၂၇)။ မိရိအံသည် ရေနီပင်လယ်တွင် အီဂျစ်လူမျိုးများလက်မှ ဣသရေလအမျိုးသားတို့ လွတ်မြောက်ပြီးနောက် သူမ၏ သီချင်းဆိုခြင်းကို လိုက်ပါကူညီရန် ၎င်းကို တီးခတ်ခဲ့သည် (ထွက်မြောက်ရာ ၁၅:၂၀)။ ယေဖသ၏ သမီးသည် အောင်ပွဲရလာသော မိမိ၏ဖခင်ကို ကြိုဆိုရန် လက်ဗုံကို တီးခတ်လျက် ထွက်လာခဲ့သည် (တရားသူကြီး ၁၁:၃၄)။ ရှောလုသည် ရှင်ဘုရင်အဖြစ် ဘိသိက်ပေးခြင်းခံရပြီးနောက် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး သူကိုယ်တိုင် ပူးပေါင်းခဲ့သော ပရောဖက်များသည် ဤတူရိယာကို တီးခတ်ခဲ့ကြသည် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၀:၅)။ ဖိလိတ္တိလူမျိုးများနှင့် တိုက်ခိုက်သော တိုက်ပွဲမှ အောင်မြင်စွာ ပြန်လာသော ရှောလုနှင့် ဒါဝိဒ်တို့ကို ကြိုဆိုသော မိန်းကလေးများသည်လည်း ၎င်းကို တီးခတ်ခဲ့ကြသည် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၈:၆)။ ကိရယတ်ယာရိမ်မြို့မှ ယေရုလင်မြို့သို့ ပဋိညာဉ်သေတ္တာတော်ကို ပြောင်းရွှေ့သည့် အခါသမယတွင် ဒါဝိဒ်အသုံးပြုခဲ့သော တီးဝိုင်းတွင် လက်ဗုံများကို တွေ့ရှိခဲ့ရပြီး (၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၆:၅)၊ ဆာလံဆရာကလည်း ထာဝရဘုရားကို ချီးမွမ်းရာတွင် ဤတူရိယာကို အသုံးပြုရန် မိမိ၏ စာဖတ်သူများကို တိုက်တွန်းထားသည် (ဆာလံ ၁၄၉:၃፤ ၁၅၀:၄)။

Laban claims that this instrument was played in his household on festive occasions (Gen. 31:27). Miriam played it to accompany her singing after the deliverance of the children of Israel from the Egyptians at the Red Sea (Ex. 15:20), and Jephthah’s daughter came out with a hand drum to meet her victorious father (Judges 11:34). The prophets whom Saul met after his anointing to the kingship and whom he joined played this instrument (1 Sam. 10:5), as well as the girls who met Saul and David after their victorious return from the battle with the Philistines (1 Sam. 18:6). Hand drums were found in the orchestra which David employed on the occasion of the transfer of the ark from Kirjath-jearim to Jerusalem (2 Sam. 6:5), and the psalmist encourages his readers to use this instrument in their praises of the Lord (Ps. 149:3; 150:4).

 

လင်းကွင်း (Cymbals)။ အင်္ဂလိပ်စကားလုံး cymbals သည် ဂရိစကားလုံး kumbala မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ ယင်းကို ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် ၃ ကြိမ်တိုင်တိုင် ဟေဗြဲစကားလုံး selselim ၏ ဘာသာပြန်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရာဇဝင်ချုပ်၊ ဧဇရ၊ နှင့် နေဟမိကျမ်းတို့တွင် ၁၃ ကြိမ်တိုင်တိုင် အသုံးပြုထားသော ဟေဗြဲစကားလုံး mesiltayim ၏ ဘာသာပြန်အဖြစ်လည်းကောင်း Septuagint (LXX) က အသုံးပြုထားသည်။ ဤဝေါဟာရ နှစ်ခုစလုံးသည် “ရိုက်ခတ်ခြင်း”၊ “ဆွဲလဲသံမြည်ခြင်း” နှင့် “စူးရှစွာမြည်ခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ကြိယာ salal မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ တူရိယာက ထွက်ပေါ်စေသော အသံသည် ၎င်း၏ အမည်ကိုပင် သက်ရောက်စေကြောင်း ပြသနေသည်။ ဆာလံ ၁၅၀:၅ တွင် “ကျယ်သောအသံမြည်သော” နှင့် “သာယာသောအသံမြည်သော” (KJV တွင် high sounding) လင်းကွင်း သို့မဟုတ် RSV တွင် “ sounding” နှင့် “loud clashing” လင်းကွင်းများအဖြစ် ခွဲခြားထားသည်။ ရှေ့ဝေါဟာရ၏ ဟေဗြဲနာမဝိသေသနမှာ shema‘ ဖြစ်ပြီး “ရှင်းလင်းသော” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကာ၊ နောက်ဝေါဟာရကို ခွဲခြားရန် အသုံးပြုသော ဟေဗြဲနာမဝိသေသနမှာ teru‘ah ဖြစ်ပြီး “ကြမ်းတမ်းသော” နှင့် “ဆူညံသော” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဆူညံသော လင်းကွင်းများကို ဒေါင်လိုက် လှုပ်ရှားမှုဖြင့် တီးခတ်ပြီး ပုံ ၂ တွင် အဆီရီးယား ကျောက်ဆစ်ရုပ်တုမှ သာဓကတစ်ခုကို ပြသထားသော်လည်း၊ ရှင်းလင်းသော လင်းကွင်းများကိုမူ လက်ဝါးချင်း ကပ်လျက် အလျားလိုက် လှုပ်ရှားမှုဖြင့် ရိုက်ခတ်တီးခတ်သည်။

Cymbals.—The English word cymbals comes from Greek kumbala, which the LXX uses as a translation of the Hebrew selselim, 3 times in the OT, and of the Hebrew mesiltayim, which is used 13 times in Chronicles, Ezra, and Nehemiah. Both terms are derived from the verb salal, to “clash,” “jingle,” and “tingle,” showing that the sound of the name suggests the sound which the instrument produces. Ps. 150:5 distinguishes between “loud” and “high sounding” (KJV) or “sounding” and “loud clashing” (RSV) cymbals. The Hebrew adjective of the former term is shema‘, meaning “clear,” while the Hebrew adjective used to distinguish the latter is teru‘ah, which means “harsh,” and “noisy.” The noisy cymbals were beaten in a vertical movement, of which Figure 2 shows an example from an Assyrian relief, but the clear cymbals were struck with a horizontal movement of the hands.

 

အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ဖိလိတ္တိပြည် တူးဖော်မှုများတွင် လင်းကွင်း နှစ်စုံကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ တဲလ်အာဘူဟာဝမ်မှ လင်းကွင်းများ၏ တိုင်းတာချက်များအရ ၎င်းတို့သည် အချင်း ၄ လက်မခန့် ရှိသည်။ ၎င်းတို့၏ အလယ်ဗဟိုတွင် အပေါက်များပါရှိပြီး ၎င်းတို့မှတစ်ဆင့် သားရေကြိုးများကို သီသွင်း၍ အတွင်းဘက်တွင် ထုံးထားပုံရသည်။

As already mentioned, two pairs of cymbals have been found in the excavations of Palestine; the cymbals from Tell Abū Hawâm, of which measurements have been published, have a diameter of about 4 in. They have holes in the center through which thongs were probably thrust, and then knotted together on the inside.

 

လင်းကွင်းများကို ဒါဝိဒ်မင်းကြီးခေတ် မတိုင်မီက ကျမ်းစာတွင် ဖော်ပြထားခြင်း မရှိချေ။ ၎င်းတို့ကို မက်ဆိုပိုတေးမီးယား လွင်ပြင်တွင်လည်း တွေ့ရှိရသော်လည်း (ပုံ ၂ တွင် ပြထားသည့်အတိုင်း) ရှေးဟောင်းအီဂျစ်နိုင်ငံတွင်မူ ခရစ်သက္ကရာဇ် အစောပိုင်းကာလအထိ မသိရှိခဲ့ကြပုံရသည်။ ကျမ်းစာတွင် ၎င်းတို့၏ အသုံးပြုမှုကို ဘာသာရေး အခမ်းအနားများတွင်သာ ကန့်သတ်ထားသည်။ ပဋိညာဉ်သေတ္တာတော်ကို ယေရုလင်မြို့သို့ ဆောင်ခဲ့စဉ်က ဒါဝိဒ်၏ တီးဝိုင်းတွင် တူရိယာများအဖြစ် ဖော်ပြထားပြီး (၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၆:၅)၊ ဗိမာန်တော်ဂီတနှင့် ဆက်စပ်၍လည်း မကြာခဏ ဖော်ပြထားသည် (၂ ရာဇဝင်ချုပ် ၅:၁၂၊ ၂၉:၂၅၊ ဧဇရ ၃:၁၀ နေဟမိ ၁၂:၂၇ စသည်)။

The cymbals are not mentioned in the Bible before the time of David. Although they are also found in the Mesopotamian valley, as Figure 2 shows, they seem to have been unknown in ancient Egypt until the Christian Era. Their use is confined to religious ceremonies in the Bible. They area mentioned as instruments in David’s orchestra when the ark was brought to Jerusalem (2 Sam. 6:5), and frequently in connection with temple music (2 Chron. 5:12; 29:25; Ezra 3:10; Neh. 12:27; etc.).

 

စစ္စထရမ် (Sistrum)။ ပဋိညာဉ်သေတ္တာတော်ကို ယေရုလင်မြို့သို့ ဆောင်ခဲ့သော အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် မှတ်သားဖွယ်ရာ အခါသမယ (၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၆:၅) တွင် ဒါဝိဒ်၏ တီးဝိုင်းကို ဖွဲ့စည်းထားသော တူရိယာများ စာရင်း၌ ကျမ်းစာ၏ အခြား မည်သည့်နေရာတွင်မျှ ပေါ်လာခြင်းမရှိသော တူရိယာအမျိုးအစားတစ်ခုကို ဖော်ပြထားသည်။ KJV တွင် “cornets” (နှဲချို) ဟုလည်းကောင်း၊ RSV တွင် “castanets” (ကက်စတာနက်) ဟုလည်းကောင်း ဘာသာပြန်ထားသော ဟေဗြဲစကားလုံး mena‘an‘im သည် “လှုပ်ခါရန်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဟေဗြဲစကားလုံး nua‘ မှ ဆင်းသက်လာသည်။ LXX တွင် kumbala၊ “လင်းကွင်း” ဟူသော ဘာသာပြန်ချက် ပါရှိသော်လည်း၊ လင်းကွင်းများသည် လှုပ်ခါရသည်မဟုတ်ဘဲ အချင်းချင်း ရိုက်ခတ်ရသောကြောင့် ယင်းသည် မမှန်ကန်နိုင်ချေ။ Vulgate တွင် အကောင်းဆုံးသော ဘာသာပြန်ချက် ဖြစ်ပုံရသည့် sistris ဟု ပါရှိသည်။ စစ္စထရမ်သည် အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော တေးဂီတတူရိယာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် လက်ကိုင်တစ်ခုနှင့် လက်ကိုင်၏အပေါ်တွင် သတ္တုကွင်းတစ်ခု ပါရှိသည်။ ကွင်းကို ဖောက်၍ အပေါက်များ ပြုလုပ်ထားပြီး၊ ထိပ်ဖျားများကို ကွေးထားသော ဝါယာကြိုးစများကို ထည့်သွင်းထားသည်။ အပေါက်များသည် ဝါယာကြိုးများထက် ပိုမိုကြီးမားသောကြောင့် လှုပ်ခါလိုက်သောအခါ တူရိယာသည် တဂျောက်ဂျောက်နှင့် မြည်သောအသံကို ထွက်ပေါ်စေသည်။

 Sistrum.—In the list of instruments of which the orchestra of David was constituted at the memorable occasion, already referred to, when the ark was brought to Jerusalem (2 Sam. 6:5), a type of musical instrument is mentioned that appears nowhere else in the Bible. The Hebrew mena‘an‘im, translated “cornets” in the KJV and “castanets” in the RSV, is derived from the Hebrew nua‘, “to shake.” The LXX contains the translation kumbala, “cymbals,” which cannot be correct, since the “cymbals” are not shaken but struck against each other. The Vulgate seems to have the best translation, sistris.

ဤတူရိယာသည် အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် ဟာသောရ် (Hathor) သို့မဟုတ် အိုက်စစ် (Isis) ဝတ်ပြုကိုးကွယ်မှုနှင့် အများအားဖြင့် ဆက်စပ်နေသောကြောင့်၊ ဆက်ခ်စ် (Sachs) သည် ယခင်က ၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၆:၅ တွင် “sistra” ဟူသော ဘာသာပြန်ချက်ကို ငြင်းပယ်ရမည်ဟု ထင်မြင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း၊ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတောင်ပိုင်းရှိ ဆူမားရီးယား သင်္ချိုင်းများတွင် ဤကိုးကွယ်မှုနှင့် လုံးဝမသက်ဆိုင်ဘဲ စစ္စထရမ်များကို တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့ရသဖြင့်၊ ဒါဝိဒ်သည် ဤတူရိယာများကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဆက်ခ်စ်က ယခုအခါ ယူဆသည် (op. cit., p. 121)။ ဟာသောရ်ရုပ်တုခေါင်းပုံသဏ္ဌာန်ပါသော စစ္စထရမ်လက်ကိုင်တစ်ခုကို ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ဖိလိတ္တိပြည်ရှိ ဗေသလမြို့၏ အစ္စရေးလူမျိုးများ မဝင်ရောက်မီ ခေတ်အဆင့်တစ်ခုတွင် တူးဖော်ရရှိခဲ့ရာ၊ စစ္စထရမ်သည် ခါနာန်လူမျိုးများကြားတွင် သိရှိထားပြီးဖြစ်ကြောင်း ပြသနေသည်။ သို့သော်လည်း ဤအချက်သည် ဟေဗြဲလူမျိုးများ ယင်းကို အသုံးပြုခဲ့ကြောင်းကိုမူ သက်သေမပြနိုင်ချေ။

The sistrum is a well-known Egyptian musical instrument. It consisted of a handle with a metal loop above the handle. Holes were bored through the loop, and pieces of wire inserted with ends bent. Since the holes were larger than the wires, the instrument made a rattling sound when shaken. This instrument was usually connected with Hathor or Isis worship in Egypt, for which reason Sachs formerly thought that the translation “sistra” must be rejected in 2 Sam. 6:5. Yet, sistra have been excavated in Sumerian cemeteries of southern Mesopotamia completely unconnected with this cult, so that Sachs now thinks that David may have used these instruments (op. cit., p. 121). A Hathor-headed handle of a sistrum was excavated at Bethel in Palestine in 1934 in a pre-Israelite level, showing that the sistrum was known among the Canaanites. This does not, however, prove its employment by the Hebrews.

ဒါဝိဒ်မင်းကြီး အုပ်စိုးစဉ်ကာလနှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်သော ပျက်စီးနေသည့် ကုန်းမူဟောင်းနေရာတစ်ခုဖြစ်သည့် တဲလ်ဗိုက်မီရ်ဆင် (Tell Beit Mirsim) (ကျမ်းစာလာ ဒေဗိရမြို့ ဖြစ်နိုင်သည်) တွင် ရုန်းတော်မူသော ရွှံ့စေးဆွဲလဲ (clay rattles) အချို့ကို တူးဖော်ရရှိခဲ့သည်။ ဤဆွဲလဲများသည် နာရီမှန်ပုံသဏ္ဌာန် (hourglass) ရှိပြီး အတွင်းခေါင်းထဲတွင် ကျောက်ခဲငယ်အချို့ ပါရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် စစ္စထရမ်ကဲ့သို့သော အမှန်တကယ် တေးဂီတတူရိယာများ ဖြစ်သလော သို့မဟုတ် ကလေးကစားစရာများ ဖြစ်သလော ဟူသည်ကိုမူ အသေအချာ မသိရှိနိုင်ချေ။

Some clay rattles were excavated at Tell Beit Mirsim, perhaps Biblical Debir, in an occupation level of the ruined mound which was contemporary with David’s reign. These rattles have the shape of hourglasses and contain some pebbles in the hollow interior. Whether they were really musical instruments like the sistra or children’s toys cannot be ascertained.

တြိဂံ (Triangle)။ ဖိလိတ္တိလူမျိုးများကို တိုက်ခိုက်သော တိုက်ပွဲမှ အောင်ပွဲခံ၍ ပြန်လာသော ရှောလုနှင့် ဒါဝိဒ်တို့ကို ကြိုဆိုခဲ့ကြသော မိန်းကလေးများ အသုံးပြုခဲ့ကြသည့် အချို့သော တေးဂီတတူရိယာကို ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် shalishim ဟု ခေါ်ပြီး KJV တွင် “instruments of musick” (တေးဂီတတူရိယာများ) ဟု ဘာသာပြန်ထားသည် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၈:၆)။ RSV ကလည်း ဤဝေါဟာရကို ထိုနည်းတူစွာပင် ပြန်ဆိုထားသော်လည်း “သို့မဟုတ် တြိဂံများ (triangles)၊ သို့မဟုတ် ကြိုး ၃ ကြောင်းပါ တူရိယာများ (three-stringed instruments)” ဟူသော အနားသတ်မှတ်ချက်ကို ထည့်သွင်းထားသည်။ ဆွေးနွေးနေသော ဤစကားလုံးသည် ကျမ်းစာတွင် တေးဂီတတူရိယာများကို ဖော်ပြထားသည့် ဟေဗြဲစကားလုံးများအားလုံးအနက် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ဤစကားလုံးသည် ဟေဗြဲစကားလုံး shalosh၊ “သုံး” သို့မဟုတ် shelishi၊ “တတိယ” နှင့် သိသိသာသာ ဆက်စပ်နေသောကြောင့်၊ ဘာသာပြန်သူများက အထက်ပါဝေါဟာရများအပြင် ၎င်းကို “တြိဂံပုံစံ စောင်းများ” (triangular harps) သို့မဟုတ် “ကြိုး ၃ ကြောင်းပါ လုဒ်စောင်းများ” (three-stringed lutes) ဟုလည်း ပြန်ဆိုနိုင်ကြောင်း အကြံပြုခဲ့ကြသည်။

Triangle.—Some musical instrument used by the girls who welcomed Saul and David after their victorious return from the battle against the Philistines is called in Hebrew shalishim, which is translated in the KJV “instruments of musick” (1 Sam. 18:6). The RSV renders the term in the same way, but adds the marginal note, “Or triangles, or three-stringed instruments.” The word in question is the most disputed of all those Hebrew words that describe musical instruments in the Bible. Since it is clearly connected with Hebrew shalosh, “three,” or shelishi, “the third,” translators have suggested, besides the terms already mentioned, that it might be rendered also “triangular harps” or “three-stringed lutes.”

ရှေးဟောင်းခေတ်တွင် တြိဂံတူရိယာ ရှိခဲ့ကြောင်း မည်သည့်နေရာတွင်မျှ သက်သေအထောက်အထား မရှိသောကြောင့် ဤဘာသာပြန်ချက်၏ မှန်ကန်မှုမှာ အလွန်ပင် မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်သော်လည်း အခြားသော အကြံပြုချက်များအနက် မည်သည့်အရာက ပိုမိုကောင်းမွန်သည်ကိုမူ အသေအချာ မသိရသေးချေ။ ဆက်ခ်စ် (op. cit., p. 123) က ဤစကားလုံးသည် လက်တင်စကားလုံး “သုံး” ပါဝင်သော ရောမလူမျိုးတို့၏ tripudium ကဲ့သို့သော ကခုန်ခြင်း ပုံစံတစ်ခုအတွက် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဝေါဟာရတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ကြောင်း အကြံပြုသော်လည်း၊ ဆဲလ်လာစ် (op. cit., p. 45) က ဤအကြံပြုချက်ကို ငြင်းပယ်ထားသဖြင့် ပြဿနာတစ်ခုလုံးကို အဖြေမရသေးသော ပြဿနာအဖြစ်သာ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။

 Since the triangle is nowhere attested in ancient times, the correctness of this translation is very questionable, yet there is no certainty that any of the other suggestions is better. Sachs (op. cit., p. 123) suggests that this word was a technical term for a certain form of dance, such as the Roman tripudium, in which can also be seen the Latin word for “three.” Sellers (op. cit., p. 45), however, rejects this suggestion, and the whole problem must be considered as unsolved.

 

II. ကြိုးတပ်တူရိယာများ (Stringed Instruments)

စောင်းကြီး (Harp)။ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် “harp” (စောင်း) ဟူသော စကားလုံးကို တွေ့ရသည့် ဖြစ်ရပ်တိုင်းတွင်၊ ခေတ်သစ်ဘာသာပြန်သူများသည် ဟေဗြဲနှင့် အာရမိတ် ဝေါဟာရများကို မှားယွင်းစွာ နားလည်ခဲ့ကြပြီး၊ အမှန်တကယ် ရှေးဟောင်းစောင်းကြီးကို ကျမ်းစာတွင် အခြားသောအမည်များ ပေးခဲ့ကြသည်။ စောင်းကြီးများကို ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ် ၂၀၀၀ (2000 b.c.) မတိုင်မီကပင် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားနှင့် အီဂျစ်နိုင်ငံတို့တွင် အများအပြား အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စောင်းကြီးတစ်လက်၏ အစောဆုံးပုံသဏ္ဌာန်မှာ ကြိုး ၁၁ ချောင်းပါသော တူရိယာတစ်ခုဖြစ်ပြီး လာဂတ်ရှ် (Lagash) (မက်ဆိုပိုတေးမီးယားအောက်ပိုင်း) မှ ကျောက်ဆစ်ရုပ်တုတစ်ခုတွင် ပုံဖော်ထားသည်။ မက်ဆိုပိုတေးမီးယား စောင်းကြီးများသည် အသံသေတ္တာ (sounding box) ကို အပေါ်ဘက်တွင် ရှိတတ်ပြီး (အဆီရီးယား သာဓကဖြစ်သော ပုံ ၄ တွင် ပြထားသည့်အတိုင်း)၊ သို့မဟုတ် အီဂျစ်စောင်းကြီးများ အားလုံးကဲ့သို့ အောက်ဘက်တွင် ရှိတတ်သည် (ပုံ ၅ နှင့် ၆)။ အီဂျစ်စောင်းကြီးများသည် အများအားဖြင့် အလွန်ကြီးမားသော အရွယ်အစားရှိသဖြင့် တီးခတ်သည့်အခါ မြေပြင်ပေါ်တွင် ချထားရသည်။

 II. Stringed Instruments

Harp.—In every instance where the word “harp” is found in the OT the Hebrew and Aramaic terms have been misunderstood by the modern translators, and the actual ancient harp has been given other names in the Bible. Harps were in common use both in Mesopotamia and in Egypt from very early times. The earliest representation of a harp, and eleven-stringed instrument, is depicted on a stone relief from Lagash (Lower Mesopotamia) which was made before 2000 b.c. Mesopotamian harps had the sounding box either above, as the example from Assyria (Fig. 4) shows, or below, like all Egyptian harps (Figs. 5 and 6). The Egyptian harps were usually of such a large size that they were set on the ground when played.

အီဂျစ် သို့မဟုတ် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား စောင်းကြီးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ကျမ်းစာလာ တူရိယာမှာ ဟေဗြဲကျမ်းစာတွင် nebel ဟု ခေါ်သော တူရိယာဖြစ်သည်။ Nebel သည် ပထမအဆင့်တွင် သားရေဘူး (skin bottle) အတွက် အမည်ဖြစ်သော်လည်း၊ ဖြစ်ရပ် ၂၇ ခုတွင်မူ တေးဂီတတူရိယာတစ်ခု၏ အမည်ဖြစ်ပြီး KJV တွင် ၂၃ ကြိမ်တိုင်တိုင် “psaltery” (စောင်း) ဟုလည်းကောင်း၊ ၄ ကြိမ်တိုင်တိုင် “viol” (တယောကြီး) ဟုလည်းကောင်း ပြန်ဆိုထားသည်။ LXX သည် ဖြစ်ရပ် ၁၄ ခုတွင် ဟေဗြဲစကားလုံး nebel ကို ဂရိဘာသာဖြင့် တိုက်ရိုက်အသံထွက်ယူထားသော nabla ဟု ဖော်ပြထားသော်လည်း၊ ဤစကားလုံးကို ၈ ကြိမ်တိုင်တိုင် psalterion၊ “စောင်း” ဟုလည်းကောင်း၊ ၁ ကြိမ်တိုင်တိုင် kithara၊ “ဇစ်သာစောင်း” ဟုလည်းကောင်း ပြန်ဆိုထားသည်။ Vulgate တွင် “စောင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော psalterium ဘာသာပြန်ချက် ၁၇ ကြိမ်၊ lyra ၄ ကြိမ်၊ နှင့် ဟေဗြဲစကားလုံး nebel ကို တိုက်ရိုက်အသံထွက်ယူထားသော nablium ၃ ကြိမ် ပါရှိသည်။ Vulgate ကို ဘာသာပြန်ခဲ့သူ ဂျရုမ်း (Jerome) က ဤတူရိယာများတွင် အသံသေတ္တာသည် အပေါ်ဘက်တွင် ရှိကြောင်း ရှင်းပြခဲ့ရာ၊ ယင်းသည် မှန်ကန်ပါက ဟေဗြဲစောင်းကြီးသည် ပုံ ၄ တွင် ပြထားသော အဆီရီးယား စောင်းကြီးနှင့် ပုံသဏ္ဌာန်တူကြောင်း သက်သေပြလိမ့်မည်။ ၎င်း၏ကိုယ်ထည်သည် ကြိုးထိန်းကိရိယာ၏ အပေါ်ဘက်သို့ မြင့်တက်နေပြီး လုံးဝန်းကာ သားရေဖြင့် လုံးဝဖုံးအုပ်ထားသဖြင့်၊ ဂျူးရဗ္ဗီကျမ်းစာရင်းများအရ ဤတူရိယာသည် မူလက သားရေဘူးအတွက် အသုံးပြုခဲ့သော nebel ဟူသောအမည်ကို ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုကျမ်းရင်းများကပင် nebel သည် လုဒ်စောင်း (lyre) ထက် ပိုမိုများပြားပြီး ပိုမိုကြီးမားသော ကြိုးများပါရှိသောကြောင့် နိမ့်သောအသံ (pitch) ကို ထွက်ပေါ်စေသည်ဟု ဆိုသည်။ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁ ရာစု (1st century a.d.) တွင် ရေးသားခဲ့သော ဂျိုးဇက်ဖတ်စ် (Josephus) က ဤတူရိယာတွင် ကြိုး ၁၂ ချောင်း ပါရှိပြီး လက်ချောင်းဗလာဖြင့် တီးခတ်ရသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဤလေ့လာတွေ့ရှိချက်များနှင့် ဖော်ပြချက်များအားလုံးအရ ဟေဗြဲလူမျိုးတို့၏ nebel သည် “စောင်းကြီး” (harp) ဖြစ်ကြောင်း လုံးဝသေချာသလောက် ရှိနေပါသည်။

The Biblical instrument that can be compared with the harps of Egypt or Mesopotamia is the one called nebel in the Hebrew Bible. Nebel is in the first place the name for a skin bottle, but in 27 instances the name of a musical instrument that is rendered “psaltery” 23 times and “viol” 4 times in the KJV. The LXX offers nabla in 14 cases, which is simply a transliteration into Greek of the Hebrew nebel, but renders this word 8 times psalterion, “harp,” and once kithara, “zither.” The Vulgate contains the translation psalterium, “harp,” 17 times, lyra 4 times, and nablium 3 times, the simple transliteration of the Hebrew word nebel. Jerome, the translator of the Vulgate, explains that the sounding box was above on these instruments, which, if correct, would prove that the Hebrew harp was similar in shape to the Assyrian harp shown in Figure 4. Its body, rising above the string holder, was rounded and completely covered with skin, for which reason, according to Jewish rabbinical sources, this instrument had received the name nebel, which originally applied to a skin bottle. The same sources claim that the nebel had more and larger strings than the lyre, and hence produced a sound that was lower in pitch. Josephus, writing in the 1st century a.d., states that this instrument had 12 strings, which were plucked with the bare fingers. All these observations and statements make it virtually certain that the Hebrew nebel was a “harp.”

ဤတူရိယာနှင့်ပတ်သက်၍ ကျမ်းစာပါ ကိုးကားချက်များကို လေ့လာပါက ၎င်းကို ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များအတွက်သာ သီးသန့်နီးပါး အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း ပြသနေသည်။ ရှောလုသည် ရှမွေလက ဘိသိက်ပေးပြီးနောက် တွေ့ဆုံခဲ့သော ပရောဖက်များသည် အခြားတူရိယာများနှင့်အတူ စောင်းကြီးကိုလည်း သယ်ဆောင်ခဲ့ကြပြီး (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၀:၅)၊ ပဋိညာဉ်သေတ္တာတော်ကို သယ်ဆောင်လာစဉ်က ဒါဝိဒ်၏ တီးဝိုင်းတွင်လည်း စောင်းကြီးများ ပါဝင်ခဲ့သည် (၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၆:၅)။ ကျမ်းပိုဒ်များစွာတွင် ဤတူရိယာကို ဗိမာန်တော်တီးဝိုင်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြထားပြီး (၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၁၅:၁၆၊ ၂၀၊ ၂၈፤ နေဟမိ ၁၂:၂၇ စသည်တို့ကို ကြည့်ပါ)၊ ဆာလံဆရာကလည်း ထာဝရဘုရားကို ချီးမွမ်းရန် ယင်းကို အသုံးပြုကြရန် မိမိ၏ စာဖတ်သူများကို တိုက်တွန်းထားသည် (ဆာလံ ၁၅၀:၃)။

A study of the Biblical references to this instrument shows that it was almost exclusively used for religious purposes. The prophets whom Saul met after his anointing by Samuel carried a harp, besides other instruments (1 Sam. 10:5), and harps belonged to David’s orchestra at the bringing in of the ark (2 Sam. 6:5). Numerous texts mention this instrument as part of the Temple orchestra (see 1 Chron. 15:16, 20, 28; Neh. 12:27; etc.), and the psalmist exhorts his readers to use it in order to praise the Lord (Ps. 150:3).

လုဒ်စောင်း (Lyre)။ ဓမ္မဟောင်းကျမ်း၏ ကျမ်းပိုဒ် ၄၂ ခုတွင် တေးဂီတတူရိယာတစ်ခုကို ဟေဗြဲစကားလုံး kinnor ဖြင့် ဖော်ပြထားပြီး၊ KJV တွင် အကြိမ်တိုင်း “harp” (စောင်း) ဟု ဘာသာပြန်ထားသော်လည်း RSV တွင် “lyre” (လုဒ်စောင်း) ဟု ပြန်ဆိုထားသည်။ LXX သည် kithara ဟူသော ဘာသာပြန်ချက်ကို ၂၀ ကြိမ် ပေးထားပြီး တိုက်ရိုက်အသံထွက်ယူထားသော kinura ကို ၁၇ ကြိမ် ဖော်ပြထားသည်။ Vulgate သည် ၎င်းကို cithara ဟု ၃၇ ကြိမ် ပြန်ဆိုထားပြီး lyra ဟု ၂ ကြိမ် ပြန်ဆိုထားသည်။ ဂရိစကားလုံး kithara နှင့် ရောမစကားလုံး cithara တို့သည် “လုဒ်စောင်း” အမျိုးအစားတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စာဖတ်သူအနေဖြင့် ရှေးဟောင်းဘာသာပြန်ချက်များ၏ ရေတွက်ချက်မှုများအရ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် “harp” ဟု ခေါ်ဝေါ်သော တူရိယာသည် အမှန်တကယ်တွင် “လုဒ်စောင်း” (lyre) ဖြစ်ကြောင်း မြင်တွေ့နိုင်သည်။ အီဂျစ်လူမျိုးများသည် ဆေမစ်တစ် (Semitic) စကားလုံး kinnor မှ ငှားယူထားသော kniniwr ဟူသော စကားလုံးဖြင့် “လုဒ်စောင်း” ကို သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်ဟူသော အချက်ကြောင့် နောက်ဆုံးသံသယမှာ ငြိမ်သက်သွားခဲ့ရသည်။

Lyre.—In 42 texts of the OT a musical instrument is mentioned by the Hebrew word kinnor, rendered each time “harp” in the KJV, but “lyre” in the RSV. The LXX offers the translation kithara 20 times, and a mere transliteration kinura 17 times. The Vulgate renders it cithara 37 times, and lyra twice. The Greek kithara, the Roman cithara, was a special kind of “lyre.” Hence, the reader can see from the enumeration of the ancient translations that the instrument called regularly “harp” in the OT actually was a “lyre.” The last doubt is silenced by the fact that the Egyptians designated the “lyre” by the word kniniwr, a word borrowed from the Semitic kinnor.

အီဂျစ်၊ မက်ဆိုပိုတေးမီးယား၊ နှင့် ဖิလိတ္တိပြည်တို့မှ ရှေးဟောင်းရုပ်ပုံများသည် ကာလအသီးသီးအတွင်း ဣသရေလလူမျိုးတို့၏ မိခင်မြေတွင် အသုံးပြုခဲ့သော လုဒ်စောင်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်များကို ထိန်းသိမ်းပေးထားသည်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၁၉၀၀ ခန့် (1900 b.c.) က ခါနာန်ပြည်မှ အာမောရိလူမျိုး ၃၇ ဦး အီဂျစ်သို့ ရောက်ရှိလာပုံကို ပုံဖော်ထားသော ကျော်ကြားလှသည့် ဗေနီဟာဆန် (Beni Hasan) နံရံပန်းချီတွင် လူတစ်ဦး လုဒ်စောင်းတီးနေသည်ကို ပြသထားသည် (ပုံ ၇)။ ထိုအချိန်က အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် လုဒ်စောင်းများကို မသိရှိကြသေးသောကြောင့် ဤဆေမိုက် (Semite) လူမျိုးမှာ ထူးခြားဆန်းသစ်မှုတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး ပုံဖော်ရန် ထိုက်တန်သည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ၎င်းပုံတွင် ကြိုး ၈ ချောင်းကို အသံဘုတ်ပြားပေါ်တွင် ဖြန့်ကြက်ထားပြီး၊ ကွက်လပ်တစ်ခုကို ဖြတ်ကျော်ကာ ဖြတ်ကူးတုတ်တံ (crossbar) တွင် ချိတ်ဆက်ထားသည်ကို ပြသနေသည်။ တီးခတ်သူသည် မိမိ၏ လက်ယာဘက်လက်ဖြင့် ကြိုးများကို ပလက်ထရမ် (plektrun - တီးခတ်ပြား) ဖြင့် ခြစ်၍ တီးခတ်ပြီး လက်ဝဲဘက်လက်ကိုမူ အသံမထွက်စေလိုသော ကြိုးများကို ဖိနှိပ်ရန်အတွက် အသုံးပြုသည်။

Ancient pictures from Egypt, Mesopotamia, and Palestine have preserved for us representations of the lyre used in the homeland of the Israelites during different periods. On the famous wall painting of Beni Hasan depicting the arrival in Egypt of 37 Amorites from Canaan, about 1900 b.c., a man is shown playing a lyre (Fig. 7). Since lyres were at that time not known in Egypt, this Semite was a novelty, and was deemed worthy of picturing. The illustration shows that eight strings were stretched across the sounding board, past a blank space, and were then attached to a crossbar. With his right hand the performer draws a plectrum across the strings and uses the left hand for deadening those strings not intended to make sounds.

နောက်ထပ် ရုပ်ပုံသရုပ်ဖော်ချက်တစ်ခုမှာ ဖိလိတ္တိပြည်ကိုယ်နှိုက်မှ ထွက်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ လုဒ်စောင်းတီးခတ်သူတစ်ဦးကို ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၁၁ ရာစုအကုန် (11th century b.c.) က မေဂိဒ္ဒေါ (Megiddo) တွင် တွေ့ရှိခဲ့သော အလှဆင်အိုးတစ်လုံးပေါ်တွင် ပုံဖော်ထားပြီး (ပုံ ၈)၊ ထို့ကြောင့် ယင်းသည် ဒါဝိဒ်မင်းကြီး ရှောလုမင်း၏ စိတ်မငြိမ်မသက်မှုကို ငြိမ်သက်စေရန် ရှင်ဘုရင်၏ရှေ့တွင် လုဒ်စောင်းတီးခတ်ခဲ့သည့် ရှောလုမင်းကြီးခေတ်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤလုဒ်စောင်းသည် ဗေနီဟာဆန် တူရိယာနှင့် သိပ်မကွာခြားသော်လည်း ဖြတ်ကူးတုတ်တံသည် အသံသေတ္တာနှင့် မျဉ်းပြိုင်မသွားဘဲ ထောင့်ဖြတ်သွားသည်။ ယင်းသည် ဗေနီဟာဆန် သာဓကထက် ရာစုနှစ် ၈ ခု ကာလအတွင်းတွင် တူရိယာသည် ပိုမိုလှပသော ပြင်ပပုံသဏ္ဌာန်ကို ရရှိခဲ့ကြောင်းကိုလည်း ညွှန်ပြနေပုံရသည်။

The next pictorial representation comes from Palestine itself. A lyre player is shown on a decorated vase that was found at Megiddo in an occupation level of the end of the 11th century b.c. (Fig. 8) and hence comes from the time of Saul, when David played on a lyre before the king to quiet his disturbed mind. This lyre does not differ much from the Beni Hasan instrument with the exception that the crossbar does not run parallel to the sounding box, but at an angle.It also seems to indicate that the instrument had received a more elegant outward shape in the eight centuries that had passed since the Beni Hasan example was drawn.

တတိယမြောက် သာဓကမှာ နိနေဝေ (Nineveh) မြို့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ယခုအခါ ဗြိတိသျှပြတိုက်တွင် ရှိနေသည့်၊ ယုဒရှင်ဘုရင် ဟေဇကိ၏ ရန်သူဖြစ်သော အဆီရီးယားဘုရင် သီနာခရိပ် (Sennacherib) ခေတ် (ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၇၀၀ ခန့် သို့မဟုတ် 700 b.c.) က ကျောက်ဆစ်လက်ရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆေမိုက်အနွယ်ဝင် ၃ ဦး လမ်းလျှောက်ရင်း လုဒ်စောင်းတီးနေကြစဉ် အဆီရီးယား စစ်သားတစ်ဦးက ဓားမြှောင် သို့မဟုတ် ဒုတ်တုတ်ကို ကိုင်ဆောင်လျက် ၎င်းတို့နောက်မှ လိုက်ပါလာပုံကို ပုံဖော်ထားသည် (ပုံ ၉)။ ဖျော်ဖြေသူများကို လာခိရှ် (Lachish) မြို့ကို ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့၍ လက်နက်ချခိုင်းသည့် ကျောက်ဆစ်များပေါ်ရှိ ဂျူးလူမျိုးများနှင့် အတိအကျတူညီစွာ ပုံဖော်ထားသောကြောင့်၊ ဤလုဒ်စောင်းတီးနေသော ဆေမိုက် ၃ ဦးမှာ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်ခြင်းခံရသော ဂျူးသုံ့ပန်းများ ဖြစ်ကြသည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် ယုံကြည်ကြသည်။ ဤလုဒ်စောင်းများ၏ အသံသေတ္တာမှာ ဖျော်ဖြေသူများ၏ နောက်ကွယ်တွင် ရှိနေသောကြောင့် မမြင်ရချေ၊ ထို့ပြင် ဖြတ်ကူးတုတ်တံများကိုလည်း ဗေနီဟာဆန်နှင့် မေဂိဒ္ဒေါ သာဓကများနှင့် အနည်းငယ် ကွဲပြားစွာ တည်ဆောက်ထားသည်။ တတိယမြောက် လူမှာ ပလက်ထရမ်မပါဘဲ မိမိ၏ လက်ချောင်းဖြင့် တီးခတ်နေပုံရသော်လည်း၊ ကျောက်ဆစ်လက်ရာမှာ တူရိယာများနှင့် တီးခတ်သူများကို အသေးစိတ်လေ့လာနိုင်လောက်အောင် ရှင်းလင်းပြတ်သားခြင်း မရှိချေ။

The third example is a relief discovered at Nineveh, now in the British Museum, dating from the time of the Assyrian king Sennacherib, the foe of King Hezekiah of Judah, about 700 b.c. Three walking Semites are depicted playing lyres while an Assyrian soldier follows them with a drawn dagger, or a mace, in his hand (Fig. 9). Since the performers are pictured exactly as the Jews on the reliefs representing the siege and surrender of Lachish, it is generally believed that the three lyre-playing Semites are captive Jews. The sounding box of these lyres does not show, because it is behind the performers, and the crossbars are constructed somewhat differently from those of the Beni Hasan and Megiddo examples. The third man seems to play with his finger without a plectrum, yet the relief is not clear enough to allow a detailed study of the instruments and players.

ခရစ်သက္ကရာဇ် ၂ ရာစု (2nd century a.d.) က ဂျူးဒင်္ဂါးပြားများပေါ်တွင် နောက်ပိုင်းခေတ် ဖိလိတ္တိ လုဒ်စောင်းများ၏ ပုံသဏ္ဌာန်များကို ပုံဖော်ထားသည် (ပုံ ၁၀)။ ၎င်းတို့တွင် အောက်ဘက်၌ ရေနွေးကန်ပုံသဏ္ဌာန် (kettle-shaped) ရှိသော အသံဘုတ်ပြား ပါရှိပြီး ၎င်းအပေါ်တွင် ကြိုးများ၏ အောက်ခြေအစွန်းများကို တပ်ဆင်ထားကာ၊ အလှဆင်ထားသော ဖရိန်မှာ စတုရန်းပုံစံနီးပါး ရှိသည်။

 On Jewish coins of the 2d century a.d. the later forms of Palestinian lyres are depicted (Fig. 10). These have a kettle-shaped sounding board below an oval body on which the lower ends of the strings are fixed, with the frame, showing decorations, being almost square.

အီဂျစ်နှင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား လုဒ်စောင်းတီးခတ်သူများကိုလည်း ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများပေါ်တွင် မကြာခဏ ပုံဖော်ထားတတ်သည် (ပုံ ၁၁၊ ၁၂)။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဤကျမ်းစာအနက်ဖွင့်ကျမ်းတွင် အဓိကသက်ဆိုင်နေသော ဖိလိတ္တိပြည်သုံး လုဒ်စောင်းအကြောင်း ကောင်းစွာသိရှိထားပြီးဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းတို့ကို ထပ်မံဖော်ပြရန် မလိုတော့ပေ။

Egyptian and Mesopotamian lyre players are also frequently pictured on the ancient monuments (Figs. 11, 12). They need no further description, since we are so well informed about the Palestinian lyre with which we are mainly concerned in this Bible commentary.

ကျမ်းစာရေးသားသူများ ကိုးကားထားသည့်အတိုင်း လုဒ်စောင်းသည် ပျော်ရွှင်ခြင်းနှင့် ဝမ်းမြောက်ခြင်း၏ တူရိယာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပုံရသည်။ ၎င်းကို ရေလွှမ်းမိုးခြင်းမတိုင်မီကပင် တီထွင်ခဲ့ကြပြီး (ကမ္ဘာဦး ၄:၂၁)၊ လာဗန်၏ အိမ်ထောင်စုတွင်လည်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည် (ကမ္ဘာဦး ၃၁:၂၇)။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ဒါဝိဒ်သည် ရှောလု၏ရှေ့တွင် စောင်းကြီးမဟုတ်ဘဲ လုဒ်စောင်းကို တီးခတ်ခဲ့သည် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၆:၁၆၊ ၂၃)။ ၎င်းသည် ဗိမာန်တော်တီးဝိုင်းများ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး (၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၁၅:၁၆၊ ၂၁၊ ၂၈፤ နေဟမိ ၁၂:၂၇ စသည်)၊ ဆာလံကျမ်းများတွင် ဘုရားသခင်ကို ချီးမွမ်းရန် အသုံးပြုသော တူရိယာတစ်ခုအဖြစ် မကြာခဏ ဖော်ပြထားသည် (ဆာလံ ၁၄၉:၃； ၁၅၀:၃ စသည်)။ သုံ့ပန်းဘဝရောက်စဉ်ကာလတွင် ဂီတပညာရှင်များသည် တီးခတ်ရန် အလွန်ဝမ်းနည်းလွန်းလှသဖြင့် လုဒ်စောင်းများကို ဗာဗုလုန်ပြည်ရှိ မိုးမခပင်များပေါ်တွင် ချိတ်ဆွဲထားခဲ့ကြသည် (ဆာလံ ၁၃၇:၂)။

The lyre, as referred to by the writers of the Bible, seems to have been an instrument of joy and gladness. It was invented before the Flood (Gen. 4:21), and was found in Laban’s household (Gen. 31:27). As already stated, David played the lyre (not a harp) before Saul (1 Sam. 16:16, 23). It formed a part of the Temple orchestras (1 Chron. 15:16, 21, 28; Neh. 12:27; etc.), and is frequently mentioned in the Psalms as an instrument used for the praise of God (Ps. 149:3; 150:3; etc.). In captivity the lyres were hung on the willows in Babylonia because the musicians were too sad to play (Ps. 137:2).

ဇစ်သာစောင်း (Zither)။ ဆာလံကျမ်းရှိ ကျမ်းပိုဒ် ၃ ခုတွင် ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် ‘aśor ဟု ခေါ်သော တေးဂီတတူရိယာတစ်ခုကို ဖော်ပြထားပြီး KJV တွင် “instrument of ten strings” (ကြိုး ၁၀ ချောင်းပါ တူရိယာ) ဟု ဘာသာပြန်ထားသည်။ ဤသတ်မှတ်ချက်ကို အနက်ဖွင့်ဆိုသူအားလုံးက သဘောတူကြသည်၊ အကြောင်းမှာ ဟေဗြဲစကားလုံးသည် အခြေခံအားဖြင့် “တစ်ဆယ်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဤတူရိယာ၏ အမှန်တကယ် သဘာဝနှင့်ပတ်သက်၍မူ ၎င်းတို့၏ ထင်မြင်ချက်များ ကွဲပြားကြသည်။ ဆာလံ ၃၃:၂ နှင့် ၁၄၄:၉ တို့တွင် ‘aśor ဟူသော စကားလုံးသည် nebel၊ “စောင်းကြီး” ဟူသော ဝေါဟာရ၏ နောက်တွင် စကားစပ် (conjunction) မပါဘဲ လိုက်ပါနေသောကြောင့်၊ အချို့သော ပညာရှင်များက စုပေါင်းဝေါဟာရကို “ကြိုး ၁၀ ချောင်းပါ စောင်းကြီး” (ten-stringed harp) ဟူသော စကားစုဖြင့် သတ်မှတ်ကြသည် (၎င်းတို့အနက် RSV လည်း ပါဝင်သည်)။ သို့သော်လည်း ဆာလံ ၉၂:၃ တွင် ‘aśor ကို တီးခတ်ခြင်းနှင့် “စောင်းကြီး” ကို တီးခတ်ခြင်းအကြား ရှင်းလင်းစွာ ခွဲခြားထားသဖြင့်၊ ဆက်ခ်စ်သည် ဝေါဟာရပေါ်လာသော ကျမ်းပိုဒ် ၃ ခုစလုံးတွင် ‘aśor ကို သီးခြားတူရိယာတစ်ခုအဖြစ် ယူဆခြင်းမှာ မှန်ကန်ရပါမည်။

Zither.—Three texts in the Psalms mention a musical instrument called ‘aśor in Hebrew, translated “instrument of ten strings” in the KJV. With this designation all commentators agree, because the Hebrew word means basically “ten.” However, they vary in their opinions concerning the exact nature of this instrument. In Ps. 33:2 and 144:9 the word ‘aśor follows the term nebel, “harp,” without conjunction, so that some scholars designate the combined term by a phrase such as “ten-stringed harp” (among others, the RSV). But in Ps. 92:3 a clear distinction is made between playing on the ‘aśor and playing on the “harp”; hence, Sachs must be right in considering the ‘aśor a separate instrument in all three texts where the word occurs.

‘aśor သည် လုဒ်စောင်း (lute) ဖြစ်နိုင်ကြောင်း အကြံပြုချက်များ ရှိခဲ့ပြီး RSV က ဆာလံ ၉၂:၃ တွင် ၎င်းကို ထိုသို့ ဘာသာပြန်ထားသည်။ သို့သော်လည်း အီဂျစ်နှင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတို့ရှိ လုဒ်စောင်းများ၏ ရုပ်ပုံသရုပ်ဖော်ချက် အားလုံးတွင် ၎င်းတို့သည် အလွန်ကျဉ်းမြောင်းသဖြင့် ကြိုး ၂ ချောင်း သို့မဟုတ် ၃ ချောင်းထက် ပို၍ မဆန့်နိုင်ကြောင်း ပြသနေသောကြောင့် ဤပြန်ဆိုချက်မှာ မမှန်ကန်နိုင်ချေ။ ထို့ကြောင့် ဆက်ခ်စ်က ‘aśor ကို “ဇစ်သာစောင်း” (zither) အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် အကြံပြုခဲ့ပြီး ယင်းအကြံပြုချက်ကို ဆဲလ်လာစ်က လက်ခံခဲ့သည်။ ဇစ်သာစောင်းကို အီဂျစ်နှင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားလူမျိုးများ မသိရှိကြသော်လည်း ဣသရေလလူမျိုးတို့၏ အိမ်နီးနားချင်းများဖြစ်သော ဖိုနီရှန် (Phoenicians) လူမျိုးများက အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အဆီရီးယားနိုင်ငံ နင်းမ်ရုဒ် (Nimrûd) (ကျမ်းစာလာ ခါလတ်မြို့) တွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသော ဆင်စွယ်ရတနာသေတ္တာ (ivory pyxis) တစ်လုံးပေါ်တွင် အမျိုးသမီး ၂ ဦး၏ လက်ထဲ၌ ထိုကဲ့သို့သော ကြိုး ၁၁ ချောင်းပါ ဇစ်သာစောင်း နှစ်လက်ကို ပုံဖော်ထားပြီး (ပုံ ၁၅)၊ ယင်းပစ္စည်းသည် ဖိုနီရှန်မြို့တစ်မြို့မှ စစ်သုံ့ပန်းပစ္စည်းများနှင့်အတူ ထိုမြို့သို့ ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်ရပါမည်။ ထို့ပြင် ဗိုင်ဘီလ်ကို လက်တင်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သူ ဂျရုမ်းဟု ယူဆရသော ထူးဆန်းသည့် သရုပ်ဖော်ပေးစာတစ်စောင်တွင်လည်း အလားတူ ကြိုး ၁၀ ချောင်းပါ ဇစ်သာစောင်းကို psalterium decachordum ဟူသော ခေါင်းစဉ်အောက်တွင် ပုံဖော်ထားပြီး (ပုံ ၁၆)၊ ၎င်းတွင် “ကျမ်းစာ၌ ရေးထားသည့်အတိုင်း ၎င်းတွင် ကြိုး ၁၀ ချောင်း ရှိသည်- ကြိုး ၁၀ ချောင်းပါသော စောင်းဖြင့် ကိုယ်တော်ကို ချီးမွမ်းပါမည်” ဟူသော ရှင်းလင်းချက် ပါရှိသည် (Sachs, op. cit., p. 118)။

 The suggestion has been made that the ‘aśor is a lute, and the RSV translates it thus in Ps. 92:3. But this rendering cannot be correct, since all pictorial representations of lutes in Egypt and Mesopotamia show them to be so narrow that they could not accommodate more than two or three strings. Sachs suggests, therefore, that ‘aśor be identified with the “zither,” a suggestion accepted by Sellers. The zither was not known to the people of Egypt and Mesopotamia, but was used by the Phoenicians, the neighbors of the Israelites. Two such ten-stringed zithers are depicted in the hands of two women on an ivory pyxis (a jewel case or a boxlike vase), found at Nimrûd (the Biblical Calah) in Assyria (Fig. 15) to which city this object must have come with other spoils of war from a Phoenician city. Also in a strange, illustrated letter attributed to Jerome, the translator of the Bible into Latin, a similar ten-stringed zither is depicted under the title psalterium decachordum (Fig. 16), to which is given the explanation, “It has ten strings, as it is written: I shall praise you on the ten-stringed psaltery” (Sachs, op. cit., p. 118).

III. လေမှုတ်တူရိယာများ (Wind Instruments)

ပလွေ (Flute)။—“ဖလုဒ်” (flute) ဟူသော စကားလုံးသည် ကေဂျေဗီ (KJV) ကျမ်းစာ၌ နေဗုခဒ်နေဇာ၏ တီးဝိုင်းမှ တူရိယာတစ်ခုအဖြစ် ဒံယေလ ၃:၅၊ ၇၊ ၁၀၊ ၁၅ တို့တွင်သာ ပါရှိသော်လည်း၊ ထိုနေရာတွင် ၎င်းသည် ခရုသင်း သို့မဟုတ် ပြွေ (whistle or pipe) ကို မှားယွင်းစွာ ဘာသာပြန်ဆိုထားခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အီဂျစ်ကျောက်စာ အဆောက်အအုံများပေါ်တွင် ဖော်ပြပါရှိသည့် အစောဆုံး တူရိယာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော ပလွေကို ဟေဗြဲလူမျိုးများ မသိဘဲ မနေနိုင်ပါ၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ရှေးဟောင်းအီဂျစ်၊ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားနှင့် အာရေဗျတို့တွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဟေဗြဲကျမ်းစာ၌ ပလွေကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော ဝေါဟာရမှာ ကမ္ဘာဦး ၄:၂၁ တွင် ဤလောက၏ သမိုင်းဦးအစောပိုင်းကာလ၌ တီထွင်ခဲ့သော တူရိယာတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြထားသည့် ‘အုဂပ်’ (‘ugab) ဖြစ်သည်။ ဤကမ္ဘာဦးကျမ်းပိုဒ်တွင် ၎င်းကို ကေဂျေဗီ (KJV) ၌ “အော်ဂန်” (organ) ဟုလည်းကောင်း၊ အာရ်အက်စ်ဗီ (RSV) ၌ “ပြွေ” (pipe) ဟုလည်းကောင်း ဘာသာပြန်ဆိုထားသည်။

III. Wind Instruments

Flute.—The word “flute” occurs in the KJV only in Dan. 3:5, 7, 10, 15 as an instrument in Nebuchadnezzar’s band, but there it is a mistranslation for a whistle or pipe. However, the flute, one of the oldest instruments shown on Egyptian monuments, could not have been unknown to the Hebrews, seeing it was used all around them, in ancient Egypt, Mesopotamia, and Arabia. The only term in the Hebrew Bible that can designate the flute is ‘ugab, mentioned in Gen. 4:21 as an instrument invented very early in this world’s history. In this Genesis passage it is translated “organ” in the KJV and “pipe” in the RSV.

“အော်ဂန်” ဟူသော ဘာသာပြန်ဆိုချက်သည် ဗားဂိတ် (Vulgate) ကျမ်းကို လိုက်နာထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ထိုကျမ်း၌ ဟေဗြဲဝေါဟာရ ‘အုဂပ်’ ကို အော်ဂနွန် (organon) ဟု ပြန်ဆိုကာ ဂျေရုမ်း (Jerome) က ၎င်းကို ပြွေချောင်းအပြားလိုက် အဆင့်ဆင့်တွဲထားသည့် ပန်ပိုက်စ် (Panpipes) ဟု နားလည်ခဲ့သည်။ ဂရိခေတ်မတိုင်မီ ရှေးဟောင်းကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် ပန်ပိုက်စ် (Panpipes) ကို မသိရှိကြသေးသဖြင့် ဤသတ်မှတ်ချက်သည် မမှန်ကန်နိုင်ပါ။ ခေတ်သစ်အနက်ဖွင့်ကျမ်းပြုဆရာ အများစုက ‘အုဂပ်’ သည် “ပလွေ” ဖြစ်သည်ကို သဘောတူညီကြပုံရပြီး၊ ၎င်း၏အမည်ကို “ချစ်ခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ‘အာဂပ်’ (‘agab) မှ ရရှိခြင်းဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမှာ ပလွေသည် ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် အနီးစပ်ဆုံး ဆက်စပ်မှုရှိသော လေမှုတ်တူရိယာ ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဆာ့ခ်စ် (Sachs) က ‘အုဂပ်’ ဟူသော စကားလုံးသည် “ရှည်လျားကျယ်ဝန်းပြီး ဒေါင်လိုက်မှုတ်ရသော ပလွေရှည်ကြီး၏ အခေါင်းပွင့် အူး-ဆန်သော အသံနေအသံထား” ကို ပိုမိုထင်ဟပ်စေသည်ဟု ယူဆသည် (၎င်း၏စာအုပ်၊ စာမျက်နှာ ၁၀၆)။

The translation “organ” follows the Vulgate, where the Hebrew term ‘ugab is rendered organon, by which Jerome understood the Panpipes, consisting of several pipes. This identification cannot be correct, since the Panpipes were unknown in pre-Greek periods throughout the ancient world. Most modern commentators seem to agree that the ‘ugab was a “flute,” receiving its name from ‘agab, “to love,” since the flute is the wind instrument most closely connected with love. Sachs, however, thinks that the word ‘ugab reflects rather “the hollow, oo-like timbre of a long, wide, vertical flute” (op. cit., p. 106).

 

အကယ်၍ ‘အုဂပ်’ ကို “ပလွေ” အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းသည် မှန်ကန်ပါက၊ ဟေဗြဲပလွေသည် အီဂျစ်ပလွေနှင့် ဆင်တူရမည်ဖြစ်ပြီး၊ အီဂျစ်ပလွေ၏ ရုပ်ပုံများသာမက စစ်မှန်သော လက်တွေ့ပစ္စည်းနမူနာများပင် ယနေ့တိုင် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းအီဂျစ်ပလွေသည် ၎င်း၏နံရံများတွင် လက်ချောင်းပေါက်များ ဖောက်ထားသည့် အတွင်းအခေါင်းပါသော နှူတ်ခမ်းပြွေချောင်း ဖြစ်သည်။ တီးမှုတ်သူသည် ၎င်းကို ဘေးတိုက်အနေအထားဖြင့် ကိုင်ဆောင်ကာ မှုတ်ရသည်။ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတွင် ပလွေများကို နှူတ်ခမ်းပြွေချောင်းများဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရုန်းမြေဖြင့်လည်းကောင်း ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။

If the identification of ‘ugab with “flute” is correct, the Hebrew flute must have been similar to the Egyptian, one of which not only pictures but actual specimens have survived to our day. The ancient Egyptian flute was a hollow reed pipe with finger holes drilled in its walls. The player held it in transverse position and blew. In Mesopotamia, flutes were made of reeds and also of clay.

 

ဤတူရိယာကို ဓမ္မဟောင်းကျမ်း၏ အသက်အကြီးဆုံး ကျမ်းနှစ်စောင်ဖြစ်သည့် ကမ္ဘာဦးကျမ်း (၄:၂၁) နှင့် ယောဘဝတ္ထု (၂၁:၁၂; ၃၀:၃၁) တို့တွင် ဖော်ပြထားပြီး၊ စောင်း (lyre) နှင့်အတူ ဤကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် အစောဆုံး တီးမှုတ်ခဲ့သည့် ဂီတတူရိယာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဗိမာန်တော်တွင် အသုံးပြုသော တူရိယာများထဲ၌ မပါဝင်ခဲ့ပုံရပါ၊ အကြောင်းမှာ ဗိမာန်တော်တွင် အသံပျော့သော ပလွေထက် အသံကျယ်သော တူရိယာများကို ပိုမိုနှစ်သက်ကြပုံရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဆာလံ ၁၅၀:၄ တွင် ထာဝရဘုရားကို ချီးမွမ်းရမည့် ဂီတတူရိယာများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။

This instrument is mentioned in the two oldest books of the OT, Genesis (4:21) and Job (21:12; 30:31), and is, with the lyre, one of the earliest musical instruments played on this earth. It seems not to have belonged to the instruments used in the Temple, where louder instruments were apparently preferred to the soft-toned flute. However, it is mentioned in Ps. 150:4 as one of the musical instruments with which the Lord was to be praised.

 

ပလွေနှစ်လုံးတွဲ သို့မဟုတ် အိုဘို (Double Flute or Oboe)။—ဟေဗြဲကျမ်းစာတွင် ‘ခါလိလ်’ (chalil) ဟုခေါ်ပြီး စာသားအရ “အပေါက်ဖောက်ထားသော” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် တူရိယာသည် “အိုဘို” သို့မဟုတ် “ပလွေနှစ်လုံးတွဲ” ဖြစ်ရပါမည်။ ကေဂျေဗီ (KJV) က ဤစကားလုံးကို “ပြွေ” (pipe) ဟု ပြန်ဆိုထားပြီး၊ အာရ်အက်စ်ဗီ (RSV) ကမူ “ပလွေ” (flute) ဟု ဘာသာပြန်ဆိုထားသည်။ ၎င်းကို ရှောလုမင်းကြီးခေတ် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၀:၅) တွင် ပထမဆုံး ဖော်ပြထားပြီး၊ ထိုအချိန်မှစ၍ ယုဒနိုင်ငံတော် ပျက်သုဉ်းချိန်အထိ ရှင်ဘုရင်များခေတ်တစ်လျှောက်လုံးတွင် တွေ့ရှိရသည် (ယေရမိ ၄၈:၃၆)။ ဣသရေလနှင့် ယုဒရှင်ဘုရင်များခေတ်တွင် ပါလက်စတိုင်းကို ဝန်းရံထားသော နိုင်ငံများ၌ သရုပ်ဖော်ထားသည့် ပြွေမှုတ်သူအားလုံးသည် ပလွေနှစ်လုံးတွဲကိုသာ တီးမှုတ်ကြပြီး ပလွေတစ်လုံးတည်းကို မည်သည့်အခါမျှ မတီးမှုတ်ကြသဖြင့်၊ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် ‘ခါလိလ်’ ဟုခေါ်သော “အပေါက်ဖောက်ထားသော” လေမှုတ်တူရိယာသည် “ပလွေနှစ်လုံးတွဲ” သို့မဟုတ် “အိုဘို” ဖြစ်သည်ဟု ကောက်ချက်ချခြင်းသည် မှန်ကန်ပါသည်။ အီဂျစ်အိုဘိုများ (ပုံ ၁၈ ကိုကြည့်ပါ) နှင့် ၎င်းတို့၏ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတွဲဖက်များသည် မှုတ်တံတစ်ခုတည်းရှိပုံရသော ပြွေချောင်းနှစ်ချောင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းတို့၏ အစွန်းများကို ခွာထားပြီး ဖျော်ဖြေသူ၏ လက်တစ်ဖက်စီက ပြွေချောင်းတစ်ခုစီကို အပေါက်ရှာနှိပ်ရကာ၊ အချို့မှာ ဆလင်ဒါပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်ပြီး အချို့မှာ ကတော့ပုံသဏ္ဌာန် ဖြစ်ကြသည်။ ရုပ်ပုံများတွင် တီးမှုတ်သူ၏ လက်တစ်ဖက်သည် အခြားလက်တစ်ဖက်ထက် အမြဲတမ်း ပိုမိုမြင့်မားစွာ ပြသထားသောကြောင့် အသံနှစ်သံ ထွက်ပေါ်စေသည်ဟု ကောက်ချက်ချခဲ့ကြသည်။

Double Flute or Oboe.—The instrument called in the Hebrew Bible chalil, literally “pierced,” must be the “oboe” or “double flute.” The KJV renders the word “pipe,” while the RSV offers the translation “flute.” It is first mentioned in the time of Saul (1 Sam. 10:5), and is from that time on attested throughout the period of the kings until the end of the kingdom of Judah (Jer. 48:36). Since all pipers depicted in the countries surrounding Palestine during the period of the kings of Israel and Judah played the double flute, but never the single flute, it is valid to conclude that the “pierced” wind instrument called chalil in Hebrew is the “double flute” or “oboe.” The Egyptian oboes (see Fig. 18), as well as their Mesopotamian counterparts, consisted of two pipes which apparently had one mouthpiece. Their ends were held apart, with each hand of the performer fingering a separate pipe, of which some were cylindrical while others were conical. Since one hand of the player is regularly shown higher than the other in the pictures, it has been concluded that two tones were produced.

 

ဆဲလ်လာစ် (Sellers) က အိုဘိုကို ဟေဗြဲ ‘ခါလိလ်’ အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ရုံမက၊ ရှေးဟောင်းအီဂျစ်မှ နမူနာများ သိရှိထားသည့် ကလရီနက်နှစ်လုံးတွဲ (double clarinet) ကိုလည်း သတ်မှတ်နိုင်သည်ဟု ယူဆသည် (၎င်း၏စာအုပ်၊ စာမျက်နှာ ၄၁၊ ၄၂)။

Sellers thinks that not only may the oboe have to be identified with the Hebrew chalil, but also the double clarinet, of which examples are known from ancient Egypt (op. cit., pp. 41, 42).

 

“ပလွေနှစ်လုံးတွဲ” သည် ပလွေရိုးရိုးကဲ့သို့ပင် ဗိမာန်တော်ဂီတအတွက် အသုံးမပြုခဲ့ပါ။ သို့သော်လည်း ၎င်းကို ဝမ်းမြောက်ခြင်းဆိုင်ရာ တူရိယာတစ်ခုအဖြစ် အဖန်ဖန်ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းသည် ရှောလု ဘိသိက်ခံရပြီးနောက် ၎င်းနှင့်တွေ့ဆုံခဲ့သော ပရောဖက်များ၏ လက်ထဲတွင် ရှိခဲ့ပြီး (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၀:၅)၊ ရှောလမုန်မင်းကြီး နန်းတင်ခြင်းအပေါ် ၎င်းတို့၏ ဝမ်းမြောက်မှုကို ဖော်ပြကြသောအခါ လူထုက တီးမှုတ်ခဲ့ကြသည် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁:၄၀)၊ သို့သော်လည်း ဟေရှာယခေတ်တွင် စည်းကမ်းမဲ့ သောက်စားမူးယစ်သူများကလည်း အသုံးပြုခဲ့ကြသည် (ဟေရှာယ ၅:၁၁၊ ၁၂)။

The “double flute” was, like the simple one, not used for Temple music. However, it is mentioned repeatedly as an instrument of joy. It was in the hands of the prophets who met Saul after his anointment (1 Sam. 10:5), was played by the people when they gave expression of their joy over the coronation of Solomon (1 Kings 1:40), but was also used by licentious drunkards in Isaiah’s time (Isa. 5:11, 12).

 

တံပိုးတို သို့မဟုတ် ဦးချို (Horn)။—တိရစ္ဆာန်များ၏ ဦးချိုမှ ပြုလုပ်ထားသော တူရိယာကို ညွှန်ပြသည့် ဟေဗြဲစကားလုံး နှစ်လုံးကို ကျမ်းစာ၌ တွေ့ရသည်၊ ၎င်းတို့မှာ ‘ရှောဖာ’ (shophar) နှင့် ‘ကီရန်’ (qeren) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ပထမတစ်ခုကို သိုးထီး၏ဦးချိုဖြင့်သာ ပြုလုပ်ပြီး၊ နောက်ဆုံးဝေါဟာရမှာ ဆိတ် သို့မဟုတ် သိုးထီး၏ဦးချိုဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော တူရိယာကို ညွှန်ပြသည်။ ‘ရှောဖာ’ ကို ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် ၇၂ ကြိမ် တိုင်တိုင် ဖော်ပြထားသည်။ ကေဂျေဗီ (KJV) သည် ၎င်းကို ၄ ကြိမ် “ခလုတ်တံပိုး” (cornet) ဟုလည်းကောင်း၊ ၆၈ ကြိမ် “တံပိုး” (trumpet) ဟုလည်းကောင်း ဘာသာပြန်ဆိုထားသည်။ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းပြုဆရာများသည် ဂီတတူရိယာတစ်ခုကို ဖော်ပြရန် ‘ကီရန်’ ကို ၅ ကြိမ် အသုံးပြုထားသည်။ ဤ ၅ ကြိမ်တွင် ဘာသာပြန်သူများသည် ၄ ကြိမ်ကို “ခလုတ်တံပိုး” ဟုလည်းကောင်း၊ ၁ ကြိမ်ကို “ဦးချို” ဟုလည်းကောင်း ပြန်ဆိုခဲ့ကြသည်။ “ဦးချို” ဟူသော ဘာသာပြန်ဆိုချက်သည် ခေတ်သစ်ဘာသာပြန်သူ အများအပြား အသုံးမပြုသော်လည်း၊ အမှန်တကယ်တွင် ပိုမိုတိုက်ရိုက်ကျပြီး တိကျသော ဘာသာပြန်ဆိုချက် ဖြစ်သည်။

Horn.—Two Hebrew words are found in the Bible which designate an instrument made from animals’ horns, the shophar and qeren. The first was made only of a ram’s horn, while the latter term designated an instrument made of the horn of a goat or ram. The shophar is mentioned 72 times in the OT. The KJV 4 times translates it “cornet,” and 68 times, “trumpet.” The OT writers use qeren 5 times to describe a musical instrument. Of these 5 instances the translators 4 times render it “cornet” and once as “horn.” The translation “horn,” although not used by many modern translators, is actually the more literal and accurate one.

 

ဦးချိုသည် ယနေ့ခေတ် ဂျူးဘာသာတွင် ထိန်းသိမ်းထားဆဲဖြစ်သော တစ်ခုတည်းသော ရှေးဟောင်းဂီတတူရိယာ ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို တိရစ္ဆာန်၏ဦးချိုအား ပျော့ပြောင်းသွားသည်အထိ ရေနွေးငွေ့ဖြင့် ပေါင်းခြင်းဖြင့် ပုံဖော်ယူရပြီး၊ သို့မှသာ ၎င်းကို ပြားစေပြီး အောက်ခြေခေါင်းလောင်းဝကို ပြတ်သားစွာ ကွေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ဤအသေးစိတ်အချက်အလက်များကို သမ္မာကျမ်းစာတွင်လည်းကောင်း၊ တာလ်မွတ် (Talmud) ကျမ်းတွင်လည်းကောင်း ဖော်ပြမထားသော်လည်း၊ ရှေးခေတ်က ၎င်း၏ပုံဖော်မှုသည် ခေတ်သစ်နည်းလမ်းနှင့် ကွာခြားမှုမရှိခဲ့ကြောင်း သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိပါ။ ၎င်းသည် မူလက မှုတ်တံမပါရှိသော်လည်း၊ တာလ်မွတ်ခေတ်တွင် ရွှေကွပ်ထားသော မှုတ်တံပါရှိသည့် ‘ရှောဖာ’ ကို နှစ်သစ်ကူး ကြေညာရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။

The horn is the only ancient musical instrument preserved in the Jewish religion today. It is brought into shape by steaming the animal’s horn until it becomes soft, so that it can be flattened and the bell end sharply bent. Although these details are mentioned neither in the Bible nor in the Talmud, there can be no doubt that its shaping in ancient times did not differ from the modern method. It was originally without mouthpiece, but in Talmudic times the shophar, which had a mouthpiece overlaid with gold, was used for announcing the New Year.

 

ဦးချိုသည် သီချင်းတီးကွက်များ တီးမှုတ်ရန် အသုံးပြုသည့် သဘောအရ ဂီတတူရိယာတစ်ခု မဟုတ်ပါ၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် ဟာမိုနီအသံ နှစ်မျိုး (ဒုတိယနှင့် တတိယအသံ) ကိုသာ ထွက်ပေါ်စေသောကြောင့် ဖြစ်သည်၊ သို့သော် ၎င်းသည် အချက်ပြတူရိယာအဖြစ် အသုံးတော်ခံခဲ့ပြီး ကျမ်းစာ၌ အခြားမည်သည့် တူရိယာထက်မဆို ပိုမိုမကြာခဏ ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။ သိနာတောင်တွင် ဘုရားသခင် ပေါ်ထွန်းတော်မူလုနီးပြီဖြစ်ကြောင်း လူတို့အား သတိပေးရန် ဦးချိုကို မှုတ်ခဲ့ကြသည် (ထွက်မြောက်ရာ ၁၉:၁၆၊ ၁၉; ၂၀:၁၈)။ ထိုကဲ့သို့သော ဦးချို ၇ လုံးကို မှုတ်ခြင်းသည် ယေရိခေါမြို့ရိုးများ ပြိုလဲကျပျက်စီးစေရန် အချက်ပြခြင်းဖြစ်သည် (ယောရှု ၆:၆၊ ၂၀)။ တရားသူကြီး ဧဟုတ်နှင့် ဂိဒေါင်တို့သည် ဦးချိုဖြင့် စစ်အချက်ပြမှုများ ပေးခဲ့ကြသည် (တရားသူကြီး ၃:၂၇; ၇:၂၀)၊ ရှောလုမင်းကြီး (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၃:၃) နှင့် ဒါဝိဒ်၏စစ်သူကြီး ယွာဘ (၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၂:၂၈) တို့လည်း ထို့အတူ ဖြစ်သည်။ ရှောလမုန်မင်းကြီး နန်းတင်ခြင်းကို ဦးချိုမှုတ်၍ ကြေညာခဲ့သည် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁:၃၄၊ villains ၃၉)၊ လဆန်းတိုင်း ရောက်ရှိလာခြင်း (ဆာလံ ၈၁:၃) နှင့် ယုဗိလသက္ကရာဇ် ကြေညာခြင်း (ဝတ်ပြုရာ ၂၅:၉) တို့လည်း ထို့အတူ ဖြစ်သည်။ ပြည်သူပြည်သားများ ဘေးအန္တရာယ် ကြုံတွေ့ရသောအခါ သတိပေးနှိုးဆော်သံတီးရန် ဦးချိုကို အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး (နေဟမိ ၄:၁၈၊ ၂၀; ယေရမိ resentment ၄:၅၊ ၁၉; ယေဇကျေလ ၃၃:၃)၊ ထူးခြားသောအခြေအနေတစ်ခုတွင် ၎င်းကို ဘုရားသခင်အား ချီးမွမ်းနိုင်သည့် တူရိယာတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြထားသည် (ဆာလံ ၁၅၀:၃)။

The horn was not a musical instrument in the sense that it was used to play tunes, since it produced only two harmonics (the second and the third), but it served as a signaling instrument, and is mentioned more frequently in the Bible than any other instrument of music. The horn was blown to warn the people at Mt. Sinai of the approaching divine manifestation (Ex. 19:16, 19; 20:18). The blowing of seven such horns was the sign for the walls of Jericho to fall down (Joshua 6:6, 20). The judges Ehud and Gideon gave war signals with the horn (Judges 3:27; 7:20), as well as King Saul (1 Sam. 13:3), and Joab, David’s general (2 Sam. 2:28). The coronation of Solomon was announced by the blowing of the horn (1 Kings 1:34, 39), as well as the arrival of each new moon (Ps. 81:3), and the proclamation of the year of jubilee (Lev. 25:9). The horn was used to sound alarm when dangers threatened the land (Neh. 4:18, 20; Jer. 4:5, 19; Eze. 33:3), and in an exceptional case it is mentioned as an instrument by which God could be praised (Ps. 150:3).

 

တံပိုးရှည် (Trumpet)။—ကေဂျေဗီ (KJV) တွင် “တံပိုး” (trumpet) ဟု ဘာသာပြန်ဆိုထားသော အခြားဟေဗြဲစကားလုံးတစ်ခုမှာ ‘ခါဆိုဇရာ’ (chaṣoṣerah) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ဧကဝုစ်ကိန်းဖြင့် ၁ ကြိမ်သာ (ဟောရှေ ၅:၈) ပါရှိသော်လည်း ဗဟုဝုစ်ကိန်းဖြင့် ၂၈ ကြိမ် ပါရှိသည်။ “ဦးချို” (ဟေဗြဲ ‘ရှောဖာ’ နှင့် ‘ကီရန်’) နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် ဤ “တံပိုးရှည်” ကို သတ္တုဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ တောလည်ရာ ၁၀:၁၊ ၂ တွင် မောရှေအား “ငွေဒင်္ဂါးပြားတစ်ခုတည်းမှ ထုလုပ်ထားသော ငွေတံပိုးနှစ်လောက်” ကို ပြုလုပ်ရန် ဘုရားသခင်၏ အမိန့်တော် ပါရှိပြီး၊ ၎င်းသည် သတ္တုချပ်တစ်ချပ်တည်းမှ ထုလုပ်ခြင်းကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤတံပိုးများ တည်ဆောက်ပုံကို ဖော်ပြရာတွင် ဂျိုသီဖတ်စ် (Josephus) က (Antiquities iii. 12. 6) ၎င်းတို့သည် ၁ အတောင် (၁၇.၅ လက်မ) ထက် အနည်းငယ်တိုသော ဖြောင့်တန်းသည့် ပြွန်ချောင်းများ ဖြစ်ကြပြီး၊ ပလွေထက် အနည်းငယ် ပိုမိုထူကာ အစွန်းတွင် ခေါင်းလောင်းဝဖြင့် ဆုံးသည်ဟု ဆိုသည်။

Trumpet.—Another Hebrew word translated “trumpet” in the KJV is the chaṣoṣerah, which occurs only once in the singular (Hosea 5:8), but 28 times in the plural. In contrast to the “horn” (Heb. shophar and qeren) this “trumpet” was made of metal. Numbers 10:1, 2 contains the divine order to Moses to have “two trumpets of silver” made “of a whole piece,” meaning probably beaten of one sheet of metal. Josephus, describing the construction of these trumpets (Antiquities iii. 12. 6), claims that they were straight tubes, a little less than a cubit (17.5 inches) long, slightly thicker than a flute, and ending in a bell.

 

အေဒီ ၂ ရာစုမှ ဂျူးဒင်္ဂါးပြားများပေါ်တွင် တံပိုးအတွဲများကို သရုပ်ဖော်ထားပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ဂျိုသီဖတ်စ်၏ ဖော်ပြချက်နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်ချင်း တူညီပုံရသော်လည်း၊ ဗိမာန်တော်မှ တံပိုးအတွဲတစ်ခု၏ အခြားရှေးဟောင်း သရုပ်ဖော်မှုတစ်ခုဖြစ်သည့်—ရောမမြို့ရှိ တိတု၏အောင်ပွဲခံ မုခ်ဦး (Arch of Titus) ပေါ်မှ ကယ်ဆယ်ရေးရုပ်တု၊ သို့သော် ရောမစစ်တပ်သည် ယုဒပြည်တွင် စစ်ဆင်ရေးပြုလုပ်ပြီးနောက် အေဒီ ၇၀ တွင် အောင်ပွဲခံပြန်လာပြီးနောက် ထုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်—၎င်းတို့သည် များစွာ ပိုမိုရှည်လျားကြောင်း ပြသနေသည်။

Jewish coins of the 2d century a.d. depict pairs of trumpets, which seem to agree in their appearance with Josephus’ description, but the other ancient representation of a pair of trumpets from the Temple—the relief on the triumphal Arch of Titus in Rome, but in a.d. 70 after the victorious return of the Roman army from its campaign in Judea—shows them to be much longer.

 

လုံလောက်စွာ ရှင်းလင်းချက်မပေးနိုင်သေးသည့် ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ ဟေဗြဲလူမျိုးများကြားတွင် တံပိုးများကို အတွဲလိုက် ပုံမှန်အသုံးပြုခဲ့ကြပုံရခြင်း ဖြစ်သည်။ မောရှေသည် တံပိုးနှစ်လုံးကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ရှေးဟောင်းဂျူးဒင်္ဂါးပြားများနှင့် တိတုမုခ်ဦးပေါ်တွင်လည်း ထိုကဲ့သို့သော တူရိယာနှစ်လုံးကို ပြသထားသည်။ တံပိုးနှစ်လုံးကို အတူတကွ သို့မဟုတ် တစ်လှည့်စီ တီးမှုတ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ တစ်လုံးစီကို ကွဲပြားသောအသံဖြင့် တီးမှုတ်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။

One peculiarity not sufficiently explained yet is the fact that the trumpets seem to have regularly been used in pairs among the Hebrews. Moses made two trumpets, and two such instruments are shown on the ancient Jewish coins, as well as on the Arch of Titus, as already mentioned. The two trumpets must have been played either together or alternately, and possibly each on a different note.

 

အီဂျစ်တံပိုးသမားများကို ပုံမှန်အားဖြင့် တစ်ဦးတည်းသာ ပြသလေ့ရှိသော်လည်း (ပုံ ၂၄)၊ မက်ဒီနက်ဟာဘူ (Medinet Habu) ရှိ တတိယမြောက် ရမ်ဆီ (Ramses III) ခေတ်မှ တံပိုးသမားအတွဲတစ်ခုကို သရုပ်ဖော်ထားသည့် ကယ်ဆယ်ရေးရုပ်တု အနည်းဆုံး တစ်ခုကို သိရှိရသည် (ပုံ ၂၅)။ ဤနောက်ဆုံးဖော်ပြခဲ့သော ကယ်ဆယ်ရေးရုပ်တုသည် အခြားကဏ္ဍများတွင်လည်း ဗဟုသုတရစရာဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမှာ တံပိုးကို အသုံးမပြုသည့်အခါ ကွေးကောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ချိုင့်ဝင်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် သစ်သားပုံစံခွက်များကို ထည့်သွင်းထားကြောင်း ပြသသောကြောင့် ဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမှာ ထိုခေတ်က ငွေကို စစ်ရေးဘဝတွင် ကြုံတွေ့ရသည့် ကြမ်းတမ်းသော ကိုင်တွယ်မှုများကို ခံနိုင်ရည်ရှိအောင် လုံလောက်စွာ မာကျောစေမည့် နည်းစဉ်ကို မသိရှိကြသေးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ပေးထားသော သရုပ်ဖော်ပုံတွင် ဖျော်ဖြေသူသည် တူရိယာကို မှုတ်နေစဉ် သစ်သားပုံစံခွက်ကို တံပိုးထဲမှ ထုတ်ယူပြီး ၎င်း၏ ဂျိုင်းအောက်တွင် ညှပ်ထားသည်။ တူတန်ခမန် (Tutankhamen) ၏ ဂူသင်္ချိုင်းတွင် ငွေတစ်လုံးနှင့် ကြေးညိုတစ်လုံးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော တံပိုးနှစ်လုံးကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့တွင်လည်း ကာကွယ်ရန် သစ်သားပုံစံခွက်များ ပါရှိသည်။ အနှစ် ၃၃ ရာစုခန့် သက်တမ်းရှိပြီဖြစ်သော်လည်း ဘုရင်တူတန်ခမန်၏ တံပိုးနှစ်လုံးသည် အလွန်ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းထားသဖြင့် ယခုတိုင် အသုံးပြုနိုင်ဆဲဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် အင်္ဂလိပ်ဟူဆာရ် (English Hussars) စစ်တီးဝိုင်းမှ တီးမှုတ်သူ ဂျေ တက်ပန် (J. Tappern) က တီးမှုတ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ပြုလုပ်ခဲ့သော အသံသွင်းယူမှုကို ဘီဘီစီ (BBC) က ရံဖန်ရံခါ ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။

Although Egyptian trumpeters are usually shown alone (Fig. 24), at least one relief is known on which a pair of trumpeters is depicted from the time of Ramses III at Medinet Habu (Fig. 25). This last-mentioned relief is instructive also in other respects, since it shows that wooden forms were inserted when the trumpet was not in use to prevent it from being bent or dented, as no process was known at that time to harden the silver sufficiently so that it could withstand the rough treatment it received in military life. In the illustration given here the wooden form has been withdrawn from the trumpet and tucked under the performer’s arm while he is blowing the instrument. In Tutankhamen’s tomb were found two trumpets, one of silver and one of bronze, which also contained wooden forms for protection. Although about 33 centuries old, the two trumpets of King Tutankhamen are so well preserved that they can still be used, and were sounded in April, 1939, by bandsman J. Tappern of the English Hussars. The recording made at that time has occasionally been broadcast by the BBC.

 

ဟေဗြဲတံပိုးများကို သတိပေးနှိုးဆော်ရန်အတွက်လည်းကောင်း (တောလည်ရာ ၁၀:၉)၊ ဗိမာန်တော်ဂီတနှင့် တွဲဖက်၍လည်းကောင်း အသုံးပြုခဲ့ကြသည် (၂ ရာဇဝင်ချုပ် ၅:၁၂၊ ၁၃၊ စသည်ဖြင့်)။

The Hebrew trumpets were used for alarm (Num. 10:9), and also in conjunction with Temple music (2 Chron. 5:12, 13, etc.).