ဟောရှေကျမ်း
နိဒါန်း
အမည်နှင့် စာရေးသူ။ ဤကျမ်း၏အမည်သည် စာရေးသူ၏အမည်ကိုပင် အသုံးပြုထားခြင်းဖြစ်သည် (ဟောရှေ ၁:၁)။ Hoshea‘ သည် “သူ [ထာဝရဘုရား] က ကယ်တင်တော်မူပြီ” ဟူသောအဓိပ္ပာယ်ရှိသည် (hosha‘yah “ထာဝရဘုရားက ကယ်တင်တော်မူပြီ” ဟူသောအမည်မှ အတိုကောက်ဖြစ်သည်။ ယေရမိ ၄၂:၁၊ ၄၃:၂ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ ထိုအမည်သည် ဣသရေလနိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးမင်းကြီး၏အမည်လည်း ဖြစ်သည် (၂ ရာဇဝင် ၁၅:၃၀; ၁၇:၁-၆)။ ထို့အပြင် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းသမိုင်းတွင် အခြားပုဂ္ဂိုလ်များ၏အမည်အဖြစ်လည်း တွေ့ရသည် (တောလည်ရာ ၁၃:၈၊ ၁၆; ၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၂၇:၂၀; နေဟမိ ၁၀:၂၃)။ ယောရှုနှင့် ယေရှုတို့သည်လည်း ထိုအမည်၏ ကွဲပြားသောပုံစံများဖြစ်ကြသည်။ ဟောရှေ၏အဘသည် ဗေရိအမည်ရှိပြီး၊ ဇနီး၏အမည်မှာ ဒီဗလိမ်၏သမီး ဂေါမာဖြစ်သည်။ သူ၌ သားသမီးသုံးယောက်ရှိသည်။ သားတစ်ယောက်မှာ ယေဇရေလ၊ သမီးတစ်ယောက်မှာ လောရုဟာမ၊ နောက်ထပ်သားတစ်ယောက်မှာ လောအမ္မိတို့ဖြစ်ကြသည်။ ဟောရှေ မွေးဖွားရာအရပ်ကို မသိရသော်လည်း သူ၏ပရောဖက်ပြုချက်များကို အဓိကအားဖြင့် ဣသရေလမြောက်ပိုင်းနိုင်ငံသားများထံ ပြောဆိုခဲ့သောကြောင့် ဣသရေလမြောက်ပိုင်းနိုင်ငံမှ ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။
ခေတ်ကာလ။ ဟောရှေသည် ဘီစီ ၇၂၂ ခုနှစ်တွင် မကျဆုံးမီ ဣသရေလမြောက်ပိုင်းနိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးမျိုးဆက်ထံသို့ အဓိကအားဖြင့် သူ၏သတင်းစကားကို ပေးခဲ့သည်။ သူသည် ယုဒတောင်ပိုင်းနိုင်ငံ၏ မင်းကြီးလေးပါးဖြစ်သော ဩဇိယ
(=အာဇရိယ၊ ခန့်မှန်းအားဖြင့် ဘီစီ ၇၉၂-၇၄၀)၊ ယောသံ (ခန့်မှန်းအားဖြင့် ဘီစီ ၇၅၀-၇၃၂)၊ အာခတ် (ခန့်မှန်းအားဖြင့် ဘီစီ ၇၃၅-၇၁၆) နှင့် ဟေဇကိ (ခန့်မှန်းအားဖြင့် ဘီစီ ၇၁၆-၆၈၇) တို့၏အုပ်ချုပ်ချိန်အတွင်း ပရောဖက်ပြုခဲ့သည် (ဟောရှေ ၁:၁)။ ပထမအခန်းငယ်တွင် ဣသရေလမင်းကြီးတစ်ပါးဖြစ်သော ယေရောဗောင် ဒုတိယ (ဘီစီ ၇၉၃-၇၅၃) ကိုသာ ဖော်ပြထားသော်လည်း သူ့နောက်တွင် မင်းကြီးခြောက်ပါး ထပ်မံအုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနောက်ဆုံးမင်းကြီးခြောက်ပါးကို ဘုရားသခင် ခန့်ထားတော်မမူသောကြောင့် (၈:၄) ချန်လှပ်ထားခြင်းဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ ဟောရှေသည် အခြားပရောဖက်များထက် မင်းကြီးအရေအတွက် ပိုမိုများပြားစွာ အုပ်ချုပ်နေချိန်တွင် ပရောဖက်ပြုခဲ့သည်။ သူ၏အမှုတော်ကာလသည် အနည်းဆုံး သုံးဆယ့်ငါးနှစ်ခန့် (ဘီစီ ၇၆၀-၇၂၅ ခန့်) ကြာမြင့်ခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။
နောက်ခံအကြောင်းအရာများ။ ဟောရှေသည် ဣသရေလနှင့် ယုဒနိုင်ငံတို့အတွက် အလွန်သာယာဝပြောသောကာလအတွင်း သူ၏အမှုတော်ကို စတင်ခဲ့သည်။ ယေဟုမင်းဆက်၏ အဆက်ဆက်မင်းကြီးများအနက် တတိယမြောက်မင်းကြီးဖြစ်သော ယေရောဗောင် ဒုတိယသည် ဣသရေလနိုင်ငံကို ၎င်း၏အာဏာအမြင့်ဆုံးအခြေအနေသို့ ရောက်ရှိစေခဲ့ပြီး၊ ရှောလမုန်လက်ထက်က ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သော မြောက်ဘက်နယ်နိမိတ်အထိ နယ်မြေကို ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။ မင်းကြီး ဩဇိယသည်လည်း ယုဒနိုင်ငံ၏နယ်မြေကို စည်းလုံးညီညွတ်သော ဘုရင်စနစ်၏ တောင်ဘက်နယ်နိမိတ်အထိ ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အာရှုရိလူတို့သည် မြောက်ဘက်ရှိ နိုင်ငံခြားကျူးကျော်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသဖြင့် အခြားနိုင်ငံများအရေး၌ အာရုံစိုက်နေကြရပြီး၊ အီဂုတ္တုပြည်သည်လည်း ပြည်တွင်းအားနည်းသောကာလကို ကြုံတွေ့နေရသည်။ ထို့ကြောင့် ဣသရေလနှင့် ယုဒတို့သည် ရန်သူများထံမှ လုံခြုံပြီး ပြည်တွင်း၌လည်း အင်အားကောင်းနေကြသည်။
ဣသရေလနှင့် ယုဒနှစ်နိုင်ငံစလုံးတွင် ကုန်သွယ်ရေးထွန်းကားလာသဖြင့် ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုနှင့် ဇိမ်ခံမှုတို့သည် အထက်တန်းစားများထံသို့ များစွာရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ဣသရေလနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော ရှမာရိမြို့ကို တူးဖော်လေ့လာမှုများတွင် ဆင်စွယ်ဖြင့် အလှဆင်ထားသော ကျယ်ဝန်းသည့် နန်းတော်များကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယုဒနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ယေရုရှလင်မြို့တွင်လည်း ကြီးမားစွာ ချဲ့ထွင်တည်ဆောက်ထားပြီး ခံတပ်များဖြင့် ခိုင်ခံ့စေထားကြောင်း တူးဖော်လေ့လာမှုများက ဖော်ပြသည်။ ထိုကာလသည် ပြင်ပအခြေအနေအရ အကောင်းမြင်မှုနှင့် အမျိုးသားရေးဂုဏ်ယူမှုတို့ ပြည့်နှက်နေသောအချိန်ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်၏ ရွေးကောက်ခြင်းသည် သူတို့၏ ဆက်လက်သာယာဝပြောမှုကို အာမခံပေးသည်ဟု ယုံကြည်ကြသောကြောင့် လူတို့သည် အနာဂတ်တွင် ဘုန်းအသရေရှိမည်ဟု ယုံကြည်စွာ မျှော်လင့်ခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ထိုအချိန်သည် ချမ်းသာသူနှင့် ဆင်းရဲသူတို့အကြား အံ့အားသင့်ဖွယ်ရာ ကွာဟချက်ကြီးမားသည့် ပြည်တွင်းနာမကျန်းမာမှုရှိသောအချိန်လည်း ဖြစ်သည်။ တီရဇာ (တဲလ်-အယ်လ်-ဖာရာ) ကဲ့သို့သော မြို့များတွင် တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များက အလယ်အလတ်တန်းစားလူတန်းစားသည် လုံးဝနီးပါး ပျောက်ကွယ်သွားကြောင်း သက်သေပြသည်။ အာဏာရှိသူတို့သည် ကရုဏာမဲ့သော မတရားမှု၊ ပစ္စည်းဥစ္စာကို မက်မောခြင်းနှင့် ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း မရိုးသားမှုတို့ကို ပြသခဲ့ကြသည်။ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်လုံးတွင် ရာဇဝတ်မှုအမျိုးမျိုး၊ အလွန်အကျွံ စားသောက်ပျော်ပါးခြင်းနှင့် အရက်သေစာမူးယစ်ခြင်း၊ အလွန်အမင်း ကာမဂုဏ်လိုက်စားခြင်း၊ မတရားကာမပြုကျင့်ခြင်းနှင့် ဖောက်ပြန်ပျက်စီးသော ဘာသာရေးဓလေ့များ ပျံ့နှံ့နေခဲ့သည်။ ယေရောဗောင် ပထမသည် ဒန်နှင့် ဗေသလမြို့တို့တွင် ရွှေနွားသငယ်နှစ်ကောင်ကို တည်ထားခဲ့သည် (၁ ရာဇဝင် ၁၂:၂၆-၃၀)။ ထိုနေရာများသည် ယေဟောဝါ၏နာမကို အမည်ခံ၍ ဆောင်ရွက်သော၊ ဘာလဘုရားကို အတုယူ၍ ဘာသာရေးများ ရောနှောထားသည့် ကိုးကွယ်မှု၏ ဗဟိုဌာနများ ဖြစ်လာခဲ့သည် (ဟောရှေ ၂:၈; ၁၃:၁)။ ဘာလကို ကိုးကွယ်ခြင်းတွင် ကိုးကွယ်မှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်အဖြစ် ဘာသာရေးအရ ပြည့်တန်ဆာလုပ်ခြင်းအပါအဝင် အလွန်အမင်း အကျင့်ပျက်ခြစားသော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကျင့်များ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ယေရောဗောင် ဒုတိယ သေဆုံးပြီးနောက် မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံသည် ရှုပ်ထွေးပျက်စီးမှုအတွင်း ကျရောက်ခဲ့သည်။ သူတို့သည် အနှစ်သုံးဆယ်ကြာ နိုင်ငံရေးမင်းမဲ့အခြေအနေကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး အာဏာသည် တစ်ဦးမှတစ်ဦးသို့ အဆက်မပြတ် ပြောင်းလဲနေသည့် အခြေအနေဖြစ်ခဲ့သည် (၈:၄ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ နိုင်ငံရေးအရ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် တစ်နှစ်အတွင်း မင်းကြီးသုံးပါး အုပ်ချုပ်ခဲ့ရသည်။ ရှလ္လုမ်သည် ဇာခရိကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ပြီး သူ့နေရာကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ထို့နောက် မေနဟင်မ်သည် ရှလ္လုမ်ကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ပြီး သူ့နေရာကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ဆယ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် မေနဟင်မ်၏သား ပေကဟိသည်လည်း ပေကဟ၏ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ တိဂလတ်-ပိလေဇာ တတိယ (ပုလဟုလည်း ခေါ်သည်၊ ဘီစီ ၇၄၅-၇၂၇) လက်ထက်တွင် အာရှုရိအင်ပါယာသစ် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းနှင့်အတူ ဣသရေလနှင့် ယုဒတို့၏ နိုင်ငံရေးလုံခြုံမှုသည် စတင်ပြိုကွဲလာခဲ့သည်။ သူသည် သန့်ရှင်းသောမြေသို့ ပထမဆုံး စစ်ဆင်ရေးပြုလုပ်စဉ် မေနဟင်မ်ထံမှ ကြီးမားသော အခွန်အတုတ်ကို ကောက်ခံခဲ့သည် (၂ ရာဇဝင် ၁၅:၁၉-၂၀)။ ဘီစီ ၇၃၄ ခုနှစ်တွင် ယုဒမင်းကြီး အာခတ်သည် ဆီးရီးယား-ဧဖရိမ်စစ်ပွဲအတွင်း ဣသရေလမင်းကြီး ပေကဟနှင့် ဆီးရီးယားမင်းကြီး ရေဇိန်တို့ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ရန် အကူအညီတောင်းသောအခါ တိဂလတ်-ပိလေဇာ တတိယသည် သန့်ရှင်းသောမြေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့သည် (၂ ရာဇဝင် ၁၅:၃၇; ၁၆:၅-၉; ဟေရှာယ ၇)။ ဘီစီ ၇၃၂ ခုနှစ်တွင် တိဂလတ်-ပိလေဇာ တတိယသည် ဣသရေလနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းပြည်နယ်များကို သိမ်းပိုက်ပြီး၊ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးကာ မိမိ၏အင်ပါယာအတွင်း ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဟောရှေကို ရာဇပလ္လင်ပေါ်သို့ တင်ခဲ့ပြီး ယုဒနိုင်ငံကို လက်အောက်ခံနိုင်ငံအဖြစ် လျှော့ချခဲ့သည် (၂ ရာဇဝင် ၁၅:၂၉-၃၀)။ တိဂလတ်-ပိလေဇာ တတိယ သေဆုံးသောအခါ သူ၏သား ရှလ္လမနေဇာ ပဉ္စမ (ဘီစီ ၇၂၇-၇၂၂) သည် ထီးနန်းဆက်ခံခဲ့သည်။ မင်းကြီးဟောရှေသည် အာရှုရိနိုင်ငံသို့ အခွန်ဆက်မပေးတော့ဘဲ အီဂုတ္တုပြည်ဘက်သို့ သစ္စာပြောင်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ရှလ္လမနေဇာသည် သူ၏ဗိုလ်ချုပ် ဆာဂုန် ဒုတိယ၏ အကူအညီဖြင့် ရှမာရိမြို့ကို သုံးနှစ်ကြာ ဝိုင်းရံခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ထိုမြို့သည် ဘီစီ ၇၂၂ ခုနှစ်၌ ကျဆုံးခဲ့သည်။ ဆာဂုန် ဒုတိယသည် ရှလ္လမနေဇာ၏နောက်တွင် ဆက်ခံပြီး မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံ၏ ကျန်ရှိသောဒေသများကို နှိမ်နင်းကာ လူအများကို ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခဲ့သည်။ ပရောဖက်ဟောရှေသည် ဣသရေလနှင့် ယုဒသမိုင်းတွင် ဤသို့သော လှုပ်ခတ်ရှုပ်ထွေးသည့်ကာလအတွင်း ပရောဖက်ပြုခဲ့သည်။ သူ၏ပရောဖက်ပြုချက်များသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ဘီစီ ၇၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှ ၇၂၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအထိ အချိန်အစဉ်အတိုင်း စီစဉ်ထားပုံရပြီး ထိုခေတ်ကာလ၏ နိုင်ငံရေးမငြိမ်သက်မှုအမျိုးမျိုးကို ရည်ညွှန်းထားဖွယ်ရှိသည်။
ဓမ္မပညာနှင့် ရည်ရွယ်ချက်။ မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံ ပျက်စီးခြင်းမတိုင်မီ နောက်ဆုံးနေ့ရက်များတွင် ရေးသားထားသော ဟောရှေကျမ်းသည် လူတို့ထံ ဘုရားသခင်ပေးသော “လာအောဒိကိအာသတင်းစကား” (ဗျာဒိတ် ၃:၁၄-၂၂ ကိုကြည့်ပါ) အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ အမျိုးသားရေးအယူဖောက်ပြန်မှုကို ရပ်တန့်စေရန် ကြိုးပမ်းသည့်အနေဖြင့် ဘုရားသခင်သည် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် စိတ်ခံစားချက်အပြည့်ပါဝင်သော သတင်းစကားကို ပေးပို့၍ သူတို့၏လမ်းစဉ်ကို ပြောင်းလဲရန် ခေါ်တော်မူခဲ့သည်။ ဟောရှေ၏ဇနီး ဂေါမာသည် သူ့အပေါ် သစ္စာမရှိခဲ့သော်လည်း ဟောရှေသည် ထာဝရတည်မြဲသော ချစ်ခြင်းမေတ္တာကြောင့် သူမကို ခွင့်လွှတ်၍ ရွေးနှုတ်ခဲ့သည်။ သူတို့၏ဆက်ဆံရေးသည် သစ္စာမရှိသော ဣသရေလအပေါ် ယေဟောဝါ၏ မပြောင်းလဲသောချစ်ခြင်းမေတ္တာကို ဖော်ပြသည့် ထင်ရှားသော အသက်ရှင်နေသော ပုံဥပမာတစ်ရပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁။ ကောင်းကြီးမင်္ဂလာအားလုံး၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော ဘုရားသခင်။ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းပရောဖက်များအနက် ဟောရှေသည် ဣသရေလလူတို့၏ အယူမှားမြေဩဇာကိုးကွယ်မှုတွင် ပါဝင်ခြင်းအပေါ် ဘုရားသခင်၏ ဆန့်ကျင်ဒေါသနှင့် အသည်းနှလုံးကျိုးကြေမှုတို့ကို ထူးခြားစွာ ရှင်းလင်းဖော်ပြသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ လိင်အကျင့်ပျက်ခြင်း/အိမ်ထောင်ရေးဖောက်ပြန်ခြင်း၏ ပုံရိပ်နှင့် ထိုအပေါ် ဘုရားသခင်၏ တုံ့ပြန်မှုတို့သည် ကျမ်းတစ်လျှောက် ထပ်ခါတလဲလဲ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ နားလည်မှုလွဲမှားခံရနိုင်သော်လည်း ဘုရားသခင်သည် ဘာလကိုးကွယ်မှု၏ ပုံပျက်နေသော လိင်ဆိုင်ရာဓမ္မအယူအဆနှင့် အခမ်းအနားများကို တန်ပြန်ရန် မည်သူမျှ ငြင်းပယ်၍မရသော လိင်ဆိုင်ရာပုံရိပ်များကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဟောရှေကျမ်းသည် ဘုရားသခင်နှင့် သူ၏လူတို့အကြား စစ်မှန်သောချစ်ခြင်းမေတ္တာဆက်ဆံရေးကို ဖော်ပြပြီး လူတို့၊ မြေကြီးနှင့် တိရစ္ဆာန်များ၏ မြေဩဇာဖြစ်ထွန်းမှုသည် ထာဝရဘုရားထံမှ လာကြောင်း အတည်ပြုသည်။
ဤကျမ်းသည် ဣသရေလကို ဘာလထံသို့ ပေးအပ်ရန် အလိုမရှိသော ဘာလနှင့် ထာဝရဘုရားတို့အကြား ပဋိပက္ခကို တင်ပြသည်။ ထာဝရဘုရားသည် ဣသရေလ၏ ကောင်းကြီးမင်္ဂလာအားလုံး၏ တစ်ဦးတည်းသော အရင်းအမြစ်ဖြစ်သည်။ ဘာလမဟုတ်ဘဲ ကိုယ်တော်သည် နှင်းကဲ့သို့ မြေကို မြေဩဇာဖြစ်စေတော်မူသည် (ဟောရှေ ၁၄:၅)။ သဘာဝအပြင်ဘက်တွင် ရှိနေတော်မူသော်လည်း ထာဝရဘုရားသည် သဘာဝအတွင်း၌ လုပ်ဆောင်တော်မူသည်။ မြေ၏မြေဩဇာဖြစ်ထွန်းမှုကို အစွဲအလမ်းကြီးစွာ အာရုံစိုက်နေသော လူတို့ထံတွင် ကိုယ်တော်သည် ရာသီအပြောင်းအလဲများ၏ သက်ရောက်မှုမခံရသော အမြဲစိမ်းသစ်ပင်တစ်ပင်အဖြစ် မိမိကိုယ်ကို ဖော်ပြတော်မူသည် (အခန်းငယ် ၈)။ ဣသရေလ၏ ခင်ပွန်းအဖြစ် ကိုယ်တော်သည် မြေကြီးထံမှ လက်ဆောင်များကို သူမအား ပေးအပ်ခြင်းဖြင့် မိမိ၏ဇနီးကို စောင့်ရှောက်တော်မူသည် (၂:၅၊ ၈)။
၂။ ဘုရားသခင်၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာကို ပယ်ချခြင်း။ ဟောရှေကျမ်းတွင် ဣသရေလ၏သမိုင်းသည် ဘုရားသခင်နှင့် သူ၏လူတို့အကြား လက်ရှိဆက်ဆံရေးကို သရုပ်ဖော်သည်။ မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံ၏ ပြဿနာသည် ရှောလမုန်၏ပုန်ကန်မှုထက်ပင် အရင်ကာလဖြစ်သော ကာနန်ပြည်ကို သိမ်းပိုက်ခြင်းနှင့် ဣသရေလတို့၏ ဘာလနှင့် ပထမဆုံးတွေ့ကြုံခြင်းအထိ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည် (၉:၁၀)။ ဟောရှေသည် ထိုအကြောင်းနှင့် အခြားသမိုင်းဆိုင်ရာ ရည်ညွှန်းချက်များ—ဥပမာ ထွက်မြောက်ခြင်း (၂:၁၅; ၁၁:၁)၊ တော၌ လှည့်လည်ခြင်း (၂:၃၊ ၁၄; ၉:၁၀; ၁၃:၅)၊ ယာကုပ် (၁၂:၃-၄၊ ၁၂)—တို့ကို အသုံးပြု၍ ဣသရေလ၏ လက်ရှိအပြစ်နှင့် ထာဝရဘုရား၏ မိမိလူတို့နှင့် ရင်ဆိုင်နေရမှုကို ဖော်ထုတ်သည်။ သူတို့၏သမိုင်းတစ်လျှောက် ထာဝရဘုရားသည် သူတို့ကို စောင့်ရှောက်ကာ ကာကွယ်ပေးတော်မူခဲ့သည် (၂:၈)။ သို့သော် သူတို့သည် တခြားသူစိမ်းချစ်သူများနောက်သို့ လိုက်သွားကြသည် (အခန်းငယ် ၅၊ ၁၃)။ ဣသရေလသည် မိမိအဘ၏ ချစ်ခြင်းနှင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ပယ်ချသော ခေါင်းမာသည့်သားတစ်ယောက်ကဲ့သို့ ပြုမူခဲ့သည် (၁၁:၁-၆)။ ဟောရှေသည် ဘုရားသခင်ကို ခင်ပွန်းအဖြစ်လည်း ဖော်ပြပြီး ဣသရေလ၏အပြစ်ကို ပြည့်တန်ဆာလုပ်ခြင်းနှင့် ထင်ရှားစွာ တူညီစေသည်။ ထိုပုံရိပ်သည် နိုင်ငံရေးနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အပြုအမူနှစ်မျိုးစလုံးအတွက် အသုံးပြုထားသည် (၂:၂-၅; ၃:၃; ၄:၁၀-၁၈; ၈:၉)။ ဘာသာရေးနှင့် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များအားလုံးသည် ဣသရေလ၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာရှိသော ဘုရားသခင်ခင်ပွန်းအပေါ် သစ္စာမရှိခဲ့ကြပေ။
ယဇ်ပုရောဟိတ်များသည် ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်ကို သင်ကြားပေးမည့်အစား အမျိုးသားရေးအယူဖောက်ပြန်မှုကို အားပေးခဲ့ကြသည် (၄:၆၊ ၈၊ ၁၁-၁၃)။ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များသည် မင်းကြီးအသစ်များ ခန့်အပ်ရာတွင် ထာဝရဘုရား၏ အကြံဉာဏ်ကို မတောင်းခံဘဲ လျှို့ဝှက်ကြံစည်မှုများနှင့် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုများကို ကျူးလွန်ခဲ့ကြသည် (၇:၅-၇; ၈:၄)။ သူတို့သည် လူတို့အပေါ် မည်သို့သက်ရောက်မည်ကို မစိုးရိမ်ဘဲ အာဏာကိုသာ ဆာလောင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် အီဂုတ္တုနှင့် အာရှုရိတို့ထံမှ အကူအညီကို ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။ ထိုသူတို့သည် မကုစားနိုင်သော ဆရာဝန်များဖြစ်ကြသည် (၅:၁၃; ၇:၈-၁၁)။ ဟောရှေကျမ်းတွင် အပြစ်ဟူသည်မှာ ရိုးရိုးရှင်းရှင်းအားဖြင့် သစ္စာမရှိခြင်းဖြစ်သည်။ ထာဝရဘုရားသည် သူတို့၏ချစ်ခြင်းမေတ္တာရှိသော ခင်ပွန်း (၂:၂-၂၀)၊ သူတို့၏အဘ (၁၁:၁-၆) နှင့် သူတို့ကို ကုသပေးသော ဆရာဝန် (၇:၁; ၁၄:၄) ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။ သို့သော် လူတို့သည် အိမ်ထောင်ရေးဖောက်ပြန်၍ ကိုယ်တော်ကို စွန့်ပစ်ခဲ့ကြသည် (၂:၁၃; ၄:၁၀)။
၃။ ထာဝရတည်မြဲသော ချစ်ခြင်းမေတ္တာ။ ဤကျမ်း၏ အဓိကအကြောင်းအရာမှာ မိမိလူတို့အပေါ် ဘုရားသခင်၏ တည်မြဲသောချစ်ခြင်းမေတ္တာ (ဟေဗြဲ khesed) နှင့် သူတို့နှင့် ရင်းနှီးသော ချစ်ခြင်းမေတ္တာဆက်ဆံရေးရှိရန် ကိုယ်တော်၏ ပြင်းပြသောဆန္ဒဖြစ်သည်။ သူတို့သည် ကိုယ်တော်ကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ သိကျွမ်းရန် (ဟေဗြဲ yada‘) ကိုယ်တော်အလိုရှိတော်မူသည်။ သူတို့သည် တခြားချစ်သူများနောက်သို့ လိုက်သွားကြသော်လည်း ကိုယ်တော်သည် သူတို့ပြန်လာရန်/နောင်တရရန် (ဟေဗြဲ shub) နှင့် ကိုယ်တော်ကို တစ်ဖန်ရှာဖွေရန် (ဟေဗြဲ baqash) တောင့်တတော်မူသည်။ စွဲချက်တင်ချက်များ (ကျမ်း၏ သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်) နှင့် ပဋိညာဉ်ကျိန်စာများ၏ ခြိမ်းခြောက်ချက်များ (ကျမ်း၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်) သည် ဘုရားသခင်၏ လမ်းစဉ်မှ လမ်းလွဲသော ဇနီး/သားအပေါ် တင်ပြထားသည့် ကျယ်ပြန့်သော တရားရေးအမှု (ဟေဗြဲ rib) အတွင်း ပြည့်နှက်နေသည်။ သို့သော်လည်း ဘုရားသခင်သည် မိမိလူတို့အတွက် အနာဂတ်ကာလတွင် မျှော်လင့်ချက်နှင့် ကယ်တင်ခြင်းဆိုင်ရာ ကတိတော်ကို ခုနစ်ကြိမ် တိုးချဲ့ပေးတော်မူခဲ့သည် (၁:၁၀-၂:၁; ၂:၁၄-၂၃; ၃:၅; ၆:၁-၃; ၁၁:၈-၁၁; ၁၃:၁၄; ၁၄:၁-၈)။ အမှန်ပင် ကိုယ်တော်သည် အပြစ်ပေးသော တရားစီရင်ခြင်းကို ကြေညာတော်မူသည် (၁:၅; ၄:၁-၃; ၅:၇; ၇:၁၆; ၈:၃; ၁၀:၁၄)။ သို့သော် ထိုတရားစီရင်ခြင်းသည် မိမိလူတို့၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာကို ရရှိရန် ကြိုးပမ်းနေသော ဘုရားသခင်၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာပြုမှုတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ပြောင်းလဲမှုဖြစ်ပေါ်လာရန် ထာဝရဘုရားကိုယ်တော်တိုင်က ဖြစ်ပေါ်စေရမည်။ ကိုယ်တော်သည် ရုပ်တုများထံသို့ သွားရာလမ်းကို ပိတ်ပင်တော်မူမည် (၂:၆)၊ ဣသရေလကို တောသို့ ပြန်ခေါ်ဆောင်တော်မူမည် (၂:၁၄)၊ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးနေသော နိုင်ငံရေးနှင့် ယဇ်ပုရောဟိတ်အဖွဲ့အစည်းအားလုံးကို ဖယ်ရှားတော်မူမည် (၃:၄)။ သူတို့သည် ကိုယ်တော်ထံသို့သာ ပြန်လာမည်ဆိုလျှင် သူတို့၏ပုန်ကန်သော သဘောသဘာဝကို ကုသပေးပြီး သူတို့ကို အခမဲ့ချစ်မည်ဟု ကိုယ်တော်ကတိပြုတော်မူသည် (၁၄:၄)။ ဤမျှော်လင့်ချက် အကောင်အထည်မပေါ်ခဲ့လျှင် ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်းသည် ဘုရားသခင်က ချစ်ခြင်းမေတ္တာရပ်တန့်သွားသောကြောင့် မဟုတ်ဘဲ ကိုယ်တော်၏ သစ္စာမရှိသော ဇနီးသည် နောင်တမရ/ပြန်မလာသောကြောင့် ဖြစ်မည်။
စာပေဆိုင်ရာ ထူးခြားချက်များ။ ဟောရှေကျမ်းသည် စာပေလက်ရာမြောက်သော ကျမ်းတစ်စောင်ဖြစ်သည်။ အခန်းကြီး ၁ နှင့် ၃ တို့၏ ဇာတ်ကြောင်းရေးသားချက်များမှအပ ကျမ်းတစ်အုပ်လုံးတွင် ပြေပြစ်လှပသော ကဗျာဆန်သည့် ရေးဟန်ရှိသည်။ ဟောရှေသည် အခြားဓမ္မဟောင်းကျမ်းပရောဖက်များထက် စကားပုံများ၊ ဥပမာများ၊ စကားလုံးကစားနည်းများ စသည်တို့အပါအဝင် အပြောအဆိုပုံစံများကို ပိုမိုအသုံးပြုထားပြီး ဣသရေလ၏သမိုင်းကိုလည်း ပိုမိုများပြားစွာ ရည်ညွှန်းထားသည်။ ဟောရှေကျမ်း၏ ဟေဗြဲဘာသာစကားတွင်လည်း အခြားပရောဖက်ကျမ်းများထက် နားလည်ရန် ပိုမိုခက်ခဲသော အပိုဒ်များ ပိုမိုပါဝင်သည်။ ပရောဖက်သည် မြောက်ပိုင်းဒေသတွင် ထူးခြားစွာ အသုံးပြုသော ဟေဗြဲစကားပြောပုံစံတစ်ရပ်ကို ပြောဆိုခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။
ဤကျမ်းတွင် အဓိကအပိုင်းသုံးပိုင်း ပါဝင်သည်။ ပထမအပိုင်း (အခန်းကြီး ၁-၃) တွင် ဟောရှေ၏ ဂေါမာနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခြင်းအကြောင်း အသက်ရှင်နေသော ပုံဥပမာမှတစ်ဆင့် ဣသရေလကို ဘုရားသခင်၏ လမ်းလွဲသောဇနီးအဖြစ် ပုံဖော်ထားသည်။ နောက်ဆုံးအပိုင်းနှင့် ကိုက်ညီသော အပိုင်း (အခန်းကြီး ၁၁-၁၄) တွင် ဣသရေလကို ဘုရားသခင်၏ လမ်းလွဲသောသားအဖြစ် ဖော်ပြပြီး နောက်ဆုံးတွင် ဘုရားသခင်က သူ့ကို အိမ်သို့ ပြန်ခေါ်ဆောင်တော်မူမည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ အလယ်ပိုင်းအပိုင်း (အခန်းကြီး ၄-၁၀) သည် ဘုရားသခင်က မိမိလူတို့အပေါ် တရားရေးအမှုကို တင်ပြသည့် ရှည်လျားသော ပဋိညာဉ်တရားစွဲဆိုမှု (ဟေဗြဲ rib) ကို ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အလယ်ပိုင်းအပိုင်းတွင် အချိုးညီသော အပိုင်းငယ်ငါးပိုင်း ပါဝင်ပြီး စုစုပေါင်း ခုနစ်ပိုင်းပါသော အပြန်အလှန်ပုံစံ ချိယာစတစ်ဖွဲ့စည်းပုံကို ဖန်တီးထားသည်။
A ဘုရားသခင်၏ လမ်းလွဲသောဇနီး (အခန်းကြီး ၁-၃)
B ဝိညာဉ်ရေးရာ ပြည့်တန်ဆာလုပ်ခြင်း/ရုပ်တုကိုးကွယ်ခြင်းအတွက် စွဲချက်တင်ခြင်း (၄:၁-၅:၇)
C နိုင်ငံရေးနှင့် ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ သစ္စာမရှိခြင်းအတွက် စွဲချက်တင်ခြင်း (၅:၈-၆:၁၁)
D ဣသရေလ၏ ထာဝရဘုရားထံသို့ ပြန်မလာခြင်းအတွက် မြည်တမ်းခြင်းများ (၆:၁၁ခ-၇:၁၆)
C′ နိုင်ငံရေးနှင့် ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ သစ္စာမရှိခြင်းအတွက် စွဲချက်တင်ခြင်း (၈:၁-၉:၇ခ)
B′ ဝိညာဉ်ရေးရာ ပြည့်တန်ဆာလုပ်ခြင်း/ရုပ်တုကိုးကွယ်ခြင်းအတွက် စွဲချက်တင်ခြင်း (၉:၇ဂ-၁၀:၁၅)
A′ ဘုရားသခင်၏ လမ်းလွဲသောသား (အခန်းကြီး ၁၁-၁၄)
ဤဖွဲ့စည်းပုံကြီး၏ အပိုင်းခုနစ်ပိုင်းတစ်ခုစီတွင်လည်း အတွင်းပိုင်း ချိယာစတစ်ဖွဲ့စည်းပုံများ ပါဝင်ပြီး အပိုင်းတစ်ခုစီ၏ မှတ်ချက်ရှင်းလင်းချက်တွင် ထိုအကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ ဟောရှေကျမ်းရှိ ချိယာစတစ်ဖွဲ့စည်းပုံများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ချိယာစတစ်ဖွဲ့စည်းပုံတိုင်းတွင် တွေ့ရသော လက္ခဏာများကို ပြသသည်။ အလယ်ဗဟိုအပိုင်းသည် အဆိုပါအပိုင်း၏ အဓိကအလေးပေးချက်ကို မကြာခဏ ဖော်ပြပေးပြီး၊ ချိယာစတစ်ဖွဲ့စည်းပုံ၏ ဒုတိယပိုင်းသည် ပထမပိုင်း၏ အဓိကအကြောင်းအရာများကို ပြောင်းပြန်အစီအစဉ်ဖြင့် ပြန်လည်အတည်ပြုပြီး ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ ချဲ့ထွင်ဖော်ပြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပထမဆုံးနှင့် နောက်ဆုံး ချိယာစတစ်အပိုင်းများသည်လည်း အဓိကအကြောင်းအရာတစ်ရပ်ကို အလေးပေးဖော်ပြရန် အသုံးပြုကြသည်။
အောက်တွင် မူရင်းစာ၏ အဓိပ္ပာယ်၊ အစီအစဉ်၊ ခေါင်းစဉ်နှင့် ရေးဟန်တို့ကို မပျက်စေဘဲ သတ်မှတ်ထားသော ကျမ်းစာအမည်နှင့် ကျမ်းညွှန်းစံများအတိုင်း ဘာသာပြန်ထားပါသည်။
No comments:
Post a Comment