အခန်းကြီး - (၇ )

 

၇း၁–၂၈

ဘုရားသခင်၏ နိုင်ငံတော်

ဒံယေလ ၇ သည် အာရမိတ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော နောက်ဆုံးအခန်းဖြစ်သည်။ ထိုအချက်က ၎င်းကို ယခင်အခန်းများနှင့် ဆက်စပ်ပေးထားပြီး၊ သားရဲလေးကောင်၏ ရူပါရုံက နောက်ပိုင်းအခန်းများနှင့် ဆက်စပ်ပေးထားသည်။ ၎င်းသည် အခန်း ၂ တွင် နေဗုခဒ်နေဇာမင်းအား ပြသခဲ့သော ရုပ်တု၏ ရူပါရုံနှင့် အများအားဖြင့် အပြိုင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤနေရာမှစ၍ ရူပါရုံများနှင့် ၎င်းတို့၏ အနက်ဖွင့်ဆိုချက်များကို လက်ခံရရှိသူ ဒံယေလ၏ မှတ်တမ်းကို ကျွန်ုပ်တို့ တွေ့ရသည်။ အခန်းနှစ်ခန်းအကြား ကွာခြားချက်အချို့ ရှိသည်။ ဒံယေလ ၂ သည် နေဗုခဒ်နေဇာခေတ်မှ ဒုတိယအကြိမ်ကြွလာခြင်းအထိ အနာဂတ်ကို အထွေထွေခြုံငုံဖော်ပြသော်လည်း၊ ဒံယေလ ၇ သည် စတုတ္ထအင်ပါယာ၏ အဆုံးမှ ဒုတိယအကြိမ်ကြွလာခြင်းအထိ အချိန်ကာလကို အာရုံစိုက်ထားသည်။ ဒံယေလ ၂ တွင် လောကီအင်ပါယာများကို နိုင်ငံရေးရှုထောင့်မှ ဖော်ပြသော်လည်း၊ ဒံယေလ ၇ တွင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ၏ သင်္ကေတအားဖြင့် စစ်ရေးပဋိပက္ခများနှင့် ချိုငယ်၏ သင်္ကေတအားဖြင့် ဝိညာဉ်ရေးရာ ပဋိပက္ခကိုလည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။ ဒံယေလ ၇ က စတုတ္ထအင်ပါယာနှင့် ဒုတိယအကြိမ်ကြွလာခြင်းအကြားတွင် ဒံယေလ ၂ ၌ ကျဆင်းလာသော ကျောက်တုံးဖြင့် သင်္ကေတပြုထားသည့် အဖြစ်အပျက်မတိုင်မီ၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ဘာသာရေးအာဏာ ပေါင်းစပ်ထားသော အင်အားတစ်ရပ်သည် အစပြုမှုသေးငယ်ရာမှ အုပ်စိုးမှုကြီးမားလာမည်ကို ပြသသည်။

၇း၁–၈။ သားရဲများနှင့် ချိုငယ်၏ ရူပါရုံ။ ဘီစီ ၅၅၀ ခုနှစ်၊ ဗေလရှာဇာမင်း နန်းစံပထမနှစ်တွင် (အခန်းငယ် ၁)၊ သို့မဟုတ် အခန်း ၂ ၏ ရူပါရုံပြီးနောက် အနှစ်ငါးဆယ်ခန့်အကြာတွင် ဒံယေလသည် ကောင်းကင်လေ လေးမျိုးသည် ပင်လယ်ကြီးပေါ်သို့ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုက်ခတ်လာပြီး ထိုပင်လယ်ထဲမှ သားရဲလေးကောင် ပေါ်ထွက်လာသည်ကို မြင်ခဲ့သည်။ ဤသင်္ကေတများသည် ပရောဖက်အတွက် ရင်းနှီးပြီးသားဖြစ်သည်။ ကျမ်းစာတွင် လေများသည် စစ်ပွဲနှင့် အောင်နိုင်ခြင်း၏ မုန်တိုင်းများကို ကိုယ်စားပြုသည် (ယေ ၂၅း၃၁-၃၃၊ ၄၉း၃၆-၃၇၊ ဇာ ၇း၁၄၊ ဗျာ ၇း၁)။ လျှံတက်လာသော မြစ်များသည် ကျူးကျော်လာသော စစ်တပ်များ၏ လှုပ်ရှားမှုများကို သင်္ကေတပြုသည် (ဥပမာ၊ ဟေ ၈း၇-၈၊ ယေ ၄၆း၆-၈၊ အာမုတ် ၈း၈)။ ဒံယေလ ၇း၁၇ အရ သားရဲလေးကောင်သည် မြေကြီးပေါ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာမည့် သို့မဟုတ် ရှိနေမည့် ဘုရင်လေးပါး သို့မဟုတ် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုသည် (အခန်းငယ် ၂၃)။ ကျမ်းစာတွင်လည်းကောင်း၊ ရှေးခေတ်နှင့် ခေတ်သစ် လူထုသင်္ကေတများတွင်လည်းကောင်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များသည် လူမျိုးများနှင့် အင်ပါယာများအတွက် ရင်းနှီးသော သင်္ကေတများ ဖြစ်ကြသည်။ လေကြောင့် လှုပ်ရှားနေသော ပင်လယ်မှ ပေါ်ထွက်လာသည့် သားရဲများ၏ သင်္ကေတသည် နိုင်ငံရေးစစ်ပွဲများနှင့် အောင်နိုင်ခြင်းများကို ညွှန်ပြသည်။ ထိုနိုင်ငံများအနက် သုံးနိုင်ငံကို ဒံယေလကျမ်းတွင် ဗာဗုလုန် (၂း၃၈)၊ မေဒိ-ပါးရှား (၅း၂၈၊ ၃၀) နှင့် ဂရိ (၈း၂၀-၂၁) ဟူ၍ ဖော်ပြထားသည်။ စတုတ္ထနိုင်ငံကို ယေရှုက ရောမဟု ဖော်ပြခဲ့သည် (မ ၂၄း၁၅-၁၆)။

ပထမသားရဲဖြစ်သော ခြင်္သေ့ (ဒံ ၇း၄) သည် ဗာဗုလုန်အတွက် အထူးသင့်လျော်သော သင်္ကေတဖြစ်သည်။ ခြင်္သေ့ပုံများကို အစ္စတာတံခါးသို့ သွားသော ဗာဗုလုန်မြို့၏ ကြီးမားသော အခမ်းအနားလမ်းမကြီး၏ နံရံများနှင့် တံခါးကိုယ်တိုင်ပေါ်တွင် တွေ့ရှိထားသည်။ ၎င်း၏အတောင်များကို ဖြုတ်ပစ်ခဲ့ခြင်းသည် နေဗုခဒ်နေဇာမင်း၏ ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော အောင်နိုင်ရေးနှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအစီအစဉ် ပြီးစီးသွားပြီးနောက် သူ၏အရိုက်အရာဆက်ခံသူများသည် လူသားတို့၏ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကျေနပ်အားရမှုတွင် ဖြစ်လေ့ရှိသကဲ့သို့ အခြေချနေထိုင်ကာ အမွေဆက်ခံရရှိခဲ့သော စည်းစိမ်နှင့် ဇိမ်ခံမှုများကို ခံစားခဲ့ကြကြောင်း ညွှန်ပြသည်။ ဒုတိယသားရဲဖြစ်သော ဘက်တစ်ဘက်စောင်းနေသည့် ဝက်ဝံသည် နံရိုးသုံးချောင်းကို ကြိတ်ဝါးနေသည်။ ၎င်းသည် ကုရုနှင့် ကမ်ဗိုင်းစစ်တို့၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် မေဒိ-ပါးရှားအင်ပါယာက လုဒိ (ဘီစီ ၅၄၇)၊ ဗာဗုလုန် (ဘီစီ ၅၃၉) နှင့် အဲဂုတ္တုပြည် (ဘီစီ ၅၂၅) တို့ကို အောင်နိုင်ခဲ့ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ တတိယသားရဲဖြစ်သော ကျားသစ်သည် ၎င်း၏ လှုပ်ရှားမှုများ၏ လျင်မြန်မှုနှင့် သွက်လက်မှုကြောင့် ထင်ရှားသည်။ အတောင်လေးခုသည် ငယ်ရွယ်သော အလက်ဇန္ဒားမင်းကြီး၏ လှုပ်ရှားမှုအမြန်နှုန်းအတွက် သင့်လျော်သော သင်္ကေတဖြစ်သည်။ သူသည် ဘီစီ ၃၃၄ ခုနှစ်တွင် လူ ၃၅,၀၀၀ နှင့် စတင်ထွက်ခွာခဲ့ပြီး ဆယ်နှစ်အတွင်း ထိုအချိန်အထိ ကမ္ဘာက သိရှိခဲ့ဖူးသမျှထဲတွင် အကြီးမားဆုံးနှင့် သြဇာအရှိဆုံး အင်ပါယာကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။

ရူပါရုံတွင် ဒံယေလသည် ဂရိအင်ပါယာကို နိုင်ငံလေးနိုင်ငံအဖြစ် ခွဲဝေမည်ကို မြင်ခဲ့ပြီး အမှန်တကယ်လည်း ထိုအတိုင်း ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်။ အလက်ဇန္ဒားသေဆုံးသောအခါ သူ၏ဗိုလ်ချုပ်များအကြား အာဏာလုယက်မှုသည် အင်ပါယာကို နိုင်ငံလေးနိုင်ငံအဖြစ် ခွဲဝေစေခဲ့သည်။ ဆီလျူးကပ်သည် ဆီးရီးယားနှင့် အရှေ့ဘက်ဒေသကို အိန္ဒိယအထိ ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ အာရှမိုင်းနားအနောက်ပိုင်းနှင့် ထရေ့စ်သည် လိုင်စီမက်ကပ်ထံ ကျရောက်ခဲ့သည်။ တော်လမီသည် အဲဂုတ္တုပြည်၏ ဘုရင်ဖြစ်လာသည်။ မက်ဆီဒုန်၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးဖြစ်ပြီးသား ကက်ဆန်ဒါသည် ယခုအခါ ဂရိနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။ ဤနည်းဖြင့် သူတို့သည် အရှေ့အနီးဒေသ၏ နိုင်ငံရေးမြေပုံအသစ်တစ်ခုကို ဖန်တီးခဲ့ကြပြီး၊ ထိုမြေပုံသည် ရောမတို့က ရှေးခေတ်အရှေ့အနီးဒေသတစ်ခုလုံးကို အောင်နိုင်သည့်အချိန်အထိ ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။

ဒံယေလ ၂ နှင့် ၇ တို့၏ ရူပါရုံများအကြား ရှင်းလင်းသော အပြိုင်ဖွဲ့စည်းပုံအပေါ် အခြေခံ၍ သံသွားများပါသော တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည့် စတုတ္ထသားရဲ (အခန်းငယ် ၇) သည် ဒံယေလ ၂ ရှိ ရုပ်တု၏ သံခြေထောက်များနှင့် ခြေဖဝါးတို့၏ အပြိုင်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ အေဒီ ၂၀၀ ခုနှစ်တွင်ပင် စတုတ္ထနိုင်ငံသည် ရောမဖြစ်ကြောင်း အသင်းတော်ဖခင်များအကြား အများအားဖြင့် အသိအမှတ်ပြုထားကြသည်။ ဘီစီ ၁၆၈ ခုနှစ် ပိုင်ဒနာတိုက်ပွဲတွင် ရောမဗိုလ်ချုပ် ပေါလုလပ်စ်က မက်ဆီဒုန်၏ ပါးစီးယပ်စ်ကို ပြတ်သားစွာ အနိုင်ရခဲ့သောအခါ ကမ္ဘာ့အာဏာသည် ဂရိလူမျိုးတို့ထံမှ ရောမတို့ထံသို့ ကူးပြောင်းသွားသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ဘီစီ ၁၄၆ ခုနှစ်တွင် မက်ဆီဒုန်သည် ရောမပြည်နယ်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ဘီစီ ၆၃ ခုနှစ်တွင် ဆီးရီးယားနှင့် ယုဒပြည်တို့သည် ရောမပြည်နယ်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆယ်စုနှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ရောမတပ်များသည် အနောက်ဘက်သို့ ချီတက်ကာ နောက်ပိုင်းတွင် စပိန်၊ ပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလန်တို့ ဖြစ်လာမည့် နိုင်ငံများကို အောင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဘီစီ ၃၀ ခုနှစ်၌ ဟယ်လင်နစ်အင်ပါယာကြီးများအနက် နောက်ဆုံးဖြစ်သော အဲဂုတ္တုပြည်ကို ပြည်နယ်အဖြစ် သိမ်းသွင်းခဲ့ပြီး ထိုအချိန်က သိရှိထားသမျှ ကမ္ဘာတစ်ခုလုံးကို အစိုးရတစ်ရပ်တည်းအောက်တွင် စုစည်းခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ဂရိဘာသာစကားနှင့် အနောက်ဘက်တွင် လက်တင်ဘာသာစကားကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ရောမအင်ပါယာသည် ယခင်နိုင်ငံများအားလုံးနှင့် ကွဲပြားကြောင်း (၇း၇၊ ၁၉) နှင့် အခြားနိုင်ငံများ မလုပ်နိုင်ခဲ့သောအရာဖြစ်သည့် “မြေကြီးတစ်ပြင်လုံးကို ကိုက်စားမည်” ဟူသောအရာကို ပြုလုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်း (အခန်းငယ် ၂၃) သတိပြုပါ။ ၎င်းသည် ပထဝီဝင်နယ်နိမိတ်များကို ကျော်လွန်၍ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဖြစ်ရပ်တစ်ရပ် ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။

ချိုဆယ်ချောင်း (အခန်းငယ် ၂၄) ကို သားရဲနှင့် သီးခြားလွတ်လပ်စွာ မယူဆဘဲ ၎င်း၏လုပ်ဆောင်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းအဖြစ် မြင်ရသည်။ ချိုများသည် ရုပ်တု၏ ခြေဖဝါးနှင့် ခြေချောင်းများနှင့် ကိုက်ညီပြီး ရောမအင်ပါယာ၏ အပျက်အစီးများမှ ပေါ်ပေါက်လာမည့် နိုင်ငံများနှင့် ရောမယဉ်ကျေးမှုကို အတိုင်းအတာကြီးမားစွာ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားမည့် နိုင်ငံများကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အနက်ဖွင့်သူအချို့က ချိုဆယ်ချောင်းကို ထိုနိုင်ငံများမှ ဆင်းသက်လာသော လူမျိုးစုဆယ်စုနှင့် ဥရောပနိုင်ငံများဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဗန်ဒယ်လ်များ၊ ဗီစီဂေါသ်များ၊ ဆွီးဗ်များ၊ အင်္ဂလို-ဆက်ဆွန်များ၊ ဖရန့်ခ်များ၊ အလေမန်နီယန်များ၊ ဘာဂန်ဒီယန်များ၊ လုံဘာ့ဒ်များ၊ အော့စထရိုဂေါသ်များနှင့် ဟဲရူးလ်များ ဖြစ်ကြသည်။ အခြားသူများကမူ နံပါတ်ဆယ်ကို တိကျသောအရေအတွက်ထက် စုစုပေါင်းများပြားမှုကို ဖော်ပြသော အနီးစပ်ဆုံးကိန်းဂဏန်းအဖြစ် ယူခြင်းသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည် (ဥပမာ၊ က ၃၁း၇၊ တော ၁၄း၂၂၊ ၁ရာ ၁း၈)။ ထိုနည်းဖြင့် ရောမ၏ တစ်ခုတည်းသော အင်ပါယာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော နိုင်ငံများစွာကို ကိုယ်စားပြုသည်။

ချိုဆယ်ချောင်းအနက် အခြားချိုတစ်ချောင်း၊ ချိုငယ်တစ်ချောင်း ပေါ်ထွက်လာသည် (ဒံ ၇း၈)။ အစပိုင်းတွင် သေးငယ်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ထိုချိုငယ်သည် အခြားချိုများထက် ပို၍ အရေးပါကြောင်း ဖော်ပြထားသည် (အခန်းငယ် ၂၀)။ ဝေဖန်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပညာရှင်များနှင့် ရှေးရိုးစွဲကျမ်းစာအနက်ဖွင့်သူအချို့သည် ဒံယေလ ၇ နှင့် ၈ ရှိ ချိုငယ်ကို ဆီးရီးယားဘုရင် အန္တိအုတ် IV အက်ပီဖန်နက်စ် (ဘီစီ ၁၇၅–၁၆၄) ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ဤအနက်ဖွင့်ဆိုချက်သည် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို တိုက်ခိုက်သည့် စာအုပ် ၁၅ အုပ် ရေးသားခဲ့သော နီယိုပလေတိုဝါဒီ အတွေးအခေါ်ပညာရှင် ပေါ်ဖီရီထံမှ စတင်ခဲ့သည်။ သူ၏စာအုပ်တစ်အုပ်တွင် ဒံယေလကျမ်းကို ဘီစီ ဒုတိယရာစု၌ ရေးသားခဲ့ကြောင်းနှင့် ချိုငယ်သည် ဆီးရီးယားဘုရင် အန္တိအုတ် IV ဖြစ်ကြောင်း ဆိုခဲ့သည် ( “ဒံယေလ ၇ ရှိ ချိုငယ်နှင့် အန္တိအုတ် IV”၊ စာမျက်နှာ ၁၀၃၉ ကိုကြည့်ပါ)။ ယနေ့တွင် ရှေးရိုးစွဲအနက်ဖွင့်သူအများစုသည် အနာဂတ်ဝါဒီများဖြစ်ကြပြီး ချိုငယ်ကို အနာဂတ်နောက်ဆုံးကာလတွင် ပေါ်ပေါက်မည့် ခရစ်တော်ကို ဆန့်ကျင်သူ၏ သင်္ကေတအဖြစ် မြင်ကြသည်၊ သို့မဟုတ် ထိုသင်္ကေတသည် အန္တိအုတ်နှင့် ခရစ်တော်ကို ဆန့်ကျင်သူ နှစ်ဦးစလုံးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ သမိုင်းစဉ်ဆက်အနက်ဖွင့်ခြင်းကို အားပေးသော သတ္တမနေ့ အက်ဒ်ဗင်တစ်အသင်းသားများသည် ချိုငယ်၏ ဖော်ပြချက်နှင့် ကိုက်ညီသော သမိုင်းထဲရှိ တစ်ခုတည်းသော အင်အားမှာ ခရစ်ယာန်ရောမဖြစ်ကြောင်း ယုံကြည်သည့် အသင်းတော်သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် သဘောတူကြပြီး၊ အမြစ်မှနုတ်ပစ်ခံရသော ချိုသုံးချောင်းမှာ အာရိယန်နိုင်ငံများ ဖြစ်ကြောင်း ယုံကြည်ကြသည် ( “အသင်းတော်နှင့် နိုင်ငံတော် ပေါင်းစည်းခြင်း”၊ စာမျက်နှာ ၁၀၃၃ ကိုကြည့်ပါ)။

၇း၉–၁၄။ ရှေးကာလများ၏အရှင်၊ သားရဲနှင့် လူသားသားတော်၏ ရူပါရုံ။ ဤအပိုင်းတွင် မြင်ကွင်းသုံးရပ်ကို ဖော်ပြထားသည်။ (က) ကောင်းကင်ဘုံ၌ တရားစီရင်ခြင်း (အခန်းငယ်များ ၉–၁၀)၊ (ခ) စတုတ္ထသားရဲ၏ အဆုံးကို ကြေညာခြင်း (အခန်းငယ်များ ၁၁–၁၂)၊ (ဂ) ခရစ်တော်က နိုင်ငံတော်ကို လက်ခံရရှိခြင်း (အခန်းငယ်များ ၁၃–၁၄) တို့ဖြစ်သည်။ ပုံရိပ်တစ်ခုလုံးသည် အလွန်အံ့မခန်း ကြီးမြတ်သောပုံရိပ်ဖြစ်ပြီး၊ ရှေးကာလများ၏အရှင် ဘုရားသခင်သည် အမြင့်ဆုံးသော တရားသူကြီးအဖြစ် ကောင်းကင်နန်းတော်တွင် ပလ္လင်ပေါ်၌ ထိုင်တော်မူပြီး မရေမတွက်နိုင်သော ကောင်းကင်တမန်များ ဝန်းရံထားကြသည်။ ပရောဖက်သည် ရှေးကာလများ၏အရှင်ကို မြင်ခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၉)။ စာသားအရ “အသက်ကာလများစွာ ရှိသူ” ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ ပညာရှိသော တရားသူကြီးဖြစ်တော်မူသော ခမည်းတော်ဘုရားသခင်သည် တရားစီရင်ရာနေရာသို့ ကြွလာတော်မူခြင်းကို သင်္ကေတပြုသည်။ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သော ပလ္လင်တော်သည် မီးလျှံတောက်လောင်သော ရထားကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ ဘီးများမှာလည်း လောင်ကျွမ်းနေသော မီးကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ဤအရာသည် ယေဇကျေလက ရူပါရုံတွင် မြင်ခဲ့သော ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သည့် နီလာပလ္လင်နှင့် ဆင်တူသည် (ယေဇ ၁)။ အလေးပေးဖော်ပြချက်မှာ ပလ္လင်၏ တောက်ပမှုဖြစ်သည်။

ရူပါရုံတွင် ဒံယေလသည် စာအုပ်များ ဖွင့်ထားသည်ကို မြင်ခဲ့သည် (ဒံ ၇း၁၀)။ ကျမ်းစာတွင် ကောင်းကင်စာအုပ်များသည် လူတို့၏ လုပ်ရပ်များ၊ အတွေ့အကြုံများနှင့် စကားများကို မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး၊ တရားမျှတသော စီရင်ချက်တစ်ရပ်ကို ကြေညာရာတွင် အထောက်အထားဖြစ်စေရန် တရားစီရင်ခြင်းအခြေအနေတွင် အသုံးပြုကြသည်။ ကျမ်းစာအယူအဆအရ တရားစီရင်ခြင်းတွင် ထိုစာအုပ်များအတွင်း တွေ့ရှိရသော အချက်အလက်များကို စစ်ဆေးခြင်း သို့မဟုတ် စုံစမ်းခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ ကျမ်းစာတွင် အသက်စာစောင် (သို့မဟုတ် “အသက်ရှင်သူတို့၏စာရင်း”၊ ဆာ ၆၉း၂၈၊ နှိုင်းယှဉ်ပါ ဖိလိပ္ပိ ၄း၃) နှင့် “အောက်မေ့ဖွယ်” စာလိပ် သို့မဟုတ် စာအုပ် (မာလခိ ၃း၁၆) ကို ဖော်ပြထားသည်။ ယောဟန်သည် အသက်စာစောင်ကိုသာမက အခြားစာအုပ်များကိုလည်း ဖော်ပြထားသည် (ဗျာ ၂၀း၁၂)။ ထိုစာအုပ်များသည် ဒံယေလ ၇း၁၀ တွင် ဖော်ပြထားသော စာအုပ်များနှင့် တူညီနိုင်သည်။ အသက်စာစောင်တွင် ဘုရားသခင်ကို ယုံကြည်ခြင်းအား ထားရှိသူတို့၏ အမည်များ (ဒံ ၁၂း၁၊ ဟေဗြဲ ၁၂း၂၃၊ ဗျာ ၁၇း၈၊ ၂၁း၂၇) သို့မဟုတ် ဘုရားသခင်၏ အမှုတော်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သူတို့၏ အမည်များ ပါဝင်သည်။ တရားစီရင်ခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်များအနက် တစ်ခုမှာ လူတစ်ဦးသည် ဘုရားသခင်အပေါ် မိမိကတိပြုထားမှုကို သစ္စာရှိစွာ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားခြင်း ရှိ၊ မရှိကို လူသိရှင်ကြား ဖော်ပြရန် ဖြစ်သည်။ ဒံယေလတွင် ဖော်ပြထားသော တရားစီရင်ခြင်းသည် စကြဝဠာအတိုင်းအတာရှိပြီး ကောင်းကင်မိသားစုရှေ့မှောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်သည် ( “သန့်ရှင်းရာဌာနကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်စေခြင်းနှင့် ဒံယေလတွင် တရားစီရင်ခြင်း”၊ စာမျက်နှာ ၁၀၄၃ ကိုကြည့်ပါ)။

ရူပါရုံထဲတွင် တရားစီရင်ခြင်းမြင်ကွင်းကို ချိုငယ်က ထုတ်ပြောသော မာနကြီးသော စကားများကြောင့် ခဏတာ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ခဲ့သည် (၇း၁၁)။ သို့သော် ဒံယေလလှည့်ကြည့်သောအခါ သစ္စာမရှိခြင်းကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာကို မီးရှို့ခံရသော သားရဲ၏ နောက်ဆုံးပျက်စီးခြင်းကို မြင်ခဲ့သည် (နှိုင်းယှဉ်ပါ ဝတ် ၂၀း၁၄၊ ၂၁း၉၊ ယောရှု ၇း၁၅၊ ဗျာ ၁၇း၁၆၊ ၁၈း၈)။ သားရဲအပေါ် ဤအပြီးသတ်တရားစီရင်ခြင်းသည် အယူမှားသော ရောမအင်ပါယာ ပြိုလဲသည့်အချိန်တွင်မဟုတ်ဘဲ နောက်ဆုံးကာလ၏ အဆုံးတွင် ဖြစ်ပေါ်မည်ဖြစ်သည်။ သားရဲသည် ချိုဆယ်ချောင်း၏ ကာလတစ်လျှောက်နှင့် အထူးသဖြင့် ချိုငယ်ကိုယ်တိုင်၏ ကာလတစ်လျှောက် အသက်ရှင်နေမည်ဖြစ်သည် (ဒံ ၇း၂၅-၂၆)။

အခန်းငယ် ၁၂ သည် ပထမသားရဲသုံးကောင်ဖြစ်သော နိုင်ငံများသည် အာဏာကို ဆုံးရှုံးခဲ့ကြသော်လည်း အချိန်ကာလတစ်ခုအထိ အသက်ရှင်ခွင့်ရခဲ့ကြကြောင်း ပြန်လည်သုံးသပ်ဖော်ပြသော ကွင်းစကွင်းပိတ်အဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။ ဗာဗုလုန်ကို ပါးရှားတို့က ဘီစီ ၅၃၉ ခုနှစ်တွင် အောင်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုမြို့သည် ရာစုနှစ်များစွာ ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ဂရိနှင့် ပါးရှားတို့သည် ယနေ့တိုင် ရှိနေကြသော်လည်း ဓမ္မဟောင်းကျမ်းခေတ်တွင် ရှိခဲ့သည့် အာဏာနှင့် ဘုန်းအသရေတို့ဖြင့် မဟုတ်ကြတော့ပေ။ ထို့ကြောင့် ထိုအင်အားအသီးသီးသည် မိမိတို့၏ အုပ်စိုးမှုကို ဖယ်ရှားခံရပြီးနောက်တွင်လည်း ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုရှေးခေတ်ယဉ်ကျေးမှုများ၏ အစိတ်အပိုင်းများသည် အနောက်ကမ္ဘာအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။

တရားစီရင်ခြင်းမြင်ကွင်းတွင် (အခန်းငယ်များ ၁၃–၁၄) ဒံယေလသည် လူသားသားတော်ကဲ့သို့သောသူ သို့မဟုတ် လူသားနှင့်တူသော အဖြစ်တစ်ဦးသည် တရားရုံးသို့ ကြွလာသည်ကို မြင်ခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၁၃)။ “လူသားသားတော်” သည် ယေရှုကိုယ်တော်တိုင်အတွက် အနှစ်သက်ဆုံး ခေါ်ဝေါ်သည့်အမည်ဖြစ်သည် (ဥပမာ၊ မ ၈း၂၀၊ ၁၀း၂၃)။ ထိုအမည်သည် လူသားမျိုးနွယ်နှင့် ကိုယ်တော်၏ ဆက်နွှယ်မှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်ဟု မြင်နိုင်သည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင် ၎င်းသည် ဒံယေလကျမ်းပါ ဤစာသားအပေါ် အခြေခံထားသော မေရှိယအမည်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည် (မ ၂၆း၆၃-၆၄)။ အချို့က မိုးတိမ်များနှင့်အတူ ကြွလာခြင်းသည် ယေရှု၏ ဒုတိယအကြိမ်ကြွလာခြင်းကို မဖြစ်မနေ ရည်ညွှန်းရမည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ အမှန်ပင် ကောင်းကင်မိုးတိမ်များကို ခရစ်တော်၏ ဒုတိယအကြိမ်ကြွလာခြင်းနှင့် ဆက်စပ်ဖော်ပြထားသော ကျမ်းပိုဒ်များ ရှိသည် (မ ၂၄း၃၀၊ ၂၆း၆၄၊ ဗျာ ၁း၇)။ သို့သော် ဒံယေလ ၇ တွင် ဤအနက်ဖွင့်ဆိုချက် မဖြစ်နိုင်ပေ။ အကြောင်းမှာ ရူပါရုံတွင် ရှေးကာလများ၏အရှင်သည် ဤကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် မဟုတ်ဘဲ ကောင်းကင်ဘုံတွင် ရှိတော်မူသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စာသားတွင် သူသည် ရှေးကာလများ၏အရှင်ထံသို့ သွားသည်ဟု ဆိုထားသည်။ သူတို့နှစ်ဦးစလုံးသည် အရပ်တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းကြသည်။ ဤအရာသည် အပြစ်ဖြေရာနေ့တွင် ယဇ်ပုရောဟိတ်မင်း ပြုလုပ်ခဲ့သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ အမှန်မှာ ရူပါရုံတွင် အသုံးပြုထားသော ပုံရိပ်သည် တရားစီရင်ရာနေ့ဖြစ်သော အပြစ်ဖြေရာနေ့တွင် ယဇ်ပုရောဟိတ်မင်းသည် နံ့သာပေါင်းမီးခိုးတိမ်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက် ဘုရားသခင်ထံ ချဉ်းကပ်လာခြင်း၏ ပုံရိပ်ဖြစ်သည် ( “အပြစ်ဖြေရာနေ့၏ ဓမ္မပညာ”၊ စာမျက်နှာ ၂၆၄ ကိုကြည့်ပါ)။ ဘုရားသခင်၏ ရှေ့တော်မှောက်၌ သားတော်သည် အပြစ်သားများအတွက် ကြားဝင်ဖျန်ဖြေပေးသူအဖြစ် လုပ်ဆောင်တော်မူသည် (ဒံ ၁၂း၁၊ ဟေဗြဲ ၇း၂၅)။ နောက်ဆုံးကာလ၌လည်း ထိုနေရာတွင်ပင် သားတော်သည် အုပ်စိုးမှု၊ ဘုန်းအသရေနှင့် နိုင်ငံတော်ကို လက်ခံရရှိတော်မူသည်။

အသင်းတော်နှင့် နိုင်ငံတော် ပေါင်းစည်းခြင်း

တမန်တော်များသည် အသင်းတော်သည် ရောမအင်ပါယာ၏ အစွန်အဖျားမှ အာဏာ၏ အချက်အချာနေရာအထိ ရွှေ့ပြောင်းလာမည့်အချိန် ရောက်လာလိမ့်မည်ဟု စိတ်ကူးပင် မယဉ်နိုင်ခဲ့ကြပေ။ အမှန်မှာ အသင်းတော်သည် မမျှော်လင့်ထားသည့် နည်းလမ်းများဖြင့် အရပ်ဘက်အာဏာကို ရရှိခဲ့ပြီး မကြာမီ ထိုအာဏာကို အသုံးပြုလာကာ ဖိနှိပ်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဤသို့ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၏ အသေးစိတ်အချက်များသည် အမြဲတမ်း ရှင်းလင်းခြင်းမရှိသော်လည်း၊ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နှင့် ၎င်း၏သတင်းစကားကို အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲစေခဲ့သော ဖြစ်ရပ်များကို သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များစွာဖြင့် ဖော်ထုတ်နိုင်သည်။

၁။ အချိန်ကာလဆိုင်ရာ အာရုံစူးစိုက်မှု။ ပထမရာစုနှစ်အနည်းငယ်၏ သမိုင်းကို လေ့လာသောအခါ လောကီအာဏာနှင့် သန့်ရှင်းသောအာဏာတို့ ပေါင်းစည်းလာရာတွင် အဓိကကျသော ဖြစ်ရပ်များအဖြစ် အောက်ပါအရာများကို ဖော်ထုတ်နိုင်သည်။

• အေဒီ ၃၀၃ ဧကရာဇ် ဒိုင်အိုကလီရှန် လက်ထက် ရောမအင်ပါယာအတွင်း ခရစ်ယာန်များအပေါ် နောက်ဆုံးနှင့် အပြင်းထန်ဆုံးသော ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းမှု စတင်ခဲ့သည်။

• အေဒီ ၃၁၃ မီလန်အမိန့်တော်။ ခရစ်ယာန်များအား ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့် အပြည့်အဝ ပေးခဲ့သည်။ ထိုအထဲတွင် သိမ်းဆည်းခံထားရသော ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ယခင်ပိုင်ရှင်များထံ ပြန်လည်ပေးအပ်ခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ သို့သော် တစ်နှစ်အကြာတွင် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကို ကန့်သတ်ခဲ့ပြီး ပြန်လည်ပေးအပ်ထားသော အသင်းတော်ပိုင်ပစ္စည်းများကို ခရစ်ယာန်များ၏ ကက်သလစ်အဖွဲ့ထံ ပေးအပ်ရမည်ဟု အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ကွန်စတန်တင်းသည် ခရစ်ယာန်အသင်းတော်၏ ကက်သလစ်အဖွဲ့ဘက်သို့ စတင်ရပ်တည်ခဲ့သည်။

• အေဒီ ၃၁၄ ဆီလဗက်စတာ ပထမသည် ရောမမြို့၏ ဘိရှော့အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ သူ့အား မြေကြီးပေါ်ရှိ မင်းသားတစ်ပါးကဲ့သို့ သရဖူဆောင်းပေးပြီး အင်ပါယာဝတ်ရုံကို ဝတ်ဆင်စေခဲ့သည်။ ရောမအင်ပါယာ၏ ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းမှုကို ရာစုနှစ်များစွာ ခံခဲ့ရသော ကက်သလစ်ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် လောကီအာဏာနှင့် နီးကပ်သော ဆက်ဆံရေးတစ်ရပ်ကို ရရှိလာပြီး အင်ပါယာ၏ အရေးကိစ္စများအပေါ် သြဇာအလွန်ကြီးမားသော အနေအထားသို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။

• အေဒီ ၃၂၁ ဧကရာဇ် ကွန်စတန်တင်းသည် အမိန့်တော်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်၍ အယူမှားသော အနားယူနေ့တစ်နေ့ကို သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုအမိန့်သည် “ရိုသေလေးစားထိုက်သော နေမင်း၏နေ့” (တနင်္ဂနွေနေ့) တွင် အလုပ်လုပ်ခြင်းကို တားမြစ်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့သည် ခုနစ်ရက်မြောက် ဥပုသ်နေ့၏ နေရာတွင် အစားထိုးအသုံးပြုလာသောနေ့ ဖြစ်သည်။ (၃၆၄ ခုနှစ်ခန့်တွင် လောဒိကိအာဒေသဆိုင်ရာ ကက်သလစ်အသင်းတော်ကောင်စီသည် ခရစ်ယာန်များ “ယုဒလူတို့၏ ဥပုသ်နေ့” ကို စောင့်ထိန်းခြင်းကို တရားဝင် တားမြစ်ခဲ့သည်။)

• အေဒီ ၃၂၄ ဧကရာဇ်သည် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အင်ပါယာ၏ တရားဝင်ဘာသာအဖြစ် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ယခင်နှစ်တွင် ကွန်စတန်တင်းသည် အရှေ့ပိုင်းဧကရာဇ် လီစီနီးယပ်စ်ကို အနိုင်ယူပြီး အရှေ့နှင့် အနောက် နှစ်ဘက်စလုံး၏ တစ်ဦးတည်းသော ဧကရာဇ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုအချိန်တွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် ရောမကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး၌ အတည်ပြုထားသော ဘာသာဖြစ်လာခဲ့သည်။

• အေဒီ ၃၃၀ ဧကရာဇ် ကွန်စတန်တင်းသည် အင်ပါယာ၏ မြို့တော်ကို ဘိုင်ဇန်တီယမ် (ကွန်စတန်တီနိုပယ်) သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ထိုအကျိုးဆက်အနေဖြင့် ရောမမြို့တွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သော အာဏာဟာကွက်ကို ရောမဘိရှော့က တဖြည်းဖြည်း ဖြည့်ဆည်းလာခဲ့သည်။

• အေဒီ ၃၈၀ ဧကရာဇ် သီအိုဒိုစီယပ်စ် ပထမ (၃၇၈–၃၉၅) သည် ကက်သလစ်ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အင်ပါယာ၏ တရားဝင်ဘာသာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၃၉၄ ခုနှစ်တွင် အင်ပါယာအတွင်း ရှေးဘုရားများကို ကိုးကွယ်ခြင်းကို တရားဝင် တားမြစ်ခဲ့သည်။

• အေဒီ ၄၅၂ ဟန်လူမျိုးတို့၏ အတ္တီလာသည် စစ်တပ်ကြီးတစ်တပ်နှင့်အတူ အီတလီမြောက်ပိုင်းသို့ ပေါ်လာခဲ့သည်။ ရောမသို့သွားသော လမ်းသည် သူ့ရှေ့တွင် ပွင့်လင်းနေခဲ့သည်။ မြို့သူမြို့သားများက အဆိုးဆုံးအခြေအနေကို မျှော်လင့်ခဲ့ကြသော်လည်း ရောမမြို့သည် ကယ်တင်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်က ရောမဘိရှော့ဖြစ်သော လီယို ပထမ (၄၄၀–၄၆၁) သည် အင်အားကြီးသော အတ္တီလာနှင့် တွေ့ဆုံရန် မြောက်ဘက် ပိုးမြစ်အထိ ခရီးထွက်ခဲ့သည်။ သူတို့နှစ်ဦး၏ စကားပြောဆိုမှုကို မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း မရှိသော်လည်း အချက်တစ်ချက်မှာ ရှင်းလင်းသည်။ မကြောက်မရွံ့သော သံတမန်တစ်ဦးအဖြစ် လီယိုသည် “ဘုရားသခင်၏ဘေးဒဏ်” ဟု ခေါ်သော အတ္တီလာကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ပြီး အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထာဝရမြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် သူ၏ရည်မှန်းချက်ကို စွန့်လွှတ်စေရန် လီယိုက အတ္တီလာကို မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ မကြာမီ အတ္တီလာသေဆုံးသွားပြီးနောက် ဟန်လူမျိုးတို့သည် ဥရောပကို နောက်ထပ် မနှောင့်ယှက်တော့ပေ။

လီယို၏ ရောမမြို့အတွက် ကြားဝင်ဆောင်ရွက်မှုကြောင့် အလယ်ခေတ်အသင်းတော်၏ ဂုဏ်သိက္ခာသည် အလွန်မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အရပ်ဘက်အစိုးရသည် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း ထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်း တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းလာသည်နှင့်အမျှ ကက်သလစ်အသင်းတော်သည် ၎င်း၏နေရာကို စတင်ယူခဲ့ပြီး လောကီရေးရာ တာဝန်များစွာကို ထမ်းဆောင်လာခဲ့သည်။ သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ပုပ်ရဟန်းမင်းများ၏ လောကီအာဏာအတွက် အုတ်မြစ်များကို ချခဲ့သူမှာ လီယိုမဟာမင်း ဖြစ်သည်။ လီယိုသည် အီတလီတွင် အဓိကပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ဘာသာရေးနယ်ပယ်တွင် ရောမဘိရှော့၏ အာဏာဦးစားပေးမှုကို အခြားဘိရှော့များအားလုံးအပေါ် ပြင်းပြင်းထန်ထန် အခိုင်အမာ တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ထိုရာစုအစောပိုင်းတွင် မြောက်အာဖရိကရှိ ဟစ်ပိုမြို့၏ ဘိရှော့ဖြစ်သော ထင်ရှားကျော်ကြားသည့် ဩဂတ်စတင်း (၃၅၄–၄၃၀) က ယခုအခါ ကျော်ကြားလာသော “ရောမက ပြောပြီးပြီ၊ အမှုသည် အဆုံးသတ်ပြီ” ဟူသော စကားကို ပြောခဲ့သည်။ ၄၅၁ ခုနှစ် ချယ်လ်ဆီဒွန်ကောင်စီတွင် စုဝေးလာသော ဘိရှော့များသည် လီယို၏ ကြေညာချက်များကို “လီယိုမှတစ်ဆင့် ပေတရု ပြောဆိုခဲ့ပြီ။ ထိုသို့မဟုတ်ဟု ယုံကြည်သူသည် ကျိန်ခြင်းခံရပါစေ” ဟူသော စကားများဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့ကြသည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အာဏာကို ခရစ်တော်က ပေတရုအား ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ထိုအာဏာကို ပေတရုက ရောမမြို့ရှိ မိမိ၏အရိုက်အရာဆက်ခံသူများထံ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်ဟူသော အယူဝါဒသည် ခိုင်မာစွာ အမြစ်တွယ်လာခဲ့သည်။

• အေဒီ ၅၃၃ ကွန်စတန်တီနိုပယ်ရှိ ဧကရာဇ် ဂျတ်စတင်းနီယန်သည် ရောမမြို့ရှိ ပုပ်ရဟန်းမင်းကို အရှေ့နှင့်အနောက် နှစ်ဘက်စလုံးအပါအဝင် အသင်းတော်တစ်ခုလုံး၏ အကြီးအကဲအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ထိုအချက်ကို သူ၏ ဥပဒေကျမ်းဖြစ်သော ဂျတ်စတင်းနီယန်၏ ဥပဒေကျမ်းတွင် ထည့်သွင်းထားပြီး၊ ကက်သလစ်ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် အင်ပါယာ၏ နိုင်ငံတော်ဘာသာဖြစ်ကြောင်း အာမခံပေးခဲ့သည်။ အင်ပါယာ၏ နိုင်ငံသားအားလုံးသည် ကက်သလစ်အသင်းတော်ဝင်များ ဖြစ်ရန် လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ဤဥပဒေပြုခြင်းအားဖြင့် ဂျတ်စတင်းနီယန်သည် အသင်းတော်နှင့် နိုင်ငံတော်၏ ပြည့်စုံသော ပေါင်းစည်းမှုကို ရရှိစေခဲ့သည်။

• အေဒီ ၅၃၈ အရှေ့ရောမဧကရာဇ် ဂျတ်စတင်းနီယန်၏ စစ်ဗိုလ်ချုပ် ဘီလီဆာရီးယပ်စ်သည် အာရိယန် အော့စထရိုဂေါသ်တို့၏ ဝိုင်းရံထားခြင်းမှ ရောမမြို့ကို ကယ်လွှတ်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ ပုပ်ရဟန်းမင်းအဖွဲ့သည် မိမိ၏အာဏာကို လွတ်လပ်စွာ တိုးချဲ့နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ရောမဘိရှော့အား “သန့်ရှင်းသော အသင်းတော်များအားလုံး၏ အကြီးအကဲ” အဖြစ် တရားဝင်ခန့်အပ်ခြင်းကို ၅၃၈ ခုနှစ်တွင် ရောမမြို့ လွတ်မြောက်လာခြင်းနှင့် ရောမဥပဒေ၏ အခြေခံဒဿနနှင့် ဥပဒေရေးရာ အခြေခံအုတ်မြစ်အဖြစ် ဂျတ်စတင်းနီယန်ဥပဒေကျမ်း တည်ထောင်ခြင်းအားဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။

၂။ အာရိယန်သြဇာ။ ရောမအင်ပါယာကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့သော ဂျာမန်လူမျိုးစုများသည် အာရိယန်ပုံစံ ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ ပြောင်းလဲခဲ့ကြသည်။ နိုက်စီယာကောင်စီ (၃၂၅) သည် အာရိယန်အယူဝါဒကို ရှုတ်ချခဲ့သော်လည်း ဥရောပဒေသများစွာတွင် ထိုလှုပ်ရှားမှုသည် အင်အားကြီးမားစွာ ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ အာရိယန်အယူဝါဒသည် အေဒီ စတုတ္ထရာစု၏ မှားယွင်းသောအယူဝါဒဖြစ်ပြီး အဲဂုတ္တုပြည် အလက်ဇန္ဒြီးယားမြို့ရှိ အကြီးအကဲယဇ်ပုရောဟိတ်တစ်ဦးဖြစ်သော အာရိယပ်စ်ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ သူသည် ခရစ်တော်၏ ထာဝရတည်ရှိမှုနှင့် သုံးပါးတစ်ဆူအယူဝါဒကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ အာရိယပ်စ်၏အမြင်အရ ယေရှုသည် ဖန်ဆင်းခြင်း၏ ပထမဆုံးလုပ်ဆောင်ချက်အဖြစ် ဘုရားသခင်ဖန်ဆင်းခဲ့သောသူ ဖြစ်သည်။ ဤအမြင်ကို ၃၂၅ ခုနှစ် နိုက်စီယာကောင်စီတွင် ရှုတ်ချခဲ့သည်။ သို့သော် ၃၃၇ ခုနှစ် ကွန်စတန်တင်းသေဆုံးပြီးနောက် သူ၏သားနှင့် အရိုက်အရာဆက်ခံသူ ကွန်စတန်တီယပ်စ်က ထိုအယူဝါဒကို အားပေးခဲ့သောကြောင့် အာရိယန်အယူဝါဒသည် အလွန်လူကြိုက်များလာခဲ့သည်။ ၃၈၁ ခုနှစ် ကွန်စတန်တီနိုပယ်ကောင်စီတွင် အာရိယန်အယူဝါဒကို ထပ်မံရှုတ်ချခဲ့သောအခါ ထိုအငြင်းပွားမှုသည် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။

၅၀၈ ခုနှစ်ခန့်တွင် အယူမှားသော ဖရန့်ခ်လူမျိုးတို့၏ ခေါင်းဆောင် ကလိုဗစ်သည် ကက်သလစ်ဘာသာဝင် ဇနီးတစ်ဦးနှင့် လက်ထပ်ထားသူဖြစ်ပြီး ရောမကက်သလစ်ဘာသာသို့ ပြောင်းလဲကာ နှစ်ခြင်းခံခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည် (ဒံ ၁၂း၅-၁၃ ၏ အနက်ဖွင့်ချက်ကို ကြည့်ပါ)။ ကက်သလစ်များသည် အနောက်ဘက်ရှိ တစ်ဦးတည်းသော ကက်သလစ်မင်းသားအဖြစ် သူ့အနားတွင် စုဝေးလာကြပြီး အာရိယန်မင်းသားများကို အောင်နိုင်ရန် သူ့အား ကူညီခဲ့ကြသည်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် သူသည် အသင်းတော်ကို အားပေးထောက်ပံ့ခြင်းက ပို၍သင့်လျော်သည်ဟု ယူဆခဲ့ပြီး ဖရန့်ခ်လူမျိုးများကို ရောမအသင်းတော်၏ “သားဦး” ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။

ရောမဘိရှော့၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုအားဖြင့် ရောမအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ်များသည် ရောမအင်ပါယာအတွင်း အခြေချနေထိုင်ခဲ့သော လူရိုင်းနိုင်ငံ ဆယ်နိုင်ငံအနက် သုံးနိုင်ငံကို ဖယ်ရှားရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ၄၉၃ ခုနှစ်တွင် ဟဲရူးလ်များသည် အော့စထရိုဂေါသ်တို့၏ ဖယ်ရှားခြင်းခံရပြီး “အမြစ်မှနုတ်ပစ်ခံရသော” ချိုသုံးချောင်းအနက် တစ်ချောင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ အခြားအာရိယန်နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံကို အရှေ့ရောမဧကရာဇ် ဂျတ်စတင်းနီယန်၏ စစ်ဗိုလ်ချုပ် ဘီလီဆာရီးယပ်စ်က အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ၅၃၃ ခုနှစ်တွင် ဗန်ဒယ်လ်များကိုလည်းကောင်း၊ ၅၅၃ ခုနှစ်တွင် အော့စထရိုဂေါသ်များကိုလည်းကောင်း အနိုင်ယူခဲ့သည်။

၃။ အာဏာကို ဗဟိုချုပ်ကိုင်ခြင်း။ နိုင်ငံရေးအမြော်အမြင်နှင့် လိမ္မာပါးနပ်သော သံတမန်ရေးသည် ယုံကြည်ခြင်းမှ ဖောက်ပြန်သော ခရစ်ယာန်ဘာသာ၏ ထင်ရှားသော လက္ခဏာများဖြစ်သည်။ အေဒီ ၃၃၀ တွင် မြို့တော်ကို ကွန်စတန်တီနိုပယ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခြင်းနှင့် အေဒီ ၄၇၆ တွင် အနောက်ရောမအင်ပါယာ အဆုံးသတ်ခြင်းတို့ကြောင့် အနောက်ရောမအင်ပါယာရှိ လူများသည် ဧကရာဇ်အစား ရောမဘိရှော့ကို အားကိုးကြည့်ရှုလာခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ရောမမြို့ရှိ ပုပ်ရဟန်းမင်းသည် အနောက်ဘက်တွင် နိုင်ငံရေးအရသာမက ဝိညာဉ်ရေးအရပါ အကြီးအကဲဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဖြစ်ရပ်သုံးရပ်သည် အသင်းတော်၏ အာဏာကို အလွန်တိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။

ပထမဖြစ်ရပ်မှာ ပစ်ပင်၏ လှူဒါန်းမှု ဖြစ်သည်။ ၇၅၆ ခုနှစ်တွင် ဖရန့်ခ်ဘုရင် ပစ်ပင်သည် လုံဘာ့ဒ်များကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ရန် ပုပ်ရဟန်းမင်း စတီဖင် ဒုတိယ၏ အကူအညီတောင်းခံမှုကို တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ ပစ်ပင်သည် လုံဘာ့ဒ်များကို စစ်တိုက်ကာ အနိုင်ယူပြီး သူတို့ထံမှ သိမ်းပိုက်ရရှိသော နယ်မြေအချို့ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းအား ပေးအပ်ခဲ့သည်။

ဒုတိယဖြစ်ရပ်မှာ အမှန်တကယ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုထားသော ကွန်စတန်တင်း၏ လှူဒါန်းမှု ဖြစ်သည်။ ရှစ်ရာစုတွင် စာတမ်းတစ်စောင် ပေါ်ပေါက်လာပြီး ဧကရာဇ် ကွန်စတန်တင်း (၃၀၆–၃၃၇) သည် ရောမမြို့၊ အီတလီတစ်နိုင်ငံလုံးနှင့် အနောက်ပိုင်းဒေသများကို မိမိ၏ လောကီအုပ်ချုပ်ပိုင်နက်အဖြစ် ပုပ်ရဟန်းမင်းအား ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း ဆိုထားသည်။ ထို့အပြင် ကွန်စတန်တင်းသည် အလက်ဇန္ဒြီးယား၊ အန္တိအုတ်၊ ယေရုရှလင်နှင့် ကွန်စတန်တီနိုပယ် ဟူသော အဓိကဘိရှော့နေရာလေးခုအပေါ်နှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ဘုရားသခင်၏ အသင်းတော်များအပေါ် အထွတ်အထိပ်အာဏာကိုလည်း သူ့အား ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း ထိုစာတမ်းက ဆိုသည်။ စတီဖင် ဒုတိယသည် ပစ်ပင်နှင့် လုံဘာ့ဒ်တို့ထံမှ သိမ်းပိုက်ရရှိထားသော နယ်မြေများကို ရယူရန် စေ့စပ်ညှိနှိုင်းရာတွင် ဤစာတမ်းကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု အကြံပြုထားကြသည်။ ၁၄၄၀ ခုနှစ်တွင် လောရင်ဇို ဗယ်လာက ထိုစာတမ်းသည် အတုအယောင်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။

တတိယဖြစ်ရပ်မှာ ပုပ်ရဟန်းမင်းက ချားလမိန်းအား သရဖူဆောင်းပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၈၀၀ ခရစ္စမတ်နေ့တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်း လီယို တတိယသည် ချားလမိန်းက ရှေးစိန့်ပေတရု ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၏ ယဇ်ပလ္လင်ရှေ့တွင် ဒူးထောက်နေစဉ် သူ၏ဦးခေါင်းပေါ်သို့ မမျှော်လင့်ဘဲ သရဖူတင်ပေးခဲ့ပြီး သူ့အား သန့်ရှင်းသော ရောမအင်ပါယာ၏ အုပ်စိုးရှင်အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုသို့ဖြင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းသည် မိမိ၏ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် “သန့်ရှင်းသော ရောမအင်ပါယာ” ဟုခေါ်သော အင်ပါယာကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုအင်ပါယာတွင် နှစ်ပေါင်းတစ်ထောင်ကြာ ဧကရာဇ်များသည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ဥရောပကို အုပ်စိုးသည်ဟု ယူဆခံခဲ့ကြသည်။ သန့်ရှင်းသော ရောမအင်ပါယာသည် ၁၈၀၆ ခုနှစ်အထိ ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့ပြီး ထိုနှစ်တွင် နပိုလီယံက ဩစတြီးယားဧကရာဇ် ဖရန့်ဇ် ဒုတိယအား “သန့်ရှင်းသော ရောမဧကရာဇ်” ဟူသော ဘွဲ့ကို စွန့်လွှတ်စေခဲ့သည်။

အသင်းတော်၏ အာဏာသည် ဂရီဂေါရီ သတ္တမ (၁၀၁၈–၁၀၈၅) လက်ထက်တွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းသည် ဘုရင်များကို ရာထူးမှ ဖြုတ်ချနိုင်သည်ဟူသော သီအိုရီကို ပထမဆုံး ထုတ်ဖော်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အင်နိုစင့် တတိယ (၁၁၉၈–၁၂၁၆) လက်ထက်တွင်လည်း အာဏာသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ခဲ့ပြီး သူသည် သန့်ရှင်းသော ရောမအင်ပါယာရှိ ရောမကက်သလစ်ဘုရင်များအပေါ် အကြွင်းမဲ့အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်အဖြစ် မိမိကိုယ်ကို သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် စပိန်နှင့် သန့်ရှင်းသောပြည်ရှိ မွတ်စလင်များနှင့် ပြင်သစ်တောင်ပိုင်းရှိ အယ်လ်ဘီဂျင်စ်များ သို့မဟုတ် ကက်သားများကို ဆန့်ကျင်သည့် ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲများကိုလည်း စီစဉ်ခဲ့သည်။

၇း၁၅–၂၈။ ရူပါရုံ၏ အနက်ဖွင့်ဆိုချက်။ အခန်း ၂ တွင်ကဲ့သို့ပင် ဤနေရာတွင်လည်း သင်္ကေတများဖြင့် ဖော်ပြထားသော ဖွင့်ပြချက်နောက်တွင် ၎င်း၏အနက်ဖွင့်ဆိုချက် ပါလာသည်။ ဒံယေလသည် ရူပါရုံကို နားမလည်နိုင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး သူနှင့်အတူရှိနေသော ကောင်းကင်တမန်ထံမှ အနက်ဖွင့်ဆိုချက်ကို တောင်းခံခဲ့သည်။ ကောင်းကင်တမန်က လူ့သမိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာမည့် ဘုရင်လေးပါးကို သားရဲလေးကောင်အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသော အကျဉ်းချုပ်အနက်ဖွင့်ဆိုချက်ကို ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ထာဝရတည်ရှိမည့် တစ်ခုတည်းသောနိုင်ငံတော်မှာ အမြင့်ဆုံးသောဘုရားသခင်၏ နိုင်ငံတော်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုနိုင်ငံတော်ကို ကိုယ်တော်၏ သန့်ရှင်းသူများအား ပေးအပ်မည်ဖြစ်သည်။ ဤအပိုင်းတစ်လျှောက် “ဘုရင်များ” ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို “နိုင်ငံများ” နှင့် အပြန်အလှန်အသုံးပြုထားကြောင်း သတိပြုပါ (၇း၁၇-၁၈၊ ၂၂-၂၃)။

ဒံယေလသည် စတုတ္ထသားရဲနှင့် ၎င်း၏ချိုငယ်ကို အထူးစိုးရိမ်ခဲ့သည်။ နောက်ကြောင်းပြန်ဖော်ပြချက်တစ်ခုတွင် သူသည် ရူပါရုံ၌ မြင်ခဲ့သောအရာကို ထပ်မံဖော်ပြပြီး အမြင်သစ်အချို့ကို ထပ်မံဖြည့်စွက်ထားသည် (အခန်းငယ်များ ၁၉–၂၂)။ ချိုငယ်သည် ဘုရားသခင်၏လူများကို ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းနေသည်ကိုလည်းကောင်း၊ လူသားသားတော်သည် ရှေးကာလများ၏အရှင်ထံ ကြွလာခြင်းက သူ၏လူများကို အပြစ်ကင်းကြောင်း ထင်ရှားစေခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်မည့် တရားစီရင်ခြင်းကို စတင်စေမည်ကိုလည်းကောင်း သူမြင်ခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၂၂)။ ကောင်းကင်တမန်တစ်ပါးက ဒံယေလအား ထိုတရားစီရင်ခြင်း၏ ရလဒ်အနေဖြင့် သူတို့၏ရန်သူများ ပျက်စီးမည်ဟု ပြောခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၂၆)။ ထို့နောက် ကောင်းကင်တမန်သည် ရူပါရုံကို အနက်ဖွင့်၍ သားရဲသည် သာမန်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမဟုတ်ဘဲ ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် အကြမ်းဖက်မှုတို့ဖြင့် ကမ္ဘာမြေတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်ရန် ရည်ရွယ်သော အင်အားတစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း ဒံယေလအား ပြောပြခဲ့သည်။ ကောင်းကင်တမန်က ချိုဆယ်ချောင်းသည် နိုင်ငံတော်၏ ခွဲဝေခြင်းကို သင်္ကေတပြုကြောင်း ရှင်းပြပြီး၊ အချိန်၊ အချိန်များနှင့် အချိန်တစ်ဝက်ကြာမည့် ချိုငယ်၏ သဘောသဘာဝနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်ကို ရှင်းလင်းခဲ့သည် (အောက်တွင် “ဒံယေလ ၇ ရှိ ချိုငယ်” ကိုကြည့်ပါ)။

ဒံယေလ ၇ ရှိ ချိုငယ်

ချိုငယ်၏ အနက်ဖွင့်ဆိုချက်ကို စာသားကိုယ်တိုင်က ကျွန်ုပ်တို့အား ပေးထားသော အချက်အလက်များနှင့် ဘုရားသခင်၏လူများ၏ သမိုင်းနှင့် ဆက်စပ်မှုအပေါ် အခြေခံရမည်။ စာသားက ၎င်း၏ မူလအစ၊ သဘောသဘာဝနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်တို့ကို ကျွန်ုပ်တို့အား အသိပေးသည်။

၁။ ၎င်း၏ မူလအစ။ ရူပါရုံတွင် ချိုငယ်၏ မူလအစကို သီးခြားသတ်မှတ်ထားသော သမိုင်းကာလတစ်ခုတွင် ထားရှိသည်။ ပထမအချက်မှာ ရောမအင်ပါယာ ခွဲဝေပြီးနောက်၊ တစ်နည်းအားဖြင့် ချိုဆယ်ချောင်း/ဘုရင်ဆယ်ပါး ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် သမိုင်းတွင် ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည် (အခန်းငယ် ၂၄)။ ရောမအင်ပါယာကို ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ ပြောင်းလဲခြင်းသည် နိုင်ငံတော်ကျဆုံးပြီးနောက် ချိုငယ် ပေါ်ပေါက်လာရန် လမ်းဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ အင်ပါယာ၏ အရိုက်အရာဆက်ခံသူမှာ လူရိုင်းနိုင်ငံများမဟုတ်ဘဲ နောက်ပိုင်းတွင် သန့်ရှင်းသော ရောမအင်ပါယာဟု သိလာရသော ခရစ်ယာန်အသင်းတော် ဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံတော်သည် ပထဝီဝင်နယ်နိမိတ်မရှိသော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ အစပိုင်းတွင် ကောင်းသောအရာတစ်ခုဟု ထင်ရနိုင်သော အသင်းတော်နှင့် နိုင်ငံတော်၏ ပေါင်းစည်းမှုသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာအတွက် အဆိပ်အတောက်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ ဒုတိယအချက်မှာ ၎င်း၏ မူလအစသည် ချိုဆယ်ချောင်းအနက် သုံးချောင်းကို အမြစ်မှနုတ်ပစ်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည် (အခန်းငယ်များ ၈၊ ၂၀၊ ၂၄)။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် ရောမအင်ပါယာ၏ အရိုက်အရာဆက်ခံသူဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုသည်။ သုံးပါးတစ်ဆူအယူဝါဒနှင့် ပတ်သက်၍ အာရိယန်အမြင်ကို လက်ခံခဲ့သော နိုင်ငံသုံးနိုင်ငံသည် အခြေခံအားဖြင့် လုံးဝဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည် ( “အသင်းတော်နှင့် နိုင်ငံတော် ပေါင်းစည်းခြင်း”၊ စာမျက်နှာ ၁၀၃၃ ကိုကြည့်ပါ)။

၂။ ၎င်း၏ သဘောသဘာဝ။ ချိုငယ်သည် အခြားချိုများနှင့် ကွဲပြားပြီး ၎င်းတို့ထက် ပိုမိုအရေးပါကြောင်း ဖော်ပြထားသည် (အခန်းငယ်များ ၂၀၊ ၂၄)။ အခြားချိုများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဤချိုတွင် ထူးခြားသောအချက်တစ်ရပ် ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အယူမှားသော ရောမ၏ ကျန်ရှိသမျှကို ခရစ်ယာန်ယုံကြည်ခြင်းနှင့် အရပ်ဘက်အာဏာအောက်တွင် စုစည်းခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လူသားတို့၏ အသိစိတ်ကို ချိုးဖောက်ရန် သို့မဟုတ် အခြားသူများကို ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းရန် လိုအပ်သော အာဏာရှိသည့် နိုင်ငံရေးနှင့် ဘာသာရေး ပေါင်းစပ်ထားသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ရူပါရုံတွင် ၎င်း၌ မျက်စိများ ရှိသည် (အခန်းငယ်များ ၈၊ ၂၀)။ ယင်းသည် မိမိ၏ရည်ရွယ်ချက်ကို အောင်မြင်စေရန် ဉာဏ်ပညာနှင့် ထိုးထွင်းသိမြင်မှုကို အလွဲသုံးစားပြုခြင်းကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။ ၎င်း၏စကားများသည် ကယ်တင်ရှင်၏ နှိမ့်ချမှုနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော မာန၊ ထောင်လွှားမှုနှင့် နှိမ့်ချမှုမရှိခြင်းတို့ကို ဖော်ပြမည်ဖြစ်သည် (မ ၁၁း၂၉)။ အမှန်မှာ ၎င်းသည် အမြင့်ဆုံးသောဘုရားသခင်ကို ဆန့်ကျင်၍ ပြောဆိုမည်ဖြစ်သည် (ဒံ ၇း၂၅)။ မိမိ၏အယူအဆများကို အားပေးရန်နှင့် အတင်းအကျပ် ချမှတ်ရန် နိုင်ငံရေးအာဏာကို ရှာဖွေခြင်းအားဖြင့် ချိုငယ်သည် လူသားတို့၏ နိုင်ငံရေးအာဏာများမလိုဘဲ မိမိ၏လူများကို ဦးဆောင်ကာ ကာကွယ်နိုင်သည့် ဘုရားသခင်ကို ဆန့်ကျင်၍ ပြုမူမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် သမိုင်းတွင် ခရစ်ယာန်ရောမဟု သတ်မှတ်ခံရသော မာနကြီးသည့် နိုင်ငံရေးနှင့် ဘာသာရေးအာဏာတစ်ရပ် ဖြစ်မည်။ ၎င်းသည် အစ္စရေးနှင့် ယုဒပြည်၏ ဘုရင်များကဲ့သို့ မိမိ၏ရည်ရွယ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် အခြားနိုင်ငံရေးအာဏာများနှင့် ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။

၃။ ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်။ ဤနိုင်ငံရေးနှင့် ဘာသာရေး ပေါင်းစပ်အာဏာ၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို အတော်လေး ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားသည်။ ပထမအချက်မှာ ၎င်းသည် အချိန်ကာလများနှင့် ပညတ်တရားကို ပြောင်းလဲရန် ကြိုးပမ်းမည် (အခန်းငယ် ၂၅)။ “အချိန်ကာလများ” ဟူသော ဝေါဟာရသည် ဒံယေလကျမ်းတွင် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ဘုရားသခင်သည် “အချိန်ကာလများ” ကို ပြောင်းလဲတော်မူသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ သမိုင်း၏အရှင်အဖြစ် နိုင်ငံများ မည်သည့်အချိန်တွင် ပေါ်ပေါက်ပြီး မည်သည့်အချိန်တွင် ကျဆုံးမည်ကို ကိုယ်တော်က ဆုံးဖြတ်တော်မူသည် (၂း၂၁)။ သန့်ရှင်းသူများသည် နိုင်ငံတော်ကို မည်သည့်အချိန်တွင် လက်ခံရရှိမည်ကိုလည်း ကိုယ်တော်က ဆုံးဖြတ်တော်မူသည် (၇း၂၂)။ ပရောဖက်ပြုချက်များ ပြည့်စုံခြင်းသည် ကိုယ်တော်၏လက်တော်၌ ရှိသည်။ ချိုငယ်သည် နိုင်ငံရေးနှင့် ဘာသာရေးအာဏာများကို ပေါင်းစည်းခြင်းအားဖြင့် သမိုင်းနှင့် မြေကြီးပေါ်တွင် ဘုရားသခင်၏ နိုင်ငံတော်တည်ထောင်ခြင်းကို မိမိကိုယ်တိုင် ထိန်းချုပ်နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်မည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြေကြီးပေါ်တွင် ဘုရားသခင်၏ နေရာကို လက်တွေ့အားဖြင့် ယူရန် သို့မဟုတ် ယူဆရန် ကြိုးပမ်းမည်ဖြစ်သည်။ ပညတ်တရားကို ပြောင်းလဲရန် ကြိုးပမ်းမှုကို သမိုင်းတွင် အတည်ပြုနိုင်ပြီး၊ ကိုးကွယ်ခြင်းနှင့် အနားယူခြင်းနေ့အဖြစ် ဥပုသ်နေ့မှ တနင်္ဂနွေနေ့သို့ ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ရုပ်တုများကို ကိုးကွယ်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော ဒုတိယပညတ်တော်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းတို့တွင် တွေ့ရသည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အဓိပ္ပာယ်တွင် ပညတ်တရားသည် သမ္မာကျမ်းစာတွင် ထိန်းသိမ်းထားသော ဘုရားသခင်၏လူများအတွက် ညွှန်ကြားချက်များကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။ ယုံကြည်ခြင်းမှ ဖောက်ပြန်သော ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် နည်းလမ်းများစွာဖြင့် ကျမ်းစာအမှန်တရားကို ပြောင်းလဲခဲ့၊ လျစ်လျူရှုခဲ့ သို့မဟုတ် စွန့်ပစ်ခဲ့သည် (နှိုင်းယှဉ်ပါ တမန် ၂၀း၂၈-၂၉)။

ဒုတိယအချက်မှာ ချိုငယ်သည် ဘုရားသခင်၏ သန့်ရှင်းသောလူများကို စစ်တိုက်မည် (ဒံ ၇း၂၁)။ ဆိုလိုသည်မှာ သူတို့ကို ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းပြီး အုပ်စိုးချုပ်ကိုင်မည် ဖြစ်သည် (အခန်းငယ် ၂၅)။ ဤသည်မှာ အသင်းတော်နှင့် နိုင်ငံတော် ပေါင်းစည်းခြင်းက မိမိ၏အာဏာကို ထင်ရှားစေမည့် နည်းလမ်းများအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် လူသားတို့၏ လွတ်လပ်ခွင့်ကို မချိုးဖောက်ဘဲ ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်၏ ဆွဲဆောင်နိုင်သော အာဏာနှင့် ဝိညာဉ်တော်၏ တန်ခိုးအားဖြင့် လူသားတို့၏ အသိစိတ်ကို ဆွဲဆောင်သည်။ အသင်းတော်သည် မိမိ၏အယူအဆများကို အတင်းအကျပ် ကျင့်သုံးစေရန် အရပ်ဘက်အာဏာကို အသုံးပြုသောအခါ ဘုရားသခင်နှင့် ကိုယ်တော်၏လူများကို ဆန့်ကျင်၍ ပြုမူခြင်းဖြစ်သည်။ ချိုငယ်၏ ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းသော အာဏာ၏ အကောင်းဆုံးဥပမာမှာ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးတရားရုံး ဖြစ်သည်။ အလယ်ခေတ်အတွင်း အယူမှားအုပ်စုများ၏ တိုးပွားလာသော ခြိမ်းခြောက်မှုကြောင့် အသင်းတော်သည် အယူမှားသူများကို ဖိနှိပ်ရန် နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် လောကီအာဏာကို အသုံးပြုခြင်းနှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးနည်းလမ်းကို လက်ခံလာခဲ့သည်။ ဤအလေ့အကျင့်အတွက် ဓမ္မပညာဆိုင်ရာ အကြောင်းပြချက်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသည် ဩဂတ်စတင်း (အေဒီ ၃၅၄–၄၃၀) ၏ လုကာ ၁၄း၂၃ နှင့် ပတ်သက်သော နားလည်မှုအပေါ် အခြေခံထားသည်။ ထိုနေရာတွင် ယေရှုသည် မဟာပွဲတော်ကြီး၏ ပုံဥပမာ၌ “သူတို့ကို ဝင်လာစေ၍ အတင်းအကျပ် တိုက်တွန်းလော့” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ဩဂတ်စတင်းသည် လူတို့က မိမိတို့၏ လွတ်လပ်သောဆန္ဒဖြင့် မလာလိုပါက အင်အားအသုံးပြုခြင်းအတွက် ဤစကားကို အကြောင်းပြချက်အဖြစ် ယူခဲ့သည်။

တတိယအချက်မှာ ခရစ်ယာန်ရောမ၏ ဖိနှိပ်သော အာဏာသည် အချိန်၊ အချိန်များနှင့် အချိန်တစ်ဝက်အထိ စိန်ခေါ်သူမရှိဘဲ ဆက်လက်တည်ရှိမည် (ဒံ ၇း၂၅)။ ဤအချိန်ကာလကို ကျမ်းစာတွင် ၁,၂၆၀ ရက် (ဗျာ ၁၂း၆) သို့မဟုတ် ၄၂ လ (၁၃း၅ [၄၂ × ၃၀ = ၁,၂၆၀]) နှင့် တူညီသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ကြောင့် “အချိန်” သည် ၃၆၀ ရက် (၃၀ ရက်ပါသော လ ၁၂ လ = ၃၆၀)၊ “အချိန်များ” သည် နှစ်ဆဖြစ်ပြီး (၃၀ ရက်ပါသော လ ၂၄ လ = ၇၂၀ ရက်)၊ “အချိန်တစ်ဝက်” သည် တစ်နှစ်၏ တစ်ဝက်ဖြစ်သည် (၃၀ ရက်ပါသော လ ၆ လ = ၁၈၀ [၃၆၀ + ၇၂၀ + ၁၈၀ = ၁,၂၆၀])။ ဤပရောဖက်ပြုကာလသည် ၅၃၈ ခုနှစ်မှ ၁၇၉၈ ခုနှစ်အထိ ဖြစ်သည် ( “၁,၂၆၀ ရက်/နှစ်များ”၊ စာမျက်နှာ ၁၀၃၇၊ “အသင်းတော်နှင့် နိုင်ငံတော် ပေါင်းစည်းခြင်း”၊ စာမျက်နှာ ၁၀၃၃ နှင့် “ကျမ်းစာ၏ နောက်ဆုံးကာလ ပရောဖက်ပြုချက်များကို အနက်ဖွင့်ခြင်း”၊ စာမျက်နှာ ၄၆ တို့ကို ကြည့်ပါ)။

ဘုရားသခင်၏လူများ အောင်ပွဲရခြင်းနှင့် သားရဲပျက်စီးခြင်းတို့သည် ကောင်းကင်တရားရုံးနှင့် စာအုပ်များ ဖွင့်လှစ်ခြင်းတို့နှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေသည်။ ဘုရားသခင်၏လူများအတွက် ဤအချိန်သည် အလွန်အရေးကြီးသော အချိန်ဖြစ်မည်။ အကြောင်းမှာ ထိုအချိန်တွင် သူတို့သည် စကြဝဠာရှေ့မှောက်၌ အပြစ်ကင်းကြောင်း ထင်ရှားစေခံရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သူတို့၏ အပြစ်ကင်းကြောင်း ထင်ရှားစေခံရခြင်း၏ ရလဒ်အနေဖြင့် ချိုငယ်၏ အုပ်စိုးမှုသည် အဆုံးသတ်မည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် စားသုံးခံရကာ ထာဝရပျက်စီးမည်ဖြစ်သည်။

ရန်သူ၏ ပျက်စီးခြင်းသည် ထာဝရဖြစ်မည်ဖြစ်သော်လည်း၊ အမြင့်ဆုံးသောဘုရားသခင်၏ နိုင်ငံတော်သည် လူသားသားတော်ဖြစ်သော ကြားဝင်ဖျန်ဖြေသူမှတစ်ဆင့် သန့်ရှင်းသူများထံ အပ်နှံပေးအပ်ထားသော ထာဝရနိုင်ငံတော်ဖြစ်သည် (အခန်းငယ်များ ၁၃–၁၄၊ ၂၇)။ ဤရူပါရုံသည် အဆုံးသတ်သွားမည့် မြေကြီးပေါ်ရှိ နိုင်ငံများ၏ အကန့်အသတ်ရှိသော အာဏာနှင့် ပတ်သက်သည်။ ထိုနိုင်ငံများသည် အကြမ်းဖက်မှုအားဖြင့် တစ်နိုင်ငံပြီးတစ်နိုင်ငံ အစားထိုးပေါ်ပေါက်လာကြပြီး ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်ကို အနိုင်ယူရန် ကြိုးပမ်းသည့်အနေဖြင့် ဘုရားသခင်၏လူများကိုပင် ဖိနှိပ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် နောက်ဆုံးတွင် ထိုနိုင်ငံများအားလုံး ကျရှုံးကြမည်ဖြစ်ပြီး ဘုရားသခင်၏လူများအပေါ် ထားရှိသော ဘုရားသခင်၏ ချစ်ခြင်းနှင့် စောင့်ရှောက်မှုသည် အောင်မြင်မည်ဖြစ်သည်။ သမိုင်း၏ ဤပြောင်းပြန်လှန်မှုကို ဘုရားသခင်၏ တရားရုံးတော်၌ ဆုံးဖြတ်မည်ဖြစ်ပြီး ဘုရားသခင်နှင့် လူသားသားတော်၏ တန်ခိုးအားဖြင့် လူ့သမိုင်းတွင် အကောင်အထည်ဖော်မည်ဖြစ်သည်။