Wednesday, May 27, 2026

ယောရှုမှတ်စာ နိဒါန်း- အပိုင်း (၃)


၇. နောက်ပိုင်းရဗ္ဗိပြက္ခဒိန်နှင့် ကွဲပြားခြင်း

အင်တာတက်စတမန်တယ်နှင့် နယူးတက်စတမန်ကာလများရှိ ဂျူးပြက္ခဒိန်နှင့် ဂိုဏ်းဂဏအမျိုးမျိုးသော ကွဲပြားမှုများသည် ဤဆောင်းပါး၏အကွာအဝေးထက် ကျော်လွန်နေသည်။ သို့သော် ခရစ်ယာန်ခေတ်အစောပိုင်း ရာစုနှစ်များတွင် ရေးသားထားသည့် မစ်ရှ်နာနှင့် ဂျီမာရာတွင်၊ ခရစ်ယာန်ခေတ်နှစ်ရာစုနှစ်နှောင်းပိုင်းနှင့် နောက်ပိုင်းကာလများဆိုင်ရာ ဂျူးပြက္ခဒိန်နှင့်ပတ်သက်သည့် အချက်အလက်အနည်းငယ်ကို တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းတို့အများစုသည် ယခင်အလေ့အကျင့်များ၏ ရိုးရာဓလေ့ပုံစံဖြစ်သည်။ မစ်ရှ်နာတွင်၊ လဆန်းကြယ်ပေါ်ထွက်မှုကို ဆန်ဟီဒရင်ရှေ့တွင် သက်သေများကို စစ်ဆေးခြင်းနှင့် အဝေးရှိဒေသများသို့ လသစ်ကို မီးအချက်ပြမှုများဖြင့် ကြေငြာခြင်းအကြောင်းကို တွေ့ရှိရသည်။ လဆန်းကြယ်၏ ပုံစံအတိအကျနှင့်ပတ်သက်သည့် မေးခွန်းများသည် ပထမဆုံးမြင်နိုင်သော လဆန်းကြယ်ကို ရေတွက်ခြင်းမပြုခဲ့ဟု ညွှန်ပြပုံရသည်။ အချို့က “ချိုဆူးပုံ” အဆင့်ကို ဖော်ပြပြီး၊ ဆက်သွယ်မှုမှ လဆန်းကြယ်အထိ ပိုရှည်သောကာလကို ရေတွက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ အခြားမေးခွန်းများသည် စစ်ဆေးသူများသည် အချက်အလက်ရှာဖွေရုံမဟုတ်ဘဲ ၎င်းတို့တွက်ချက်မှုဖြင့် သိရှိထားသည့် အသိပညာကို အတည်ပြုရန် ကြိုးပမ်းနေပုံရသည်။ လဆန်းကြယ်ပေါ်ထွက်မှုကို တွက်ချက်နိုင်သည့် နိယာမများကို သိရှိပြီးနောက်တွင်လည်း လဆန်းကြယ်ကို မြင်နိုင်သည့် တရားဝင်လုပ်ငန်းစဉ်ကို ယခင်အစဉ်အလာအတိုင်း ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

VII. Different From Later Rabbinical Calendar

The Jewish calendar and sectarian variants in the intertestamental and New Testament periods lie beyond the range of this article. But in the Mishnah, and then the Gemara, written in the early Christian centuries, we find a few bits of information concerning the Jewish calendar at the end of the 2d century a.d. and later, most of it in the form of traditions of earlier practices. It is in the Mishnah that we find accounts of the examination of witnesses before the Sanhedrin as to the appearance of the crescent, and the announcement of the new month to outlying regions by means of fire signals. The questions asked regarding the exact form of the crescent would seem to indicate that the first barely visible crescent was probably not counted; some say the “horned” phase, indicating that a longer interval might have been reckoned from conjunction to crescent. Other questions seem to indicate that the examiners were less interested in seeking information than in eliciting confirmation of knowledge that they already had by calculation, and that the formal procedure of visibly noting the new moon was carried on from precedent long after the principles to calculate its appearance were known.

 

တဲလ်မတ်ဒစ်အငြင်းပွားမှုများတွင်၊ အချို့မှာ ခရစ်ယာန်ခေတ်ငါးရာစုနှစ်မှဖြစ်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းအယူအဆများကို ယခင်ကာလများသို့ မမှန်ကန်စွာ အသုံးပြုတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤအငြင်းပွားဖွယ်ရိုးရာအာဏာပိုင်များကို သတိဖြင့်အသုံးပြုရမည်။ ဥပမာ၊ နီစန် ၁၆ ရက်သည် နွေဦးညီမျှမှုနီးပါးသို့ ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သည်ဟူသော ယုံကြည်ချက်သည် မုယောစပါးရိတ်သိမ်းမှုနှင့် ပို့စ်အက်ဇိုင်းလစ်ကာလမှ မူလစာရွက်စာတမ်းများ၏ သက်သေများနှင့် ဆန့်ကျင်သည်။ ပါစိတ်၏လပြည့်နှင့်ပတ်သက်သည့် ရိုးရာဖော်ပြချက်များသည် လပြည့်နှင့်ဆက်စပ်ပြီး အနည်းဆုံး နီစန်လတွင် လကို တည်ငြိမ်အောင် ကြိုးပမ်းမှုများကို ညွှန်ပြသော်လည်း၊ ခရစ်ယာန်ခေတ်မတိုင်မီ ငါးရာစုနှစ်မှ ပါပိုင်ရပ်စ်များသည် ဤအချက်ကို အနည်းငယ်မျှမဖော်ပြပေ။ ဒုတိယဗိမာန်ကာလတွင် လများသည် လစဉ်လအလိုက် ရိုးရှင်းစွာလေ့လာရုံမျှမဟုတ်ဘဲ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းတွက်ချက်မှုဖြင့် စီမံခဲ့ဖွယ်ရှိသော်လည်း၊ ရရှိနိုင်သော အရင်းအမြစ်များမှ တွက်ချက်မှုကို မည်သည့်အချိန်တွင် မည်မျှအတိုင်းအတာအထိ အသုံးပြုခဲ့သည်ကို သေချာမသိရှိရပေ။

In the Talmudic arguments, some doubtless dating from as late as the 5th century a.d., later concepts are sometimes applied erroneously to earlier times; therefore these conflicting traditional authorities must be used with caution. For example, the belief that the 16th of Nisan could move back almost to the spring equinox is opposed to the facts of the barley harvest and to the evidence of the source documents from the postexilic period. Traditional references to the full moon of the Passover may indicate efforts to stabilize the month in relation to the full moon, at least in Nisan, but the 5th-century b.c. papyri give no hint of this. It is quite likely that in the period of the second Temple the months were at least partly regulated by something more than simple observation from month to month, but we cannot be sure from the available sources how early and to what extent computation was employed.

 

နောက်ဆုံးတွင်၊ ရောမတို့မှ ယေရုဆလင်ကို ဖျက်ဆီးပြီး နောက်ပိုင်းဧကရာဇ်များမှ ဂျူးများကို ဖြန့်ကျက်ဖယ်ရှားပြီးနောက်၊ ယေရုဆလင်မှ ပြက္ခဒိန်ကို စီမံခြင်းအလေ့အကျင့်ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရပြီး၊ ဂျူဒီယာရှိ မုယောစပါးရိတ်သိမ်းမှုနှင့် ယေရုဆလင်တွင် လပေါ်ထွက်မှုကို ဂရုမထားဘဲ၊ နိုင်ငံအားလုံးရှိ ဂျူးများသည် သန့်ရှင်းသောပွဲတော်ရက်စွဲများကို တသမတ်တည်း ရေတွက်နိုင်ရန် သဘောတူညီထားသည့် စနစ်တစ်ခုကို အစားထိုးခဲ့သည်။ ထို့နောက်မှ ဘေဘီလုံးနီးယားရှိ ဂျူးများနှင့် အခြားနေရာများရှိ ဂျူးများသည် ပြက္ခဒိန်ကို သဘာဝမဟုတ်သောနည်းဖြင့် စီမံနိုင်ခဲ့သည်။

Eventually, after the destruction of Jerusalem by the Romans and the dispersion and persecution of the Jews by later emperors, the practice of regulating the calendar from Jerusalem was necessarily abandoned, and an arbitrary scheme was substituted, so that Jews in all lands could reckon the dates of the sacred feasts uniformly. Thenceforth the Jews in Babylonia or anywhere else could regulate the calendar by artificial means, regardless of the barley harvest in Judea or the appearance of the moon at Jerusalem.

 

တစ်ချိန်က လေးရာစုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားသည့် ပြက္ခဒိန်သည် ယနေ့တိုင် မပြောင်းလဲဘဲ ဆက်လက်တည်ရှိသည်ဟု ထင်မှတ်ခဲ့သော်လည်း၊ ယခုအခါ အာဏာပိုင်အများစုက ဤပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုသည် ရာစုနှစ်များစွာကြာရှည်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး၊ ယခင်ရိုးရာဓလေ့များနှင့် နောက်ပိုင်းဖြစ်ပေါ်မှုများကို ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းခဲ့သည်ဟု ယူဆသည်။ ပုံသေပြက္ခဒိန်ကို ထောက်ခံသည့် ရဗ္ဗိများနှင့် လေ့လာခြင်းနှင့် မုယောစပါးရိတ်သိမ်းမှုစည်းမျဉ်းကို ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းသည့် ကာရွိုက်များအကြား အလယ်ခေတ်အငြင်းပွားမှုအချို့သည် ပြက္ခဒိန်ပြဿနာသည် ဆက်လက်အရေးပါနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ နှစ် ၁၉ စက်ဝန်းတွင် ၁၃ လပါဝင်သည့် နှစ် ၇ နှစ်နှင့် ဖန်ဆင်းခြင်းခေတ်မှ စတင်ရေတွက်သည့် နှစ်များစဉ်ဆက်မှုကို ဂျူးများသည် အလယ်ခေတ်အထိ လက်ခံခဲ့ခြင်းမရှိပေ။

It was once thought that the calendar as revised, supposedly in the 4th century, had come down unchanged to the present day, but most authorities now think that the reform was a gradual growth, taking several centuries, incorporating earlier traditions and later developments. Some of the medieval disputes between the rabbinical advocates of the fixed calendar and the Karaites, who attempted to retain observation and the barley harvest rule, indicate that the question of the calendar was still a live issue. The present sequence of the seven 13-month years in each 19-year cycle, and the numbering of years consecutively from a supposed era of creation, were not adopted by the Jews until the Middle Ages.

 

 

ကိုးကားစာရင်း

ဂျူးပြက္ခဒိန်နှင့်ပတ်သက်သည့် ကိုးကားစာအုပ်များရှိ ဆောင်းပါးအများစုသည် ယေဘုယျအားဖြင့် မကျေနပ်စရာဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ခေတ်မမီတော့ခြင်း၊ သို့မဟုတ် သမ္မာကျမ်းခေတ်ထက် သမ္မာကျမ်းပြီးနောက်ပိုင်းပုံစံပြက္ခဒိန်ကိုသာ အဓိကထားလေ့လာခြင်း၊ သို့မဟုတ် မိုးဇက်ဥပဒေ၏ နောက်ကျရက်စွဲ သို့မဟုတ် ပို့စ်အက်ဇိုင်းလစ်ပြက္ခဒိန်၏ ဘေဘီလုံးနီးယားသဘောသဘာဝကို ယူဆထားသည့် သီအိုရီများအပေါ် အခြေခံထားသည်။ သာမန်စာဖတ်သူသည် ဖြန့်ကျက်ထားသည့် မူလအချက်အလက်များသို့ ညွှန်ပြခံလိုခြင်းမရှိပေ။ ထို့ကြောင့် ဤစာရင်းသည် တိုတောင်းသည်။

Bibliography

Most of the treatises on the Jewish calendar in reference books are, on the whole, unsatisfactory, being either out of date, or concerned mostly with the post-Biblical form of the calendar rather than that of Bible times, or based on theories of a supposed late date for the Mosaic law or the purely Babylonian character of the postexilic calendar. The nontechnical reader, however, does not wish to be directed to scattered bits of source material. Therefore this list is short.

 

·  ဘေဘီလုံးနီးယားတဲလ်မတ် [ဆွန်စီနိုအင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်]။ အယ်ဒီတာ အိုင်း။ အီးပက်စတိန်း။ ၃၄ တွဲ။ လန်ဒန်- ဆွန်စီနိုစာနယ်ဇင်း၊ ၁၉၃၅–၄၈။ တဲလ်မတ်တွင် မစ်ရှ်နာဟူသော နှုတ်ရိုးဥပဒေပါဝင်ပြီး၊ ဘေဘီလုံးနီးယားရှိ ရဗ္ဗိများ၏ မှတ်ချက်များ၊ ထပ်မံဖြည့်စွမ်းမှုများနှင့် အမျိုးမျိုးသော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှုများဖြင့် ဂျီမာရာဟူသော မစ်ရှ်နာ၏ တိုးချဲ့ဖွင့်ဆိုမှုနှင့် အဆက်မပြတ်ပါဝင်သည်။ ရို့ရှ်ဟာရှာနား တင်ပြချက် (အတွဲ ဆီဒါမို့အက်ဒ် ၇) သည် နှစ်သစ်ပွဲတော်နှင့် ပြက္ခဒိန်၏ အချို့သွင်ပြင်များကို ဖော်ပြသည်။ နောက်ပိုင်းရိုးရာဓလေ့များကို ကိုယ်စားပြုပြီး၊ ၎င်းသည် ဓမ္မဟောင်းပြက္ခဒိန်နှင့် တိုက်ရိုက်မသက်ဆိုင်ပေ။

·  The Babylonian Talmud. [Soncino English translation.] Edited by I. Epstein. 34 vols. London: The Soncino Press, 1935–48. The Talmud includes the Oral Law, or Mishnah, alternating section by section with the Gemara, or extended exposition of the Mishnah by comments, additions, and various interpretations of the rabbis in Babylonia from the 3d to the 5th century. The tractate Rosh Hashanah (in the volume Seder Mo‛ed VII) deals with the New Year festival and with certain aspects of the calendar. Representing later traditions, it does not directly concern the Old Testament calendar.

 

·  ဘာနေဘီ၊ ရှဲရတ်ဘီမော့တ်။ ဂျူးနှင့် မူဟမ္မဒ်ပြက္ခဒိန်များ၏ အခြေခံများ။ လန်ဒန်- ဂျော့ဂ်ျဘဲလ်အန်ဒ်ဆန်း၊ ၁၉၀၁။ ၅၅၄ စာမျက်နှာ။ ကျယ်ပြန့်သော ဆွေးနွေးမှု (စာမျက်နှာ ၁–၃၆၄)၊ ခေတ်မမီတော့သော်လည်း နေရာအနှံ့တွင် အထောက်အကူဖြစ်စေသည့် အချက်အလက်များပါရှိပြီး၊ ၎င်းတို့အများစုသည် ရဗ္ဗိပြက္ခဒိန်နှင့် ခေတ်သစ်ဂျူးပြက္ခဒိန်နှင့် သက်ဆိုင်သည်။

·  Burnaby, Sherrard Beaumont. Elements of the Jewish and Muhammadan Calendars. London: George Bell & Sons, 1901. 554 pp. An extended discussion (pp. 1–364), out of date but containing helpful information here and there, although much of it pertains to the rabbinical and modern Jewish calendar.

 

·  ဟွန်း၊ ဆီးဂ်ဖရီးဒ်အိပ်ချ်၊ နှင့် ဝုဒ်၊ လင်းအိပ်ချ်။ အီဇရာ ၇ ၏ ခရိုနိုလော်ဂျီ။ ဒုတိယထုတ်ဝေမှု၊ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားသည်။ ဝါရှင်တန်- ရီဗျူးအန်ဒ်ဟဲရဲလ်ဒ်၊ ၁၉၇၀။ ၁၉၂ စာမျက်နှာ။ ဤလက်ရာသည် ဤဝေဖန်ရေးတွင် ပါဝင်သူနှစ်ဦးမှ ရေးသားထားပြီး၊ အခြားအကြောင်းအရာတစ်ခုနှင့် အဓိကသက်ဆိုင်သော်လည်း “ရှေးခေတ်ပြည်သူ့ပြက္ခဒိန်များ”၊ “ပို့စ်အက်ဇိုင်းလစ်မတိုင်မီ ဟီဘရူးပြက္ခဒိန်”၊ နှင့် “ပို့စ်အက်ဇိုင်းလစ်ဂျူးပြက္ခဒိန်” တို့ပါဝင်သည့် အခန်းများနှင့် အယ်လီဖန်တင်းပါပိုင်ရပ်စ်များ၏ ရက်စွဲများကို အသေးစိတ်ရှင်းပြထားသည်။ ဂျူးပြက္ခဒိန်နှင့် သွယ်ဝိုက်သက်ဆိုင်သော်လည်း၊ ၎င်းသည် မူလအချက်အလက်များကို ပေးစွမ်းပြီး ဤအကြောင်းအရာနှင့် သက်ဆိုင်သည့် သတ်မှတ်ထားသောအချက်များစွာအတွက် အာဏာပိုင်များကို ရည်ညွှန်းသည်။ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားသည့် ထုတ်ဝေမှုတွင် အယ်လီဖန်တင်းပါပိုင်ရပ်စ်များအပေါ် အခြေခံထားသည့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ထားသည့် ပြက္ခဒိန်ဇယားများပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ဤဝေဖန်ရေးတွင် အတွဲ ၃၊ စာမျက်နှာ ၁၀၈၊ ၁၀၉ တွင် ပေါ်ထွက်လာသည်။

·  Horn, Siegfried H., and Wood, Lynn H. The Chronology of Ezra 7. 2d ed., rev. Washington: Review and Herald, 1970. 192 pp. This work, by two contributors to this commentary, is primarily concerned with another subject but contains chapters on “Ancient Civil Calendars,” “The Pre-exilic Hebrew Calendar,” and “The Postexilic Jewish Calendar,” also a detailed explanation of the dates of the Elephantine papyri. Though dealing indirectly with the Jewish calendar, it gives source documentation and refers to authorities on many specific points that have a bearing on this subject. The revised edition contains the reconstructed calendar tables, based on the Elephantine papyri, that appear in this commentary, Vol. III, pp. 108, 109.

 

  • ပါကာ၊ ရစ်ချတ်အေ၊ နှင့် ဒပ်ဘာစတိန်း၊ ဝဲလ်ဒိုအိပ်ချ်။ ဘေဘီလုံးနီးယားခရိုနိုလော်ဂျီ၊ ခရစ်ယာန်ခေတ်မတိုင်မီ ၆၂၆ မှ ခရစ်ယာန်ခေတ် ၇၅ အထိ။ ပရိုဗီးဒင့်စ်၊ အာအိုင်- ဘရောင်းယူနီဗာစီတီစာနယ်ဇင်း၊ ၁၉၅၆။ ၄၇ စာမျက်နှာ။ ၎င်းတွင် လဆန်းဇယားများမှ ခန့်မှန်းထားသည့် ဤကာလအတွက် ဘေဘီလုံးနီးယားပြက္ခဒိန်၏ လစဉ်ပထမရက်များကို ဇယားပြုစုထားပြီး၊ ရှေးခေတ်မူလသက်သေများဖြင့် အတည်ပြုထားသည့် ၁၃ လမြောက်လများကို ဖော်ပြသည်။ ၎င်းသည် ဘေဘီလုံးနီးယားအတွက် လပြက္ခဒိန်ရက်စွဲများကို ခန့်မှန်းအသုံးပြုနိုင်သော်လည်း၊ အချို့လများတွင် မသေချာမှုများကြောင့် တစ်ရက်အမှားဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ထို့ပြင်၊ ဘေဘီလုံးနီးယားဇယားများကို ပါလက်စတိုင်းအတွက် ရက်စွဲများအတွက် အသုံးပြုသောအခါ၊ အချို့အချိန်များတွင် ကွဲပြားမှုနှစ်မျိုးဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်- (၁) လောင်ဂျီတွဒ်ကွဲပြားမှုကြောင့် ယေရုဆလင်တွင် လဆန်းကြယ်ကို ဘေဘီလုံးနီးယားထက် တစ်ရက်စောမြင်နိုင်ပါက တစ်ရက်ကွဲပြားမှု၊ (၂) ဘေဘီလုံးနီးယားနှင့် ဂျူးပြက္ခဒိန်များတွင် ၁၃ လမြောက်လကို အမြဲတူညီစွာ ထည့်သွင်းခြင်းမပြုပါက တစ်လကွဲပြားမှု။

Parker, Richard A., and Dubberstein, Waldo H., Babylonian Chronology, 626 b.c.-a.d. 75. Providence, R.I.: Brown University Press, 1956. 47 pp. This contains a tabulation of the first of each month of the Babylonian calendar for this period as estimated from new-moon tables, indicating the known 13th months as attested by ancient source evidence. It is a useful approximation of the lunar-calendar dates for Babylon, though allowance must be made for an error of one day in some months resulting from elements of uncertainty.7 Besides, in using these Babylonian tables for dates in Palestine, two kinds of discrepancy are possible at certain times: (1) a day’s difference, if the crescent could be seen at Jerusalem a day earlier than at Babylon because of the difference in longitude; and (2) a month’s difference, if the 13th month was not always inserted at the same time in the Babylonian and Jewish calendars.

 

 

ထွက်မြောက်ရာမှ ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရခြင်းအထိ သမ္မာကျမ်းစာ ခေတ်ကာလဇယား

ရှေးခေတ်အချိန်မှတ်တမ်းများအားလုံးကဲ့သို့ပင်၊ သမ္မာကျမ်းစာ၏ မှတ်တမ်းများသည်လည်း ပြဿနာများရှိသည်။ ပထမဦးစွာ၊ မှတ်တမ်းများသည် မကြာခဏ မပြည့်စုံပါ။ ဒုတိယအနေဖြင့်၊ ရှေးလူများက အချိန်ကို မည်သို့တွက်ချက်ခဲ့သည်ကို ကျွန်ုပ်တို့အမြဲတမ်း သေချာမသိနိုင်ပါ။ ဥပမာအားဖြင့်၊ သူတို့သည် နွေဦးတွင်ဖြစ်စေ၊ ဆောင်းဦးတွင်ဖြစ်စေ နှစ်ကို စတင်ရေတွက်ခဲ့သလား၊ သို့မဟုတ် “သုံးနှစ်” ကဲ့သို့သော စကားစုတွင် အားလုံးပါဝင်သည့် ရေတွက်နည်းကို အသုံးပြုခဲ့သလားဆိုသည်ကို မသိနိုင်ပါ။ ထပ်မံ၍၊ သမ္မာကျမ်းစာနှင့် လောကီခေတ်ကာလဇယားကို အမြဲတမ်း တစ်ပုံစံတည်း ချိန်ညှိ၍မရနိုင်ပါ။

Bible Chronology From Exodus to Exile

 

Like all other ancient time records, those of the Bible present problems. In the first place, the records are often incomplete. In the second, we cannot always be sure that we know the method by which the ancients reckoned; for example, whether they reckoned the year as beginning in the spring or the autumn, or whether inclusive reckoning was used in such a phrase as “three years.” Again, it is not always possible to synchronize Biblical with secular chronology.

 

ဤအကြောင်းများနှင့် အခြားဖော်ပြပေးနိုင်သည့် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့်၊ သမ္မာကျမ်းစာ၏ ခေတ်ကာလဇယားကို ပြည့်စုံပြီး တိကျစွာ ဖန်တီးရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။ သို့သော်၊ အထူးသဖြင့် ဟေဗြဲဘုရင်များ၏ အုပ်စိုးမှုကာလများအတွက် ယာယီခေတ်ကာလဇယားတစ်ခုကို ဖန်တီးရန် ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ၎င်းသည် သမ္မာကျမ်းစာလေ့လာသူများအတွက် များစွာအထောက်အကူဖြစ်စေနိုင်သည်။

For these and other reasons that might be given, it is not possible to prepare a complete and exact scheme of Bible chronology. However, it is possible to construct a tentative chronological outline, particularly for the reigns of the Hebrew kings, that can be of great help to the Bible student.

 

ထွက်မြောက်ရာမှ ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရခြင်းအထိ ကာလအတွက် ထိုသို့သော ခေတ်ကာလဇယားကို စာမျက်နှာ ၃၆ နှင့် ၇၇ တွင် ဖော်ပြထားသည်။ ဤဆောင်းပါး၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထိုဇယားတွင်ဖော်ပြထားသော ရက်စွဲများကို ရွေးချယ်ရခြင်း၏ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကို ဖော်ပြရန်ဖြစ်သည်။ အောက်ပါစာမျက်နှာများသည် အရင်းအမြစ်ဒေတာများကို စစ်တမ်းကောက်ယူပြီး၊ ရှေးခေတ်ကာလဇယားဖန်တီးရာတွင် ပညာရှင်များအသုံးပြုသည့် မူများနှင့် နည်းလမ်းများကို ဆွေးနွေးကာ၊ ဤသမ္မာကျမ်းစာသမိုင်းကာလ၏ ခေတ်ကာလဆိုင်ရာ ပြဿနာများအတွက် ဤမူများကို မည်သို့အသုံးချသည်ကို ရှင်းပြထားသည်။ ပညာရှင်များသည် သမ္မာကျမ်းစာ ခေတ်ကာလဇယားနှင့်ပတ်သက်၍ ၎င်းတို့၏ ကောက်ချက်များတွင် ကွဲပြားကြသည်ကို ထပ်မံဖြည့်စွက်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဤဆောင်းပါးသည် ယခုအခါထုတ်ဝေထားသော မည်သည့်ခေတ်ကာလဇယားကိုမျှ အပြည့်အဝဖော်ပြထားခြင်းမရှိပါ။

Such a chronological outline for the Exodus-to-Exile period is given on pages 36 and 77. The purpose of this article is to set forth reasons for the choice of the dates given in that outline. The following pages survey the source data, discuss the principles and methods used by scholars in constructing ancient chronology, and explain the application of these principles to chronological problems of this period of Bible history. It should be added that learned men have differed in their conclusions on Bible chronology, and that this article does not set forth in full any chronological scheme yet published.

 

 

၁. ကာနာန်ပြည်သိမ်းပိုက်ခြင်း

ယော်ဒန်မြစ်အရှေ့ဘက်ရှိ နယ်မြေ—ဣသရေလလူများသည် ကဒေရှမှ ကာနာန်ပြည်သို့ နောက်ဆုံးအကြိမ်ဦးတည်သွားသောအခါ၊ ဟောရတောင်သို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး၊ ထိုနေရာတွင် အာရုန်သေဆုံးခဲ့ပြီး သူတို့သည် အာရုန်အတွက် ၃၀ ရက်ကြာ ဝမ်းနည်းခြင်းပြုခဲ့သည် (တောလည်ရာ ၂၀:၂၂–၂၉)။ သူ၏သေဆုံးမှုရက်စွဲသည် ထွက်မြောက်ရာ နှစ်ပေါင်း ၄၀ မြောက်နှစ်တွင် ပဉ္စမလ၏ ပထမရက်ဖြစ်သည် (တောလည်ရာ ၃၃:၃၈)။ ထို့ကြောင့်၊ သူတို့သည် ဆဋ္ဌမလအစတွင်မတိုင်မီ ဟောရတောင်မှ မထွက်ခွာခဲ့ဟု ယူဆရသည်။ နေရာအများအပြားတွင် ရပ်နားပြီးနောက်၊ သူတို့သည် ယော်ဒန်မြစ်နှင့် သေမင်းပင်လယ်အရှေ့ဘက်ရှိ အမိုရိလူမျိုးမင်း စီဟုန်၏ နယ်မြေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဖြတ်သန်းခွင့်ငြင်းပယ်ခံရပြီးနောက်၊ သူတို့သည် အာနုန်မှ ယဗ္ဗုတ်အထိ စီဟုန်၏ နယ်မြေကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင်၊ ယဗ္ဗုတ်မြစ်မြောက်ဘက်ရှိ ဂိလဒ်နှင့် ဗာရှံတို့ကိုလည်း သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက် ယေရိခေါမြို့ရှေ့တွင် ယော်ဒန်မြစ်အရှေ့ဘက်သို့ ပြန်လည်စခန်းချခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ တိုတောင်းသော စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုဖြစ်ရမည်၊ အကြောင်းမှာ ဤဖြစ်ရပ်ပြီးနောက်၊ ဗာလံ၏ဖြစ်ရပ်၊ ဣသရေလလူများ၏ ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုနှင့် အပြစ်ပေးခံရမှု၊ လူဦးရေစာရင်းကောက်ယူမှုတို့ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ ဤအားလုံးသည် ထွက်မြောက်ရာ နှစ်ပေါင်း ၄၀ မြောက်နှစ်၏ ဆယ်တစ်လမြောက်လ၏ ပထမရက်မတိုင်မီ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မောရှေသည် သူ၏နောက်ဆုံးမိန့်ခွန်းများကို စတင်ခဲ့ပြီး၊ ဣသရေလလူများ၏ အတိတ်အတွေ့အကြုံများကို ပြန်လည်ပြောပြပြီး ၎င်းတို့၏ အနာဂတ်လမ်းစဉ်အတွက် ဆုံးမသွန်သင်ခဲ့သည် (တရားဟောရာ ၁:၃–၅)။ ထို့နောက် မောရှေသေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ဒသမလမြောက်လအစတွင် ဖြစ်နိုင်သည်၊ အကြောင်းမှာ သူအတွက် ၃၀ ရက်ကြာ ဝမ်းနည်းခြင်းပြုပြီးနောက် (တရားဟောရာ ၃၄:၅–၈)၊ ဣသရေလလူများသည် ပထမလမြောက်လ၏ ပထမရက်များတွင် ဆက်လက်ခရီးဆက်ခဲ့ပြီး၊ ယော်ဒန်မြစ်ကို လတစ်လမြောက်ရက်နှင့် ၁၀ ရက်မြောက်ရက်တွင် ဖြတ်ကူးခဲ့သည် (ယောရှု ၄:၁၉)။ ဤကာနာန်ပြည်သို့ဝင်ရောက်မှုသည် လတစ်လမြောက်ရက်နှင့် ၁၀ ရက်မြောက်ရက်တွင်ဖြစ်ပြီး၊ ပသခါပွဲကို ၁၄ ရက်မြောက်ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်မှာ ထွက်မြောက်ရာ နှစ်ပေါင်း ၄၁ မြောက်နှစ်တွင် ဖြစ်သည် (အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၁၈၇ တွင် ဖြစ်ရပ်များစာရင်းကို ကြည့်ပါ)။ ထို့ကြောင့် လှည့်လည်သွားလာမှုကာလသည် နှစ်ပေါင်း ၄၀ ပြည့်စုံသော ကာလဖြစ်ပြီး၊ အဲဂုတ္တုပြည်မှ ညသန်းခေါင်ယံ၌ လွတ်မြောက်ခြင်းမှစတင်ကာ၊ ပထမလမြောက်လ၏ ၁၅ ရက်မြောက်ရက်တွင် ကာနာန်ပြည်တွင် ပထမပသခါပွဲကျင်းပခြင်းအထိ၊ ယော်ဒန်မြစ်ဖြတ်ကူးပြီးနောက် ထွက်မြောက်ရာ နှစ်ပေါင်း ၄၁ မြောက်နှစ်တွင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် မြစ်ဖြတ်ကူးမှုမတိုင်မီ အမိုရိလူမျိုးနယ်မြေကို သိမ်းပိုက်ခြင်းသည် နှစ်ပေါင်း ၄၀ မြောက်နှစ်၏ ဒုတိယသက္ကရာဇ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

I. The Conquest of Canaan

The Territory East of the Jordan.—When the hosts of Israel turned finally from Kadesh toward the Promised Land they came to Mt. Hor, where Aaron died and where they mourned for him 30 days (Num. 20:22–29). The date of his death was the 1st day of the 5th month, in the 40th year of the Exodus (Num. 33:38). Thus, presumably, they did not leave Mt. Hor until the beginning of the 6th month. After several stops they reached the territory of Sihon, king of the Amorites, east of the Jordan and the Dead Sea. Being refused passage, they conquered Sihon’s land from the Arnon to the Jabbok. They also took the territory north of the Jabbok, that is, Gilead and Bashan (Num. 21:21–35), and then returned to camp east of the Jordan opposite Jericho. This must have been a short campaign, because after this occurred the incident of Balaam, the idolatry and punishment of the Israelites, and the numbering of the people, all before the 1st day of the 11th month of the 40th year, when Moses began his final discourses, recounting to Israel their past experiences and admonishing them as to their future course (Deut. 1:3–5). Then Moses died, probably about the beginning of the 12th month, for after mourning for him 30 days (Deut. 34:5–8) the Israelites proceeded on their way, in the first days of the first month, and crossed the Jordan on the 10th of the month (Joshua 4:19). This entry into Canaan on the 10th, and the observance of the Passover on the 14th, were obviously in the 41st year of the Exodus (see list of events in Vol. I, p. 187). Thus the period of the wanderings was one of 40 full years, extending from the midnight deliverance from Egypt on the 15th of the 1st month in the 1st year of the period, to the first Passover in the land of Canaan, following the crossing of the Jordan in the 41st year. But the conquest of Amorite territory before crossing the river occurred in the second half of the 40th year.

 

ဤနောက်ဆုံးရက်စွဲသည် အရေးကြီးသည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် ထွက်မြောက်ရာနှင့်ဆက်စပ်ပြီး ကာနာန်ပြည်သို့ ဝင်ရောက်မှု၏ ရက်စွဲကို သတ်မှတ်ပေးပြီး၊ စီဟုန်၏ ဟေရှဘုန်မြို့နှင့် ၎င်း၏ပတ်ဝန်းကျင်နယ်မြေကို သိမ်းပိုက်မှုမှ စတင်ရေတွက်သည့် တရားသူကြီးများခေတ်တွင် ယိဖသာ၏ ၃၀၀ နှစ်ကို အမှတ်အသားပြုသည့် အချက်တစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးသည်။

This last date is important because it establishes, in relation to the Exodus, the date of the entry into Canaan, and pegs down a landmark from which a period is reckoned in the time of the judges—Jephthah’s 300 years from the occupation of Sihon’s city of Heshbon and its surrounding territory.

 

ကာနာန်ပြည်သိမ်းပိုက်ခြင်း—ထို့ကြောင့်၊ ဤထွက်မြောက်ရာရေတွက်မှုအရ၊ နှစ်ပေါင်း ၄၁ မြောက်နှစ်တွင်၊ ယောရှုသည် မြစ်အနောက်ဘက်ရှိ နယ်မြေကို အောင်နိုင်ရန် ဣသရေလလူမျိုးစစ်တပ်များကို ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး စစ်ဆင်ရေးများစွာကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သူ၏တပ်ဖွဲ့များတွင် အမိုရိလူမျိုးထံမှ မကြာသေးမီက သိမ်းပိုက်ခဲ့သော ယော်ဒန်မြစ်အရှေ့ဘက်နယ်မြေတွင် အခြေချမည့် အနွယ်များမှ တပ်ဖွဲ့တစ်ခုပါဝင်ခဲ့သည်။ ဤစစ်ပွဲအတွင်း နယ်မြေကို လုံးဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းမရှိပါ၊ အကြောင်းမှာ ဣသရေလလူများသည် ခိုင်ခံ့သော မြို့များစွာ၏ နေထိုင်သူများကို နှင်ထုတ်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပြီး၊ ပထမစစ်ဆင်ရေးများတွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သော နယ်မြေများစွာကိုလည်း အပြီးသတ်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ သို့သော်၊ ဣသရေလလူများ၏ အခြေချနေထိုင်မှုကို ဆန့်ကျင်သည့် အတိုက်အခံများကို ရပ်တန့်ရန် နယ်မြေကို လုံလောက်စွာ အောင်နိုင်ခဲ့သည်။ “ယောရှုသည် တစ်ပြည်လုံးကို သိမ်းပိုက်ခဲ့” ပြီး “စစ်ပွဲမှ နယ်မြေသည် အနားယူခဲ့သည်” (ယောရှု ၁၁:၂၃) ဟုဆိုသော်လည်း၊ သူသည် ဣသရေလလူများအား “သိမ်းပိုက်ရန် နယ်မြေများစွာ ကျန်ရှိသေးသည်” (အခန်း ၁၃:၁) ဟု ပြောခဲ့သည်။ လက်နက်ကိုင်ဆန့်ကျင်မှုကို အဆုံးသတ်ပြီး အနွယ်များအား နယ်မြေခွဲဝေပေးခြင်းသည် တစ်ပြည်လုံးကို လုံးဝသိမ်းပိုက်ခြင်းနှင့် မတူညီပါ။ ၎င်းသည် ဒါဝိဒ်၏ ခေတ်အထိ အပြည့်အဝပြီးမြောက်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ သို့သော် ပထမအဆင့်ကို နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ပြီးမြောက်ခဲ့သည်။

The Conquest of Canaan Proper.—In the 41st year, then, according to this Exodus reckoning, Joshua led the armies of Israel in several campaigns to subdue the land west of the river. His forces included a contingent from the tribes that were to settle in the Transjordan territory recently won from the Amorites. The land was not completely conquered during this war, for the Israelites could not drive out the inhabitants of many of the strongly fortified cities, and many of those conquered in the first campaigns were not held permanently. Yet the country was subdued sufficiently to halt opposition to the settlement of the Israelites. Even after “Joshua took the whole land,” and “the land rested from war” (Joshua 11:23), he told the Israelites that “there remaineth yet very much land to be possessed” (ch. 13:1). Ending the armed opposition and allotting the land to the tribes was not the same thing as actually possessing the whole land; this was not accomplished fully until the time of David. But the first stage was completed in the matter of a few years.

 

ဂိလဂလ်နှင့် ရှိလောတွင် စည်းဝေးမှုများ—နယ်မြေအများစုကို ခွဲဝေပြီးစီးပြီးနောက်၊ ဣသရေလလူများသည် ပသခါပွဲကို ပထမဆုံးကျင်းပခဲ့ပြီး တဲတော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သော ဂိလဂလ်တွင် စည်းဝေးခဲ့သည်။ ဤအခါသမယတွင်၊ အသက်ကြီးရင့်သော ကာလပ်သည် ဟေဗြုန်ဒေသကို သူ၏ နယ်မြေခွဲဝေမှုအဖြစ် တောင်းခံခဲ့သည် (ယောရှု ၁၄:၆–၁၅)။ သူသည် ကဒေရှ-ဗာနယမှ သူလျှိုများနှင့်အတူ သွားခဲ့စဉ် (ထွက်မြောက်ရာ ဒုတိယနှစ်တွင်) အသက် ၄၀ ရှိခဲ့ပြီး၊ ယခုအခါ အသက် ၈၅ နှစ်ရှိပြီဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဤအခါသမယသည် ထွက်မြောက်ရာမှ နှစ်ပေါင်း ၄၆ သို့မဟုတ် ၄၇ မြောက်နှစ်တွင် ဖြစ်သည်။ ယော်ဒန်မြစ်အရှေ့ဘက်ရှိ ပထမစစ်ဆင်ရေးများသည် နှစ်ပေါင်း ၄၀ မြောက်နှစ်တွင် စတင်ခဲ့သောကြောင့်၊ ဤသည်မှာ ကာနာန်ပြည်စစ်ပွဲများသည် ခြောက်နှစ်မှ ခုနှစ်နှစ်ကြာ ကြာမြင့်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ နယ်မြေကို ထပ်မံခွဲဝေခြင်း (အခန်း ၁၅–၁၇) ပြီးနောက်၊ ရှိလောတွင် တဲတော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည် (အခန်း ၁၈:၁)။ ဤဖြစ်ရပ်သည် အခန်း ၁၄:၆ တွင်ဖော်ပြထားသော ဂိလဂလ်တွင် စည်းဝေးမှုပြီးနောက် ချက်ချင်းဖြစ်ပွားခဲ့ပါက၊ ၎င်းသည် ခုနှစ်နှစ်ကြာ စစ်ပွဲပြီးနောက် မကြာမီဖြစ်သည်။

The Assemblies at Gilgal and Shiloh.—After the division of most of the land had been completed, the Israelites assembled at Gilgal, where the Passover had first been observed and the tabernacle had been set up. On this occasion the aged Caleb asked for the region of Hebron as his allotment of territory (Joshua 14:6–15). He stated that he was 40 years old when he went with the spies from Kadesh-barnea (in the second year of the Exodus), and that now he was 85 years old. This occasion was therefore in the 46th or 47th year from the Exodus. Since the first campaigns east of the Jordan began in the 40th year, this would make the wars of Canaan last six or seven years. Further distribution of the land by lot (chs. 15–17) was followed by the setting up of the tabernacle at Shiloh (ch. 18:1). If this took place immediately after the assembly at Gilgal mentioned in ch. 14:6, it was soon after the seven-year war.

 

ဤဝေဖန်ချက်သည် ဟေဗြဲဘုရင်များ၏ ရက်စွဲသတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုပြီး၊ ရှောလမုန်၏ စတုတ္ထနှစ်၏ နွေဦးကို ဘီစီ ၉၆၆ တွင် ထားရှိပြီး၊ ထွက်မြောက်ရာမှ နှစ်ပေါင်း ၄၈၀ မြောက်နှစ်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်၊ ထွက်မြောက်ရာသည် ၎င်းမတိုင်မီ နှစ်ပေါင်း ၄၇၉ နှစ်ဖြစ်သော ဘီစီ ၁၄၄၅ တွင် ဖြစ်သည်၊ ထို့ကြောင့် ဟေရှဘုန်နှင့် အခြားအမိုရိလူမျိုးနယ်မြေကို ဘီစီ ၁၄၀၆ နှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး၊ ယော်ဒန်မြစ်ကို ဘီစီ ၁၄၀၅ တွင် ဖြတ်ကူးခဲ့ပြီး၊ ကာနာန်ပြည်စစ်ပွဲပြီးနောက် ဂိလဂလ်တွင် စည်းဝေးမှုသည် ဘီစီ ၁၄၀၀ သို့မဟုတ် ၁၃၉၉ တွင် ဖြစ်သည်။

This commentary uses a dating of the Hebrew kings that puts the spring of Solomon’s year 4 in 966 b.c., in the 480th year from the Exodus. Then the Exodus, in the 1st year of that period, 479 years earlier, was in 1445 b.c., and thus the conquest of Heshbon and the other Amorite territory late in 1406, the crossing of the Jordan in the spring of 1405, and the gathering at Gilgal after the war in Canaan, in 1400 or 1399.

 

ဤနောက်ဆုံးရက်စွဲ၏ မသေချာမှုသည် ကာလပ်သည် သူ၏အသက် ၈၅ နှစ်ကို နွေဦးမှရေတွက်သည်ဖြစ်စေ၊ ဆောင်းဦးမှရေတွက်သည်ဖြစ်စေ ဆိုသည့်မေးခွန်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ သူသည် ထွက်မြောက်ရာ၏ နှစ်များကို အထူးသဖြင့် ရည်ညွှန်းခြင်းမပြုခဲ့ဘဲ၊ သူ၏ကိုယ်ပိုင်အသက်ကို ရေတွက်ခဲ့သည်။ ထွက်မြောက်ရာကို ခေတ်ကာလတစ်ခုအဖြစ် ရေတွက်ခြင်းကို မောရှေအသုံးပြုခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းသည် ရက်စွဲသတ်မှတ်ရန်နည်းလမ်းအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိမနေဟု ထင်ရသည်၊ ရှောလမုန်၏ စတုတ္ထနှစ် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၆:၁) ကိစ္စမှလွဲ၍ ဖြစ်သည်။ လများကို အမြဲတမ်း အာဘိဗ် (နောက်ပိုင်းတွင် နိစန်ဟုခေါ်သည်) မှ နံပါတ်ပေးထားသော်လည်း၊ နှစ်များကို ယေဘုယျအားဖြင့် ဆောင်းဦးမှ ရေတွက်ခဲ့သည် (စာမျက်နှာ ၁၀၉၊ ၁၁၀ ကို ကြည့်ပါ)။ ဂိလဂလ်တွင် စည်းဝေးမှုသည် ပုံမှန်ပွဲတော်တစ်ခုတွင် ဖြစ်နိုင်သည်မှာ၊ ဘီစီ ၁၄၀၀ ၏ တဲများပွဲတော်တွင်ဖြစ်စေ၊ ဘီစီ ၁၃၉၉ ၏ ပသခါပွဲတွင်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ဘီစီ ၁၃၉၉ ၏ တဲများပွဲတော်တွင်ဖြစ်စေ ဖြစ်နိုင်သည်။

The uncertainty in this last date stems from the question of whether Caleb, in speaking of his age as 85, counted the years from the spring or the fall; he did not specifically refer to the years of the Exodus, but was reckoning his own age. The Exodus reckoning, as an era, was used by Moses, but it does not seem to have survived as a means of dating, except in the case of Solomon’s 4th year (1 Kings 6:1). Although the months were always numbered from Abib (later called Nisan), in the spring, the years were generally reckoned from the fall (see pp. 109, 110). The gathering at Gilgal, presumably at a regular feast, could have been at the Feast of Tabernacles in 1400 b.c., the Passover in 1399, or the Feast of Tabernacles in 1399.

 

ဤဂိလဂလ်တွင် စည်းဝေးမှုပြီးနောက်၊ တဲတော်ကို ရှိလောသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည် (ယောရှု ၁၈:၁)၊ ထိုတွင် ကျန်ရှိသော အနွယ်များအတွက် နယ်မြေကို နောက်ဆုံးခွဲဝေပေးခဲ့သည်။ ဂိလဂလ်တွင် စည်းဝေးမှုနှင့် ရှိလောတွင် စည်းဝေးမှုအကြား ကြားကာလကို ညွှန်ပြချက်မရှိပါ။ တဲတော်ကို ဘီစီ ၁၄၀၀ ထက် စောလျင်မပြောင်းရွှေ့ခဲ့ဘဲ၊ ဘီစီ ၁၃၉၉ ထက် များစွာနောက်ကျမည်မဟုတ်ဟု ယူဆရသည်။

Following this meeting at Gilgal, the tabernacle was moved to Shiloh (Joshua 18:1), where the final allotment of territory was made to the remaining tribes. There is no indication of the interval between the meeting at Gilgal and the one at Shiloh. The tabernacle was moved not earlier than 1400, and presumably not much later than 1399.

 

ယောရှု၏ သေဆုံးမှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲ ဖောက်ပြန်မှု—နောက်ထပ်ခေတ်ကာလဆိုင်ရာ အချက်တစ်ခုမှာ ယောရှုသေဆုံးမှုဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် မသေချာသော အချက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ သူ၏အသက်သည် ၁၁၀ နှစ်ရှိသည် (ယောရှု ၂၄:၂၉)။ စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ပြီးနောက် “ရက်များစွာ” ကြာသောအခါ၊ ယောရှုသည် လူများကို စုရုံးပြီး၊ “ကြည့်ရှုလော့၊ ငါသည် သင်တို့အတွက် … သင်တို့၏ အနွယ်များအတွက် အမွေကို ခွဲဝေပေးခဲ့ပြီ” (ယောရှု ၂၃:၄) ဟု ပြောကာ၊ “ကြည့်ရှုလော့၊ ယနေ့ငါသည် မြေကြီးအားလုံး၏ လမ်းကို သွားနေပြီ” (အခန်း ၂၃:၁၄) ဟု နှုတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ဤဖြစ်ရပ်သည် ဂိလဂလ်နှင့် ရှိလောတွင် နယ်မြေခွဲဝေပြီးနောက် မကြာမီဖြစ်ပွားခဲ့ပါက၊ ယောရှုသည် ကာလပ်အသက် ၈၅ နှစ်ရှိစဉ် အသက် ၁၁၀ နှစ်နီးပါးရှိခဲ့ပြီး၊ သူလျှိုများထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် ဆောင်ရွက်စဉ် အသက် ၆၅ နှစ်ခန့်ရှိခဲ့ပြီး၊ ဣသရေလလူများကို ကာနာန်ပြည်သို့ ဦးဆောင်စဉ် အသက်ရာနှစ်ကျော်ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်၊ သူသည် ကာလပ်၏ အသက်ခန့်မျှရှိခဲ့ပါက၊ သူ၏သေဆုံးမှုသည် စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ပြီး ၂၅ နှစ်အကြာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်၊ ကာနာန်ပြည်သို့ ဝင်ရောက်မှုနှင့် ပထမတရားသူကြီးအကြား ကာလသည် မသေချာမှုများစွာရှိသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ ယောရှု၏ သေဆုံးမှုနောက်ပိုင်း ပထမတရားသူကြီးများမတိုင်မီ သိသာထင်ရှားသော ကာလတစ်ခုကို ခွင့်ပြုရမည်ဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမှာ ယောရှု၏ မျိုးဆက်နောက်ဆက်တွဲ ဖောက်ပြန်မှုပြီးနောက်မှ ဖိနှိပ်မှုများ စတင်ခဲ့ပြီး၊ တရားသူကြီးများကို ဣသရေလလူများကို ကယ်တင်ရန် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဖောက်ပြန်မှုသည် အလွန်လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည် (မောရှေ၏ မြေးဖြစ်နိုင်သူ၏ သက်တမ်းအတွင်း အခြေအနေများအတွက် တရားသူကြီးမှတ်တမ်း ၁၈:၃၀ ကို ကြည့်ပါ)၊ သို့သော် ယောရှု၏ ငယ်ရွယ်သော သက်တူမျိုးဆက်များ သေဆုံးသွားရန် အနည်းဆုံး ဆယ်စုနှစ်များစွာ ကြာမြင့်ခဲ့ရမည်။ “ထိုမျိုးဆက်အားလုံးသည် ၎င်းတို့၏ ဘိုးဘေးများထံသို့ စုရုံးခံခဲ့ရပြီး၊ ၎င်းတို့နောက်တွင် ထမြောက်လာသော နောက်မျိုးဆက်သည် ထာဝရဘုရားကို မသိခဲ့သလို၊ ဣသရေလအတွက် ပြုခဲ့သော အမှုတော်များကိုလည်း မသိခဲ့ပါ” ဟူသောအခါ၊ “ဣသရေလလူများသည် မကောင်းမှုကို ပြုခဲ့ပြီး” ၎င်းတို့၏ ဘိုးဘေးများ၏ ဘုရားကို စွန့်ပစ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ထာဝရဘုရားသည် ၎င်းတို့ကို ၎င်းတို့၏ ရန်သူများလက်သို့ အပ်နှံခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက် တရားသူကြီးများကို ခန့်အပ်ကာ ၎င်းတို့ကို ထပ်ကျော့ကယ်တင်ပြီး ဘုရားကိုးကွယ်မှုသို့ ပြန်လည်ဦးတည်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည် (အခန်း ၂:၁၀–၁၆ ကို ကြည့်ပါ)။

Joshua’s Death and the Ensuing Apostasy.—The next chronological item, an uncertain one, is the death of Joshua at the age of 110 (Joshua 24:29). It was “many days” after the end of the war that Joshua called the people together, and told them, “Behold, I have divided unto you … an inheritance for your tribes” (Joshua 23:4), and bade them farewell with, “Behold, this day I am going the way of all the earth” (v. 14). If this was soon after thedivision of the land at Gilgal and Shiloh, then Joshua was nearing 110 years of age at the time Caleb was 85, was about 65 when he acted as one of the 12 spies, and was a centenarian when he led the Israelites into Canaan. If, however, he was about Caleb’s age, his death took place 25 years after the end of the war. Thus the interval between the entry into Canaan and the first judge has a wide margin of uncertainty. In either case, we must allow a considerable period after Joshua’s death before the first judges, for it was after the apostasy of the generation that succeeded Joshua that the oppressions began, and the judges were raised up to deliver the Israelites. Apostasy was appallingly rapid (see on Judges 18:30 for the conditions in the lifetime of a possible grandson of Moses), but it must have taken at least several decades for the younger contemporaries of Joshua to die out. It was after “all that generation were gathered unto their fathers: and there arose another generation after them, which knew not the Lord, nor yet the works which he had done for Israel,” that “the children of Israel did evil” and forsook the God of their fathers, so that the Lord delivered them into the hands of their enemies, and then raised up judges who repeatedly delivered them and sought to bring them back to the worship of God (see ch. 2:10–16).

 

 

II. တရားသူကြီးများခေတ်

တရားသူကြီးများခေတ်၏ အချိန်ကာလသည် ဖြစ်ရပ်များအားလုံးကို ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်သည့်အတိုင်း စီစဉ်ရန်ကြိုးစားပါက ပြဿနာများရှိသည်။ ဂဏန်းများကို သံသယဝင်ရန်မလိုအပ်သော်လည်း၊ ၎င်းတို့ကို ယောရှုအုပ်စုနှင့်ဆက်စပ်ဖြစ်ရပ်များနှင့် ပထမဆမ်မြူရယ်၏အစတွင်ဖော်ပြထားသည့် ဖြစ်ရပ်များနှင့် ညှိနှိုင်းရန်ပြဿနာသည် အမျိုးမျိုးသော ထင်မြင်ယူဆချက်များနှင့် ဖြေရှင်းနည်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ မှတ်တမ်းသည် အလွန်အကျဉ်းချုပ်ထားသောကြောင့် တရားသူကြီးအသီးသီးနှင့် အကြားကာလဖိနှိပ်မှုများ၏ ဆက်ဆံရေးနှင့်ပတ်သက်သည့် အချက်အလက်အားလုံးကို ကျွန်ုပ်တို့မရရှိခဲ့ပါ။ တရားသူကြီးတစ်ဦး၏ဇာတ်လမ်းကို တစ်ချိန်တည်းတွင် နယ်မြေအခြားတစ်နေရာ၌ အခြားတရားသူကြီးရှိခဲ့သည်ဟု အရိပ်အမြွက်မပြဘဲ ပြောပြထားသော်လည်း၊ တစ်ချိန်တည်းတွင် တရားသူကြီးများရှိနိုင်သည့် ဖြစ်နိုင်ခြေကို ဖယ်ထုတ်ရန်မလိုအပ်ပါ။

II. The Period of the Judges

The chronology of the period of the judges presents problems if we attempt to place all the events in consecutive order. There is no need to doubt the figures, but the problem of harmonizing them with the events described in the end of the book of Joshua and the beginning of 1 Samuel has given rise to varying opinions and solutions. The account is so abbreviated that we do not have all the facts concerning the relationship between the various judges and the intervening periods of oppression. The fact that the story of one judge is told without a hint that there was any other judge in another part of the land at the same time does not rule out the possibility of contemporary judges.

 

တရားသူကြီးစာအုပ်၏ အချက်အလက်များ—တရားသူကြီးစာအုပ်၏ ရေးသားသူသည် ၎င်း၏ခေတ်ကာလ၏ သမိုင်းအသေးစိတ်အားလုံးကို ပေးရန်ရည်ရွယ်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ ၎င်း၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဣသရေလလူမျိုးများသည် ဘုရားသခင်ကို ထပ်တလဲလဲစွန့်လွှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ရန်သူများလက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရကာ ထို့နောက်တွင် ကယ်တင်ခံရပြီး နောက်ထပ်အခွင့်အရေးတစ်ခုရရှိခဲ့သည်ကို ပြသရန်ဖြစ်သည်။ ဤဖြစ်ရပ်များသည် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် နိုင်ငံ၏ မတူညီသောနေရာများတွင် တစ်ချိန်တည်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဖြစ်စေ၊ စာအုပ်၏သင်ခန်းစာနှင့် မသက်ဆိုင်သောကြောင့် ရေးသားသူသည် အချိန်ကာလဆိုင်ရာ အသေးစိတ်အချက်အလက်အားလုံးကို မပေးခဲ့ပါ။ သို့သော်လည်း ၎င်းသည် တရားသူကြီးတစ်ဦးစီ၏ နှစ်အရေအတွက်နှင့် ဖိနှိပ်မှုကာလများကို ဂရုတစိုက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ၎င်းတို့ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။

The Data of the Book of Judges.—The writer of Judges did not set out to give all the details of the history of his period; his purpose was to show how the Israelites repeatedly forsook God and fell a prey to their enemies, were in turn rescued and given another opportunity. Whether these events happened successively or contemporaneously in different sections of the country had no bearing on the lesson of the book, and so the writer did not supply all the details of the timing, although he preserved carefully the number of years of each judge and of the periods of oppression. They are given as follows: ယောရှုနှင့် သူ့ထက်အသက်ရှည်သော အကြီးအကဲများ
အိပ် နှစ်
အခန်း ၂:၇

ကုရှန်-ရိရှသာင်အောက်တွင် ဖိနှိပ်မှု
၈ နှစ်
အခန်း ၃:၈

ဩသံယေလအားဖြင့် ကယ်တင်ခြင်း၊ ပြည်သည် အနားယူသည်
၄၀ နှစ်
အခန်း ၃:၁၁

မောဘဘုရင် ဧဂလုန်အောက်တွင် ဖိနှိပ်မှု
၁၈ နှစ်
အခန်း ၃:၁၄

ဧဟုဒ်အားဖြင့် ကယ်တင်ခြင်း၊ ပြည်သည် အနားယူသည်
၈၀ နှစ်
အခန်း ၃:၃၀

ယာဘိန်နှင့် ကာနာန်လူမျိုးများအောက်တွင် ဖိနှိပ်မှု
၂၀ နှစ်
အခန်း ၄:၃

ဒေဗိုရာအားဖြင့် ကယ်တင်ခြင်း၊ ပြည်သည် အနားယူသည်
၄၀ နှစ်
အခန်း ၅:၃၁

မိဒျန်လူမျိုးများအောက်တွင် ဖိနှိပ်မှု
၇ နှစ်
အခန်း ၆:၁

ဂိဒေါင်အားဖြင့် ကယ်တင်ခြင်း၊ ပြည်သည် အနားယူသည်
၄၀ နှစ်
အခန်း ၈:၂၈

အဘိမလက်သည် ဣသရေလကို အုပ်စိုးသည်
၃ နှစ်
အခန်း ၉:၂၂

တိုလသည် ဣသရေလကို အုပ်ချုပ်သည်
၂၃ နှစ်
အခန်း ၁၀:၂

ယာဣရ်သည် ဣသရေလကို အုပ်ချုပ်သည်
၂၂ နှစ်
အခန်း ၁၀:၃

အမ္မုန်လူမျိုးများနှင့် ဖိလိတ္တိလူမျိုးများအောက်တွင် ဖိနှိပ်မှု
၁၈ နှစ်
အခန်း ၁၀:၇, ၈

ယိဖသဖအားဖြင့် ကယ်တင်ခြင်း
၆ နှစ်
အခန်း ၁၂:၇

ဣဇဗန်သည် ဣသရေလကို အုပ်ချုပ်သည်
၇ နှစ်
အခန်း ၁၂:၉

ဧလုန်သည် ဣသရေလကို အုပ်ချုပ်သည်
၁၀ နှစ်
အခန်း ၁၂:၁၁

အဗဒုန်သည် ဣသရေလကို အုပ်ချုပ်သည်
၈ နှစ်
အခန်း ၁၂:၁၄

ဖိလိတ္တိလူမျိုးများအောက်တွင် ဖိနှိပ်မှု
၄၀ နှစ်
အခန်း ၁၃:၁

ရှံဆုန်သည် ဣသရေလကို အုပ်ချုပ်သည်
၂၀ နှစ်
အခန်း ၁၅:၂၀

စုစုပေါင်း ၄၁၀ နှစ်နှင့် အိပ် နှစ်

 

 

Joshua and the elders that outlived him

 

x years

 

ch.   2:7

 

Oppression under Cushan–rishathaim

 

  8  “

 

 “     3:8

 

Deliverance by Othniel; the land rests

 

40  “

 

 “     3:11

 

Oppression by Eglon of Moab

 

18  “

 

 “     3:14

 

Deliverance by Ehud; the land rests

 

80  “

 

 “     3:30

 

Oppression by Jabin and the Canaanites

 

20  “

 

 “     4:3

 

Deliverance by Deborah; the land rests

 

40  “

 

 “     5:31

 

Oppression by the Midianites

 

  7  “

 

 “     6:1

 

Deliverance by Gideon; the land rests

 

40  “

 

 “     8:28

 

Abimelech reigns over Israel

 

  3  “

 

 “     9:22

 

Tola judges Israel

 

23  “

 

 “   10:2

 

Jair judges Israel

 

22  “

 

 “   10:3

 

Oppression by the Ammonites (and Philistines)

 

18  “

 

 “   10:7, 8

 

Deliverance by Jephthah

 

  6  “

 

 “   12:7

 

Ibzan judges Israel

 

  7  “

 

 “   12:9

 

Elon judges Israel

 

10  “

 

 “   12:11

 

Abdon judges Israel

 

  8  “

 

 “   12:14

 

Oppression by the Philistines

 

40  “

 

 “   13:1

 

Samson judges Israel

 

20  “

 

 “   15:20

 

 

 

410 plus x

 

 

 

 

 

အိပ်စ်နှစ်များသည် မသိရှိရသောကာလကို ကိုယ်စားပြုပြီး၊ ဣသရေလလူမျိုးများသည် “ယောရှုနေ့ရက်အားလုံးနှင့် ယောရှုထက်အသက်ရှည်သော အကြီးအကဲများ၏ နေ့ရက်အားလုံးတွင် ထာဝရဘုရားကို ဝတ်ပြုခဲ့” (တရားသူကြီး ၂:၇) ကာလဖြစ်ပြီး၊ ထို့နောက် ဘုရားသခင်ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။ ပထမဖိနှိပ်မှုမတိုင်မီရှိ အိပ်စ်နှစ်များကို ဖယ်ထားလျှင်ပင်၊ ယိဖသပြောသော အမ္မုန်လူမျိုး၏ ၁၈ နှစ်ကျူးကျော်မှုအဆုံးအထိ စုစုပေါင်း ၃၁၉ နှစ်ရှိသည်။ ဤ ၃၁၉ နှစ်နှင့် အိပ်စ်သည် ၃၅၀ နှစ်သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ဖြစ်နိုင်သည်။ တရားသူကြီးများနှင့် ဖိနှိပ်မှုကာလများ၏ စုစုပေါင်းနှစ်ပေါင်း ၄၁၀ နှစ်နှင့် အိပ်စ်သည် ၄၅၀ နှစ်ထက် ပိုများဖွယ်ရှိသည်။ ဤကာလများအားလုံးသည် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းမဟုတ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။

The x years represent the unknown period, probably several decades, during which the Israelites “served the Lord all the days of Joshua, and all the days of the elders that outlived Joshua” (Judges 2:7), and then apostatized. Even leaving out the x years preceding the first oppression, we have a total of 319 years to the end of the 18 years of Ammonite invasion, which Jephthah spoke of as 300 years. This 319 plus x may well be 350 or more; and the total of 410 plus x for the whole sum of the years of the judges and the intervening periods of oppression is probably more than 450. Evidently not all these periods were successive.

 

အချို့ကာလများထပ်နေသည်—မှတ်တမ်းသည် တရားသူကြီးအချို့၏ အုပ်ချုပ်မှုနှင့် ဖိနှိပ်မှုကာလများသည် ထပ်နေကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားသည်။ ရှံဆုန်၏ ၂၀ နှစ်သည် ဖိလိတ္တိလူမျိုး၏ ၄၀ နှစ်ဖိနှိပ်မှုအတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။ အကြောင်းမှာ “သူသည် ဖိလိတ္တိလူမျိုးများ၏ နေ့ရက်များတွင် ဣသရေလကို ၂၀ နှစ်တရားစီရင်ခဲ့သည်” (တရားသူကြီး ၁၅:၂၀)။ ထို့ပြင်၊ ဖိလိတ္တိလူမျိုးများသည် ဣသရေလကို ၄၀ နှစ်ဖိနှိပ်ခဲ့သည်ဟူသော ဖော်ပြချက်နှင့်ဆက်စပ်၍ (အခန်း ၁၃:၁)၊ ရှံဆုန်သည် “ဖိလိတ္တိလူမျိုး၏လက်မှ ဣသရေလကို ကယ်တင်ရန် စတင်မည်” (အခန်း ၁၃:၅) ဟု ကြိုတင်ဟောပြောခံခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ရှံဆုန်၏ ၂၀ နှစ်သည် ၄၀ နှစ်အတွင်း ပါဝင်ပါက၊ စုစုပေါင်း ၄၁၀ နှစ်နှင့် အိပ်စ်မှ ၃၉၀ နှစ်နှင့် အိပ်စ်သို့ လျော့သွားသည်။

Some Periods Overlap.—The record clearly indicates an overlapping of some of these judgeships and servitudes. The 20 years of Samson fell within the 40 years of Philistine oppression, for “he judged Israel in the days of the Philistines twenty years” (Judges 15:20). Further, in connection with the statement that the Philistines oppressed Israel 40 years (ch. 13:1), it was foretold that Samson would only “begin to deliver Israel out of the hand of the Philistines” (v. 5). If, then, Samson’s 20 years are part of the 40, the total is reduced from 410 plus x to 390 plus x.

 

သို့သော် ဖိလိတ္တိလူမျိုး၏ ၄၀ နှစ်ဖိနှိပ်မှုသည် အမ္မုန်လူမျိုး၏ ၁၈ နှစ်ကျွန်ခံမှုနှင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း တစ်ချိန်တည်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပုံရသည်။ အကြောင်းမှာ “ထာဝရဘုရား၏ အမျက်တော်သည် ဣသရေလအပေါ်၌ ပြင်းထန်စွာထွက်ပြီး၊ ဖိလိတ္တိလူမျိုးနှင့် အမ္မုန်လူမျိုးတို့၏လက်သို့ ရောင်းစေတော်မူသည်” (အခန်း ၁၀:၇) ဟု ဆိုထားသည်။ ထို့နောက် အမ္မုန်လူမျိုး၏ ဖိနှိပ်မှုနှင့် ယိဖသဖြင့် ကယ်တင်ခြင်းအကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည် (အခန်း ၁၀:၈ မှ ၁၂:၇)။ ထို့နောက် ၎င်းနောက်ဆက်တွဲအုပ်ချုပ်သော တရားသူကြီးသုံးဦး၏ ဖော်ပြချက်ကို ဆက်လက်ဖော်ပြထားပြီး၊ ၎င်းတို့သည် အရေးမပါသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုကာလစုစုပေါင်း ၂၅ နှစ်သာရှိသည် (အခန်း ၁၂:၈–၁၅)။ ထို့နောက် အခန်း ၁၃ သည် ဖိလိတ္တိလူမျိုး၏ ၄၀ နှစ်ဖိနှိပ်မှုသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိပြီး၊ ရှံဆုန်၏ဘဝနှင့် ၎င်းသည် ဖိလိတ္တိလူမျိုးမှ ဣသရေလကို “စတင်ကယ်တင်ပုံ” ကို ပြန်လည်ဖော်ပြသည်။ ထို့ကြောင့် ကျမ်းစာသည် ဖိလိတ္တိလူမျိုး၏ ဖိနှိပ်မှုနှင့် အမ္မုန်လူမျိုး၏ ဖိနှိပ်မှုသည် တစ်ချိန်တည်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ အမ္မုန်လူမျိုးများသည် ယော်ဒန်မြစ်အရှေ့ဘက်ရှိ တောကန္တာရနှင့် နီးသော ယော်ဒန်မြစ်အလွန်ရှိ မြေပြန့်တွင်နေထိုင်ကြပြီး၊ ဣသရေလ၏ အရှေ့ဘက်မျိုးနွယ်များအပေါ် (ဂဒ်၊ ရုဗင်၊ နှင့် မနာရှဲမျိုးနွယ်တစ်ဝက်သည် ယော်ဒန်မြစ်အရှေ့ဘက်တွင် နေထိုင်သည်) ၁၈ နှစ်ကြာ လုယက်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ၎င်းတို့သည် ယော်ဒန်မြစ်အနောက်ဘက်ရှိ ယုဒ၊ ဗင်္ယာမိန်၊ နှင့် ဧဖရိမ်နယ်မြေသို့ ကျူးကျော်ခဲ့သည် (အခန်း ၁၀:၈, ၉၊ ကိုးကားရန် PP ၅၅၇)။ ဣသရေလလူမျိုးများသည် အရှေ့ဘက်မှ အနှောင့်အယှက်ပေးခံရသောကြောင့်၊ ၎င်းတို့၏ စုပေါင်းအင်အားကို အသုံးပြု၍ အနောက်ဘက်ရှိ ဖိလိတ္တိလူမျိုးများကို ခုခံကာကွယ်ရန် အခွင့်အရေးမရခဲ့ပါ။ ဖိလိတ္တိလူမျိုးများသည် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတောင်ပိုင်းတွင် ယုဒနှင့် ဒန်ကို လုယက်ကာ အနောက်ဘက်မျိုးနွယ်များကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။

But the 40 years of the Philistines oppression seem to have been partly contemporaneous with the 18 years of servitude to the Ammonites, for it is said that “the anger of the Lord was hot against Israel, and he sold them into the hands of the Philistines, and into the hands of the children of Ammon” (ch. 10:7). Then follows the description of the Ammonite oppression and the deliverance by Jephthah (chs. 10:8 to 12:7), and after this an enumeration of the three judges who succeeded him, evidently unimportant characters of whom little more is recorded than the duration of their judgeships, totaling 25 years (ch. 12:8–15); then chapter 13 returns to the 40-year Philistine oppression to recount the life of Samson, and how he “began” to deliver Israel from the Philistines. Thus the Scripture indicates that the Philistine oppression and the Ammonite oppression were contemporaneous. The Ammonites, inhabiting the Transjordan plateau toward the edge of the desert, swept over the eastern tribes of Israel (for Gad, Reuben, and half the tribe of Manasseh lived east of the Jordan), and continued their pillaging for 18 years. Finally they invaded the territory of Judah, Benjamin, and Ephraim west of the Jordan (ch. 10:8, 9; cf. PP 557). The Israelites, thus harassed from the east, had no opportunity to employ their united strength to defend the west, where the Philistines on the southern portion of the seacoast raided Judah and Dan and threatened the western tribes.

 

အခြားကာလများ တစ်ချိန်တည်းဖြစ်ပေါ်ဖွယ်ရှိသည်—တရားသူကြီးစာအုပ်တွင် အချို့ကာလများသည် တစ်ချိန်တည်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းက ဖော်ပြထားသည်နှင့်အညီ၊ အခြားကာလများသည်လည်း နိုင်ငံ၏ မတူညီသောနေရာများတွင် တစ်ချိန်တည်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ သို့သော် မည်သည့်ကာလများထပ်နေသည်နှင့် မည်မျှကြာသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မသိနိုင်ပါ။ တရားသူကြီးများသည် ပထဝီအနေအထားအရ ကျယ်ပြန့်စွာ ပြန့်ကျဲနေကြသည်ကို သတိပြုမိသောအခါ ဤအရာသည် ပို၍ဖြစ်နိုင်ပုံရသည်။ အိုသံယဲလသည် ယုဒမှ၊ ဒေဗောရာသည် ဧဖရိမ်မှ၊ ဗာရက်သည် နဖတာလိမှ၊ ဧဟုဒ်သည် ဗင်္ယာမိန်မှ၊ ဂိဒေါင်သည် မနာရှဲမှ၊ တိုလသည် ဣသခါမှ၊ ယဲရ်နှင့် ယိဖသသည် ယော်ဒန်မြစ်အရှေ့ဘက်ရှိ ဂိလဒ်မှ၊ ဣဘဇန်နှင့် ဧလုန်သည် ဇာဗုလုန်မှ၊ အဗဒုန်သည် ဧဖရိမ်မှ၊ ရှံဆုန်သည် ဒန်မှ ဖြစ်သည်။ ဤကာလအတွင်း မျိုးနွယ်များသည် ခါနာန်လူမျိုးများက သိမ်းပိုက်ထားသော နယ်မြေများဖြင့် ပိုင်းခြားထားသော တောင်တန်းဒေသများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ပြန့်ကျဲနေထိုင်ခဲ့သည်။ ခါနာန်လူမျိုးများကို ၎င်းတို့သည် နယ်မြေမှ လုံးဝမောင်းထုတ်နိုင်ခဲ့ခြင်းမရှိပေ။ ၎င်းတို့၏ ခံတပ်များသည် မြေနိမ့်ပိုင်းရှိ ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများကို ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ဤတရားသူကြီးများအနက် မည်သူမျှ ဣသရေလလူမျိုးများ၏ ကြီးမားသောနယ်မြေကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ဖွယ်မရှိပါ�। မှတ်တမ်းအရ အကျပ်အတည်းကာလတွင်ပင်၊ ကယ်တင်သူတစ်ဦးသည် ကျူးကျော်သူများကို မောင်းထုတ်ရန် တိုက်ခိုက်နေစဉ်၊ မျိုးနွယ်အားလုံးသည် ကျူးကျော်သူများကို မောင်းထုတ်ရန် စုစည်းမလာခဲ့ပါ။ အကြောင်းမှာ မျိုးနွယ်အားလုံးသည် တစ်ချိန်တည်းတွင် ဖိနှိပ်မှုခံရခြင်းမရှိသလို၊ ထို့ကြောင့် ကယ်တင်သူများသည် ဒေသဆိုင်ရာ သဘောသာရှိခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။

Other Periods Probably Contemporaneous.—It is obvious that if some of these periods in the book of Judges were contemporaneous, as the record seems to indicate, it is likely that some of the others also were simultaneous, occurring in different parts of the land, even though we cannot tell which periods overlap and for how long. This seems all the more likely when we notice that these judges were widely scattered geographically: Othniel was from Judah, Deborah from Ephraim, Barak from Naphtali, Ehud from Benjamin, Gideon from Manasseh, Tola from Issachar, Jair and Jephthah from Gilead, east of the Jordan, Ibzan and Elon from Zebulum, Abdon from Ephraim, and Samson from Dan. During this period the tribes were living in widely scattered territories largely in mountainous terrain separated by areas held by Canaanites, whom they had never succeeded in driving completely from the land, and whose fortresses held the main routes of communication in the lowlands. It is doubtful that any of these judges ruled over any large portion of the Israelites. The record reveals that even in a time of crisis, when a deliverer was fighting to repel the oppressors, not all the tribes rallied to drive out the invaders. The reason may be that not all the tribes were oppressed at any one time, and that consequently the deliverers were more or less local.

 

ယိဖသပြောသော ၃၀၀ နှစ်—ထို့ပြင်၊ ယိဖသပြောသော ဟေဗြဲလူမျိုးများသည် အမောရိလူမျိုး၏မြို့များကို သိမ်းပိုက်ထားသည့် ၃၀၀ နှစ်ခန့်မှန်းချက်သည် အနီးစပ်ဆုံးဖြစ်ပါက、၎င်း၏အချိန်အထိ ကာလများထပ်နေရန် လိုအပ်သည်။ အကြောင်းမှာ ယောရှုနှင့် အသက်ရှည်သော အကြီးအကဲများ၏ အချိန်ကို ဖယ်ထားလျှင် စုစုပေါင်း ၃၁၉ နှစ်ရှိသည်။

Jephthah’s 300 Years.—Further, if Jephthah’s 300-year estimate of the time of the Hebrew occupation of the towns of the Amorites is anywhere near exact, there was necessarily an overlapping of the periods up to his time, for the total, excluding the time of Joshua and the surviving elders is 319 years.

 

ယိဖသပြောသော ၃၀၀ နှစ်ထုတ်ပြန်ချက်သည် အတိအကျဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပါ။ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် ထိုအချိန်တွင် အမ္မုန်လူမျိုးကျူးကျော်သူများနှင့် အငြင်းပွားနေချိန်ဖြစ်ပြီး၊ အငြင်းပွားမှုအပူထဲတွင် ၎င်းသည် မှတ်တမ်းများကို ရှာဖွေရန်သို့မဟုတ် တိကျသောဂဏန်းရယူရန် မျိုးနွယ်၏ “မှတ်မိသူ” နှင့် တိုင်ပင်ရန် ရပ်တန့်မထားခဲ့ဘဲ၊ ခန့်မှန်းဂဏန်းကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဤဂဏန်းသည် တိကျသောကာလထက် အထက်သို့ ခန့်မှန်းထားဖွယ်ရှိသည်။ သို့သော် ယိဖသပြောချိန်တွင် ကြာခဲ့သည့်အချိန်သည် အတိအကျ ၃၀၀ နှစ်ဖြစ်နိုင်သည်။ အကယ်၍ ၎င်းသာဖြစ်ပါက၊ ထွက်မြောက်ရာကာလနှင့်ဆက်စပ်၍ တိကျသောရက်စွဲကို ကျွန်ုပ်တို့ရရှိသည်။ အကြောင်းမှာ ဟေရှဘုန်မြို့များကို အမောရိလူမျိုး၏ဘုရင် ဆိဟုန်ထံမှ ထွက်မြောက်ရာနှစ်ပေါင်း ၄၀ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် (ဘီစီ ၁၄၀၆/၀၅၊ ဤမှတ်ချက်အတွက် အသုံးပြုသော ထွက်မြောက်ရာရက်စွဲအရ) သိမ်းယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ထိုနယ်မြေရယူပြီးနောက် ၃၀၀ နှစ်သည် ဘီစီ ၁၁၀၇/၀၆ ဖြစ်လိမ့်မည်။

It is not necessary to assume that Jephthah’s 300-year statement was exact, since he was at the time contending with the Ammonite invaders, and in the heat of controversy he doubtless did not stop to look up any records or consult a tribal “rememberer” to get the exact figure, but used a round number. This number was likely rounded off to the hundred above the actual total rather than to less than the exact interval. But it is also possible that the elapsed time was exactly 300 years when Jephthah spoke. If it was, we have the exact date, in relation to the Exodus, since the towns of Heshbon were taken from Sihon, king of the Amorites, in the 40th year of the Exodus (1406/05 b.c., according to the dating of the Exodus utilized for this commentary). Then 300 years, inclusive, from the acquisition of that territory would be 1107/06 b.c.

 

နောက်ပိုင်းတရားသူကြီးများ

ဖိလိတ္ထိလူမျိုး၏ အနှစ်လေးဆယ်ကြာ ဖိနှိပ်မှုသည် ဧဗင်ဧဇာ တိုက်ပွဲဖြင့် (၁ ရှမွေလ ၇:၅-၁၄) အဆုံးသတ်ခဲ့လျှင်၊ ဤကာလကို အဆုံးသတ်ရန် ဖြစ်နိုင်ချေအရှိဆုံး ဖြစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယေဖသာ၏ နောက်တရားသူကြီးများသည်လည်း ထပ်နေရမည်၊ ယေဖသာမတိုင်မီ တရားသူကြီးများထက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ ထပ်နေဖွယ်ရှိသည်။ ရှံဆုန်သည် ယေဖသာ၏ တပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်ရမည်။ ဧလိသည် အနှစ်လေးဆယ် တရားသူကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီးနောက် (အခန်း ၄:၄, ၁၁, ၁၈ ကိုကြည့်ပါ) ဧဗင်ဧဇာ တိုက်ပွဲမတိုင်မီ အနှစ်နှစ်ဆယ် (အခန်း ၆:၁; ၇:၁, ၂, ၁၁-၁၄ ကိုကြည့်ပါ) သေဆုံးခဲ့ရသဖြင့် ယေဖသာ သို့မဟုတ် ရှံဆုန်ထက် အသက်ကြီးရမည်။ သေတ္တာတော်သည် ရှိလောမြို့တွင် အနှစ်သုံးရာခန့် (PP 514) ရှိခဲ့လျှင်၊ ယေဖသာ၏ အနှစ်သုံးရာစတင်ပြီး ခြောက်နှစ် သို့မဟုတ် ခုနစ်နှစ်အကြာမှ ရေတွက်ပြီး၊ ဖိလိတ္ထိလူမျိုးတို့က သိမ်းယူခဲ့သော တိုက်ပွဲသို့ ရှိလောမြို့မှ ယူဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဧလိ၏ သေဆုံးမှုသည် ဤတိုက်ပွဲအပြီး ယေဖသာခေတ်နှင့် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဖိလိတ္ထိလူမျိုးတို့က ပြန်ပေးခဲ့သော သေတ္တာတော်ကို ကိရယတ်ယာရံမြို့တွင် ထားရှိခဲ့ပြီး၊ အစ္စရေးလူမျိုးတို့က ဧဗင်ဧဇာတွင် ဖိလိတ္ထိလူမျိုးများအပေါ် အဆုံးအဖြတ်ပေးသော အောင်ပွဲရခဲ့သည့်အချိန်တွင် ထိုနေရာ၌ အနှစ်နှစ်ဆယ်ရှိခဲ့သည်။

The Later Judges.—If the 40 years of Philistine oppression ended with the battle of Ebenezer (1 Sam. 7:5–14), the most likely event to terminate this period, then the judgeships following Jephthah must have overlapped also, probably more extensively than those before him. Samson would be a contemporary of Jephthah; and Eli, who died after 40 years as judge (see ch. 4:4, 11, 18), 20 years before the battle of Ebenezer (see chs. 6:1; 7:1, 2, 11–14), must have been older than either Jephthah or Samson. If the ark was in Shiloh some 300 years (PP 514), reckoned from a point 6 or 7 years later than the beginning of Jephthah’s 300 years, and was taken from Shiloh to the battle in which it was captured by the Philistines, then the death of Eli following this battle took place about the time of Jephthah. The ark, returned by the Philistines, was placed at Kirjath-jearim, where it had been 20 years at the time the Israelites won their decisive victory over the Philistines at Ebenezer.

 

ထိုအချိန်တွင် ရှမွေလကို တရားသူကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည် (အခန်း ၇:၆, ၁၅-၁၇)။ ရှမွေလ၏ တရားသူကြီးသက်တမ်းကို မည်မျှကြာသည်ဟု မဖော်ပြထားသော်လည်း၊ ၎င်းသည် တရားသူကြီးများ၏ ကာလတစ်ခုလုံးကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်ကို သိရှိထားသည်။ အချို့က ၎င်းသည် ရှောလု၏ ဘုရင်အဖြစ်နန်းတက်ခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည်ဟု ယူဆပြီး၊ ထိုအချိန်တွင် တရားသူကြီးများ၏ ဘုရားရေးရာအစိုးရအား ဘုရင်စနစ်ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ သို့သော် အချို့က ရှမွေလ၏ သေဆုံးမှုအထိ သက်တမ်းတိုးသည်ဟု ယူဆသည်၊ အကြောင်းမှာ ဘုရင်စနစ်တည်ထောင်ပြီးနောက် တရားသူကြီးသည် အဓိကအုပ်ချုပ်သူမဟုတ်တော့သော်လည်း သူသည် တရားသူကြီးအဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် (အခန်း ၇:၁၅)။ ရှမွေလ၏ အသက်နှင့်ပတ်သက်ပြီး မည်သည့်အချက်အလက်မျှ မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းမရှိပေ။ သို့သော် ဧလိသည် ငယ်ရွယ်သူမဟုတ်တော့သည့်အချိန်တွင် သူမွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် ကလေးဘဝတွင် ဘုရားထံမှ ပထမဆုံးသတင်းစကားကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ ဧလိသေဆုံးမှုမတိုင်မီ သူသည် ပရောဖက်အဖြစ် လူသိများလောက်အောင် အသက်ကြီးခဲ့သော်လည်း (အခန်း ၃)၊ အနှစ်နှစ်ဆယ်အကြာ (အခန်း ၇) တရားသူကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်အထိ ငယ်ရွယ်နေသေးသည်ဟု ထင်ရသည်။ သေမင်းပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းမှ တွေ့ရှိသော အပိုင်းအစတစ်ခုတွင် ၁ ရှမွေလ ၁ နှင့် ၂ အခန်းများ၏ အစိတ်အပိုင်းများပါရှိပြီး၊ ဧလိ၏ အသက်ကို ၉၀ အဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းသည် သူသေဆုံးချိန်တွင်မဟုတ်ဘဲ (LXX တွင်ကဲ့သို့) ရှမွေလကို သူ့လက်အောက်သို့ အပ်နှံချိန်တွင်ဖြစ်သည် (အခန်း ၂:၂၂ ကိုကြည့်ပါ)။ ရှမွေလသည် ဧလိထံသို့ အပ်နှံခံရချိန်တွင် အသက်သုံးနှစ်ခန့်ရှိခဲ့လျှင် (၁ ရှမွေလ ၁:၂၄; cf. EGW, RH, Sept. 8, 1904)၊ ဧလိသေဆုံးချိန်တွင် အသက် ၉၈ နှစ်ရှိခဲ့လျှင် ရှမွေလသည် အနည်းဆုံး အသက် ၁၁ နှစ်ရှိခဲ့ရမည်။ ဤအပိုင်းအစသည် မူလဂဏန်းတစ်ခုကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သော်လည်း၊ ဤယူဆချက်အပေါ် တည်ဆောက်မရနိုင်ပါ။ ရှမွေလသည် အစ္စရေးလူမျိုးတို့က ဘုရင်တစ်ပါးတောင်းဆိုမှုမတိုင်မီ သူ၏သားများထံသို့ အလုပ်တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းလွှဲပြောင်းပေးပြီးသော သက်ကြီးရွယ်အိုတစ်ဦးဖြစ်သည်အထိ တရားသူကြီးအဖြစ် သက်တမ်းရှည်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် (အခန်း ၈:၁-၅)။ သူသည် ရှောလု၏ အုပ်စိုးမှု၏ အများစုကို ဖြတ်သန်းနေထိုင်ခဲ့လျှင်၊ မှတ်တမ်းအရ ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း၊ သူသေဆုံးချိန်တွင် အလွန်အသက်ကြီးနေရမည်။ ရှမွေလသည် တရားသူကြီးများကာလနှင့် ဘုရင်စနစ်ကာလအကြား ဆက်သွယ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၁ ရှမွေလစာအုပ်၏ ပထမပိုင်းသည် တရားသူကြီးများစာအုပ်၏ နောက်ဆုံးပိုင်း၊ ဖြစ်နိုင်ချေအားဖြင့် အခန်း ၁၀-၁၆ နှင့် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ထင်ရသည်။

It was at that time that Samuel was made judge (ch. 7:6, 15–17). We are not told how long Samuel’s judgeship lasted, but we do know that it closed the whole period of the judges. Some take it as ending with the coronation of Saul, when the monarchy replaced the theocratic government of the judges, but some extend it to Samuel’s death, since he continued to function as a judge (ch. 7:15) although the judge was no longer the chief magistrate after the monarchy was set up. Nothing is recorded of Samuel’s age, except that he was born when Eli was no longer young; that he received his first message from God while he was still a boy; that he was old enough to be known as a prophet before Eli’s death (ch. 3), though he was apparently young enough to be passed by as judge until 20 years later (ch. 7). A fragmentary manuscript from a Dead Sea cave, containing parts of 1 Sam. 1 and 2, gives Eli’s age as 90, not at his death (as in LXX), but at some time after Samuel was placed in his care (see on ch. 2:22). If Samuel was about 3 when brought to Eli (see 1 Sam. 1:24; cf. EGW, RH, Sept. 8, 1904), he was at least 11 when Eli died at 98. This fragment may preserve an original figure, later lost, but we cannot build on this assumption. Samuel was judge long enough to be an old man who had already relinquished at least part of his work to his sons before the Israelites demanded a king (ch. 8:1–5). If he lived through the greater part of Saul’s reign, as the record indicates, he must have been very old when he died. Samuel is the link between the period of the judges and that of the monarchy. Thus it would seem that the first part of the book of 1 Samuel covers a period contemporary with the last part of the book of Judges, presumably chapters 10–16. 

တရားသူကြီးများနှင့် အနှစ်လေးရာရှစ်ဆယ်

ဤတွင် ဖော်ပြထားသော ထပ်နေမှုများနှင့်အတူ၊ အနှစ်လေးဆယ်ကြာ တောလှည့်လှည့်လည်မှု၊ ကာနာန်ပြည်သိမ်းပိုက်မှု၊ ယောရှုအပြီး ရှင်ကျန်ခဲ့သော အကြီးအကဲများ၏ ကာလ၊ နောက်ဆက်တွဲ ဘုရားမဖြည့်မှု၊ တရားသူကြီးများ၏ သက်တမ်းများ၊ အချို့မှာ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ ရှမွေလ၏ တရားသူကြီးသက်တမ်းနှင့် ရှောလုနှင့် ဒါဝိဒ်၏ အုပ်စိုးမှုများသည် ၁ ဘုရင်ခံ ၆:၁ တွင်ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း အနှစ်လေးရာရှစ်ဆယ်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ တရားသူကြီးများ၏ ကာလ၏ အတိအကျသက်တမ်း သို့မဟုတ် တိကျသော ထပ်နေမှုများကို တွက်ချက်ရန် နည်းလမ်းမရှိသော်လည်း၊ ဤရာဇဝင်နှင့်ကိုက်ညီသော ယာယီအကြမ်းဖျင်းတစ်ခုကို သမိုင်းဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးတွင် စာမျက်နှာ ၃၆ တွင် ထည့်သွင်းထားသည်။ ဤအကြမ်းဖျင်းသည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ဖွယ်ရှိသည်များကို ခန့်မှန်းရုံသာဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် တရားသူကြီးများစာအုပ်ရှိ ဂဏန်းများကို သမိုင်းဆိုင်ရာ အခြေအနေနှင့် အနှစ်လေးရာရှစ်ဆယ်ကို အတိအကျသက်တမ်းအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှုနှင့် ကိုက်ညီသော ထပ်နေမှုများဖြင့် ကျိုးကြောင်းဆလျော်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်ကြောင်း ပြသသည်။

The Judges and the 480 Years.—With such overlaps as are here indicated, it is entirely possible that the 40 years of wandering in the wilderness, the conquest of Canaan, the period of the elders that outlived Joshua, the subsequent apostasy, the various judgeships, some of them contemporaneous, including the judgeship of Samuel, and the reigns of Saul and David could have occurred within the space of 480 years, as indicated in 1 Kings 6:1. There is no way of computing exactly the length of the period of the judges, or the specific overlaps, but a tentative outline of the period that fits this chronology has been included in the article on history, on page 36. This outline is intended only as an approximation of what may have happened, but it demonstrates that the figures in the book of Judges can be reasonably interpreted by means of overlaps that agree with the historical situation and with the interpretation of the 480 years as the exact length of the period from the Exodus to and including the 4th year of Solomon.

 

တရားသူကြီးများ၏ ပိုရှည်သော ရာဇဝင်ကို လိုက်နာသူများနှင့် ကာလအားလုံးကို ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်စေသူများသည် အနှစ်လေးရာရှစ်ဆယ်ကို ဖိနှိပ်မှု သို့မဟုတ် သိမ်းပိုက်မှုကာလများကို ဖယ်ထုတ်ပြီး တရားသူကြီးများ၏ အမှန်တကယ် သက်တမ်းများပေါင်းလဒ်အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည် (အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၁၉၀ ကိုကြည့်ပါ)၊ ပြီးတော့ စုစုပေါင်းကာလသည် အနှစ်ငါးရာကျော်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထွက်မြောက်ရာကာလကို ပိုစောသောရက်စွဲဖြစ်စေသည်။ အချို့ “အခြေခံဝါဒီ” စာရေးဆရာများက ယခင်က အသုံးပြုခဲ့သော ရက်စွဲပေးသည့်စနစ်တစ်ခုသည်၊ တရားသူကြီးများစာအုပ်ရှိ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်သော ကာလများဖြင့်၊ ထွက်မြောက်ရာမှ ရှောလမင်း၏ နှစ်လေးနှစ်မြောက်နှစ်အထိ အနှစ်ငါးရာကိုးဆယ်လေးနှစ်အထိ ရောက်ရှိသည်။ ၎င်းသည် အနှစ်လေးရာရှစ်ဆယ်ကို “ဘုရားရေးရာနှစ်များ” ၏ စုစုပေါင်းအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုပြီး၊ ဘုရားခန့်အပ်သော အစိုးရအောက်တွင် အစ္စရေးလူမျိုးရှိခဲ့သည့်ကာလကို ဆိုလိုပြီး၊ ကျွန်ခံရသည့်ကာလ ခြောက်ခုနှင့် အဘိမလက်၏ သုံးနှစ်သိမ်းပိုက်မှုကို မရေတွက်ပါ။ ဧလိကို ဖိလိတ္ထိလူမျိုး၏ ကျွန်ခံမှုနှင့် ထပ်နေစေပြီး ရှမွေလကို ဧလိနှင့် ထပ်နေစေခြင်းဖြင့်၊ ၎င်းသည် ယောရှုအပြီး ဆက်ခံသူများ၏ နှစ်အိတ်စ်ကို နုတ်ယူခြင်းဖြင့် ဆယ်သုံးနှစ်အဖြစ် ရောက်ရှိသည်။ ဤအစီအစဉ်သည် သက်သေမရှိသော ယူဆချက်များကို လိုအပ်ပြီး၊ အနည်းဆုံးပြောရလျှင်၊ သမ္မာကျမ်းစာပညာရပ်လောကတွင် အဆင့်အတန်းရရှိခြင်းမရှိခဲ့ပါ။

Those who follow the longer chronology of the judges, and make all the periods consecutive throughout, interpret the 480 years as the sum of the actual judgeships, excluding the periods of oppression or usurpation (see Vol. I, p. 190), and take the total period as being more than 500 years. This results in an earlier date for the Exodus. One system of dating formerly employed by some “fundamentalist” writers, with the successive periods of the book of Judges, arrives at a total of 594 years from the Exodus to the 4th year of Solomon by interpreting the 480 years as the total number of the “years of the Theocracy” during which Israel was really under God-appointed government, not counting the six periods of servitude and the three years of the usurpation of Abimelech. By overlapping Eli with the Philistine servitude and Samuel with Eli, it arrives at the x years of Joshua’s successors as 13 years by subtraction. This scheme, which requires assumptions concerning which there is no evidence, to say the least, has never gained standing in the world of Biblical scholarship.

 

၁၇၀၁ ခုနှစ်မှစ၍ KJV ၏ ထုတ်ဝေမှုများစွာတွင် ပေါ်ထွက်လာသော ဘေးကပ်ရက်စွဲများသည် အာချဘုန်းတော်ကြီး အုတ်ရှာ၏ ရာဇဝင်မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ ၁၆၅၀ တွင် ပထမဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သည် (အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၁၇၉, ၁၉၅ ကိုကြည့်ပါ)၊ ထွက်မြောက်ရာကို ဘီစီ ၁၄၉၁ တွင်၊ ပထမဆုံးတရားသူကြီး ဩသနှလဲကို ၁၄၀၆ တွင်၊ ရှောလု၏ အုပ်စိုးမှုစတင်ချိန်ကို ၁၀၉၅ တွင် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤဘီစီရက်စွဲသည် ထွက်မြောက်ရာမှ အနှစ်လေးရာရှစ်ဆယ်မြောက်နှစ်အဖြစ် ရှောလမင်း၏ နှစ်လေးနှစ်မြောက်နှစ်ကို ၁၀၁၂ တွင်ထားပြီး ရောက်ရှိသည်။ ဤဘီစီရက်စွဲသည် ဘုရင်များအကြား အကူးအပြောင်းကာလများ (စာမျက်နှာ ၁၄၀ ကိုကြည့်ပါ) နှင့် အုတ်ရှာ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ဗိမာန်တော်ပြီးစီးမှု (၁၀၀၄) သည် ခရစ်တော်မွေးဖွားမှုမတိုင်မီ နှစ်တစ်ထောင်ဖြစ်သည်ဟူသော ယူဆချက်အပေါ် အခြေခံသည်။

The marginal dates that have appeared in many editions of the KJV since 1701, derived from the chronology of Archbishop Ussher, first published in 1650 (see Vol. I, pp. 179, 195), place the Exodus in 1491 b.c.; the first judge, Othniel, in 1406; and the beginning of Saul’s reign in 1095. This dating is arrived at by placing the 4th year of Solomon, as the 480th from the Exodus, in 1012 b.c. This b.c. date is based on interregna (see p. 140) between the kings, also on Ussher’s conjecture that the completion of the Temple (1004) was 1,000 years before the birth of Christ.

 

ပညာရှင်များစွာသည် အနှစ်လေးရာရှစ်ဆယ်ကို မျိုးဆက်တစ်ဆယ်နှစ်ဆက်၊ တစ်ဆက်လျှင် အနှစ်လေးဆယ်အဖြစ် ခန့်မှန်းသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ၎င်းသည် အနှစ်လေးရာရှစ်ဆယ်ကို လုံးဝဖယ်ထုတ်လိုက်ခြင်းနှင့် ညီမျှသည်၊ အကြောင်းမှာ မျိုးဆက်တစ်ဆယ်နှစ်ဆက်၏ ခန့်မှန်းချက်သည် “အနှစ်လေးရာရှစ်ဆယ်မြောက်နှစ်” ၏ တိကျသောအချိန်ဖော်ပြချက်အတွက် အခြေခံမဖြစ်နိုင်ပါ။

Many scholars regard the 480 years as merely meaning 12 generations, estimated at 40 years each. This would be equivalent to throwing out the number 480 entirely, for an estimate of 12 generations cannot be a basis for a specific time statement of an exact “480th year.”

 

အကယ်၍ “အနှစ်လေးရာရှစ်ဆယ်မြောက်နှစ်တွင်” သည် တိကျသောနှစ်တစ်နှစ်ကို ရည်ညွှန်းရန်မဟုတ်ဘဲ ယေဘုယျခန့်မှန်းချက်တစ်ခုသာဖြစ်လျှင်၊ “ယေဟောရှဖတ်၏ ဆယ်ရှစ်နှစ်မြောက်နှစ်တွင်”၊ “အာတာဇာဇီ၏ သတ္တမနှစ်တွင်”၊ သို့မဟုတ် “ဇိဒကိယ၏ ဆယ်တစ်နှစ်မြောက်နှစ်တွင်” သည် ခန့်မှန်းချက်တစ်ခုမျှသာဖြစ်သည်ကို မည်သို့သိနိုင်မည်နည်း။ သမ္မာကျမ်းစာက တိကျသောအချိန်ဖော်ပြချက်များပေးထားပြီး၊ ဤဖော်ပြချက်များအပေါ်တွင် ပြောင်းလဲမှုမရှိဘဲ အသေးစိတ်ရာဇဝင်တစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်သောအခါ၊ ၎င်းတို့သည် တိကျသောအချက်အလက်များပေါ်တွင် အခြေခံမထားဟု ယူဆရန် လုံလောက်သောအကြောင်းပြချက်မရှိပေ။ သမ္မာကျမ်းစာရေးသူများသည် တစ်ခါတစ်ရံ အထူးသဖြင့် နှစ်လေးဆယ်ကို သုံးလေ့ရှိသည်မှာ မှန်သော်လည်း၊ ဤဖြစ်နိုင်ခြေသည် အခြားဂဏန်းများနှင့် သဟဇာတဖြစ်သော တိကျသောဂဏန်းများကို ဆန့်ကျင်မထားသင့်ပါ၊ ထို့ပြင် စာရေးသူတစ်ဦးသည် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုကို တိကျသောနှစ်တစ်နှစ်တွင် ထည့်သွင်းသောအခါ ၎င်းသည် ထိုနှစ်ကိုပင် ဆိုလိုသည်ဟု သံသယဝင်ရန် အကြောင်းမရှိပါ။

If “in the 480th year” is not meant to refer to a specific year, but to a general approximation, how are we to know that “in the eighteenth year of Jehoshaphat,” or “in the seventh year of Artaxerxes,” or “in the eleventh year of Zedekiah” is anything but an estimate? When the Bible gives exact statements of time, and on these statements can be built a detailed chronology without alteration, there seems to be no adequate reason for assuming that they are not based on exact data. It is admitted that Bible writers may use round numbers at times, especially in the case of the number 40, but such a possibility should not weigh against actual figures that harmonize with other figures to make exact synchronisms as they stand, nor is there any reason to doubt that when a writer puts an event in a certain specific year he means that very year.

 

သမ္မာကျမ်းစာကို တိကျသောသမိုင်းအဖြစ် လက်ခံမထားသူများစွာသည် ၎င်းတို့၏ သီအိုရီများနှင့်ကိုက်ညီအောင် ဂဏန်းများကို ၎င်းတို့စိတ်ကြိုက် ပြင်ဆင်ကြသည်မှာ မှန်ပါသည်။ အချို့သည် ၁ ဘုရင်ခံ ၆:၁ ကို အမှားအဖြစ်ယူဆပြီး တရားသူကြီးများ၏ ကာလကို ပိုတိုသောကာလများအဖြစ် လျှော့ချကြသည်။ ထွက်မြောက်ရာကို ဆယ်နှစ်ရာစု သို့မဟုတ် ဆယ်သုံးရာစုတွင် ထားရှိသူများသည် ဤသို့ပြုလုပ်ရမည်။ သို့သော် ၎င်းသည် သမ္မာကျမ်းစာအချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံသော ရာဇဝင်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် တစ်ဦးချင်းစီ၏ သီအိုရီအရ သမ္မာကျမ်းစာမှတ်တမ်းများကို ပြင်ဆင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဝတ္ထုကျမ်းသည် သမ္မာကျမ်းစာကို ရှင်းပြရန် ရည်ရွယ်ထားသည်ဖြစ်ရာ၊ ၎င်းကို ပြင်ဆင်ရန်မဟုတ်သဖြင့်၊ ၎င်းတွင်ထည့်သွင်းထားသော ရာဇဝင်သည် သမ္မာကျမ်းစာဂဏန်းများအပေါ် အခြေခံရမည်။ အကယ်၍ ၎င်းတို့ကို ကျိုးကြောင်းဆီလျှော်စွာ ရှင်းပြ၍မရပါက၊ ကျွန်ုပ်တို့တွင် ပြည့်စုံသော သမ္မာကျမ်းစာရာဇဝင်မရှိဟု ဝန်ခံရမည်။ ထို့ကြောင့် အနှစ်လေးရာရှစ်ဆယ်ကို ပုံတွင်ထည့်သွင်းရမည်။

It is true that many writers who do not accept the Bible as accurate history revise the figures wherever they please, to suit their own theories. Some of them reduce the time of the judges to even shorter periods by regarding 1 Kings 6:1 as an error; those who place the Exodus in the 12th or 13th century must of necessity do this. But this is not constructing a chronology based on the Bible data; it is a revision of the Bible records according to each individual’s theory. Since this commentary is intended to explain the Bible, not to revise it, any chronology incorporated into it must be based on the Biblical figures; if they cannot be explained consistently, it must be admitted that we do not have a complete Biblical chronology. Therefore the 480 years are to be included in the picture.

 

ဤဝတ္ထုကျမ်းသည် အနှစ်လေးရာရှစ်ဆယ်ဟူသော ရိုးရှင်းသော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို အသုံးပြုထားပြီး (ဤစကားစုသည် “အနှစ်လေးရာရှစ်ဆယ်” မဟုတ်ဘဲ “အနှစ်လေးရာရှစ်ဆယ်မြောက်နှစ်” ဖြစ်သည်) တိကျပြီး စာသားအတိုင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆပြီး၊ ရှောလမင်း၏ နှစ်လေးနှစ်မြောက်နှစ်ဖြင့် အဆုံးသတ်သည်ဟု ယူဆသည်။ ဤရေတွက်မှုလိုအပ်သော တရားသူကြီးများ၏ ထပ်နေမှုကို အချက်အလက်များ၏ ကျိုးကြောင်းဆီလျှော်သော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အဖြစ် လက်ခံထားသော်လည်း၊ တရားသူကြီးများ၏ အသေးစိတ်အချက်အလက်များတွင် တရားဝင်မဖြစ်ရန် ကြိုးစားမှုမရှိပါ။ သမိုင်းဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးတွင်ရှိသော အကြမ်းဖျင်း (စာမျက်နှာ ၃၆ ကိုကြည့်ပါ) သည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ဖွယ်ရှိသည်များကို ပြသသော်လည်း၊ မည်သည့်အရာများ အမှန်တကယ်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ကို မည်သူမျှ မသိပါ၊ ထိုအချက်သည် စာဖတ်သူများအတွက် ဇာတ်လမ်း၏ တန်ဖိုးကို လျှော့ချမထားပါ။

This commentary employs the simpler interpretation of the so-called 480 years, inclusive (the phrase is not “480 years,” but “the 480th year”), as literal and exact, ending with the 4th year of Solomon as the 480th year. The overlapping of the judges, which this reckoning requires, is accepted as a reasonable interpretation of the data, but no attempt is made to be dogmatic on the details of the judgeships. The outline in the history article (see p. 36) shows what may have happened, but no one knows what actually did happen, nor does that fact diminish the value of the narrative for its readers.

 

 

ဟေဗြဲပြည်ထောင်စုဘုရင်စနစ်

ဘုရင်စနစ်၏အစသည် ရှမွေလနှင့် စောပြီးတရားသူကြီးများနှင့် ဆက်နွယ်မှုနှင့်ပတ်သက်သော ကျွန်ုပ်တို့၏ အချက်အလက်များ၏ မသေချာမှုကို (စာမျက်နှာ ၁၂၉) တွင် ရည်ညွှန်းထားပြီးဖြစ်သည်။ ရှောလု၏ အုပ်စိုးမှုသက်တမ်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး သမ္မာကျမ်းစာတွင် ရှင်းလင်းသောဖော်ပြချက်မရှိပါ၊ သို့သော် ဤကာလနှင့်ပတ်သက်သော ထင်မြင်ချက်ကွဲပြားမှုသည် ၎င်း၏အစရက်စွဲကိုသာ ထိခိုက်စေမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏အဆုံးသည် ဒါဝိဒ်နှင့် နောက်ပိုင်းဘုရင်များ၏ အုပ်စိုးမှုများနှင့် ဆက်စပ်ပြီး သတ်မှတ်ထားသည်။

III. The United Hebrew Monarchy

Reference has been made (p. 129) to the indefiniteness of our information on the relation of the beginning of the monarchy to the time of Samuel and the earlier judges. The Old Testament contains no clear statement as to the length of Saul’s reign, but any difference of opinion on this period would affect only the date of its beginning, for its end is fixed in relation to the reigns of David and the later line of kings.

 

ရှောလု၏ အုပ်စိုးမှုကို အမျိုးမျိုး အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်း

ရှောလု၏ အုပ်စိုးမှု၏ သက်တမ်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး သမ္မာကျမ်းစာတွင်ပေးထားသော တစ်ခုတည်းသောအချက်အလက်မှာ (၁ ရှမွေလ ၁၃:၁ ကို ထိုသို့ယူဆမထားပါက; စာမျက်နှာ ၁၃၃ ကိုကြည့်ပါ) အန္တိအုတ်မြို့တွင် ပေါလုသည် ပြည်သူများနှင့် ပြောဆိုခဲ့သော တရားဒေသနာတစ်ခုတွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ “ထို့နောက် သူတို့သည် ဘုရင်တစ်ပါးကို တောင်းဆိုခဲ့ပြီး၊ ဘုရားသခင်သည် ဗင်္ယာမိန်အမျိုးမှ ကိစ္စသားရှောလုကို အနှစ်လေးဆယ်ကြာ ပေးအပ်ခဲ့သည်” (တမန်တော် ၁၃:၂၁)။

The Reign of Saul Variously Interpreted.—The only information given in the Bible as to the length of Saul’s rule (unless 1 Sam. 13:1 is so regarded; see p. 133) is the remark of the apostle Paul, made in an impromptu sermon at Antioch: “And afterward they desired a king: and God gave unto them Saul the son of Cis, a man of the tribe of Benjamin, by the space of forty years” (Acts 13:21).

 

ပေါလုသည် အခြားအချိန်ကာလနှစ်ခုကို ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ (၁) ဘုရားသခင်သည် အစ္စရေးလူမျိုးကို အီဂျစ်ပြည်မှ ကယ်တင်ခဲ့သည့်အခါ “အနှစ်လေးဆယ်ခန့်ကြာ တောကန္တာရတွင် ၎င်းတို့၏ အကျင့်ကို သည်းခံခဲ့သည်” နှင့် (၂) “အနှစ်လေးရာငါးဆယ်ခန့်သော ကာလ” (အခန်း ၁၃:၁၈, ၂၀; စာလုံးစောင်းဖြင့် ဖော်ပြထားသည်)။

Paul had just referred to two other time periods: (1) God’s deliverance of the Israelites from Egypt, when “about the time of forty years suffered he their manners in the wilderness,” and (2) another period of “about the space of four hundred and fifty years” (vs. 18, 20; italics supplied).

 

အချို့က ပေါလုသည် ဤဂဏန်းနှစ်ခုနှင့် “ခန့်” ဟူသော အရည်အသွေးသတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုထားသည့်အတွက်၊ သူသည် တတိယဂဏန်းနှင့် ထပ်မံဖော်ပြရန် ချန်လှပ်ထားခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။ သူသည် ခံတွင်းဖြည့်ပြောဆိုမှုတွင် အကြမ်းဖျင်းဂဏန်းများကို သဘာဝအတိုင်း အသုံးပြုလိမ့်မည်၊ အကြောင်းမှာ သူသည် သမိုင်းကို ရေးမနေသလို ဤဂဏန်းများအတွက် မှတ်တမ်းများကို တိုင်ပင်မနေခဲ့ပါ။ သူ၏ “အနှစ်လေးဆယ်ခန့်သောအချိန်တွင်” ဟူသော စကားစုသည် တောကန္တာရတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော အစ္စရေးလူမျိုး၏ လှည့်လည်မှုသည် ကာဒေ့ရှတွင် ဘုရားသခင်ကို ပုန်ကန်ပြီး ပြန်လှည့်ခံရပြီးနောက် အမှန်တကယ် အနှစ်သုံးဆယ်ရှစ်နှစ်သာဖြစ်သည်ဟု (အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၁၈၇ ကိုကြည့်ပါ) အကြမ်းဖျင်းဂဏန်းအဖြစ် ၄၀ ကို အသုံးပြုထားသည့် ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။

Some have concluded that, since Paul was thinking in round numbers, as indicated by the qualifying word “about” with these two numerals, he merely omitted to repeat the modifier with the third numeral; that he would naturally use round numbers in an oral summary, for he was not writing a history, or even consulting records for these figures. Even his phrase, “about the time of forty years” in the wilderness is an example of 40 used as a round number, since the duration of the Israelites’ wandering in the wilderness, after rebelling against God at Kadesh and being turned back, was actually only 38 years (see Vol. I, p. 187).

 

အခြားတစ်ဖက်တွင်၊ တတိယဂဏန်းသည် ပထမနှစ်ခုနှင့်မတူဘဲ “ခန့်” ဟူသော အရည်အသွေးသတ်မှတ်ချက်မပါရှိသည့်အတွက်၊ အချို့က ၎င်းသည် အခြားဂဏန်းများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် တိကျသောဂဏန်းတစ်ခုဖြစ်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု ထင်ကြသည်။ အကယ်၍ ထိုသို့ဖြစ်ပါက၊ ပေါလုသည် မည်သည့်ကာလကို ရည်ညွှန်းရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သနည်း။ အချို့က ၎င်းသည် ရှောလု၏ သေဆုံးမှုပြီးနောက် နှစ်ခုနှစ်ကျော်အကြာ ဒါဝိဒ်သည် ယုဒပြည်နှင့် အစ္စရေးနှစ်ခုစလုံးအပေါ် အုပ်စိုးမှုအထိ သက်တမ်းတိုးသည်ဟု ထင်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ရှောလု၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအုပ်စိုးမှုသည် ၎င်း၏ အိမ်တော်၏ အုပ်စိုးမှုနှင့် ခွဲခြားပြီး အနှစ်လေးဆယ်ထက် နည်းပါသည်။ ပေါလုသည် ရှောလုသည် ထီးနန်းကို အနှစ်လေးဆယ်အတိအကျ သိမ်းပိုက်ထားသည်ဟု ဖော်ပြရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သလားဟူသော မေးခွန်းကို ဖြေရှင်းမရပါ၊ ထို့ပြင် ၎င်းသည် ဇာတ်လမ်း၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ တိကျမှုကို ထိခိုက်မည်မဟုတ်ပါ။

On the other hand, the fact that the third number, unlike the first two, is not qualified by “about” leads some to think that it was meant to be an exact number in contrast with the others. If so, what period did Paul intend it to cover? Some think that it extends to the beginning of David’s rule over both Judah and Israel, more than 7 years after the death of Saul, and hence that the personal reign of Saul, in distinction from that of his house, was less than 40 years. The question as to whether Paul meant to indicate that Saul occupied the throne exactly 40 years cannot be settled, and it does not affect the historical accuracy of the account.

 

ရှောလု၊ ဒါဝိဒ်နှင့် ယောနသန်၏ အသက်များ

ရှောလု၏ အုပ်စိုးမှု၏ တိကျသောသက်တမ်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်ရသည့် တစ်ခုတည်းသောအကြောင်းအမှုမှာ အနှစ်လေးဆယ်စုစုပေါင်းသည် ရှောလု၊ ဒါဝိဒ်နှင့် ယောနသန်၏ နှိုင်းယှဉ်အသက်များနှင့်ပတ်သက်ပြီး ထင်ရှားသော အခက်အခဲများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်းတို့သည် ၄၀ သည် သိသာထင်ရှားစွာ တိုသောကာလအတွက် အကြမ်းဖျင်းဂဏန်းဖြစ်ပါက ရှောင်ရှားနိုင်မည့် အခက်အခဲများဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ၄၀ သည် တိကျပါက၊ ဒါဝိဒ်သည် ရှောလုထီးနန်းတက်ပြီးနောက် ဆယ်နှစ်အကြာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်၊ အကြောင်းမှာ သူသည် အသက် ၃၀ တွင် ရှောလုကို ဆက်ခံခဲ့သည် (၂ ရှမွေလ ၅:၄)။ ထို့နောက်၊ အကယ်၍ သူသည် ဂိုလျတ်ကို အသက် ၁၈ နှစ်တွင် သတ်ခဲ့လျှင်—သူသည် ထိုထက်ပိုငယ်နိုင်ဖွယ်မရှိပါ—ဤဖြစ်ရပ်သည် ရှောလုအုပ်စိုးပြီး နှစ်သုံးဆယ်နီးပါးအကြာတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အကယ်၍ ယောနသန်သည် ထင်ရှားသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သော မစ်မတ်ရှတိုက်ပွဲ (၁ ရှမွေလ ၁၃, ၁၄) သည် ရှောလု၏ အုပ်စိုးမှုနှစ်နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု (၁ ရှမွေလ ၁၃:၁ ကိုကြည့်ပါ) KJV တွင် ယူဆခဲ့သည့်အတိုင်း (သို့သော် ၎င်းသည် ထိုသို့ဖော်ပြမထားပါ)၊ ယောနသန်သည် ဒါဝိဒ်မွေးဖွားမှုမတိုင်မီ ဆယ်နှစ်ခန့်တွင် အသက် ၁၈ သို့မဟုတ် ၂၀ ရှိခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ ၎င်းသည် အသက် ၁၈ နှစ်ရှိ ဒါဝိဒ်နှင့် အသက် ၄၆ နှစ်ရှိ ယောနသန်အကြား ရင်းနှီးသော ညီအစ်ကိုကဲ့သို့သော မိတ်ဆွေရင်းချာမှုကို ဇာတ်လမ်းနှင့် လုံးဝမသဟဇာတဖြစ်စေသည်။ ထို့ပြင်၊ ဤအခြေခံပေါ်တွင်၊ ယောနသန်၏ တစ်ဦးတည်းသောသား မဖိဘိုရှတ် (သို့မဟုတ် မေရဗ်ဘာလ; ၁ ရာဇဝင်ချက် ၈:၃၄; ၉:၄၀) သည် ရှောလုနှင့် သူ၏သားများ သေဆုံးခဲ့သော တိုက်ပွဲတွင် (၂ ရှမွေလ ၄:၄; cf. ၁ ရှမွေလ ၂၉:၁, ၁၁; ၃၁:၁, ၂) အသက်ငါးနှစ်ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ယောနသန်အသက် ၅၃ နှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရှောလု၏ ဆက်ခံသူအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသူအတွက် ၎င်း၏မျိုးဆက်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရန် နည်းနည်းနောက်ကျလွန်းသည်။ ထို့ပြင် ယောနသန်သည် သူ၏ဖခင်ထီးနန်းတက်ပြီးမကြာမီတွင် အရွယ်ရောက်သူဖြစ်ခဲ့လျှင်၊ ရှောလုသည် တိုက်ပွဲတွင် သေဆုံးချိန်တွင် အနည်းဆုံး အသက် ၇၅ မှ ၈၀ ကြားရှိရမည်။ ၎င်းတို့အားလုံးသည် မဖြစ်နိုင်သည်မဟုတ်သော်လည်း၊ ၎င်းသည် ထူးခြားလွန်းသဖြင့် အောက်ပါအမြင်နှစ်ခုထဲမှ တစ်ခုကို ထောက်ခံစေသည်။ (၁) ၄၀ ဟူသော ဂဏန်းသည် ရှောလု၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအုပ်စိုးမှု၏ တိကျသောသက်တမ်းကို ရည်ညွှန်းခြင်းမဟုတ်ပါ၊ သို့မဟုတ် (၂) သူသည် ထီးနန်းတက်ချိန်တွင် အလွန်ငယ်ရွယ်ခဲ့ပြီး မစ်မတ်ရှတိုက်ပွဲသည် သူ၏ အုပ်စိုးမှုနှစ်နှစ်မြောက်နှစ်ထက် သိသာထင်ရှားစွာ နောက်ကျခဲ့ရမည်။ ဤရှင်းပြချက်နှစ်ခုထဲမှ တစ်ခုခုသည် ရှောလုနှင့် ယောနသန်ကို ပိုမိုငယ်ရွယ်စေပြီး၊ ထင်ရှားသော အခက်အခဲများကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်သည်။

The Ages of Saul, David, and Jonathan.—The only reason for concern with the exact length of Saul’s reign is that a total of 40 years involves apparent difficulties as to the comparative ages of Saul, David, and Jonathan, difficulties that would be avoided if 40 were a round number for a considerably shorter period. If 40 is exact, then David was born a decade after Saul came to the throne, for at the age of 30 he succeeded Saul (2 Sam. 5:4). Then, if he slew Goliath when he was as young as 18—and he could hardly have been much younger—this event took place after Saul had reigned nearly 30 years. If the battle of Michmash, in which Jonathan took a prominent part (1 Sam. 13, 14), occurred in the second year of Saul’s reign (see on 1 Sam. 13:1), as the KJV has been taken to imply (although it does not actually so state), Jonathan was presumably 18 or 20 years old about a decade before David was born. This makes the close and brotherly friendship between an 18-year-old David and a 46-year-old Jonathan seem entirely out of harmony with the narrative. Also, on this basis, Jonathan’s only son, Mephibosheth (or Merib-baal; 1 Chron. 8:34; 9:40), who was 5 years old at the time of the battle in which Saul and his sons were killed (2 Sam. 4:4; cf. 1 Sam. 29:1, 11; 31:1, 2), would have been born when Jonathan was 53. This would be rather late for Saul’s heir apparent to be providing for the succession of his line. And if Jonathan was a grown man so soon after his father’s accession, Saul must have been between 75 and 80, at the very least, when he was killed in battle. None of this is impossible, but it would seem to be so unusual as to lend weight to one of two views: (1) that the figure 40 does not refer to the exact length of the personal reign of Saul, or (2) that he was quite young at the time of his accession and that the battle of Michmash must have come considerably later than the second year of his reign. Either of these two explanations would allow Saul and Jonathan to be much younger, thus eliminating the apparent difficulties in their ages.

 

ရှောလု၏ အုပ်ချုပ်မှု ကာလ ရှင်းပြချက်မျိုးစုံ
အကယ်၍ ရှောလု၏ အုပ်ချုပ်မှုသည် အနှစ်လေးဆယ်ထက် နည်းပါက၊ ၎င်း၏ ကာလအတွက် သက်သေမည်သည်ရှိမည်နည်းဟု မေးခွန်းထွက်ပေါ်လာသည်။ ဒါဝိဒ်၏ လူမျိုးစုဆယ့်နှစ်ခုလုံးအပေါ် ဘုရင်အဖြစ် သရဖူဆောင်းခြင်းအထိ အနှစ်လေးဆယ်ကို တိုးချဲ့ပါက၊ အများဆုံး ခုနှစ်နှစ်ခွဲကို နုတ်ယူရမည်။ ၎င်းသည် ဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ သက်သေမပြရသေးပေ။

Various Explanations of Saul’s Reign.—If Saul’s reign was less than 40 years, the question arises as to what evidence there may be for its length. Extending the 40 years to cover the time up to the coronation of David over all twelve tribes would subtract 7 1/2 years at the most. This is possible, but of course unproved.

 

တစ်ကြိမ်တွင် ဂျိုးဇီဖပ်စ်က ရှောလု၏ အုပ်ချုပ်မှုကို အနှစ်နှစ်ဆယ်သာ သတ်မှတ်သည် (Antiquities x. 8. 4)။ နောက်တစ်ကြိမ်တွင် သူက ရှောလုသည် ဆမ်မြူရယ် အသက်ရှင်နေစဉ် အနှစ်ဆယ့်ရှစ်နှစ်၊ ပရောဖက် သေဆုံးပြီးနောက် အနှစ်နှစ်ဆယ့်နှစ်နှစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြသည် (Antiquities vi. 14. 9)။ ဤနောက်ဆုံးဖော်ပြချက်တွင် လက်ရေးမူများတွင် ကွဲပြားမှုများရှိပြီး၊ လက်တင်စာသားနှစ်ခုက အနှစ်နှစ်ဆယ့်နှစ်အစား နှစ်နှစ်ဟု ဖတ်သည်၊ ထို့ကြောင့် ဤဖော်ပြချက်သည် အခြားတစ်ခုနှင့် ကိုက်ညီသည်။ အနှစ်နှစ်ဆယ့်နှစ်သည် ရှောလု၏ အုပ်ချုပ်မှုကို ပေါလ်၏ ဖော်ပြချက်နှင့် ကိုက်ညီအောင် ခရစ်ယာန်ကူးယူသူတစ်ဦးက ပြင်ဆင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းသည် သက်သက်သာသာ ယူဆချက်တစ်ခုသာဖြစ်သည်။ Antiquities x. 8. 4 မှ ဖော်ပြချက်နှင့် ပတ်သက်၍ စာသားပြဿနာမရှိပုံရသည်။

In one instance Josephus attributes to Saul a reign of only 20 years (Antiquities x. 8. 4). In another instance he has Saul reign 18 years during Samuel’s lifetime and 22 years after the death of the prophet (Antiquities vi. 14. 9). This latter statement shows variants in the manuscripts, two of the Latin texts reading 2 for 22, thus making this statement conform to the other. It has been suggested that the number 22 represents an emendation by a Christian copyist to make it conform to Paul’s statement, but this is of course merely a conjecture. There seems to be no textual question about the statement from Antiquities x. 8. 4.

 

ယခု၊ အကယ်၍ ရှောလုသည် အနှစ်နှစ်ဆယ်သာ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပါက၊ ထီးနန်းတက်ချိန်တွင် အသက်သုံးဆယ်ရှိသူ ဒါဝိဒ် (၂ ဆမ်မြူရယ် ၅:၄) သည် ရှောလု ထီးနန်းစတင်ချိန်တွင် အသက်ဆယ်နှစ်သာ ရှိမည်။ ဒါဝိဒ်သည် ဂိုလီယတ်ကို သတ်ချိန်တွင် အသက်ဆယ့်ရှစ်နှစ်ခန့်သာ ရှိသည်ဟု ယေဘုယျသဘောတူထားသည်။ သူသည် စစ်တပ်ထဲတွင် မပါဝင်ဘဲ အိမ်တွင် သိုးထိန်းအဖြစ် ထားခံရသည်အထိ ငယ်ရွယ်သော်လည်း (၁ ဆမ်မြူရယ် ၁၇:၁၃, ၁၄, ၂၈, ၃၃, ၄၂)၊ သားရဲများကို တိုက်ခိုက်နိုင်သည်အထိ အရွယ်ရောက်ပြီး (အခန်းငယ် ၃၄-၃၇)၊ ရဲရင့်သော စစ်သည်တော်အဖြစ် ရည်ညွှန်းခံရသည် (အခန်း ၁၆:၁၈)။ ထို့ကြောင့် ရှောလု၏ အုပ်ချုပ်မှု စတင်ချိန်နှင့် ဂိုလီယတ်နှင့် တိုက်ပွဲအကြား ရှစ်နှစ်ခန့်သာ ရှိမည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဆမ်မြူရယ်သည် ရှောလု ထီးနန်းတက်ပြီး ဆယ့်ရှစ်နှစ်အကြာတွင် သေဆုံးနိုင်သည်။ အချို့က ဂိုလီယတ်ဖြစ်ရပ်မတိုင်မီ ဖြစ်ပျက်ခဲ့သော ဖြစ်ရပ်များအတွက် ရှစ်နှစ်သည် အနည်းငယ် တိုတောင်းသည်ဟု ယူဆကြပြီး၊ ဆမ်မြူရယ်သေဆုံးပြီးနောက် ဒါဝိဒ်သည် ဖိလိတ္တရန်များထဲတွင် တစ်နှစ်နှင့် လေးလ နေခဲ့သောကြောင့်၊ ဆမ်မြူရယ်သေဆုံးပြီးနောက် ရှောလုသေဆုံးသည်အထိ နှစ်နှစ်သာ ရှိသည်ကို ကန့်ကွက်ကြသည်။ သို့သော် ဆမ်မြူရယ်သေဆုံးပြီးနောက် ကာလသည် နှစ်နှစ်ထက် များစွာပိုမနေနိုင်ပေ၊ အကယ်၍ ၁ ဆမ်မြူရယ် ၂၅ နှင့် ၂၆ တွင် ဖြစ်ရပ်များစွာ ချန်လှပ်ထားခြင်းမရှိလျှင်။ ဆမ်မြူရယ်သေဆုံးပြီးနောက် ဒါဝိဒ်၏ ဖိလိတ္တရန်သို့ ထွက်ပြေးသွားခြင်းအထိ မှတ်တမ်းတင်ထားသော ဖြစ်ရပ်များမှာ ပါရန်သို့ သွားခြင်း၊ နာဘလ်နှင့် တွေ့ဆုံခြင်း၊ ရှောလုနှင့် ဒုတိယအကြိမ် တွေ့ဆုံခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ဤဖြစ်ရပ်များသည် ရှစ်လထက် ပိုမလိုအပ်ပုံရသည်။

Now, if Saul reigned only 20 years, then David, who was 30 when he came to the throne (2 Sam. 5:4), would have been 10 years old at Saul’s accession. There is general agreement that David was only about 18 when he slew Goliath; he was young enough to be left at home with the sheep instead of being in the army (1 Sam. 17:13, 14, 28, 33, 42), yet old enough to fight wild beasts (vs. 34–37), and is referred to as a valiant man of war (ch. 16:18). Consequently there would be only about eight years between the beginning of Saul’s reign and the battle with Goliath. In that case Samuel could have died about 18 years after Saul’s accession. Some regard eight years as a rather short period for the events related before the Goliath incident, and similarly object to only two years between the death of Samuel and that of Saul, since David spent a year and four months of that time among the Philistines. But the interval after Samuel’s death could hardly have been much more than two years, unless 1 Sam. 25 and 26 have omitted many events. The only incidents recorded between Samuel’s death and David’s flight to Philistia are his journey to Paran, his encounter with Nabal, and his second encounter with Saul. These incidents would not seem to require more than eight months.

 

အချို့က ယူဆသည့်အတိုင်း၊ ၁ ဆမ်မြူရယ် ၁၃:၁ သည် ရှောလု၏ အုပ်ချုပ်မှု ကာလ၏ မပြည့်စုံသော အပိုင်းတစ်ခုကို ဖော်ပြထားပြီး၊ မူရင်းဂဏန်းသည် နှစ်ဖြင့် အဆုံးသတ်သည်ဆိုပါက (“… နှင့် နှစ်နှစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်”၊ ၁ ဆမ်မြူရယ် ၁၃:၁ ကို ကြည့်ပါ)၊ ၎င်းသည် အနှစ်နှစ်ဆယ့်နှစ်ဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ အနှစ်သုံးဆယ့်နှစ်သည် အနှစ်လေးဆယ်၏ အနီးစပ်ဆုံးအရေအတွက်နှင့် ပိုကိုက်ညီပုံရသည်။ အထက်ဖော်ပြခဲ့သော တွေ့ရှိချက်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရာ၊ ရှောလု၏ အုပ်ချုပ်မှုကို အနှစ်လေးဆယ်ဟု သတ်မှတ်သည့် ပေါလ်၏ ဖော်ပြချက်ကို မည်သို့လုပ်ဆောင်ရမည်နည်း။ ၎င်းသည် အနီးစပ်ဆုံးဂဏန်းဖြစ်နိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် မဖြစ်နိုင်ပေ။ အကယ်၍ အနီးစပ်ဆုံးဂဏန်းဖြစ်ပါက၊ ဒါဝိဒ်၊ ရှောလု၊ နှင့် ယောနသန်တို့၏ အသက်အချိုးအစားများသည် ပိုမိုကျိုးကြောင်းဆီလျှော်ပုံရသည်၊ သို့သော် အုပ်ချုပ်မှု၏ တိကျသောဂဏန်းကို ဆုံးဖြတ်ရန် ကြိုးစားမှုသည် ယူဆချက်သာဖြစ်မည်။ အကယ်၍ ၎င်းသည် အနီးစပ်ဆုံးဂဏန်းမဟုတ်ပါက၊ ကာလသည် အနှစ်လေးဆယ်ဖြစ်ပြီး၊ ကျမ်းစာအချက်အလက်များအပေါ် ဤသက်တမ်းစဉ်ကို တည်ဆောက်ရန် ဆိုပါက အသက်အချိုးအစားများ၏ သဘာဝမကျသော ကွဲပြားမှုကို လက်ခံရမည်။

If, as some think, 1 Samuel 13:1 gives the incomplete remnant of a statement of the length of Saul’s reign, and the original numeral ended in two (“… and two years he reigned”; see on 1 Sam. 13:1), it could have been 22, although 32 would seem more likely as an equivalent of the round number 40. In view of the aforementioned observations, what is to be done with Paul’s statement assigning 40 years to the reign of Saul? Either this is a round number or it is not. If it is, the relative ages of David, Saul, and Jonathan can be made to appear more reasonable, but any attempt to arrive at an exact figure for the reign will be only speculation. If it is not a round number, the period is 40 years, and the unnatural disparity of ages must be accepted if we are to construct this chronology on the Bible data.

 

နောက်ပိုင်း သက်တမ်းစဉ်အပေါ် သက်ရောက်မှုမရှိ
မည်သည့်အခြေအနေတွင်မဆို၊ ရှောလု၏ အုပ်ချုပ်မှု ကာလအပေါ် ထင်မြင်ချက်ကွဲပြားမှုသည် ထိုအုပ်ချုပ်မှု၏ အဆုံးသတ်ရက်စွဲ သို့မဟုတ် ဒါဝိဒ်နှင့် နောက်ပိုင်းဘုရင်များ၏ အုပ်ချုပ်မှုရက်စွဲများအပေါ် သက်ရောက်မှုမရှိပေ။ ဣသရေလနှင့် ယုဒဘုရင်များ၏ သက်တမ်းစဉ်အတွက် မည်သည့်စနစ်ကို နှစ်သက်စေကာမူ၊ ဘီစီ ရက်စွဲသတ်မှတ်မှုသည် နောက်ပိုင်းကာလတွင် တပြိုင်နက်တည်းဖြစ်ရပ်များအပေါ် မူတည်သည်။ ထို့ကြောင့် ရှောလု၏ အုပ်ချုပ်မှုကို တိုစေခြင်းသည် ၎င်း၏ ထီးနန်းစတင်မှုကို နောက်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြီး၊ တရားသူကြီးများအတွက် ထိုမျှပို၍ အချိန်ပေးမည်။

Later Chronology Not Affected.—In either case, any difference of opinion on the duration of Saul’s reign has no effect on the date of the end of that reign or on the dates of the reigns of David and the later kings. Regardless of which scheme of chronology is preferred for the kingdoms of Israel and Judah, the b.c. dating pivots on synchronisms in the latter part of the period; consequently shortening Saul’s reign would merely move his accession later, and allow that much more time for the judges.

 

ဒါဝိဒ်၏ အုပ်ချုပ်မှု
ဒါဝိဒ်၏ အုပ်ချုပ်မှု ကာလနှင့် ပတ်သက်၍ မေးခွန်းမရှိပေ။ ဤနေရာတွင် အနှစ်လေးဆယ်သည် အနီးစပ်ဆုံးဂဏန်းမဟုတ်မှန်း ထင်ရှားသည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် ခုနှစ်နှစ်နှင့် သုံးဆယ့်သုံးနှစ်၏ ပေါင်းလဒ်ဖြစ်ပြီး၊ ဒါဝိဒ်၏ အနှစ်လေးဆယ်မြောက်နှစ်တွင် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုကို အမှန်တကယ် ဖော်ပြထားသည် (၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၂၆:၃၁)။ အပိုခြောက်လ (၂ ဆမ်မြူရယ် ၅:၄, ၅) သည် ပြဿနာမဖြစ်စေပေ။ ဒါဝိဒ်၏ အုပ်ချုပ်မှုတစ်ခုလုံး၊ ဟေဗြုန်တွင် ဘုရင်ဖြစ်ချိန်မှ သေဆုံးချိန်အထိ၊ အတိအကျ အနှစ်လေးဆယ်နှင့် ခြောက်လဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းကို ယူဆရန် မလိုအပ်ပေ၊ အကြောင်းမှာ ရှေးခေတ်ဘုရင်များ၏ အုပ်ချုပ်မှုများကို ပြက္ခဒိန်နှစ်များဖြင့် ရေတွက်လေ့ရှိသည်။ အကယ်၍ တစ်ဦးသည် ၎င်း၏ ပြက္ခဒိန်နှစ်လေးဆယ်မြောက်တွင် မည်သည့်အချိန်တွင်မဆို သေဆုံးပါက၊ ၎င်းသည် အနှစ်လေးဆယ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်၊ ဤအကြောင်းကို နောက်ပိုင်းတွင် ရှင်းပြမည် (စာမျက်နှာ ၁၃၇)။ ဒါဝိဒ်၏ “အုပ်ချုပ်မှုစတင်ခြင်း” သို့မဟုတ် “ထီးနန်းတက်ရောက်နှစ်” — ထီးနန်းတက်ချိန်မှ နောက်ထပ်နှစ်သစ်ကူးနေ့အထိ၊ ၎င်း၏ “ပထမနှစ်” စတင်မည့် ကာလဖြစ်နိုင်သည်။ (ဤအုပ်ချုပ်မှု ရေတွက်နည်းကို စာမျက်နှာ ၁၃၈, ၁၃၉ တွင် ရှင်းပြထားသည်။) အကယ်၍ ဖိလိတ္တရန်များသည် “ဘုရင်များ စစ်တိုက်ထွက်သွားသည့်” ပုံမှန်ရာသီတွင် ယေဇရေလလွင်ပြင်တွင် ရှောလုကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပါက (၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၂၀:၁)၊ ရှောလု၏ သေဆုံးမှုနှင့် ဟေဗြုန်တွင် ဒါဝိဒ်၏ ထီးနန်းတက်ရောက်မှုသည် နွေဦးရာသီတွင် ဖြစ်ပျက်ခဲ့ပြီး၊ ဒါဝိဒ်၏ ပထမပြည့်စုံသောနှစ်သည် ခြောက်လခန့်အကြာ၊ ဆောင်းဦးတွင် နှစ်သစ်ကူးနှင့်အတူ စတင်မည်ဖြစ်သည်။

The Reign of David.—There is no question about the length of David’s reign. Here 40 is obviously not a round number, for it is the sum of 7 and 33, and there is actual mention of an event in the 40th year of David (1 Chron. 26:31). The extra six months (2 Sam. 5:4, 5) offer no problem. It could be possible that David’s entire reign, from the time that he became king in Hebron until he died, was exactly 40 years and 6 months; it is not necessary, however, to suppose this, since the reigns of ancient kings were customarily counted by calendar years; and if one died at any time in his 40th calendar year, he was said to have reigned 40 years, as will be explained later (p. 137). It is more likely that the six months were his “beginning of reign,” or “accession year”—the interval between his coming to the throne and the next New Year’s Day, from which his “year 1” would begin. (This method of reckoning reigns is explained on pp. 138, 139.) If the Philistines went up against Saul in the plain of Jezreel at the usual season when “kings go out to battle” (1 Chron. 20:1), Saul’s death, followed by David’s accession in Hebron, would have occurred in the spring, and David’s first full year of reign would have begun about six months later, at the beginning of the year in the autumn.

 

ဒါဝိဒ်က ရှောလမင်းကို ဘုရင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း
ဒါဝိဒ်၏ အုပ်ချုပ်မှု အဆုံးတွင်၊ “ဒါဝိဒ်သည် အိုမင်းပြီး နေ့ရက်များပြည့်စုံသောအခါ၊ သူ၏သားရှောလမင်းကို ဣသရေလအပေါ် ဘုရင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်” (၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၂၃:၁)။ ဤအချိန်တွင် သူသည် ဗိမာန်တော်ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ဣသရေလ၏ ရေးရာများအတွက် အရာရှိများကို ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ “ထာဝရဘုရား၏ လုပ်ငန်းအားလုံးနှင့် ဘုရင်၏ ဝန်ဆောင်မှုတွင်” (အခန်း ၂၆:၃၀) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် “ဒါဝိဒ်၏ အုပ်ချုပ်မှု အနှစ်လေးဆယ်မြောက်နှစ်တွင်” ဖြစ်ပျက်ခဲ့ပုံရသည် (အခန်းငယ် ၃၁)။ စာအုပ်၏ နောက်ဆုံးအခန်းတွင် အုပ်ချုပ်မှုကို ဟေဗြုန်တွင် ခုနှစ်နှစ်နှင့် ယေရုရှလင်တွင် သုံးဆယ့်သုံးနှစ်ဟု အနှစ်လေးဆယ်အဖြစ် အကျဉ်းချုံးဖော်ပြထားသည် (၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၂၉:၂၇)။ ၎င်းသည် ရှောလမင်း၏ ဖခင်နှင့်အတူ ပူးတွဲအုပ်ချုပ်မှုသည် အနှစ်လေးဆယ်မြောက်နှစ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအထိ ဆက်လက်ခဲ့သည်ဟု ညွှန်ပြပြီး၊ အကယ်၍ ၎င်းသည် အနှစ်လေးဆယ်တစ်မြောက်နှစ်သို့ တိုးသွားပါက၊ ဒါဝိဒ်သည် အနှစ်လေးဆယ်တစ်နှစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်ဟု ရေတွက်ခံရမည်။ ဤအနှစ်လေးဆယ်မြောက်နှစ်သည် ရှောလမင်း၏ “ထီးနန်းတက်ရောက်နှစ်” သို့မဟုတ် “အုပ်ချုပ်မှုစတင်နှစ်” အဖြစ်လည်း ရေတွက်ခံရမည်။

Solomon Made King by David.—At the end of David’s reign, “when David was old and full of days, he made Solomon his son king over Israel” (1 Chron. 23:1). At this time he appointed officers for the Temple service and for the affairs of Israel “in all the business of the Lord, and in the service of the king” (ch. 26:30). This seems to have taken place “in the fortieth year of the reign of David” (v. 31). In the last chapter of the book the reign is summarized as 7 years in Hebron and 33 in Jerusalem (1 Chron. 29:27). This would imply that Solomon’s joint reign with his father continued for part of the 40th year, for if it had extended into the 41st, David would have been reckoned as reigning 41 years. This 40th year must have been counted also as Solomon’s “accession year,” or “year of the beginning of the reign.”

 

ရှောလမင်း၏ နှစ်များကို ဆောင်းဦးမှ ဆောင်းဦးအထိ ရေတွက်ခြင်း

ရှောလမင်း၏ အုပ်ချုပ်မှုသည် ဘုရင်နှစ်များ၊ ဆိုလိုသည်မှာ ဘုရင်၏ အုပ်ချုပ်မှုနှစ်များကို ဆောင်းဦးတွင် စတင်ရေတွက်သည်ဆိုသည့် အရေးကြီးသော သဲလွန်စတစ်ခုကို ပေးသည်၊ အနည်းဆုံး ၎င်း၏ ခေတ်တွင်ဖြစ်သည်။ ဟေဗြဲပြက္ခဒိန်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးတွင် (စာမျက်နှာ ၁၀၉ ကို ကြည့်ပါ) နှစ်စတင်မှု နှစ်မျိုးရှိသည်ဟု ရှင်းပြထားသည်။ ဘာသာရေးနှစ်သည် နွေဦးတွင် အဘိဗ် (နိစံ) ၏ ပထမရက်နှင့် စတင်ပြီး၊ နိုင်ငံရေးနှစ်သည် ဆောင်းဦးတွင် ဧသံီ (တိရှရိ) ၏ ပထမရက်နှင့် စတင်သည်။ လများကို အမြဲတမ်း နွေဦးမှ ရေတွက်သောကြောင့်၊ နိုင်ငံရေးဆောင်းဦးမှ ဆောင်းဦးနှစ်သည် သတ္တမလဖြင့် စတင်ပြီး၊ ဂဏန်းများသည် ၇-၁၂ နှင့် ၁-၆ အဖြစ် ဆက်လက်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် ပထမလသည် နိုင်ငံရေးနှစ်၏ အလယ်ပိုင်းပြီးနောက် ရောက်ရှိလာသည် (စာမျက်နှာ ၁၁၆ ကို ကြည့်ပါ)။

Solomon’s Years From Autumn to Autumn.— The reign of Solomon furnishes an important clue to the reckoning of the regnal years, that is, the years of the king’s reign, as beginning in the autumn, in his day at least. It is explained in the article on the Hebrew calendar (see p. 109) that there were two beginnings of the year: The religious year began with the 1st of Abib (Nisan), in the spring, and the civil year with the 1st of Ethanim (Tishri),2 in the autumn. Since the months were always numbered from the spring, the civil fall-to-fall year began with the 7th month, with the numbers running 7–12 followed by 1–6. Thus the first month came after the middle of the civil year (see p. 116).

 

ဗိမာန်တော်သည် ရှောလမင်း၏ အုပ်ချုပ်မှု စတုတ္ထနှစ်၏ ဒုတိယလတွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး၊ ဆယ့်တစ်နှစ်မြောက်နှစ်၏ ရှစ်လမြောက်လတွင် ပြီးစီးခဲ့သည် (၁ ဘုရင်ခံ ၆:၁, ၃၇, ၃၈)။ ရှေးခေတ်လူများသည် ရေတွက်ရာတွင် အားလုံးပါဝင်သည့်နည်းကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်ဆိုသည့် သက်သေပြထားသော အချက်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရာ၊ စတုတ္ထနှစ်မှ ဆယ့်တစ်နှစ်မြောက်နှစ်အထိ ကာလသည် ရှစ်နှစ်ဟု မဖော်ပြထားသည်မှာ အံ့သြစရာဖြစ်သည်။ သို့သော် စတင်ရက်နှင့် အဆုံးသတ်ရက်များကို ပေးထားသည့်အတွက်၊ ရေတွက်မှုသည် ပြည့်စုံသော အုပ်ချုပ်မှုနှစ်များဖြင့် မဟုတ်ဘဲ၊ နှစ်ပတ်လည်နှစ်များဖြင့်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်၊ ဆိုလိုသည်မှာ စတင်မှုကို အမှတ်အသားပြုသော ဖြစ်ရပ်ရက်စွဲမှ ရေတွက်သည့် နှစ်များဖြစ်သည်၊ ဒုတိယလ၏ ဒုတိယရက်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ရှစ်နှစ်ကို အုပ်ချုပ်မှု၏ စတုတ္ထနှစ်၏ ဒုတိယလမှ အားလုံးပါဝင်သည့်နည်းဖြင့် ရေတွက်ပါက၊ ဗိမာန်တော်၏ ပြီးစီးမှုသည် အုပ်ချုပ်မှု၏ ဆယ့်တစ်နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ကျရောက်သည်ဆိုပါက အုပ်ချုပ်မှုနှစ်များသည် ဆောင်းဦးတွင် စတင်သည်၊ သို့သော် နွေဦးတွင် စတင်ပါက မဟုတ်ပေ။ ၎င်းသည် ရှောလမင်းၐ့ အုပ်ချုပ်မှုနှစ်များကို ဆောင်းဦးမှ၊ ယူဆချက်အရ တိရှရိ ၁ ရက်မှ ရေတွက်သည်ဆိုသည့် သက်သေအဖြစ် နားလည်ထားသည်။

The Temple was begun in the 2d month of the 4th year of Solomon, and was completed in the 8th month of the 11th year (1 Kings 6:1, 37, 38). In view of the well-attested fact that the ancients were in the habit of reckoning inclusively (see p. 136), it seems surprising that an interval from the 4th to the 11th year should not be expressed here as 8 years. But since the beginning and ending dates are given, it is to be presumed that the reckoning was not by complete regnal years, but by anniversary years, that is, years reckoned from the date of the event that marks the beginning, the 2d day of the 2d month. If the 7 years are reckoned inclusively from the 2d month of the 4th year of the reign, the completion of the Temple falls in the 11th year of the reign if the regnal years begin in the fall, but not if they begin in the spring. This has been understood as evidence that Solomon’s regnal years were reckoned from the autumn, presumably Tishri 1.

 

ရှောလမင်း၏ စတုတ္ထနှစ်ကို ထွက်မြောက်ရာနှစ်အတွက် အခြေခံအဖြစ် အသုံးပြုခြင်း

ဗိမာန်တော် တည်ဆောက်မှု စတင်သည့်ရက်စွဲ “၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှု စတုတ္ထနှစ်တွင်၊ ဒုတိယလ၏ ဒုတိယရက်တွင်” (၂ ရာဇဝင်ချုပ် ၃:၂) သည် ထွက်မြောက်ရာအချိန်နှင့် ဆက်စပ်မှုတွင် အရေးကြီးသည်။ ဤဝတ္ထုကျမ်းတွင် အသုံးပြုသော ဘုရင်များ၏ သက်တမ်းစဉ်အရ (စာမျက်နှာ ၇၇, ၁၄၃, ၁၅၉ ကို ကြည့်ပါ)၊ ရှောလမင်း၏ အနှစ်လေးဆယ်မြောက်နှင့် နောက်ဆုံးနှစ်သည် ဘီစီ ၉၃၁/၃၀ ဖြစ်ပြီး၊ ဆောင်းဦးမှ ဆောင်းဦးအထိ ရေတွက်သည်။ ထို့ကြောင့် အုပ်ချုပ်မှု၏ စတုတ္ထနှစ်၊ သုံးဆယ့်ခြောက်နှစ် အလိုတွင်၊ ဘီစီ ၉၆၇/၆၆ ဖြစ်ပြီး၊ ယူဆချက်အရ ဆောင်းဦးနှစ်သစ်ကူးနေ့၊ သတ္တမလ၏ ပထမရက် တိရှရိဖြင့် စတင်သည်။ ဟေဗြဲလူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ လများကို နွေဦးမှ အမြဲရေတွက်သောကြောင့်၊ နိုင်ငံရေးနှစ်သည် ဆောင်းဦးတွင် စတင်သော်လည်း (စာမျက်နှာ ၁၀၆ ကို ကြည့်ပါ)၊ ဒုတိယလ ဇိဖ်သည် ဘီစီ ၉၆၆ ၏ နွေဦးတွင် ရောက်ရှိသည်။

Solomon’s Fourth Year Used as Basis for Exodus Date.—This date of the beginning of the building of the Temple on “the second day of the second month, in the fourth year of his reign” (2 Chron. 3:2) is important in relation to the time of the Exodus. According to the chronology of the kings employed in this commentary (see pp. 77, 143, 159), the 40th and last year of Solomon’s reign was 931/30 b.c., counted from autumn to autumn; therefore the 4th year of the reign, 36 years earlier, was 967/66 b.c., also beginning presumably with the autumn New Year’s Day, the first of Tishri, the 7th month. Since the Hebrews always numbered their months from the spring, even though the civil year began in the fall (see p. 106), the 2d month, Zif, came in the spring of 966 b.c.

 

သို့သော် ဤဖြစ်ရပ်သည် ဇိဖ်လတွင် “ဣသရေလလူမျိုးများ အဲဂုတ္တုပြည်မှ ထွက်လာပြီးနောက် အနှစ်လေးရာရှစ်ဆယ်မြောက်နှစ်တွင်” ဖြစ်သည်ဟုလည်း ရက်စွဲတပ်ထားသည် (၁ ဘုရင်ခံ ၆:၁)။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့တွင် ရှောလမင်း၏ အုပ်ချုပ်မှုနှစ်များနှင့် ထွက်မြောက်ရာခေတ်၏ နှစ်များဆိုသည့် ရက်စွဲသတ်မှတ်မှု နှစ်ခုအကြား တပြိုင်နက်တည်းဖြစ်ရပ်တစ်ခုရှိသည် (အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၁၈၆-၁၈၈ ကို ကြည့်ပါ)။ အဲဂုတ္တုပြည်မှ လွတ်မြောက်မှုသည် ထွက်မြောက်ရာရေတွက်မှု၏ ပထမနှစ်၏ ပထမလအလယ်တွင် ဖြစ်ပျက်ခဲ့သောကြောင့်၊ ထိုထွက်ခွာမှုကို အနှစ်လေးရာရှစ်ဆယ်မြောက်နှစ်၏ ပထမလထက် အနှစ်လေးရာခုနှစ်ဆယ့်ကိုးနှစ် အလိုတွင်၊ ဆိုလိုသည်မှာ ဘီစီ ၁၄၄၅ ၏ နွေဦးတွင် နေရာချထားနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ရှောလမင်း၏ အုပ်ချုပ်မှုကို ပိုင်းခြားထားသော ဘုရင်များ၏ နောက်ပိုင်းအုပ်ချုပ်မှုများမှ ရက်စွဲတပ်ထားသည်နှင့်အမျှ၊ အကယ်၍ အနှစ်လေးရာရှစ်ဆယ်မြောက်နှစ်ကို တိကျသောဂဏန်းအဖြစ် လက်ခံပါက၊ ထွက်မြောက်ရာအတွက် ရက်စွဲတစ်ခုကို ပေးသည်။ ၎င်းသည် ဤဝတ္ထုကျမ်း၏ အတွဲ ၁ တွင် အသုံးပြုသော ထွက်မြောက်ရာရက်စွဲအတွက် အခြေခံဖြစ်သည် (အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၁၉၁, ၁၉၂ ကို ကြည့်ပါ)။

But this event in the month of Zif is also dated “in the four hundred and eightieth year after the children of Israel were come out of the land of Egypt” (1 Kings 6:1). Thus we have a synchronism between two dating scales—the regnal years of Solomon and the years of the Exodus era (see Vol. I, pp. 186–188). Since the deliverance from Egypt took place in the middle of the 1st month in the 1st year of the Exodus reckoning, that departure can be placed 479 years earlier than the 1st month of the 480th year, that is, in the spring of 1445 b.c. Thus Solomon’s reign, as dated from the later reigns of the divided kingdom, gives us in turn a date for the Exodus if we accept the 480th year as an exact figure. This is the basis for the Exodus date used in Volume I of this commentary (see Vol. I, pp. 191, 192).

 

 

IV. တွက်ချက်မှုနည်းလမ်းများနှင့် နိယာမများ ဆောလမွန်မင်း ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ကွဲပြားသော နိုင်ငံတော်ကာလကို မလေ့လာမီ၊ ရှေးခေတ်အုပ်စိုးမှုများကို တွက်ချက်ရာတွင် အသုံးပြုသော နည်းလမ်းများနှင့် နောက်ပိုင်းတွင် ဣသရေလနှင့် ယုဒမင်းများအကြောင်း ဆွေးနွေးရာတွင် အသုံးပြုမည့် ဝေါဟာရများနှင့် နိယာမများကို ရှင်းပြရန် ရပ်တန့်ထားရန် သင့်လျော်ပေမည်။

IV. Methods and Principles of Reckoning

Before considering the period of the divided kingdom, which followed the death of Solomon, it may be well to pause for an explanation of the methods used in reckoning ancient reigns, and of certain terms and principles that will be used in the later discussion of the reigns of Israel and Judah.

 

ထပ်တူကိုက်ညီမှုများပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသော ခုနှစ်တွက်ချက်မှု။— ဓမ္မရာဇဝင်စာအုပ်များတွင် ခုနှစ်တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ယုဒနှင့် ဣသရေလဟူသော အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံနှစ်ခု၏ အုပ်စိုးမှုများကို ထပ်တူကိုက်ညီစေသော အချိန်ဖော်ပြချက်နှစ်မျိုးဖြင့် အများအားဖြင့် ပေးထားသည်။ ထိုအချက်များမှာ (၁) ထီးနန်းတက်ရောက်မှု ထပ်တူကိုက်ညီမှုများ၊ ဆိုလိုသည်မှာ တစ်နိုင်ငံမှ မင်းတစ်ပါး၏ ထီးနန်းတက်ရောက်မှုကို အခြားနိုင်ငံမှ တစ်ချိန်တည်းတွင် အုပ်စိုးနေသော မင်း၏ အုပ်စိုးမှုနှစ်တစ်နှစ်နှင့် ချိတ်ဆက်ပြသည့် ဖော်ပြချက်များ၊ နှင့် (၂) အုပ်စိုးမှုကာလများ၏ အရှည်ဖြစ်သည်။ ယုဒမင်း အမာဇိယမင်း၏ ထီးနန်းတက်ရောက်မှုကို ဣသရေလမင်း ယောရှ (ယေဟောရှ) ၏ အုပ်စိုးမှုကာလတွင် ဖော်ပြထားသည့် ဥပမာတစ်ခုမှာ- “ဣသရေလမင်း ယောရှ … ၏ ဒုတိယနှစ်တွင် ယုဒမင်း အမာဇိယမင်း … စတင်အုပ်စိုးခဲ့သည်။ သူသည် အုပ်စိုးစတင်သောအခါ အသက်နှစ်ဆယ့်ငါးနှစ်ရှိပြီး၊ ယေရုဆလင်မြို့တွင် နှစ်နှစ်ဆယ့်ကိုးနှစ် အုပ်စိုးခဲ့သည်” (၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၄:၁, ၂)။

Chronology Built Upon Synchronisms.—The chronological data in the books of Kings are given mostly in two types of time statements aligning the reigns of the two neighboring kingdoms of Judah and Israel, that is, (1) accession synchronisms, or statements dating the accession of one king in a certain regnal year of the contemporary ruler in the other nation; and (2) the lengths of the reigns. A typical example is seen in the record of the accession of Amaziah of Judah during the reign of Jehoash (Joash) of Israel: “In the second year of Joash … king of Israel reigned Amaziah … king of Judah. He was twenty and five years old when he began to reign, and reigned twenty and nine years in Jerusalem” (2 Kings 14:1, 2).

 

နောက်ပိုင်းတွင် အမာဇိယသည် ယေဟောရှထက် ဆယ့်ငါးနှစ်ပိုရှည်လျားနေထိုင်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည် (အခန်းကြီး ၁၇)။ ထို့နောက် အမာဇိယ၏ အုပ်စိုးမှုကာလအတွင်း ဣသရေလမင်း ယေရောဗောမ်ဒုတိယ၏ ထီးနန်းတက်ရောက်မှုကို ဖော်ပြသည့် နောက်ထပ် ထီးနန်းတက်ရောက်မှု ထပ်တူကိုက်ညီမှုတစ်ခုမှာ- “ယုဒမင်း အမာဇိယ … ၏ ဆယ့်ငါးနှစ်မြောက်နှစ်တွင် ဣသရေလမင်း ယေရောဗောမ်မင်း … သည် ဆမာရိမြို့တွင် စတင်အုပ်စိုးခဲ့ပြီး၊ အုပ်စိုးမှု အနှစ်လေးဆယ့်တစ်နှစ် ရှိခဲ့သည်” (အခန်းကြီး ၂၃)။

We are told later that Amaziah outlived Jehoash 15 years (v. 17); and then comes the next accession synchronism, the statement of the accession of the next king of Israel, Jeroboam II, during Amaziah’s reign: “In the fifteenth year of Amaziah … king of Judah Jeroboam … king of Israel began to reign in Samaria, and reigned forty and one years” (v. 23).

 

အခြားမင်းများအတွက်လည်း ဤကဲ့သို့ ထပ်တူကိုက်ညီမှုများ ပေးထားသည်။ မင်းတစ်ပါးစီ၏ ထီးနန်းတက်ရောက်မှုကို အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံမှ တစ်ချိန်တည်းတွင် အုပ်စိုးနေသော မင်း၏ အုပ်စိုးမှုနှစ်တစ်နှစ်နှင့် ထပ်တူကိုက်ညီစေပြီး၊ အုပ်စိုးမှုကာလတစ်ခုစီ၏ အရှည်ကို ပေးထားသောကြောင့်၊ ဤအပြန်အလှန်ဆက်စပ်နေသော ထပ်တူကိုက်ညီမှုများပေါ်တွင် အခြေခံ၍ နှစ်နိုင်ငံ၏ ခုနှစ်တွက်ချက်မှု အကြမ်းဖျဉ်းကို တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ဤခုနှစ်တွက်ချက်မှုများကို တည်ဆောက်ရန် ပုံစံတစ်ခုမှာ နှစ်ခုပြိုင်တူ နှစ်စကေးများကို ပုံစံဖြင့် စတင်ပြီး၊ ဣသရေလနှင့် ယုဒ၏ အုပ်စိုးမှုစီးရီးနှစ်ခုကို ၎င်းတို့ပေါ်တွင် ဖော်ပြရန်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ရာတွင် (၁) မင်းတစ်ပါးစီ၏ ထီးနန်းတက်ရောက်မှုကို အခြားနိုင်ငံမှ တစ်ချိန်တည်းတွင် အုပ်စိုးနေသော မင်း၏ သက်ဆိုင်ရာနှစ်နှင့် ထပ်တူကိုက်ညီစေရမည်၊ နှင့် (၂) အုပ်စိုးမှုတစ်ခုစီ၏ မှတ်တမ်းတင်ထားသော အရှည်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်။ ပုံစံမှန်ကန်ပါက၊ အုပ်စိုးမှုတစ်ခု၏ အဆုံးနှင့် နောက်တစ်ခု၏ အစသည် သမ္မာကျမ်းစာတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည့်အတိုင်း အခြားနိုင်ငံ၏ အုပ်စိုးမှုနှစ်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာရမည်။

Similar synchronisms are given for the other kings. Since the accession of each is synchronized with a regnal year of his contemporary neighbor, and the length of each reign is given, it is possible to construct an outline of the chronology of the two kingdoms based on these interlocking synchronisms. A graphic method of constructing such chronologies is to start with two parallel scales of years in diagrammatic form, and to lay out on them the two series of reigns of Israel and Judah so that (1) the accession of each king is synchronized with the corresponding year of the contemporary ruler of the other kingdom, and (2) the recorded length of each reign is allowed for. If the pattern is correct, the end of each reign and the beginning of the next will come in the prescribed year of the reign of the other kingdom as recorded in the Bible.

 

တစ်ခါတစ်ရံ ဓမ္မရာဇဝင်စာအုပ်များရှိ ဂဏန်းများကို တစ်နည်းတည်းသာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုအခါ ထပ်တူကိုက်ညီမှုကို ဆုံးဖြတ်ရန် လွယ်ကူသည်။ သို့သော် အခြားအခါများတွင် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှု တစ်ခုထက်ပို၍ ပြုလုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖြစ်နိုင်ခြေမျိုးစုံကို စမ်းသပ်ရမည်။ အစပိုင်းတွင် ၎င်းသည် အမှားနှင့်အမှန်စမ်းသပ်မှု လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အုပ်စိုးမှုအရှည်များသည် ပုံစံနှင့် မကိုက်ညီပါက၊ စာသားမှားယွင်းနေသည်ဟု အများက ယူဆခဲ့ကြသည်။ သို့သော် တွက်ချက်မှုနည်းလမ်းတစ်ခုထက်ပို၍ ပါဝင်နိုင်သည်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဣသရေလနှင့် ယုဒတို့သည် တူညီသော စနစ်များကို မသုံးခဲ့ကြဟု ယူဆရမည်။ ဉာဏ်ရည်ဖြင့် လုပ်ဆောင်ရန်၊ ဓမ္မရာဇဝင်စာအုပ်၏ စာရေးသူ သို့မဟုတ် သူ၏ အရင်းအမြစ်များတွင် အသုံးပြုခဲ့ဖွယ်ရှိသော တွက်ချက်မှုနည်းလမ်းများနှင့် နိယာမများကို ဦးစွာ နားလည်ရန် လိုအပ်သည်။ အမာဇိယနှင့် သူ၏ တစ်ချိန်တည်းရှိ မင်းများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အချိန်ဖော်ပြချက်များကို ဥပမာပြရန်၊ အောက်ပါမေးခွန်းများကို ဖြေဆိုရမည်—၎င်းတို့သည် ပထမတစ်ချက်တွင် ထင်ရသလောက် ရိုးရှင်းမဟုတ်ပေ။

Sometimes the figures in Kings can be interpreted in only one way; then the alignment is easy to determine. But in other instances more than one interpretation may be made, and various possibilities must be tried out. To begin with, this is largely a trial-and-error procedure. Where the lengths of the reigns do not fit the scheme, many have concluded that the text was erroneous. But it must be considered that there is more than one method of reckoning involved, that Israel and Judah did not necessarily use the same systems. In order to work intelligently it is necessary first to understand the methods and principles of reckoning that may have been used by the writer of Kings or in his sources. To illustrate from the time statements just quoted, relating to Amaziah and his contemporaries, the following questions must be answered—and they are not so simple as they may seem at first glance.

 

အမာဇိယသည် ယောရှကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဆယ့်ငါးနှစ် နေထိုင်ခဲ့သည်ဟု စာရေးသူက မည်သို့တွက်ချက်ခဲ့သနည်း။ (နောက်အပိုင်းကို ကြည့်ပါ။)

How did the writer count the 15 years that Amaziah lived after the death of Joash? (See next section.)

 

အမာဇိယသည် နှစ်နှစ်ဆယ့်ကိုးနှစ် အုပ်စိုးခဲ့ပါက၊ သူသေဆုံးသည့်နှစ်သည် သူ၏ အုပ်စိုးမှုနှစ်၏ မည်သည့်နှစ်တွင်ဖြစ်သနည်း။ (စာမျက်နှာ ၁၃၇ ကို ကြည့်ပါ။)

If Amaziah reigned 29 years, in what year of his reign did he die? (See p. 137.)

 

သူ၏ ဆယ့်ငါးနှစ်မြောက်နှစ်ဟူသည် အဘယ်အဓိပ္ပာယ်ရှိသနည်း။ (စာမျက်နှာ ၁၃၈ ကို ကြည့်ပါ။) မင်း၏ “ပထမနှစ်” သည် မည်သည့်အခါ စတင်သနည်း။ (စာမျက်နှာ ၁၃၈၊ ၁၃၉ ကို ကြည့်ပါ။) ယုဒမင်း အမာဇိယ၏ ဆယ့်ငါးနှစ်မြောက်နှစ်သည် ဣသရေလမင်း ယေရောဗောမ်ဒုတိယ ထီးနန်းတက်ရောက်သည့် ဣသရေလနှစ်နှင့် အတိအကျ ထပ်တူကိုက်ညီပါသလား။ (စာမျက်�နှာ ၁၄၀ ကို ကြည့်ပါ။) ယုဒနှင့် ဣသရေလတို့သည် တူညီသော တွက်ချက်မှုစနစ်များကို အသုံးမပြုခဲ့သည့်အချက်က ဤမေးခွန်းများကို ဖြေဆိုရန် ရှုပ်ထွေးစေသည်။ ဤမေးခွန်းများကို ရှင်းပြသည့် ရှေးခေတ်တွက်ချက်မှု၏ အထွေထွေနိယာမများကို အောက်ပါစာပိုဒ်များတွင် တွေ့ရမည်။

What is meant by his 15th year? (See p. 138.)

When does a king’s “first year” begin? (See pp. 138, 139.)

Did the 15th year of Amaziah in Judah exactly coincide with the Israelite year in which Jeroboam II came to the throne? (See p. 140.)

The task of finding the answers to such questions is complicated by the fact that Judah and Israel did not employ identical systems of reckoning. The general principles of ancient reckoning that explain these questions will be found in the following paragraphs.

 

အကျုံးဝင်တွက်ချက်မှုဖြင့် နှစ်များကို ရေတွက်ခြင်း။— ယခင်က ထောက်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း (အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၁၈၂ ကို ကြည့်ပါ)၊ သမ္မာကျမ်းစာတွင် အသုံးပြုသော ရေတွက်နည်းမှာ အကျုံးဝင်တွက်ချက်မှုဖြစ်ပုံရသည်၊ ဆိုလိုသည်မှာ အချိန်ကာလတစ်ခုကို တွက်ချက်ရာတွင် ပထမနှင့် နောက်ဆုံးအချိန်ယူနစ်နှစ်ခုလုံးကို ရေတွက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤနည်းလမ်းကို အခြားရှေးခေတ်နိုင်ငံများတွင်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုခဲ့သည်မှာ အရင်းအမြစ်စာရွက်စာတမ်းများတွင် ထင်ရှားစွာ ပြသထားသည်။ အီဂျစ်ရေးထွင်းစာတစ်ခုတွင် ဒွါဒသမလ၏ စတုတ္ထရက်တွင် ယဇ်ပုရောဟိတ်မ တစ်ဦး ကွယ်လွန်သွားပြီး၊ သူမ၏ ဆက်ခံသူသည် ဆယ့်ငါးရက်မြောက်နေ့တွင် ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး၊ “ဆယ့်နှစ်ရက် ကုန်လွန်သွားသောအခါ” ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင်ကျွန်ုပ်တို့အနေဖြင့် စတုတ္ထရက်ပြီးနောက် ဆယ့်နှစ်ရက် ကုန်လွန်ပါက ဆယ့်ခြောက်ရက်မြောက်နေ့ဖြစ်မည်ဟု ပြောကြမည်။ ဂရိလူမျိုးများသည်လည်း ဤအကျုံးဝင်တွက်ချက်မှုနည်းကို လိုက်နာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများကြားရှိ လေးနှစ်ကာလ သို့မဟုတ် အိုလံပီယဒ်ကို ပင်တာတဲရစ် (ဆိုလိုသည်မှာ ငါးနှစ်ကာလ) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး၊ အခြားသော အလားတူ ဂဏန်းဝေါဟာရများကိုလည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။ ရောမလူမျိုးများသည်လည်း သာမန်အသုံးပြုမှုတွင် အကျုံးဝင်တွက်ချက်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့တွင် နွန်ဒီနီ (နိုနပ်စ်မှ၊ ကိုးခုမြောက်) ဟုခေါ်သော စျေးနေ့များရှိပြီး၊ ကိုးရက်မြောက်တိုင်း၊ အကျုံးဝင်ရေတွက်မှုဖြင့်၊ အမှန်တကယ်တွင် ရှစ်ရက်မြောက်တိုင်း၊ ရှေးခေတ်ပြက္ခဒိန်များတွင် အက္ခရာ A မှ H အထိ ဖော်ပြထားသည်။

Years Counted by Inclusive Reckoning.—As already pointed out (see Vol. I, p. 182), the common mode of counting employed in the Bible seems to have been inclusive reckoning, that is, counting both the first and the last unit of time in calculating an interval. This method was also used generally by other ancient nations, as is shown unmistakably by source documents. An Egyptian inscription recording the death of a priestess on the 4th day of the 12th month relates that her successor arrived on the 15th, “when 12 days had elapsed.” Today, we would say that when 12 days had elapsed after the 4th, the date would be the 16th. The Greeks followed the same inclusive method. They called the Olympiad, or the four-year period between the Olympic Games, a pentaeteris (five-year period), and used other similar numerical terms. The Romans also, in common usage, reckoned inclusively; they had nundinae (from nonus, ninth), or market days, every ninth day, inclusive, actually every eight days, as indicated on ancient calendars by the letters, A through H.

 

သင်္ချာပညာရှင်များနှင့် နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များသည် ဤတွက်ချက်မှုသည် သင်္ချာအရ မတိကျကြောင်း သတိပြုမိခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းသည် ယနေ့ခေတ်အာရှတွင်ပင် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည့်အတိုင်း သာမန်စကားပြောများတွင် တည်ရှိခဲ့သည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ခေတ်သစ်အမှတ်အသားများမှာ ဥရောပဘာသာစကားအချို့တွင် “ရှစ်ရက်” ဟူသော စကားစုသည် တစ်ပတ်ကို ဆိုလိုခြင်း၊ ကက်သလစ်ဘာသာတွင် “အော့တိတ်” ဟူသော ဝေါဟာရသည် သန့်ရှင်းသောနေ့ပြီးနောက် တစ်ပတ်အကြာ နေ့ကို ဆိုလိုခြင်း၊ ဂီတအချက်အလတ်များဖြစ်သည့် အော့တိတ်၊ တတိယ၊ ပဉ္စမစသည့် အချက်များ၊ နှင့် ဆေးပညာအသုံးအနှုန်းဖြစ်သည့် “တာတီယန်ဖျား” သည် နှစ်ရက်ခြားတစ်ကြိမ် ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်သော ဖျားနာမှုကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။

Of course mathematicians and astronomers were aware that the reckoning was mathematically inexact, but it persisted in common parlance, as it has even down to the present day in the Orient. Modern vestiges in the West are the phrase “eight days,” meaning a week in some European languages; the Catholic term “octave” of a festival, meaning the day coming one week after the holy day; the musical intervals, such as octave, third, fifth, etc.; and even the medical term “tertian fever,” meaning a fever recurring every other day.

 

အကျုံးဝင်ရေတွက်မှု၏ သမ္မာကျမ်းစာတွင် အထင်ရှားဆုံး သာဓကမှာ ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် ရှိသည် (တမန်တော်များ ၁၀:၃၀ ကို ကြည့်ပါ၊ ၇၂ နာရီကာလကို “လေးရက်အကြာက” ဟု ရေတွက်ထားပြီး “သုံးရက်” မဟုတ်ပေ)၊ သို့သော် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် ဥပမာတစ်ခုမှာ ၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၈:၉, ၁၀ တွင် ရှိသည်။ ဆမာရိမြို့ဝိုင်းမှုသည် ဟေဇကိယ၏ စတုတ္ထနှစ်မှ ဆဌမနှစ်အထိ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ဟောရှေယ၏ သတ္တမနှစ်မှ နဝမနှစ်နှင့် ညီမျှသည်ဟု ဖော်ပြထားပြီး၊ သို့သော် မြို့ကို “သုံးနှစ်ကုန်ဆုံးချိန်တွင်” သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ခေတ်သစ်အသုံးပြုမှုတွင် ကျွန်ုပ်တို့သည် ရိုးရိုးနုတ်ယူမှုဖြင့် နှစ်နှစ်ဟု ပြောကြမည်။ သမ္မာကျမ်းစာရေးသူသည် အကျုံးဝင်ရေတွက်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်မှာ ထင်ရှားသည် (စတုတ္ထ၊ ပဉ္စမ၊ နှင့် ဆဌမနှစ်များကို သုံးနှစ်ဟု စုစုပေါင်းရေတွက်သည်)။

The clearest Biblical demonstration of inclusive counting is in the New Testament (see on Acts 10:30 where a period of 72 hours is reckoned as “four days ago,” not “three”), but an Old Testament example is in 2 Kings 18:9, 10. The siege of Samaria lasted from the fourth to the sixth year of Hezekiah, which is equated with the seventh to the ninth year of Hoshea, and yet the city is said to have been taken “at the end of three years.” In modern usage we would say two years, by straight subtraction. Obviously the Bible writer reckoned inclusively (years four, five, and six totaling three years).

 

ဟေဗြဲယောကျ်ားလေးတစ်ဦးကို “ရှစ်ရက်သား” ဖြစ်သောအခါ အရေဖျားလှီးပေးရသည် (ကမ္ဘာဦး ၁၇:၁၂)၊ ဆိုလိုသည်မှာ “ရှစ်ရက်မြောက်နေ့တွင်” (ဝတ်ပြုရာ ၁၂:၃)။ အလားတူ လုကာ၌လည်း အရေဖျားလှီးခြင်းကို “ရှစ်ရက်မြောက်နေ့တွင်” သို့မဟုတ် “ရှစ်ရက်ပြည့်မြောက်သောအခါ” ဟု ပြောထားသည် (လုကာ ၁:၅၉; ၂:၂၁)။ “ရှစ်ရက်ပြည့်မြောက်သောအခါ” (သို့မဟုတ် “ရှစ်ရက်ကုန်ဆုံးချိန်တွင်”၊ RSV) သည် မွေးဖွားသည့်နေ့မှ ရှစ်ရက်ပြည့်ပြည့်ဝဝဟု မဆိုလိုဘဲ၊ ရှစ်ရက်အကျုံးဝင်ဟု ထင်ရှားသည်။

A Hebrew boy was circumcised when “eight days old” (Gen. 17:12), that is, “in the eighth day” (Lev. 12:3). Similarly Luke speaks of circumcision “on the eighth day” or “when eight days were accomplished” (Luke 1:59; 2:21). Evidently “when eight days were accomplished” (or “at the end of eight days,” RSV) does not mean eight full days from the date of birth, but eight inclusive.

 

ယေရောဗောင်နှင့်မင်း ၂ သည် သူ၏ဖခင် ယေဟောရှပြီးနောက် ယုဒပြည်၏အမာဇိယမင်း၏ ၁၅ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် နန်းတက်ခဲ့သည် (၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၄:၂၃)။ အမာဇိယသည် ယေဟောရှသေဆုံးပြီးနောက် ၁၅ နှစ်ထပ်မံအသက်ရှင်ခဲ့သည် (၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၄:၁၇)။ ခေတ်သစ်စာဖတ်သူတစ်ဦးသည် ၁၅ နှင့် ၁၅ ကို စိတ်ထဲတွက်လျှင် အမာဇိယ၏ ၃၀ နှစ်မြောက်နှစ်သို့ ရောက်ရှိမည်ဖြစ်သော်လည်း အမာဇိယသည် ၂၉ နှစ်သာလျှင် အုပ်စိုးခဲ့သည် (အခန်းကြီး ၂)။ အကျိုးဆက်အရေအတွက်သည် အကောင်းဆုံးရှင်းပြချက်ဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမှာ ၁၅ နှစ်သည် အကျိုးဆက်အရ ၁၅ နှစ်မြောက်နှစ်မှ ၂၉ နှစ်မြောက်နှစ်သို့ ရောက်ရှိပြီး ထိုနှစ်တွင် သူသေဆုံးခဲ့ပုံရသည်။

Jeroboam II of Israel succeeded his father Jehoash in the 15th year of Amaziah of Judah (2 Kings 14:23), and Amaziah “lived after the death of Jehoash … of Israel fifteen years” (2 Kings 14:17). A modern reader would mentally add 15 to 15, reaching Amaziah’s 30th year, yet Amaziah reigned only 29 years (v. 2). Inclusive reckoning is again the most logical explanation, since 15 years, inclusive, from the 15th year is the 29th, in which he evidently died.

 

အခြားဥပမာများလည်းရှိသည်။ ရှောလမုန်သေဆုံးပြီးနောက် ရေဟောဗောင်သည် အခွန်ဝန်ထုပ်ကို လျှော့ချပေးရန် လူထုက တောင်းဆိုခဲ့ရာ သူသည် လူထုအား “သုံးရက်စောင့်ပါ” (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၂:၅) ဟု ပြောပြီး “သုံးရက်ပြီးနောက်” ဆုံးဖြတ်ချက်အတွက် ပြန်လာရန် ပြောခဲ့သည် (၂ ရာဇဝင်ချုပ် ၁၀:၅)။ လူထုသည် “သုံးရက်မြောက်နေ့တွင်” ပြန်လာခဲ့ပြီး၊ မင်းကြီးက “သုံးရက်မြောက်နေ့တွင် ငါ့ထံသို့ ပြန်လာပါ” ဟု ချိန်းဆိုထားသည့်အတိုင်း ဖြစ်သည် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၂:၁၂; ၂ ရာဇဝင်ချုပ် ၁၀:၁၂)။ ဧသတာသည် ရှုရှန်မြို့၏ ယုဒလူများအား သူမကို မင်းကြီးထံ ဖိတ်ကြားခြင်းမရှိဘဲ သွားမည့်အရေးအတွက် ဆုတောင်းရန်နှင့် အစာရှောင်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ပြီး “သုံးရက်မြောက်နေ့တွင်” မင်းကြီးထံ သွားခဲ့သည် (ဧသတာ ၄:၁၆; ၅:၁)။ သုံးရက်ကာလသည် သုံးရက်မြောက်နေ့တွင် ပြီးဆုံးသည်မှာ ထင်ရှားပြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့တွက်နည်းအတိုင်း သုံးရက်ပြည့်စုံပြီးနောက်မဟုတ်ပေ။

There are other examples. When, at the death of Solomon, Rehoboam was petitioned to lighten the tax burden, he told the people to depart “for three days” (1 Kings 12:5) and then return for his decision “after three days” (2 Chron. 10:5). They came “the third day, as the king had appointed, saying, Come to me again the third day” (1 Kings 12:12; cf. 2 Chron. 10:12). Esther asked the Jews of Shushan to fast, and by implication, to pray, for her before she went in to the king unbidden, and then she approached the king “on the third day” (Esther 4:16; 5:1). Obviously a period of “three days” ended on the third day, not after the completion of the three days, as we would reckon it.

 

ဤအရာအားလုံးသည် ယေရှု၏ ကားစင်ရိုက်ခံရခြင်းနှင့် သုံးရက်အကြာ ထမြောက်ခြင်းအကြားရှိ သုံးရက်ကာလ၏ ပြဿနာဟု ယူဆထားသည့်အရာကို ရှင်းပြသည်။ ကျမ်းချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

All this serves to explain the supposed difficulty in the three days between the crucifixion and resurrection of Jesus. The texts are as follows:

 “သုံးရက်အတွင်း”
“သုံးရက်ပြီးနောက်”
“သုံးရက်မြောက်နေ့”

မဿဲ ၂၆:၆၁; ၂၇:၄၀
၂၇:၆၃ (၁၂:၄၀၊ နှင့် ၃ ည)
၉:၃၁; ၁၀:၃၄; ၁၆:၂၁; ၁၇:၂၃; ၂၀:၁၉; ၂၇:၆၄

မာကု ၁၄:၅၈ (အတွင်း)
၈:၃၁

လုကာ
၉:၂၂; ၂၄:၇, ၂၁, ၄၆

 

“In three days”

 

“After three days”

 

“The third day”

 

Matt. 26:61; 27:40

 

27:63 (12:40, & 3 nights)

 

9:31; 10:34; 16:21; 17:23; 20:19; 27:64

 

Mark 14:58 (within)

 

8:31

 

 

 

Luke

 

 

 

9:22; 24:7, 21, 46

 

John    2:19-21

 

 

 

 

 

 

 

 

ဤကျမ်းချက်များမှ ထင်ရှားသည်မှာ “သုံးရက်အတွင်း”၊ “သုံးရက်ပြီးနောက်” နှင့် “သုံးရက်နှင့် သုံးည” တို့သည် “သုံးရက်မြောက်နေ့” နှင့် တူညီသည်။ မဿဲတစ်ဦးသည် တူညီသောကာလအတွက် ဤသုံးမျိုးလုံးကို အသုံးပြုသည်။ သောကြာနေ့ညနေမှ တနင်္ဂနွေနံနက်အထိကာလသည် အကျိုးဆက်အရေအတွက်ဖြင့် သုံးရက်ဖြစ်သည်။ ဤတွက်နည်းသည် သမ္မာကျမ်းကာလတွင် သာမန်ထုံးတမ်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံများစွာတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုခဲ့သည်ကို ထင်ရှားသည်ဖြစ်ရာ၊ ခေတ်သစ်အနောက်တိုင်းတွက်နည်းအတိုင်း သုံးရက်ပြည့် ၂၄ နာရီအပြည့်အဖြစ် နားလည်ရန် ကြိုးစားခြင်းသည် အချည်းနှီးဖြစ်သည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းသည် သမိုင်းအသုံးပြုမှုနှင့် သမ္မာကျမ်းဖော်ပြချက်ကို ချိုးဖောက်ပြီး၊ သာမန်စကားပြောနှင့် သမ္မာကျမ်းရှိဥပမာများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားလျှင် မရှိအပ်သော အခက်အခဲကို ဖန်တီးသည်။

It is obvious from these texts that “in three days,” “after three days,” and even “three days and three nights” are all equivalent to “on the third day.” One writer (Matthew) uses all three phrases for the same period. The interval from Friday afternoon to Sunday morning is three days, by inclusive reckoning. Since it is clear that this mode of counting was the common practice in Bible times, and widespread in many countries, it is useless to try to understand this period as three full 24-hour days, according to the modern Western habit of counting. To do so violates both historical usage and Biblical statement, and creates a difficulty that would not exist if the ordinary usage of common speech and of examples in the Bible be taken into account.

 

မင်းတစ်ပါး၏ အုပ်စိုးကာလ

နောဧသည် သူ၏ ၆၀၀ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ၆၀၀ နှစ်ရှိသည်ဟု ဖော်ပြသည့်နည်းတူ၊ ကလေးတစ်ဦးသည် ၈ ရက်မြောက်နေ့တွင် ၈ ရက်သားဖြစ်ပြီး၊ ၃ ရက် သို့မဟုတ် ၃ နှစ်ကာလသည် ၃ ရက်မြောက်နေ့ သို့မဟုတ် ၃ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ပြီးဆုံးသည်ဖြစ်ရာ၊ ထိုနည်းတူ ၂၅ နှစ်အုပ်စိုးခြင်းသည် ၂၅ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ပြီးဆုံးသည်။

The Length of a King’s Reign.—Just as the common mode of expression made Noah 600 years old in his 600th year, or a child 8 days old on his 8th day, and just as a period of 3 days or 3 years ends on the 3d day or in the 3d year, although the 3d day or year is not yet completed, so a reign of 25 years was one that ended in the 25th year.

 

ယုဒပြည်မင်းအာသသည် ၄၁ နှစ်အုပ်စိုးခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း၊ သူသည် ၄၁ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် သေဆုံးခဲ့သည် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၅:၉, ၁၀; ၂ ရာဇဝင်ချုပ် ၁၆:၁၃)။ ဇေဒကိယ၏ ၁၁ နှစ်အုပ်စိုးမှုသည် ၁၁ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ပြီးဆုံးသည်ကိုလည်း သတိပြုပါ (၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၂၄:၁၈; ၂၅:၂–၇)။ ၎င်းကို ယုဒ-ဣသရေလဆက်စပ်မှုများဖြင့် သက်သေပြပြီး၊ ဗာဗုလုန်နှင့် အီဂျစ်တွင်လည်း ရှေးဟောင်းသုတေသနမှ စာရွက်စာတမ်းများဖြင့် ထုံးတမ်းအဖြစ် သက်သေပြသည်။

Asa of Judah was recorded as having ruled 41 years, yet he died in his 41st year (1 Kings 15:9, 10; 2 Chron. 16:13); note also the end of Zedekiah’s 11-year reign in his 11th year (2 Kings 24:18; 2 Kings 25:2–7). This is also demonstrated by the Judah-Israel synchronisms, and was customary in Babylon and Egypt, as evidenced by documents brought to light by archeologists.

 

၎င်းသည် အကျိုးဆက်အရေအတွက်နှင့် ဆင်တူသော်လည်း၊ အုပ်စိုးမှုစုစုပေါင်းသည် အမြဲတမ်း အကျိုးဆက်အရေအတွက်မဟုတ်ပေ။ အုပ်စိုးနှစ်များကို တွက်ချက်ရာတွင် နည်းလမ်းနှစ်မျိုးရှိပြီး၊ တစ်မျိုးသည် အကျိုးဆက်အရေအတွက်ကို ဖယ်ထုတ်ကာ စုစုပေါင်းနှစ်များကို မှန်ကန်စွာ ထိန်းသိမ်းထားသည်။ သို့သော် အုပ်စိုးနှစ်စနစ်သည် သာမန်လူထုအသုံးပြုမှုမဟုတ်ဘဲ၊ အဓိကအားဖြင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်အတွက် အထူးပြုထားသော ပြက္ခဒိန်တွက်ချက်မှုပုံစံဖြစ်သည်။

This was somewhat akin to inclusive reckoning, although the total of a reign was not always true inclusive reckoning. There were two methods of counting regnal years, one of which eliminated the inclusive numbering, and so kept the total number of years correct, as will be explained next. But the system of regnal years was not ordinary folk usage; it was a specialized form of calendar reckoning, primarily chronological in purpose.

 

အုပ်စိုးနှစ်များသည် ပြက္ခဒိန်နှစ်များဖြစ်သည်

ရှေးလူများသည် မင်းတစ်ပါး၏ အုပ်စိုးနှစ်တစ်နှစ်တွင် ဖြစ်ရပ်များကို ရက်ချိန်းတပ်သည့်အခါ၊ ၎င်းတို့သည် ပြက္ခဒိန်ရက်ချိန်းဖော်ပြမှုကို အသုံးပြုသည်။ ၎င်းတို့သည် ထိုဖြစ်ရပ်ဖြစ်ပွားသည့်အခါ မင်းသည် ထီးနန်းပေါ်တွင် မည်မျှကြာရှိခဲ့သည်ကို ဂရုမထားဘဲ၊ ထိုအုပ်စိုးနှစ်နံပါတ်ကို ထိုပြက္ခဒိန်နှစ်အတွက် ပုံမှန်သတ်မှတ်အမည်အဖြစ် အသုံးပြုသည်။ ၎င်းသည် နှစ်ကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် သာမန်နည်းလမ်းဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့တွင် ကျွန်ုပ်တို့၏ ဘီစီ-အေဒီရက်ချိန်းကဲ့သို့ ရေရှည်ခေတ်မရှိခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် အုပ်စိုးနှစ်သည် ပြက္ခဒိန်နှစ်နှင့် ကိုက်ညီပြီး နှစ်သစ်ကူးနေ့တွင် စတင်သည်။ နိုင်ငံအသီးသီးတွင် ပြက္ခဒိန်များနှင့် နှစ်သစ်ကူးနေ့များ ကွဲပြားသော်လည်း (တတိယတွဲ၊ စာမျက်နှာ ၁၇၆, ၁၇၇ ကို ကြည့်ပါ)၊ အုပ်စိုးနှစ်များကို သက်ဆိုင်ရာ ပြက္ခဒိန်နှစ်များဖြင့် တွက်ချက်သည့်စနစ်ကို ဗာဗုလုန်၊ အာရှုရိယ၊ အီဂျစ်နှင့် ဟီဘရူးလူမျိုးများတွင်လည်း လိုက်နာခဲ့ပုံရသည်။ ၎င်းသည် ရှေးအနီးအလယ်ပိုင်းတွင် ထုံးတမ်းအဖြစ် ယူဆခံရသည်။

Regnal Years Are Calendar Years.—When the ancients dated events in a certain year of a king’s reign, they were using a calendar dating formula. They were not concerned with how long that ruler had been on the throne when the event occurred, but they used the regnal-year number as the regular designation for that calendar year. This was the common method of identifying the year, for they had no long-term era like our b.c.-a.d. dating. Accordingly, the regnal year coincided with the civil year, beginning on New Year’s Day. The various nations had different calendars, and different New Year’s Days (see Vol. I, pp. 176, 177), but the system of counting reigns by their respective calendar years was followed in Babylonia, Assyria, and Egypt, and evidently by the Hebrews also. It seems to have been taken for granted in the ancient Near East.

 

မင်းတစ်ပါး၏ အုပ်စိုးနှစ်များကို ပြည့်စုံသော ပြက္ခဒိန်နှစ်များနှင့် တူညီစေသော်လည်း၊ မင်းသည် နှစ်သစ်ကူးနေ့တွင် နန်းတက်ပြီး နန်းတက်နှစ်ပတ်လည်နေ့တွင် သေဆုံးသည်မဟုတ်လျှင် ပထမနှင့် နောက်ဆုံးအုပ်စိုးနှစ်များသည် မပြည့်စုံပေ။ ထို့ကြောင့် ချိန်ညှိမှုတစ်ခု ပြုလုပ်ရန်လိုအပ်ပြီး၊ ဤချိန်ညှိမှုကို နည်းလမ်းနှစ်မျိုးဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

Although a king’s regnal years were equated with whole calendar years, the first and last of his kingship would be incomplete unless he happened to come to the throne on New Year’s Day and die on the anniversary of his accession. Hence an adjustment had to be made, and there were two methods of making this adjustment as described in the immediately following paragraphs.

 

နန်းတက်နှစ်နည်းလမ်းဖြင့် အုပ်စိုးနှစ်တွက်ချက်ခြင်း

အကယ်၍ မင်းအေ သည် သူ၏ ၃၅ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် သေဆုံးပြီး မင်းဘီ က ဆက်ခံခဲ့လျှင်၊ နှစ်တစ်နှစ်၏ ပထမပိုင်းတွင် ရေးထားသော စာရွက်စာတမ်းများအားလုံးသည် မင်းအေ ၏ ၃၅ နှစ်မြောက်နှစ်၏ ရက်နှင့် လတစ်ခုတွင် ရက်ချိန်းတပ်မည်ဖြစ်သော်လည်း၊ ထိုနှစ်၏ ကျန်ရှိသည့်ကာလတွင် စာရွက်စာတမ်းများသည် ဆက်ခံသူ မင်းဘီ ၏ အမည်ဖြင့် ရက်ချိန်းတပ်မည်ဖြစ်သည်။ နှစ်သစ်ကူးနေ့သည် မင်းဘီ ၏ အုပ်စိုးနှစ်သစ်ကို စတင်ပေးမည်ဖြစ်သည်။ နည်းလမ်းနှစ်မျိုး၏ ကွာခြားချက်မှာ နန်းတက်ချိန်မှ နောက်နှစ်သစ်ကူးနေ့အထိ ကျန်ရှိသော နှစ်၏ မပြည့်စုံသောကာလနှင့် သက်ဆိုင်သည်။

Accession-Year Method of Reckoning Reigns.—If King A died during his 35th year, and was succeeded by King B, all documents written in the first part of the year, up to A’s death, would have been dated in the such and such day and month of the 35th year of King A, but during the rest of that year they would be dated in the name of his successor, King B, and the first New Year’s Day in the new reign would usher in a new regnal year of King B. The difference in the two methods was concerned with the unexpired portion of the year between the accession and the following New Year’s Day.

 

ဥပမာ၊ ဗာဗုလုန်တွင် ဤမပြည့်စုံသောနှစ်ကို မင်းဘီ ၏ “အုပ်စိုးမှုစတင်နှစ်” ဟု ခေါ်ဆိုပြီး၊ ယခု နန်းတက်နှစ်ဟု လူသိများသည်။ နောက်နှစ်သစ်ကူးနေ့ (နီစံ ၁) တွင် စတင်သော ပြည့်စုံသော ပြက္ခဒိန်နှစ်ကို အုပ်စိုးမှု၏ ပထမနှစ်ဟု အမည်ပေးသည်။ ထို့ကြောင့် အုပ်စိုးမှုဆက်လက်တွင်၊ မင်းအေ ၏ ၃၅ နှစ်မြောက်နှစ်ကို မင်းဘီ ၏ ၁ နှစ်မြောက်နှစ်က ဆက်လက်မည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို နန်းတက်နှစ်နည်းလမ်းဟု ခေါ်ဆိုပြီး၊ နန်းတက်ရက်မှ ပြက္ခဒိန်နှစ်ကုန်ဆုံးချိန်အထိ ကာလကို နန်းတက်နှစ်ဟု ခေါ်ဆိုကာ နံပါတ်မတပ်ပေ။ ၎င်းကို တစ်ခါတစ်ရံ နောက်ရက်ချိန်းဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်၊ အကြောင်းမှာ ပထမနှစ်ဟု ခေါ်ဆိုသည့် စတင်မှုသည် မင်းသစ်နန်းတက်ပြီးနောက် နောက်ပြက္ခဒိန်နှစ်၏ ပထမရက်သို့ ရွှေ့ဆိုင်းထားခြင်းဖြစ်သည်။

In Babylonia, for example, this partial year would be called King B’s “year of beginning of reign,” now known as accession year; and the full calendar year beginning on the next New Year’s Day (Nisan 1) was numbered the first year of the reign. Thus in a series of reigns, the year 35 of King A would be followed by the year 1 of King B. This is referred to as the accession-year method of dating, because the interval from the date of accession to the end of the calendar year is called the accession year, and is not numbered. This method is also sometimes called postdating, since the beginning of what was called the first year was postdated, or postponed, until the first day of the next calendar year following the new king’s coming to the throne.

 

နန်းတက်နှစ်မဟုတ်သော နည်းလမ်းဖြင့် အုပ်စိုးနှစ်တွက်ချက်ခြင်း
အခြားနည်းလမ်းဖြင့်၊ အီဂျစ်တွင် တစ်ခါတစ်ရံ အသုံးပြုသည့်အတိုင်း၊ မင်းသစ်သည် နန်းတက်သည်နှင့်တပြိုင်နက် စာရွက်စာတမ်းများကို “၁ နှစ်မြောက်နှစ်” ဟု ရက်ချိန်းတပ်ပြီး၊ နောက်နှစ်သစ်ကူးနေ့ (အီဂျစ်တွင် သို့ထ် ၁) တွင် စတင်သော နှစ်ကို ၂ နှစ်မြောက်နှစ်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် မင်းအေ ၏ ၃၅ နှစ်မြောက်နှစ်အဖြစ် စတင်သော နှစ်သည် မင်းဘီ ၏ ၁ နှစ်မြောက်နှစ်အဖြစ် ပြီးဆုံးမည်ဖြစ်ပြီး၊ မင်းအေ ၏ ၃၅ နှစ်မြောက်နှစ်ကို မင်းဘီ ၏ ၂ နှစ်မြောက်နှစ်က ဆက်လက်မည်ဖြစ်သည်၊ ၁ နှစ်မြောက်နှစ်မဟုတ်ပေ။ ၎င်းသည် အုပ်စိုးမှုဆက်လက်တွင် ၁ နှစ်ထပ်နေစေသည်။ ၎င်းသည် အုပ်စိုးမှုတစ်ခုစီအတွက် နှစ်တစ်နှစ်ထပ်ထည့်ပေးပြီး၊ အကျိုးဆက်အရေအတွက်နှင့် တူညီသည်၊ အကြောင်းမှာ မင်းတစ်ပါးစီ၏ “ပထမနှစ်” သည် ယခင်မင်း၏ နောက်ဆုံးနှစ်၏ မပြည့်စုံသော အစိတ်အပိုင်းသာဖြစ်သည်။ ၁ နှစ်မြောက်နှစ်မတိုင်မီ နန်းတက်နှစ်ဟု ခေါ်ဆိုသည့် ကာလမရှိသဖြင့်၊ ၎င်းကို နန်းတက်နှစ်မဟုတ်သော နည်းလမ်း သို့မဟုတ် ရှေ့ရက်ချိန်းဟု ခေါ်ဆိုသည်။

Non-Accession-Year Method of Reckoning Reigns.—By the other method, used at times in Egypt, the new king began dating documents in his “year 1” as soon as he ascended the throne, and the year beginning at the next New Year’s Day (Thoth 1 in Egypt) was called year 2. Thus the same year that began as the 35th of King A would end as year 1 of King B, and A’s year 35 would be followed by B’s year 2, not year 1. This causes an overlap of 1 year in reckoning a series of reigns. It adds an extra year for each reign, for it is the equivalent of inclusive reckoning, numbering both the first and the last year of every reign, when actually each king’s “first year” is only the unexpired part of the last year of his predecessor. Since there is no period called accession year before year 1, this is called the non-accession-year method, or antedating.

 

ဓမ္မရာဇဝင်စာအုပ်တွင် နည်းလမ်းနှစ်မျိုးလုံးကို အသုံးပြုခြင်း

ဤနည်းလမ်းနှစ်မျိုးကို ရှေးအီဂျစ်နှင့် ဗာဗုလုန်မှတ်တမ်းများဖြင့် ကောင်းစွာ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ အုပ်စိုးနှစ်ရက်ချိန်းအသုံးပြုမှုကို သမ္မာကျမ်းတွင် ရက်ချိန်းဖော်ပြမှုများစွာဖြင့် ပြသထားသည်။ ဥပမာ၊ ယေရုဆလင်မြို့သည် ဇေဒကိယ၏ အုပ်စိုးမှု ၉ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ၁၀ လမြောက်လ၏ ၁၀ ရက်မြောက်နေ့တွင် ဝိုင်းထားခံရသည် (၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၂၅:၁)။ “ပဉ္စမလ၊ လထဲတွင် သတ္တမရက်နေ့၊ နေဗုဇာဒန်၏ ၁၉ နှစ်မြောက်နှစ်တွင်” နေဗုဇာဒန်သည် လာရောက်ပြီး ဗိမာန်တော်ကို မီးရှို့ခဲ့သည် (အခန်းကြီး ၈)။ ဤအချိန်ဖော်ပြချက်များသည် နန်းတက်နှစ် သို့မဟုတ် နန်းတက်နှစ်မဟုတ်သော နည်းလမ်းကို အသုံးပြုသည်ကို မဖော်ပြထားပေ။ သို့သော် ဓမ္မရာဇဝင်စာအုပ်တွင် ယုဒမင်းတစ်ပါး၏ နှစ်တစ်နှစ်ကို ဣသရေလမင်းတစ်ပါး၏ နှစ်တစ်နှစ်နှင့် ညှိယူထားသော ဆက်စပ်မှုများသည် ဟီဘရူးနိုင်ငံနှစ်ခုစလုံးသည် ကွဲပြားသောအချိန်များတွင် ဤနည်းလမ်းနှစ်မျိုးကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ညွှန်ပြပုံရသည်။ ရှောလမုန်သေဆုံးပြီးနောက် နိုင်ငံခွဲထွက်ချိန်တွင်၊ ယုဒသည် နန်းတက်နှစ်နည်းလမ်းကို အသုံးပြုပြီး၊ ဣသရေလသည် နန်းတက်နှစ်မဟုတ်သော နည်းလမ်းကို အသုံးပြုပုံရသည် (စာမျက်နှာ ၁၄၇ ကို ကြည့်ပါ)။

Both Systems Used in the Book of Kings.—These two methods are well documented from ancient Egyptian and Babylonian records. The use of regnal-year dating is shown in the Bible by a number of date formulas. For example, Jerusalem was besieged on the 10th of the 10th month in the 9th year of Zedekiah’s reign (2 Kings 25:1); and “in the fifth month, on the seventh day of the month, which is the nineteenth year of king Nebuchadnezzar” (v. 8), Nebuzaradan came and burned the Temple. There is no indication as to whether these time statements involve the accession-year or non-accession-year reckoning. But certain synchronisms in the book of Kings, in equating a year of a king of Judah with a certain year of a king of Israel, seem to point to the conclusion that both Hebrew kingdoms used both these systems at different times. At the division, after Solomon’s death, Judah seems to have been using the accession-year and Israel the non-accession-year method (see p. 147).

 

ဤအုပ်စိုးနှစ်တွက်ချက်မှု နည်းလမ်းနှစ်မျိုး၏ ကွဲပြားချက်များကို အကျဉ်းချုံးသုံးသပ်ရန်အတွက်၊ မင်းအေ သည် သူ၏ ၃၅ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် သေဆုံးပြီး မင်းဘီ က ဆက်ခံသည့် ဥပမာသို့ ပြန်သွားကြည့်ပါမည်။ ပုံတစ်ပုံသည် မင်းဘီ ၏ အုပ်စိုးမှုနံပါတ်တပ်ခြင်း၊ အုပ်စိုးနှစ်နံပါတ်များဖြင့် ဖြစ်ရပ်များကို ရက်ချိန်းတပ်ခြင်း၊ နှင့် မင်းဘီ နှင့် နောက်ဆက်ခံမှုများ၏ စုစုပေါင်းနှစ်များအပေါ် နည်းလမ်းနှစ်မျိုး၏ ကွဲပြားသော အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို သရုပ်ပြလိမ့်မည်။

 

 

 

ဆက်ခံရက်စွဲစနစ်နှင့် ဆက်ခံရက်စွဲမဟုတ်သောစနစ်များကို သရုပ်ပြခြင်း

1.     

1.    The six paragraphs following the diagram will summarize the resultsဆက်ခံရက်စွဲစနစ် (အပေါ်ပိုင်း) တွင် ဘုရင်တစ်ပါး ကွယ်လွန်ပြီး နောက်ဘုရင်တစ်ပါး ထီးနန်းစိုးစံသည့်နှစ်၏အဆုံးတွင်၊ နန်းစံသည့်ဘုရင်သစ်၏ ပထမနှစ်သစ်ကုန်ဆုံးရက်သည် ဘုရင်သစ်၏ နှစ်ပေါင်း ၁ ကို စတင်သည်။

2.    သို့သော် ဆက်ခံရက်စွဲမဟုတ်သောစနစ် (အောက်ပိုင်း) တွင် ကွယ်လွန်ခြင်းနှင့် နန်းတက်ခြင်းနှစ်သည် ဘုရင်သစ်၏ နှစ်ပေါင်း ၂ နှင့် ဆက်လက်သွားသည်။

ထို့ကြောင့် ပုံစံတွင်ပြသထားသည့်အတိုင်း အောက်ပါအချက်များ ဖြစ်ပေါ်သည်။

3.    ဥပမာ၊ ဘုရင်တစ်ပါး၏ နှစ်ပေါင်း ၂ သည် ဆက်ခံရက်စွဲစနစ် (သို့မဟုတ် နောက်ရက်ချထားသောစနစ်) ကို အသုံးပြုပါက၊ ဆက်ခံရက်စွဲမဟုတ်သောစနစ် (သို့မဟုတ် ရှေ့ရက်ချထားသောနည်း) ကို အသုံးပြုပါက ထက် တစ်နှစ်နောက်ကျမည်ဖြစ်သည်။

4.    အကယ်၍ စာရေးဆရာနှစ်ဦးသည် မတူညီသော နည်းလမ်းနှစ်ခုကို အသုံးပြု၍ တူညီသောဖြစ်ရပ်တစ်ခု (ပုံစံတွင် ဖြစ်ရပ်ကိုကြည့်ပါ) ကို ၎င်းတို့၏ စနစ်အသီးသီးဖြင့် ရက်စွဲတပ်ပါက၊ ဆက်ခံရက်စွဲစနစ်ကို အသုံးပြုသည့် စာရေးဆရာသည် ဆက်ခံရက်စွဲမဟုတ်သောစနစ်ကို အသုံးပြုသည့် စာရေးဆရာထက် တစ်နှစ်နိမ့်သော နှစ်အမှတ်ကို ပေးမည်ဖြစ်သည်။

5.    ဘုရင်တစ်ပါး၏ နန်းစံသက်ကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် နှစ်အရေအတွက်သည် ဆက်ခံရက်စွဲစနစ်ကို အသုံးပြုပါက၊ ဆက်ခံရက်စွဲမဟုတ်သောစနစ်ကို အသုံးပြုပါက ထက် တစ်နှစ်နိမ့်မည်ဖြစ်သည်။

6.    နန်းစံသက်များစွာတွင်၊ ဆက်ခံရက်စွဲစနစ်ဖြင့် ရေတွက်ထားသော နှစ်ပေါင်းစုစုပေါင်းသည် ကျော်လွန်သွားသောနှစ်များ၏ မှန်ကန်သောစုစုပေါင်းကို ထိန်းသိမ်းထားမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဆက်ခံရက်စွဲမဟုတ်သော ရေတွက်နည်းသည် နန်းစံသက်တစ်ခုစီအတွက် နှစ်တစ်နှစ်ထပ်ပေါင်းထည့်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ထို့ကြောင့် တကယ့်ကျော်လွန်သွားသော နှစ်အရေအတွက်ထက် ပိုကြီးသော စုစုပေါင်းကို ထုတ်ပေးမည်ဖြစ်သည်။

 

 

ဆက်ခံရက်စွဲစနစ် (အပေါ်ပိုင်း) တွင် ဘုရင်တစ်ပါး ကွယ်လွန်ပြီး နောက်ဘုရင်တစ်ပါး ထီးနန်းစိုးစံသည့်နှစ်၏အဆုံးတွင်၊ နန်းစံသည့်ဘုရင်သစ်၏ ပထမနှစ်သစ်ကုန်ဆုံးရက်သည် ဘုရင်သစ်၏ နှစ်ပေါင်း ၁ ကို စတင်သည်။

1. In the accession-year system (upper), after the end of the year in which one king dies and the next ascends the throne, the first New Year’s Day of the new reign ushers in the year 1 of the new king.

 

2. In the non-accession-year system (lower), however, the year of death and accession is followed by year 2 of the new king, and so on.

Therefore it follows, as shown by the diagram, that:

3. A king’s year 2, for example, will come one year later if he is using the accession-year (or postdating) system than it would if he were using the non-accession-year (or antedating) method.

4. If two scribes, using the two differing methods, date the same event (see Event on diagram) each in his own system, the scribe who uses the accession-year system will give that year a number lower by one than will the scribe using the non-accession-year system.

5. The number of years recorded as the length of a reign is lower by one if the accession-year method is used than if the non-accession-year method is used.

6. In a series of reigns, the sum of the regnal years for the series if counted by the accession-year system will preserve the correct total of the years elapsed; but the non-accession-year reckoning will add an extra year for each reign and thus produce a total larger than the actual number of years elapsed.

Accession-Year and Non-Accession-Year Methods Illustrated

 

နှစ်သစ်ကူးနှစ်နှင့် နှစ်သစ်မကူးနှစ်နည်းလမ်းများကို သရုပ်ပြခြင်း

ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းနှစ်သစ်ကူး—ဟီဘရူးလူမျိုးများတွင် နှစ်သစ်ကူးရေတွက်နည်းနှစ်မျိုးရှိခဲ့သည်ဟု ရှင်းပြခဲ့ပြီးဖြစ်သည် (စာမျက်နှာ ၁၀၉ ကိုကြည့်ပါ)။ ထွက်မြောက်ရာကာလတွင် ဘာသာရေးပွဲတော်များနှင့်ဆက်စပ်၍ နွေဦးလ (နိစန်) မှ လများကို ရေတွက်သည့်နည်းကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း၊ ဆောင်းဦးလ (တိရှရီ) မှ စတင်သည့် ယခင်နှစ်သစ်ကူးရေတွက်နည်းကို နိုင်ငံရေးနှစ်အဖြစ် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ရှောလမုန်သည် သူ၏အုပ်စိုးမှုနှစ်များကို ဆောင်းဦးမှစတင်ရေတွက်ခဲ့သည်ဟူသော သမ္မာကျမ်းသက်သေရှိသည် (စာမျက်နှာ ၁၃၄ ကိုကြည့်ပါ)၊ ထို့ပြင် ယုဒပြည်သည် ဤထုံးစံကို ဆက်လက်လိုက်နာခဲ့သည် (စာမျက်နှာ ၁၄၆ ကိုကြည့်ပါ)။ အစ္စရေးနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းသည် ၎င်းတို့၏ဘုရင်များ၏ အုပ်စိုးမှုနှစ်များကို နွေဦးမှစတင်ရေတွက်သလား၊ ဆောင်းဦးမှစတင်ရေတွက်သလားဆိုသည့်အချက်ကို မှတ်တမ်းတွင် မဖော်ပြထားသော်လည်း၊ ဘုရင်များစာရင်းမှ ထပ်တူကျမှုအချို့မှ အစ္စရေးသည် နွေဦးမှစတင်သည့်နှစ်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ညွှန်ပြချက်များရှိသည်။

The Spring and Fall New Year.—It has been explained (see p. 109) that the Hebrews had two year reckonings, that when the numbering of the months from the spring (Nisan) was introduced in connection with the series of religious feasts at the time of the Exodus, the older reckoning of the year from the autumn (Tishri) was retained as the civil year. There is Scriptural evidence that Solomon counted the years of his reign from the autumn (see p. 134), and that Judah continued the practice (see p. 146). The record says nothing of whether the northern kingdom of Israel counted the regnal years of their kings from the spring or the fall, but there are indications, from some of the synchronisms of Kings, that Israel used the spring-beginning year.

 

ထို့ကြောင့် ယုဒပြည်ဘုရင်တစ်ဦး၏ နှစ်သစ်ကူးနှစ်ကို အစ္စရေးဘုရင်တစ်ဦး၏ နှစ်တစ်နှစ်နှင့် ထပ်တူကျစေသောအခါ (ယုဒပြည်၏ ရေတွက်နည်းအရ)၊ ၎င်းသည် ယုဒပြည်၏ နှစ်၏နောက်ဆုံးခြောက်လသည် အစ္စရေး၏ သက်ဆိုင်ရာနှစ်၏ ပထမခြောက်လနှင့် ထပ်နေသည်၊ သို့မဟုတ် အပြန်အလှန်ဖြစ်သည်။ ဤထပ်တူကျမှုသည် နှစ်သစ်ကူးရက်စွဲအလိုက် အုပ်စိုးမှုအမျိုးမျိုးတွင် ကွဲပြားသည်။ အကယ်၍ နှစ်သစ်ကူးသည် နွေရာသီတွင်ဖြစ်ပေါ်ပါက၊ ယုဒပြည်၏ အုပ်စိုးမှုနှစ်သည် အစ္စရေး၏ သက်ဆိုင်ရာနှစ်ထက် ခြောက်လစောသည်၊ အကြောင်းမှာ ယုဒပြည်၏ ဆောင်းဦးနှစ်သစ်ကူးနေ့ (တိရှရီ ၁) သည် အုပ်စိုးမှုသစ်တွင် ဦးစွာရောက်ရှိပြီး၊ အစ္စရေး၏ နောက်ပိုင်းပြက္ခဒိန်နှစ်သည် နောက်နွေဦးတွင် နိစန် ၁ မှစတင်သည်။ သို့သော် ဘုရင်သည် ဆောင်းရာသီတွင် ရာဇပလ္လင်ထက်သို့ တက်လှမ်းပါက၊ သူ၏ နှစ်သစ်ကူးပြီးနောက် နောက်ထပ်နှစ်သစ်ကူးနေ့သည် အစ္စရေး၏ နွေဦးတွင်ဖြစ်ပြီး၊ ထို့ကြောင့် အစ္စရေးတွင် ရေတွက်သည့် သူ၏ အုပ်စိုးမှုနှစ်သည် ယုဒပြည်၏ ဆောင်းဦးမှဆောင်းဦးနှစ်ထက် ခြောက်လစောသည်။

Thus when the accession year of a king of Judah, for example, is synchronized with a certain year of a king of Israel (according to Judah’s system of numbering), that means that the last six months of Judah’s year overlaps the first six months of Israel’s corresponding year, or vice versa. This alignment differs in various reigns, according to the date of accession. If the accession occurs in the summer, the regnal year of Judah comes six months earlier than the corresponding year of Israel, because Judah’s autumn New Year’s Day (Tishri 1) arrives first in the new reign, while Israel’s next calendar year begins on Nisan 1 in the following spring. If, however, the king comes to the throne in winter, the next New Year’s Day after his accession is that of Israel, in the spring, and consequently his regnal year as reckoned in Israel begins six months ahead of the Judah fall-to-fall year.

ဘုရင်များ၏ ခုနှစ်စဉ်ကို ဖွဲ့စည်းရာတွင် နည်းလမ်းနှစ်မျိုး—ဤရှေးဟောင်းရေတွက်နည်းများ၏ နိယာမများကို စိတ်ထဲထားသူတစ်ဦးသည် ဤကာလ၏ ခုနှစ်စဉ်ကို သမ္မာကျမ်းမှဒေတာများကို အသုံးပြု၍ အစ္စရေးနှင့် ယုဒပြည်ဘုရင်များ၏ ခုနှစ်စဉ်ကို ယာယီဖွဲ့စည်းရာတွင် ဤနိယာမများကို အသုံးချနိုင်ရမည်။ သို့သော် ထပ်တူကျမှုများအတွက် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ ကွဲပြားပြီး အခက်အခဲများစွာရှိသည်။ နှစ်သစ်ကူးထပ်တူကျမှုများသည် အုပ်စိုးမှုကာလများ၏ ဒေတာနှင့် မကိုက်ညီဟု ထင်ရပြီး၊ ထို့ကြောင့် ဓမ္မဟောင်းပညာရှင်များစွာသည် ဤအခက်အခဲများသည် ဇာတ်ကြောင်းထဲတွင် ဖော်ပြထားသော ဂဏန်းများသည် နောက်ပိုင်းတွင် ထည့်သွင်းထားသော အမှားများဖြစ်ပြီး ခုနှစ်စဉ်အတွက် တန်ဖိုးမရှိသလောက်ဖြစ်သည်ဟု ကောက်ချက်ချခဲ့ကြသည်။ အမှန်တကယ်တွင် ၎င်းတို့၏ သဘာဝအမှန်ကို နားလည်သောအခါ ၎င်းတို့သည် အံ့သြဖွယ်ကိုက်ညီမှုရှိသည်။

Two Methods of Constructing a Chronology of the Kings.—One who keeps in mind these principles of ancient reckoning in connection with the chronology of this period should be able to apply these principles to the problem of working out a tentative chronology of the kings of Israel and Judah from the Biblical data. But there are differing interpretations of the synchronisms, and many difficulties. Since the accession synchronisms frequently appear to disagree with the data for the lengths of the reigns, many Old Testament scholars have come to the conclusion that these difficulties indicate that the figures in the narrative are late additions to the text, largely erroneous, and of little or no value for chronology. Actually, when their true nature is understood, they are found to be amazingly consistent.

 

ဤမျဉ်းနှစ်သွယ်ကို ဖခင်နှင့်သားကြား ပူးတွဲအုပ်စိုးမှုများ သို့မဟုတ် အုပ်စိုးမှုများကြား ကြားကာလများကို ယူဆခြင်းဖြင့် ညှိယူရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထို့ပြင် ရေတွက်နည်းအမျိုးမျိုးကို ခွင့်ပြုရမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ယုဒပြည်ကို နှစ်သစ်ကူးနှစ်နည်းဖြင့်ရေတွက်ပြီး အစ္စရေးကို နှစ်သစ်မကူးနှစ်နည်းဖြင့်ရေတွက်မှသာ အုပ်စိုးမှုများသည် အံဝင်ခွင်ကျဖြစ်မည်ဆိုပါက၊ ထိုအချိန်တွင် သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများသည် ၎င်းတို့၏ အုပ်စိုးမှုများကို ဤနည်းဖြင့် ရေတွက်ခဲ့သည်ဟု ယူဆလျက် လုပ်ငန်းသုံးယူဆချက်တစ်ခုအဖြစ် ယူဆနိုင်သည်။ အကယ်၍ အုပ်စိုးမှုတစ်ခုလုံးကို ဤစနစ်အရ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်ပါက၊ ပုံစံ၏ မှန်ကန်မှုဖြစ်နိုင်ခြေသည် ပိုမိုခိုင်မာလာသည်။

The two lines must be adjusted by assuming either certain coregencies between father and son or certain interregna between reigns, and, in addition, by allowing for different modes of reckoning. If the reigns will not fit together unless Judah is reckoned by the accession-year method and Israel by the non-accession-year method, it can be assumed, as a working hypothesis, that this was the way in which the respective kingdoms were computing their reigns at that time. And if a whole series of reigns can be interpreted in terms of such a system, the probability of the correctness of the pattern is strengthened.

 

ကြားကာလများနှင့် ပူးတွဲအုပ်စိုးမှုများ

အစ္စရေးနှင့် ယုဒဘုရင်များ၏ နန်းစံသက်စုစုပေါင်း အရှည်ကွဲပြားမှုကို ညှိနှိုင်းရန် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးသည် ဤကာလ၏ ခုနှစ်ဇယားနှစ်မျိုးကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထပ်တူဖြစ်မှုများက တစ်ဖက်တွင် ပူးတွဲအုပ်စိုးမှု သို့မဟုတ် အခြားတစ်ဖက်တွင် ကြားကာလတစ်ခုလိုအပ်သည့်အခါ၊ ပထမနည်းကို ပိုမိုအသုံးပြုပါက ဤကာလ၏ ခုနှစ်ဇယားသည် ပိုတိုသည်။ သို့သော် ဒုတိယနည်းကို ပိုမိုအသုံးပြုပါက ခုနှစ်ဇယားသည် ပိုရှည်သည်။ မည်သည့်နည်းလမ်း၏ အားသာချက်များကို ကျမ်းစာနှင့် ကျမ်းစာမဟုတ်သည့် အချက်အလက်များနှင့် မည်မျှကိုက်ညီသည်ကို ဆုံးဖြတ်ရမည်။ ရှောလမုန်သေဆုံးပြီး နိုင်ငံများ ပိုင်းခြားခံရသည့်အချိန်မှ ယေဟုက အစ္စရေးနှင့် ယုဒအုပ်စိုးသူများကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်သည့်အချိန်အထိ၊ နှစ်နိုင်ငံလုံးတွင် နန်းစံသက်တစ်ခုလုံး တပြိုင်နက်စတင်ပြီး တပြိုင်နက်ပြီးဆုံးသည့်ကာလတွင်ပင်၊ မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် နန်းစံသက်စုစုပေါင်းများသည် မကိုက်ညီပါ။ ထို့ပြင်၊ ယေဟုပြီးနောက်ကာလတွင် ဤမညီမျှမှုသည် ပိုမိုကြီးထွားလာပြီး၊ မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံပြီးဆုံးသည့်အခါ၊ အစ္စရေးဘုရင်များ၏ နှစ်စုစုပေါင်းသည် ယုဒ၏ ထိုကာလအတွက် နှစ်စုစုပေါင်းထက် နှစ်နှစ်ဆယ်နည်းသည်။ ဤမညီမျှမှုမျိုးတွင်၊ နှစ်နိုင်ငံ၏ နန်းစံသက်များ၏ အရှည်ကို ညှိနှိုင်းရန် ပိုရှည်သည့်မျဉ်းတွင် ထပ်နေသည့် နန်းစံသက်များ ပါဝင်သည် သို့မဟုတ် ပိုတိုသည့်မျဉ်းတွင် နန်းစံသက်များကြားတွင် ကွာဟချက်များရှိသည်ဟု ယူဆရမည်။

Interregna Versus Coregencies.—The alternate methods of reconciling the difference between the total lengths of the reigns of Israel and Judah have resulted in two types of chronological schemes of the period. If, when the synchronisms require either a coregency in one line or an interregnum in the other, the former is more often used, the result is a shorter chronology of the period; whereas if the latter is more often used, there is a longer chronology. The merits of either method must be determined by the degree to which the scheme fits all known facts, Biblical and non-Biblical. Even between points where a certain series of reigns began together and ended together in both kingdoms (as the period from the death of Solomon, when the kingdoms were first divided, to the assassination of the rulers of both Israel and Judah by Jehu), the recorded totals of the reigns do not agree. Moreover, in the period after Jehu the inequality grows greater until, at the end of the northern kingdom, the sum of the years recorded for the kings of Israel is 20 years less than the sum of the years of Judah for the same period. In the light of this sort of discrepancy, there is no way of reconciling the lengths of the regnal lines of the two kingdoms unless we assume that either the apparently longer line included overlapped reigns, or the shorter line had gaps between reigns.

 

ပထမအချက်မှန်ပါက၊ ဆက်ခံသူကို ဖခင်သေဆုံးမှုမတိုင်မီ ဖခင်နှင့်အတူ ထီးနန်းပေါ်တွင် တင်မြှောက်ခဲ့ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ သား၏ နှစ်စုစုပေါင်းတွင် ပူးတွဲအုပ်စိုးသည့်နှစ်များနှင့် ၎င်း၏ တစ်ဦးတည်းအုပ်စိုးမှုနှစ်များ ပါဝင်ရမည်။ ထို့ကြောင့် နန်းစံသက်များ၏ စုစုပေါင်းအရှည်သည် ကျော်လွန်သွားသည့် စုစုပေါင်းအချိန်ထက် နှစ်အနည်းငယ်ပိုမည်။

If the first is true, there must have been occasions when the heir was placed on the throne with his father before the latter’s death, and the total years recorded for the son included the years of his coregency as well as his sole reign. In that case the total lengths of all the reigns would exceed by some years the total time elapsed.

 

ဒုတိယအချက်မှန်ပါက ပိုတိုသည့်မျဉ်းတွင် ဘုရင်တစ်ဦးသေဆုံးပြီးနောက် ဆက်ခံသူတစ်ဦး ချက်ချင်းနန်းမသိမ်းနိုင်သည့် အနှောင့်အယှက်တစ်ခုကြောင့် ကြားကာလတစ်ခု ရှိခဲ့ရမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဤဘုရင်မရှိသည့်ကာလများကို နန်းစံသက်ဆက်လက်မှတ်တမ်းတင်ရာတွင် လျစ်လျူရှုခဲ့ပါက၊ ကျော်လွန်သွားသည့် စုစုပေါင်းအချိန်သည် မှတ်တမ်းများပြသထားသည်ထက် ပိုရှည်မည်ဖြစ်သည်။

If the second is true, then it becomes obvious that in the shorter line there must have been an occasional interregnum when there was, for one reason or another, a disturbance at the death of a king that prevented the immediate accession of a successor. If such periods without a king were disregarded in the figures given for the successive reigns, the total time elapsed would have been longer than the records show.

 

တစ်ခုခုကို ယူဆရမည်။ ပိုရှည်သည့်မျဉ်းကို ပူးတွဲအုပ်စိုးမှုများဖြင့် တိုစေရမည်၊ သို့မဟုတ် ပိုတိုသည့်မျဉ်းကို ကြားကာလများဖြင့် ရှည်စေရမည်၊ သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးလုံးကို အသုံးပြုရမည်။

We must assume one or the other; either the longer line must be shortened by coregencies, or the shorter line must be lengthened by interregna, or possibly both procedures are to be used.

 

ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း (စာမျက်နှာ ၁၃၅ ကိုကြည့်ပါ)၊ မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည့် ခုနှစ်ဇယားဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ဘုရင်တစ်ဦးစီ၏ နန်းစံသက်အစတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ပေးထားပြီး၊ အချက်အလက်များသည် နှစ်မျိုးဖြစ်သည်-

As has been pointed out (see p. 135), the essential chronological data are given for each king, generally in the account of the beginning of his reign; and the data are of two kinds:

 

(၁) နန်းစံသက်ထပ်တူဖြစ်မှု၊ ၎င်းသည် နန်းစံသက်အစကို အခြားဟီဘရူးနိုင်ငံ၏ အုပ်စိုးသူ၏ နှစ်တစ်နှစ်တွင် သတ်မှတ်ပေးသည် (“အဟဇိယသည် အဟပ်၏သား ဖြစ်ပြီး၊ ယုဒဘုရင် ယောရှဖတ်၏ ဆယ့်ခုနှစ်နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ဆမာရိယတွင် အစ္စရေးကို အုပ်စိုးလျက် နန်းစံခဲ့သည်”၊ ၁ ဘုရင်များ ၂၂:၅၁)၊ နှင့်

(1) the accession synchronism that dates the beginning of the reign in a certain year of the ruler of the other Hebrew kingdom (“Ahaziah the son of Ahab began to reign over Israel in Samaria the seventeenth year of Jehoshaphat king of Judah”; 1 Kings 22:51), and

 

(၂) နန်းစံသက်၏ အရှည် (“[အဟဇိယ] သည် အစ္စရေးကို နှစ်နှစ်အုပ်စိုးခဲ့သည်”)။

ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း (စာမျက်နှာ ၁၃၉ ကိုကြည့်ပါ)၊ နှစ်စဉ်နှစ်ရေတွက်နည်း (သို့မဟုတ် နောက်မှရေတွက်နည်း) နှင့် နှစ်မစဉ်နှစ်ရေတွက်နည်း (သို့မဟုတ် ရှေ့မှရေတွက်နည်း) အကြားတွင် တစ်နှစ်ကွာခြားမှုတစ်ခုရှိသည်။ ဤကွာခြားမှုအပြင်၊ ဤအချိန်ဖော်ပြချက်များသည် အခြားနန်းစံသက်များ၏ ပုံစံနှင့် မကိုက်ညီသည့်အခါ၊ ရှင်းပြချက်မှာ မှတ်တမ်းတွင် ဖော်ပြမထားသည့် ပူးတွဲအုပ်စိုးမှု သို့မဟုတ် ကြားကာလတစ်ခု ရှိခဲ့သည်ဟု ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုအချိန်က နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့်ပတ်သက်သည့် အရိပ်အမြွက်တစ်စုံတစ်ရာမရှိပါက၊ တစ်ခုဖြစ်ပေါ်သည်ထက် အခြားတစ်ခုဖြစ်ပေါ်သည်ဟု ယူဆရန် မည်သည့်အကြောင်းပြချက်မှ မရှိပါ။ ကျမ်းစာမှတ်တမ်းရှိ ထပ်တူဖြစ်မှုများအကြား သဟဇာတဖြစ်စေသည့် ဖြေရှင်းချက်ကို လက်ခံရမည်။ ဤမျိုးသော ညှိနှိုင်းမှုသည် ကျမ်းစာအချက်အလက်များကို ဖယ်ရှားပစ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် မှတ်တမ်းတွင် အသေးစိတ်အချက်အလက်အားလုံးကို မပေးထားဘဲ၊ ပေးထားသည့်ဂဏန်းများမှ အချို့ကို ကောက်ချက်ချရမည်ဟု ယူဆခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မည်သည့်ဖြေရှင်းချက်သည် ပိုဖြစ်နိုင်သည်ဟု ထင်မြင်ချက်များ ကွဲပြားသည်။

(2) the length of the reign (“[Ahaziah] reigned two years over Israel”).

It has been noted (see p. 139) that there is an apparent difference of one year between the accession-year reckoning (or postdating) and the non-accession-year reckoning (or antedating). Whenever, in addition to this difference, any of these time statements appear to conflict with the pattern of the other reigns, the explanation may be that there was either a coregency or an interregnum not mentioned in the narrative. Unless there is some hint in the text as to the political situation at the time, there is no inherent reason for supposing that one occurred rather than the other. The solution that brings harmony between the synchronisms in the Bible record must be accepted. This sort of adjustment does not discard the Biblical data; it merely explains them by assuming that the record did not give all the details, some of which must be inferred from the figures given. Consequently, opinions differ as to which solution is more likely.

 

ကြားကာလများနှင့် ပူးတွဲအုပ်စိုးမှုများအကြား ရွေးချယ်မှုသည်၊ ဆိုလိုသည်မှာ ကွာဟချက်များနှင့် ထပ်နေသည့် နန်းစံသက်များအကြား ရွေးချယ်မှုသည်၊ ဟီဘရူးနိုင်ငံနှစ်ခုအတွက် စုစုပေါင်းကာလကို ပိုရှည်သည်ဖြစ်စေ၊ ပိုတိုသည်ဖြစ်စေ သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဤကာလ၏ အဆုံးသည် နဘုခဒ်နေဇာ၏ ခေတ်တွင် အငြင်းပွားမှုမရှိသလောက်ဖြစ်သောကြောင့်၊ နည်းလမ်းနှစ်ခုသည် အစပိုင်း (ရှောလမုန်သေဆုံးမှု) အတွက် ဘီစီ ရက်စွဲကို စောသည်ဖြစ်စေ၊ နောက်ကျသည်ဖြစ်စေ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

The choice between interregna and coregencies, that is, between intervening gaps and overlapped reigns, results in assigning a longer or a shorter total period to the two Hebrew kingdoms. Since there is virtually no disagreement as to the end of the period in Nebuchadnezzar’s day, the two methods produce an earlier or later b.c. date for the beginning point (the death of Solomon).

 

ရှေးခေတ်ခုနှစ်ဇယားများသည် ကြားကာလများကို အသုံးပြုသည်

ရှေးခေတ်ခုနှစ်ဇယားပညာရှင်များသည် ကြားကာလများကို အသုံးပြုရန် နှစ်သက်ခဲ့ကြသည်။ ပိုတိုသည့် နန်းစံသက်မျဉ်းတွင် ကွာဟချက်များကို ယူဆခြင်းဖြင့် ၎င်းကို ပိုရှည်သည့်မျဉ်းနှင့် ကိုက်ညီအောင် ရှည်စေခဲ့သည်။ ကြားကာလများ တကယ်ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်မှာ ဖြစ်နိုင်ခြေအတွင်းရှိသည်၊ အထူးသဖြင့် မင်းဆက်တစ်ခုပြီးဆုံးသည့်အခါ ချက်ချင်းဆက်ခံသူမရှိသည့် ကွာဟချက်တစ်ခုကို ချန်ထားနိုင်သည်။ သို့သော်၊ ကြားကာလများသည် ပူးတွဲအုပ်စိုးမှုများထက် ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေနည်းပါသည်။ အကြောင်းမှာ မင်းဆက်ကို ချိုးဖျက်သည့် အနှောင့်အယှက်တစ်ခုတွင် ခိုင်မာသည့် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးသည် အခြေအနေကို ထိန်းချုပ်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ အကယ်၍ အာဏာလွှဲပြောင်းမှုတွင် နှောင့်နှေးမှုရှိခဲ့ပါက၊ အောင်မြင်သည့် ပြိုင်ဘက်သည် ထိုကာလတစ်ခုလုံးကို ၎င်း၏ နန်းစံသက်အဖြစ် တောင်းဆိုဖွယ်ရှိသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်၊ ပူးတွဲအုပ်စိုးမှုများသည် ရှေးခေတ်နိုင်ငံများစွာ၏ သမိုင်းတွင် ထောက်ခံချက်ရရှိထားသည့် တည်ထောင်ထားသည့် အလေ့အကျင့်တစ်ခုဖြစ်သည်။

Older Chronologies Employ Interregna.—Older chronologists have preferred to employ interregna; by assuming gaps in the shorter regnal line they have lengthened it to match the longer one. The actual occurrence of interregna is within the bounds of possibility, especially in cases where the end of a dynasty might leave a gap without an immediate successor. However, interregna are much less likely to occur than coregencies; for in any disturbance that breaks the hereditary line it is probable that some one strong leader can make himself master of the situation. Even if there were a delay in the transfer of power, the successful contender would likely claim the whole period for his own reign. On the other hand, coregencies represent an established practice, attested in the history of several ancient nations.

 

ကြားကာလများကို အခြေခံသည့် ဟီဘရူးဘုရင်များ၏ ပုံမှန်ခုနှစ်ဇယားသည် ဘီစီ ရက်စွဲများ (အာရှာ မှဆင်းသက်လာသည်) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန် ကျမ်းစာ (KJV) ၏ များစွာသော ထုတ်ဝေမှုများတွင် မျက်နှာစာမှတ်စုများအဖြစ် ထည့်သွင်းထားသည်။ အာရှာ၏ ခုနှစ်ဇယားနှင့် ဆင်တူသည့် အခြားရက်စွဲစနစ်တစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုရှိသည်။ အာရှာသည် လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ ကျော်က ရေးသားခဲ့ပြီး၊ ထိုကာလ၏ ခုနှစ်ဇယားအတွက် မူရင်းအရ မှတ်တမ်းများကို မရရှိခဲ့ပါ။ သူသည် ပြလောမေး၏ ကျမ်းဂန်ကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သော်လည်း၊ ဂရိသမိုင်းပညာရှင်များ၏ ရက်စွဲများကို နှစ်သက်သည့်နေရာတွင် ၎င်းမှ သွေဖည်ခဲ့သည်။ ရှောလမုန်၏ ဗိမာန်တော်ပြီးစီးမှုကို ခရစ်တော်မမွေးဖွားမီ နှစ်တစ်ထောင်တွင် (သူသည် ၎င်းကို ဘီစီ ၁၀၀၄ ဟု သတ်မှတ်သည်။ ဖန်ဆင်းခြင်းအတွက် သူ၏ ဘီစီ ၄၀၀၄ ရက်စွဲကို အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၁၉၅ ကိုကြည့်ပါ) သူ၏ မထင်မရှုစွဲယူမှုအပြင်၊ ဟီဘရူးဘုရင်များ၏ ခုနှစ်ဇယားသည် အဓိကအားဖြင့် သေဆုံးရေတွက်နည်းဖြင့် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ခေတ်တွင် အာရှုရိမှတ်တမ်းများကို မသိရှိခဲ့ပါ။

The typical chronology of the Hebrew kings based on interregna, and thus lengthened by gaps, is the scheme of b.c. dates (derived from Ussher) incorporated into the Bible marginal notes in many editions of the KJV; and there are one or two other dating systems that are somewhat similar to it. Ussher, writing 300 years ago, did not have access to source documents for the chronology of the period. He had Ptolemy’s Canon, but departed from it where he preferred the dates of the Greek historians of the classical period. Aside from his arbitrary placing of the completion of Solomon’s Temple 1,000 years before the birth of Christ (he dates it 1004 b.c.; for his 4004 b.c. date for creation, see Vol. I, p. 195), his chronology of the Hebrew kings was determined largely by dead reckoning. In his day the Assyrian records were unknown.

 

သူ၏ ကျမ်းစာခုနှစ်ဇယားစနစ်ကို နှစ်များတစ်လျှောက် လက်ခံခဲ့သူများသည် ဟီဘရူးနိုင်ငံနှစ်ခု၏ အချက်အလက်များ၏ အတွင်းပိုင်းသဟဇာတဖြစ်မှုကိုသာ ဂရုစိုက်ခဲ့ကြသည်။ အာရှာ၏ ရက်စွဲစနစ်သည် “ကျမ်းစာ” ခုနှစ်ဇယားအဖြစ် လူသိများလာပြီး၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန် ကျမ်းစာဖတ်သူများစွာသည် မျက်နှာစာရက်စွဲများကို ကျမ်းစာမှုတ်သွင်းထားသည့် စာသားတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် မှတ်ယူခဲ့ကြသည်။

Those who through the years came to accept his system of Biblical chronology were concerned only with the internal harmony of the data for the two Hebrew kingdoms. Ussher’s scheme of dating came to be known as the “Biblical” chronology, and many a reader of the English Bible regarded the marginal dates as almost a part of the inspired text.

 

နောက်ပိုင်းတွင် ပူးတွဲအုပ်စိုးမှုများ အသုံးပြုခြင်း

ထို့နောက် ကျောက်စာများကို တူးဖော်ပြီး ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းဖြင့် ဗာဗုလုန်နှင့် အာရှုရိ စာရွက်စာတမ်းများမှ ခရစ်နှစ်များနှင့်ဆိုင်သော အချက်အလက်များကို ရရှိခဲ့သည်။ ဤအချက်အလက်အသစ်များသည် အဆက်မပြတ်အုပ်စိုးမှုများအပေါ်အခြေခံထားသော ယခင်ခရစ်နှစ်များနှင့် မကိုက်ညီသည်ကို ထင်ရှားစွာတွေ့ရသည်။ ဤအချက်အလက်များသည် ဟေဗြဲဘုရင်များကို ၎င်းတို့၏ အာရှုရိဘုရင်များထက် စောပြီး နှစ်များတွင် ထားရှိစေသည်။ အာရှုရိ လင်မု (အမည်စာရင်း) များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းကြောင့် အမြင်ခွဲပြားမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အချို့သော ယခင်ပညာရှင်များက အာရှုရိမှတ်တမ်းများသည် များစွာသောကာလများအတွက် မပြည့်စုံသဖြင့် အာရှုရိနှင့် ဟေဗြဲဘုရင်များ၏ တစ်ပြိုင်နက်အုပ်စိုးမှုကို ထိခိုက်စေသည့် ခရစ်နှစ်စာရင်းများတွင် ကွာဟချက်များရှိသည်ဟု ယူKeyedဆခဲ့သည်။ အချို့က အာရှုရိနှင့် “သမ္မာကျမ်းစာ” ခရစ်နှစ်များနှစ်ခုစလုံးသည် မှန်ကန်သော်လည်း၊ အာရှုရိမှတ်တမ်းများတွင် အာဟပ်နှင့် မနာဟိမ်ကဲ့သို့သော သမ္မာကျမ်းစာဘုရင်များ၏ အမည်များကို မမှန်ကန်စွာ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။

Later Use of Coregencies.—Then came the unearthing and deciphering of the cuneiform sources, a wealth of Babylonian and Assyrian documents furnishing chronological data contemporary with the Hebrew monarchies. It became evident that the new data did not harmonize with the older chronology based on interregna, which would put the Hebrew kings earlier than their Assyrian contemporaries. The discovery of the Assyrian limmu (eponym) lists resulted in a division of opinion. Some earlier authorities held that the Assyrian records, admittedly incomplete for many periods, had gaps in the chronological lists that affected the synchronism of Assyrian with Hebrew rulers; some said that both the Assyrian and the “Biblical” chronology were correct, but that the names in the Assyrian records translated as those of Biblical kings, such as Ahab and Menahem, were mistaken identifications.

 

အခြားတစ်ဖက်တွင်၊ အဆက်မပြတ်အုပ်စိုးမှုများအစား ပူးတွဲအုပ်စိုးမှုများကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ဟေဗြဲခရစ်နှစ်များကို ပြုလုပ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ ထိုသို့ဖြင့် အုပ်စိုးမှုကာလများကို တိုစေခဲ့သည်။ ဤတိုတောင်းသော ခရစ်နှစ်များသည် အာရှုရိမှတ်တမ်းများနှင့် ပေါင်းစပ်နိုင်ပြီး၊ ၎င်းသည် နက္ခတ်ဗေဒအရ သတ်မှတ်ထားသည့် နေကြတ်ခြင်းဖြင့် ယေဘုယျလက်ခံထားသည့်ရက်များနှင့် ကိုက်ညီပြီး၊ အာရှုရိအင်ပါယာ၏ နောက်ဆုံးနှစ်များတွင် တော်လမီ၏ ကျမ်းညွှန်နှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေနိုင်သည်။ သို့သော် ဓမ္မဟောင်းပညာရှင်များစွာသည် ဤအလုပ်ကို မဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆပြီး သမ္မာကျမ်းစာအချက်အလက်များသည် မမှန်ကန်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ဘုရင်များ၏ အုပ်စိုးမှုကာလများနှင့် တစ်ပြိုင်နက်အုပ်စိုးမှုများ၏ အတွင်းပိုင်းသဟဇာတဖြစ်မှုနှင့် ကျောက်စာများနှင့် ပြင်ပသဟဇာတဖြစ်မှုကို စိတ်ပျက်ခဲ့ကြသည်။

On the other hand, attempts were made to work out a Hebrew chronology by using coregencies instead of interregna, thus shortening the longer line of reigns. This shorter chronology could incorporate the new Assyrian dating, which had become generally accepted as astronomically fixed by an eclipse (see p. 158), and could be fitted in with the beginning of Ptolemy’s Canon in the closing years of the Assyrian Empire. Many Old Testament scholars gave up the task as hopeless and declared the Biblical data erroneous. They despaired of the internal harmony of the accession synchronisms and lengths of the reigns as recorded in the Bible, and also of the external harmony of those data with the cuneiform documents.

 

နောက်ပိုင်းစာရေးဆရာများသည် ကျောက်စာများ၏ လက်ခံထားသော ခရစ်နှစ်များနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် သမ္မာကျမ်းစာခရစ်နှစ်များကို နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် တည်ဆောက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ အချို့က သမ္မာကျမ်းစာတစ်ပြိုင်နက်အုပ်စိုးမှုများကို ဖယ်ရှားပြီး အုပ်စိုးမှုကာလများ၏ ဂဏန်းများကို ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ အချို့က ဆန့်ကျင်ဘက်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အများစုသည် ဂဏန်းများကို လွတ်လပ်စွာ ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး ထုတ်လွှင့်မှုတွင် ဂဏန်းများမှာ များစွာပြောင်းလဲသွားသည်ဟု ယူဆခဲ့သဖြင့် ၎င်းတို့၏ရလဒ်များသည် ၎င်းတို့၏ ခန့်မှန်းပြင်ဆင်မှုများအလိုက် ကွဲပြားခဲ့သည်။

Later writers attempted by various methods to construct a consistent Biblical chronology that could be aligned with the accepted dating of the cuneiform documents. Some discarded the Biblical accession synchronisms and tried to keep the figures for the lengths of the reigns; others did the opposite. Since most of them have freely revised the Biblical figures in order to harmonize them, on the assumption that the numbers have been altered considerably in transmission, their results have consequently varied according to their conjectural revisions.

 

ဤမှတ်ချက်တွင် အသုံးပြုထားသော ယာယီခရစ်နှစ်များ

ဤမှတ်ချက်တွင် ဟေဗြဲဘုရင်များကို ခရစ်နှစ်များဖြင့် သတ်မှတ်ရန်အတွက်၊ အုပ်စိုးမှုအားလုံးကို အနည်းဆုံး ယာယီအနေဖြင့် ဘီစီ နှစ်များသတ်မှတ်နိုင်သည့် ခရစ်နှစ်စနစ်တစ်ခုကို အသုံးပြုထားသည်။ ဤစနစ်တွင် သမ္မာကျမ်းစာ၏ အချိန်ဖော်ပြချက်များဖြစ်သည့် တစ်ပြိုင်နက်အုပ်စိုးမှုများနှင့် အုပ်စိုးမှုကာလများ၏ ဂဏန်းများနှင့် အတွင်းပိုင်းသဟဇာတဖြစ်မှုရှိရုံသာမက၊ သမ္မာကျမ်းစာနှင့် အာရှုရိခရစ်နှစ်များအကြား ပြင်ပသဟဇာတဖြစ်မှုလည်း ရှိသည်။ သို့သော်၊ ဤအုပ်စိုးမှုများ၏ ဘီစီ နှစ်များဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုကို ယူဒါနှင့် ဣသရေလနိုင်ငံတို့၏ အုပ်စိုးမှုများကို စမ်းသပ်ပေါင်းစပ်မှုမှ ဆင်းသက်လာသော အခြေခံယူဆချက်လေးခုကို ရှင်းပြပြီးမှသာ ရွှေ့ဆိုင်းထားမည်ဖြစ်သည်။

Tentative Chronology Used in This Commentary. For the purpose of dating the Hebrew kings in this commentary, a chronology has been employed that offers the prospect of assigning at least tentative b.c. dates to all the reigns. In the system adopted there is not only an internal harmony of nearly all the Biblical time statements—both accession synchronisms and figures for the lengths of the reigns—but also an external harmony between the Biblical and the Assyrian chronology. However, any discussion of the b.c. dating of these reigns will be deferred until after the explanation of the four working hypotheses on which this dating is based—hypotheses derived from experimental alignment of the reigns of the two kingdoms of Judah and Israel.

 

ဤယူဆချက်များတွင် အသုံးပြုထားသော အုပ်စိုးမှုနှစ်များတွက်ချက်ခြင်း၏ အခြေခံမူများအများစုကို ဆယ်စုနှစ်များစွာကတည်းက အသုံးပြုခဲ့ပြီး စာရေးဆရာအမျိုးမျိုးက ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခဲ့သည်။ သို့သော် သမ္မာကျမ်းစာဂဏန်းများနှင့် အာရှုရိအချက်အလက်များအားလုံးနှင့် လုံးဝသဟဇာတဖြစ်သော ဘုရင်များ၏ ခရစ်နှစ်စနစ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရန် မည်သူမျှ အောင်မြင်ခြင်းမရှိသေးပေ။ ထို့ကြောင့် စာရေးဆရာအများစုသည် တစ်ပြိုင်နက်အုပ်စိုးမှုများ သို့မဟုတ် အုပ်စိုးမှုကာလများ သို့မဟုတ် နှစ်ခုစလုံးကို ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။

Most of the basic chronological principles of regnal reckoning used in these hypotheses have been used for decades and employed in various combinations by different writers. But no one has yet succeeded in combining them in such a manner as to construct a consistent chronological scheme of the kings that will be in complete harmony with all the Biblical figures and the Assyrian data as well. Therefore most writers have revised the accession synchronisms or the lengths of the reigns or both.

 

ဤတွင်အသုံးပြုထားသော အုပ်စိုးမှုနှစ်များသတ်မှတ်ခြင်းစနစ်သည် ဤမှတ်ချက်တွင် ပါဝင်သူနှစ်ဦးဖြစ်သည့် အက်ဒွင်အာရ်သီလီနှင့် ဆီးဂ်ဖရီးဒ်အိပ်ချ်ဟွန်း၏ အလွန်ဆင်တူသော စနစ်နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ ၎င်းသည် ၎င်းတို့နှစ်ဦးစလုံးအသုံးပြုသော အခြေခံမူများနှင့် ယူဆချက်များကို ပေါင်းစပ်ထံမှ သီလီ၏ ရက်များအများစုနှင့် သဟဇာတဖြစ်သော်လည်း၊ ၎င်းတို့သဘောမတူသည့် ကာလတစ်ခုဖြစ်သည့် ဟေဇကိယ၏ အုပ်စိုးမှုနှင့်ဆိုင်သော တစ်ပြိုင်နက်အုပ်စိုးမှုများ၏ ပြဿနာကို ဖြေရှင်းရာတွင် ဟွန်း၏ ခရစ်နှစ်စနစ်ကို ပိုမိုနီးကပ်စွာ လိုက်နာထားသည်။

The value of the particular combination of these principles in the four fundamental hypotheses enumerated below is that with them as a basis a system of dating the reigns can be constructed that succeeds in harmonizing nearly all of the Biblical texts, a result not achieved by any other scheme of chronology of the kings.

 

ဤစာရေးဆရာတစ်ဦးသည် တစ်ပြိုင်နက်အုပ်စိုးမှုများစွာကို နောက်ပိုင်းတွင် တည်းဖြတ်ပြင်ဆင်မှုတစ်ခုအဖြစ် ယူဆရန်လိုအပ်ပြီး၊ အခြားတစ်ဦးက တစ်ပြိုင်နက်အုပ်စိုးမှုတစ်ခုကို မဖြေရှင်းနိုင်သေးသည့်ပြဿနာအဖြစ် ထားရှိရသဖြင့်၊ ၎င်းတို့နှစ်ဦးစလုံးသည် ဘုရင်များစာအုပ်မျှတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း အချိန်ဖော်ပြချက်များအားလုံးကို အတိအကျအသုံးပြုသည့် ဟေဗြဲအုပ်စိုးမှုနှစ်များ၏ ပြည့်စုံသောစနစ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်ခြင်းမရှိသေးပေ။ သို့သော် ဤလူနှစ်ဦးသည် အခြားမည်သည့်ပညာရှင်ထက်မဆို ၎င်းကိုပိုမိုနီးကပ်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။

The scheme of regnal dating used herein combines two very similar systems, those of two contributors to this commentary, Edwin R. Thiele and Siegfried H. Horn. It incorporates the basic principles and hypotheses used by both of them and agrees with most of Thiele’s dates, but it follows Horn’s chronology more closely in the one period on which they do not agree, that is, in the proposed solution of the problem of harmonizing certain apparently discrepant synchronisms connected with the reign of Hezekiah.

 

ထို့ကြောင့် လက်တွေ့အတွက်၊ ဘုရင်များစာအုပ်များတွင် ဖော်ပြထားသည့် အချိန်ဖော်ပြချက်များနှင့် သဟဇာတဖြစ်သော (အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သည့် ခြွင်းချက်တစ်ခုမှလွဲ၍) ဟေဗြဲအုပ်စိုးမှုနှစ်များစနစ်တစ်ခုကို ရရှိနိုင်ပြီး၊ ကျောက်စာများမှ ခရစ်နှစ်များနှင့်လည်း သဟဇာတဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ယူဒါ-ဣသရေလ တစ်ပြိုင်နက်အုပ်စိုးမှုများနှင့် အုပ်စိုးမှုကာလများကို အောက်ပါ ယူဆချက်လေးခုအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုပါက ဖြစ်နိုင်သည်။

1.     

2.     ·  Since one of these writers finds it necessary to hypothesize a late editorial readjustment of several synchronisms, and the other has to leave one synchronism as a yet-unsolved problem, it can be said that neither has yet constructed an entire system of Hebrew regnal chronology that utilizes every time statement exactly as it appears in the books of Kings. Yet these two men have come nearer to doing so than any other scholar.

 

ထို့ကြောင့် လက်တွေ့အသုံးပြုမှုအတွက် ဟေဗြဲဘုရင်များ၏ အုပ်စိုးမှုရက်စွဲစနစ်တစ်ခုကို ရရှိနိုင်ပြီး၊ ၎င်းသည် ကျမ်းစာများဖြစ်သော ဘုရင်များစာရင်း၏ အချိန်ဖော်ပြချက်များနှင့် သဟဇာတဖြစ်ပြီး (အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ခြွင်းချက်တစ်ခုမှလွဲ၍) ကျောက်စာအရင်းအမြစ်များ၏ ခေတ်ရာဇဝင်နှင့်လည်း ကိုက်ညီသည်။ ဤအရာသည် ယူဒါ-အစ္စရေးတို့၏ ထီးနန်းတက်ရောက်မှု တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်ပြီး အုပ်စိုးမှုသက်တမ်းများကို အောက်ပါ ယူဆချက်လေးခုအရ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုပါက ဖြစ်နိုင်သည် (သီလီ၏ အခန်း ၂ နှင့် ဟွန်း၏ ဆောင်းပါး၊ စာမျက်နှာ ၄၂၊ ၄၃ ကို ကြည့်ပါ၊ မှတ်စု ၅ ကို အထက်တွင်ကြည့်ပါ)။

၁. ယူဒါဘုရင်နိုင်ငံတွင် ဘုရင်တစ်ပါး၏ အုပ်စိုးမှုနှစ်များကို ဆောင်းဦးရာသီ (ဖြစ်နိုင်သည်မှာ တစ်ရှရီ ၁ ရက်နေ့မှစတင်သော ပြည်သူ့ပြက္ခဒိန်ဖြင့်) တွက်ချက်ခဲ့ပြီး၊ တစ်ချိန်တည်းတွင် အစ္စရေးဘုရင်နိုင်ငံတွင် အုပ်စိုးမှုနှစ်များကို နွေဦးမှ နွေဦးသို့ (ဖြစ်နိုင်သည်မှာ နီစန် ၁ ရက်နေ့မှစတင်) ပြက္ခဒိန်ဖြင့် တွက်ချက်ခဲ့သည်။

Thus for all practical purposes a system of Hebrew regnal dates can be arrived at that is in harmony with the time statements of the books of Kings (the one exception having been noted above), and also with the chronology of the cuneiform sources. This is possible if the Judah-Israel accession synchronisms and the recorded lengths of the reigns are interpreted according to the following four hypotheses (see Thiele’s chapter 2 and Horn’s article, pages 42, 43; see note 5, above):

 

၁. ယူဒါဘုရင်နိုင်ငံတွင် ဘုရင်တစ်ပါး၏ အုပ်စိုးမှုနှစ်များကို ဆောင်းဦးရာသီ (ဖြစ်နိုင်သည်မှာ တစ်ရှရီ ၁ ရက်နေ့မှစတင်သော ပြည်သူ့ပြက္ခဒိန်ဖြင့်) တွက်ချက်ခဲ့ပြီး၊ တစ်ချိန်တည်းတွင် အစ္စရေးဘုရင်နိုင်ငံတွင် အုပ်စိုးမှုနှစ်များကို နွေဦးမှ နွေဦးသို့ (ဖြစ်နိုင်သည်မှာ နီစန် ၁ ရက်နေ့မှစတင်) ပြက္ခဒိန်ဖြင့် တွက်ချက်ခဲ့သည်။

1. That in the kingdom of Judah the years of a king’s reign were reckoned as beginning in the autumn (presumably by the civil calendar year beginning with Tishri 1), while at the same time in the kingdom of Israel the regnal years were reckoned by a spring-to-spring calendar (probably beginning with Nisan 1).

 

၂. အစ္စရေးသည် ဆောလမွန်မင်းသေဆုံးပြီးနောက် နိုင်ငံခွဲထွက်ချိန်တွင် ထီးနန်းမတက်ရောက်မီနှစ်စနစ် (စာမျက်နှာ ၁၄၇ ကိုကြည့်ပါ) ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ထီးနန်းတက်ရောက်မှုနှစ်စနစ် (စာမျက်နှာ ၁၄၈ ကိုကြည့်ပါ) သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ယူဒါမူ ထီးနန်းတက်ရောက်မှုနှစ်စနစ်ဖြင့် စတင်ခဲ့ပြီး၊ ထီးနန်းမတက်ရောက်မီနှစ်စနစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့ကာ၊ နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်း၏မူလနည်းလမ်းသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။

2. That Israel began to use the non-accession-year system (see p. 147) at the division of the kingdom, after the death of Solomon, but later changed to the accession-year system (see p. 148); that Judah, on the other hand, began with the accession-year system, changed over to the non-accession-year system, and later returned to its original method.

၃. နှစ်နိုင်ငံစလုံး၏ စာရေးဆရာများသည် ၎င်းတို့၏ဘုရင်များ၏ ထီးနန်းတက်ရောက်မှုကို အခြားနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်သူများ၏ နှစ်များအလိုက် မှတ်တမ်းတင်ရာတွင်၊ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွင်အသုံးပြုသော တွက်ချက်မှုစနစ် (ထီးနန်းတက်ရောက်မှုနှစ် သို့မဟုတ် ထီးနန်းမတက်ရောက်မီနှစ်) ထက် ၎င်းတို့၏နိုင်ငံတွင် အသုံးပြုသော တွက်ချက်မှုစနစ်ဖြင့် အိမ်နီးချင်းဘုရင်များ၏ နှစ်များကို နံပါတ်တပ်ထားပုံရသည်။

3. That the scribes of both kingdoms, recording the accession of their own kings as taking place in certain years of the rulers of the other kingdom, seem to have each numbered the years of the neighboring kings by the system of reckoning (accession-year or non-accession-year) that was used in his own country rather than that used in the neighboring kingdom.

 

၄. နှစ်နိုင်ငံစလုံးတွင် ဖခင်နှင့်သားတို့၏ ပူးတွဲအုပ်ချုပ်မှုများသည် မကြာခဏဖြစ်ပွားသော်လည်း၊ ဟေဗြဲနှစ်နိုင်ငံတွင် အုပ်ချုပ်မှုကာလရပ်နားခြင်း (အင်တာရက်နမ်) များ မဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

4. That in both kingdoms coregencies between father and son were rather frequent occurrences, but that no interregna are indicated in the two Hebrew kingdoms.

 

ယူဒါအတွက် ဆောင်းဦးမှ ဆောင်းဦးသို့ အုပ်စိုးမှုနှစ်ပြက္ခဒိန်မှလွဲ၍ (ဤအတွက် တိုက်ရိုက်ကျမ်းစာသက်သေကို မှတ်တမ်းတင်ထားမည်)၊ ဤယူဆချက်များအားလုံးကို စမ်းသပ်မှုအားဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။ ဤအခြေခံဖြင့် ထိုကာလ၏ ခေတ်ရာဇဝင်ကို ဖွဲ့စည်းသောအခါ၊ နှစ်နိုင်ငံ၏ နှစ်များအကြား တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်မှုများသည် လုံးဝနီးပါး အဆင်ပြေစွာ အလုပ်လုပ်ပြီး၊ အခြားနည်းလမ်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းရာတွင် ပေါ်ပေါက်လာသော အခက်အခဲများကို ရှောင်ရှားနိုင်သည်။ ဤရလဒ်များသည် အနာဂတ်တွင် တစ်စုံတစ်ယောက်က မတူညီသော ပုံစံဖြင့် အုပ်စိုးမှုများ၏ ပြည့်စုံသော အစီအစဉ်တစ်ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်သည့် ဖြစ်နိုင်ခြေကို ဖယ်ရှားမပေးသော်လည်း၊ လက်ရှိတွင် ဤဖော်ပြထားသော ယူဆချက်လေးခုသည် ဤအုပ်စိုးမှုများ၏ ရှေးခေတ်တွက်ချက်မှုကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရန်အတွက် အကောင်းဆုံး လုပ်ငန်းအခြေခံကို ပေးစွမ်းပုံရသည်။ ၎င်းတို့ကို စာမျက်နှာ ၁၄၆-၁၄၉ တွင် ရှင်းပြထားသည်။

With the exception of the fall-to-fall regnal year for Judah, for which the direct Biblical evidence will be noted, all these hypotheses have been arrived at experimentally. When a chronology of the period is constructed on this basis, the synchronisms between years of both kingdoms work out almost completely, avoiding difficulties that arise in working them out in other ways. These results do not eliminate the possibility that someone may in the future discover a complete scheme of the reigns with a different pattern, but at present the four hypotheses here listed seem to offer the best working basis for the reconstruction of the ancient reckoning of these reigns. These are explained on pp. 146–149 below.

 

 

၅. နိုင်ငံခွဲထွက်မှုတွင် အုပ်စိုးမှုများ၏ ဆက်နွယ်မှု

ကျမ်းစာမှ အုပ်စိုးမှုများအတွက် အချက်အလက်များ—ဆောလမွန်မင်းသေဆုံးပြီးနောက် ယူဒါနှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံများ ခွဲထွက်သွားချိန်မှစ၍၊ ဘုရင်များစာရင်းကျမ်းစာများသည် အစ္စရေးသို့မဟုတ် ယူဒါ၏ ဘုရင်တစ်ပါးစီကို သတ်မှတ်ထားသော ပုံစံတစ်ခုဖြင့် မိတ်ဆက်ပေးထားပြီး၊ ၎င်းတွင် ထီးနန်းတက်ရောက်သည့်နှစ်ကို အခြားဟေဗြဲနိုင်ငံ၏ တစ်ချိန်တည်းရှိ အုပ်ချုပ်သူ၏ သက်ဆိုင်ရာနှစ်နှင့် တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်စေကာ၊ ၎င်း၏ အုပ်စိုးမှုသက်တမ်းနှင့်—ယူဒါတွင် များသောအားဖြင့်—ဘုရင်၏ ထီးနန်းတက်ရောက်ချိန်တွင် အသက်ပါဝင်သည်။ ဥပမာ၊ “အစ္စရေးဘုရင် ယေရောဗောင် (၂) ၏ နှစ်ပေါင်း နှစ်ဆယ့်ခုနစ်နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ယူဒါဘုရင် အမာဇိယသား အဇာရီယသည် အုပ်စိုးရန် စတင်ခဲ့သည်။ သူသည် အုပ်စိုးရန်စတင်သောအခါ အသက်ဆယ့်ခြောက်နှစ်ရှိပြီး၊ ယေရုဆလင်မြို့၌ နှစ်ပေါင်း ငါးဆယ့်နှစ်နှစ် အုပ်စိုးခဲ့သည်” (၂ ဘုရင်များ ၁၅:၁, ၂)။

V. Relationships of Reigns in Divided Kingdom

The Bible Data for the Reigns.—From the death of Solomon, when the kingdoms of Judah and Israel were separated, the books of Kings introduce each king of Israel or Judah with a fixed formula in which the year of his accession to the throne is synchronized with the corresponding year of the contemporary ruler of the other Hebrew kingdom, followed by the length of his reign and—usually, in the case of Judah—the age of the king at the time of his accession. For example, “In the twenty and seventh year of Jeroboam [II] king of Israel began Azariah son of Amaziah king of Judah to reign. Sixteen years old was he when he began to reign, and he reigned two and fifty years in Jerusalem” (2 Kings 15:1, 2).

 

အောက်ပါ ဘုရင်များစာရင်းကို ဘုရင်များစာရင်းကျမ်းစာများတွင် မိတ်ဆက်ထားသည့်အစီအစဉ်အတိုင်း စီစဉ်ထားပြီး၊ ထီးနန်းတက်ရောက်မှုအချက်အလက်များနှင့် အုပ်စိုးမှုသက်တမ်းများကို ပေးထားသည်။ ဤအုပ်စိုးမှုများ၏ ယာယီ ဘီစီ ရက်စွဲများအတွက်၊ စာမျက်နှာ ၇၇ ကို ကြည့်ပါ။

The following tabulation of the kings arranged in the order in which they are introduced in the books of Kings gives the accession data and lengths of reigns. For the tentative b.c. dating of these reigns, see p. 77.

 ယူဒါနှင့် ဣသရေလ၏ အုပ်စိုးမှုများအတွက် သမ္မာကျမ်းစာအချက်အလက်များ

အုပ်ချုပ်သူ

နိုင်ငံ

တက်ရောက်မှုတစ်ပြိုင်နက်ဖော်ပြချက်

စာအုပ်

အုပ်စိုးမှုနှစ်များ

စာအုပ်

ရှေဟောဗောင်

ယူဒါ

၁ ဘုရင်များ ၁၂:၁

၁၇

၁ ဘုရင်များ ၁၄:၂၁

ယေရောဗောင် (၁)

ဣသရေလ

၁ ဘုရင်များ ၁၂:၂၀

၂၂

၁ ဘုရင်များ ၁၄:၂၀

အဘိယံ

ယူဒါ

ယေရောဗောင်၏ ၁၈ နှစ်မြောက်နှစ်

၁ ဘုရင်များ ၁၅:၁

၃

၁ ဘုရင်များ ၁၅:၂

အာသာ

ယူဒါ

ယေရောဗောင်၏ ၂၀ နှစ်မြောက်နှစ်

၁ ဘုရင်များ ၁၅:၉

၄၁

၁ ဘုရင်များ ၁၅:၁၀

နာဒပ်

ဣသရေလ

အာသာ၏ ၂ နှစ်မြောက်နှစ်

၁ ဘုရင်များ ၁၅:၂၅

၂

၁ ဘုရင်များ ၁၅:၂၅

ဗာရှာ

ဣသရေလ

အာသာ၏ ၃ နှစ်မြောက်နှစ်

၁ ဘုရင်များ ၁၅:၂၈

၂၄

၁ ဘုရင်များ ၁၅:၃၃

ဧလဟာ

ဣသရေလ

အာသာ၏ ၂၆ နှစ်မြောက်နှစ်

၁ ဘုရင်များ ၁၆:၈

၂

၁ ဘုရင်များ ၁၆:၈

ဇင်မ်ရီ

ဣသရေလ

အာသာ၏ ၂၇ နှစ်မြောက်နှစ်

၁ ဘုရင်များ ၁၆:၁၀

(၇ ရက်)

၁ ဘုရင်များ ၁၆:၁၅

တိဗနိ

ဣသရေလ

၁ ဘုရင်များ ၁၆:၂၁

ဩမ်ရီ

ဣသရေလ

အာသာ၏ ၃၁ နှစ်မြောက်နှစ်

၁ ဘုရင်များ ၁၆:၂၃

၁၂

၁ ဘုရင်များ ၁၆:၂၃

အာဟပ်

ဣသရေလ

အာသာ၏ ၃၈ နှစ်မြောက်နှစ်

၁ ဘုရင်များ ၁၆:၂၉

၂၂

၁ ဘုရင်များ ၁၆:၂၉

ယေဟောရှဖတ်

ယူဒါ

အာဟပ်၏ ၄ နှစ်မြောက်နှစ်

၁ ဘုရင်များ ၂၂:၄၁

၂၅

၁ ဘုရင်များ ၂၂:၄၂

အာဟာဇိယ

ဣသရေလ

ယေဟောရှဖတ်၏ ၁၇ နှစ်မြောက်နှစ်

၁ ဘုရင်များ ၂၂:၅၁

၂

၁ ဘုရင်များ ၂၂:၅၁

ယောရံ

ဣသရေလ

ယေဟောရံ၏ ၂ နှစ်မြောက်နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၁:၁၇

ယောရံ

ဣသရေလ

ယေဟောရှဖတ်၏ ၁၈ နှစ်မြောက်နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၃:၁

၁၂

၂ ဘုရင်များ ၃:၁

ယေဟောရံ

ယူဒါ

ယောရံ၏ ၅ နှစ်မြောက်နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၈:၁၆

၈

၂ ဘုရင်များ ၈:၁၇

အာဟာဇိယ

ယူဒါ

ယောရံ၏ ၁၂ (၁၁) နှစ်မြောက်နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၈:၂၅ (၉:၂၉)

၁

၂ ဘုရင်များ ၈:၂၆

ယေဟူး

ဣသရေလ

၂ ဘုရင်များ ၉:၁၂, ၁၃

၂၈

၂ ဘုရင်များ ၁၀:၃၆

အသလိယ

ယူဒါ

၂ ဘုရင်များ ၁၁:၁, ၃

၇

၂ ဘုရင်များ ၁၁:၃, ၄

ယောရှ

ယူဒါ

ယေဟူး၏ ၇ နှစ်မြောက်နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၁၂:၁

၄၀

၂ ဘုရင်များ ၁၂:၁

ယေဟောဟတ်

ဣသရေလ

ယောရှ၏ ၂၃ နှစ်မြောက်နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၁၃:၁

၁၇

၂ ဘုရင်များ ၁၃:၁

ယေဟောရှ

ဣသရေလ

ယောရှ၏ ၃၇ နှစ်မြောက်နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၁၃:၁၀

၁၆

၂ ဘုရင်များ ၁၃:၁၀

အမာဇိယ

ယူဒါ

ယေဟောရှ၏ ၂ နှစ်မြောက်နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၁၄:၁

၂၉

၂ ဘုရင်များ ၁၄:၂

ယေရောဗောင် (၂)

ဣသရေလ

အမာဇိယ၏ ၁၅ နှစ်မြောက်နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၁၄:၂၃

၄၁

၂ ဘုရင်များ ၁၄:၂

အဇာရိယ (ဥဇိယ)

ယူဒါ

ယေရောဗောင်၏ ၂၇ နှစ်မြောက်နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၁၅:၁

၅၂

၂ ဘုရင်များ ၁၅:၂

ဇာခရိ

ဣသရေလ

အဇာရိယ၏ ၃၈ နှစ်မြောက်နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၁၅:၈

(၆ လ)

၂ ဘုရင်များ ၁၅:၈

ရှလ္လုံ

ဣသရေလ

အဇာရိယ၏ ၃၉ နှစ်မြောက်နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၁၅:၁၃

(၁ လ)

၂ ဘုရင်များ ၁၅:၁၃

မနာဟိမ

ဣသရေလ

အဇာရိယ၏ ၃၉ နှစ်မြောက်နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၁၅:၁၇

၁၀

၂ ဘုရင်များ ၁၅:၁၇

ဖေကဟိယ

ဣသရေလ

အဇာရိယ၏ ၅၀ နှစ်မြောက်နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၁၅:၂၃

၂

၂ ဘုရင်များ ၁၅:၂၃

ဖေကါ

ဣသရေလ

အဇာရိယ၏ ၅၂ နှစ်မြောက်�နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၁၅:၂၇

၂၀

၂ ဘုရင်များ ၁၅:၂၇

ဟောရှေယ

ဣသရေလ

ယောသံ၏ ၂၀ နှစ်မြောက်နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၁၅:၃၀

ဟောရှေယ

ဣသရေလ

အာဟတ်၏ ၁၂ နှစ်မြောက်နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၁၇:၁

၉

၂ ဘုရင်များ ၁၇:၁

ယောသံ

ယူဒါ

ဖေကါ၏ ၂ နှစ်မြောက်နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၁၅:၃၂

၁၆ (၂၀)

၂ ဘုရင်များ ၁၅:၃၃(၃၀)

အာဟတ်

ယူဒါ

ဖေကါ၏ ၁၇ နှစ်မြောက်နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၁၆:၁

၁၆

၂ ဘုရင်များ ၁၆:၂

ဟေဇကိယ

ယူဒါ

ဟောရှေယ၏ ၃ နှစ်မြောက်နှစ်

၂ ဘုရင်များ ၁၈:၁

၂၉

၂ ဘုရင်များ ၁၈:၂

မနာရှေး

ယူဒါ

၂ ဘုရင်များ ၂၁:၁

၅၅

၂ ဘုရင်များ ၂၁:၁

အာမုန်

ယူဒါ

၂ ဘုရင်များ ၂၁:၁၉

၂

၂ ဘုရင်များ ၂၁:၁၉

ယောရှိယ

ယူဒါ

၂ ဘုရင်များ ၂၂:၁

၃၁

၂ ဘုရင်များ ၂၂:၁

ယေဟောဟတ်

ယူဒါ

၂ ဘုရင်များ ၂၃:၃၁

(၃ လ)

၂ ဘုရင်များ ၂၃:၃၁

ယေဟောယခီ

ယူဒါ

၂ ဘုရင်များ ၂၃:၃၆

၁၁

၂ ဘုရင်များ ၂၃:၃၆

ယေဟောယခင်

ယူဒါ

၂ ဘုရင်များ ၂၄:၈

(၃ လ)

၂ ဘုရင်များ ၂၄:၈

ဇေဒကိယ

ယူဒါ

၂ ဘုရင်များ ၂၄:၁၇

၁၁

၂ ဘုရင်များ ၂၄:၁၈

 

Bible Data for the Reigns of Judah and Israel

Ruler

 

Kingdom

 

Accession Synchronism

 

 

 

Years of Reign

 

 

 

 

 

 

 

 

 

I kings

 

 

 

I kings

 

Rehoboam

 

Judah

 

 

 

12:1

 

17

 

14:21

 

Jeroboam I

 

Israel

 

 

 

12:20

 

22

 

14:20

 

Abijam

 

Judah

 

18th of Jeroboam

 

15:1

 

  3

 

15:2

 

Asa

 

Judah

 

20th of Jeroboam

 

15:9

 

41

 

15:10

 

Nadab

 

Israel

 

2d of Asa

 

15:25

 

  2

 

15:25

 

Baasha

 

Israel

 

3d of Asa

 

15:28

 

24

 

15:33

 

Elah

 

Israel

 

26th of Asa

 

16:8

 

  2

 

16:8

 

Zimri

 

Israel

 

27th of Asa

 

16:10

 

(7 days)

 

16:15

 

Tibni

 

Israel

 

 

 

16:21

 

 

 

 

 

Omri

 

Israel

 

31st of Asa

 

16:23

 

12

 

16:23

 

Ahab

 

Israel

 

38th of Asa

 

16:29

 

22

 

16:29

 

Jehoshaphat

 

Judah

 

4th of Ahab

 

22:41

 

25

 

22:42

 

Ahaziah

 

Israel

 

17th of Jehoshaphat

 

22:51

 

  2

 

22:51

 

 

 

 

 

 

 

II kings

 

 

 

II kings

 

JoramJoram

 

Israel

 

2d of Jehoram

 

  1:17

 

 

 

 

 

Joram

 

Israel

 

18th of Jehoshapat

 

  3:1

 

12

 

  3:1

 

Jehoram

 

Judah

 

5th of Joram

 

  8:16

 

  8

 

  8:17

 

Ahaziah

 

Judah

 

12th (11th) of Joram

 

  8:25 (9:29)

 

  1

 

  8:26

 

Jehu

 

Israel

 

 

 

  9:12, 13

 

28

 

10:36

 

Athaliah

 

Judah

 

 

 

11:1, 3

 

  7

 

11:3, 4

 

Joash

 

Judah

 

7th of Jehu

 

12:1

 

40

 

12:1

 

Jehoahaz

 

Israel

 

23d of Joash

 

13:1

 

17

 

13:1

 

Jehoash

 

Israel

 

37th of Joash

 

13:10

 

16

 

13:10

 

Amaziah

 

Judah

 

2d of Jehoash

 

14:1

 

29

 

14:2

 

Jeroboam (II)

 

Israel

 

15th of Amaziah

 

14:23

 

41

 

14:2

 

Azariah (Uzziah)

 

Judah

 

27th of Jeroboam

 

15:1

 

52

 

15:2

 

Zachariah

 

Israel

 

38th of Azariah

 

15:8

 

(6 mos.)

 

15:8

 

Shallum

 

Israel

 

39th of Azariah

 

15:13

 

(1 mo.)

 

15:13

 

Menahem

 

Israel

 

39th of Azariah

 

15:17

 

10

 

15:17

 

Pekahiah

 

Israel

 

50th of Azariah

 

15:23

 

  2

 

15:23

 

Pekah

 

Israel

 

52d of Azariah

 

15:27

 

20

 

15:27

 

Hoshea

 

Israel

 

20th of Jotham

 

15:30

 

 

 

 

 

Hoshea

 

Israel

 

12th of Ahaz

 

17:1

 

  9

 

17:1

 

Jotham

 

Judah

 

2d of Pekah

 

15:32

 

16 (20)

 

15:33(30)

 

Ahaz

 

Judah

 

17th of Pekah

 

16:1

 

16

 

16:2

 

Hezekiah

 

Judah

 

3d of Hoshea

 

18:1

 

29

 

18:2

 

Manasseh

 

Judah

 

 

 

21:1

 

55

 

21:1

 

Amon

 

Judah

 

 

 

21:19

 

  2

 

21:19

 

Josiah

 

Judah

 

 

 

22:1

 

31

 

22:1

 

Jehoahaz

 

Judah

 

 

 

23:31

 

(3 mos.)

 

23:31

 

Jehoiakim

 

Judah

 

 

 

23:36

 

11

 

23:36

 

Jehoiachin

 

Judah

 

 

 

24:8

 

(3 mos.)

 

24:8

 

Zedekiah

 

Judah

 

 

 

24:17

 

11

 

24:18

 

 

 

အုပ်စိုးမှုများကို သဟဇာတဖြစ်အောင်ပြုလုပ်ရာတွင် အခက်အခဲများ

ဤအချက်အလက်များအားလုံးဖြင့်၊ ဘုရင်များကာလ၏ တိကျသော ခရစ်နှစ်များကို တည်ဆောက်ရန်သည် လွယ်ကူသောအလုပ်ဖြစ်ပုံရသည်။ သို့သော် မကြာခဏဆိုသလို၊ တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ တက်ရောက်မှုကို အခြားတစ်ဦး၏ သတ်မှတ်နှစ်တွင် သတ်မှတ်ထားသည်မှာ အုပ်စိုးမှုကာလများ၏ အချက်အလက်များနှင့် သဟဇာတမဖြစ်ပုံရသည်။ အုပ်စိုးမှုများကို သဟဇာတဖြစ်အောင်ပြုလုပ်ရန်နှင့် အခက်အခဲများကို ဖြေရှင်းရန် ကြိုးပမ်းမှုအမျိုးမျိုးသည် သမ္မာကျမ်းစာမှတ်တမ်း၏ အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို လျစ်လျူရှုပြီး တစ်ဦးချင်းသီအိုရီများနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် အချက်အလက်များကို ပြင်ဆင်မှုများစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ရလဒ်များသည် များသောအားဖြင့် အရင်းအမြစ်ပစ္စည်းများအပေါ်အခြေခံထားသော စနစ်ကျသော ခရစ်နှစ်များထက် ခန့်မှန်းချက်များစွာဖြစ်သည်။

Difficulties in Harmonizing the Reigns.—With all this information, the construction of an exact chronology of the period of the kings would seem to be an easy task. But often the accession of one king, as dated in a specific year of another, seems to be out of harmony with the data for the length of the reigns. The various attempts to harmonize the reigns and to solve the difficulties have given rise to so many revisions of the data to suit individual theories, ignoring the details of the Biblical record, that the result is, in most cases, a series of conjectures rather than a systematic chronology based on the source material.

 

သို့သော် ရှေးခေတ်လူမျိုးများ၏ သက္ကရာဇ်နည်းစနစ်များကို လေ့လာမှုအသစ်တစ်ခု၊ ရှေးခေတ်ပြက္ခဒိန်များအရ ရက်စွဲတပ်ထားသော ရှေးဟောင်းသုတေသနမှတ်တမ်းများစွာမှ ရရှိလာသော အချက်အလက်များက ဘုရင်များစာအုပ်များရှိ အချက်အလက်များကို သိသာထင်ရှားသော ပြင်ဆင်မှုများမလိုအပ်ဘဲ ယုတ္တိရှိသော သက္ကရာဇ်အစဉ်အဆက်အဖြစ် ဖော်ထုတ်နိုင်ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ ဤစည်းကမ်းများ၏ အခြေခံမူများကို သမ္မာကျမ်းစာအချက်အလက်များမှ ဆင်ခြင်သုံးသပ်ပြီး ရရှိလာသောအခါ၊ ၎င်းတို့ကို ပြဿနာသို့အသုံးချသောအခါ၊ ယူဆထားသော အခက်အခဲများစွာ ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ ယေဘုယျမူများနှင့် ဘုရင်စရင်နည်းလမ်းများကို သုံးသပ်ပြီးနောက် (အပိုင်း ၄ တွင်)၊ ထိုနည်းလမ်းများကို ဟေဗြဲဘုရင်များထံ သီးသန့်အသုံးချပုံများကို လေ့လာပြီး၊ နောက်တစ်ဆင့်အနေဖြင့် ထည့်သွင်းစဉ်းစားထားသော ကာလ၏ အဓိကအချက်အချို့ကို ထိုနည်းဖြင့် ရှင်းပြရန်ဖြစ်သည်။ သေချာပေါက်၊ ဤအကျဉ်းချုပ်တွင် အုပ်စိုးမှုအားလုံး၏ အသေးစိတ်၊ တစ်ဆင့်ချင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုကို မကြိုးစားပါ။ ယခင်က ဖော်ပြပြီးသော (စာမျက်နှာ ၁၄၄ တွင်ကြည့်ပါ) ယေဘုယျယူဆချက်လေးခုကို အောက်ပါစာပိုဒ်များတွင် ရှင်းပြပြီး အသုံးချထားသည်။

But recent study of the chronological methods of the various ancient nations, derived from a wealth of archeological documents dated according to ancient calendars, has shown that the data in the books of the Kings can be worked into a reasonable chronology without the drastic revisions referred to. When the basic principles of these synchronisms are arrived at inductively from the Biblical data, and applied to the problem, many of the supposed difficulties vanish. After a survey (in Sec. IV) of general principles and methods of regnal reckoning and their specific applications to the Hebrew kings, the next step will be to explain thereby some of the main points in the outline of the period under consideration. Of course, no detailed, step-by-step analysis of all the reigns will be attempted in this summary.

The four general hypotheses already enumerated (see p. 144) are explained and applied in the following paragraphs.

 

ယူဒါဘုရင်များ၏ နှစ်သည် ဆောင်းဦးတွင် စတင်ပြီး ဣသရေလဘုရင်များ၏ နှစ်သည် နွေဦးတွင် စတင်သည်။ သမ္မာကျမ်းစာတွင် ယူဒါဘုရင်များသည် ဆောင်းဦးမှ စတင်ပြီး၊ ဖြစ်နိုင်ခြေအားဖြင့် တစ်ရှရီ လဆယ့်ငါးရက်နေ့မှ စတင်ကာ ၎င်းတို့၏ နှစ်များကို ရေတွက်ကြောင်း သက်သေရှိသည်။ ၎င်းသည် ရှောလမုန်၏ အချိန်ကာလတွင်သာမက (စာမျက်နှာ ၁၃၄ ကိုကြည့်ပါ)၊ ယောရှိယ၏ အုပ်ချုပ်မှုကာလတွင်လည်း ဖြစ်သည်။ ယောရှိယ၏ အုပ်ချုပ်မှု ဆယ့်ရှစ်နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ဗိမာန်တော်ပြုပြင်မှုပြုလုပ်နေစဉ် အလုပ်သမားများသည် ပညတ္တိကျမ်း၏ စာလိပ်တစ်ခုကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုစာလိပ်ကို ဖတ်ရှုပြီးနောက် ဘုရင်သည် ကြီးမားသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတစ်ခုကို စတင်ခဲ့ပြီး ခွဲထွက်ထားသော နိုင်ငံများ၏ သမိုင်းတွင် မမြင်ဖူးသော ကြီးမြတ်သော ပသခါပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည် (စာမျက်နှာ ၈၈ ကိုကြည့်ပါ)။ ယခု ပသခါပွဲသည် နွေဦးတွင် စတင်သော ဘာသာရေးနှစ်၏ ပထမလဖြစ်သည့် နိသံလ ဆယ့်လေးရက်နေ့တွင် ကျရောက်သည်။ သို့သော် ဤကိစ္စတွင် ဗိမာန်တော်ပြုပြင်မှု စတင်ခြင်းနှင့် ကြီးမြတ်သော ပသခါပွဲသည် ဆယ့်ရှစ်နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည် (၂ ဘုရင်ခံ ၂၂:၃, ၅; ၂ ဘုရင်ခံ ၂၃:၂၃)။ ဤအခန်းနှစ်ခန်းတွင် ဖော်ပြထားသော ဖြစ်ရပ်အားလုံးသည် နှစ်စတင်ပြီး ပထမနှစ်ပတ်အတွင်း ဖြစ်ပွားနိုင်ခြင်းမရှိသည်မှာ ထင်ရှားသည်။ ထို့ကြောင့် ဆယ့်ရှစ်နှစ်မြောက်နှစ်သည် နိသံလမှ စတင်ခြင်းမဟုတ်ပေ။ ယူဒါသည် တစ်ရှရီလမှ စတင်သော နိုင်ငံရေးနှစ်ပြက္ခဒိန်ကို အသုံးပြုခဲ့ရမည်။ ဆောင်းဦးမှစတင်သော ရေတွက်မှုသည် အထက်ဖော်ပြခဲ့သော ဖြစ်ရပ်များအတွက် ခြောက်လခွင့်ပြုသည်။

Judah’s Year Begins in Fall, Israel’s in Spring.—There is evidence in the Bible that the kings of Judah reckoned their regnal years from the fall—presumably Tishri 1—not only in the time of Solomon (see p. 134), but also in the reign of Josiah. During repairs on the Temple, in the 18th year of Josiah’s reign, the workmen found a copy of the book of the Law. Upon reading the scroll the king instituted a mighty reform and held a great Passover, the like of which had not been seen in the history of the divided kingdom (see p. 88). Now the Passover comes on the 14th of Nisan, the first month of the religious year, beginning in the spring; but in this case both the beginning of the Temple repair and the great Passover took place in the 18th year (2 Kings 22:3, 5; 2 Kings 23:23). Since it is evident that all the events described in these two chapters could not have taken place in the first two weeks of the year, obviously the 18th year did not begin with Nisan. Judah must have employed the civil calendar year beginning with Tishri. The fall reckoning would allow six months for the events described above.

 

ဤအချက်များကို ပညာရှင်များစွာက ယူဒါ၏ ဆောင်းဦးမှ ဆောင်းဦးသို့ ရေတွက်သော နှစ်ပြက္ခဒိန်အတွက် သက်သေအဖြစ် အချိန်ကြာရှည် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။ ရှောလမုန်၏ အချိန်ကာလတွင် ဤသို့ရေတွက်မှု၏ သက်သေရှိပြီး၊ ယောရှိယ၏ အချိန်ကာလတွင်လည်း ထပ်မံရှိသည်ဖြစ်ရာ၊ ယူဒါ၏ သမိုင်းတစ်လျှောက် ဤသို့ရေတွက်ခဲ့သည်ဟု သံသယရှိရန် အကြောင်းမရှိပေ။ ယူဒါအတွက် ဤသို့ရေတွက်မှုကို အခြေခံ၍ မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းနိုင်ငံများ၏ အုပ်ချုပ်မှုများအကြား ထပ်တူကျမှုများကို ညှိနှိုင်းနိုင်သည်ကို စိတ်ဝင်စားဖွယ်တွေ့ရသည်။ သို့သော် ယူဒါအတွက် နွေဦးမှ နွေဦးသို့ ရေတွက်မှုကို အသုံးပြုပါက အခက်အခဲအချို့ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

These observations have long been recognized by many scholars as evidence for the fall-to-fall regnal year in Judah. Since there is evidence of such a reckoning in the time of Solomon, and again in the time of Josiah, there is no reason to doubt that the year was so reckoned throughout the history of Judah. It is interesting to note that the synchronisms between the reigns of the northern and the southern kingdoms can be harmonized on the basis of such a reckoning for Judah, whereas certain difficulties arise if we try to use a spring-to-spring year for Judah.

 

အခြားတစ်ဖက်တွင်၊ သမ္မာကျမ်းစာ၏ စာသားတွင် သက်သေမရှိသော်လည်း၊ နှစ်နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်မှုများအကြား ထပ်တူကျမှုများသည် ဣသရေလသည် နွေဦးမှစတင်သော နှစ်ကို အသုံးပြုသည်ဟု ညွှန်ပြပုံရသည်။ ဤအုပ်ချုပ်မှုများကို နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ရေတွက်ခဲ့သော ပညာရှင်များစွာသည် ထပ်တူကျမှုများတွင် ထင်ရှားသော ကွဲလွဲမှုများသည် သမ္မာကျမ်းစာစာသားတွင် အမှားများကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြပြီး၊ ထို့ကြောင့် ညှိနှိုင်းမှုတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်ဟု မယုံကြည်ကြသလို ညှိနှိုင်းရန်လည်း မကြိုးစားကြပေ။ ဣသရေလတွင် နွေဦးမှစတင်သော နှစ်ကို အသုံးပြုပြီး ယူဒါတွင် ဆောင်းဦးမှ ဆောင်းဦးသို့ ရေတွက်မှုကို အသုံးပြုခြင်းသည် ထင်ရှားသော ကွဲလွဲမှုများစွာကို ဖယ်ရှားပေးသည်ဖြစ်ရာ၊ ဤရေတွက်မှုနည်းလမ်းသည် ပို၍ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။ ဤမူအခြေခံဖြင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သော နည်းလမ်းတစ်ခုကို တစ်စုံတစ်ယောက်က မဖော်ထုတ်မချင်း၊ ဤနည်းလမ်းသည် အကောင်းဆုံးအလုပ်လုပ်သည်ဖြစ်ရာ ဦးစားပေးရမည်ဟု ယူဆသည်။

On the other hand, although there is no evidence in the text of the Bible, the synchronisms between the reigns of the two kingdoms seem to indicate that Israel used a year beginning in the spring. Many scholars who have reckoned these reigns by various methods have assumed that numerous apparent discrepancies in the synchronisms are due to errors in the Biblical text, and hence do not believe a reconciliation possible, or do not attempt to achieve one. Since the use of a spring-beginning year in Israel alongside a fall-to-fall year for Judah eliminates many of the supposed discrepancies, this sort of regnal reckoning is the more probable. Until someone produces a better scheme based on a different principle, it is assumed that this method, since it works best, is to be preferred.

 

ဣသရေလတွင် နွေဦးနှစ်ကို အသုံးပြုရခြင်း၏ ဖြစ်နိုင်သော အကြောင်းအမှတ်တစ်ခုမှာ မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံ၏ တည်ထောင်သူ ယေရောဗောင်သည် အီဂျစ်တွင် နိုင်ငံရေးဒုက္ခသည်အဖြစ် နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ အီဂျစ်၏ နှစ်သစ်ကူးသည် ရာသီများအလှည့်ကျပြောင်းလဲမှုတွင် (စာမျက်နှာ ၁၅၃ ကိုကြည့်ပါ) ယေရောဗောင်ခေတ်တွင် နွေဦးတွင် စတင်ခဲ့သဖြင့် ၎င်းထံမှ လွှမ်းမိုးမှုခံခဲ့ရပေမည်။ သို့မဟုတ် သူသည် ယူဒါနှင့် ကွဲပြားရန်အတွက် ဆောင်းဦးတွင် တစ်ရှရီလ ဆယ့်ငါးရက်နေ့အစား နွေဦးနှစ်သစ်ကူးကို ရွေးချယ်ခဲ့ပေမည်။ ၎င်းသည် ယဇ်ပုရောဟိတ်အသစ်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး သတ္တမလ၏ ပွဲတော်အစား အဋ္ဌမလတွင် ပွဲတော်တစ်ခုကို စတင်ခဲ့သည့်အတိုင်း ဖြစ်သည် (၁ ဘုရင်ခံ ၁၂:၃၀–၃၃)။

A possible reason offered for the spring year in Israel is that Jeroboam, the founder of the northern kingdom, who had been a political refugee in Egypt, may have been influenced by the Egyptian New Year which, in its rotation through the seasons (see p. 153) began in the spring in Jeroboam’s day. Or he may have chosen the spring New Year’s Day instead of Tishri 1, in the autumn, merely in order to be different from Judah, just as he set up a new priesthood and

inaugurated a feast in the eighth month in place of the old feast of the seventh month (1 Kings 12:30–33).

 

ထီးနန်းသိမ်းပိုက်နှစ်နှင့် ထီးနန်းမသိမ်းပိုက်နှစ်စနစ်များ။—ခွဲထွက်ထားသော နိုင်ငံများ၏ အစောပိုင်းနှစ်များတွင် ယူဒါသည် ထီးနန်းသိမ်းပိုက်နှစ်စနစ်ကို အသုံးပြုပြီး ဣသရေလသည် ထီးနန်းမသိမ်းပိုက်နှစ်စနစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း ထပ်တူကျမှုများတွင် သက်သေတွေ့ရသည်။

Accession-Year and Non-Accession-Year Systems.—Evidence is found in the synchronisms that in the early years of the divided kingdoms Judah was using the accession-year system of reckoning and Israel the non-accession-year system.

 

ရှောလမုန်သေဆုံးပြီးနောက် ရေဟောဗမ်နှင့် ယေရောဗောင်သည် တစ်ပြိုင်နက် အုပ်ချုပ်မှုစတင်ခဲ့ပြီး၊ ယူဟုက မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်စဉ် ယူဒါ၏ အာဟာဇိယနှင့် ဣသရေလ၏ ယောရံသည် တစ်ချိန်တည်းတွင် သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဤကာလအတွင်း အုပ်ချုပ်မှုများ၏ စုစုပေါင်းနှစ်များသည် နှစ်နိုင်ငံစလုံးအတွက် တူညီရမည်။ သို့သော် ဣသရေလအတွက် မှတ်တမ်းတင်ထားသော အုပ်ချုပ်မှုနှစ်များ၏ စုစုပေါင်းသည် ယူဒါထက် ပိုမိုမြင့်မားသည်။ အုပ်ချုပ်မှုတစ်ခုချင်းစီကို အစမှ စစ်ဆေးပါက၊ ဤကွဲပြားမှုသည် ဘုရင်တစ်ပါးစီအတွက် တစ်နှစ်စီ တိုးလာသည်ကို တွေ့ရမည်။ ၎င်းသည် ဣသရေလတွင် ဘုရင်တစ်ပါး၏ သေဆုံးနှစ်သည် တစ်နှစ်၏ နောကဆုံးနှစ်နှင့် နောက်တစ်နှစ်၏ ပထမနှစ်အဖြစ် နှစ်နံပါတ်နှစ်ခုဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး၊ ယူဒါတွင် အုပ်ချုပ်မှု၏ ပထမနှစ်သည် ယခင်ဘုရင်၏ သေဆုံးနှစ်နောက်တွင်သာ စတင်သည်ဆိုပါက ရှင်းပြနိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဣသရေလသည် ထီးနန်းမသိမ်းပိုက်နှစ်စနစ်ကို အသုံးပြုပြီး ယူဒါသည် ထီးနန်းသိမ်းပိုက်နှစ်စနစ်ကို အသုံးပြုသည်ဟူသော အချက်ဖြစ်သည်။

Rehoboam and Jeroboam began to reign approximately together after the death of Solomon, and Ahaziah of Judah and Joram of Israel died at the same time, when Jehu seized the northern kingdom. Therefore the reigns during this period should total the same for both kingdoms; but the sum of the years in these reigns recorded for Israel is higher than that for Judah. If the totals are checked reign by reign from the beginning, it will be seen that this difference increases by one year for each king. This would be accounted for if in Israel the death year of each king bore two numbers, the last of one reign and the first of the next, while in Judah the first year of each reign was that following the death year of the preceding king; that is, if Israel used the non-accession-year and Judah the accession-year reckoning.

 

ဤအချက်သည် တစ်ဦးချင်းကိစ္စများဖြင့် သက်သေပြနိုင်သည်။ ဣသရေလ၏ ယေရောဗောင်သည် နှစ်နှစ်ဆယ့်နှစ်အုပ်ချုပ်နေစဉ်၊ ယူဒါတွင် ဘုရင်သုံးပါးရှိခဲ့သည်။ ရေဟောဗမ်၊ ဆယ့်ခုနှစ်နှစ်၊ အဘိယမ်၊ သုံးနှစ်၊ နှင့် အာသာ၊ ၎င်း၏ ဒုတိယနှစ်သို့ (စာမျက်နှာ ၁၄၅ ရှိ ဇယားကိုကြည့်ပါ)။ ဤအုပ်ချုပ်မှုများအကြား တိကျသော ဆက်နွယ်မှုသည် ပိုမိုရှုပ်ထွေးသော်လည်း၊ ဤဂဏန်းများမှ အုပ်ချုပ်မှုတစ်ခုစီအတွက် တစ်နှစ်ထပ်နေမှုမရှိကြောင်း တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရေဟောဗမ်၏ ဆယ့်ခုနှစ်နှစ်၊ အဘိယမ်၏ သုံးနှစ်၊ နှင့် အာသာ၏ နှစ်နှစ်သည် ဣသရေလ၏ ယေရောဗောင်၏ နှစ်နှစ်ဆယ့်နှစ်နှင့် စုစုပေါင်းတူညီသည်။ ၎င်းကို (ပုံဇယား၊ စာမျက်နှာ ၁၃၉၊ နှင့် စာပိုဒ် ၆) တွင် ထီးနန်းသိမ်းပိုက်နှစ်စနစ်သည် အုပ်ချုပ်မှုတစ်ခုစီ၏ စစ်မှန်သော စုစုပေါင်းကို ပေးသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ယူဒါသည် ထီးနန်းမသိမ်းပိုက်နှစ်စနစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ပါက၊ ဘုရင်တစ်ပါး၏ နောကဆုံးနှစ်ကို နောက်တစ်ပါး၏ ပထမနှစ်အဖြစ် ရေတွက်မည်ဆိုပါက၊ ဆယ့်ခုနှစ်နှစ်၊ သုံးနှစ်၊ နှင့် နှစ်နှစ်တို့သည် နှစ်နှစ်ဆယ့်နှစ်အစား တကယ့်အကြာအတွင်း နှစ်နှစ်ဆယ်သာ လွှမ်းခြုံမည်ဖြစ်သည်။ တကယ်တွင် အာသာ၏ ဒုတိယနှစ်သည် ယေရောဗောင်၏ နှစ်နှစ်ဆယ့်နှစ်ပြီးနောက် အုပ်ချုပ်မှုစတင်သည်အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ထင်ရှားသည်မှာ ယူဒါသည် ထီးနန်းသိမ်းပိုက်နှစ်စနစ်ကို အသုံးပြုခဲ့သဖြင့်၊ ရေဟောဗမ်၏ ဆယ့်ခုနှစ်နှစ်မြောက်နှစ်ကို အဘိယမ်၏ ပထမနှစ်၊ အဘိယမ်၏ သုံးနှစ်မြောက်နှစ်ကို အာသာ၏ ပထမနှစ်စသည်ဖြင့် ဆက်လက်ရေတွက်ခဲ့သည်။

That this is true can be demonstrated by individual cases. While Jeroboam of Israel was reigning 22 years, there were three kings on the throne of Judah: Rehoboam, 17 years; Abijam, 3 years; and Asa, to his 2d year (see table on p. 145). The exact relationship between these reigns is more complex, but from these figures it can be seen that there was no overlap of one year for each reign; the 17 years of Rehoboam, the 3 of Abijam, and the 2 of Asa in Judah total the 22 years of Jeroboam in Israel. It has been shown (diagram, p. 139, and par. 6) that it is the accession-year system that gives a correct total for a series of reigns. If Judah had used the non-accession-year system, counting the last year of each king as the first of the next, the periods of 17, 3, and 2 years would cover only 20 years of actual elapsed time instead of 22. Actually the 2d year of Asa was recorded as the beginning of the reign that followed Jeroboam’s 22 years. Obviously Judah was using the accession-year reckoning, so that the 17th year of Rehoboam was followed by the 1st of Abijam, the 3d of Abijam by the 1st of Asa, etc.

 

အစ္စရေးလ်သည် အခြားစနစ်တစ်ခုကို အသုံးပြုနေသည်မှာ ထင်ရှားသည်။ ယုဒပြည်တွင် အာသာ၏ ရှည်လျားသော အုပ်ချုပ်မှုကာလအတွင်း အစ္စရေးလ်ပြည်တွင် ဘုရင်များစွာ နန်းတက်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် အာသာ၏ အုပ်ချုပ်မှုနှစ် ၂၊ ၃၊ ၂၆၊ ၂၇ စသည်တို့တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဤအုပ်ချုပ်မှုနှစ်များကြားရှိ ကွာဟချက်များသည် ဤအစ္စရေးလ်ဘုရင်များ၏ အုပ်ချုပ်မှုကာလများသည် ၁ နှစ်၊ ၂၃ နှစ်၊ ၁ နှစ် စသည်ဖြင့် ဖြစ်သည်ဟု ညွှန်ပြသည်။ သို့သော် မှတ်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ- နာဒပ်၊ ၂ နှစ်၊ ဗာရှာ၊ ၂၄ နှစ်၊ ဧလဒ်၊ ၂ နှစ် စသည်ဖြင့် ဖြစ်သည်။ ဤတွင် ထပ်နေမှုတစ်ခု ရှိသည်- နန်းတက်နှစ်၏ ကျန်ရှိသောအပိုင်းကို နှစ် ၁ ဟု ခေါ်ဆိုပါက၊ အုပ်ချုပ်မှုတစ်ခုစီသည် နှစ်တစ်နှစ်ထပ်တိုးရရှိသည် (စာမျက်နှာ ၁၃၉၊ ပုံကြမ်းနှင့် စာပိုဒ် ၂)။ နာဒပ်၏ ၂ နှစ်သည် အာသာ၏ ၂ နှစ်မြောက်နှင့် ၃ နှစ်မြောက်နှစ်များနှင့် ထပ်တူကျရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဗာရှာ၏ ၂၄ နှစ်သည် အာသာ၏ ၃ နှစ်မြောက်မှ ၂၆ နှစ်မြောက်အထိ (အပါအဝင်) ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ထပ်တူဖြစ်စဉ်ကို တွေ့ရသည်- အုမ္မရီ၏ ၁၂ နှစ်သည် အာသာ၏ ၂၇ နှစ်မြောက်မှ ၃၈ နှစ်မြောက်အထိ၊ အာဟဇိယ၏ ၂ နှစ်သည် ယောရှဖတ်၏ ၁၇ နှစ်မြောက်နှင့် ၁၈ နှစ်မြောက်တွင် ဖြစ်သည်။

It is equally obvious that Israel was using the other system. During the long reign of Asa of Judah several kings of Israel came to the throne, in the 2d, 3d, 26th, 27th, etc., of that reign. The gaps between these regnal years appear to indicate lengths of 1, 23, 1, etc., for these shorter Israelite reigns. However, the record reads: Nadab, 2 years; Baasha, 24 years; Elah, 2 years; etc. Here, then, is an overlap: If the remainder of the year of accession is called year 1, each reign gets an extra year (p. 139, diagram and par. 2). Nadab’s 2 years are necessarily synchronized with Asa’s 2d and 3d years, Baasha’s 24 years with Asa’s 3d to 26th inclusive. Later we find the same thing: Omri’s 12 years between the 27th and 38th of Asa, and Ahaziah’s 2 years in the 17th and 18th of Jehoshaphat.

 

ဤစီစဉ်မှုတွင်၊ ယုဒပြည်သည် စနစ်တစ်ခုကို အသုံးပြုပြီး၊ အစ္စရေးလ်သည် အခြားစနစ်ကို အသုံးပြုသဖြင့်၊ နှစ်ခုစလုံး သဟဇာတဖြစ်သည်။

On this arrangement, with Judah counting by one system and Israel the other, both lines harmonize.

 

နန်းတက်နှစ်ရေတွက်ပုံ နောက်ပိုင်းပြောင်းလဲမှုများ

ဤစနစ်သည် အလုပ်လုပ်သည်ဟူသော ရိုးရှင်းသောအချက်မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ ဘုရင်များစာအုပ်၏ အစောပိုင်းအပိုင်းများတွင် တသမတ်တည်း အသုံးပြုထားပုံရသည်။ ထို့နောက်၊ အုပ်ချုပ်မှုကာလများ၏ မှတ်တမ်းတင်ထားသော အရှည်များနှင့် ထပ်တူမကျသည့် တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်စဉ်များ ပေါ်ပေါက်လာပြီး၊ ယုဒပြည်၏ဘုရင်များသည် အစ္စရေးလ်၏ နန်းတက်နှစ်မပါသော စနစ်ကို စတင်အသုံးပြုသည်ဟု ယူဆပါက၊ အချက်အလက်များသည် သဟဇာတဖြစ်သည်။ ဤပြောင်းလဲမှုသည် ယောရှဖတ်သေဆုံးပြီး ယောရမ်နန်းတက်ချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ဖွယ်ရှိသည်၊ သို့မဟုတ် အသလိယ၏ အာဏာသိမ်းမှုတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ အချို့က အသလိယသည် ဤပြောင်းလဲမှုကို စတင်ခဲ့ပြီး ယောရမ်၏ အုပ်ချုပ်မှုနှစ်များကိုလည်း ထိုစနစ်ဖြင့် တရားဝင်မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ယောရမ်၏ အုပ်ချုပ်မှု၏ နှစ်ဟောင်းနှင့် နှစ်သစ်ရေတွက်ပုံများသည် ယုဒပြည်၏ အာဟဇိယ၏ နန်းတက်မှုကို အစ္စရေးလ်၏ ယောရမ်၏ ၁၁ နှစ်မြောက်နှင့် ၁၂ နှစ်မြောက်နှစ်များတွင် ဖြစ်ပေါ်သည်ဟူသော ထင်ရှားစွာ ကွဲလွဲနေသည့် မှတ်တမ်းများ၏ ရှင်းလင်းချက်ကို ပေးနိုင်သည် (ဒုတိယဘုရင်များ ၈:၂၅၊ ၉:၂၉ ကို ကြည့်ပါ)။ ဤထင်ရှားသော ကွဲလွဲမှုသည် နှစ်ခုစလုံးသည် တူညီသောနှစ်ကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု ယူဆပါက ပျောက်ကွယ်သွားသည်- နန်းတက်နှစ်စနစ်ဖြင့် ၁၁ နှစ်မြောက်ဟု ရေတွက်ထားသော နှစ်သည် နန်းတက်နှစ်မပါသော စနစ်ဖြင့် ၁၂ နှစ်မြောက်ဖြစ်သည်။ ဤပြောင်းလဲမှု၏ အကြောင်းရင်းကို မသိရသော်လည်း၊ ၎င်းကို အစ္စရေးလ်၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကြောင့်ဟု ယုံကြည်စွဲလမ်းစွာ ယူဆနိုင်သည်။ ယောရမ်သည် ဤပြောင်းလဲမှုကို စတင်ပုံရပြီး၊ သူသည် အစ္စရေးလ်၏ အာဟပ်နှင့် ယေဇဗေလ၏ သမီးဖြစ်သော အသလိယနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်ကို စိတ်ဝင်စားဖွယ် သတိပြုရမည်။

Later Changes in Accession Reckoning.—This system, deduced from the simple fact that it works, seems to be consistently used in the earlier parts of the books of Kings. Then there comes a time when the synchronisms disagree with the recorded lengths of the reigns unless it is supposed that the kings of Judah have begun reckoning their years by the Israelite non-accession-year system, while the data harmonize if a change to the Israelite method is assumed. This change could have occurred with the accession of Jehoram of Judah at the death of Jehoshaphat, or possibly at the usurpation of Athaliah; some think that she introduced the change and also reckoned the years of Jehoram by it in the official records. The old and new reckonings of that reign may furnish the explanation of the apparently conflicting records of the accession of Ahaziah of Judah in both the 11th and the 12th year of Joram of Israel (see 2 Kings 8:25; 2 Kings 9:29). The supposed contradiction disappears if it is assumed that both refer to the same year, the one numbered the 11th by the older accession-year system being the 12th year by the new non-accession-year method of counting. The reason for such a change is unknown, but it can logically be attributed to the influence of Israel. It is interesting to note that Jehoram, whose reign seems to introduce the change, was married to Athaliah, the daughter of Ahab and Jezebel of Israel.

 

ထို့နောက် နှစ်ငါးဆယ်အကြာတွင်၊ တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်စဉ်များသည် နောက်ထပ်ပြောင်းလဲမှုတစ်ခု လိုအပ်သည်ဟု ညွှန်ပြပုံရသည်။ ဤအကြိမ်တွင်၊ ယုဒပြည်၏ ယောရှဘုရင်၏ ၃၇ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ယဟောရှဘုရင်နန်းတက်ချိန်တွင် မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံသည် နန်းတက်နှစ်စနစ်ကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ပြီး၊ ယောရှသေဆုံးပြီး အမာဇိယနန်းတက်ချိန်တွင် ယုဒပြည်သည် ထိုစနစ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းကို ညွှန်ပြသည့် အထောက်အထားမရှိသော်လည်း၊ တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်စဉ်များအရ အုပ်ချုပ်မှုများကို ပုံကြမ်းဆွဲရာတွင် ၎င်းကို တွေ့ရသည်။ ဖြစ်နိုင်ဖွယ်အကြောင်းရင်းတစ်ခုမှာ ထိုအချိန်တွင် နန်းတက်နှစ်စနစ်ကို အသုံးပြုသော အဿီရိယ၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှု တိုးလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။

Half a century later the synchronisms appear to require another change; this time they point to the adoption of the accession-year system by the northern kingdom at the accession of Jehoash in the 37th year of Joash of Judah, and then the return of Judah to the same system at Joash’s death, with the accession of Amaziah. There is nothing to indicate this except the interlocking of the reigns when diagramed according to the synchronisms, but a plausible cause might be found in the then-increasing influence of Assyria, which employed the accession-year reckoning.

 

မှတ်တမ်းရေးသူတစ်ဦးစီသည် ၎င်း၏ နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်မှုနှစ်ရေတွက်ပုံကို အသုံးပြုသည်

တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်စဉ်များသည် ဘုရင်များစာအုပ်တွင် ယုဒပြည်ဘုရင်တစ်ပါး၏ နန်းတက်မှုကို မှတ်တမ်းတင်သောအခါ၊ ယုဒပြည်၏ တရားဝင်မှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း၊ ၎င်းကို ယုဒပြည်၏ အုပ်ချုပ်မှုနှစ်ရေတွက်ပုံနည်းဖြင့် ရက်စွဲတပ်ထားသည်ဟု ညွှန်ပြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ၊ ၎င်းကို တစ်ပြိုင်နက်ရှိ အစ္စရေးလ်ဘုရင်၏ နှစ်ဖြင့် ရက်စွဲတပ်သောအခါ၊ အစ္စရေးလ်ဘုရင်၏ အုပ်ချုပ်မှုနှစ်ကို ယုဒပြည်တွင် အသုံးပြုသော ရေတွက်ပုံဖြင့် ရေတွက်သည်၊ သို့သော် ၎င်းသည် အစ္စရေးလ်တွင် အသုံးပြုသော ရေတွက်ပုံနှင့် ကွဲပြားနိုင်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင်၊ ဤအခြေခံပေါ်တွင်၊ အစ္စရေးလ်တွင် ရေတွက်ထားသော နှစ်ထက် တစ်နှစ်နည်းသည်။ ဥပမာ၊ အစ္စရေးလ်၏ နာဒပ်၏ နန်းတက်မှုသည် “အာသာ၏ ဒုတိယနှစ်တွင်” ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် နာဒပ်က အာသာ၏ ဒုတိယနှစ်ဟု ခေါ်ဆိုမည့်နှစ်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း၊ အာသာက ၎င်းကို “နှစ် ၁” ဟု ခေါ်ဆိုပြီး၊ အကြောင်းမှာ နန်းတက်နှစ်စနစ်တွင် နှစ် ၁ ဟု ရေတွက်ထားသော နှစ်သည် နန်းတက်နှစ်မပါသော စနစ်တွင် နှစ် ၂ ဖြစ်သည် (စာမျက်နှာ ၁၃၉ ကို ကြည့်ပါ)။ ဤကွဲပြားမှုသည် နှစ်နိုင်ငံလုံး တူညီသောစနစ်ကို အသုံးပြုနေသည့်အချိန်တွင် ပျောက်ကွယ်သွားသည်။

Each Scribe Uses His National Regnal Reckoning.—The synchronisms seem to indicate that when the accession of a king of Judah is recorded in the book of Kings, presumably as it appeared in the official records of Judah, it is dated in terms of Judah’s method of regnal-year numbering. That is, when it is dated in a year of the contemporary king of Israel, the Israelite king’s regnal year is numbered by the reckoning used in Judah, even if that is different from the numbering used in Israel. Sometimes, on this basis, the number is one year lower than that reckoned in Israel; for example, the accession of Nadab of Israel, in “the second year of Asa” of Judah, occurred in what Nadab would have called Asa’s second year, but what Asa called his “year 1,” for the year numbered 1 in the accession-year system is numbered 2 in the non-accession-year system (see p. 139). This difference, of course, disappears during the time when the two kingdoms seem to be using the same system.

 

မှတ်တမ်းရေးသူတစ်ဦးသည် ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်ပြက္ခဒိန်နှစ်ရေတွက်ပုံကို နိုင်ငံခြားဘုရင်၏ နှစ်များကို မှတ်တမ်းတင်ရန် အသုံးပြုမည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဤချိန်ညှိမှုသည် အံ့သြစရာမဟုတ်ပေ။ သို့သော် ၎င်းသည် နိုင်ငံခြားဘုရင်၏ နှစ်များကို ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်နှစ်သစ်ကူးနေ့ဖြင့် စတင်ရေတွက်မည်ဟုလည်း မျှော်လင့်နိုင်သည်။ ဥပမာ၊ နောက်ပိုင်းတွင် နေဟမိသည် ယုဒပြည်တွင် ဆောင်းဦးတွင် စတင်သည့် ပြည်နှစ်ဖြင့် ပေါ်ရှန်ဘုရင်၏ ၂၀ နှစ်မြောက်နှစ်ကို ရေတွက်ခဲ့သော်လည်း၊ ပေါ်ရှန်နှစ်သည် နွေဦးတွင် စတင်သည် (နေဟမိ ၁:၁၊ ၂:၁)။ သို့သော် ဘုရင်များစာအုပ်တွင် တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်စဉ်များသည် ထိုသို့သော ချိန်ညှိမှုပြုလုပ်ပါက ပေါ်ပေါက်လာမည့် ကွဲလွဲမှုများကို ရှောင်ရှားနိုင်သည်ဟု ယူဆပါက၊ နိုင်ငံတစ်ခုစီ၏ မှတ်တမ်းရေးသူ သို့မဟုတ် သမိုင်းမှတ်တမ်းရေးသူသည် အခြားနိုင်ငံ၏ နှစ်အရေအတွက်ကို ၎င်း၏ နိုင်ငံ၏ ရေတွက်ပုံနည်းဖြင့် ပြန်လည်ပြင်ဆင်သော်လည်း၊ နှစ်၏အစကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခြင်းမပြုခဲ့ပေ။ ဆိုလိုသည်မှာ၊ ဤမူသည် ၎င်းအလုပ်လုပ်သည်ဟူသော အချက်မှသာ ၎င်း၏ ယုံကြည်စွဲလမ်းမှုကို ရရှိသည်။

It is to be expected that a scribe would use his own calendar-year numbering to record the years of a foreign king; therefore this adjustment is not surprising. But he might also be expected to begin the foreign king’s years by his own New Year’s Day, just as in later times Nehemiah reckoned the Persian king’s 20th year as beginning in the autumn, as in Judah, although the Persian year began in the spring (Neh. 1:1; 2:1). The synchronisms in Kings, however, seem not to be reckoned on that principle, for the discrepancies that appear if that sort of adjustment is made are avoided if it is assumed that the scribe or chronicler of each kingdom revised the year numbers of the other kingdom to his own country’s method of numbering, but that he did not revise the beginning of the year. That is, the principle derives its plausibility solely from the fact that it works.

 

အုပ်ချုပ်မှုများစွာတွင် ပူးတွဲအုပ်ချုပ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်သည်

အုပ်ချုပ်မှုများစွာသည် အခြားနိုင်ငံနှင့် တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်စဉ်များနှင့် ထပ်နေခြင်းမရှိဘဲ ကိုက်ညီသော်လည်း၊ အချို့ကိစ္စများတွင် သားသည် ဖခင်သေဆုံးမှုမတိုင်မီ နန်းတက်ပြီး ဖခင်နှင့်အတူ ပူးတွဲအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်ဟု မယူဆပါက၊ ထင်ရှားသော ကွဲလွဲမှုတစ်ခု ရှိသည်။ အကယ်၍ နန်းတက်မှု တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်စဉ်များကို အုပ်ချုပ်မှုကာလများနှင့် သဟဇာတဖြစ်စေရန်၊ ထိုသို့သော ပူးတွဲအုပ်ချုပ်မှုကို ယူဆနိုင်ပြီး၊ အခြားတစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်စဉ်များကို မထိခိုက်စေပါက၊ ပူးတွဲအုပ်ချုပ်မှုသည် ကောင်းမွန်သော အထောက်အထားများပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်ဟု မယူဆရန် အကြောင်းမရှိပေ။ သို့သော်၊ အခြားနည်းဖြင့် အချက်အလက်များကို တူညီစွာ ရှင်းပြနိုင်သူတစ်ဦးရှိနိုင်သရွေ့၊ ၎င်းကို လုံးဝသက်သေပြထားသည်ဟု မယူဆနိုင်ပေ။ တစ်နေရာရာ၌ နန်းလွတ်ကာလတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ကိုလည်း လုံးဝဖယ်ရှားမထားနိုင်ပေ။ တစ်ခါတစ်ရံတွင်၊ ဥဇိယသည် နူနာရောဂါကြောင့် တော်ဝင်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်နိုင်ခြင်းမရှိသည့်အခါ (ဒုတိယဘုရင်များ ၁၅:၅)၊ ပူးတွဲအုပ်ချုပ်မှုအတွက် အမှန်တကယ် ဇာတ်ကြောင်းအထောက်အထားရှိပြီး၊ ယုဒပြည်၏ ယောရမ်အတွက် ပူးတွဲအုပ်ချုပ်မှုကို ညွှန်ပြရန် အကြောင်းရှိသည် (ဒုတိယဘုရင်များ ၁:၁၇၊ ၃:၁၊ ၈:၁၆)။ သို့သော် အများစုမှာ သမ္မာကျမ်းစာအချက်အလက်များ၏ လိုအပ်ချက်များပေါ်တွင်သာ အခြေခံသည်။ ဤကိစ္စများထဲမှ အချို့တွင်၊ ဘုရင်များစာအုပ်တွင်ပေးထားသော စုစုပေါင်းနှစ်များသည် ပူးတွဲအုပ်ချုပ်မှုအပါအဝင် အုပ်ချုပ်မှုတစ်ခုလုံးကို ရည်ညွှန်းပုံရသည်။ ရှားရှားပါးပါးတွင်သာ တစ်ဦးတည်းအုပ်ချုပ်မှုကိုသာ ရည်ညွှန်းသည်။ တစ်ခုချင်းစီကိစ္စသည် တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်စဉ်များဖြင့် ဆုံးဖြတ်သည်။ ဤဝေဖန်ချက်အတွက် အသုံးပြုသော သက္ကရာဇ်တွင်၊ ယုဒပြည်တွင် အာသာ-ယောရှဖတ်၊ ယောရှဖတ်-ယောရမ်၊ အမာဇိယ-အာဇရိယ၊ အာဇရိယ-ယောသံ၊ ယောသံ-အာခဇ်၊ အာခဇ်-ဟေဇကိယ၊ ဟေဇကိယ-မနာရှေ၊ အစ္စရေးလ်ပြည်တွင် ယဟောရှ-ယေရောဘောမ်ဒုတိယ တို့တွင် ပူးတွဲအုပ်ချုပ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆသည်။

Coregencies Occur in Many Reigns.—Many of the reigns fit into the synchronisms with the other kingdom without any overlap, but in some cases there is an apparent discrepancy unless the son came to the throne some time before the father’s death and ruled jointly with him, and thus the two reigns overlapped for a period of years. If, in order to make the accession synchronisms harmonize with the lengths of the reigns, such a coregency can be assumed without doing violence to any other synchronism, there is no reason why the coregency cannot be regarded as based on good evidence. Of course it cannot be taken as completely proved so long as there is the possibility of someone’s explaining the data equally well by a different scheme; even the occurrence of an interregnum somewhere along the line cannot be ruled out completely. Sometimes, as in the case of Uzziah, who became incapacitated for royal duties because of leprosy, there is actual narrative evidence for a coregency (2 Kings 15:5), and there is reason to conclude that a coregency is indicated for Jehoram of Judah (2 Kings 1:17; 3:1; 8:16), but most of the cases are based solely on the necessities of the Bible data. In some of these cases the total years given in Kings seem to refer to the whole reign, including the coregency; less often to only the sole reign. Each case is determined by the synchronisms.

In the chronology employed for this commentary the following coregencies are assumed to have occurred: in the kingdom of Judah, Asa-Jehoshaphat, Jehoshaphat-Jehoram, Amaziah-Azariah, Azariah-Jotham, Jotham-Ahaz, Ahaz-Hezekiah, and Hezekiah-Manasseh; in that of Israel, Jehoash-Jeroboam II.

ဤစနစ်တွင် ပြဿနာနေရာများ

ဤဆောင်းပါး၏ ရည်ရွယ်ချက်သည် သက္ကရာဇ်အစီအစဉ်တစ်ခုကို ဖော်ပြရန်မဟုတ်ဘဲ၊ ဤစာအုပ်တွင် အသုံးပြုသော ရက်စွဲတပ်ခြင်း၏ အခြေခံကို ရှင်းပြရန်ဖြစ်သောကြောင့်၊ အုပ်ချုပ်မှုအနည်းငယ်ကိုသာ ဆွေးနွေးရန် လိုအပ်သည်။ သို့သော်၊ ဖော်ပြရန်လိုအပ်သော ပြဿနာနေရာများ ရှိသည်။ ၁. အစောဆုံးပြဿနာသည် ဘုရင်များစာအုပ်တွင် တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်စဉ်များစီးရီးတွင် မပါဝင်ဘဲ၊ မှတ်တမ်းစာအုပ်တွင် သီးခြားဖော်ပြချက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဗာရှာသည် အာသာ၏ အုပ်ချုပ်မှုနှစ် ၃၆ တွင် ရာမာကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြထားသည် (ဒုတိယမှတ်တမ်း ၁၆:၁၊ ထို့ပြင် ပထမဘုရင်များ ၁၅:၁၇ ကို ကြည့်ပါ)။ သို့သော် ဗာရှာသည် အာသာ၏ ၂၆ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် သေဆုံးပြီး ၎င်း၏သား ဧလဒ်က ဆက်ခံခဲ့သည် (ပထမဘုရင်များ ၁၆:၆၊ ၈)။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် ၁၀ နှစ်အကြာ ရာမာကို တည်ဆောက်နိုင်မည်မဟုတ်ပေ။ သို့သော်၊ ဤ ၃၆ နှစ်မြောက်နှစ်ကို အာသာ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအုပ်ချုပ်မှုမဟုတ်ဘဲ၊ အာသာ၏ မင်းဆက်၏ နှစ်အဖြစ် နားလည်ပါက၊ ပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်သည်။ အကြောင်းမှာ နိုင်ငံခွဲထွက်မှုမှ ၃၆ နှစ်မြောက်နှစ်သည် အာသာနှင့် ဗာရှာ၏ အုပ်ချုပ်မှုနှစ်များအတွင်း ကျရောက်သည်။ ၂. အစ္စရေးလ်၏ ယောရမ်သည် ယုဒပြည်၏ ယောရှဖတ်၏သား ယောရမ်၏ ၂ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် အုပ်ချုပ်မှုစတင်ခဲ့ပြီး၊ ယောရှဖတ်၏ ၁၈ နှစ်မြောက်နှစ်တွင်လည်း ဖြစ်သည်ဟူသော ဖော်ပြချက်များနှင့် (ဒုတိယဘုရင်များ ၁:၁၇၊ ၃:၁)၊ ယုဒပြည်၏ ယောရမ်သည် အစ္စရေးလ်၏ ယောရမ်၏ ၅ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် အုပ်ချုပ်မှုစတင်ခဲ့သည်ဟူသော ဖော်ပြချက်ကြားတွင် ထင်ရှားသော ကွဲလွဲမှုတစ်ခု ရှိသည် (ဒုတိယဘုရင်များ ၈:၁၆)။ ရှင်းလင်းချက်မှာ ယုဒပြည်၏ ယောရမ်သည် ၎င်း၏ဖခင်၏ ၁၈ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ပူးတွဲအုပ်ချုပ်မှု၏ ၂ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ရှိနေခဲ့ပြီး၊ အစ္စရေးလ်၏ ယောရမ်နန်းတက်ချိန်တွင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းသည် အစ္စရေးလ်၏ ယောရမ်၏ ၅ နှစ်မြောက်နှစ်တွင်သာ ၎င်း၏ဖခင်ကို ဆက်ခံပြီး တစ်ဦးတည်းအုပ်ချုပ်သူအဖြစ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

Problem Spots in This System.—Since the purpose of this article is not to set forth a chronological scheme, but to explain the basis for the dating used in this book, it is necessary to discuss only a few typical reigns. There are, however, certain problem spots that need to be mentioned.

1. The earliest is not in the series of synchronisms in the books of Kings, but is an isolated statement in Chronicles, that apparently places the building of Ramah by Baasha in the 36th year of the reign of Asa (2 Chron. 16:1; see also 1 Kings 15:17). But Baasha died and was succeeded by his son Elah in the 26th year of Asa (1 Kings 16:6, 8). Hence he could not have built Ramah 10 years later. If, however, we understand this 36th year as referring to Asa’s dynasty, not his personal reign, the problem is solved; for the 36th year from the division of the kingdom falls within the reigns of both Asa and Baasha.

 

2. There is an apparent discrepancy between the statements that Joram of Israel began to reign in the 2d year of Jehoram son of Jehoshaphat of Judah and also in the 18th year of Jehoshaphat (2 Kings 1:17; 3:1); but that Jehoram of Judah began to reign in the 5th year of Joram of Israel (2 Kings 8:16). The explanation is that Jehoram of Judah was in his 2d year of coregency, in his father’s 18th year, when Joram of Israel came to the throne, but that he succeeded his father as sole ruler only in the 5th year of Joram of Israel.

 

၃. ပေကဟိယအား ဖြုတ်ချပြီး အစ္စရေးလ်နန်းတက်ချိန်တွင် ပေကဟ်၏ ၂၀ နှစ်အုပ်ချုပ်မှုအတွက် သက္ကရာဇ်ဇယားတွင် နေရာမရှိပုံရသော်လည်း၊ ၎င်းသည် ၎င်း၏ ရှေ့ဆက်နှစ်ဦး၏ အုပ်ချုပ်မှုများ—ဆိုလိုသည်မှာ မနာဟမ်အိမ်တော်—ကို ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှုအဖြစ် ရေတွက်ခဲ့ပါက၊ ၂၀ နှစ်သည် ကိုက်ညီမည်ဖြစ်သည်။ ဤသို့သော လုပ်ငန်းစဉ်သည် နမူနာမရှိသည်မဟုတ်ပေ။ အီဂျစ်သမိုင်းတွင် ဟာမ်ဟပ်သည် အိချန်တန်၊ စမေန်ခါရေ၊ တုတ်တန်ခါမန်၊ အေယီ စသည့် ဘုရင်လေးဦး၏ အုပ်ချုပ်မှုနှစ်များကို ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှုအဖြစ် ရေတွက်ခဲ့သည့် ဥပမာရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်သမိုင်းတွင်ပင် ချားလ်စ်ဒုတိယသည် ၁၆၆၀ တွင် ပြန်လည်ထူထောင်မှုဖြင့် နန်းတက်ခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှုကို ၁၆၄၉ တွင် ချားလ်စ်ပထမသေဆုံးမှုမှ စတင်ရေတွက်ခဲ့ပြီး၊ ခရွန်ဝဲလ်ကာလကို လျစ်လျူရှုခဲ့သည်။

3. There seems to be no room in the charting of the chronology for a 20-year reign for Pekah if it began at the time when he overthrew Pekahiah and took the throne of Israel, but if he reckoned as his the reigns of his two predecessors—that is, the house of Menahem—the 20 years would fit in. Such a procedure is not without parallel. There is a case in Egyptian history where Harmhab counted as his own all the years of four kings: Ikhnaton, Smenkhare, Tutankhamen, and Eye. Even in English history we have the case of Charles II, who came to the throne in the Restoration of 1660, but who counted his reign from the execution of Charles I in 1649, ignoring the Cromwell period.

 

ဖြစ်နိုင်သည်မှာ၊ ဖေကါသည် သူ့ကိုယ်သူ ဂျူး၏အင်အားကြီးမားသော မင်းဆက်၏ စစ်မှန်သော ဆက်ခံသူအဖြစ် ယူဆခဲ့ပြီး၊ တစ်ဂလတ်-ပိလီဆာ အား ဂါထာပေးဆပ်ခဲ့သော မနဲမဟိမ်၏ “ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သူ” သဘောထားများကို ဆန့်ကျင်သည့် အာသံဆန့်ကျင်ရေးပါတီ၏ မျိုးချစ်သူရဲကောင်းအဖြစ် သဘောထားခဲ့ပေမည်။ ဂျူး၏မင်းဆက်ကို ဇာခရီယာ အသတ်ခံရမှုဖြင့် အဆုံးသတ်စေခဲ့သော အဓိကရုဏ်းမှုတွင်၊ ဖေကါသည် အစ္စရေး၏ နယ်မြေတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် ရရှိခဲ့ပြီး၊ ထို့ကြောင့် သူ့ကိုယ်သူ ဘုရင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပေမည်၊ သို့သော် ဖေကါယဟိယာကို သတ်မှသာ အစ္စရေးတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စတွင်၊ သူသည် အလယ်ကာလအုပ်ချုပ်သူများကို တရားဝင်ဘုရင်များအဖြစ် လုံးဝအသိအမှတ်မပြုခဲ့ပေ။ ဘာဖြစ်ခဲ့သည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မသိရသော်လည်း၊ သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးနောက်ခံအကြောင်းအရ၊ ဖေကါသည် သူ၏မှတ်တမ်းများတွင် သူ၏ရှေ့ဆက်ခံသူများထံမှ ဆယ့်နှစ်နှစ်စာ အုပ်ချုပ်မှုကို သိမ်းပိုက်ယူခဲ့ခြင်းသည် ယခင်ကမရှိခဲ့ဖူးသည်ဟုလည်းမဆိုနိုင်သလို၊ မဖြစ်နိုင်သည်ဟုလည်း မယူဆနိုင်ပေ။

It is possible that Pekah regarded himself as the genuine successor of the powerful dynasty of Jehu, as a patriot of the anti-Assyrian party in reaction against the “collaborationist” tendencies of Menahem, who paid tribute to Tiglath-pileser. It is even possible that, in the upheaval that put an end to Jehu’s dynasty with the murder of Zachariah, Pekah had actually acquired the rule over part of Israel’s territory, and so considered himself king, although he did not gain control over all of Israel until he slew Pekahiah; in that case he would not have recognized the intervening rulers as legitimate kings at all. We do not know what happened, but in the light of the historical and political background, Pekah’s appropriating in his records a dozen years of reign from his predecessors cannot be considered either unprecedented or improbable.

 

၄. ဂျိုသန်အား အုပ်စိုးမှု ၁၆ နှစ် ပေးထားသည် (၂ ဘုရင် ၁၅:၃၂, ၃၃; ၂ ရာဇဝင် ၂၇:၁, ၈)။ သို့သော် ဟိုရှယာသည် ဂျိုသန်၏ ၂၀ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ရာဇပလ္လင်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည် (၂ ဘုရင် ၁၅:၃၀)။ တစ်ပြိုင်နက်အုပ်စိုးမှု (coregency) ရှိခဲ့ပါက အုပrapeစိုးမှုကာလ နှစ်ခုကြားတွင် မညီမညွတ်မှုမရှိပါ။ သို့သော် ဤကိစ္စသည် ဂျိုသန်၏ အုပ်စိုးမှု နောက်ဆုံးတွင် အဟတ်နှင့် တစ်ပြိုင်နက်အုပ်စိုးမှုဖြစ်ပြီး ရှုပ်ထွေးပုံရသည်။ ဂျိုသန်၏ ၁၆ နှစ်မှ ၂၀ နှစ်အထိ ကာလသည် အဟတ်ရာဇပလ္လင်သို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် ဂျိုသန်သည် နိုင်ငံရေးကိစ္စများကို ဆက်လက်မထမ်းဆောင်တော့သည့်ကာလကို ဖုံးအုပ်ထားပုံရသည်။ ထို့ကြောင့် တစ်နည်းအားဖြင့် သူ၏အုပ်စိုးမှုသည် ၁၆ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ပြီးဆုံးနိုင်သော်လည်း၊ သူ၏ဘဝတစ်လျှောက်လုံး သူ၏အုပ်စိုးမှုနှစ်များကို ဆက်လက်ရေတွက်နိုင်သည်။

4. Jotham is given a reign of 16 years (2 Kings 15:32, 33; 2 Chron. 27:1, 8). Yet Hoshea came to the throne in the 20th year of Jotham (2 Kings 15:30). There is no inconsistency between two totals for a reign if a coregency took place, for one can include the entire reign and the other the sole reign. But this case seems complicated by a coregency with Ahaz at the end of Jotham’s reign; the combination of the synchronisms seems to indicate that his years 16–20 cover the period after Ahaz came to the throne, when Jotham was probably no longer carrying on the affairs of state. Thus in one sense his rule could have ended in his 16th year, yet during the rest of his life his regnal years could continue to be counted.

 

၅. ဟေဇကိယအား ဟိုရှယာအုပ်စိုးမှုနှင့် ချိန်ညှိရာတွင် ပြဿနာအချို့ရှိသည်ဟု အချို့က ယူဆသည်။ သို့သော် အချို့က တစ်ပြိုင်နက်အုပ်စိုးမှုကို ယူဆခြင်းဖြင့် ပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်သည်။ ချိန်ညှိမှုများလိုအပ်သည့်အခါ ဤနည်းကို အခြားနေရာများတွင်လည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဟေဇကိယ၏အမှုတွင် ဤနည်းကို အသုံးပြုသောအခါ၊ (က) ဟိုရှယာ၏ တတိယနှစ်တွင် ဟေဇကိယ၏ ရာဇပလ္လင်သို့တက်ရောက်မှုသည် သူ၏ဖခင်နှင့် တစ်ပြိုင်နက်အုပ်စိုးမှု၏အစဖြစ်သည်။ (ခ) သူ၏အသက်နှင့် အုပ်စိုးမှုကာလအတွက် ဂဏန်းများသည် သူ၏ဖခင်သေဆုံးပြီးနောက် သူ၏တစ်ဦးတည်းအုပ်စိုးမှုနှင့် သက်ဆိုင်သည်ဟု ယူဆပါက သတ်မှတ်ချက်များအားလုံးကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်သည်။

5. Some find a problem in synchronizing the reign of Hezekiah with the reign of Hoshea. But others believe that the problem is solved by assuming a coregency, precisely as has been done elsewhere when the synchronisms seem to require it. In every case the figures must be tested by the synchronisms, and on that basis assigned to either the sole reign or the coregency or both. When this method is applied to the case of Hezekiah, it is found that the specifications are all met if it can be assumed (a) that Hezekiah’s accession in the third year of Hoshea was the beginning of his coregency; and (b) that the figures for his age and the length of his reign belong to his sole reign after his father’s death.

 

ဤယူဆချက်များအပေါ် ဟေဇကိယ၏ ရာဇပလ္လင်တက်ရောက်မှုဖော်ပြချက်ကို ဤသို့အနက်ပြန်ဆိုနိုင်သည်။ “ယခုဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်မှာ ဣသရေလဘုရင် ဧလသား ဟိုရှယာ၏ တတိယနှစ်တွင် ယုဒဘုရင် အဟတ်သား ဟေဇကိယသည် [သူ၏ဖခင်နှင့်တစ်ပြိုင်နက်အုပ်စိုးသူအဖြစ်] အုပ်စိုးမှုစတင်ခဲ့သည်။ သူသည် [သူ၏ဖခင်သေဆုံးချိန်တွင် တစ်ဦးတည်းအုပ်စိုးရန်စတင်သည့်အခါ] အသက် ၂၅ နှစ်ရှိပြီး၊ [သူ၏တစ်ဦးတည်းအုပ်စိုးမှုတွင်] ၂၉ နှစ်အုပ်စိုးခဲ့သည်” (၂ ဘုရင် ၁၈:၁, ၂)။

On these assumptions Hezekiah’s accession formula could be understood:

“Now it came to pass in the third year of Hoshea son of Elah king of Israel, that Hezekiah the son of Ahaz king of Judah began to reign [as coregent with his father]. Twenty and five years old was he when he began to reign [alone at his father’s death]; and he reigned twenty and nine years [in his sole reign]” (2 Kings 18:1, 2).

အဟတ်၏ ရာဇပလ္လင်တက်ရောက်မှုဖော်ပြချက်တွင် ဂဏန်းများကို အလားတူနည်းဖြင့် အချို့က အနက်ပြန်ဆိုထားသည် (၂ ဘုရင် ၁၆:၁, ၂ ကိုကြည့်ပါ)။ သို့သော် ဟေဇကိယ၏ ဖခင်သေဆုံးချိန်တွင် အသက် ၂၅ နှစ်ရှိခဲ့ပါက၊ အဟတ်၏ မှတ်တမ်းတင်ထးအသက် ၂၀ နှစ်သည် သူ၏တစ်ဦးတည်းအုပ်စိုးမှု၏အစမဟုတ်ဘဲ တစ်ပြိုင်နက်အုပ်စိုးမှု၏အစကို ရည်ညွှန်းရမည်။ ထို့နောက် ဟေဇကိယမွေးဖွားချိန်တွင် သူ၏အသက်သည် ၁၅ နှစ်ဖြစ်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ရှေးခေတ်အနီးအဝေးတွင် မဖြစ်မနေ ဖြစ်နိုင်သည်။ ဟေဇကိယ၏ ဘီစီရက်စွဲအတွက်၊ စာမျက်နှာ ၁၆၀ ကိုကြည့်ပါ။

A similar method of interpreting the figures in the accession formula of Ahaz has been adopted by some (see 2 Kings 16:1, 2). Actually, however, if Hezekiah’s age at his father’s death was 25, then Ahaz’ recorded age of 20 years must have referred to the beginning of Ahaz’ coregency rather than to the beginning of his sole reign. Then his age at Hezekiah’s birth would have been 15, which is not at all unheard of in the ancient Near East. For the b.c. dating of Hezekiah, see page 160.

 

၆. အဟတ်၏ ခေတ်ရာဇဝင်တွင် အကြီးမားဆုံးအခက်အခဲရှိသည်။ ဟိုရှယာသည် ပေကါးကို ဆန့်ကျင်သော ပူးပေါင်းကြံစည်မှုကြောင့် ရာဇပလ္လင်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ သမ္မာကျမ်းစာက သူသည် ဂျိုသန်၏ ၂၀ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် “ပူးပေါင်းကြံစည်မှု” ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည် (၂ ဘုရင် ၁၅:၃၀)။ အာရှုရီးယန်းမှတ်တမ်းများအရ လူများက ပေကါးကို ဖြုတ်ချပြီး တစ်ဂလတ်-ပီလီဆာ က ဟိုရှယာကို ဘုရင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဤနှစ်သည် အဟတ်၏ ၁၂ နှစ်မြောက်နှစ်ဖြစ်ပုံရသည် (၂ ဘုရင် ၁၇:၁)။ သို့သော်၊ သမ္မာကျမ်းစာရှိ အခြားဒေတာများမှ ဖော်ထုတ်ထားသည့် ကျန်ခေတ်ရာဇဝင်အစီအစဉ်သည် အဟတ်၏ ဤနောက်ဆုံးချိန်ညှိမှုနှင့် မညီညွတ်ပါ။ ၎င်းသည် ကွင်းဆက်တွင် မပြည့်စုံသော အဆက်ဖြစ်သည်။ ဤဝတ္ထုကျမ်းစာ၏ ခေတ်ရာဇဝင်အပေါ်အခြေခံသည့် ဘုရင်များ၏အစီအစဉ်သည် ယခုသိရှိထားသည့် သမ္မာကျမ်းစာနှင့် သမ္မာကျမ်းမဟုတ်သော ဒေတာများအားလုံး၏ ပြည့်စုံသောသဟဇာတဖြစ်မှုနှင့် အနီးစပ်ဆုံးဖြစ်သည်ဟု မှတ်ချက်ပြုထားသည်။ ဤချိန်ညှိမှုကို ရှင်းပြမထားသမျှနှင့် အခြားအုပ်စိုးမှုများကို ၎င်းနှင့် သင့်လျော်စွာ ဆက်စပ်မထားသမျှ ပြည့်စုံသည်ဟု မဆိုနိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခြင်း သို့မဟုတ် ခန့်မှန်းခြင်းထက် ဤပြဿနာကို ဖြေရှင်းမထားကြောင်း ရိုးသားစွာ ဖော်ပြရန် ပိုကောင်းသည်။

6. The greatest difficulty comes in the chronology of Ahaz. Hoshea came to the throne as the result of a conspiracy against Pekah. The Bible says he “made a conspiracy” in the 20th year of Jotham (2 Kings 15:30). The Assyrian annals record that the people overthrew Pekah and that Tiglath-pileser made Hoshea king. This year seems to have been the 12th of Ahaz (2 Kings 17:1). However, the rest of the chronological scheme, as it has been worked out from the other data in the Bible, does not harmonize with this last synchronism with the reign of Ahaz. This is the incomplete link in the chain. It has been remarked that the arrangement of the kings on which the dating in this commentary is based comes nearest to a complete harmony of all the Biblical and non-Biblical data now known. It must not be claimed as complete as long as this synchronism cannot be accounted for and the other reigns related properly to it. Therefore rather than resort to revision or conjecture, it is better to state frankly that this problem has not been solved.

 

မညီမညွတ်မှုသည် ကူးယူသူ၏အမှားကြောင့်ဖြစ်နိုင်သည်ဆိုသည့် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။ သို့သော်၊ ယခင်က ကူးယူသူ၏အမှားဟု ထင်ခဲ့သော အခြားခေတ်ရာဇဝင်ပြဿနာများကို ရှေးခေတ်ရေတွက်နည်းများကို ပိုမိုနားလည်လာခြင်းကြောင့် ယခုဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဤပြဿနာသည် အလားတူဖြေရှင်းနိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရန် မဖြစ်မနေ မဟုတ်ပါ။ နောက်ထပ်အချက်အလက်များ တူးဖော်ရရှိနိုင်သည် သို့မဟုတ် ယခုလုပ်ဆောင်ထားပြီးသောအရာများကို အခြေခံ၍ ဤကာလ၏ အုပ်စိုးမှုများကို အနည်းငယ်ကွဲပြားသော ချိန်ညှိမှုဖြင့် ချိန်ညှိမှုနှင့် ဤနောက်ဆုံးသက်သေကို ထားရှိနိုင်မည်ဟု တစ်စုံတစ်ယောက်က တွေ့ရှိနိုင်သည်။

There is the possibility, of course, that the apparent discrepancy is due to a copyist’s error. However, other chronological problems formerly thought to be due to such errors can now be solved because of a better understanding of ancient methods of reckoning. Hence it is not unreasonable to hope that this particular problem will, in time, be similarly solved. Perhaps some further information may be unearthed that will help; perhaps someone can build on what has already been done and arrive at a slightly different alignment of the reigns of this period that will preserve the harmony of the synchronism and also find a place for this last piece of evidence.

 

အချို့က မေးကောင်းမေးနိုင်သည်။ မပြည့်စုံပြီး ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဝန်ခံထားသော ခေတ်ရာဇဝင်ပုံစံ၏ တန်ဖိုးသည် အဘယ်နည်း။ အဖြေမှာ၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ သမ္မာကျမ်းစာနားလည်မှုသည် မပြည့်စုံပါ၊ ထို့အပြင် အချို့စာသားများ၏ ကျွန်ုပ်တို့၏အနက်ပြန်ဆိုမှုသည် အခါအားလျော်စွာ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် လိုအပ်သည်။ သို့သော် ဤအချက်သည် သမ္မာကျမ်းစာကို နှစ်ပေါင်းများစွာ လေ့လာမှုသည် ၎င်း၏နားလည်မှုအတွက် တည်ဆောက်ပြီးသော ချဉ်းကပ်မှုမပေးဟု အချို့က ကောက်ချက်ချရန် မထိုက်တန်ပါ။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့်၊ သမ္မာကျမ်းစာကို ကာလရှည်လေ့လာလေလေ၊ ၎င်း၏သဟဇာတဖြစ်မှုကို ပိုမိုမြင်လာလေဖြစ်ပြီး၊ သမ္မာကျမ်းစာရေးသားသူများသည် ညီညွတ်ပြီး တစ်သားတည်းဖြစ်သော အတွေးအမြင်များကို တင်ပြခဲ့သည်ဟု ပိုမိုယုံကြည်လာလေဖြစ်သည်။

Some may ask: What is the value of any pattern of chronology if it is incomplete and confessedly subject to possible revision? The answer is, Our understanding of the Bible is incomplete, and our interpretation of certain texts is, at times, in need of revision. But that fact hardly warrants the conclusion some draw, that the study long given to Scripture provides no constructive approach to its understanding. On the contrary, we believe that the longer we study the Bible, the better we see its harmony, and the more fully we are persuaded that the writers of the Scripture presented a coherent, unified line of thought.

 

ခေတ်ရာဇဝင်အတွက် သမ္မာကျမ်းစာ၏ အပိုင်းအတွက်လည်း အလားတူဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ကာလရှည်လေ့လာလေလေ၊ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် စနစ်တကျပုံစံဖြစ်လာလေဖြစ်ပြီး၊ ခေတ်ရာဇဝင်မူဘောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိသော သမိုင်းမှတ်တမ်းများသည် ပိုမိုအဓိပ္ပာယ်ရှိလာသည်။

The same is true of that part of the Bible devoted to chronology. The longer it is studied, the more it takes shape and orderly form, and the more meaningful become the historical records that hang upon the chronological framework.

 

 

VI. ဘီစီ နှစ်များသတ်မှတ်ခြင်း၏ အခြေခံ

ယခင်အပိုင်းတွင် ဟေဗြဲနိုင်ငံတော်နှစ်ခု၏ အုပ်စိုးမှုများကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်စပ်ပြီး ယာယီချိန်ညှိထားသော အစီအစဉ်တစ်ခုကို ဖော်ပြထားသည်။ သို့သော် ဤနိုင်ငံတော်နှစ်ခု၏ အုပ်စိုးမှုများအတွက် ပြီးပြည့်စုံသော ချိန်ညှိမှုပုံစံတစ်ခုကို ဖန်တီးပြီးသည့်တိုင်၊ သိရှိထားသော ရှေးခေတ်သမိုင်းဖြစ်ရပ်များနှင့် တိုက်ဆိုင်မှုတစ်ခုမရှိပါက မည်သည့်အုပ်စိုးမှုကိုမှ ဘီစီ နှစ်များဖြင့် သတ်မှတ်၍မရပါ။ ထို့ကြောင့် ယေဘုယျလက်ခံထားသော ဘီစီ နှစ်သတ်မှတ်ခြင်း၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ အခြေခံကို ဆွေးနွေးရန် လိုအပ်သည်။

VI. The Basis for the

b.c. Dating of the Kings

The preceding section deals with a tentative chronological arrangement of the reigns of the two Hebrew kingdoms in relation to each other. Yet even after a complete chronological pattern has been constructed for these two lines, no b.c. dates can be assigned to any reign unless there is at least one direct synchronism to peg the series down in a fixed alignment with known events in ancient history. Therefore a discussion of the historical basis for the generally accepted b.c. dating of the period must be considered.

 

ဘုရင်များစာအုပ်များတွင် အီဂျစ်၊ အာရှုရိယံ၊ နှင့် ဗာဗုလုန်ဘုရင်အများအပြားကို ဟေဗြဲဘုရင်အချို့နှင့် တပြိုင်နက်တည်းရှိခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ အာဟပ်နှင့် ယေဟုတို့၏ အုပ်စိုးမှုများနှင့် ရှလ္လမန်နီဇာ တတိယ (၃) ၏ အုပ်စိုးမှုတို့အကြား သမ္မာကျမ်းစာတွင်မဟုတ်သော်လည်း အာရှုရိယံမှတ်တမ်းများတွင် သွယ်ဝိုက်သော်လည်း ခိုင်လုံသော တိုက်ဆိုင်မှုတစ်ခုရှိသည် (စာမျက်နှာ ၁၅၉ ကိုကြည့်ပါ)။ သို့သော် အတိကျဆုံးနှင့် အသေချာဆုံးသော သက်သေမှာ ယုဒဘုရင်များအနက် နောက်ဆုံးဘုရင်အချို့၏ သတ်မှတ်နှစ်များနှင့် နီဗုခဒ်နီဇာ၏ နှစ်များအကြား တစ်ချို့ကို လနှင့်ရက်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော တိုက်ဆိုင်မှုများစွာတွင် တွေ့ရသည်။ ဤတိုက်ဆိုင်မှုအချို့တွင် အနည်းငယ်ထင်မြင်ချက်ကွဲလွဲမှုများရှိသော်လည်း၊ ယေဟိုယာချင်ကို ဖမ်းဆီးခြင်းသည် နီဗုခဒ်နီဇာ၏ ဗာဗုလုန်နှစ် ၇ တွင်၊ အာဒါလတွင်၊ ဘီစီ ၅၉၇ တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်မှာ သံသယဖြစ်စရာမရှိပါ (စာမျက်နှာ ၉၉၊ ၁၆၁ မှတ်ချက်ကို ကြည့်ပါ)။ နီဗုခဒ်နီဇာ၏ အုပ်စိုးမှုသည် နောက်ပိုင်းခေတ်မှ ပ္တိုလီမေး၏ ကျမ်းကျိန်စာရင်းဖြင့်သာမက၊ တပြိုင်နက်တည်းရှိသော ဗာဗုလုန်စာသားတစ်ခုဖြင့် နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ အချက်အလက်များစွာကို ပေးထားသည့်အတွက် နက္ခတ္တဗေဒအရ သတ်မှတ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် ဘီစီ နှစ်သတ်မှတ်ခြင်း၏ သက်သေကို ရှင်းပြရာတွင် နီဗုခဒ်နီဇာ၏ ခိုင်မာစွာ သတ်မှတ်ထားသော နှစ်များမှ စတင်ပြီး၊ ပ္တိုလီမေး၏ ကျမ်းကျိန်စာရင်းနှင့် အာရှုရိယံ လင်မုစာရင်းများမှတစ်ဆင့် နောက်ကြောင်းပြန်လှည့်ကြည့်မည်။

The books of Kings refer to several rulers of Egypt, Assyria, and Babylon as being contemporary with certain Hebrew kings. There is an indirect but conclusive synchronism in Assyrian records—though not in the Bible—between the reigns of Ahab and Jehu and that of Shalmaneser III (see p. 159). But the clearest and most certain evidence is found in a series of synchronisms, some of them dated to the month and day, between specific years of several of the last kings of Judah and the years of Nebuchadnezzar. Although there are slight differences of opinion on some of these synchronisms, the capture of Jehoiachin is dated beyond question in Nebuchadnezzar’s 7th (Babylonian) year, in Adar, 597 b.c. (see pp. 99, 161 note). For Nebuchadnezzar’s reign is fixed astronomically, not only by Ptolemy’s Canon, which comes from a later time, but also by a contemporary Babylonian text giving a whole series of exact astronomical data. Therefore the explanation of the evidence for the b.c. dating will begin with the firmly established years of Nebuchadnezzar and will work backward through Ptolemy’s Canon and the Assyrian limmu lists.

 

နီဗုခဒ်နီဇာ၏ ၃၇ နှစ်မြောက်နှစ်၏ နက္ခတ္တဗေဒစာရင်းကျမ်း—မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတွင် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များက တူးဖော်ထားသော ရွံ့စေးပြားများပေါ်တွင် ရေးထားသော ပြည်သူ့နှင့် ပုဂ္ဂလိကစာရွက်စာတမ်းထောင်ပေါင်းများစွာအနက်၊ နီဗုခဒ်နီဇာ ဒုတိယ (၂) နှင့် ကမ်ဘိုင်စီးစ်တို့၏ အုပ်စိုးမှုများကို ဘီစီ နှစ်သတ်မှတ်ရာတွင် အထူးအရေးပါသော နက္ခတ္တဗေဒစာသားနှစ်ခုရှိသည်။ ဟေဗြဲဘုရင်များ၏ နောက်ပိုင်းကာလအတွက် အဖိုးတန်ဆုံးမှာ နီဗုခဒ်နီဇာ၏ ၃၇ နှစ်မြောက်နှစ်နှင့် သက်ဆိုင်သည့်စာသားဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် နီဆန်လ ၁ ရက်၊ ၃၇ နှစ်မြောက်နှစ်မှ နီဆန်လ ၁ ရက်၊ ၃၈ နှစ်မြောက်နှစ်အထိ တစ်နှစ်လုံးတွင် ကောင်းကင်သို့ အမျိုးမျိုးသော ကြယ်များ၏ တည်နေရာများဆိုင်ရာ အချက်အလက်များပါရှိသည်။ ဤအချက်အလက်များကို နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုဖြင့် စစ်ဆေးခဲ့သော ခေတ်သစ်နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက၊ နေ၊ လ၊ နှင့် ဂြိုဟ်များ၏ ပေါင်းစပ်အချက်အလက်များသည် မတူညီသော စက်ဝိုင်းများဖြင့် ရွေ့လျားနေပြီး၊ ရာစုနှစ်များအတွင်း အခြားနှစ်တစ်နှစ်တွင် ထပ်မံဖြစ်ပေါ်နိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြသည်။ ထို့ကြောင့် နီဗုခဒ်နီဇာ၏ ၃၇ နှစ်မြောက် အုပ်စိုးမှုနှစ်သည် ဘီစီ ၅၆၈/၅၆၇ တွင် သံသယဖြစ်စရာမရှိစွာ သတ်မှတ်ထားသည် (တတိယအတွဲ၊ စာမျက်နှာ ၈၈; SDA သမ္မာကျမ်းသင်ယူသူများ၏ အရင်းအမြစ်စာအုပ်၊ နံပါတ် ၄၅၂ ကိုကြည့်ပါ)။ သူ၏ အုပ်စိုးမှု၏ အခြားနှစ်များအားလုံးလည်း သတ်မှတ်ပြီးဖြစ်သည်။ ပထမနှစ်သည် ဘီစီ ၆၀၄/၀၃ ဖြစ်ပြီး၊ ယေဟိုယာချင်ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သော ၇ နှစ်မြောက်နှစ်သည် ဘီစီ ၅၉၈/၉၇ ဖြစ်သည်။ နီဗုခဒ်နီဇာ၏ အုပ်စိုးမှုနှင့် သမ္မာကျမ်းဆိုင်ရာ တိုက်ဆိုင်မှုများစွာရှိသည့်အတွက်၊ ယုဒနိုင်ငံ၏ အဆုံးသတ်သည် ဤဘီစီ နှစ်သတ်မှတ်ခြင်းနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည် (စာမျက်နှာ ၁၆၀ ကိုကြည့်ပါ)။ သို့သော် ဟေဗြဲဘုရင်များနှင့် အာရှုရိယံဘုရင်များအကြား တိုက်ဆိုင်မှုများကို နီဗုခဒ်နီဇာ၏ အုပ်စိုးမှုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော ပ္တိုလီမေး၏ ကျမ်းကျိန်စာရင်းမှတစ်ဆင့် အာရှုရိယံ ချိန်ညှိစာရင်းများဖြင့် ရှာဖွေရမည်။

The Astronomical Tablet of Nebuchadnezzar’s 37th Year.—Among the thousands of public and private documents, written on clay tablets (see Vol. I, p. 110), that have been unearthed by archeologist in Mesopotamia, two astronomical texts are of outstanding importance to chronology, for they fix the b.c. dating of the reigns of Nebuchadnezzar II and Cambyses, respectively. The one most valuable for the later period of the Hebrew kings is concerned with the 37th year of Nebuchadnezzar. It contains a series of observational data on the positions of various heavenly bodies throughout a complete year, running from Nisan 1, year 37, to Nisan 1, year 38 of the reign. Modern astronomers who have checked this information by astronomical computation say that the combination of data for the sun, moon, and planets, which all move in differing cycles, cannot be duplicated in any other year within centuries, if ever. Thus Nebuchadnezzar’s 37th regnal year is fixed beyond doubt at 568/67 b.c. (see Vol. III, p. 88; also SDA Bible Students’ Source Book, no. 452); and all other years in his reign are established also; the 1st year was 604/03 b.c., and the 7th year, in which he captured Jehoiachin, was 598/97 b.c. Since there are several Biblical synchronisms with Nebuchadnezzar’s reign, the end of the kingdom of Judah is anchored to this b.c. dating (see p. 160), but the synchronisms between the Hebrew kings and Assyrian rulers must be located by means of Assyrian chronological lists which are linked with Nebuchadnezzar’s reign through the king list known as Ptolemy’s Canon.

 

ပ္တိုလီမေး၏ ကျမ်းကျိန်စာရင်းကို နေကြတ်ခြင်းဖြင့် သတ်မှတ်ခြင်း—ခရစ်ယာန်ခေတ် ဒုတိယရာစုတွင် အလက်ဇန္ဒြီးယားအနီးတွင် နေထိုင်ခဲ့သော ဂရိ-အီဂျစ်နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင် ကလောဒီးယပ် ပ္တိုလီမေးယပ်စ် (သို့မဟုတ် ပ္တိုလီမေး) သည် “သင်္ချာဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းမှု” (Mathematike Syntaxis) ဟုခေါ်သော နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ လက်ရာတစ်ခုကို ရေးသားခဲ့သည်။ ၎င်းကို အာရပ်ဘာသာဖြင့် အယ်လ်မဂတ်စ်ဟု ပိုမိုသိကြပြီး၊ ဥရောပတွင် ဂန္တဝင်သိပ္ပံနှင့် စာပေများ နှိမ့်ကျခဲ့သော အမှောင်ခေတ်အတွင်း အာရပ်ယဉ်ကျေးမှုဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ ဤလက်ရာသည် ကိုပါနီကပ်စ်၏ သီအိုရီဖြင့် အစားထိုးခံရသည့်အထိ ၁,၄၀၀ နှစ်ကြာ နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ အခရာဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ရှေးခေတ်အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်တွင် နှစ်၊ ရက်၊ နာရီဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော နေကြတ်ခြင်းနှင့် အခြားကောင်းကင်ဖြစ်စဉ်များစွာအတွက် အချက်အလက်များပါရှိသည်။ ၉၀၀ နှစ်နီးပါးကို ဖြတ်သန်းထားသော နေကြတ်ခြင်း ၁၉ ခုရှိပြီး၊ အများစုမှာ ဘုရင်အမျိုးမျိုး၏ အုပ်စိုးမှုနှစ်များဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။

Ptolemy’s Canon Fixed by Eclipses.—The Greek-Egyptian astronomer Claudius Ptolemaeus, or Ptolemy, who lived near Alexandria in the 2d century of the Christian Era, wrote an astronomical work entitled Mathematike Syntaxis (“Mathematical Composition”). It is, however, better known by its Arabic title, the Almagest, because it was preserved for posterity by the Arab civilization that flourished during the Dark Ages, when Europe was sunk in ignorance of classical science and literature. This work, which was the authoritative treatise on astronomy for 1,400 years, until superseded by the theory set forth by Copernicus contains data for numerous eclipses and other celestial phenomena, dated to the year, day, and hour in the ancient Egyptian calendar. There are 19 eclipses, ranging over nearly 900 years, many of which are dated in regnal years of various kings.

 

အယ်လ်မဂတ်စ်၏ အဆက်အစပ်တစ်ခုအနေဖြင့် ပ္တိုလီမေး၏ ကျမ်းကျိန်စာရင်း၊ သို့မဟုတ် ဘုရင်များစာရင်းသည် ဗာဗုလုန်၊ ပါရှန်၊ မက်ဆီဒိုးနီးယန်၊ နှင့် ရောမဘုရင်များ၏ အုပ်စိုးမှုများကို ဆက်လက်ဖော်ပြထားပြီး၊ အုပ်စိုးမှုကာလများနှင့် စုစုပေါင်းများကို ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ကြောင့် အယ်လ်မဂတ်စ်တွင် ဖော်ပြထားသော အချက်အလက်များအကြား ကာလအပိုင်းအခြားများကို တွက်ချက်ရန် နှစ်များစကေးတစ်ခုကို ပေးထားသည် (ကျမ်းကျိန်စာရင်းအတွက် စာမျက်နှာ ၁၅၄ ကိုကြည့်ပါ)။ ၎င်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အုပ်စိုးမှုများအားလုံး၏ ပြီးပြည့်စုံသော မှတ်တမ်းကို ပေးရန်မဟုတ်ဘဲ၊ စကေးတွင် နှစ်တိုင်းကို အုပ်စိုးမှုနံပါတ်တစ်ခုသတ်မှတ်ရန်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တစ်နှစ်အောက် အုပ်စိုးမှုများကို ထည့်သွင်းမထားဘဲ၊ အုပ်စိုးမှုများကို တက်ရောက်ရက်အတိအကျကို လျစ်လျူရှုပြီး နှစ်ပြည့်များဖြင့် တွက်ချက်ထားသည်။ ၎င်းကို တွက်ချက်ရာတွင်အသုံးပြုသော နှစ်များသည် လပြက္ခဒိန်များ သို့မဟုတ် စစ်မှန်သော နေပြက္ခဒိန်များမဟုတ်ဘဲ၊ ဂျူလီယန်နှစ်တိုင်း ၄ နှစ်လျှင် တစ်ရက် ရာသီများတစ်လျှောက် နောက်ပြန်လှည့်သွားသော ရှေးခေတ်အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်နှစ် ၃၆၅ ရက်ဖြစ်သည် (ပထမအတွဲ၊ စာမျက်နှာ ၁၇၆ ကိုကြည့်ပါ)။ ကျမ်းကျိန်စာရင်း၏ အစမှတ်သည် ဗာဗုလုန်ဘုရင် နဘိုနဿာ၏ ပထမအုပ်စိုးမှုနှစ်၏ အစဖြစ်ပြီး၊ ထိုအချက်နှင့် အယ်လ်မဂတ်စ်တွင် ဖော်ပြထားသော နေကြတ်ခြင်းများအကြား အတိအကျသတ်မှတ်ထားသော ကာလများဖြင့် ဘီစီ ၇၄၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၆ ရက် မွန်းတည့်ချိန်တွင် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် ထိုအချိန်တွင် အီဂျစ်နှစ်သစ်ကူးနေ့ဖြစ်သော သို့ထ် ၁ ရက်ဖြစ်သည် (သို့သော် နီဗုခဒ်နီဇာ၏ ခေတ်တွင် သို့ထ် ၁ ရက်သည် ဇန်နဝါရီသို့ ရွှေ့သွားခဲ့ပြီး၊ ပ္တိုလီမေးနေထိုင်ခဲ့သောအခါတွင် ဆောင်းဦးရာသီမှတစ်ဆင့် ဇူလိုင်လသို့ နောက်ပြန်ရွှေ့သွားခဲ့သည်)။

As a sort of appendix to the Almagest is Ptolemy’s Canon, or list, of kings, enumerating consecutive Babylonian, Persian, Macedonian, and Roman rulers, with the lengths of the reigns and the totals, thus furnishing a scale of years by which to reckon intervals between the observations mentioned in the Almagest (for the canon, see p. 154). Since its purpose was not to give a complete record of all the reigns, but to assign a regnal number to every year in the scale, it did not include any reign that lasted less than a year, and the reigns were counted by full years, ignoring the exact date of accession. The years by which it was reckoned were neither lunar nor true solar years, but the ancient Egyptian calendar year of 365 days, which wanders backward through the seasons one day every four Julian years (see Vol. I, p. 176). The starting point of the canon is the beginning of the first regnal year of the Babylonian king Nabonassar, a point that can be placed, by means of the exact intervals given in the Almagest between that point and the various eclipses, at noon Feb. 26, 747 b.c. This was the 1st of Thoth, the Egyptian New Year’s Day, at that time (although by Nebuchadnezzar’s time Thoth 1 had shifted to January, and by the time Ptolemy himself lived, it had moved back through the autumn and into July).

 

ထို့ကြောင့် ပ္တိုလီမေး၏ ကျမ်းကျိန်စာရင်းမှ၊ စာရင်းတွင်ရှိသော ဘုရင်များ၏ အုပ်စိုးမှုနှစ်များကို အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်ဖြင့် တွက်ချက်ထားသော ဘီစီ နှစ်များဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ပ္တိုလီမေး၏ ကျမ်းကျိန်စာရင်း၏ အစောပိုင်း (ဗာဗုလုန်) ကာလတွင် အီဂျစ်နှစ်တစ်နှစ်သည် နီဆန်လဖြင့် စတင်သော လပြက္ခဒိန်နှစ်ထက် တစ်လမှ လေးလခန့် စောပြီး စတင်သည်။ ၎င်းကို အယ်လ်မဂတ်စ်တွင် နေကြတ်ခြင်းဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော အီဂျစ်နှစ်များနှင့်၊ နီဗုခဒ်နီဇာ၏ ၃၇ နှစ်မြောက်နှစ်နှင့် ကမ်ဘိုင်စီးစ်၏ ၇ နှစ်မြောက်နှစ်မှ စာရင်းကျမ်းများဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ဗာဗုလုန်နှစ်များနှင့် ချိန်ညှိပုံဖြင့် ပြသထားသည် (၎င်းတွင် အယ်လ်မဂတ်စ်တွင် ဖော်ပြထားသော နေကြတ်ခြင်းတစ်ခုကိုပင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်)။

From Ptolemy’s Canon, then, it is possible to assign b.c. dates to any regnal year of any of the kings in the list, that is, the years as reckoned in the Egyptian calendar. In the early (Babylonian) period of the Canon of Ptolemy each Egyptian year began about one to four months earlier than the corresponding lunar year beginning with Nisan. This is shown by the way in which the Egyptian years, as fixed by the eclipse data of Ptolemy’s Almagest, are aligned with the Babylonian years as fixed in the tablet of the 37th year of Nebuchadnezzar and the similar tablet from the 7th year of Cambyses (which even records one of the same eclipses mentioned in the Almagest).

 

ပ္တိုလီမေးသည် သူမှတ်တမ်းတင်ထားသော အစောပိုင်းနေကြတ်ခြင်းများမှ ရာစုနှစ်များစွာအကြာတွင် ရေးသားခဲ့ပြီး၊ သူ၏ အချက်အလက်များကို မူလရယူထားသော နက္ခတ္တဗေဒစာရွက်စာတမ်းများ၏ မိတ္တူများပေါ်တွင် မှီခိုခဲ့သည်။ သို့သော် ကျမ်းကျိန်စာရင်းသည် ရှေးခေတ်ဗာဗုလုန်၊ ပါရှန်၊ နှင့် အီဂျစ်စာရွက်စာတမ်းများဖြင့် စစ်ဆေးနိုင်သည့်နေရာတိုင်းတွင် အတည်ပြုပြီးဖြစ်ပြီး၊ ပ္တိုလီမေး၏ အုပ်စိုးမှုနံပါတ်သတ်မှတ်ချက်သည် တပြိုင်နက်တည်းရှိသော တွက်ချက်မှုနှင့် ကိုက်ညီကြောင်း ပြသသည်။

Ptolemy wrote many centuries after the early eclipses he records, and depended on copies of the astronomical documents from which his information was originally derived. Yet the canon is corroborated wherever it can be checked by ancient Babylonian, Persian, and Egyptian documents, showing that Ptolemy’s regnal numbering corresponded with the contemporary reckoning.

 

ကျမ်းကျိန်စာရင်း၏ နှစ်သတ်မှတ်ချက်သည် နီဗုခဒ်နီဇာ၏ နက္ခတ္တဗေဒဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ၃၇ နှစ်မြောက်နှစ်နှင့် သဟဇာတဖြစ်သည်၊ သို့သော် အယ်လ်မဂတ်စ်တွင် ထိုနှစ်ကို ဖော်ပြမထားပါ။ ၎င်းသည် ယခင်အုပ်စိုးမှုတွင် နေကြတ်ခြင်းတစ်ခုနှင့်လည်း ကိုက်ညီပြီး၊ မာဒိုကမ်ပတ် (မာဒုက်-အာပယ်လ်-အိဒ္ဒင်၊ သို့မဟုတ် သမ္မာကျမ်းတွင် မီရိုဒက်-ဘာလဒန်) ၏ အုပ်စိုးမှုတွင် နေကြတ်ခြင်း ၃ ခုနှင့်လည်း ကိုက်ညီသည်၊ အစောဆုံးနေကြတ်ခြင်းသည် ကျမ်းကျိန်စာရင်း၏ အစမှတ်မှ ၂၆ နှစ်သာရှိသည်။ ဤအချက်မှ နဘိုနဿာ၏ ပထမနှစ်သို့ နောက်ပြန်လှည့်သော နှစ်အရေအတွက်သည် ဗာဗုလုန်ချိန်ညှိမှတ်တမ်းနှင့် ဗာဗုလုန်ဘုရင်စာရင်း A (ရွံ့စေးပြားများပေါ်တွင် တွေ့ရှိရသည်) နှင့် သဘောတူညီသည်ဖြစ်ရာ၊ ပ္တိုလီမေး၏ ကျမ်းကျိန်စာရင်းသည် ဘီစီ ၇၄၇ အထိ အတိအကျသတ်မှတ်ပေးသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ ထို့ပြင်၊ အာရှုရိယံဘုရင်စာရင်းများနှင့် အာရှုရိယံ လင်မုစာရင်း (တစ်ခါတစ်ရံ အီပိုနီမ်ကျမ်းကျိန်စာရင်းဟုခေါ်သည်) နှစ်ခုစလုံးသည် အာရှုရိယံအင်ပါယာ၏ နိဂုံးပိုင်းတွင် နေကြတ်ခြင်းများပေါ်အခြေခံသော ကျမ်းကျိန်စာရင်း၏ အစောပိုင်းအပိုင်းနှင့် ထပ်နေသည့်နေရာများတွင် ပ္တိုလီမေး၏ အုပ်စိုးမှုကာလများသတ်မှတ်ချက်နှင့် သဟဇာတဖြစ်သည်။ ပြီးပြည့်စုံသော ကျမ်းကျိန်စာရင်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေမှုများတွင် ရှာဖွေရန်မလွယ်ကူသဖြင့်၊ ကိုးကားရန်အတွက် ၎င်း၏ ဘာသာပြန်ကို နောက်စာမျက်နှာတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။

The canon dating harmonizes with the astronomically fixed 37th year of Nebuchadnezzar, although the Almagest does not mention that year. It agrees also with another eclipse in the preceding reign, and with three others in the reign of Mardokempad (Marduk-apal-iddin, or the Biblical Merodach-baladan), the earliest eclipse being only 26 years from the starting point of the canon. And since the number of years from this point back to the first year of Nabonassar agrees with the Babylonian Chronicle and the Babylonian King List A (both found on clay tablets), it can be considered settled that Ptolemy’s Canon gives us exact dates as far back as 747 b.c. Furthermore, both the Assyrian king lists and the Assyrian limmu list, sometimes called the Eponym Canon, are in harmony with Ptolemy’s reckoning of the lengths of the reigns wherever these lists for the close of the Assyrian Empire overlap the earlier section of the canon dating based on the eclipses. Since the complete canon is not easy to find in publications in English, a translation of it is included, for reference, on the next page. ဘုရင်များ၏ နှစ်များ နှင့် အလက်ဇန္ဒား မသေဆုံးမီ နှစ်များ

အဆီးရီးယားနှင့် မီးဒိများ

ဘုရင်

နှစ်အရေအတွက်

စုစုပေါင်း

နှစ်စဉ် အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်

နှစ်စတင်ရက်

နဘိုနာဆာ

၁၄

၁၄

၁

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၆၊ ၇၄၇ ဘီစီ

နာဒီးယပ်စ်

၂

၁၆

၁၅

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃၊ ၇၃၃

ချင်ဇာနှင့် ပိုရပ်စ်

၅

၂၁

၁၇

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂၊ ၇၃၁

အီလိုလိုင်ယပ်စ်

၅

၂၆

၂၂

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁၊ ၇၂၆

မာဒိုကမ်ပက်

၁၂

၃၈

၂၇

ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၊ ၇၂၁

အာကီယန်

၅

၄၃

၃၉

ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၊ ၇၀၉

ပထမ အင်တာရက်ဂနမ်

၂

၄၅

၄၄

ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၊ ၇၀၄

ဘီလစ်

၃

၄၈

၄၆

ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၊ ၇၀၂

အပါရာနက်

၆

၅၄

၄၉

ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄၊ ၆၉၉

ရေဂီဘဲလ်

၁

၅၅

၅၅

ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၊ ၆၉၃

မေဆစီမိုဒက်

၄

၅၉

၅၆

ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂၊ ၆၉၂

ဒုတိယ အင်တာရက်ဂနမ်

၈

၆၇

၆၀

ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁၊ ၆၈၈

အဆာရီဒင်

၁၃

၈၀

၆၈

ဖေဖော်ဝါရီ ၉၊ ၆၈၀

ဆာအိုဆဒိုချင်

၂၀

၁၀၀

၈၁

ဖေဖော်ဝါရီ ၆၊ ၆၆၇

ကိနယ်လာနာဒန်

၂၂

၁၂၂

၁၀၁

ဖေဖော်ဝါရီ ၁၊ ၆၄၇

နဘိုပိုလာဆာ

၂၁

၁၄၃

၁၂၃

ဇန်နဝါရီ ၂၇၊ ၆၂၅

နဘိုကိုလာဆာ [နဘူခါဒနေဇာ]

၄၃

၁၈၆

၁၄၄

ဇန်နဝါရီ ၂၁၊ ၆၀၄

အီလိုရောဒမ် [အီဗယ်လ်-မေရိုဒါခ်]

၂

၁၈၈

၁၈၇

ဇန်နဝါရီ ၁၁၊ ၅၆၁

နရီဂါဆိုလာဆာ [နရီဂလစ်ဆာ]

၄

၁၉၂

၁၈၉

ဇန်နဝါရီ ၁၀၊ ၅၅၉

နဘိုနာဒီးယပ်စ် [နဘိုနီဒပ်စ်]

၁၇

၂၀၉

၁၉၃

ဇန်နဝါရီ ၉၊ ၅၅၅

ပါရှန်းဘုရင်များ

ဘုရင်

နှစ်အရေအတွက်

စုစုပေါင်း

နှစ်စဉ် အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်

နှစ်စတင်ရက်

ဆိုင်းရပ်စ်

၉

၂၁၈

၂၁၀

ဇန်နဝါရီ ၅၊ ၅၃၈

ကမ်ဘိုင်စီးစ်

၈

၂၂၆

၂၁၉

ဇန်နဝါရီ ၃၊ ၅၂၉

ဒါရီးယပ်စ် ပထမ

၃၆

၂၆၂

၂၂၇

ဇန်နဝါရီ ၁၊ ၅၂၁

ဇာဇီးစ်

၂၁

၂၈၃

၂၆၃

ဒီဇင်ဘာ ၂၃၊ ၄၈၆

အာတက်ဇာဇီးစ် ပထမ

၄၁

၃၂၄

၂၈၄

ဒီဇင်ဘာ ၁၇၊ ၄၆၅

ဒါရီးယပ်စ် ဒုတိယ

၁၉

၃၄၃

၃၂၅

ဒီဇင်ဘာ ၇၊ ၄၂၄

အာတက်ဇာဇီးစ် ဒုတိယ

၄၆

၃၈၉

၃၄၄

ဒီဇင်ဘာ ၂၊ ၄၀၅

အိုချပ်စ်

၂၁

၄၁၀

၃၉၀

နိုဝင်ဘာ ၂၁၊ ၃၅၉

အာရိုဂပ်စ်

၂

၄၁၂

၄၁၁

နိုဝင်ဘာ ၁၆၊ ၃၃၈

ဒါရီးယပ်စ် တတိယ

၄

၄၁၆

၄၁၃

နိုဝင်ဘာ ၁၅၊ ၃၃၆

မက်ဆီဒိုးနီးယား၏ အလက်ဇန္ဒား

၈

၄၂၄

၄၁၇

နိုဝင်ဘာ ၁၄၊ ၃၃၂

အလက်ဇန္ဒား ဘုရင် သေဆုံးပြီးနောက် မက်ဆီဒိုးနီးယားဘုရင်များ၏ နှစ်များ

ဘုရင်

နှစ်အရေအတွက်

စုစုပေါင်း

နှစ်စဉ် အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်

နှစ်စတင်ရက်

ဖိလစ်

၇

၇

၄၂၅

နိုဝင်ဘာ ၁၂၊ ၃၂၄

အလက်ဇန္ဒား ဒုတိယ

၁၂

၁၉

၄၃၂

နိုဝင်ဘာ ၁၀၊ ၃၁၇

တိုးလမီ လာဂပ်စ်

၂၀

၃၉

၄၄၄

နိုဝင်ဘာ ၇၊ ၃၀၅

ဖီလာဒဲလဖပ်စ်

၃၈

၇၇

၄၆၄

နိုဝင်ဘာ ၂၊ ၂၈၅

ယူအာဂီးတီးစ် ပထမ

၂၅

၁၀၂

၅၀၂

အောက်တိုဘာ ၂၄၊ ၂၄၇

ဖီလိုပါတာ

၁၇

၁၁၉

၅၂၇

အောက်တိုဘာ ၁၈၊ ၂၂၂

အီပီဖနီးစ်

၂၄

၁၄၃

၅၄၄

အောက်တိုဘာ ၁၃၊ ၂၀၅

ဖီလိုမီတာ

၃၅

၁၇၈

၅၆၈

အောက်တိုဘာ ၇၊ ၁၈၁

ယူအာဂီးတီးစ် ဒုတိယ

၂၉

၂၀၇

၆၀၃

စက်တင်ဘာ ၂၉၊ ၁၄၆

ဆိုတာ

၃၆

၂၄၃

၆၃၂

စက်တင်ဘာ ၂၁၊ ၁၁၇

ဒိုင်ယိုနီးစီးယပ်စ် အငယ်

၂၉

၂၇၂

၆၆၈

စက်တင်ဘာ ၁၂၊ ၈၁

ကလီယိုပါထရာ

၂၂

၂၉၄

၆၉၇

စက်တင်ဘာ ၅၊ ၅၂

ရောမဘုရင်များ

ဘုရင်

နှစ်အရေအတွက်

စုစုပေါင်း

နှစ်စဉ် အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်

နှစ်စတင်ရက်

အော်ဂတ်စတပ်စ်

၄၃

၃၃၇

၇၁၉

ဩဂုတ် ၃၁၊ ၃၀ ဘီစီ

တိုင်ဘီးရီးယပ်စ်

၂၂

၃၅၉

၇၆၂

ဩဂုတ် ၂၀၊ ၁၄ အေဒီ

ဂိုင်ယပ်စ်

၄

၃၆၃

၇၈၄

ဩဂုတ် ၁၄၊ ၃၆

ကလောဒီးယပ်စ်

၁၄

၃၇၇

၇၈၈

ဩဂုတ် ၁၃၊ ၄၀

နီရို

၁၄

၃၉၁

၈၀၂

ဩဂုတ် ၁၀၊ ၅၄

ဗက်စပေးရှန်

၁၀

၄၀၁

၈၁၆

ဩဂုတ် ၆၊ ၆၈

တိုင်တပ်စ်

၃

၄၀၄

၈၂၆

ဩဂုတ် ၄၊ ၇၈

ဒိုမီရှန်

၁၅

၄၁၉

၈၂၉

ဩဂုတ် ၃၊ ၈၁

နာဗာ

၁

၄၂၀

၈၄၄

ဇူလိုင် ၃၀၊ ၉၆

ထရာဂျန်

၁၉

၄၃၉

၈၄၅

ဇူလိုင် ၃၀၊ ၉၇

ဟဒရီယန်

၂၁

၄၆၀

၈၆၄

ဇူလိုင် ၂၅၊ ၁၁၆

အီလီယပ်စ်-အန်တိုနိုင်း [အန်တိုနိုင်းနပ်စ် ပိုင်ယပ်စ်]

၂၃

၄၈၃

၈၈၅

ဇူလိုင် ၂၀၊ ၁၃၇

 

 

 

ptolemy’s canon of the kings

Years of the Kings Before the Death of Alexander and the Years of Alexander

 

 

 

 

 

 

Additional Data:

Yr. 1 of Each Reign by Egyptian Calendar

 

 

 

 

Of the Assyrians and Medes

 

Years

 

Totals

 

 n.e.

 

Year Begins

 

Nabonassar ..................

 

14

 

  14

 

    1

 

Feb. 26, 747 b.c.

 

Nadius .........................

 

  2

 

  16

 

  15

 

  “    23, 733

 

Chinzer and Porus ........

 

  5

 

  21

 

  17

 

  “    22, 731

 

Iloulaius .......................

 

  5

 

  26

 

  22

 

  “    21, 726

 

Mardokempad .............

 

12

 

  38

 

  27

 

  “    20, 721

 

Arkean .........................

 

  5

 

  43

 

  39

 

  “    17, 709

 

First Interregnum .........

 

  2

 

  45

 

  44

 

  “    15, 704

 

Bilib .............................

 

  3

 

  48

 

  46

 

  “    15, 702

 

Aparanad .....................

 

  6

 

  54

 

  49

 

  “    14, 699

 

Regebel .......................

 

  1

 

  55

 

  55

 

  “    13, 693

 

Mesesimordak .............

 

  4

 

  59

 

  56

 

  “    12, 692

 

Second Interregnum .....

 

  8

 

  67

 

  60

 

  “    11, 688

 

Asaridin .......................

 

13

 

  80

 

  68

 

  “      9, 680

 

Saosdouchin ................

 

20

 

100

 

  81

 

  “      6, 667

 

Kinelanadan .................

 

22

 

122

 

101

 

  “      1, 647

 

Nabopolassar ...............

 

21

 

143

 

123

 

Jan. 27, 625

 

Nabokolassar [Nebuchadnezzar] ...

 

43

 

186

 

144

 

  “    21, 604

 

Illoaroudam [Evil–Merodach] ..............

 

  2

 

188

 

187

 

  “    11, 561

 

Nerigasolassar [Neriglissar] ............

 

  4

 

192

 

189

 

  “    10, 559

 

Nabonadius [Nabonidus] ............

 

17

 

209

 

193

 

  “      9, 555

 

Of the Persian Kings

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cyrus ...........................

 

  9

 

218

 

210

 

  “      5, 538

 

Cambyses ....................

 

  8

 

226

 

219

 

  “      3, 529

 

Darius I .......................

 

36

 

262

 

227

 

  “      1, 521

 

Xerxes .........................

 

21

 

283

 

263

 

Dec. 23 486

 

Artaxerxes I .................

 

41

 

324

 

284

 

  “    17, 465

 

Darius II ......................

 

19

 

343

 

325

 

  “      7, 424

 

Artaxerxes II ...............

 

46

 

389

 

344

 

  “      2, 405

 

Ochus ..........................

 

21

 

410

 

390

 

Nov. 21, 359

 

Arogus ........................

 

  2

 

412

 

411

 

  “    16, 338

 

Darius III .....................

 

  4

 

416

 

413

 

  “    15, 336

 

Alexander of Macedonia

 

  8

 

424

 

417

 

  “    14, 332

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Years of the Macedonian Kings After the Death of Alexander the King

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Of the Macedonian Kings

 

Years

 

Totals

 

 

 

 

 

Philip ...........................

 

7

 

7

 

425

 

“ 12, 324

 

Alexander II .................

 

12

 

19

 

432

 

“ 10, 317

 

Ptolemy Lagus .............

 

20

 

39

 

444

 

“ 7, 305

 

Philadelphus .................

 

38

 

77

 

464

 

“ 2, 285

 

Euergetes I ..................

 

25

 

102

 

502

 

Oct. 24, 247

 

Philopator ....................

 

17

 

119

 

527

 

“ 18, 222

 

Epiphanes ....................

 

24

 

143

 

544

 

“ 13, 205

 

Philometor ...................

 

35

 

178

 

568

 

“ 7,181

 

Euergetes II .................

 

29

 

207

 

603

 

Sept. 29, 146

 

Soter ...........................

 

36

 

243

 

632

 

“ 21, 117

 

Dionysius the Younger

 

29

 

272

 

668

 

“ 12, 81

 

Cleopatra .....................

 

22

 

294

 

697

 

“ 5, 52

 

Of the Roman Kings

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Augustus .....................

 

43

 

337

 

719

 

Aug. 31, 30 b.c.

 

Tiberius .......................

 

22

 

359

 

762

 

“ 20, 14 a.d.

 

Gaius ...........................

 

4

 

363

 

784

 

“ 14, 36

 

Claudius ......................

 

14

 

377

 

788

 

“ 13, 40

 

Nero ............................

 

14

 

391

 

802

 

“ 10, 54

 

Vespasian ....................

 

10

 

401

 

816

 

“ 6, 68

 

Titus ............................

 

3

 

404

 

826

 

“ 4, 78

 

Domitian ......................

 

15

 

419

 

829

 

“ 3, 81

 

Nerva ..........................

 

1

 

420

 

844

 

July 30, 96

 

Trajan ..........................

 

19

 

439

 

845

 

“ 30, 97

 

Hadrian ........................

 

21

 

460

 

864

 

“ 25, 116

 

Aelius–Antonine [Antoninus Pius] .....

 

23

 

483

 

885

 

“ 20, 137

 

 

 

 

 

မှတ်စု။—ဆန့်ကျင်ဘက်စာမျက်နှာရှိ ဇယားတွင် ပထမသုံးကော်လံများသည် ပတိုလမီ၏ ဂရိစာသားမှ ဘာသာပြန်ဆိုထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကော်လံ ၁ ၏ထိပ်ရှိ ခေါင်းစဉ် “အာရှုရိယံနှင့် မီးဒိယံတို့၏” သည် ဘေဘီလုံးဘုရင်များကို ရည်ညွှန်းပြီး (အစောပိုင်းဘုရင်အချို့မှာ အာရှုရိယံအုပ်စိုးသူများဖြစ်သည်)။ ဘေဘီလုံးဘုရင်များပြီးနောက် “ပါရှန်းဘုရင်များ” ကို ဆက်လက်ဖော်ပြထားပြီး ၎င်းတို့၏စီးဆင်းမှုသည် အလက်ဇန္ဒားမဟာကြီးနှင့် အဆုံးသတ်သည်။ ထို့နောက် ပတိုလမီသည် အလက်ဇန္ဒား၏ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသော အင်ပါယာ၏ အီဂျစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မက်ဆီဒိုးနီးယန်းအုပ်စိုးသူများကို ဆက်လက်စာရင်းပြုစုထားသည်။ စာရင်းသည် ရောမဧကရာဇ်များအထိ ဆက်လက်ဖော်ပြထားပြီး ပတိုလမီအသက်ရှင်နေထိုင်ခဲ့သည့်အချိန်အထိ ယူဆရသည်။ ဒုတိယကော်လံတွင် ဘုရင်တစ်ဦးစီ၏ အုပ်စိုးချိန်ကာလကို ဖော်ပြထားသည်။ တတိယကော်လံတွင် နဘိုနာဆား ခေတ်နှစ်များ၏ စုစုပေါင်းနှစ်များကို ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ကြောင့် ဘုရင်တစ်ဦးစီ၏အမည်နှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်ရှိ နံပါတ်သည် နဘိုနာဆား ခေတ်နှစ်အရ ၎င်း၏ နောက်ဆုံးအုပ်စိုးနှစ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ကမ်ဘီးစီးစ်၏အမည်နှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်ရှိ နံပါတ် ၂၂၆ သည် ၎င်း၏ နှစ် ၈၊ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်း၏ နောက်ဆုံးနှစ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ၎င်း၏ ပထမနှစ်သည် ကမ်ဘီးစီးစ်၏ နှစ် ၂၁၉ ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ယခင်ဘုရင် ဆိုင်းရပ်စ်၏ စုစုပေါင်းနှစ်ပြီးနောက်နှစ်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သမိုင်းပညာရှင်များသည် ကမ်ဘီးစီး၏ ပထမနှစ်ကို နဘိုနာဆား ခေတ်နှစ် ၂၁၉ ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့ကြပြီး ဤ နဘိုနာဆား ခေတ်နှစ်အမှတ်အသားကို တစ်လျှောက်လုံးအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ပတိုလမီ၏ ကမ်းနားစာရင်းသည် အုပ်စိုးမှုတစ်ခုစီ၏ အဆုံးတွင် စုစုပေါင်းနှစ်များကိုသာ ဖော်ပြထားပြီး၊ ထိုစုစုပေါင်းနှစ်များကို အလက်ဇန္ဒားမဟာကြီး၏ အုပ်စိုးမှုအဆုံးအထိသာ ဆက်လက်ဖော်ပြထားပြီး၊ ထို့နောက် နှစ်စုစုပေါင်းအသစ်တစ်ခုကို စတင်ဖော်ပြသည်။

Note.—The first three columns of the tabulation on the opposite page are a translation from the Greek text of Ptolemy’s Canon. The heading at the top of column 1, “Of the Assyrians and Medes,” refers to kings of Babylon (some of the earlier ones were Assyrian rulers). After the Babylonian kings come “the Persian Kings,” whose line ends with Alexander the Great. Then Ptolemy continues with a listing of the Macedonian rulers of the Egyptian division of the defunct empire of Alexander. The list carries on through the Roman emperors, presumably down to the date when Ptolemy lived. The second column gives the length of each reign. The third gives the accumulated total years of the era. Hence the number opposite any king’s name represents, in terms of the Nabonassar Era, his last year of reign. Thus for example, the figure 226 opposite Cambyses represents his 8th, that is his last, year. His year 1 is the year 219 of the canon, the year following the total figure for the preceding king, Cyrus. Accordingly, chronologists have referred to Cambyses’ first year as n.e. (Nabonassar Era) 219, and have used this n.e numbering throughout, but Ptolemy’s Canon gives only the cumulative total at the end of each reign, carrying that cumulative total down only to the end of Alexander the Great’s reign, and then beginning a new series of totals.

 

နောက်ဆုံးကော်လံနှစ်ခုသည် ပတိုလမီ၏ ကဲနွန်တွင် မပါဝင်ဘဲ၊ အဆင်ပြေစေရန် ထည့်သွင်းထားသည်- ဘုရင်တစ်ဦးစီ၏ အုပ်ချုပ်မှုပထမနှစ်အတွက် n.e. နှင့် ကဲနွန်၏ အီဂျစ်နှစ်များ၏ သော့သတ် ၁ (Thoth 1) မှစတင်သည့် ဘီစီနှစ်များ။ ပတိုလမီသည် နှစ် ၃၆၅ ရက်ပါသော အီဂျစ်ပြက္ခဒိန်ကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ ဘေဘီလုံ၊ ပာရှန်၊ မက်ဆီဒိုးနီးယံ၊ ရောမအုပ်ချုပ်သူများအသုံးပြုသော နှစ်များမဟုတ်သလို၊ ဩဂတ်စ်တပ်မှ တည်ငြိမ်စေသော ဂျူလီယန်-အီဂျစ်ပြက္ခဒိန် (ဩဂတ်စ် ၂၉ ရက်မှစတင်ပြီး၊ လေးနှစ်တစ်ကြိမ် ၃၀ ရက်နေ့တွင် စတင်သည်) မဟုတ်ပါ။

The last two columns, not in Ptolemy’s Canon, are added for convenience: the n.e. for the year 1 of each reign, and the b.c. date of Thoth 1, the beginning of each of these Egyptian years of the canon. Ptolemy used the old 365-day Egyptian calendar years, not the years used by the Babylonian, Persian, Macedonian, and Roman rulers, and not the Julian-Egyptian civil calendar as stabilized by Augustus to begin on Aug. 29 (30th every 4 years).

 

အာရှုရိယံ လင်မူစာရင်း (Limmu List) သို့မဟုတ် အီပိုနင်ကဲနွန် (Eponym Canon)

အာရှုရိယံခေတ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ပတိုလမီ၏ ကဲနွန်နှင့် ထပ်နေမှုသည် အာရှုရိယံများက နှစ်တစ်နှစ်ကို လင်မူ (ဂရိဘာသာ “အီပိုနင်”) ဟုခေါ်သော ဂုဏ်ထူးဆောင်အရာရှိများ၏ နာမည်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော လင်မူစာရင်း သို့မဟုတ် အီပိုနင်ကဲနွန်ကို ဘီစီနှစ်များဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်စေသည်။ အာရှုရိယံဓလေ့ထုံးတမ်းအရ နှစ်တစ်နှစ်ကို ဂဏန်းဖြင့်မဟုတ်ဘဲ၊ လင်မူဟုခေါ်သော နှစ်စဉ်ဂုဏ်ထူးဆောင်အရာရှိ၏ နာမည်ဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ ဤရာထူးကို ဘုရင်နှင့် ၎င်း၏ ထိပ်တန်းအရာရှိများထံ အလှည့်ကျပေးအပ်ပြီး၊ များသန့်ရှင်းသော သတ်မှတ်ထားသောအစီအစဉ်အတိုင်း ပြုလုပ်သည်။ ဤလင်မူစာရင်းများကို မြို့တိုင်းတွင် တရားဝင်သို့မဟုတ် စီးပွားရေးအသုံးပြုရန်အတွက် သိမ်းဆည်းထားသည်။ ဥပမာ၊ တစ်ဂလတ်-ပိုင်လီဆာ ၃ (Tiglath-pileser III) ထီးနန်းတက်သည့်နှစ်တွင်၊ ထိုနှစ်၏ လင်မူသည် နဘူးဘယ်လ်-အုစူရ် (Nabû-bêl-uṣur) ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စာရွက်စာတမ်းအားလုံးကို “နဘူးဘယ်လ်-အုစူရ်၏ နှစ်” ဟု ရက်စွဲတပ်သည်။ နောက်နှစ်တွင် (အုပ်ချုပ်မှုပထမနှစ်) လင်မူသည် ဘယ်လ်-ဒါန် (Bêl-dân) ဖြစ်ပြီး၊ နောက်နှစ် (အုပ်ချုပ်မှုဒုတိယနှစ်) တွင် ဘုရင်ကိုယ်တိုင်က လင်မူရာထူးကို ထမ်းဆောင်ပြီး၊ ထိုနှစ်ကို “တူကူလ်တီ-အပိလ်-အီရှာရာ” (Tiglath-pileser) ၏ နှစ်ဟု သတ်မှတ်သည်။ ဘုရင်သည် များသောအားဖြင့် ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှုဒုတိယနှစ်တွင် လင်မူရာထူးကို ထမ်းဆောင်လေ့ရှိသော်လည်း၊ အမြဲတမ်း မဟုတ်ပေ။

The Assyrian Limmu List, or Eponym Canon.—This overlap of the latter part of the Assyrian chronology with Ptolemy’s Canon makes possible the assignment of b.c. dates to the series of names by which the Assyrians designated successive years, the limmu list, or the Eponym Canon. The ancient Assyrian practice was to designate each year, not by a number, but by the name of an annual honorary official, called a limmu (Greek, “eponym”). This office was conferred in turn upon the king and certain of his high officers, generally in a prescribed order. Lists of these named years were kept for official or business use in every city. In the year in which Tiglath-pileser III came to the throne, for example, the limmu for that year was Nabû-bêl-uṣur; hence all documents were dated “in the year of Nabû-bêl-uṣur.” The eponym for the next year (the first year of the reign) was Bêl-dân, but in the following year (the second of the reign), the king himself held the title, and so the year was designated as “the year of Tukulti-apil-Esharra” (Tiglath-pileser). The king customarily, though not always, held the office of eponym in the second year of his reign.

 

လင်မူစာရင်းသည် အာရှုရိယံသမိုင်းတစ်ခုလုံးအတွက် ပြည့်စုံမှုမရှိပါ။ ရှိထားသော အပိုင်းသည် ဘီစီ ၉၀၀ မှ ၆၅၀ အထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ဆုံးကာလ (ဘီစီ ၆၄၇-၆၁၂) သည် မသေချာပါ။ ကံကောင်းစွာဖြင့် ၎င်းသည် ပတိုလမီ၏ ကဲနွန်နှင့် ထပ်နေပြီး၊ ဘီစီ ၇၀၀ ဝန်းကျင်တွင် ဘီစီ နှစ်များနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ဤအချိန်တွင် အာရှုရိယံဘုရင်အချို့သည် ဘေဘီလုံဘုရင်များလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ လင်မူစာရင်းသည် ဘီစီ နှစ်များနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသောကြောင့်၊ စာရင်းပြည့်စုံပါက စာရင်းထဲတွင် နှစ်တိုင်းကို ရက်စွဲတပ်နိုင်သည်။ အတိတ်ကာလတွင် စာရင်းတွင် ပြတ်တောက်မှုများရှိမရှိ အမြင်ကွဲပြားမှုများရှိခဲ့သော်လည်း၊ လက်ရှိပညာရှင်များက ၎င်းကို ပြည့်စုံသည်ဟု လက်ခံထားသည်။ ထို့ကြောင့် အီပိုနင်နှစ်များတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖြစ်ရပ်များကို ယုံကြည်စိတ်ချစွာ ရက်စွဲတပ်နိုင်သည်။ ဥပမာ၊ အဟပ် (Ahab) ပါဝင်ခဲ့သော ကာကာရ်တိုက်ပွဲသည် ဘီစီ ၈၅၃ တွင်ဖြစ်သည်။

The limmu list is not complete for all of Assyrian history. The extant portion, compiled from various tablets, is consecutive only for the period from about 900 to 650 b.c.; the last period (647–612) is not certain. Fortunately it overlaps Ptolemy’s Canon, and is thus anchored to the b.c. dating around 700, when some of the kings of Assyria were also kings of Babylon. Since the limmu list is thus aligned with the b.c. dating near its end, every year in the series can be dated if the list as we have it is complete. In the past there have been differences of opinion concerning possible gaps in the list, but present scholarship accepts it as complete; therefore events recorded as occurring in certain eponymies are confidently dated on this basis—for example, the battle of Qarqar, in which Ahab participated, is placed in 853 b.c.

 

လင်မူစာရင်းနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော ဘုရင်စာရင်းများ
အာရှုရိယံ လင်မူစာရင်းသည် နာမည်များစီးရီးဖြစ်ပြီး၊ ဂဏန်းများမပါဝင်သောကြောင့် ၎င်း၏ နှစ်များကို ဆက်စပ်ချိန်ကိုက်မှုအတွက်သာ အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဘီစီ နှစ်များကို သတ်မှတ်ရန် အခြားသိထားသော ရက်စွဲများနှင့် ချိတ်ဆက်ရန် လိုအပ်သည်။ သို့သော် စာရင်းအချို့တွင် နှစ်တစ်နှစ်စီအတွက် အဓိကဖြစ်ရပ်များကို မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး၊ အချို့တွင် ဘုရင်မျိုးဆက်များအကြား အလျားလိုက်မျဉ်းများပါရှိသည်။ ဤအချက်အလက်များသည် လင်မူစာရင်းကို အာရှုရိယံဘုရင်စာရင်းများနှင့် ပတိုလမီ၏ ကဲနွန်၏ အစောပိုင်းအပိုင်းနှင့် ချိတ်ဆက်နိုင်စေသည်။ ဤချိန်ကိုက်မှုများသည် ပတိုလမီ၏ ကဲနွန်ကို ပထမဆုံးနေကြတ်မှတ်တမ်းမတိုင်မီကာလအတွက် အတည်ပြုပေးပြီး၊ အီပိုနင်စာရင်းနှင့် ဘုရင်စာရင်းများကို ကဲနွန်နှင့် ချိတ်ဆက်ကာ ဘီစီ နှစ်များနှင့် တသမတ်တည်း ဖြစ်စေသည်။

The King Lists Aligned With the Limmu List.—Since the Assyrian limmu list is a series of names, without numerals, its scale of years can be used only for a purely relative scheme of chronology; it must be aligned with other known dating before it can be employed to assign b.c. dates to recorded events. But some copies of portions of the list carry a notation of a key event for each year, and some have horizontal lines between reigns. Such information makes it possible to align the limmu list with the extant Assyrian king lists as well as with the early part of Ptolemy’s Canon. Several of these scales coincide (see p. 156), thus corroborating Ptolemy’s Canon for the period preceding the first eclipse record, and locking the eponym list and king lists in alignment with the canon, hence with established b.c. dating.

 

ပတိုလမီ၏ ကဲနွန်နှင့် အာရှုရိယံ-ဘေဘီလုံမှတ်တမ်းများအကြား ထင်ရှားသော ချိန်ကိုက်မှုများ

အုပ်ချုပ်မှု

ပတိုလမီ၏ ကဲနွန်

အုပ်ချုပ်မှု

စုစုပေါင်း

ဘေဘီလုံဘုရင်စာရင်း A

အုပ်ချုပ်မှု

အာရှုရိယံ အီပိုနင်စာရင်း (လင်မူ)

မှတ်ချက်များ (ဖြစ်ရပ်များ)

အာရှုရိယံဘုရင်စာရင်း

အုပ်ချုပ်မှု

ဘီစီ

၇၄၇/၄၆

နဘိုနက်ဆာ

၁၄

၁၄

နဘူး-နာဆီရ်

[၁၄]

၇၄၅/၄၄

နဘူး-ဘယ်လ်-အုစူရ်

တစ်ဂလတ်-ပိုင်လီဆာ ထီးနန်းတက်

၇၄၄/၄၃

ဘယ်လ်-ဒါန်

တူကူလ်တီ-အပိလ်-အီရှာရာ III

၁၈

၇၃၃/၃၂

နာဒီးယပ်စ်

၂

၁၆

နဘူး-နာဒင်-ဇယ်ရီ

၂

၇၃၁/၃၀

၇၃၀/၂၉

နဖာရ်-အီလူး

ဘုရင်သည် ဘယ်လ်၏လက်ကို ယူသည်

၇၂၉/၂၈

ချင်ဇာ နှင့် ပိုရပ်စ်

၅

၂၁

အုကင်ဇာ

၃

ဒူရီ-အရှူရ်

ဘုရင်သည် ဘယ်လ်၏လက်ကို ယူသည်

၇၂၈/၂၇

ပုလူး (ပုလ် သို့မဟုတ် တစ်ဂလတ်-ပိုင်လီဆာ)

၂

ဘယ်လ်-ဟရန်-ဘယ်လ်-အုစူရ်

ရှလ်မနီဆာ ထီးနန်းတက်

၇၂၇/၂၆

၇၂၆/၂၅

အီလိုလိုင်ယပ်စ်

၅

၂၆

အုလူလိုင်ယာ

၅

မာဒုက်-ဘယ်လ်-အုစူရ်

ရှလ်မနီဆာ ထီးနန်းတက်

ရှုလ်မာနူ-အရှာရယ်ဒ် V

၅

၇၂၁/၂၀

မာဒိုကမ်ပတ်

၁၂

၃၈

မာဒုက်-အပလ်-အီဒင် (မေရိုဒတ်-ဘလာဒန်)

၁၂

နဘူး-တာရစ်စ်

ရှရုကီန် II

၁၇

၇၀၉/၀၈

အာကီယန်

၅

၄၃

ရှရုကီန် (ဆာဂွန် II)

၅

မာနူး-ကီး-အရှူရ်-လယ်အိ

ဆာဂွန်သည် ဘယ်လ်၏လက်ကို ယူသည်

[တက်ဘလက်: ဆာဂွန်၏ ၁၃ နှစ်မြောက်]

၇၀၅/၀၄

နာရှူရ်-ဘယ်လ်

ဆန်နာချရစ်ဘ် ထီးနန်းတက်

၇၀၄/၀၃

ပထမအင်တာရက်ဂနမ်

၂

၄၅

ဆင်-အဟျဲ-ရီဘာ (ဆန်နာချရစ်ဘ်)

၂

နဘူး-ဒိနီ-အီပုရှ်

ထီးနန်းတက်

ဆင်-အဟျဲ-ရီဘာ

၂၄

Notable Synchronisms Between Ptolemy’s Canon and Assyro-Babylonian Records

 

1st

Year

of

Reign*

 

 

 

 

 

Ptolemy’s

Canon

 

 

Years

of

Reign

 

 

Total

of

Years†

 

 

From

Babylonian

King List A‡

 

 

Years

of

Reign

 

 

Extracts From

Assyrian Eponym List With Notes

(Limmu)                (Event Noted)

 

 

Assyrian King List

     Years

King                                  of Reign

 

b.c.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

747/46

 

 

 

Nabonassar

 

14

 

14

 

Nabu-nasir

 

[14]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

745/44

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nabû-bêl-uṣur

 

Tiglath-pileser took his seat on

 

 

 

 

 

 

744/43

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

BeÆl-daÆn

 

      [the throne

 

Tukulti-apil-Esharra III

 

18

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

       (Tiglath-pileser III)

 

 

 

 

733/32

 

 

 

Nadius

 

2

 

16

 

Nabu-nadin-zeri

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

731/30

730/29

729/28

728/27

727/26

 

}

 

 

Chinzer

   and

   Porus

 

  }

 

 

 

5

 

 

 

21

 

Ukinzer          3

   & Pulu (Pul

   or Tiglath-

   pileser)‡      2

 

}

 

 

5

 

 

 

Naphar-ilu

Dûri-Ashshur

Bêl-harran-bêl-uṣur

 

 

 

The king took the hand of Bêl

The king took the hand of Bêl

Shalmaneser took his seat on

 

 

 

 

 

 

726/25

 

 

 

Iloulaius

 

5

 

26

 

Ululaia

 

5

 

Marduk-bêl-uṣur

 

   [the throne

 

Shulmânu-asharêd V

 

5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Marduk-apal-

 

 

 

 

 

 

 

          (Shalmaneser V)

 

 

 

 

721/20

 

 

 

Mardokempad

 

12

 

38

 

  iddin (Mero-

 

12

 

Nabû-ṭâriṣ

 

 

 

Sharru-ukı̂n II

 

17

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  dach-baladan)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

709/08

 

 

 

Arkean

 

5

 

43

 

Sharru-ukéÆn

 

5

 

Mannu-kı̂-

 

Sargon took the hand of Bêl

 

[Tablet: Sargon’s yr. 13]§

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  (Sargon II)

 

 

 

    Ashshur-le’i

 

 

 

 

 

 

 

 

705/04

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nashur-beÆl

 

Sennacherib took his seat on

 

 

 

 

 

 

704/03

 

 

 

1st Interregnum

 

2

 

45

 

Sin-ahhê-rı̂ba

  (Sennacherib)

 

2

 

Nabu-dini-epush

 

  [the throne

 

Sin-ahhê-rı̂ba

 

24

 

 

 

 

 

ဘေဘီလုံခရိုနီကယ်နှင့် ဘုရင်စာရင်းသည် ပတိုလမီ၏ ကဲနွန်နှင့် အုပ်ချုပ်မှုသက်တမ်းနှင့် နာမည်များတွင် တသမတ်တည်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ပတိုလမီ၏ ဂရိစာလုံးပေါင်းမှာ ဘေဘီလုံစာလုံးပေါင်းနှင့် သိသိသာသာ ကွဲပြားသည်။ နဘိုနက်ဆာ၏ ၁၄ နှစ်နှင့် နဘူး-နာဒင်-ဇယ်ရီ (ပတိုလမီ၏ နာဒီးယပ်စ်) ၏ ၂ နှစ်ပြီးနောက်၊ ဘေဘီလုံဘုရင်စာရင်းသည် အုကင်ဇာ ၃ နှစ်နှင့် ပုလူး (သမ္မာကျမ်းစာထဲတွင် ပုလ်) ၂ နှစ်ဟု ဖော်ပြထားပြီး၊ ပတိုလမီတွင် ချင်ဇာနှင့် ပိုရပ်စ်အဖြစ် ၅ နှစ်ပေါင်းပြထားသည်။ ဘေဘီလုံခရိုနီကယ်တွင် အုကင်ဇာ၏ ၃ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် အာရှုရိယံ၏ တစ်ဂလတ်-ပိုင်လီဆာမှ အနိုင်ယူခံရပြီး၊ ၎င်းက ဘေဘီလုံကို သိမ်းပိုက်ကာ ဘုရင်အဖြစ် ၂ နှစ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြသည်။

The Babylonian Chronicle and king list agree with Ptolemy’s Canon in the lengths of the reigns and in the names, except that Ptolemy’s Greek spelling is quite different from the Babylonian. After the 14 years of Nabonassar and the 2 of Nabu-nadin-zeri (Ptolemy’s Nadius), the Babylonian king list gives Ukinzer 3 years and Pulu (Biblical Pul) 2 years (Ptolemy: Chinzer and Porus, 5 years), whereas the Babylonian Chronicle records that Ukinzer in his 3d year was defeated by Tiglath-pileser of Assyria, who took over Babylon and himself assumed the title of king of Babylon for two years.

 

တစ်ဂလတ်-ပိုင်လီဆာ ၃ (တူကူလ်တီ-အပိလ်-အီရှာရာ) ထီးနန်းတက်ပြီး နှစ်အနည်းငယ်အကြာတွင်၊ နဖာရ်-အီလူး၏ လင်မူနှစ်အတွက် မှတ်တမ်းတွင် “ဘုရင်သည် ဘယ်လ်၏လက်ကို ယူသည်” ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အာရှုရိယံဘုရင်သည် ဘေဘီလုံတွင် နှစ်သစ်ကူးအခမ်းအနားဖြင့် ဘယ်လ်နတ်ဘုရားထံမှ ဘုရင်ဘွဲ့ကို လက်ခံရယူခဲ့ပြီး၊ ဘေဘီလုံလူမျိုးများအတွက် ၎င်းသည် နိုင်ငံခြားအုပ်ချုပ်သူမဟုတ်ဘဲ၊ တရားဝင်ဘုရင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။ ဘေဘီလုံဘုရင်စာရင်းတွင် အုကင်ဇာ၏ ဆက်ခံသူကို “ပုလူး” ဟုခေါ်ပြီး၊ ဘေဘီလုံခရိုနီကယ်တွင် “တူကူလ်တီ-အပိလ်-အီရှာရာ” ဟု ဖော်ပြထားပြီး၊ ၎င်းသည် ၎င်း၏ ဒုတိယနှစ်တွင် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် တစ်ဂလတ်-ပိုင်လီဆာသည် ၎င်း၏ နောက်ဆုံး ၂ နှစ်တွင် ပုလူးဟူသော နာမည်ဖြင့် ဘေဘီလုံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်ဟု ယေဘုယျလက်ခံထားသည်။

Thus, some years after Tiglath-pileser III (Tukulti-apil-Esharra) began his reign, according to the Assyrian king list, the notation for the year of the limmu named Naphar-ilu reads: “The king took the hand of Bel.” That is, the Assyrian king went through the New Year coronation ceremony at Babylon, the rite of receiving the kingship from the god Bel, just as all Babylonian kings did annually; thus in the sight of his Babylonian subjects he became, not a foreign overlord, but a duly consecrated king of Babylon. Since the Babylonian king list calls Ukinzer’s successor in Babylon “Pulu,” and the Babylonian Chronicle says that it was “Tukulti-apil-Esharra,” and that he died in his second year, it is generally accepted that Tiglath-pileser ruled Babylon in his last two years under the name of Pul, differing from his Assyrian throne name.

 

နဖာရ်-အီလူးပြီး ၂ နှစ်အကြာတွင် လင်မူစာရင်းတွင် ရှလ်မနီဆာ ၅ (Shalmaneser V) ၏ ထီးနန်းတက်ခြင်းကို မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး၊ အာရှုရိယံဘုရင်စာရင်းတွင် တစ်ဂလတ်-ပိုင်လီဆာ ၃ ၏ ၁၈ နှစ်ပြီးနောက် ရှုလ်မာနူ-အရှာရယ်ဒ် ၅ ၏ ပထမနှစ်ကို ဖော်ပြသည်။ ရှလ်မနီဆာ ၅ ၏ ထီးနန်းတက်နှစ်သည် တစ်ဂလတ်-ပိုင်လီဆာ၏ သေဆုံးနှစ်နှင့် ပုလူး၏ သေဆုံးနှစ်နှင့် တူညီပါက၊ ရှလ်မနီဆာသည် ကဲနွန်၏ နှစ် ၂၁ သို့မဟုတ် ဘီစီ ၇၂၇/၂၆ တွင် ထီးနန်းတက်ခဲ့ပြီး၊ ရှလ်မနီဆာ၏ ၅ နှစ်သည် ဘေဘီလုံဘုရင် အုလူလိုင်ယာ (ပတိုလမီတွင် အီလိုလိုင်ယပ်စ်) ၏ ၅ နှစ်နှင့် ကိုက်ညီသည်။ ထို့ကြောင့် ရှလ်မနီဆာသည် ဘေဘီလုံဘုရင်အဖြစ် ကွဲပြားသော နာမည်တစ်ခုရှိခဲ့ပုံရသည်။ ရှလ်မနီဆာ၏ အုပ်ချုပ်မှုအဆုံးတွင် ခါလဒီးယံခေါင်းဆောင် မာဒုက်-အပလ်-အီဒင် (ပတိုလမီတွင် မာဒိုကမ်ပတ်၊ သမ္မာကျမ်းစာထဲတွင် မေရိုဒတ်-ဘလာဒန်) သည် ဘေဘီလုံကို သိမ်းပိုက်ပြီး ၁၂ နှစ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ဘေဘီလုံအုပ်ချုပ်မှုသည် ရှလ်မနီဆာ၏ ဆက်ခံသူ ရှရုကီန် (ဆာဂွန် II၊ ပတိုလမီတွင် အာကီယန်၊ အာရှုရိယံဘာသာ “အာရကူ” မှ “ဒုတိယ” ဟု ဆိုလိုသည်) ၏ အုပ်ချုပ်မှုနှင့် ထပ်နေသည်။ ၁၂ နှစ်အကြာတွင် မေရိုဒတ်-ဘလာဒန်သည် ဆာဂွန်မှ မောင်းထုတ်ခံရပြီး၊ ဆာဂွန်သည် “ဘယ်လ်၏လက်ကို ယူပြီး” ဘီစီ ၇၀၉ တွင် ဘေဘီလုံတွင် ၅ နှစ်အုပ်ချုပ်မှုကို စတင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် မာနူး-ကီး-အရှူရ်-လယ်အိ ၏ နှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ကဲနွန်နှစ်ဖြစ်သော ဘီစီ ၇၀၉ နှင့် ကိုက်ညီသည်။ ထို့ပြင် ကျောက်စာတက်ဘလက်များစွာသည် ဆာဂွန်၏ အာရှုရိယံအုပ်ချုပ်မှု ၁၃ မှ ၁၆ နှစ်မြောက်နှစ်များသည် ဘေဘီလုံတွင် ၎င်း၏ ၁ မှ ၄ နှစ်မြောက်နှစ်များဖြစ်သည်ကို သီးခြားအတည်ပြုပေးသည်။ လင်မူစာရင်းတွင် ဆန်နာချရစ်ဘ် (ဆင်-အဟျဲ-ရီဘာ) ၏ ထီးနန်းတက်ခြင်းကို မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး၊ ၎င်း၏ ပထမနှစ်ကို ဘေဘီလုံနှင့် အာရှုရိယံဘုရင်စာရင်းနှစ်ခုစလုံးတွင် ဖော်ပြထားသည်။ သို့သော် ပတိုလမီတွင် ဤနေရာတွင် ၂ နှစ်အင်တာရက်ဂနမ်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ဆန်နာချရစ်ဘ်သည် ဘေဘီလုံမြို့ကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည့်အတွက် ၎င်း၏ နာမည်ကို ဘုရင်စာရင်းအချို့တွင် ဖယ်ထုတ်ခံရပြီး၊ ပတိုလမီ၏ သတင်းရင်းမြစ်တွင် ထိုနှစ် ၂ နှစ်အတွက် ဘုရင်မရှိဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဘယ်လ်-အီဘနီ (ပတိုလမီတွင် ဘီလစ်ဘ်) ကို ဘေဘီလုံတွင် ခန့်အပ်ခံရသည်အထိ၊ ဆန်နာချရစ်ဘ်၏ နောက်ဆုံး ၈ နှစ်အတွက်လည်း ဘုရင်မရှိဟု ပတိုလမီတွင် ဖော်ပြထားသည်။

Two years after Naphar-ilu the limmu list notes the accession of Shalmaneser (V), and then the Assyrian king list attests the 1st of Shulmânu-asharêd V after the 18 years of Tiglath-pileser III. If the accession year of Shalmaneser V, the death year of Tiglath-pileser, is the same as the death year of Pulu, or the 5th of the 5 years assigned to Ukinzer and Pulu (or Chinzer and Porus), then Shalmaneser came to the throne in the year 21 of the canon, or 727/26 b.c., and the 5 years of Shalmaneser correspond to the 5 years of Ululaia, or Iloulaius, king of Babylon. Thus Shalmaneser seems also to have had a different name as king of Babylon. At the end of Shalmaneser’s reign the Chaldean leader Marduk-apal-iddin (Ptolemy’s Mardokempad) took Babylon and held it for 12 years. This was the Biblical Merodach-baladan. His rule in Babylon parallels the reign of Shalmaneser’s successor, Sharru-ukîn, or Sargon II (called Arkean by Ptolemy from the Assyrian arqu meaning “second”). After 12 years Merodach-baladan was driven out by Sargon, who “took the hand of Bel” and in 709 b.c. began his five-year rule as king of Babylon. This was the year of Mannu-kî-Ashshur-le’i, in the canon year corresponding to 709 b.c. Also, several cuneiform tablets independently corroborate Sargon’s 13th through 16th years of rule over Assyria as his years 1 through 4 in Babylon. The limmu list notes the accession of Sennacherib (Sin-ahhê-rîba), and then his first year is listed in both the Babylonian and the Assyrian king lists. Ptolemy, however, has a 2-year interregnum here; evidently because the memory of Sennacherib’s destroying the city of Babylon resulted in the dropping out of his name in some king lists. Consequently Ptolemy’s source must have named no king for those 2 years, until Bêl-ibni (Bilib) was placed over Babylon, and none for Sennacherib’s last 8 years, where Ptolemy again has an interregnum.

 

ဤပတိုလမီ၏ ကဲနွန်နှင့် လင်မူစာရင်းများအကြား တိကျသော ထပ်နေမှုများသည် ဤစာရင်းနှစ်ခုသည် စစ်မှန်စွာ ထပ်နေကြောင်း ပြသပြီး၊ ထို့ကြောင့် လင်မူစာရင်း၏ နှစ်များကို ကဲနွန်နှစ်များနှင့် တူညီသော ဘီစီ နှစ်များဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဤအာရှုရိယံစာရင်းကို ဤအချိန်မှ နောက်ပြန်အသုံးပြုနိုင်ပြီး၊ ၎င်းသည် ပြည့်စုံသရွေ့ ချိန်ကိုက်မှုအဆင့်အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။

This series of exact parallels between the Canon of Ptolemy and the limmu lists demonstrates that this is a genuine overlap of the two lists, and therefore that these years of the limmu list may be assigned the same b.c. dates as the corresponding canon years. The Assyrian list, thus fixed, can be used from this point back as a chronological scale, as far as it is complete.

 

ဘီစီ ၇၆၃ ၏ နေကြတ်ခြင်း

လင်မူစာရင်းသည် မည်သည့်အချိန်အထိ ပြည့်စုံသနည်း။ အတိတ်ကာလတွင် ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး အငြင်းပွားမှုများရှိခဲ့သည်။ ယုဒါနှင့် ဣသရေလမျိုးဆက်များကို ပြန်လည်ချိန်ညှိရန် အင်တာရက်ဂနမ်များကို အသုံးပြုသူများသည် လင်မူစာရင်းတွင် ပြတ်တောက်မှုများရှိသည်ဟု ယူဆခဲ့သော်လည်း၊ ပူးတွဲအုပ်ချုပ်မှုများကို အသုံးပြုသူများသည် ဟီဘရူးဘုရင်များနှင့် ၎င်းတို့၏ အာရှုရိယံခေတ်ပြိုင်များအကြား သဟဇာတဖြစ်မှုကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး စာရင်းတွင် ပြတ်တောက်မှုများမရှိဟု ယူဆသည်။ ပြည့်စုံမှုကို သက်သေပြရန် မဖြစ်နိုင်ပါ၊ အကြောင်းမှာ စာရင်းကို စစ်ဆေးရန် စုစုပေါင်းသို့မဟုတ် သိထားသော ကြားကာလများ မရှိသလို၊ သီးခြားအရင်းအမြစ်များဖြင့် အတည်ပြုထားသည့်နေရာများမှလွဲ၍ ဖြစ်သည်။ လက်ရှိစာရင်းသည် မူရင်းတစ်ခုတည်းကိုသာ မမှီခိုပါ။ ဤကာလအတွင်း ရှိထားသော တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းစာရင်းများစွာ ထပ်နေသည့်အချက်က ၎င်းသည် ဤနေရာတွင် ပြည့်စုံမှုမရှိဖွယ်ရှိသည်။ ပြတ်တောက်မှုများရှိသည်ဟု ယူဆသူများသည် ဤမိတ္တူများအားလုံးသည် မမှန်ကန်သော ပြည့်စုံမှုမရှိသည့် မူရင်းပုံစံတစ်ခုမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆရမည်။

The Eclipse of 763 B.C.—How far back is the limmu list complete? In the past this was disputed. Those who used interregna (see p. 140) to reconcile the Judah and Israel lines had to assume gaps in the limmu list, but those who used coregencies found harmony between the reigns of the Hebrew kings and their Assyrian contemporaries without assuming gaps in the list. There can be no proof of completeness, since there are no totals or known intervals against which to check the names except where they are corroborated by independent sources. The present list does not depend on merely one original. The fact that several of the various extant partial lists overlap during this period, makes it relatively unlikely that the list is incomplete here. Those who hold that there are gaps must assume that all these copies came from an older erroneous archetype that was incomplete.

 

စစ်ဆေးရန်အချက်တစ်ခုမှာ ဘူရ်-ဆာဂါလီ (စာလုံးပေါင်းအမျိုးမျိုးရှိ) ၏ နှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတွင် ဆီမာနူး (ဆီဗန်) လတွင် နေကြတ်ခြင်းဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ အစပိုင်းတွင် ဤဖြစ်ရပ်၏ ရက်စွဲနှင့်ပတ်သက်၍ အမြင်ကွဲပြားမှုများရှိခဲ့ပြီး၊ ဘီစီ ၈၀၉၊ ၇၉၁၊ နှင့် ၇၆၃ တို့တွင် ဆီဗန်လတွင် နေကြတ်ခြင်းများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သို့သော် ဘီစီ ၇၆၃ သည် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ယေဘုယျလက်ခံထားသည်- ၎င်းသည် အခြားနှစ်ခုနှင့်မတူဘဲ ပြည့်စုံသောနေကြတ်ခြင်းဖြစ်သည်၊ ၎င်းသည် နိုင်နီဗဲမြို့အနီးတွင် မြင်တွေ့ခဲ့ရပြီး၊ ထို့ကြောင့် ထိုကာလ၏ အထင်ရှားဆုံး နေကြတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင်၊ ပတိုလမီ၏ ကဲနွန်နှင့် ခိုင်မာစွာ ချိတ်ဆက်ထားသော ရှိထားသော အီပိုနင်စာရင်းသည် ဘူရ်-ဆာဂါလီ၏ နှစ်ကို ဘီစီ ၇၆၃ တွင် အတိအကျထားရှိပြီး၊ ၎င်းသည် ဆီဗန်လတွင် ရက်စွဲတပ်နိုင်သော နေကြတ်ခြင်းဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အနီးဆုံးနှင့် ဖြစ်နိုင်ခြေအများဆုံးနှစ်ဖြစ်သည်။ ဤအချက်သည် သေချာသော ရက်စွဲသတ်မှတ်မှုကာလမှ ၃၀ နှစ်သာလှမ်းသောကြောင့်၊ စာရင်းသည် အနည်းဆုံး ဤအချိန်အထိ မှန်ကန်သည်ဟု ယူဆရန် အကြောင်းပြချက်ရှိသည်။ သို့သော် ဘီစီ ၇၆၃ မတိုင်မီကာလတွင်၊ ဤသို့သော စစ်ဆေးရန်အချက်မရှိသလို၊ စာရင်း၏ အစောပိုင်းအပိုင်းတွင် ပြတ်တောက်မှုများ ဖြစ်နိုင်ခြေပိုများသော်လည်း၊ ရှလ်မနီဆာ ၃ အထိ စာရင်း၏ ပြည့်စုံမှုကို သံသယဝင်ရန် တိကျသော အကြောင်းမရှိပါ။ ဤနေရာတွင် အာရှုရိယံနှင့် ဟီဘရူးဘုရင်များအကြား အစောဆုံး ချိန်ကိုက်မှုကို တွေ့ရှိရသည်။

A check point is the year of Bur-sagale (a name variously spelled), in which an eclipse of the sun is mentioned as taking place in the month of Simanu (Sivan). Originally there was difference of opinion as to the date of this event, for there were solar eclipses in that part of the world that could have been dated in Sivan in the years 809, 791, and 763 b.c. But the one in 763 is generally accepted today for several reasons: It was, unlike the other two, a total eclipse; it was visible nearest to Nineveh, and therefore would be the most spectacular eclipse of the period; but further, the extant eponym list, anchored firmly to the b.c. dating of the Canon of Ptolemy, places the year of Bur-sagale precisely in 763 b.c., the nearest and most likely year in which there was an actual eclipse at a time that can be dated in the month Sivan. Since this point is only 30 years away from the period of certain dating, it seems reasonable to assume that the list is correct at least this far back, and that the dating of the synchronisms between the Hebrew kings and Tiglath-pileser cannot be moved very far from the present dating of the Assyrian reigns. Back of 763, however, there is no such check point, and the possibility of gaps in the earlier portion is greater, yet there is no definite reason to doubt the completeness of the list as far back as Shalmaneser III, where we find the earliest synchronism between Assyrian and Hebrew reigns.

 

ဟီဘရူး၊ အာရှုရိယံ၊ နှင့် ဘေဘီလုံဘုရင်များအကြား ချိန်ကိုက်မှုများ

အာရှုရိယံ လင်မူစာရင်းကို ဟီဘရူးဘုရင်များခွဲထွက်နေသော ကာလတွင် အာရှုရိယံဘုရင်များနှင့် ချိန်ကိုက်မှုအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ပါက၊ ၎င်းကို အာရှုရိယံဘုရင်များနှင့် ချိန်ကိုက်ထားသည့် ဟီဘရူးဘုရင်မျိုးဆက်များကို ရက်စွဲတပ်ရန်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ယုဒါ၏ နောက်ဆုံးဘုရင်မျိုးဆက်များကို နီဗုခဒ်နီဇာ၏ အုပ်ချုပ်မှုဖြင့် ရက်စွဲတပ်နိုင်သလိုပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဟီဘရူးဘုရင်များနှင့် အာရှုရိယံနှင့် ဘေဘီလုံဘုရင်များအကြား ချိန်ကိုက်မှုများကို အပိုင်း VII တွင် ဆွေးနွေးရမည်။

Synchronisms Between Hebrew, Assyrian, and Babylonian Kings.— If then the Assyrian limmu list can be used to date the reigns of the Assyrian kings contemporary with the divided Hebrew kingdoms, it can also be used to date the Hebrew reigns wherever they are synchronized with Assyrian kings, just as the last reigns of Judah can be dated by Nebuchadnezzar’s reign. The synchronisms between Hebrew kings and those of Assyria and Babylonia must therefore be discussed under Sec. VII.

 

 

ဟီးဗရူးဘုရင်များ၏ ဘီစီ ခုနှစ်များဖြင့် ချိန်တွဲခြင်း

ဟီးဗရူးဘုရင်များနှင့် အီဂျစ်ဖာရိုဘုရင်များအကြား ဆက်သွယ်မှုများ
အစောဆုံး နိုင်ငံခြားဘုရင်တစ်ဦးနှင့် ဣသရေလ သို့မဟုတ် ယုဒဘုရင်တစ်ဦးနှင့် ဆက်စပ်မှုအား ဖော်ပြထားသည်မှာ ရှိရှတ် (အီဂျစ်အမည် ရှေရှောင့်) ဖြစ်ပြီး၊ သူသည် ယုဒဘုရင် ရဟောဗောင်၏ ပဉ္စမနှစ်တွင် ယုဒပြည်ကို ကျူးကျော်ခဲ့သည် (၁ ဘုရင်ခံ ၁၄:၂၅, ၂၆; ၂ ရာဇဝင်ချုပ် ၁၂:၂–၉)။ သို့သော် ဤအချက်အလက်သည် ရဟောဗောင်၏ ပဉ္စမနှစ်ကို တိကျစွာ ချိန်ဆရန် မကူညီပါ၊ အကြောင်းမှာ နှစ်ဆယ့်နှစ်ခုမြောက် မင်းဆက်၏ ခုနှစ်အချိန်ကာလသည် တိကျစွာ မသိရှိရသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ရှေရှောင့်သည် ဘီစီ ၉၅၀ ဝန်းကျင်တွင် အုပ်ချုပ်မှု စတင်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ နောက်ထပ်ဖော်ပြထားသည့် ဆက်သွယ်မှုမှာ ဣသရေလဘုရင် ဟိုရှေယှရင်းနှင့် “အီဂျစ်ဘုရင် ဆို” (၂ ဘုရင်ခံ ၁၇:၄) ဖြစ်သော်လည်း တိကျသောရက်စွဲကို ဖော်ပြရန် အချက်အလက် မရှိပါ။ ဤဖာရိုနှစ်ပါးနှင့် ပတ်သက်သော အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို စာမျက်နှာ ၅၀, ၅၂ တွင် ကြည့်ပါ။ တတိယဆက်သွယ်မှုမှာ “အီသီယိုးပီးယားဘုရင် တိရှဟတ” နှင့် ဟိဇကိယှရင်း (စာမျက်နှာ ၅၃, ၆၄, ၁၆၀ ကို ကြည့်ပါ)။

VII. The

B.C. Dating of the Hebrew Kings

Contacts Between Hebrew Kings and Egyptian Pharaohs.—The earliest mention of a foreign king in connection with a ruler of Israel or Judah is that of Shishak (Egyptian, Sheshonk), who invaded Judah in the 5th year of Rehoboam of Judah (1 Kings 14:25, 26; 2 Chron. 12:2–9). But this information does not help to locate the 5th year of Rehoboam, because the chronology of the Twenty-second Dynasty is not exactly known. Sheshonk is believed to have begun his reign about 950 b.c. The next contact mentioned is that of “So king of Egypt” with Hoshea of Israel (2 Kings 17:4), but again there is no information to establish any exact date. On these two pharaohs, see pp. 50, 52. A third contact is that of “Tirhakah king of Ethiopia” and Hezekiah (see pp. 53, 64, 160).

 

ဟီးဗရူးနှင့် အာရှုရိယဘုရင်များအကြား တပြိုင်နက်ဖြစ်ရပ်များ

ဣသရေလနှင့် အာရှုရိယဘုရင်များအကြား အစောဆုံး တပြိုင်နက်ဖြစ်ရပ်များသည် သမ္မာကျမ်းစာမှ မဟုတ်ဘဲ၊ ရှလ္မနေဇာ တတိယ၏ နှစ်ပေါင်းစဉ်မှတ်တမ်းများမှ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သူ၏ အုပ်ချုပ်မှု၏ ဆဋ္ဌမနှစ်နှင့် ဆယ့်ရှစ်နှစ်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ပထမဖြစ်ရပ်မှာ လိမမု စာရင်းတွင် ဒိုင်ယန်-အရှရှုရ် အမည်ရှိသည့် နှစ်ဖြစ်သည်။ လိမမု စာရင်း၏ မှတ်စုထားသော ပုံစံတွင် ရှလ္မနေဇာသည် ထီးနန်းတက်သည့် နှစ်ပြီးနောက် ဆဋ္ဌမနှစ်တွင် ဒိုင်ယန်-အရှရှုရ်ကို ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ပြင် နှစ်ပေါင်းစဉ်မှတ်တမ်းအချို့တွင် ဤစစ်ဆင်ရေးကို ရှလ္မနေဇာ၏ ဆဋ္ဌမနှစ်တွင် သတ်မှတ်ထားသည်။ ရှလ္မနေဇာ၏ “မွနိုလစ်ရုပ်ကြွင်းစာ” တွင် ဒိုင်ယန်-အရှရှုရ်၏ နှစ်တွင် အာရှုရိယတပ်များသည် အနောက်ဘက်သို့ စစ်ဆင်ရေးထွက်ခဲ့ပြီး၊ ဆီးရီးယားနိုင်ငံ ကာကာတွင် ဒမတ်စကပ်မြို့၏ ဘန်ဟာဒဒ်နှင့် အဟပ်ဘု မတ်ဆီရီလာ (“ဣသရေလပြည်၏ အဟပ်”) ပါဝင်သော ခုခံရေးမဟာမိတ်တစ်ခုနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ဆယ့်နှစ်နှစ်အကြာတွင်၊ သူ၏ ဆယ့်ရှစ်နှစ်မြောက်နှစ်တွင် အနောက်ဘက်သို့ နောက်ထပ်စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုတွင်၊ သူသည် ဒမတ်စကပ်မြို့၏ ဟာဇဲလ်နှင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး၊ အဲယာအု မာရ်ဟုမ်ရီ (“အုမ်ရီပြည်၏ ယေဟု” သို့မဟုတ် ဣသရေလ) ထံမှ ခံယူချက်များ ရရှိခဲ့သည်။ ရှလ္မနေဇာ၏ အနက်ရောင်အိုဘလစ်ရုပ်တုတွင် ယေဟုသည် သူ့ရှေ့တွင် ဦးညွှတ်ပြီး ခံယူချက်များ ပေးအပ်နေသည့် ရုပ်ကြွင်းပုံတစ်ခု ပြထားသည်။ ဤနှစ်နှစ်ကို ယခုအခါ ဘီစီ ၈၅၃ နှင့် ၈၄၁ တွင် သတ်မှတ်ထားသည်။ (ဘီစီ ၈၅၄ နှင့် ၈၄၂ ရက်စွဲများကို လိမမု စာရင်းတစ်ခုတည်းအပေါ် အခြေခံထားသော ယခင်သုတေသီများက သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း၊ အခြားစာရင်းအားလုံးက ၎င်းကို ဆန့်ကျင်သည်။)

Synchronisms Between Hebrew and Assyrian Kings.—The earliest synchronisms between Israelite and Assyrian kings do not come from the Bible, but from the annals of Shalmaneser III, in the 6th and 18th years of his reign. The first of these was the year assigned in the limmu list to Daiân-Ashshur. Not only does the annotated form of the limmu list give the name of Daiân-Ashshur in the 6th year after the one in which Shalmaneser is noted as taking his seat on the throne, but also some forms of the annals date this campaign in the 6th year of the reign. Shalmaneser’s “Monolith Inscription” records that in the year of Daiân-Ashshur the Assyrian forces went on a western campaign and at Qarqar in Syria met a defensive coalition that included Benhadad of Damascus and Ahabbu mat Sir’ila, or “Ahab of the land of Israel.” Twelve years later, on another expedition to the west, in his 18th year, he fought Hazael of Damascus, and received tribute from Iaua mâr Humri (“Jehu, son of Omri,” that is, of the land of Omri, or Israel). Shalmaneser’s Black Obelisk shows a relief of Jehu bowing before him, presenting tribute. These two years are now placed in 853 and 841 b.c., respectively. (The dates 854 and 842, based by older authorities on a single limmu list, are contradicted by all other lists.)

 

ဤနှစ်နှစ်သည် အဟပ်၏ နောက်ဆုံးနှစ်နှင့် ယေဟု၏ ပထမနှစ်ဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့အကြား အာဟာဇီယှရင်း (၂ နှစ်) နှင့် ယောရံ (၁၂ နှစ်) ၏ အုပ်ချုပ်မှု နှစ်ခုရှိပြီး၊ တစ်နှစ်ထပ်နေသော မတည်နှစ်ရေတွက်နည်းဖြင့် စုစုပေါင်း ၁၂ နှစ်ရှိသည်။

These two years were the last of Ahab and the first of Jehu, since there are two intervening reigns (Ahaziah, 2 years, and Joram, 12 years) totaling 12 regnal years by the non-accession-year reckoning with its overlap of one year for each reign:

 

အဟပ်မှ ယေဟုအထိ ဆယ့်နှစ်နှစ်
အာဟာဇီယှရင်းနှင့် ယောရံ (ယောရံ) တို့သည် ၁၄ နှစ်အုပ်ချုပ်မှုဖြင့် ကြားဝင်သည်။
ရှလ္မနေဇာ တတိယ၏ ဘီစီ ခုနှစ်သတ်မှတ်ချက်သည် လိမမု စာရင်းဖြင့် တည်ထောင်ထားပုံရပြီး၊ အဟပ်၊ အာဟာဇီယှရင်း၊ ယောရံ၊ ယေဟုတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုများနှင့် ယုဒပြည်၏ အာဟာဇီယှရင်း၏ တစ်နှစ်အုပ်ချုပ်မှု ပြီးဆုံးသည့် ယောရံ၏ ဆယ့်နှစ်နှစ်မြောက်နှစ် ဆယ့်ရှစ်နှစ်မြောက်နှစ်တို့သည် ရှလ္မနေဇာ၏ အုပ်ချုပ်မှုနှင့် တပြိုင်နက်ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ အချက်အလက်များ မှန်ကန်သရွေ့၊ ဟီးဗရူးဘုရင်နှစ်မျိုးလုံး၏ ပုံစံတစ်ခုလုံးကို ဘီစီ ခုနှစ်စကေးဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဤရှလ္မနေဇာ တပြိုင်နက်ဖြစ်ရပ်မှ ဆိုလမွန်၏ စတုတ္ထနှစ်၊ ထွက်မြောက်ရာမှ ၄၈၀ နှစ်မြောက်ကို ဘီစီ ၉၆၇/၆၆ တွင်ထားပြီး၊ သူ၏ ၄၀ နှစ်မြောက်နှစ်၊ ခွဲထွက်မှုဖြစ်ပေါ်သည့် နှစ်ကို ဘီစီ ၉၃၁/၃၀ တွင် ထားသည်။

Twelve Years From Ahab to Jehu

 

Ahaziah and Jehoram (Joram) intervene with 14 regnal years

Since the b.c. dating of Shalmaneser III seems to be established by the limmu list, the reigns of Ahab, Ahaziah, Joram, and Jehu of Israel are similarly established, also that of the contemporary Ahaziah of Judah, whose brief reign of one year ended in the 12th year of Joram of Israel, that is, the 18th of Shalmaneser. Insofar as our data are correct, the whole pattern of the two lines of Hebrew kings can be dated in the b.c. scale. It is from this Shalmaneser synchronism that the b.c. date for Solomon’s 4th year, the 480th from the Exodus, is placed at 967/66 b.c., and his 40th year, in which the division came, in 931/30.

 

ဣသရေလ၏ ယောရှသည် အာဒဒ်-နိရရီ တတိယမှ ဖော်ပြထားသည့် အဲယာဆု ဖြစ်နိုင်သည်။ ပူလ်အား တစ်ဂလပ်-ပီလီဆာ အဖြစ် စာမျက်နှာ ၁၅၆၊ မှတ်စု တွင် ကြည့်ပါ။ “သူ” ဟူသော တစ်ကိုယ်ရေနာမ်စားကို အချို့က ညွှန်ပြသည်ဟု ယူဆသည်။

Jehoash of Israel is probably the Ia’asu mentioned by Adad-nirari III of Assyria. On Pul as Tiglath-pileser, see p. 156, note . The use of the singular pronoun “he” is held by some to indicate that Pul

 

ရှလ္မနေဇာ ပဉ္စမသည် ဟိုရှေယှရင်၏ နဝမနှစ်နှင့် ဟိဇကိယှရင်း၏ ဆဋ္ဌမနှစ်တွင် (၂ ဘုရင်ခံ ၁၇:၃, ၄; ၂ ဘုရင်ခံ ၁၈:၉, ၁၀) “သုံးနှစ်ကုန်ဆုံး” (ရေတွက်နည်းအပါအဝင်၊ စာမျက်နှာ ၁၃၆ ကို ကြည့်ပါ) တွင် ဆမာရိယမြို့ကို ဝိုင်းထားခဲ့သည်။ ဆာဂွန် ဒုတိယသည် သူ၏ နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် ဆမာရိယမြို့ကို သူ၏ အုပ်ချုပ်မှု အစောပိုင်းတွင် သိမ်းယူခဲ့သည်ဟု အခိုင်အမာဆိုခဲ့သောကြောင့်၊ အချို့က ဆမာရိယမြို့သည် ရှလ္မနေဇာ၏ သေဆုံးပြီးနောက် သို့မဟုတ် ဆာဂွန်သည် သူ၏ ထီးနန်းတက်ရောက်မှုမတိုင်မီ မြို့ကို သိမ်းယူခဲ့သည့် ဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်သည်ဟု ထင်မှတ်ကြသည်။ သို့သော် အာရှုရိယဘုရင်တစ်ဦး၏ နှစ်ပေါင်းစဉ်မှတ်တမ်း၏ နောက်ပိုင်းထုတ်ဝေမှုများတွင်သာ ပြုလုပ်ထားသော ဝါကြွားသော အခိုင်အမာပြောဆိုမှုသည် သံသယဖြစ်စရာဖြစ်သည်။ ဗာဗုလုန်ရာဇဝင်တွင် ရှလ္မနေဇာ ပဉ္စမနှင့်ပတ်သက်ပြီး မှတ်တမ်းတင်ထားသော တစ်ခုတည်းသော ဖြစ်ရပ်မှာ မြို့တစ်မြို့ကို သိမ်းယူခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အမည်ကို ရှမာရဲအင် (ရှဗာရဲအင် မဟုတ်ပါ) ဟု ဖတ်ရှုပါက၊ ၎င်းသည် ဆမာရိယမြို့သည် ရှလ္မနေဇာ၏ အုပ်ချုပ်မှု နိဂုံးမတိုင်မီ ဘီစီ ၇၂၃/၂၂ တွင် သိမ်းပိုက်ခံရသည်ဟု ညွှန်ပြသည်။

Shalmaneser V besieged Samaria which fell “at the end of three years” (inclusive, see p. 136) in the 9th year of Hoshea and the 6th of Hezekiah (2 Kings 17:3, 4; 2 Kings 18:9, 10). Since Sargon II in his later years claimed to have taken Samaria early in his reign, some have thought that the city fell after the death of Shalmaneser, or else that Sargon was the general who actually captured the city just before his accession. But an Assyrian king’s vainglorious claim made only in the late editions of his annals incurs suspicion. The one event recorded of Shalmaneser V in the Babylonian Chronicle is the conquest of a city; if its name is to be read as Shamara’in (not Shabara’in), this would indicate that Samaria fell just before the end of Shalmaneser’s reign, in 723/22 b.c.

 

အာရှုရိယနှင့် ယုဒပြည်အကြား နောက်ဆုံးသမ္မာကျမ်းဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်မှုမှာ ဟိဇကိယှရင်းနှင့် ဆင်နာခရစ်အကြားဖြစ်သည် (သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင် အာရှဒ္ဒွန်၏ နှစ်ပေါင်းစဉ်မှတ်တမ်းများတွင် မနာရှဲကို မီနာဆီ အဖြစ်ဖော်ပြထားပြီး၊ အာရှုရ်ဗာနိပေါလ်လည်း သူ့ကို “ယောဒီ၏ မင်ဆီ” အဖြစ် ရည်ညွှန်းသည်)။ ဆင်နာခရစ်သည် ဟိဇကိယှရင်း၏ ဆယ့်လေးနှစ်မြောက်နှစ်တွင် အနောက်ဘက်သို့ ကျူးကျော်ခဲ့သော်လည်း ယေရုဆလင်မြို့ကို မသိမ်းယူခဲ့ပါ (၂ ဘုရင်ခံ ၁၈:၁၃)။ ၎င်းသည် အာရှုရိယ နှစ်ပေါင်းစဉ်မှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသော ဆင်နာခရစ်၏ “တတိယစစ်ဆင်ရေး” ဖြစ်ပုံရသည်။ ရှလ္မနေဇာ ပဉ္စမသည် ဟိဇကိယှရင်း၏ စတုတ္ထနှစ်တွင် ဆမာရိယမြို့ကို တက်လာခဲ့ပြီး၊ ဆင်နာခရစ်သည် ဟိဇကိယှရင်း၏ ဆယ့်လေးနှစ်မြောက်နှစ်တွင် ယုဒပြည်ကို ကျူးကျော်ခဲ့သည်ဟူသော ထုတ်ပြန်ချက်နှစ်ခု (၂ ဘုရင်ခံ ၁၈:၉, ၁၃) သည် အာရှုရိယမှတ်တမ်းများတွင် ဆာဂွန် ဒုတိယ၏ ၁၇ နှစ်အုပ်ချုပ်မှုကာလ ကြားဖြတ်နေသော်လည်း ပထမအကြည့်တွင် ထင်ရသည့်အတိုင်း မဆန့်ကျင်ပါ။ ဤကာလသည် ဟိဇကိယှရင်း၏ တွဲဖက်အုပ်ချုပ်မှုအတွက် ခိုင်မာသော ညွှန်ပြချက်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရှလ္မနေဇာ၏ ကျူးကျော်မှုကို တွဲဖက်အုပ်ချုပ်မှု၏ စတုတ္ထနှစ်တွင်နှင့် ဆင်နာခရစ်၏ ကျူးကျော်မှုကို တစ်ဦးတည်းအုပ်ချုပ်မှု၏ ဆယ့်လေးနှစ်မြောက်နှစ်တွင် ထားမည်ဖြစ်သည်။

The last Biblical reference to contact between Assyria and Judah is that between Hezekiah and Sennacherib (although later Esarhaddon’s annals mention Manasseh as Menasi, and Ashurbanipal likewise refers to him as “Minsie” of “Iaudi”). Sennacherib invaded the west in the 14th year of Hezekiah (2 Kings 18:13) but did not take Jerusalem. This is evidently Sennacherib’s “third campaign” mentioned in the Assyrian annals. The two statements that Shalmaneser (V) came against Samaria in the 4th year of Hezekiah and that Sennacherib invaded Judah in the 14th year of the same king (2 Kings 18:9, 13) do not, as might appear at first glance, conflict with the Assyrian records of the intervening 17-year reign of Sargon II. This interval is a strong indication of a coregency for Hezekiah; it would put Shalmaneser’s invasion in the 4th year of the coregency and Sennacherib’s in the 14th year of the sole reign.

 

အချို့ဝေဖန်သူများသည် ဆင်နာခရစ်၏ ယုဒပြည်အပေါ် တစ်ကြိမ်သာ တိုက်ခိုက်မှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသော်လည်း၊ သမ္မာကျမ်းဇာတ်ကြောင်းသည် ဟိဇကိယှရင်း၏ အုပ်ချုပ်မှု နောက်ပိုင်းတွင် ဒုတိယကျူးကျော်မှုတစ်ခုကို ခွင့်ပြုသည့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှုကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စေသည် (စာမျက်နှာ ၆၄, ၈၇ ကို ကြည့်ပါ)။ ဒုတိယစစ်ဆင်ရေးကို ယုံကြည်သော ဝေဖန်သူများသည် သမ္မာကျမ်းဇာတ်ကြောင်း၏ အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်သည့် နေရာတွင် ကွဲပြားစွာ ယူဆကြသည်။ သို့သော်၊ “အီသီယိုးပီးယားဘုရင် တိရှဟတ [အီဂျစ်အမည် တဟာကာ]” (၂ ဘုရင်ခံ ၁၉:၉) သည် ဤအချိန်တွင် ဆင်နာခရစ်ကို ခြိမ်းခြောက်နေသည်ဟု ဖော်ပြခြင်းသည် ဟိဇကိယှရင်း၏ အုပ်ချုပ်မှု နိဂုံးနီးကာလတွင် ဖြစ်ပုံရသည်၊ အကြောင်းမှာ နူဘီယန် သို့မဟုတ် “အီသီယိုးပီးယား” ဖြစ်သော အီဂျစ်၏ နှစ်ဆယ့်ငါးခုမြောက် မင်းဆက်၏ ဘုရင် တဟာကာသည် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော သက်သေအထောက်အထားများအရ ဘီစီ ၆၉၀ ဝန်းကျင်တွင် အသက် ၂၀ တွင် အုပ်ချုပ်မှု စတင်ခဲ့သည် (စာမျက်နှာ ၅၃ ကို ကြည့်ပါ)။ ၎င်းသည် ဟိဇကိယှရင်း၏ ၂၉ နှစ်တစ်ဦးတည်းအုပ်ချုပ်မှု၏ နိဂုံးမှ အနည်းငယ်သော နှစ်များအတွင်း ဖြစ်လိမ့်မည် (PK ၃၃၉ ကို ကြည့်ပါ)။ ထို့ကြောင့် ရှလ္မနေဇာ ပဉ္စမနှင့် အီဂျစ်၏ တဟာကာ၏ ခန့်မှန်းရက်စွဲများသည် ဟိဇကိယှရင်းအတွက် ၂၉ နှစ်နှင့် တွဲဖက်အုပ်ချုပ်မှုကို ထောက်ခံသည်။

Although some commentators take account of only one attack on Judah by Sennacherib, the Bible narrative lends itself also to the interpretation that allows for a second invasion late in Hezekiah’s reign (see pp. 64, 87). Commentators who believe in a second campaign differ as to where the Biblical narrative makes the transition. However, the mention of “Tirhakah [Egyptian, Taharka] king of Ethiopia” (2 Kings 19:9) as threatening Sennacherib at this time seems to refer to a time near the end of Hezekiah’s reign, for Taharka, a king of the Twenty-fifth Dynasty of Egypt, which was Nubian, or “Ethiopian,” began to reign approximately 690 b.c. at the age of 20 (see p. 53), according to present evidence that was published in 1949. This would have been within a very few years of the end of Hezekiah’s 29 years of sole reign (see PK 339). Thus the known date of Shalmaneser V and the approximate dating of Taharka of Egypt combine to favor the view of 29 years plus a coregency for Hezekiah.

 

ယုဒဘုရင်များနှင့် ဗာဗုလုန်ဘုရင်များအကြား တပြိုင်နက်ဖြစ်ရပ်များ

ယုဒပြည်၏ နောက်ဆုံးအုပ်ချုပ်မှုများသည် နဗုခဒ်နတ်ဇာ၏ အုပ်ချုပ်မှု (သူ၏ ၃၇ နှစ်မြောက်နှစ်သည် နက္ခတ္တဗေဒအရ သတ်မှတ်ထားသည်) နှင့် တပြိုင်နက်ဖြစ်ပြီး၊ ထို့ကြောင့် ဘီစီ ခုနှစ်များဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့ကို အောက်ပါဇယားတွင် ဖော်ပြထားသည်။

Synchronisms Between Kings of Judah and of Babylon.—The final reigns of Judah synchronize with the reign of Nebuchadnezzar (whose 37th year is astronomically fixed), and thus can be given b.c. dates. These may be tabulated:

 နဗုခဒ်နတ်ဇာ၏ ဗာဗုလုန်နှစ်များ၊ ဘီစီ

ဗာဗုလုန်နှစ်

ဘီစီ

ယုဒဘုရင်များ၏ နှစ်များ (ဆောင်းဦးမှ ဆောင်းဦးသို့)၊ ဘီစီ

မှတ်စု

ကျမ်းချက်

၁

၆၀၄/၀၃

ယဟောယဂိမ်၏ ၄ နှစ်မြောက် ၆၀၅/၀၄

ယောရှိယှရင်း၏ ၁၃ နှစ်မြောက်မှ ၂၃ နှစ်မြောက်

ယေရမိ ၂၅:၁, ၃

၈

၅၉၇/၉၆

ယဟောယချင်၏ ပြည်နှင်ဒဏ် ၅၉၇၊ အုပ်ချုပ်မှု ၅၉၈/၉၇

၂ ဘုရင်ခံ ၂၄:၈, ၁၂

၁၈

၅၈၇/၈၆

ဇိဒကိယှရင်း၏ ၁၀ နှစ်မြောက် ၅၈၈/၈၇

ယေရမိ ၃၂:၁

၁၉

၅၈၆/၈၅

ဇိဒကိယှရင်း၏ ၁၁ နှစ်မြောက် ၅၈၇/၈၆၊ မြို့သိမ်းခံရ ၅၈၆

၂ ဘုရင်ခံ ၂၅:၂-၈; ယေရမိ ၅၂:၅, ၁၂

 

Babylonian Years of Nebuchadnezzar, B. C.

 

 

 

Yrs. of Kings of Judah (fall–to–fall), B.C.

 

Notation

 

Text

 

  1st

 

604/03

 

4th Jehoiakim 605/04

 

23d from 13th [of Josiah

 

Jer. 25:1, 3

 

  8th

 

597/96

 

Deportation of Jehoiachin 597

 

Reign, 598/97

 

2 Kings 24:8, 12

 

18th

 

587/86

 

10th Zedekiah 588/87

 

 

 

Jer. 32:1

 

19th

 

586/85

 

11th Zedekiah 587/86

 

City falls, 586

 

2 Kings 25:2-8; Jer. 52:5, 12

 

 

 

ဤရက်စွဲများသည် ယဟောယဂိမ်၏ ၄ နှစ်မြောက်နှစ်ကို နဗုခဒ်နတ်ဇာ၏ ၁ နှစ်မြောက်နှစ်နှင့် ချိန်ညှိထားပြီး၊ ယဟောယချင်၏ ပြည်နှင်ဒဏ်ကို “နှစ်ပြီးဆုံးချိန်တွင်” (၂ ရာဇဝင်ချုပ် ၃၆:၁၀) နဗုခဒ်နတ်ဇာ၏ ၈ နှစ်မြောက်နှစ်နှင့်၊ ယေရုဆလင်မြို့၏ သိမ်းပိုက်ခံရမှုကို နဗုခဒ်နတ်ဇာ၏ ၁၉ နှစ်မြောက်နှစ်နှင့် ချိန်ညှိထားသည့် နောက်ဆုံးတွေ့ရှိချက်များနှင့် ကိုက်ညီသည်၊ အကယ်၍ ယုဒပြည်၏ ဆောင်းဦးမှ ဆောင်းဦးသို့ နှစ်ရေတွက်နည်းကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါက။

These dates agree with the most recent finds when Jehoiakim’s 4th year is aligned with Nebuchadnezzar’s 1st, Jehoiachin’s deportation “when the year was expired” (2 Chron. 36:10) with Nebuchadnezzar’s 8th year, and Jerusalem’s fall with the latter’s 19th, if the Jewish fall-to-fall year is taken into account.

 

ယဟောယချင်နှင့်အတူ ဗာဗုလုန်သို့ ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရသူ ဧဇကျေလသည် ဤပြည်နှင်ဒဏ်ကာလ၏ နှစ်များဖြင့် ဖြစ်ရပ်များကို မကြာခဏ ရက်စွဲသတ်မှတ်သည်၊ ဥပမာ-

Ezekiel, who was taken captive to Babylon with Jehoiachin, frequently dates events by years of this captivity, for example:

 

ဧဇကျေလ၏ ဝိုင်းထားမှုအိပ်မက်၊ ပြည်နှင်ဒဏ်ကာလ၏ ၉ နှစ်မြောက်—ဧဇကျေလ ၂၄:၁, ၂ (ဝိုင်းထားမှု စတင်သည့် ရက်စွဲအတူတူ—၂ ဘုရင်ခံ ၂၅:၁; ယေရမိ ၅၂:၄)။

Ezekiel’s vision of the siege, 9th yr. of captivity—Eze. 24:1, 2 (see the same

date for the beginning of the siege—2 Kings 25:1; Jer. 52:4).

News of the city’s fall reaches Ezekiel in 10th month, 12th year—Eze. 33:21

 

မြို့သိမ်းခံရမှု သတင်းသည် ၁၀ လမြောက်လ၊ ၁၂ နှစ်မြောက်တွင် ဧဇကျေလထံသို့ ရောက်ရှိသည်—ဧဇကျေလ ၃၃:၂၁ (ဇိဒကိယှရင်း၏ ၁၁ နှစ်မြောက်နှစ်၊ ၄ လမြောက်လတွင် မြို့သိမ်းခံရမှုနှင့် နဗုခဒ်နတ်ဇာ၏ ၁၉ နှစ်မြောက်နှစ်—ယေရမိ ၃၉:၂; ၅၂:၆–၁၄)။

(see fall of the city in 4th month of 11th year of Zedekiah and 19th year of Nebuchadnezzar—Jer. 39:2; 52:6–14).

 

ဧဇကျေလ၏ အိပ်မက်၊ ပြည်နှင်ဒဏ်ကာလ၏ ၂၅ နှစ်မြောက်၊ မြို့သိမ်းခံရပြီးနောက် ၁၄ နှစ်မြောက်—ဧဇကျေလ ၄၀:၁။

Ezekiel’s vision in the 25th year of the captivity, the 14th after the city was

smitten—Eze. 40:1.

 

ဤရက်စွဲများသည် ဧဇကျေလသည် ယဟောယချင်၏ ပြည်နှင်ဒဏ်နှစ်များကို နွေဦးမှစတင်ရေတွက်သလား၊ ဆောင်းဦးမှစတင်ရေတွက်သလား၊ သို့မဟုတ် သိမ်းယူခံရသည့် ရက်စွဲမှ နှစ်ပတ်လည်ရေတွက်နည်းဖြင့် ရေတွက်သလားဆိုသည်ကို မဆုံးဖြတ်ပေးပါ။ ဤရွေးချယ်စရာများနှင့် ယဟောယဂိမ်၏ ၄ နှစ်မြောက်နှစ်နှင့် နဗုခဒ်နတ်ဇာ၏ ၁ နှစ်မြောက်နှစ်တို့၏ ချိန်ညှိမှုအပေါ် ကွဲပြားသော အမြင်များသည် ဧဇကျေလ၏ ဝိုင်းထားမှုအိပ်မက်နှင့် မြို့သိမ်းခံရမှု သတင်းအတွက် ကွဲပြားသော ရက်စွဲများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

These dates do not determine whether Ezekiel computed the years of Jehoiachin’s captivity from the spring or fall, or by anniversary reckoning from date of capture. These alternatives, along with differing opinions on the alignment of the 4th year of Jehoiakim and the 1st of Nebuchadnezzar, result in different dates for Ezekiel’s vision of the siege, and the news of the city’s fall.

 

သို့သော် ဧဇကျေလ၏ ရေတွက်နည်းသည် ယဟောယချင်၏ ပြည်နှင်ဒဏ်ကာလဖြင့် ပေးထားသော နောက်ထပ်ရက်စွဲပုံစံတစ်ခုဖြစ်သည့်၊ ၃၇ နှစ်မြောက်နှစ်၏ ၁၂ လမြောက်လတွင် ပြည်နှင်ဒဏ်မှ လွတ်မြောက်ခြင်းကို မသက်ရောက်ပါ။ နဗုခဒ်နတ်ဇာ၏ ဆက်ခံသူ အမဲလ-မာဒုက်သည် သူ့ကို ဗာဗုလုန်ထောင်မှ “သူစတင်အုပ်ချုပ်သည့် နှစ်တွင်” (၂ ဘုရင်ခံ ၂၅:၂၇) သို့မဟုတ် “သူ၏ အုပ်ချုပ်မှု၏ ပထမနှစ်တွင်” (ယေရမိ ၅၂:၃၁; ပထမဟူသည့်စကားလုံးသည် ဖြည့်စွက်ထားသည်) လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ဤကျမ်းချက်နှစ်ခုသည် စာသားအရ “သူဘုရင်ဖြစ်လာသည့် နှစ်တွင်” (၂ ဘုရင်ခံ ၂၅:၂၇) နှင့် “သူ၏ ဘုရင်ခြင်းနှစ်တွင်” (ယေရမိ ၅၂:၃၁) ဟု ဖတ်ရသည်။ အချို့က အမဲလ-မာဒုက်၏ “ထိုနှစ်” သည် အာရဗီဘာသာနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက သူ၏ ၁ နှစ်မြောက်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် သူ၏ အုပ်ချုပ်မှု၏ တစ်ခုတည်းသော ပြည့်စုံသော ပြက္ခဒိန်နှစ်ဖြစ်ပြီး၊ သူသည် သူ၏ ၂ နှစ်မြောက်တွင် သေဆုံးခဲ့သည်။ အခြားသူများကမူ “သူအုပ်ချုပ်သည့် နှစ်တွင်” ဟူသည်မှာ သူစတင်အုပ်ချုပ်သည့် နှစ်ကို ဆိုလိုသည်ဟု ယူဆပြီး ၎င်းသည် သူ၏ ထီးနန်းတက်ရောက်နှစ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ အကယ်၍ ဘုရင်များနှင့် ယေရမိကျမ်းတွင် ယဟောယချင်၏ ပြည်နှင်ဒဏ်နှစ်များကို သူသိမ်းယူခံရသည့် ဆောင်းဦးမှ ဆောင်းဦးသို့ နှစ်ရေတွက်နည်းဖြင့် ရေတွက်ပါက၊ ၃၇ နှစ်မြောက်နှစ်၏ ၁၂ လမြောက်လသည် အမဲလ-မာဒုက်၏ ဗာဗုလုန်ထီးနန်းတက်ရောက်နှစ်ဖြစ်သည့် ဘီစီ ၅၆၁ နွေဦးတွင် ကျရောက်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ယုဒပြည်၏ ဆောင်းဦးမှ ဆောင်းဦးသို့ နှစ်ရေတွက်နည်းဖြင့် ၁ နှစ်မြောက်တွင် ဖြစ်မည်။ ဧဇကျေလ၏ ဗာဗုလုန်တွင် ရေတွက်နည်းသည် ယုဒပြည်နန်းတော်၏ နောက်ဆုံးနေ့များတွင် အသုံးပြုခဲ့သော ရေတွက်နည်းနှင့် တူညီကြောင်း မလိုအပ်ပါ။ ၎င်းသည် ရေတွက်နည်းများ ကွဲပြားမှု၏ ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော် ဤအချက်သည် ယုဒပြည်နိုင်ငံ၏ နိဂုံးရက်စွဲအပေါ် မသက်ရောက်ပါ။

Ezekiel’s reckoning, however, does not necessarily apply to another date formula given in terms of the captivity of Jehoiachin, the release of the captive king in the 12th month of the 37th year. Amel-Marduk, Nebuchadnezzar’s successor, took him from prison in Babylon “in the year that he began to reign” (2 Kings 25:27) or “in the first year of his reign” (Jer. 52:31; first being a supplied word). These two texts, respectively, read literally: “in the year when he was (or became) king” (2 Kings 25:27), and “in the year of his kingship” (Jer. 52:31). Some have considered “the year” of Amel-Marduk to be, on the analogy of the Arabic, his year 1, since it was the year—indeed, the only full calendar year—of his reign, for he died in his year 2. Others say that it means his accession year because “in the year that he reigned” may be taken to imply that in which he began to reign. If in Kings and Jeremiah the years of Jehoiachin’s captivity are counted inclusively from the fall-to-fall year in which he was taken, the 12th month of the 37th year falls in the Babylonian accession year of Amel-Marduk, in the spring of 561 b.c., which would be in year 1 as counted by Judah’s fall-to-fall year. It is not necessary to assume that Ezekiel’s reckoning in Babylon was the same as that used in Judah in the closing days of the monarchy. It could

be an example of differing reckonings. This point, however, has no effect on the date of the end of the kingdom of Judah.

 

ဟီးဗရူးဘုရင်များအား ဘီစီ ခုနှစ်များဖြင့် သတ်မှတ်ခြင်း

ထို့ကြောင့်၊ ကျွန်ုပ်တို့တွင် ဟီးဗရူးဘုရင်များ၏ အုပ်ချုပ်မှုပုံစံတစ်ခုရှိပြီး ၎င်းသည် အနည်းဆုံး နှိုင်းယှဉ်စွာ တသမတ်တည်းရှိပြီး ယာယီမှန်ကန်သည်ဟု ယူဆပါက၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ၎င်းပုံစံအပေါ် ဘီစီ ခုနှစ်စကေးကို ထပ်ဆင့်ထည့်သွင်းနိုင်ပြီး၊ နဗုခဒ်နတ်ဇာ၏ နှစ်များကို ၎င်း၏ ဘီစီ ညီမျှမှုများဖြင့် ယုဒပြည်၏ နောက်ဆုံးအုပ်ချုပ်မှုများနှင့် တပြိုင်နက်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်ပြီး၊ ထိုမှစတင်၍ နောက်ကြောင်းပြန်လှည့်နိုင်သည်။ ဟီးဗရူးဘုရင်များနှင့် အာရှုရိယအုပ်ချုပ်သူများအကြား အစောပိုင်းတပြိုင်နက်ဖြစ်ရပ်များကို လိမမု စာရင်းနှင့် ပ္တိုလမီ၏ ကျမ်းဂဏန်းများထပ်နေသည့် ကာလအတွင်း၊ သမ္မာကျမ်းဂဏန်းများကို ထိခိုက်မှုမပြုဘဲ ထည့်သွင်းနိုင်ပါက၊ အဟပ်နှင့် ယေဟုတို့နှင့် ရှလ္မနေဇာ တတိယ၏ ပိုစောသော ကာလကိုလည်း သဟဇာတဖြစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်ပါက၊ ဤကာလ၏ ခုနှစ်အချိန်ကာလ ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုသည် ကျိုးကြောင်းဆည်းလျော်စွာ မှန်ကန်ကြောင်း ထင်ရှားလာလိမ့်မည်။

Assigning B.C. Dates to the Hebrew Lines.—Assuming, then, that we have a scheme of the reigns of the Hebrew kings that is at least relatively consistent and tentatively correct, we can superimpose on that pattern the scale of b.c. dating to make the years of Nebuchadnezzar, whose b.c. equivalents are known, synchronize with the last reigns of Judah, and can work back from there. If the earlier synchronisms between Hebrew kings and the Assyrian rulers can be fitted in, without doing violence to the Biblical figures, during the time when the limmu list and the Canon of Ptolemy overlap; and if the still earlier period of Shalmaneser III with Ahab and Jehu can be harmonized also, it will appear that the reconstruction of the chronology of this period is reasonably correct.

 

ဤအရာသည် အသေးစိတ်အားလုံးကို လုံးဝပြီးပြည့်စုံစွာ သတ်မှတ်ထားသည်ဟု မဆိုလိုပါ၊ အကြောင်းမှာ ထပ်နေသော အုပ်ချုပ်မှုများစွာကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်ဖြစ်ရာ၊ ဤအုပ်ချုပ်မှုများ၏ ဆက်နွယ်မှုများကို ချိန်ညှိရန် နည်းလမ်းတစ်ခုထက်ပိုပြီး ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်။ သို့သော် ယေဘုယျအစီအစဉ်ကို ခိုင်မာသော အခြေခံမူများပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်ဟု ယူဆနိုင်ပြီး သမ္မာကျမ်းစာဖြစ်ရပ်များကို ချိန်တွယ်ရာတွင် အလုပ်လုပ်နိုင်သော ယူဆချက်တစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။ နဘုခဒ်နေဇာ၏ အုပ်ချုပ်မှုနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်ပြီး ရှင်းလင်းစွာ ဆက်နွယ်နေသော ဖြစ်ရပ်များအတွက်သာ လုံးဝတိကျသော ရက်စွဲများကို ဖော်ပြနိုင်သည်။ ထိုသို့သောကိစ္စများတွင်ပင် လများအလိုက် ဖော်ပြထားသော ရက်စွဲများသည် တစ်ရက်၊ တစ်ခါတစ်ရံ တစ်လခန့် ကွဲလွဲမှုအတွက် နေရာထားရှိမထားဘဲ အတိအကျရက်စွဲသတ်မှတ်ရန် မဖြစ်နိုင်ပါ (စာမျက်နှာ ၁၁၉၊ ၁၂၀ ကိုကြည့်ပါ)။

This does not necessarily mean that every detail can be considered absolutely fixed, for where so many overlapped reigns must be allowed for, there may be more than one feasible way to adjust the relationships of these reigns. But the general scheme may be regarded as based on sound principles and usable as a working hypothesis for dating Biblical events. Absolutely exact dates can be given for only those events that are directly and unambiguously connected with some fixed point of reference, like the synchronisms of the reign of Nebuchadnezzar. Even in such cases dates given in terms of lunar months cannot be dogmatically dated to the very day without allowing room for the variation of a day, sometimes of a month (see pp. 119, 120).

 

ဟေဗြဲအုပ်ချုပ်မှုများ၏ တိကျသော ခုနှစ်စဉ်ဇယားကို လုံးဝသတ်မှတ်ထားသည်ဟု မယူဆသော်လည်း၊ ဤပုံစံသည် အနည်းဆုံး ယာယီခန့်မှန်းမှုအဖြစ် ဘီစီ ရက်စွဲများကို စာရင်းပြုစုရန် လုံလောက်စွာ ပြည့်စုံသည် (စာမျက်နှာ ၇၇ ရှိ ဇယားကိုကြည့်ပါ) ဖတ်သူ၏ အဆင်ပြေမှုအတွက်ဖြစ်သည်။ ဤရက်စွဲများကို တိကျသော ခုနှစ်စဉ်ဇယား၏ နောက်ဆုံးထုတ်ပြန်ချက်အဖြစ် မဖော်ပြပါ။ ယုဒပြည်၏ နောက်ဆုံးအုပ်ချုပ်မှုအနည်းငယ်သည် နဘုခဒ်နေဇာ၏ ဘဘုလုန်နှစ်များနှင့် ညှိထားသော်လည်း၊ ယခင်ဘုရင်များ၏ ဘီစီ ရက်စွဲများကို ခန့်မှန်းမှုအဖြစ်သာ ယူဆရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော်လည်း၊ များသောအားဖြင့် အလွန်ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်။

Although the exact chronology of all the Hebrew reigns is not regarded as fixed, the pattern is sufficiently complete to allow the listing of b.c. dates as at least tentative approximations (see tabulation on p. 77) for the reader’s convenience. These dates are not given as a final statement of the exact chronology. Though the last few reigns of Judah are aligned with the Babylonian years of Nebuchadnezzar, the b.c. dates of earlier kings are to be taken as approximate, although possibly, and in most cases very probably, correct.

 

အခြားရက်စွဲများသည် ဤသတ်မှတ်ရက်စွဲများနှင့် အချိန်အရ ဝေးကွာနေသည် သို့မဟုတ် ဆက်စပ်မှုများကို စာရွက်ပေါ်တွင် ညှိရန်အတွက်သာ ယူဆထားသော ပူးတွဲအုပ်ချုပ်မှုများကဲ့သို့ ချိန်ညှိမှုများတွင် ပါဝင်နေသည့်အတွက် နှိုင်းယှဉ်လျှင် သေချာမှုနည်းပါသည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ရန်မှာ ပြည့်စုံသော စကေးတစ်ခုကို တည်ဆောက်ရန် ယာယီလိုအပ်သည်။

Other dates are relatively less certain, as they are distant in time from such fixed dates, or as they are involved in some of the adjustments, such as assumed coregencies, made solely on the basis of making the synchronisms fit on paper—as must be done provisionally if a complete scale is to be constructed at all.

 

ရက်အနည်းငယ် သို့မဟုတ် နှစ်အနည်းငယ်ပင်လျှင် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော မသေချာမှုသည် ဖတ်သူ၏ အဆင်ပြေမှုအတွက် အလုပ်လုပ်နို�င်သော ယူဆချက်အဖြစ် တင်ပြထားသော ရက်စွဲစီးရီးများ၏ တန်ဖိုးကို မထိခိုက်စေပါ၊ သို့သော် နောက်ထပ်အချက်အလက်များ ရရှိလာသောအခါ ဤအသေးစိတ်အချို့ကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် ဖြစ်နိုင်ချေအတွက် ပွင့်လင်းသောစိတ်ထားရှိရန် ကောင်းပါသည်။

The possible uncertainty of a few days, or even a few years, does not outweigh the value of a series of dates presented as a working hypothesis for the reader’s convenience, but it is well to preserve an open mind for the possible revision of some of these minutiae when additional information becomes available.

 

 

ကိုးကားစာရင်း

ဤနေရာတွင် ဖော်ပြထားသော စာအုပ်များကို ဤဝေဖန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသော ခုနှစ်စဉ်ဇယားဆိုင်ရာ အမြင်များနှင့် သဘောတူညီမှုရှိသောကြောင့်မဟုတ်ဘဲ၊ ၎င်းတို့သည် ဤအကြောင်းအရာနှင့်ပတ်သက်ပြီး အထူးသဖြင့် အထက်ဖော်ပြပါ ဆောင်းပါးတွင် ဆွေးနွေးထားသော အချက်များအတွက် ကိုးကားရန်အရင်းအမြစ်များအဖြစ် အသုံးဝင်သောကြောင့် ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။

Bibliography

The works listed here are cited, not because they necessarily agree with the chronological views set forth in this commentary, but because they are useful for reference on this subject, especially as source material for points discussed in the foregoing article.

 

အယ်လ်ဘရိုက်၊ ဝီလျံ ဖော့စ်ဝဲလ်။ “ဣသရေလပြည်၏ ပိုင်းခြားအုပ်ချုပ်မှု၏ ခုနှစ်စဉ်ဇယား”၊ အမေရိကန် သုတေသနကျောင်းများ၏ လွှတ်တော်စာစောင်၊ အမှတ် ၁၀၀ (ဒီဇင်ဘာ၊ ၁၉၄၅)၊ စာမျက်နှာ ၁၆–၂၂။ ခရစ်နှစ်ကျမ်းများရှိ အချက်အလက်များသည် ဘုရင်များကျမ်းရှိ ဂဏန်းများကို သိသာစွာ ပြင်ဆင်ရန် လိုအပ်သည်ဟူသော ယူဆချက်ပေါ်တွင် ဆွေးနွေးထားသည်။ ၎င်းသည် သမ္မာကျမ်းစာရှိ အုပ်ချုပ်မှုများအတွက် ဂဏန်းများအများစုသည် ကူးယူသူများ၏ အမှားများကြောင့် ထိခိုက်ခံရသည်ဟု ယူဆသော ခေတ်သစ်ပညာရှင်၏ သဘောထားကို ဥပမာပြသည်။

Albright, William Foxwell. “The Chronology of the Divided Monarchy of Israel,” Bulletin of the American Schools of Oriental Research, No. 100 (December, 1945), pp. 16–22. A discussion based on the premise that the data in Chronicles require considerable revision of the figures in Kings. It exemplifies the attitude of the modern scholar who assumes that most of the Bible figures for the reigns have suffered from copyists’ errors.

 

ဘဘုလုန်ခုနှစ်စဉ်ဇယား။ ဘဘုလုန်ဘုရင်များ၏ စစ်ရေးမှတ်တမ်းများ၏ သိရှိထားသော အပိုင်းများကို ယေဘုယျခေါင်းစဉ်တစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုထားပြီး၊ ဘီစီ ၇၄၇–၆၄၈ အတွက် အပိုင်းတစ်ခုကို ၁၈၈၇ တွင် ထိုခေါင်းစဉ်ဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက်ပိုင်း ထုတ်ဝေမှုများစွာ ထွက်ပေါ်လာသည်။ နောက်ဆုံးထုတ်ဝေမှုမှာ ချယ်လ်ဒီးယန်းဘုရင်များ၏ ခုနှစ်စဉ်ဇယား၊ ဘီစီ ၆၂၆–၅၅၆၊ ဒီအက်စျ ဝိုက်စ်မန်း တည်းဖြတ်ပြီး ဘာသာပြန်ခဲ့သည် (လန်ဒန်၊ ဗြိတိသျှပြတိုက်၏ ဂေါ်ပိုဒက်များ၊ ၁၉၆၁ [ပထမအကြိမ်ပုံနှိပ် ၁၉၅၆])၊ ၉၉ စာမျက်နှာ၊ ပန်းကန် ၂၁။ ၎င်းတွင် ယခင်ထုတ်ဝေခဲ့သော စာသားများ ပါဝင်သည်။ စာမျက်နှာ ၁–၃ တွင် ရက်စွဲများ၊ ကျူနီဖောင်းအရင်းအမြစ်များနှင့် ယခင်ထုတ်ဝေမှုများကို ဖော်ပြထားသည်။ စာသားအသစ်များသည် ယခင်မသိရှိရသေးသော အသေးစိတ်အချက်များနှင့် သမ္မာကျမ်းစာဖြစ်ရပ်များအတွက် ရက်စွဲများကို ထောက်ပံ့ပေးသည် (အထက်စာမျက်နှာ ၉၉ ကိုကြည့်ပါ)။

Babylonian Chronicle. A general title applied to the known portions of the military annals of Babylonian kings, including the portion for c. 747–648 b.c. published under that title in 1887, and others issued variously since. The latest is Chronicles of Chaldaean Kings, 626–556 B.C., edited and translated by D. J. Wiseman (London: Trustees of the British Museum, 1961 [first printed 1956]. 99 pp., 21 plates). It includes texts previously issued; on pp. 1–3 are enumerated the dates, cuneiform sources, and earlier publications. The new texts furnish hitherto unknown details, also dates for several Biblical events (see p. 99 above).

 

ကိန်းဘရစ်ဂျ် ရှေးဟောင်းသမိုင်း။ အတွဲ ၁ (တတိယထုတ်ဝေမှု)၊ အပိုင်း ၁၊ နိဒါန်းနှင့် သမိုင်းမတင်မီကာလ (၁၉၇၀)၊ အပိုင်း ၂၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်း၏ အစောပိုင်းသမိုင်း (၁၉၇၁)။ အတွဲ ၂ (တတိယထုတ်ဝေမှု)၊ အပိုင်း ၁၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အေဂျီယံဒေသ၏ သမိုင်း ဘီစီ ၁၈၀၀-၁၃၈၀ (၁၉၇၃)၊ အပိုင်း ၂၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အေဂျီယံဒေသ၏ သမိုင်း ဘီစီ ၁၃၈၀-၁၀၀၀ (ထုတ်ဝေရန်ရှိ)။ အီးဒီတာ အိုင်း။ အီး။ အက်စ်။ အက်ဒွပ်စ်နှင့် အခြားသူများ။ အတွဲ ၃၊ အာရှုရိယံအင်ပါယာ (ပထမထုတ်ဝေမှု၊ ပြင်ဆင်မှုများဖြင့် ပြန်လည်ထုတ်ဝေ၊ ၁၉၅၄)။ အီးဒီတာ ဂျေ။ ဘီ။ ဘာရီနှင့် အခြားသူများ။ ကိန်းဘရစ်ဂျ်၊ ယူနီဗာစီတီစာနယ်ဇင်း။ ၁၂ တွဲစုံလင်သော ဤလက်ရာသည် အထူးကျွမ်းကျင်သူများက ရေးသားထားသည့် အခန်းတစ်ခန်းစီပါဝင်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရရှိနိုင်သော ရှေးဟောင်းသမိုင်းဆိုင်ရာ အပြည့်အစုံဆုံးဖြစ်သည်။ အသစ်ထုတ်ဝေသော အတွဲ ၁ နှင့် ၂ နှင့် အဟောင်းအတွဲ ၃ သည် ကျမ်းစာကာလမှ ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရသည်အထိ အကျုံးဝင်သည်။

The Cambridge Ancient History. Vol. I (3d ed.), Part 1: Prolegomena and Prehistory (1970); Part 2: The Early History of the Middle East (1971). Vol. II (3d ed.), Part 1: History of the Middle East and the Aegean Region c. 1800–1380 b.c. (1973); Part 2: The History of the Middle East and the Aegean Region c. 1380–1000 b.c. (forthcoming). Edited by I. E. S. Edwards and others. Vol. III: The Assyrian Empire (1st ed. reprinted with corrections, 1954). Edited by J. B. Bury and others. Cambridge: University Press. The complete 12-volume work, with each chapter written by a specialist, is the most exhaustive ancient history available in English. The new Vols. I and II and the old Vol. III cover the Biblical period to the Exile.

 

ဂါစတန်း၊ ဂျွန်။ သမ္မာကျမ်းစာ၏ သမိုင်းအခြေခံများ၊ ယောရှု၊ တရားသူကြီးများ။ လန်ဒန်၊ ကွန်စတန်း အင်း ကွန်စတန်း၊ လီမိတက်၊ ၁၉၃၁။ ၄၂၃ စာမျက်နှာ။ ကာနန်သို့ ဝင်ရောက်မှုကို ဘီစီ ၁၄၀၀ ခန့်တွင် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယောရှု၏ ဂျေရီကို သိမ်းပိုက်မှုဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးချက် (စာမျက်နှာ ၄၂ တွင်ကြည့်ပါ) သည် နောက်ပိုင်းတွေ့ရှိချက်များကြောင့် ခေတ်မမီတော့ပေ (ကင်ညွန်အောက်တွင် ဖော်ပြထားသော အချက်ကို ကြည့်ပါ)။

Garstang, John. The Foundations of Bible History; Joshua, Judges. London: Constable and Constable, Ltd., 1931. 423 pp. Puts entry into Canaan about 1400. Discussion of Joshua’s conquest of Jericho (see p. 42 above) has been outmoded by later findings (see entry under Kenyon).

 

ဟွန်း၊ ဆီးဂ်ဖရီးဒ် အိပ်။ “ဟိဇကိယံ၏ အုပ်ချုပ်မှု၏ ခေတ်သတ်မှတ်ချက်”၊ အင်ဒရူးစ် ယူနီဗာစီတီ ဆီမီနာရီ စတူဒီးစ်၊ အတွဲ ၂ (၁၉၆၄)၊ ၄၀-၅၂။ ဟိဇကိယံ၏ အုပ်ချုပ်မှုကို ယုဒနှင့် အစ္စရေး ခေတ်သတ်မှတ်ချက်တွင် ထားရှိပုံကို လေ့လာထားပြီး ဘီစီ ၇၅၁ မှ ၇၁၂ အထိ ခေတ်သတ်မှတ်ချက်ဇယားပါရှိသည်။

Horn, Siegfried H. “The Chronology of Hezekiah’s Reign,” Andrews University Seminary Studies, II (1964), 40–52. A study (with a chronological chart from 751 to 712 b.c.) of the place of Hezekiah’s reign in the Judah-Israel chronology.

 

_______. “ဗာဗုလုန် ခေတ်သတ်မှတ်ချက်နှင့် ယုဒဘုရင်နိုင်ငံ၏ ရှေးဟောင်းပြက္ခဒိန်”၊ အထက်ပါ၊ အတွဲ ၅ (၁၉၆၇)၊ ၁၂-၂၇။ ယုဒဘုရင်နိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးဆယ်စုနှစ်များ (ယောရှိယမှ ဇိဒကိယအထိ) ၏ ပြက္ခဒိန်သဘောသဘာဝကို ဗာဗုလုန် ခေတ်သတ်မှတ်ချက်၏ အပိုင်းအချို့က ထောက်လှမ်းပေးထားသည့် ဆွေးနွေးချက်။

_______. “The Babylonian Chronicle and the Ancient Calendar of the Kingdom of Judah,” ibid., V (1967), 12–27. A discussion of the light thrown on the nature of the calendar of the last decades of the kingdom of Judah (Josiah to Zedekiah) by several portions of the Babylonian Chronicle.

 

_______, နှင့် ဝုဒ်၊ လင်း အိပ်။ ဧဇရ ၇ ၏ ခေတ်သတ်မှတ်ချက်။ ဒုတိယထုတ်ဝေမှု၊ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားသည်။ ဝါရှင်တန်၊ ရီဗျူးအင်း ဟရ်ရယ်ဒ်၊ ၁၉၇၀။ ၁၉၂ စာမျက်နှာ။ ပြည်နှင်ဒဏ်ပြီးကာလ သမ္မာကျမ်းစာ၏ ခေတ်သတ်မှတ်ချက်ဆိုင်ရာ ပြဿနာတစ်ခု၏ ဖြေရှင်းချက်။ အစောပိုင်းအခန်းများတွင် ရှေးဟောင်းခေတ်သတ်မှတ်ချက်၏ အထွေထွေမူများနှင့် နည်းလမ်းများကို ရှင်းပြထားပြီး၊ အီဂျစ်နှင့် ဗာဗုလုန် ဘုရင်လက်ထက်ရေတွက်မှု၊ နဘုကဒ်နီဇာ၏ ၃၇ နှစ်မြောက်နှစ် စသည်တို့ဆိုင်ရာ ရင်းမြစ်များသို့ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ စာရေးဆရာနှစ်ဦးစလုံးသည် ဟီဘရူးဘုရင်များ၏ ခေတ်သတ်မှတ်ချက်များကို ဖန်တီးထားသော်လည်း၊ ဟွန်း၏ အထက်ဖော်ပြထားသော ဆောင်းပါးနှစ်ပုဒ်မှလွဲ၍ ၎င်းတို့ကို ထုတ်ဝေခြင်းမရှိပေ။

_______, and Wood, Lynn, H. The Chronology of Ezra 7. 2d ed., rev. Washington: Review and Herald, 1970. 192 pp. A solution of a problem in postexilic Biblical chronology. The earlier chapters explain general principles and methods of ancient chronology, with documentation to sources on such topics as Egyptian and Babylonian regnal reckoning, Nebuchadnezzar’s 37th year, etc. Both authors have also constructed chronologies of the Hebrew kings, but except for Horn’s two articles mentioned above, they have never been published.

 

ကင်ညွန်၊ ကက်သလင်း အမ်။ ဂျေရီကိုတူးဖော်ခြင်း။ နယူးယောက်၊ ဖရက်ဒရစ် အေ။ ပရေဂါ၊ ၁၉၅၇။ ၂၇၂ စာမျက်နှာ။ ၁၉၅၂-၅၆ တွင် ဂျေရီကိုတွင် ဂျေရုဆလင်ရှိ ဗြိတိသျှရှေးဟောင်းသုတေသနကျောင်းနှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများ၏ ပူးပေါင်းတူးဖော်မှု၏ ကနဦးအစီရင်ခံစာ၊ ကက်သလင်း ကင်ညွန်၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင်။ ဤစာအုပ်၏ ကနဦးကောက်ချက်များမှန်ကန်ပါက၊ ၎င်းတို့သည် ဂါစတန်း၏ ဂျေရီကိုဆိုင်ရာ ကောက်ချက်များကို ခေတ်မမီတော့စေဘဲ၊ ယောရှု၏ သိမ်းပိုက်မှုကိစ္စကို ဂါစတန်း၏ တူးဖော်မှုမတိုင်မီ အနေအထားသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေပြီး၊ နောက်ထပ်တွေ့ရှိချက်များ မရရှိမချင်း ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းချက်ကို ရွှေ့ဆိုင်းထားသည်။

Kenyon, Kathleen M. Digging Up Jericho. New York: Frederick A. Praeger, 1957. 272 pp. A preliminary account of the excavations of 1952–56 at Jericho, by the joint expedition of the British School of Archaeology in Jerusalem and other institutions, under the direction of Kathleen Kenyon. If the preliminary conclusions of this book are valid, they render Garstang’s conclusions on Jericho obsolete, leave the subject of the conquest by Joshua where it was before Garstang’s excavations, and postpone any archeological solution until further findings are in.

 

လပ်ကင်းဘီလ်၊ ဒယ်နီယယ် ဒီဗစ်။ အာရှုရိယံနှင့် ဗာဗုလုန်၏ ရှေးဟောင်းမှတ်တမ်းများ။ ၂ တွဲ။ ချီကာဂို၊ ချီကာဂိုယူနီဗာစီတီစာနယ်ဇင်း၊ ၁၉၂၆-၁၉၂၇။ ပြန်လည်ထုတ်ဝေ၊ ဝက်စပို့၊ စီတီ၊ ဂရင်းဝုဒ်စာနယ်ဇင်း၊ ၁၉၆၉။ လီမူစာရင်း၊ နှစ်စဉ်မှတ်တမ်းများ စသည်တို့ပါဝင်သော ရင်းမြစ်မှတ်တမ်းများ၏ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ကူးမှု၊ ဟောင်းနွမ်းသော်လည်း ယခုအခါထိ အသုံးဝင်သည်။

Luckenbill, Daniel David. Ancient Records of Assyria and Babylonia. 2 vols. Chicago: The University of Chicago Press, 1926–1927. Reprint: Westport, CT: Greenwood Press, 1969. An English translation of source documents, including the limmu list, annals, etc., old but still useful.

 

ပိုဘယ်လ်၊ အာနို။ “ခိုဆာဘတ်မှ အာရှုရိယံဘုရင်စာရင်း”၊ အပိုင်း ၃၊ ဂျာနယ် အော့ဖ် နီးယားအီးစတ်တန် စတူဒီးစ်၊ အတွဲ ၂ (၁၉၄၃)၊ ၅၆-၉၀။ ဘီစီ ၇၃၈ တွင် ရေးသားထားသော ဘုရင်စာရင်းတစ်ခု၏ လေ့လာမှု။ ပတိုလမီ၏ ကယ်နွန်နှင့် ထပ်နေသည့်ကာလအတွက် အချက်အလက်ပေးသော အပိုင်းသည် အခြားစာရင်းများမှ စုစည်းထားသော ဘုရင်များ၏ အယ်ဒီတာဆိုင်ရာ ဆက်လက်ဖြည့်စွမ်းမှုဖြစ်သည်။

Poebel, Arno. “The Assyrian King List From Khorsabad,” part 3, Journal of Near Eastern Studies, II (1943), 56–90. A study of a king list written in 738 b.c. The portion furnishing data for the period of the overlap with Ptolemy’s Canon is an editorial continuation of the kings compiled from other lists.

 

ပရစ်ချဒ်၊ ဂျိမ်းစ် ဘီ၊ အီးဒီတာ။ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းနှင့်ဆက်စပ်သော ရှေးဟောင်းအရှေ့ပိုင်းစာသားများ။ ဖြည့်စွမ်းမှုနှင့်အတူ။ တတိယထုတ်ဝေမှု။ ပရင်စတန်၊ အင်ဂျေ၊ ပရင်စတန်ယူနီဗာစီတီစာနယ်ဇင်း၊ ၁၉၆၉။ ဤစာသားများသည် ထင်ရှားသော ပညာရှင်များစွာက ဘာသာပြန်ကူးပြီး မှတ်ချက်များထည့်သွင်းထားသည်။ ၎င်းတွင် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းနှင့် သွယ်ဝိုက်သက်ဆိုင်သော အခြားနိုင်ငံများမှ သမိုင်းနှင့် စာပေဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများစွာ ပါဝင်ပြီး၊ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းရေးသားခဲ့သည့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ နောက်ခံကို ထောက်လှမ်းပေးသည်။ ၎င်းသည် အစ္စရေးနှင့် ယုဒဘုရင်များကို ရည်ညွှန်းသော အာရှုရိယံ နှစ်စဉ်မှတ်တမ်းများအတွက် အဟောင်းစုစည်းမှုများကို အစားထိုးပြီး၊ ဗာဗုလုန်ဘုရင်စာရင်း အေ ပါဝင်သော်လည်း လီမူစာရင်းမှ တိုတောင်းသော ကောက်နုတ်ချက်တစ်ခုသာ ပါရှိသည်။

Pritchard, James B., editor. Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament. With supplement. 3d ed. Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1969. The representative collection of such documents, translated and annotated by a number of leading scholars. It includes much historical and literary material from other nations, relating only indirectly to the Old Testament but throwing light on the cultural and religious setting in which the Old Testament was written. It supersedes the older collections for the Assyrian annals referring to various kings of Israel and Judah, and contains the Babylonian King List A, but only a short extract from a limmu list.

 

ပတိုလမီ (ကလောဒီယပ်စ် ပတိုလမီးယပ်စ်)။ အယ်လ်မဂျတ်။ အား။ ကိတ်စ်ဘီ တလီယာဖရိုက ဘာသာပြန်သည်။ “ဂရိတ် ဘုတ်ခ် အော့ဖ် ဒီ ဝက်စတာန် ဝေါ့လ်”၊ အတွဲ ၁၆၊ ပတိုလမီ၊ ကိုပါနီကပ်စ်၊ ကပ်ပလာ၊ စာမျက်နှာ vii-xiiv၊ ၁-၄၇၈။ အီးဒီတာ ဂျွန် မယ်နဒ် ဟတ်ချင်နှင့် မော်တီနာ ဂျေ။ အက်ဒလာ။ ချီကာဂို၊ အင်စိုက်ကလိုပီးဒီးယား ဘရီတန်နီကာ၊ အင်ကော်ပိုရေးရှင်း၊ ၁၉၅၂။ ပတိုလမီ၏ ထူးချွန်သော နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ လက်ရာ၊ ခေတ်သတ်မှတ်ချက်ကို ထူထောင်ပေးသော နေကြတ်ခြင်းများ၏ မှတ်တမ်းများ ပါဝင်ပြီး၊ အဆက်အတွဲ အေ တွင် ကယ်နွန် (ပတိုလမီ၏ အိုပရာ၊ ဟယ်လ်မာ ထုတ်ဝေမှု၊ ပါရီစ်၊ ၁၈၁၃ တွင် ဂရိစာသားဖြင့်) ပါရှိသည်။

Ptolemy (Claudius Ptolemaeus). The Almagest. Translated by R. Catesby Taliaferro. “Great Books of the Western World,” vol. 16: Ptolemy, Copernicus, Kepler, pp. vii-xiiv, 1–478. Edited by John Maynard Hutchins and Mortiner J. Adler. Chicago: Encyclopaedia Britannica, Inc., 1952. Ptolemy’s great astronomical work, containing the records of eclipses, etc., that establish the dating, and containing the canon in Appendix A (Greek text in Ptolemy’s Opera, Halma ed., Paris, 1813).

 

ရိုလီ၊ အိပ်။ အိပ်။ ယောသပ်မှ ယောရှုအထိ။ လန်ဒန်၊ အောက်စဖို့ဒ် ယူနီဗာစီတီစာနယ်ဇင်း၊ ၁၉၅၀။ ၂၀၀ စာမျက်နှာ။ စာရေးဆရာ၏ ဝေဖန်သုံးသပ်မှုနှင့် ကောက်ချက်များအတွက် မဟုတ်ဘဲ၊ ပညာရှင်များ၏ သီအိုရီများ၏ အကျဉ်းချုပ်နှင့် အာဏာပိုင်များသို့ ပြည့်စုံသော အောက်ခြေမှတ်စုများအတွက် တန်ဖိုးရှိသည်။

Rowley, H. H. From Joseph to Joshua. London: Oxford University Press, 1950. 200 pp. Valuable, not for the author’s critical viewpoint and conclusions, but for the summary of the theories of various scholars and for the comprehensive footnotes to authorities.

 

သီလီ၊ အက်ဒွင် အာရ်။ ဟေဗြဲဘုရင်များ၏ လျှို့ဝှက်နံပါတ်များ။ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထုတ်ဝေမှု။ ဂရန်းရက်ပစ်ဒ်၊ မီချီဂန်။ ဝီလျံ ဘီ။ အာရ်ဒမန်း ထုတ်ဝေရေးကုမ္ပဏီ၊ ၁၉၆၅။ ၂၃၂ စာမျက်နှာ။ သမ္မာကျမ်းစာ သက္ကရာဇ်နယ်ပယ်တွင် ပညာရှင်ဆန်ဆန် အထင်ကရ လက်ရာ။ ဘုရင်များ၏ သက္ကရာဇ်ကို ဖော်ပြထားပြီး သမ္မာကျမ်းစာဒေတာအားလုံးနှင့် အာရှုရိယန်နှင့် ဗာဗုလုန်သက္ကရာဇ်တို့ကို ညှိနှိုင်းရန် ကြိုးပမ်းသည်။ ၎င်းသည် သမ္မာကျမ်းစာဂဏန်းများနှင့် အာရှုရိယသမိုင်းအတွက် ယေဘုယျလက်ခံထားသော ရက်စွဲများအကြား ယခင်ထုတ်ဝေခဲ့သော မည်သည့်အစီအစဉ်ထက်မဆို ပိုမိုသဟဇာတဖြစ်မှုရရှိသည်။ ဘုရင်များ၏ အုပ်ချုပ်မှုများကို ပုံစံဇယားဖြင့် ဖော်ပြထားသည့်အပြင်၊ ဤသက္ကရာဇ်စနစ်၏ အပြည့်အဝ မှတ်တမ်းတင်ထားသော ဖွင့်ဆိုချက်၊ ရှေးခေတ်တွက်ချက်မှုမူများ၊ သမ္မာကျမ်းစာနှင့် သမ္မာကျမ်းစာမဟုတ်သော ရင်းမြစ်ဒေတာများ၊ နှင့် ဤနယ်ပယ်တွင် ယခင်စာရေးဆရာများ၏ သက္ကရာဇ်အစီအစဉ်များအကြောင်း အချက်အလက်များစွာ ထုတ်ဝေထားသည်။ နောက်ဆက်တွဲဇယားများတွင် အာရှုရိယ လီမူ (သို့မဟုတ် အမည်ပေးစာရင်း) နှင့် ပြူလမီ၏ ကျမ်းစာရင်းတွင် ဗာဗုလုန်နှင့် ပါရှန်အပိုင်းများ ပါဝင်သည်။

Thiele, Edwin R. The Mysterious Numbers of the Hebrew Kings. Rev. ed. Grand Rapids, Mich.: The William B. Eerdmans Publishing Company, 1965. 232 pp. A scholarly landmark in the field of Biblical chronology. An exposition of the chronology of the kings that seeks to harmonize all the Biblical data and the Assyrian and Babylonian chronology as well. It attains more harmony between the Biblical figures and the generally accepted dates for Assyrian history than any other scheme thus far published. In addition to presenting diagrammatic outlines of the reigns and a fully documented exposition of this chronological system, the book is a storehouse of information on the ancient principles of reckoning, on the source data, both Biblical and non-Biblical, and on the various chronological schemes of preceding writers in this field. The appendix tabulations include the Assyrian limmu (or eponym) list and the Babylonian and Persian sections of Ptolemy’s Canon.

 

အာရှာ၊ ဂျိမ်းစ်။ ကမ္ဘာ့သက္ကရာဇ်မှတ်တမ်း။ လန်ဒန်။ ဂျေ။ ခရုခ်နှင့် ဂျီ။ ဘီးဒယ်လ်၊ ၁၆၅၈။ ၉၀၇ စာမျက်နှာ။ ဂန္ဓဝင်သော်လည်း ခေတ်မမီတော့သော သမ္မာကျမ်းစာ သက္ကရာဇ်၊ ပထမဆုံး ၁၆၅၀ တွင် လက်တင်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အုပ်ချုပ်မှုများကို ညှိနှိုင်းရန် အုပ်ချုပ်မှုကာလများကို မိတ်ဆက်ပြီး၊ ဆိုလမန်၏ ဗိမာန်တော် ပြီးစီးမှုအတွက် ခရစ်မွေးဖွားခြင်းမတိုင်မီ ၁၀၀၄ နှစ် (ခရစ်မွေးဖွားခြင်းမတိုင်မီ ၁၀၀၀ နှစ်) ဟူသော မထင်မှတ်ထားသော ယူဆချက်အပေါ် ဘီစီ ရက်စွဲကို အခြေခံသည်။ ၄၈၀ နှစ်ကို စာသားအတိုင်း ယူဆထားသည်။

Ussher, James. The Annals of the World. London: J. Crook and G. Bedell, 1658. 907 pp. The classic but obsolete Biblical chronology, first published in 1650 in Latin. It introduces interregna to harmonize the reigns, and bases the b.c. dating on the arbitrary assumption of 1004 b.c. (1000 years before the birth of Christ) for the completion of Solomon’s Temple. The 480 years are taken literally.

 

ဝီဇမန်၊ ဒီ။ ဂျေ။၊ တည်းဖြတ်သူ။ ခါလဒီယန်ဘုရင်များ၏ သက္ကရာဇ်မှတ်တမ်း။ ဗာဗုလုန်သက္ကရာဇ်မှတ်တမ်းကို ကြည့်ပါ။

Wiseman, D. J., ed. Chronicles of Chaldaean Kings. See Babylonian Chronicle 

ယောရှုအုပ်စာအုပ်

The Book of joshua

 

 

မိတ်ဆက်

introduction

 

၁. ခေါင်းစဉ်။ စာအုပ်၏ခေါင်းစဉ်သည် မောရှေ၏ဆက်ခံသူ ယောရှု၊ နုန်၏သား၊ ဧဖရိမ်အနွယ်မှဖြစ်သည့် အမည်မှ ယူထားသည်။ သူ့ကို အစပိုင်းတွင် ဟိုရှယ်ဟုခေါ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကို ဟိုရှယ် သို့မဟုတ် အိုရှယ်ဟု ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သည် (တရားဟောရာ ၃၂:၄၄၊ တောလည်ရာ ၁၃:၈၊ ၁၆)၊ ၎င်းသည် “ကယ်တင်သူ” သို့မဟုတ် “ကယ်တင်ခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အခန်းကြီး ၁၆ အရ၊ မောရှေသည် ယောရှု၏အမည်ကို ယေဟိုရှုအာဟုပြောင်းလဲခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ယဟ်ဝေး (ယဟဝါ) ၏အတိုကောက်ပုံစံကို ယောရှု၏ယခင်အမည်သို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ယခု “ယဟဝါ၏ကယ်တင်ခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယောရှုသည် ယေဟိုရှုအာ၏အတိုကောက်ပုံစံသာဖြစ်ပြီး၊ ဟီးဗရူးကျမ်းစာများတွင် အမြဲတွေ့ရသည့်ပုံစံဖြစ်သည်။ လက်တင်ကျမ်းစာတွင် သူ့ကို အီးဆိုးစ် ဟူယို့စ် နာဝီ၊ “ယေရှု၊ နုန်၏သား” ဟုခေါ်သည်။ ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် သူ့ကို အီးဆိုးစ်၊ ယေရှုဟုပင် ရည်ညွှန်းထားသည် (တမန်တော် ၇:၄၅၊ ဟီးဗရူး ၄:၈)။ အေအက်စဝီကျမ်းတွင် ဤရည်ညွှန်းချက်နှစ်ခုစလုံးတွင် “ယောရှု” ဟုဖော်ပြထားသည်။

1. Title. The title of the book is taken from the name of the successor of Moses, Joshua, the son of Nun, of the tribe of Ephraim. He was at first called Hoshea‘, transliterated Hoshea or Oshea (Deut. 32:44; Num. 13:8, 16), which signifies “savior” or “salvation.” According to v. 16, Moses changed his name to Yehoshua‘, Jehoshua, by prefixing the abbreviated form for Jehovah (Yahweh) to Joshua’s former name. It now signified “salvation of [or by] Jehovah.” Joshua is merely a shortened form for Jehoshua, the form always found in the Hebrew Old Testament. In the LXX he is called Iesous huios Naue, “Jesus, son of Naue [Nun].” In the New Testament he is expressly called Iesous, Jesus (Acts 7:45; Heb. 4:8). The ASV has “Joshua” in both references.

 

ခရစ်နှင့် ဂျူးလူမျိုးများသည် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် အုပ်စုသုံးခုကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်- ပညတ္တိကျမ်း၊ ပန်နာဂါမ်များနှင့် ဆာလံများ သို့မဟုတ် ရေးသားချက်များ (လုကာ ၂၄:၄၄)။ ယောရှုသည် ဟီးဗရူးကျမ်းများတွင် “ပန်နာဂါမ်များ” ဟုခေါ်သည့် ဒုတိယအုပ်စုတွင် ပထမဆုံးစာအုပ်ဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်း၏ရေးသားသူသည် ပန်နာဂါမ်ရာထူးကို ရယူထားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဟီးဗရူးကျမ်းများတွင် “ပန်နာဂါမ်များ” ဟုခေါ်သည့် အပိုင်းကို နှစ်ပိုင်းခွဲထားသည်- ပထမပန်နာဂါမ်များ၊ ယောရှု၊ တရားသူကြီးများ၊ ရှမွေလနှင့် ဘုရင်များပါဝင်ပြီး၊ ဒုတိယပန်နာဂါမ်များတွင် ကျွန်ုပ်တို့သိကြသည့် ပန်နာဂါမ်များပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် ယောရှုသည် ပန်နာဂါမ်များတွင် ပထမဆုံးစာအုပ်အဖြစ် ရပ်တည်သော်လည်း၊ ၎င်း၏အကြောင်းအရာသည် ဂျူးလူမျိုးများသိကြသည့် ပညတ္တိကျမ်း (ပန်တာတိကျမ်း) နှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။

Christ and the Jews recognized three divisions in the Old Testament: the Law, the Prophets, and the Psalms, or Writings (Luke 24:44). Joshua is the first book in the second division, called “the Prophets” in Hebrew Bibles, because its author occupied the office of prophet. In Hebrew Bibles the section entitled “the Prophets” is divided into two parts: the Former Prophets, comprising Joshua, Judges, Samuel, and Kings, and the Latter Prophets, comprising those we commonly know as the Prophets. Thus Joshua stands as the first book of the Prophets, although in content it is closely related to the Pentateuch, known to the Jews as the Law.

 

၂. ရေးသားသူ။ ယောရှုအုပ်စာအုပ်ကို ယောရှုကိုယ်တိုင်ရေးသားခဲ့သလားဟု မှတ်ချက်ပေးသူများနှင့် ဝေဖန်သူများက ထင်မြင်ချက်မတူညီကြပါ။ ဝေဖန်သူများက ၎င်းစာအုပ်သည် စာပေတစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ၊ စာရွက်စာတမ်းများစွာမှ ပေါင်းစည်းထားသည်ဟု အခိုင်အမာဆိုကြသည်။ သို့သော်၊ စာအုပ်၏ဆက်စပ်ဇာတ်ကြောင်းမှ တစ်ဆက်တည်းဖြစ်မှုသည် ထင်ရှားသောကြောင့် ထိုစာရွက်စာတမ်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုကို အလေးအနက်ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် မလိုအပ်ပါ။ ယောရှုကို ရေးသားသူမဟုတ်ဟု ငြင်းပယ်သူများက၊ စာအုပ်တွင် ယောရှု၏ခေတ်ပြီးနောက်မှသာ တည်ရှိခဲ့သည့် အမည်များနှင့် ဖြစ်ရပ်များကို ဖော်ပြထားသည်ဟု ဆိုကြသည်။ “ယနေ့တိုင်” ဟူသော အသုံးအနှုံးသည် ဆယ်နှစ်ခန့်နေရာတွင် တွေ့ရပြီး၊ ၎င်းသည် ယောရှု၏ခေတ်ပြီးနောက်ကာလများစွာတွင် ရေးသားခဲ့သည်ဟု ညွှန်ပြသည်ဟု ၎င်းတို့ကဆိုကြသည်။ သို့သော်၊ ထိုကျမ်းပိုဒ်များအနက်မှ အနည်းဆုံးတစ်ခုသည် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြသည်။ အခန်းကြီး ၆:၂၅ တွင်၊ ရာဟပ်အကြောင်းပြောရာတွင်၊ “သူမသည် ယနေ့တိုင် ဣသရေလအမျိုးတွင် နေထိုင်သည်” ဟုဆိုသည်။ ၎င်းကို ယောရှုက ရေးသားခဲ့ခြင်းမဖြစ်နိုင်သည့်အကြောင်းမရှိပါ။ ၎င်းသည် ခေတ်သစ်ဝေဖန်သူများဆိုသည့်အတိုင်း နောက်ကျရေးသားခဲ့ခြင်းမဖြစ်နိုင်ပါ၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် ရာဟပ်၏သက်တမ်းအတွင်း ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

2. Authorship. Commentators and critics are divided in opinion as to whether the book was actually compiled by Joshua. Critics insist that the book is not a literary unit, composed by one author, but pieced together from several documents. But the internal unity of the book is so evident from its connected narrative that no serious consideration need be given such a documentary analysis. It is argued by those who deny Joshua as the author that there are both names and transactions mentioned in it that did not exist or occur until a considerable period after the time of Joshua. The expression “unto this day,” found in a dozen or so places, say they, indicates it was written long after Joshua’s time. However, at least one of those texts proves just the opposite. In ch. 6:25, speaking of Rahab, it says, “She dwelleth in Israel even unto this day.” There is no reason why this could not have been written by Joshua. It certainly could not have been written as late as modern critics imply, since it was obviously written in Rahab’s lifetime.

 

ရည်ညွှန်းထားသည့် ကျမ်းပိုဒ် ၁၂ ခုအနက်၊ အခန်းကြီး ၁၅:၆၃ ကိုသာ ယောရှု၏ခေတ်ပြီးနောက်ရေးသားခဲ့သည်ဟု တိကျစွာ မပြောနိုင်ပါ။ ဤကျမ်းပိုဒ်အရ၊ “ယေဘုသိလူမျိုးသည် ယုဒလူမျိုးနှင့်အတူ ယေရုဆလင်မြို့၌ ယနေ့တိုင် နေထိုင်ကြသည်” ဟုဆိုသည်။ တရားသူကြီးများ ၁:၂၁ တွင်၊ ယောရှု၏သေဆုံးပြီးနောက် (အခန်းကြီး ၁:၁)၊ ဗင်္ယာမိန်သည် ယေရုဆလင်မြို့၏မူလတည်ရှိသူများကို နှင်ထုတ်ခြင်းမပြုဘဲ၊ ၎င်းတို့ကို “ယနေ့တိုင်” နေထိုင်ခွင့်ပြုခဲ့သည့်အကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ သို့သော်၊ ၎င်းသည် ယောရှုသေဆုံးမတိုင်မီကလည်း မှန်ကန်ခဲ့သည့်အတိုင်း ယောရှုသေဆုံးပြီးနောက်လည်း မှန်ကန်ခဲ့သည်။

None of the 12 texts referred to, with the possible exception of ch. 15:63, can be definitely established as having been written after Joshua’s time. According to this text, “the Jebusites dwell with the children of Judah at Jerusalem unto this day.” In Judges 1:21, after the death of Joshua (v. 1), the story is told of Benjamin’s not driving out the inhabitants of Jerusalem but of his allowing them to dwell there “unto this day.” But this was as true before the death of Joshua as it was after his death.

 

ဒန်လူမျိုးများက လီရှင်မ်ကို သိမ်းပိုက်သည့်အကြောင်း၊ အခန်းကြီး ၁၉:၄၇ တွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း၊ ပို၍ခက်ခဲသောပြဿနာဖြစ်နိုင်သည်။ တရားသူကြီးများ ၁၈:၂၇–၂၉ နှင့်နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လျှင် လီရှင်မ်သိမ်းပိုက်မှုသည် ယောရှု၏ခေတ်ပြီးနောက်ကာလများစွာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ညွှန်ပြပေမည်။ သို့သော်၊ ၎င်းမှာ ထိုသို့ဖြစ်သည်ဟု သက်သေပြရန် အထောက်အထားမရှိပါ။

A more difficult problem, perhaps, is the account of the capture of Leshem by the Danites, in ch. 19:47. A comparison with Judges 18:27–29 may possibly imply that the capture of Leshem occurred long after the time of Joshua. But there is no evidence to prove that this was so.

 

အခြားကန့်ကွက်မှုများတွင်၊ နောက်ပိုင်းတွင်မှ ပေးထားသည့်နေရာအမည်များ—ကာဘူလ် (ယောရှု ၁၉:၂၇၊ နှိုင်းယှဉ် ၁ ဘုရင် ၉:၁၃)၊ ယုတ္ထယေလ် (ယောရှု ၁၅:၃၈၊ နှိုင်းယှဉ် ၂ ဘုရင် ၁၄:၇) နှင့် အခြားအနည်းငယ်တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့်၊ ယောရှုအုပ်စာအုပ်သည် ယောရှုပြီးနောက် ဘုရင်များစွာ မစိုးစံမီ စိတ်ကူးယဉ်သူတစ်ဦးက ရေးသားခဲ့သည်ဟု ဘာသာတရားကိုင်းရှိုင်းသူများစွာက ယူဆကြသည်။ သို့သော်၊ အခန်းကြီး ၆:၂၅ သည် အခန်းကြီး ၁၉:၄၇ တွင်ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း သို့မဟုတ် အထက်ဖော်ပြထားသည့်အမည်များဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများအရ နောက်ကျရေးသားခဲ့သည်ဟု ခွင့်မပြုပါ။ ထို့ကြောင့် ဖြေရှင်းချက်ကား အဘယ်နည်း။

Other objections are mentioned, such as place names that were not given until later times—Cabul (Joshua 19:27; cf. 1 Kings 9:13), Joktheel (Joshua 15:38; cf. 2 Kings 14:7), and a few others. It has therefore been supposed by many devout men that the book was written by some inspired person after the time of Joshua but before many kings had reigned in Israel. However, Joshua 6:25 does not permit so late a date of writing as implied in ch. 19:47, or as late as indicated by the argument of the names referred to previously. What, then, is the solution?

 

စာအုပ်ကို တတိယလူပုဂ္ဂိုလ်ဖြင့် ရေးသားထားသည်မှာ ယောရှုကို ရေးသားသူအဖြစ် ဖယ်ထုတ်ရန် မည်သည့်နည်းဖြင့်မျှ မလှုံ့ဆော်ပါ။ မောရှေသည်လည်း တတိယလူပုဂ္ဂိုလ်ဖြင့် ရေးသားခဲ့ပြီး၊ သူ၏ခေါင်းဆောင်မှုအောက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်အားလုံးကို သူ၏သေဆုံးမှုအထိ တိကျစွာ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ယောရှုသည် မောရှေ၏အကြီးအကဲလက်ထောက်ဖြစ်သူအနေဖြင့်၊ သူ၏ထူးချွန်သောရှေ့ဆောင်သူထားရှိခဲ့သည့် ဥပမာကို လိုက်နာမည်ဟု ယူဆရန် ကျိုးနပ်သည်။ အထက်ဖော်ပြထားသည့် ပြဿနာများကို၊ စာအုပ်ကို နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင်၊ အထူးသဖြင့် ဘုရင်များခေတ်အထိ ကူးယူရာတွင်၊ နာမည်ဟောင်းများကို ခေတ်ပေါ်နာမည်များဖြင့် အစားထိုးခြင်းကဲ့သို့သော အနည်းငယ်ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရန် ကျိုးနပ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် နယူးအမ်စတာဒမ်ကို နယူးယောက်ဟု ရှင်းလင်းမှုအတွက် ပြောဆိုကြသည်။ အခြားသေးငယ်သော ရှင်းလင်းချက်ထည့်သွင်းမှုများကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့ပေမည်၊ ဥပမာ “ယနေ့တိုင်” ဟူသော အသုံးအနှုံး။ ထိုသို့သောပြုပြင်မှုများသည် ယောရှု၏လက်ရာအဖြစ် စာအုပ်၏စစ်မှန်မှုကို မထိခိုက်စေပါ။

The fact that the book is written in the third person in no way tends to exclude Joshua as its author; Moses also wrote in the third person, keeping an accurate record of all events that occurred under his leadership, up to his death. It is certainly reasonable to suppose that Joshua, chief assistant to Moses, would follow the example set by his great predecessor. The apparent difficulties mentioned previously may reasonably be accounted for on the basis that when the book was transcribed in later years, particularly up to the time of the kings, certain minor alterations were made, such as the substitution of contemporary place names for ones that were older and less familiar. We speak of New Amsterdam as New York, for the sake of clarity. Other minor explanatory additions may have been made, as for instance the expression “unto this day.” Such modifications would in no way detract from the authenticity of the book as the work of Joshua, prepared under the guidance of Inspiration.

 

ယောရှု၏သေဆုံးမှုကို အခန်းကြီး ၂၄:၂၉–၃၃ တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်မှာ၊ အယ်လျာဇာ၏သေဆုံးမှုကဲ့သို့ပင်၊ အခြားသူတစ်ဦးက မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် သဘောတူထားသည်။ သို့သော်၊ ၎င်းသည် စာအုပ်၏စိတ်ကူးယဉ်မှု သို့မဟုတ် ရေးသားသူမှုကို မည်သည့်နည်းဖြင့်မျှ မထိခိုက်စေပါ။ ယနေ့စာအုပ်များတွင် ရေးသားသူမဟုတ်သူမှ ပြင်ဆင်ထားသည့် မိတ်ဆက်စာသို့မဟုတ် အတ္ထုပ္ပတ္တိမှတ်စုများ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ ခေတ်သစ်မတိုင်မီ အနည်းငယ်သော ခြွင်းချက်များဖြင့်၊ ဂျူးနှင့် ခရစ်ယာန်များသည် ယောရှုအုပ်စာအုပ်ကို ယောရှုကိုယ်တိုင်ရေးသားသည်ဟု တသမတ်တည်း အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။ ဂျူးတမုဒ် (ဘာဘာ ဘာသာ ၁၄ဘီ) တွင် ၎င်းကို ယောရှုက ရေးသားခဲ့သည်ဟု တိကျစွာ အတည်ပြုထားပြီး၊ အယ်လျာဇာ၊ အာရုန်၏သား ယဇ်ပုရောဟိတ်မင်းကြီးက နိဂုံးပိုင်း (အခန်းကြီး ၂၄:၂၉–၃၂) ကို ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး၊ အခန်းကြီး ၂၄:၃၃ ကို ဖိနဟတ်စ်က ထည့်သွင်းခဲ့သည်ဟု ဆိုသည် (ဘာဘာ ဘာသာ ၁၅အေ၊ ၁၅ဘီ)။

It is generally agreed that the record of Joshua’s death in ch. 24:29–33, like that of Eleazar, was recorded by someone else. But even this would in no way affect the inspiration or authorship of the book. Books today often contain prefatory or biographical notes prepared by someone other than the author himself. With few exceptions until modern times, Jews and Christians have uniformly acknowledged Joshua as the author of the book bearing his name. The Jewish Talmud (Baba Bathra 14b) specifically affirms this to be so, and states further that Eleazar, the son of Aaron the high priest, added the conclusion (ch. 24:29–32), with v. 33 being appended by Phinehas (Baba Bathra 15a, 15b).

 

၃. သမိုင်းဆိုင်ရာ နောက်ခံ။ ယောရှုကို ရေးသားသူအဖြစ် ယူဆပြီး၊ ထွက်မြောက်ခြင်းသည် ခရစ်မွေးဖွားမတိုင်မီ ၁၄၄၅ တွင်ဖြစ်သည်ဟု အခြေခံလျှင်၊ ယောရှုအုပ်စာအုပ်သည် ၁၄ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ရေးသားခဲ့သည်မှာ ထင်ရှားသည်။ ၎င်း၏အချို့အပိုင်းများကို ၁၅ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပေမည်။ အထက်ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း၊ ရှင်းလင်းချက်အနေဖြင့် အနည်းငယ်ထည့်သွင်းမှုများကို နောက်ပိုင်းကူးယူသူများက ပြုလုပ်ခဲ့ပေမည်၊ သို့သော် ဘုရင်များခေတ်အစောပိုင်းထက် နောက်ကျမည်မဟုတ်ပါ။ ဣသရေလသည် ယော်ဒန်မြစ်အနောက်ဘက်ရှိ အမိုရိလူမျိုးများ၏မြေကို သိမ်းပိုက်ရန်၊ အာဗြဟံအား ကတိပြုထားသည့်အတိုင်း (ကမ္ဘာဦး ၁၅:၁၆) ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ အမိုရိလူမျိုးများ၏ဒုစရိုက်သည် ယခုအခါ ပြည့်စုံသွားပြီဖြစ်သည်။

3. Historical Setting. On the basis of Joshua being the author, and of the Exodus being in the year 1445 b.c., it is clear that the book of Joshua was written in the early part of the 14th century b.c. Portions of it may have been recorded in the last years of the 15th century. Slight additions, by way of explanation, as previously mentioned, may have been made by later transcribers, but hardly later than the very early kings. Israel was now entering the land of the Amorites west of Jordan, to possess it according to the promise to Abraham in Gen. 15:16. The iniquity of the Amorites was now full.

 

ခေတ်သစ်တူးဖော်မှုများသည် ယောရှု၏ခေတ်တွင် ပါလက်စတိုင်းနှင့် အနီးဝန်းကျင်နိုင်ငံများနှင့်ပတ်သက်သည့် သတင်းအချက်အလက်များစွာကို ပေးခဲ့သည်။ ရာစုနှစ်များစွာကြာအောင် ပါလက်စတိုင်းသည် အီဂျစ်၏လွှမ်းမိုးမှု သို့မဟုတ် အခါအားလျော်စွာ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သည်။ သူမဝါစီ ၃၊ ၁၄၅၀ တွင် သေဆုံးခဲ့သူသည်၊ အီဂျစ်ကို ဆန့်ကျင်သည့် အထွေထွေပုန်ကန်မှုကို ငြိမ်းသတ်ရန် ပါလက်စတိုင်းတွင် သို့မဟုတ် ဖြတ်သန်းသွားလာရင်း ၁၇ ကြိမ်စစ်ဆင်ရေးများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤစစ်ဆင်ရေးများသည် ၁၈ နှစ်ကျော်ကာလအတွင်း ဆက်လက်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းပြီးနောက်တွင်ပင်၊ အသေးစားစစ်ဆင်ရေးများ ထပ်မံပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ ခံတပ်အသစ်များစွာကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ နှစ်တစ်နှစ်၏ အချို့အချိန်များတွင် စစ်သားများနှင့် ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများကို ကျမ်းစာတွင် “ဖိလိတ္တိလူမျိုးများ၏လမ်း” (ထွက်မြောက်ရာ ၁၃:၁၇) ဟုခေါ်သည့် ကမ်းရိုးတန်းလမ်းမကြီးတစ်လျှောက် အဆက်မပြတ် ရွှေ့ပြောင်းပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ထွက်မြောက်ခြင်းမဖြစ်မီ ဖြစ်နိုင်သည်၊ အကယ်၍ ထွက်မြောက်ခြင်းသည် ၁၄၄၅ တွင်ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆပါက (စာမျက်နှာ ၁၂၅ ကိုကြည့်ပါ၊ ထွက်မြောက်ရာမိတ်ဆက်ကိုလည်း ကြည့်ပါ၊ အတွဲ ၁)။

Modern excavations have given us much information regarding Palestine and surrounding nations at the time of Joshua. For several centuries Palestine had been intermittently under the influence, and at times the control, of Egypt. Thutmose III, who died about 1450, conducted 17 campaigns in or through Palestine to quell what had developed into a general revolt against Egypt. These campaigns continued over a period of 18 years. Even after that there were additional minor campaigns, and several new strongholds were erected. In certain times of the year soldiers and supplies were constantly being moved along the coastal highway, called in the Bible “the way of the land of the Philistines” (Ex. 13:17). This was probably just prior to the time of the Exodus if, as seems likely, the Exodus took place about 1445 (see p. 125; also Introduction to Exodus, Vol. I).

 

ထွက်မြောက်ခြင်းပြီးနောက် အီဂျစ်၏အင်အားသည် ယိမ်းယိုင်လာခဲ့သည်။ သို့သော်၊ အီဂျစ်နှင့် ကာနာန်နိုင်ငံများအကြား စစ်ပွဲသည် သူမဝါစီ ၄ (ခရစ်မွေးဖွားမတိုင်မီ ၁၄၂၅–၁၄၁၂) ၏ နန်းစံအထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဟိတ္တိလူမျိုးများဟူသော ရန်သူအသစ်တစ်ဦးသည် အီဂျစ်၏ယခင်ရန်သူဖြစ်သည့် မိတာနီလူမျိုးများကို ခြိမ်းခြောက်လာခဲ့သည်။ သူမဝါစီ ၄ သည် ၎င်းတို့၏ရန်သူအသစ်ဖြစ်သည့် ဟိတ္တိလူမျိုးများကြောင့် မိတာနီလူမျိုးများနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ ခရစ်မွေးဖွားမတိုင်မီ ၁၄၀၀ မတိုင်မီ မကြာမီ ရန်ငြိုးဖွဲ့မှုသည် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ဆက်ခံသူ အမီန်ဟိုတိပ် ၃ (ခရစ်မွေးဖွားမတိုင်မီ ၁၄၁၂–၁၃၇၅) ၏ခေတ်တွင်၊ အီဂျစ်၏အင်အားသည် ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ သို့သော်၊ သူသည် လုံခြုံမှုနှင့် မယှဉ်နိုင်သော ခမ်းနားမှုဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ အီဂျစ်သည် ယခင်အောင်ပွဲများမှ ရရှိခဲ့သည့် စည်းစိမ်ကို ခံစားနေခဲ့သည်။ ၎င်း၏စစ်အင်အားသည် အဆုံးသတ်လာခဲ့သည်။ တဲလ် အယ်လ်-အမာနာ စာလွှာများမှ ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း၊ ဆီးရီးယားနှင့် ပါလက်စတိုင်းမှ အမီန်ဟိုတိပ် ၃ နှင့် ၎င်း၏ဆက်ခံသူ အိခ်နာတန် (ခရစ်မွေးဖွားမတိုင်မီ ၁၃၈၇–၁၃၆၆) သို့ လက်အောက်ခံမင်းသားများထံမှ ပေးပို့ခဲ့သည့် စာပေးစာယူများအရ၊ ဆီးရီးယားနှင့် ပါလက်စတိုင်းသည် အတွင်းရေးအငြင်းပွားမှုများဖြင့် ဆူပွက်နေခဲ့ပြီး ပြင်ပမှ တိုက်ခိုက်မှုများကို ခံရခဲ့သည်။ သို့သော် အီဂျစ်ထံမှ အကူအညီမရရှိခဲ့ပါ။ ယေရိခေါမြို့အပြင်ဘက်ရှိ သင်္ချိုင်းများတွင် တွေ့ရှိခဲ့သည့် နောက်ဆုံးအမီန်ဟိုတိပ် ၃ ၏ စကာရပ်များသည်၊ ထိုမြို့သည် ၎င်း၏နန်းစံအတွင်း ပြိုလဲခဲ့သည်ဟူသော အထောက်အထားအချို့အဖြစ် ပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။ ထို့ကြောင့် ပါလက်စတိုင်း၏အခြေအနေများသည် ဣသရေလလူမျိုးများအား အီဂျစ်အင်ပါယာ၏အင်အားကို ရင်ဆိုင်ရန်မလိုဘဲ သိမ်းပိုက်မှုပြုလုပ်နိုင်ရန် ဖြစ်နိုင်ချေရှိခဲ့သည်။

After the Exodus the strength of Egypt began to wane. However, war between Egypt and the nations of Canaan continued until the reign of Thutmose IV (c. 1425–1412 b.c.). A new enemy, the Hittites, began to menace the Mitannians, Egypt’s former enemy. Thutmose IV made peace with the Mitannians because of their new common foe, shortly before 1400 b.c., and the long standing hostility between them came to an end. In the days of his successor, Amenhotep III (c. 1412–1375 b.c.), the high tide of Egyptian power began to ebb. However, he ruled in security and unparalleled splendor. Egypt was enjoying the wealth she had obtained in past conquests. Her military might was ending; and as revealed by the Tell el-Amarna Letters, correspondence from vassal princes in Syria and Palestine to Amenhotep III and his successor, Ikhnaton (c. 1387–1366 b.c.), Syria and Palestine were seething with intrigue internally and were under attack from without. Yet help from Egypt was not forthcoming. Scarabs of Amenhotep III, the latest found in the tombs outside Jericho, are regarded by some scholars as evidence that the city fell during his reign. Conditions in Palestine were thus such as to make possible the Israelite conquest, without their having to meet the strength of the Egyptian Empire.

 

ယိရှုခေါင်းစဉ်အောက်တွင် ဖော်ပြထားသော ဟိတ္တိလူမျိုးများသည် ထိုအချိန်တွင် အာဏာတက်လာနေသော်လည်း ပါလက်စတိုင်းတွင် အာဏာမရှိခဲ့ပါ (စာမျက်နှာ ၃၀၊ ၃၁ ကိုကြည့်ပါ)။ ၎င်းသည် မြောက်ဘက်ရှိ မိတ်တန်နီလူမျိုးများ၏ အာဏာကို ထိန်းချုပ်ရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေခဲ့သည်။ အာရှုရိသည် အခါအားလျှော်စွာ အားနည်းလာပြီး ယိုယွင်းလာခဲ့သည်။ ဘေဘီလုံတွင် ကဿီလူမျိုးများက အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ အနေအထားမသေချာမှုကြောင့်—မိတ်တန်နီလူမျိုးများကို ကြောက်ရွံ့မှု၊ အာရှုရိမှ ဖိအားများ၊ နှင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတွင် ထိပ်တန်းဖြစ်ရန် အဆက်မပြတ် ရုန်းကန်မှုများကြောင့်—သူတို့လည်း အီဂျစ်နှင့် မိတ်ဆွေဖြစ်ရန် အားထုတ်နေခဲ့သည်။ ဖိလိတ္တိလူမျိုးများ၏ အဓိကလူဝင်မှုလှိုင်းသည် ပါလက်စတိုင်းကမ်းရိုးတန်းတွင် ၎င်းတို့၏ အာဏာတည်ဆောက်ရန် မရောက်ရှိသေးပါ (စာမျက်နှာ ၂၇ ကိုကြည့်ပါ)။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံရေးကမ္ဘာသည် မတည်ငြိမ်မှုအခြေအနေတွင် ရှိနေပြီး ပြင်ပမှ အာဏာတစ်ခုမှ ခါနာန်လူဖြစ်သူများကို ကယ်တင်ရန် အနေအထားတွင် မရှိခဲ့ပါ။

The Hittites, mentioned in Joshua 1:4, were rising to power at this time, but had no power in Palestine (see pp. 30, 31). This served to restrain the power of the Mitannians in the north. Assyria was in periodic decline, and therefore weak. The Kassites ruled in Babylon, but because of the uncertainty of their position—due to their fear of the Mitannians, to pressure from Assyria, and to the constant struggle for pre-eminence in Mesopotamia—they too were exerting every effort to gain the friendship of Egypt. The main wave of Philistine immigrants had not yet arrived in Palestine, to build up their power on the coastal area (see p. 27). Thus the political world was in a state of flux, and no power from without was in a position to come to the rescue of the peoples of Canaan.

 

ခါနာန်ပြည်သည် သေးငယ်သော နိုင်ငံများစွာနှင့် ဂိဗွန်ဟု လွတ်လပ်သော ပြည်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ မှီခိုမြို့များဖြစ်သည့် ခဖိရဣ၊ ဘီရုတ်၊ နှင့် ကိရယတ်-ယရံတို့ဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည်။ ယော်ဒန်မြစ်အရှေ့ဘက်တွင် ရှိဟုန်နှင့် ဩဂဒ်၏ နိုင်ငံများရှိသည်။ ထိုပြည်သည် စိုက်ပျိုးပြီးဖြစ်သည်။ နေထိုင်သူများသည် မြို့များတွင် နေထိုင်သော်လည်း မြို့ရိုးအပြင်ဘက်တွင် မြေကို လယ်ယာလုပ်ကြပြီး သံလွင်ပင်ဥယျာဉ်များနှင့် စပျစ်ဥယျာဉ်များ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စာရေးသားခြင်းကို သိကြပြီး ဒီဘိရ်၏ မူလအမည်ဖြစ်သည့် ကိရယတ်-ဆဖါ၊ “စာအုပ်မြို့” (အခန်း ၁၅:၁၅) ဟူသော အမည်က သက်သေပြသည်။ ခါနာန်လူများသည် မြင်းများနှင့် ရထားများ (ယိရှု ၁၁:၄; ၁၇:၁၈) ကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ သို့သော် ဘာသာရေးနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားအရ ၎င်းတို့သည် အလွန်ယုတ်ညံ့သည် (တရားကျမ်း ၁၂:၂၉–၃၁; ၁၈:၉–၁၂)၊ နီးပါးအားလုံး အယူသီးမှုနှင့် အကျင့်ယိုယွင်းမှုများကို ကျင့်သုံးကြသည်။

The land of Canaan was divided among numerous small kingdoms and one autonomous state, Gibeon, with its dependent towns, Chephirah, Beeroth, and Kirjath-jearim. East of the Jordan there were the kingdoms of Sihon and Og. The land was already cultivated. The inhabitants lived in cities, but tilled the ground outside the walls and planted oliveyards and vineyards. They were acquainted with writing, as the original name of Debir—Kirjath-sepher, “city of books” (ch. 15:15)—proves. The people of Canaan owned horses and chariots (Joshua 11:4; 17:18); but religiously and morally they were very degraded (Deut. 12:29–31; 18:9–12), practicing almost every kind of superstitious art and immorality.

 

ဤစာအုပ်၏ သက္ကရာဇ်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များသည် အကန့်အသတ်ရှိသည်။ ယိရှုဇာတ်လမ်း၏ မည်သည့်အပိုင်းကိုမဆို လောကီသမိုင်းတွင် သိထားသည့် ဖြစ်ရပ်များနှင့် ယှဉ်တွဲဖေ Oudekerk 10:28 PM +07 on Sunday, August 10, 2025ရာပြည်မှ ထွက်ခွင်သည့်အချိန်ကို ဆိုင်းမှတ်ထားသည်များမရှိသေးပါ။ အခန်း ၄:၁၉ အရ ပထမလဆယ်ရက်မြောက်နေ့တွင် လူများသည် “ယော်ဒန်မြစ်မှ ထွက်လာကြသည်” ဟုဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် ယော်ဒန်မြစ်ဖ crossings သည် နွေဦးရာသီတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည် (အခန်း ၃:၁၅ ကိုလည်းကြည့်ပါ)။ အကယ်၍ ထွက်မြောက်ရာသည် ဘီစီ ၁၄၄၅ တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု သက်သေများက ဖော်ပြပါက၊ ၎င်းသည် ဘီစီ ၁၄၀၅ ၏ နွေဦးရာသီဖြစ်လိမ့်မည်။

The chronological data of the book are limited. Unfortunately, no historical or archeological data are yet available to cross-reference any part of the Joshua narrative with known events in secular history. According to ch. 4:19, it was on the tenth day of the first month (Abib) that the people “came up out of Jordan.” The crossing of Jordan therefore occurred in the spring of the year (see also ch. 3:15). If the Exodus occurred in 1445 b.c.—as the evidence seems to indicate—this would be the spring of 1405 b.c.

 

နောက်ထပ်မေးခွန်းတစ်ခုမှာ ခါနာန်ပြည်ကို သိမ်းပိုက်ရန် အချိန်မည်မျှကြာခဲ့သနည်း။ အဖြေကို အခန်း ၁၁:၁၈; ၁၄:၇၊ ၁၀၊ ၁၁; ၂၃:၁; ၂၄:၂၉ တို့တွင် တွေ့ရသည်။ အခန်း ၁၁:၁၈ တွင် ယိရှုသည် “အချိန်ကြာရှည်” စစ်တိုက်ခဲ့သည်ဟု ရိုးရှင်းစွာဖော်ပြထားသည်။ အခန်း ၁၄:၇၊ ၁၀၊ ၁၁ အရ ကာလက်သည် မောရှေက ခါနာန်ပြည်ကို စူးစမ်းရန် ကဒေရှ-ဘာနီမှ စေလွှတ်စဉ်က အသက် ၄၀ ရှိခဲ့ပြီး ၎င်းမှ ၄၅ နှစ်ကြာသည်အထိ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ပြည်၏သိမ်းပိုက်မှုသည် ပြီးစီးသွားပြီဟု အခန်း ၁၁:၂၃ နှင့် ၁၄:၅ တို့က ဖော်ပြသည်။ ၎င်းသည် ပြည်၏အစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို ဣသရေလလူမျိုးများက ထိန်းချုပ်ထားသည်ဟု မဆိုလိုပါ၊ အကြောင်းမှာ ဘုရားသခင်သည် ပြည်သည် တောရိုင်းသို့ ပြန်မသွားစေရန် တဖြည်းဖြည်းသိမ်းပိုက်ရန်သာ ကတိပြုထားခဲ့သည် (ထွက်မြောက်ရာ ၂၃:၂၉၊ ၃၀)။ သူလျှိုများ၏ မစ်ရှင်သည် ထွက်မြောက်ရာ၏ ဒုတိယနှစ်နှင့် တိုက်ဆိုင်ပြီး (တရားကျမ်း ၂:၁၄)၊ တောကန္တာရတွင် ၃၈ နှစ်ကြာခဲ့သဖြင့် သိမ်းပိုက်မှုသည် ၆ နှစ်မှ ၇ နှစ်ကြာခဲ့သည် (၄၅-၃၈ = ၇)။ သို့သော် ဂျိုးဇီဖပ်စ်က သိမ်းပိုက်မှု၏ ကြာချိန်ကို ၅ နှစ်သာဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားပြီး ခေတ်သစ်ပညာရှင်အချို့လည်း ၎င်းနှင့် သဘောတူသည်။ စာမျက်နှာburgoညံ့သောစာမျက်နှာ ၁၂၅၊ ၁၂၆ ကိုကြည့်ပါ။

The next question that arises is, How long a time was required for the conquest of Canaan? The answer is found in chs. 11:18; 14:7, 10, 11; 23:1; 24:29. In ch. 11:18 it is simply stated that Joshua waged war “a long time.” According to ch. 14:7, 10, 11, Caleb was 40 years old when Moses sent him from Kadesh-barnea to explore the land of Canaan, and 45 years had passed since that time. The conquest of the land was by this time considered complete, as chs. 11:23 and 14:5 indicate. This does not mean that every part of the land was under Israelite control, for God had promised only a gradual taking over lest the land revert to wilderness (Ex. 23:29, 30). Since the mission of the spies coincided with the second year of the Exodus (Deut. 2:14), and the wandering in the wilderness lasted 38 years, the conquest occupied between 6 and 7 years (45–38 = 7). Josephus, on the contrary, gives the duration of the conquest as only five years, and with this some modern scholars tend to agree. See pp. 125, 126.

 

တတိယမေးခွန်းမှာ ယိရှုသည် အစိုးရအာဏာကို မည်မျှကြာအုပ်ချုပ်ခဲ့သနည်း။ ဆိုလိုသည်မှာ ဤစာအုပ်သည် အချိန်မည်မျှကို အကျုံးဝံသနည်း။ အခန်း ၂၃:၁ တွင် “အချိန်ကြာရှည်” ဟုမရေမရာဖော်ပြထားပြီး ယိရှုသည် အိုမင်းလာပြီး အသက်ကြီးရင့်လာသောအခါ လူမျိုးကို စုဝေးစေခဲ့သည် (အခန်း ၂၃:၂)။ အခန်း ၂၄:၂၉ အရ ယိရှုသည် သေဆုံးချိန်တွင် အသက် ၁၁၀ နှစ်ရှိခဲ့သည်။ ဤကာလအတွက် အခြားကိုးကားချက်များ ဤနေရာတွင်ဖြစ်စေ အခြားနေရာတွင်ဖြစ်စေ မရှိပါ။ ဂျိုးဇီဖပ်စ် (ရှေးဟောင်းရာဇဝင် v. ၁. ၂၉) က ယိရှု၏ ဘဝကို အပိုင်းသုံးပိုင်းခွဲထားသည်—ထွက်မြောက်ရာမတိုင်မီ ၄၅ နှစ်၊ မောရှေနှင့် ၄၀ နှစ်၊ နှင့် တစ်ဦးတည်းခေါင်းဆောင်အဖြစ် ၂၅ နှစ်။ နောက်ပိုင်းတွင် သီအိုဖီလပ်စ်၊ ကလီမန့်၊ နှင့် ယူဆီဘီးယပ်စ်ကဲ့သို့ စာရေးဆရာများက ၂၅ နှစ်အစား ၂၇ နှစ်ဟု ဖော်ပြထားပြီး အကြောင်းမှာ သိမ်းပိုက်မှုကို ၇ နှစ်ဟု တွက်ချက်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထွက်မြောက်ရာချိန်တွင် သူ၏အသက်ကို နှစ်နှစ်ပိုငယ်စေပြီး အခန်း ၂၄:၂၉ ၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ တိကျမှုကို မထိခိုက်စေပါ။

A third question follows: How long, in all, did Joshua hold the reins of government? In other words, what space of time is covered by the book? Chapter 23:1 speaks vaguely of “a long time,” after which Joshua, who was now old and advanced in years, assembled the nation (v. 2). According to ch. 24:29, Joshua was 110 years old when he died. There are no other references to this period of time here or elsewhere. Josephus (Antiquities v. 1. 29) divides Joshua’s life into three parts: 45 years before the Exodus, 40 years with Moses, and 25 years as sole leader. Writers of later times, such as Theophilus, Clement, and Eusebius, give 27 instead of 25, because, it is explained, of reckoning the conquest as 7 years. This would simply make him two years younger at the time of the Exodus, and in no way affects the historical accuracy of the statement of ch. 24:29.

 

၄. အကြောင်းအရာ။ ယိရှုစာအုပ်ကို တစ်ခုလုံးအနေဖြင့် ကြည့်ရှုသောအခါ စာဖတ်သူသည် ဤစာအုပ်တွင် ဖော်ပြထားသော ဖြစ်ရပ်များကို မျက်မြင်သက်သေဖြင့် ရေးသားထားသည့် ပဉ္စမကျမ်း၏ ဆက်လက်ဖြစ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ခံစားရသည်။ အဓိကအကြောင်းအရာမှာ ဘုရားသခင်၏ ကွံရာကတိတို့ကို ယိရှုခေါင်းဆောင်မှုအောက်တွင် ဖြည့်ဆည်းပေးသည့် ယေဟောဝါ၏ သစွမ်းရည်ဖြစ်သည် (အခန်း ၂၁:၄၃–၄၅)။

4. Theme. In viewing the book of Joshua as a whole, the careful reader is impressed with the fact that he is reading a sequel to the record of the Pentateuch by an eyewitness of the events narrated in the book. The great theme is the faithfulness of Jehovah in the fulfillment of His promises (ch. 21:43–45), under the able leadership of Joshua, the one chosen of God to accomplish the divine purpose.

 

ယိရှုစာအုပ်သည် ပဉ္စမကျမ်း၏ ဆက်လက်ဖြစ်ရပ်နှင့် နိဂုူးအဖြစ် အလွန်အရေးကહပြသော ကျမ်းစာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းကို ၎င်း၏ ဆက်လက်ဖြစ်ရပ်အဖြစ် ခွဲခြားမထားသင့်ပါ။ ၎င်းသည် မောရှေ၏ ငါးကျမ်းနှင့် အနည်းငယ်ဆင်တူသော တမန်တော်များ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် ခရစ်တော်၏ ဓမ္မဆရာဖြစ်သည့် ယူဒလူမျိုးများ၏ ဓမ္မဆရာဖြစ်သူ ယူဒလူမျိုးများနှင့် ဆင်တူသည် (တရားကျမ်း ၁၈:၁၈)။ စိန်စွမ်းမှုအောက်တွင် လူတို့သည် ဘုရားသခင်၏ လမ်းညွှန်မှုကို လိုက်နာသမျှ ကြီးပွါးခဲ့သည်။ ယိရှုနှင့် ဣသရေလလူမျိုးသည် ဘုရားသခင်ကို အပြည့်အဝမှီခိုသမျှ ခါနာန်သိမ်းပိုက်မှု တိုးတက်ခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်ကို အပြည့်အဝမှီခိုမှုမရှိဘဲ ၎င်းတို့၏ ဉာဏ်ပညာကို အားကိုးသောအခါ အမှားများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်—အိုင်နှင့် ဂိဗွန်တွင်ကဲ့သို့—အသက်ဆုံးရှုံးမှုများဖြစ်ပေါ်ပြီး ဘုရားသခင်၏ အမှုတော်သည် နှောင့်နှေးသွားသည်။ သို့သော် နှိမ့်ချမှုကို ခံစားရပြီး အပြစ်ကို ကိုင်တွယ်ရန် သတ္တိရှိသည့်အခါ အောင်မြင်မှုသည် သေချာသည်။

The book of Joshua is a most important part of the Old Testament, and should not be considered separately from the Pentateuch, of which it is the continuation and conclusion. This book is related to the five books of Moses in somewhat the same way as the book of Acts is related to the four Gospels. The Gospels give an account of the ministry of Jesus Christ, the Christian Legislator, as the books of the Pentateuch give, for the most part, an account of the ministry of Moses, God’s representative and legislator for the Israel of his day (see Deut. 18:18). As long as men were content to remain under the guidance of the Holy Spirit, the early church prospered; as long as Joshua and Israel depended wholly on God, the conquest of Canaan progressed. God ever works through human instrumentalities, qualified as leaders by years of training, yet conscious of their own unworthiness. When such men trust to their own wisdom and fail to depend wholly on God, many mistakes occur—as at Ai and with Gibeon. Lives are lost, and the work of the Lord is delayed. But when deep humility is felt, and courage to deal with sin is manifested, then victory is certain.

 ၅. အကြမ်းဖျင်း။

 ၁. ခါနာန်သိမ်းပိုက်မှု၊ ၁:၁ မှ ၁၂:၂၄။

 က. ယော်ဒန်မြစ်ဖြတ်ကူးခြင်း၊ ၁:၁ မှ ၄:၂၄။

 ၁. ယိရှုအား ဘုရားသခင်၏ ညွှန်ကြားချက်၊ ၁:၁–၉။

 ၂. ယော်ဒန်မြစ်ဖြတ်ကူးရန် ပြင်ဆင်မှုများ၊ ၁:၁၀–၁၈။

 က. ဖြတ်ကူးမှု၏ ကြေငြာချက်၊ ၁:၁၀၊ ၁၁။

ခ. နрусаညံ့သောနှစ်ပိုင်းနှင့် တစ်ပိုင်းမှူးများအား သတိပေးချက်၊ ၁:၁၂–၁၈။

 ၃. သူလျှိုများကို စေလွှတ်ခြင်း၊ ၂:၁–၂၄။

４. ယော်ဒန်မြစ်ဖြတ်ကူးခြင်း၊ ၃:၁ မှ ၄:၂၄။

 က. ပြင်ဆင်မှုညွှန်ကြားချက်များ၊ ၃:၁–၁၃။

ခ. ယော်ဒန်မြစ်၏ ရေများကို ဖြတ်တောက်ပြီး လူများဖြတ်သွားသည်၊ ၃:၁၄–၁၇။

 ဂ. ဖြတ်ကူးမှု၏ အထိမ်းအမှတ်များကို စီမံခြင်း၊ ၄:၁–၂၄။

 ခ. ဂျရီကို၏ ကျဆုံးမှု၊ ၅:၁ မှ ၆:၂၇။

၁. ဂျရီကိုသိမ်းပိုက်ရန် ပြင်ဆင်မှု၊ ၅:၁–၁၅။

 က. သတင်းများက လူများကို စိတ်ဓာတ်ကျစေသည်၊ ၅:၁။

ခ. လူများကို အရေဖြတ်ခြင်း၊ ၅:၂–၉။

ဂ. ပသခါပွဲကို ကျင်းပခြင်း၊ ၅:၁၀–၁၂။

ဃ. ယိရှု၏ ရူပါရုံ၊ ၅:၁၃–၁၅။

၂. ဂျရီကိုဝိုင်းအုံပြီး ဖျက်ဆီးခြင်း၊ ၆:၁–၂၁။

၃. ရာဟပ်ကို ကယ်တင်ခြင်း၊ ၆:၂၂–၂၇။

 ဂ. အိုင်သိမ်းပိုက်ခြင်း၊ ၇:၁ မှ ၈:၃၅။

၁. ကနဦးရှုံးနိမ့်မှုနှင့် ဆုတ်ခွာမှု၊ ၇:၁–၅။

 ၂. ယိရှု၏ နှိမ့်ချမှုနှင့် ဘုရားသခင်ထံမှ ညွှန်ကြားချက်များ၊ ၇:၆–၁၅။

၃. အာခံ၏ အပြစ်မှု၊ ၇:၁၆–၂၆။

４. အိုင်၏ နောက်ဆုံးသိမ်းပိုက်မှု၊ ၈:၁–၂၉။

၅. ကောင်းချမ်းသာခြင်းနှင့် ကျိန်စာများကို ဖတ်ကြားခြင်း၊ ၈:၃၀–၃၅။

ဃ. ဂိဗွန်လူမျိုးများနှင့် သဘောတူညီမှု၊ ၉:၁–၂၇။

င. ခါနာန်လူမျိုးများ၏ မဟာမိတ်အဖွဲ့၊ ၁၀:၁–၂၇။

၁. ဂိဗွန်၏ ဝိုင်းအုံမှု၊ ၁၀:၁–၅။

 ၂. ယိရှုသည် ခါနာန်လူမျိုးများကို ဖျက်ဆီးသည်၊ ညံ့သောအိမ်၊ ၁၀:၆–၂၇။

 စ. ယိရှု၏ သိမ်းပိုက်မှုများ၊ ၁၀:၂၈ မှ ၁၂:၂၄။

 ၁. တောင်ပိုင်း၏ သိမ်းပိုက်မှုများ၊ ၁၀:၂၈–၄၃။

၂. မြောက်ပိုင်း၏ သိမ်းပိုက်မှုများ၊ ၁၁:၁–၁၅။

၃. သိမ်းပိုက်မှုများ ပြီးစီးသည်၊ ၁၁:၁၆ မှ ၁၂:၂၄။

၂. ပြည်ခွဲဝေမှု၊ ၁၃:၁ မှ ၂၂:၃၄။

 က. မျမ်စည်းပိုင်းများ၊ ၁

 ခ. ခိုးသားခိုးသား၊ ၁၃:၁–၁၉:၅၁။

 ဂ. ခိုးသားမြို့များ၊ ၂၀:၁–၉။

 ဃ. လီဗိလူမျိုးများအား မြို့များခွဲဝေခြင်း၊ ၂၁:၁–၄၅။

 င. ယော်ဒန်မြစ်အရှေ့ဘက်မှ မျမ်စည်းပိုင်းများ၊ ၂၂:၁–၃၄။

၁. ၎င်းတို့၏ အိမ်သို့ပြန်လာခြင်း၊ ၂၂:၁–၉။

 ၂. ၎င်းတို့၏ မတော်သမဖူးသော ယဇ်ပလ္လတ်များ၊ ၂၂:၁၀–၂၀။

 ၃. ၎င်းတို့၏ ခုခံမှုကို ကာကွယ်ခြင်း၊ ၂၂:၂၁–၃၄။

၃. ယိရှု၏ နှုတ်ဆိုချက်၊ ၂၃:၁ မှ ၂၄:၂၈။

က. ဣသရေလလူမျိုးထံသို့ သူ၏ မိန့်ချက်၊ ၂၃:၁–၁၆။

 ခ. သူ၏ သေဆုံးမှု၊ ၂၄:၂၉–၃၂။

ဂ. ဧလရာဇာရသေဆုံးမှု၊ ၂၄:၃၃။

 

 

5. Outline.I. The Conquest of Canaan, 1:1 to 12:24.

A. Crossing the Jordan, 1:1 to 4:24.

1. The Lord’s charge to Joshua, 1:1–9.

2. Preparations for crossing the Jordan, 1:10–18.

a. Announcement of the crossing, 1:10, 11.

b. A reminder to the two and one-half tribes, 1:12–18.

3. The sending forth of the spies, 2:1–24.

4. The crossing of the Jordan, 3:1 to 4:24.

a. Preparatory instructions, 3:1–13.

b. Waters of the Jordan cut off, people pass over, 3:14–17.

c. Erecting memorials of the crossing, 4:1–24.

B. The fall of Jericho, 5:1 to 6:27.

1. Preparation for taking Jericho, 5:1–15.

a. Rumors dishearten the people, 5:1.

b. The people circumcised, 5:2–9.

c. The Passover observed, 5:10–12.

d. Joshua’s vision, 5:13–15.

2. Jericho compassed and destroyed, 6:1–21.

3. Rahab saved, 6:22–27.

C. The capture of Ai, 7:1 to 8:35.

1. Preliminary defeat and retreat, 7:1–5.

2. Joshua’s humiliation and instructions from the Lord, 7:6–15.

3. The trespass of Achan, 7:16–26.

4. The final conquest of Ai, 8:1–29.

5. The reading of the blessings and cursings, 8:30–35.

D. The treaty with the Gibeonites, 9:1–27.

E. The Canaanite confederacy, 10:1–27.

1. The siege of Gibeon, 10:1–5.

2. Joshua crushes the Canaanites, 10:6–27.

F. Joshua’s conquests, 10:28 to 12:24.

1. Conquests of the south country, 10:28–43.

2. Conquests of the north country, 11:1–15.

3. The conquests completed, 11:16 to 12:24.

II. The Partition of the Land, 13:1 to 22:34.

A. The tribal allotments, 13:1 to 19:51.

B. Cities of refuge appointed, 20:1–9.

C. Cities assigned to the Levites, 21:1–45.

D. The tribes of Transjordan, 22:1–34.

1. Their return home, 22:1–9.

2. Their offending altar, 22:10–20.

3. Their defense of the altar, 22:21–34.

III. Joshua’s Farewell, 23:1 to 24:33.

A. His address to Israel, 23:1 to 24:28.

B. His death, 24:29–32.

C. The death of Eleazar, 24:33.

 

 

 


on

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)