ထွက်မြောက်ရာကျမ်း ၂

 

အခန်းကြီး - ၂
chapter 2 

၁ မောရှေ မွေးဖွားသည်။ ၃ သူ့ကို ရွက်လှေငယ်ထဲတွင်ထည့်၍ ကျူပင်များကြားသို့ လွှတ်တင်သည်။ ၅ သူ့ကို တွေ့ရှိပြီး ဖာရောဘုရင်၏သမီးက မွေးစားသည်။ ၁၁ သူသည် အီဂျစ်လူတစ်ဦးကို သတ်ဖြတ်သည်။ ၁၃ သူသည် ဟေဗြဲလူတစ်ဦးကို ဆုံးမသည်။ ၁၅ သူသည် မိဒျန်ပြည်သို့ ထွက်ပြေးသည်။ ၂၁ သူသည် ဇိပ္ပိုရဖြင့် အိမ်ထောင်ပြုသည်။ ၂၂ ဂေရှုံမွေးဖွားသည်။ ၂၃ ဘုရားသခင်သည် ဣသရေလလူတို့၏ အော်ဟစ်သံကို ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်သည်။

1 Moses is born, 3 and in an ark cast into the flags. 5 He is found, and brought up by Pharaoh’s daughter. 11 He slayeth an Egyptian. 13 He reproveth an Hebrew. 15 He fleeth into Midian. 21 He marrieth Zipporah. 22 Gershom is born. 23 God respecteth the Israelites’ cry.

 

၁. လူတစ်ဦးသည် သွားခဲ့သည်။ အာရုန်သည် မောရှေထက် သုံးနှစ်ကြီးသည် (အခန်း ၇:၇) ဖြစ်ပြီး ဘုရင်၏ အမိန့်မထုတ်ပြန်မီ မွေးဖွားခဲ့ပုံရသည်။ ထို့ကြောင့် ဤဟေဗြဲစကားရပ်ကို “လူတစ်ဦးသည် သွားခဲ့သည်” ဟု ဘာသာပြန်သင့်သည်။ ထိုအမိန့်သည် မောရှေ မွေးဖွားချိန်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မောရှေ၏ မိဘများလက်ထပ်ခြင်းသည် ဤအမိန့်မထုတ်ပြန်မီ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော်ကြာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ မိရိံသည် မောရှေမွေးဖွားချိန်တွင် အခန်း ၂:၄၊ ၇၊ ၈ တွင်ဖော်ပြထားသည့် အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်နိုင်လောက်အောင် အသက်ကြီးခဲ့သည်။

1. There went a man. Inasmuch as Aaron was older than Moses by three years (ch. 7:7), and seems to have been born before the royal decree went into effect, this Hebrew expression should be rendered “a man had gone.” The decree must therefore have been issued about the time Moses was to be born. The marriage of Moses’ parents probably took place more than a decade before this fateful decree was given, since Miriam was old enough by the time of his birth to play the role described in vs. 4, 7, and 8.

 

လေဝိ၏သမီး။ ဟေဗြဲအသုံးအနှုန်းတွင် “သမီး” ဟူသောစကားသည် “မြေးသမီး” ဟုလည်း ဆိုလိုနိုင်သော်လည်း၊ ယုခေဗဒ်သည် လေဝိ၏ သမီးအရင်းဖြစ်ပုံရသည် (ထွက်မြောက်ရာ ၆:၂၀ ကိုကြည့်ပါ)။ သူမ၏ခင်ပွန်းမှာ ကောဟတ်၏သား အမြံ (ထွက်မြောက်ရာ ၆:၁၈) ဖြစ်ပြီး လေဝိ၏မြေးဖြစ်သည် (အခန်း ၆:၁၆)။ ကောဟတ်သည် ယာကုပ်အိဇြဖသို့မပြောင်းမီ မွေးဖွားခဲ့သည် (ကမ္ဘာဦး ၄၆:၁၁) ဖြစ်သည့်အတွက်၊ ကောဟတ်၏ညီမ ယုခေဗဒ်သည် သူမ၏အစ်ကို၏သားအမြံနှင့်လက်ထပ်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင်မွေးဖွားခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည် (တောလည်ရာ ၂၆:၅၉ ကိုကြည့်ပါ)။ အီဂျစ်တွင်နေထိုင်သည့်ကာလ (ထွက်မြောက်ရာ ၁၂:၄၀ ကိုကြည့်ပါ) ၏ အချိန်ကာလအရ ယာကုပ်အိဇက်သို့ဝင်ရောက်ပြီး ၁၃၅ နှစ်အကြာတွင် မောရှေမွေးဖွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မောရှေ၏မိခင် ယုခေဗဒ်သည် သူမ၏ဖခင်၏ နှောင်းကာလသားသမီးအဖြစ် ယူဆရသည်။

A daughter of Levi. Although in Hebrew usage “daughter” may actually mean “granddaughter,” Jochebed was apparently Levi’s actual daughter (see on Ex. 6:20). Her husband was Amram, a son of Kohath (Ex. 6:18) and grandson of Levi (v. 16). Since Kohath was born before Jacob moved to Egypt (Gen. 46:11), it is probable that Kohath’s sister, Jochebed, who married her brother’s son, Amram, was born much later (see Num. 26:59). The chronology of the sojourn in Egypt (see on Ex. 12:40) renders such a conclusion necessary inasmuch as Moses was born 135 years after Jacob’s entry into Egypt. Jochebed, the mother of Moses, must therefore be considered a child of her father’s old age.

 

၂. သားတစ်ဦး။ မောရှေသည် ယုခေဗဒ်၏ တတိယမြောက်သားဖြစ်သည်။ အာရုန်သည် သူ့ထက် သုံးနှစ်ကြီးသည် (အခန်း ၇:၇)၊ မိရိံသည် ထို့ထက်ကြီးသည် (အခန်း ၂:၄)။

2. A son. Moses was Jochebed’s third child, for Aaron was three years older than he (ch. 7:7), and Miriam was still older (ch. 2:4).

 

သန္ဓေသားလှပသည်။ မောရှေသည် မွေးကင်းစကလေးဘဝတွင်ပင် နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဉာဏ်ရည်ထက်မြက်မှု၊ စိတ်ခံစားမှုတည်ငြိမ်မှု၊ နှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြည့်စုံမှုတို့ကို ပြသခဲ့သည်။ ဤအရာအားလုံးကို ဟေဗြဲစကားလုံး “လှပသည်” တွင် ဖော်ပြထားသည်။ ယုခေဗဒ်သည် ဤအရည်အသွေးများတွင် ဘုရားသခင်၏ အတည်ပြုချက်ကို မြင်ခဲ့ပြီး၊ ဘုရားသခင်က သူ့အတွက် အထူးတာဝန်တစ်ခုချပေးထားသည်ဟု ယူဆခဲ့သည်။ တမန်တော်ဝတ္ထု ၇:၂၀ အရ သူသည် “ဘုရားသခင်အတွက် ဆွဲဆောင်မှုရှိသည်” ဟု ဆိုထားသည်။ ၎င်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်တွင် “ထူးကဲစွာ လှပသည်” ဟု ဖော်ပြသည်။ ယုခေဗဒ်သည် မောရှေသည် ဤသို့ “လှပမှု” မရှိခဲ့လျှင်ပင် သူ့ကို ချစ်မြတ်နိုးပြီး ကာကွယ်ပေးမည်ဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ မိခင်များသည် အားနည်းဖျားနာသော ကလေးများကို ပိုမိုချစ်မြတ်နိုးလေ့ရှိသည်။ သို့သော် ယုခေဗဒ်၏ မောရှေ၏အသက်ကို ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းမှုကို ဟေဗြဲ ၁၁:၂၃ တွင် ယုံကြည်ခြင်း၏ လုပ်ဆောင်မှုအဖြစ် ချီးကျူးထားပြီး၊ ၎င်းသည် ဘုရားသခင်က သူ့ကို အရေးကြီးသောအခန်းကဏ္ဍအတွက် သတ်မှတ်ထားပြီး သူ၏အသက်ကို ထိန်းသိမ်းရန် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မည်ဟု သူမသိရှိထားကြောင်း ဖော်ပြသည်။ သို့သော် ယုဒသမိုင်းဆရာ ဂျိုးဆီဖပ်စ် (Antiquities ii. 9. 3) ၏ ပြောကြားချက်ဖြစ်သည့် မောရှေမွေးဖွားမီ အမြဲထံသို့ သူသည် ဣသရေလ၏ ကယ်တင်ရှင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရမည်ဟု ဗျာဒိတ်ရခဲ့သည်ဆိုသည့်အဆိုကို အတည်မပြုပါ။

A goodly child. Even as a babe Moses gave evidence of the keen intellect, emotional stability, and also the physical perfection that marked his later years. All of this is implied in the Hebrew word translated “goodly.” Jochebed saw in these qualities a token of divine approval, which she took as a sign that God had marked out some special task for him. According to Acts 7:20 he was, literally, “attractive [“beautiful,” RSV] to God.” This is rendered in the KJV as “exceeding fair.” Jochebed would of course have loved and protected Moses even if he had not been so “goodly” a child, for mothers often devote their deepest love to weak and sickly children. However, Jochebed’s efforts to preserve the life of Moses are praised in Heb. 11:23 as an act of faith, and this implies awareness on her part that God had destined him for an important role and would therefore intervene to preserve his life. This, however, does not necessarily confirm a statement by the Jewish historian Josephus (Antiquities ii. 9. 3) that it had been revealed to Amram before the birth of the child that he was appointed to be the savior of Israel.

 

၃. သေတ္တာ။ ကလေးကို သုံးလပုန်းကွယ်ထားပြီးနောက်၊ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဆက်လက်ဖုံးကွယ်ထားရန် မဖြစ်နိုင်တော့သည်ဟု ထင်ရသည်။ ဘုရားသခင်က သူ၏အသက်ကို ထိန်းသိမ်းရန် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မည်ဟု ယုံကြည်သဖြင့်၊ သူမ၏မိခင်သည် ဘုရင်၏အမိန့်ကို စာသားအရ လိုက်နာပြီး ကလေး၏အသက်ကို မသတ်ရန် နည်းလမ်းတစ်ခုကို စီစဉ်ခဲ့သည်။ သူမတတ်နိုင်သမျှကို လုပ်ဆောင်ပြီး ကျန်အရာများကို ဘုရားသခင်ထံ အပ်နှံခဲ့သည်။

3. An ark. After the baby had been hidden for three months, for some reason unknown to us it seemed practically impossible to conceal him longer. Believing that God would intervene for the preservation of his life, his mother devised a plan whereby she might comply with the letter of the king’s command and yet not take the child’s life. She would do all she could, and trust God for the rest.

 

“သေတ္တာ” နှင့် “ဖျူးရိုးများ” ဟူသော စကားလုံးနှစ်ခုသည် အီဂျစ်စကားလုံးများဖြစ်ပြီး၊ ပဉ္စကျမ်းတွင်တွေ့ရသော အခြားစကားလုံးများနှင့်အတူ စာရေးသူသည် အီဂျစ်ဘာသာစကားကို ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ကြောင်း ပြသသည်။ “သေတ္တာ” ဟူသော စကားလုံး tebah သည် အီဂျစ်စကားလုံး tebet မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ သမ္မာကျမ်းစာတွင် ဤနေရာနှင့် ကမ္ဘာဦး ၆ နှင့် ၇ တွင် နောဧ၏သေတ္တာအတွက်သာ အသုံးပြုသည်။ ၎င်းသည် “သေတ္တာ” ဟု စာသားအရ အဓိပ္ပာယ်ရှိပြီး သေတ္တာပုံသဏ္ဍာန်ရှိသော မည်သည့်အရာကိုမဆို ဖော်ပြနိုင်သည်။

The two words translated “ark” and “bulrushes” are both Egyptian, and together with many others found in the Pentateuch show that the writer was intimately acquainted with the Egyptian language. The word tebah, “ark,” was derived from the Egyptian tebet, and is used in the Bible only here and in Gen. 6 and 7, for Noah’s ark. Meaning literally a “box,” it might describe any boxlike container.

 

“ဖျူးရိုးများ” ဟူသော စကားလုံး gome သည် အီဂျစ်စကားလုံး qama’ မှဖြစ်ပြီး၊ ရှေးခေတ်တွင် စက္ကူထုတ်လုပ်ရာတွင် အဓိကအသုံးပြုသော ပါပိုင်ရပ်စ်အပင်ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ပါပိုင်ရပ်စ်အပင်သည် အမြင့်ပေ ၁၀ မှ ၁၅ ပေအထိ ရှိသော သုံးထောင့်ပုံပင်စည်ရှိသည့် ခိုင်ခံ့သော ဖျူးရိုးဖြစ်သည်။ ရှေးအီဂျစ်တွင် အများအပြားတွေ့ရသော်လည်း ယခုအခါ ထိုနေရာတွင် မတွေ့ရတော့ပါ။ ပါပိုင်ရပ်စ်ကို အဆောက်အအုံများနှင့် ပေါ့ပါးသော မြစ်လှေများတည်ဆောက်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုသို့သော လှေများကို ရှေးအီဂျစ်အထိမ်းအမှတ်များတွင် ပုံဖော်ထားပြီး၊ ယုခေဗဒ်သည် မောရှေ၏သေတ္တာကို ပြုလုပ်ရာတွင် ပုံစံတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

The word gome, “bulrushes,” is from the Egyptian qama’. It designates the papyrus plant, famous in antiquity as the chief material from which ancient writing paper was made. The papyrus plant is a sturdy rush with a triangular stem from 10 to 15 ft. in height. Though common in ancient Egypt, it is no longer found there. The papyrus was also employed for building purposes and in the construction of lighter river boats. Such vessels are pictured on many ancient Egyptian monuments, and may have provided Jochebed a model for making Moses’ ark.

 

အင်္ဂတ်။ ကမ္ဘာဦး ၁၁:၃ တွင် အင်္ဂတ် သို့မဟုတ် ဘစ်တူမင်အတွက် အသုံးပြုသော စကားလုံးတူဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို သေမင်းပင်လယ်ဒေသမှ အီဂျစ်သို့ တင်သွင်းခဲ့သည်။ အီဂျစ်လူမျိုးများက ၎င်းကို အလောင်းသင်္ဂြိုဟ်ရာတွင် အဓိကအသုံးပြုခဲ့သည်။

Slime. The same word as that used in Gen. 11:3 for asphalt or bitumen, which was imported into Egypt from the region of the Dead Sea. By the Egyptians it was used largely in embalming the dead.

 

ဖျူးရိုးများထဲတွင်။ Suph သည် အီဂျစ်စကားလုံး tjufi မှဖြစ်ပြီး “ဖျူးရိုး” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ဤအခန်းကျမ်းပိုဒ်တွင် အီဂျစ်ဘာသာမှ ချေးယူထားသော တတိယမြောက်စကားလုံးဖြစ်သည်။ နိုင်းမြစ်၏ နောက်ကျသောရေပြင်များနှင့် ၎င်းနှင့်ဆက်စပ်သော ရေထုများတွင် ရေအပင်မျိုးစုံပေါများသည်။ ယုခေဗဒ်သည် သေတ္တာကို ဖျူးရိုးထူထပ်သောနေရာတွင် ထားရှိခြင်းသည် ၎င်းကို မျောပါမသွားစေရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ပုံရသည်။ အချို့သော ဝေဖန်သူများက ယုခေဗဒ်သည် အီဂျစ်မင်းသမီးလာရောက်လေ့ရှိသော နေရာကို သိရှိပြီး၊ လှပပြီး အကူအညီမဲ့သော ကလေးငယ်ကို မြင်လျှင် သနားစိတ်ဖြစ်ပေါ်လာမည်ဟု မျှော်လင့်ကာ ထိုနေရာတွင် ထားရှိခဲ့သည်ဟု အကြံပြုခဲ့သည် (PP ၂၄၃ ကိုကြည့်ပါ)။

In the flags. Suph, from the Egyptian tjufi, meaning “reed,” is the third word in this verse borrowed from that language. Water plants of all kinds abound in the backwaters of the Nile and in the marshy tracts connected with it. Jochebed’s objective in placing the ark in a thicket of reeds was probably to prevent it from floating away. Some commentators have suggested that Jochebed knew the place to which the Egyptian princess was accustomed to come and placed it there with the hope that her pity might be aroused at the sight of the beautiful and helpless babe (see PP 243).

 

၄. သူ၏အစ်မ။ ၎င်းသည် မီရီယမ်ဖြစ်သည် (ထွက်မြောက်ရာ ၁၅:၂၀၊ ၂၁; တောလည်ရာ ၁၂:၁; PP ၂၄၃ ကိုကြည့်ပါ)။ သူမသည် မောရှေ၏ တစ်ဦးတည်းသော အစ်မဖြစ်ပုံရသည် (တောလည်ရာ ၂၆:၅၉)။

4. His sister. That is Miriam (see Ex. 15:20, 21; Num. 12:1; PP 243). She seems to have been Moses’ only sister (Num. 26:59).

 

၅. ဖါရောဘုရင်၏သမီး။ ယုဒရိုးရာအရ သူမကို သာမုသိစ်၊ မေရစ်စ် သို့မဟုတ် ဘိသီယဟုခေါ်သည်။ နာမည်များ၏ ကွဲပြားမှုနှင့် အီဂျစ်မှတ်တမ်းများတွင် ၎င်းတို့မပါဝင်ခြင်းကြောင့် ဤရိုးရာသည် တန်ဖိုးမရှိပေ။

5. The daughter of Pharaoh. In Jewish tradition she is called Thermouthis, Merris, or Bithia. The diversity of the names and their absence from Egyptian records renders the tradition worthless.

 

သမ္မာကျမ်းစာအချိန်ကာလအရ (၁ရာဇဝင် ၆:၁ နှင့် အခြားထောက်ခံချက်များကို ကြည့်ပါ; GC ၃၉၉) ထွက်မြောက်ရာသည် ဘီစီ ၁၅ ရာစုအလယ်လောက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။ ဤရက်စွဲအရ မောရှေသည် သုသမိုးစ်ပထမ (ဘီစီ ၁၅၂၅-၁၅၀၈)၊ သုသမိုးစ်ဒုတိယ (ဘီစီ ၁၅၀၈-၁၅၀၄)၊ နှင့် ဘုရင်မဟက်ရှပ်ဆပ် (ဘီစီ ၁၅၀၄-၁၄၈၂) လက်ထက်တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။ ဟက်ရှပ်ဆပ်သည် ထူးခြားသော အမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူမသည် သုသမိုးစ်ပထမ၏ တရားဝင်တစ်ဦးတည်းသောသားသမီးဖြစ်ပြီး၊ သူမ၏ဖခင်ထံမှ တရားဝင်နန်းဆက်ခံရန်အတွက် သူမ၏မောင်ဝမ်းကွဲ သုသမိုးစ်ဒုတိယနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် သုသမိုးစ်ဒုတိယ၏ တရားဝင်လက်ထပ်ထိမ်းမြားမှုသည် သူ၏ဖခင်ကဲ့သို့ပင် အမွေဆက်ခံမည့်သားမထွန်းကားခဲ့ပေ။ သုသမိုးစ်ဒုတိယ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သူ၏လက်ထက်သည် လေးနှစ်သာရှိသေးသည်။ အမန်ဘုန်းကြီးများသည် ရုတ်တရက် အာဏာသိမ်းမှုတစ်ခုဖြင့် သုသမိုးစ်ဒုတိယ၏ တရားမဝင်သားဖြစ်သူ သုသမိုးစ်တတိယကို ဘုရင်အဖြစ် သရဖူဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် သုသမိုးစ်တတိယသည် အသက်ငယ်ရွယ်သေးပြီး ဘုရားကျောင်းတွင် အငယ်တန်းဘုန်းကြီးအဖြစ် အမှုထမ်းနေသူဖြစ်သည်။ သုသမိုးစ်တတိယသည် အုပ်ချုပ်ရန် အသက်ငယ်လွန်းသဖြင့် သူ၏အဒေါ် ဟက်ရှပ်ဆပ်သည် ၂၂ နှစ်ကြာ နိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သူမ၏လက်ထက်သည် ငြိမ်းချမ်းသောကာလဖြစ်သည်။ သူမသည် ကြီးကျယ်သော ဘုရားကျောင်းများတည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ဧရာမကျောက်တိုင်များကို စိုက်ထူခဲ့သည်။ ဆိုမာလီယာကမ်းရိုးတန်းဖြစ်နိုင်သော ပန့်သို့ ကုန်သွယ်ရေးအတွက် စေလွှတ်ခဲ့သည့် ခရီးစဉ်များနှင့် ဆိုင်နိုင်းနှင့် နူဘီယာသို့ ကြေးနီ၊ တူးကျွဲနှင့် ရွှေတူးဖော်ရန် စေလွှတ်ခဲ့သည်။ အင်အားကြီးသော ဝန်ကြီးချုပ် ဆီနင်မတ်ထောက်ခံမှုဖြင့်၊ ဟက်ရှပ်ဆပ်သည် ၂၂ နှစ်ကြာ ထီးနန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူမနှင့် ဆီနင်မတ်သည် မှတ်တမ်းများမှ ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ သုသမိုးစ်တတိယသည် သူမ၏အမည်ကို အီဂျစ်သမိုင်းမှ ဖျောက်ဖျက်ရန် အထိမ်းအမှတ်များအားလုံးမှ ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး၊ သူမကို ထီးနန်းမှ ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး သူမနှင့် ဆီနင်မတ်သည် ရက်စက်စွာ သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ယူဆစေသည်။

A reasonable deduction from Biblical chronology based on 1 Kings 6:1 and other supporting statements (see GC 399) is that the Exodus took place about the middle of the 15th century b.c. This date leads to the conclusion that Moses grew up under Thutmose I (1525-1508 b.c.), Thutmose II (1508-1504 b.c.), and Queen Hatshepsut (1504-1482 b.c.). Hatshepsut was a remarkable woman. She had been the only legitimate child of Thutmose I and was married to her half brother Thutmose II in order that he might legitimately succeed his father upon the throne. But the legitimate marriage of Thutmose II, like that of his father, again failed to provide a male heir. When Thutmose II died, after a reign of only four years, the priests of Amen, in a sudden coup, crowned an illegitimate son of Thutmose II, who was at that time a mere boy and served in the temple as a minor priest. Inasmuch as Thutmose III, as he was later known, was too young to reign, his aunt Hatshepsut acted as regent for 22 years. Her reign was a peaceful one. She built great temples and erected huge obelisks. Expeditions were sent to Punt, probably the coast of Somaliland in East Africa, for trading purposes, and to Sinai and Nubia to mine copper, turquoise, and gold. Supported by a powerful prime minister, Senenmut, Hatshepsut occupied the throne for 22 years; then she and Senenmut disappear from the record. Succeeding her, Thutmose III erased her name from all monuments in an attempt to eradicate the memory of her from the history of Egypt. This fact lends weight to the supposition that he removed her from the throne, and that she and Senenmut died violent deaths.

 

မောရှေမွေးဖွားချိန်တွင် ဟက်ရှပ်ဆပ်သည် သုသမိုးစ်ပထမ၏ သမီးသာဖြစ်သည်။ မောရှေ၏မွေးဖွားမှုသည် သူမ၏မောင်ဝမ်းကွဲ သုသမိုးစ်ဒုတိယနှင့် လက်ထပ်မှုမတိုင်မီ နှစ်များစွာအလိုတွင်ဖြစ်ပြီး၊ သူမ၏ခင်ပွန်းသေဆုံးပြီးနောက် သူမ၏ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်မှုစတင်မီ ၂၀ နှစ်ကျော်အလိုတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

When Moses was born Hatshepsut was merely the daughter of Thutmose I. Moses’ birth occurred many years before her marriage to her half brother Thutmose II, and more than 20 years before she began her personal reign, after the death of her husband.

 

ရေချိုးရန်။ ကောင်းကင်တမန်များက မင်းသမီးကို မောရှေရှိရာ နေရာသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည် (PP ၂၄၃)။ မင်းသမီးတစ်ဦးသည် မြစ်ထဲတွင် ရေချိုးခြင်းသည် ယခုခေတ် မိုဟာမက်ဒင်အရှေ့ပိုင်း၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် မကိုက်ညီသော်လည်း၊ ရှေးအီဂျစ်၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် ကိုက်ညီသည်။ ရှေးအီဂျစ်သင်္ချိုင်းတစ်ခုမှ ရေချိုးခန်းမြင်ကွင်းတစ်ခုတွင် အဆင့်မြင့်အီဂျစ်အမျိုးသမီးတစ်ဦးအား အမျိုးသမီးအစေခံလေးဦးက ဝန်ဆောင်မှုပေးနေသည်ကို ပုံဖော်ထားသည်။ ၎င်းသည် နိုင်းမြစ်၏ သန့်ရှင်းမှုနှင့် ၎င်း၏ရေသည် သားသမီးမွေးဖွားမှုကို အာမခံပြီး အသက်ရှည်မှုကို ပေးစွမ်းသည်ဟူသော ရှေးအီဂျစ်တွင် ကိုင်စွဲထားသော အယူအဆများနှင့်လည်း ကိုက်ညီသည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်းမြစ်ကို ဘုရားအဖြစ် ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။

To wash herself. Angels led the princess to where Moses lay (PP 243). That a princess should bathe in the open river is certainly not in accord with the customs of the modern Mohammedan East, where it is now done only by women of the lower class. But it was in harmony with the customs of ancient Egypt. A bathing scene from an ancient Egyptian tomb pictures an Egyptian woman of rank attended by four female servants. It is also in agreement with the views held in ancient Egypt about the sanctity of the Nile, and that its water imparted fruitfulness and guaranteed a long life. It was for this reason that the Nile was worshiped as a god.

 

၆. ဟေဗြဲလူမျိုး၏ ကလေးတစ်ဦး။ သေတ္တာငယ်ကို ဖွင့်လိုက်သောအခါ မင်းသမီးသည် ငိုနေသော ကလေးငယ်ကို ဟေဗြဲလူမျိုး၏ ကလေးအဖြစ် သိရှိခဲ့သည်။ အကူအညီမဲ့သော ကလေးငယ်အပေါ် သနားကရုဏာနှင့် အမည်မသိသော ဟေဗြဲမိခင်အပေါ် စာနာမှုကြောင့် သူမသည် ကလေးကို ကိုယ်ပိုင်သားအဖြစ် မွေးစားရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အခန်း ၁:၂၂ ၏ မှတ်ချက်တွင် ဘုရင်၏ ရက်စက်သော အမိန့်သည် ကြာရှည်မတည်ရှိခဲ့ဟု တွေ့ရသည်။ ဤဖြစ်ရပ်သည် ထိုအမိန့်ကို ပြောင်းလဲရန် အကြောင်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ဟေဗြဲကလေးများ၏ ဆိုးရွားသောကံကြမ္မာကြောင့် စိတ်မသက်မသာဖြစ်ခဲ့သော ဖါရောဘုရင်၏သမီးသည် သူမ၏ဖခင်အား ထိုသတ်ဖြတ်ရေးအမိန့်ကို ရုပ်သိမ်းရန် တောင်းဆိုခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ဤသို့ဆိုလျှင် မောရှေသည် ဟေဗြဲကလေးများစွာ၏ အသက်ကို ကယ်တင်ပေးသော မပြုမပြ နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

6. One of the Hebrews’ children. Upon opening the little ark the princess recognized in the crying babe a child of the Hebrews. Compassion for the helpless child and sympathy for his unknown Hebrew mother prompted her to save him by adopting him as her own. In the comment on ch. 1:22 it was observed that the cruel edict of the king probably did not long remain in force. The event here described may have been instrumental in bringing about a change. Distressed by the sad lot of the Hebrew children, the daughter of Pharaoh may have implored her father to revoke his murderous edict. If this be true, Moses had already become the passive means by which the lives of countless Hebrew children were saved.

 

၇. သူနာပြု။ အားလုံးကို မိခင်က စီစဉ်ထားပြီးဖြစ်သည်။ မီရီယမ်သည် မောရှေရှိရာ နေရာအနီးတွင် သူမ၏ညီငယ်၏ ကံကြမ္မာကို စောင့်ကြည့်ရန် နေရာယူထားပြီး၊ အီဂျစ်လူတစ်ဦးက ကလေးကို တွေ့ရှိပါက မည်သို့ပြောဆိုရမည်ကို ညွှန်ကြားခံထားရပြီးဖြစ်သည်။ ယခုအခါ သူမသည် သူမ၏ညွှန်ကြားချက်များကို ပြီးပြည့်စုံသော ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ သူမသည် မတိကျသောအချိန်တွင် ပေါ်ထွက်လာပြီး၊ မနည်းမများသော အချိန်မှန်တွင် သူမ၏အဆိုကို တင်ပြခဲ့သည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ရာတွင် သူမသည် မများမနည်း၊ မလွန်မလျော့ပြောဆိုခဲ့သည်။

7. A nurse. All had doubtless been arranged by the mother. Miriam was stationed near the place where Moses was floating, to watch her little brother’s fate, and had probably been instructed what to say in the event some Egyptian should find the baby. Now she carried out her instructions with admirable judgment and tact. She appeared on the scene at the right moment and offered her proposal at the proper time, neither too soon nor too late. In doing so, she said neither too much nor too little.

 

၈. ကျွန်မလေးသွားသည်။ ချစ်မြတ်နိုးသော မိခင်၏ ယုံကြည်ခြင်းနှင့် ဉာဏ်ပညာနှင့် သတိရှိသော အစ်မ၏ ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် စွမ်းရည်သည် အောင်မြင်မှုဖြင့် သရဖူဆောင်ခဲ့သည်။ မောရှေ၏အသက်ကို ကယ်တင်ခဲ့ရုံသာမက၊ သူသည် သူ၏မွေးရပ်အိမ်နှင့် သူ၏မိခင်၏ ရင်ခွင်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဤနည်းဖြင့် ကလေးတစ်ဦး၏ စိတ်ထဲတွင် ဖျောက်ဖျက်မရနိုင်သော ပထမဆုံးသော အထင်အမြင်များကို သူမထံမှ ရရှိရန် ပြင်ဆင်ပေးခဲ့သည်။

8. The maid went. The faith and resourcefulness of a loving mother and the tact and skill of a prudent sister were crowned with success. Not only was Moses’ life saved but he was, as well, returned to his own cradle and to the bosom of his own mother. In this way provision was made that he might receive from her those first impressions which are so indelibly fixed upon the mind of a child.

 

၉. သင်၏လုပ်ခ။ ကလေးသည် ဟေဗြဲကလေးဖြစ်ပြီး ဟေဗြဲအိမ်တွင် ထားရှိခဲ့သည့်အတွက်၊ ယုခေဗဒ်နှင့် သူ၏ဆက်ဆံရေးကို သူနာပြုအဖြစ် ရှင်းလင်းရန် ပြင်ဆင်ပေးရမည်ဖြစ်သည်။ သူသည် ဖါရောဘုရင်၏သမီး၏ ပိုင်ဆိုင်မှုဖြစ်လာကြောင်း ထင်ရှားစေရန်၊ သူ၏ဇာစ်မြစ်နှင့် သူ့ကို အသက်ရှင်စေရသည့်အကြောင်းကို မေးမြန်းမှုများကို တိတ်ဆိတ်စေရန်၊ နှင့် အခြားဟေဗြဲကလေးများကဲ့သို့ သူ့ကို သတ်လိုသူများ၏ ပါးစပ်ကို ပိတ်စေရန်၊ မင်းသမီးသည် သူ့ကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးမှုအတွက် လုပ်ခကို ညွှန်ပြခဲ့သည်။

9. Thy wages. Since the babe, a Hebrew child, was placed in a Hebrew home, provision must be made to clarify the supposed relationship of Jochebed to him as his nurse. To signify clearly that he had become the property of Pharaoh’s daughter, to silence inquiries as to his origin and the reasons for his being kept alive, and to seal the lips of informers who might wish to see him killed, as other Hebrew boys were, the princess indicated the wages she would pay for the care given him.

 

ထိုအမျိုးသမီးသည် ကလေးကို ယူသွားသည်။ ယုခေဗဒ်ကို ဤနေရာတွင် မောရှေ၏ “မိခင်” ဟု မခေါ်ဘဲ “အမျိုးသမီး” ဟုသာ ခေါ်ဆိုသည်မှာ ထူးခြားသည်။ သူမသည် စကားဖြင့်ရော လုပ်ရပ်ဖြင့်ရော သူမ၏စစ်မှန်သော ခံစားချက်များကို မဖော်ပြခဲ့သလို၊ ကလေးနှင့် သူမ၏စစ်မှန်သော ဆက်ဆံရေးကိုလည်း မဖော်ပြခဲ့ပေ။ ထိုစိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်အချိန်တွင် သူမသည် မည်မျှထိန်းချုပ်မှုလိုအပ်ခဲ့သည်ကို မည်သည့်လျှာဖြင့်မျှ ဖော်ပြမရနိုင်ပေ။ သူမသည် သူစိမ်းတစ်ဦးကဲ့သို့ ကလေးကို ယူသွားခဲ့သော်လည်း၊ သူမ၏စိတ်နှလုံးထဲတွင် ပြင်းပြသောပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဝမ်းမြောက်မှုရှိခဲ့သည်။ သူမသည် တခဏမျှပင် သတိမထားမိခဲ့လျှင်၊ စိတ်လှုပ်ရှားမှုက သူမ၏ရည်ရွယ်ချက်ကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ အရာအားလုံးသည် အခက်ခဲဆုံးအခြေအနေများတွင် သူမသည် တည်ငြိမ်နေရန်အပေါ် မူတည်ခဲ့သည်—သို့သော် ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည် အရာအားလုံးကို ခံနိုင်ရည်ရှိသည်။ ဝန်ဆောင်မှုအားလုံး၏ နောက်ကွယ်တွင် အဓိကမေးခွန်းသည် ဉာဏ်ရည်ထက်မြက်မှုထက် ဘုရားသခင်၏ ထောက်ပံ့ပေးသော စွမ်းအားဖြင့် မြှင့်တင်ထားသော နှလုံးသားဖြစ်သည်။

The woman took the child. It is significant that Jochebed is not here called Moses’ “mother” but simply “the woman.” It would seem that neither by word nor by deed did she betray her real feelings nor reveal her actual relationship to the child. What self-control that impassioned hour must have required, no tongue can tell. She took the child as a stranger might have taken it, yet in her heart there was passionate joy and gladness. Had she relaxed her vigilance but for an instant, excitement might have disclosed her purpose. Everything depended on her remaining calm under the most difficult circumstances—but love can endure all things. The great question underlying all service is not so much one of the intellect as of the heart, buoyed up by God’s sustaining power.

 

၁၀. ကလေးကြီးပြင်းလာသည်။ ယုခေဗဒ်သည် သူမ၏သားအဖြစ် အခွင့်အရေးများကို ဖါရောဘုရင်၏သမီးထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခြင်းဖြင့် သူ၏အသက်ကို ကယ်တင်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ သူမသည် သူ့ကို ချေးငှားထားသည့်အလျှောက်၊ သူ၏မွေးကင်းစဘဝအတွက် သူနာပြုအဖြစ်သာ ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်။ သူမသည် သူ့ကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် စွန့်လွှတ်ခဲ့ရပြီး၊ သူ့ကို ပြန်လည်ရှာဖွေရန်အတွက် ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး၊ အောင်မြင်ရန်အတွက် နှိမ့်ချခဲ့ရသည်။ ကလေးသည် သူ၏မိခင်နှင့်အတူ နေခဲ့သည့်ကာလသည် သမ္မာကျမ်းစာတွင် မဖော်ပြထားသော်လည်း၊ ဝေဖန်သူအများစုက ၂ နှစ်မှ ၃ နှစ်ဟု ယူဆသော်လည်း၊ အမှန်တကယ်မှာ ၁၂ နှစ်ခန့်ဖြစ်သည် (PP ၂၄၄)။ ဤကလေးဘဝနှစ်များအတွင်း စရိုက်နှင့် နောက်ပိုင်းဘာသာရေးအတွေ့အကြုံများ၏ အုတ်မြစ်များကို ချမှတ်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ လျစ်လျူရှုထားသော သင်ကြားမှုများသည် နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်ဖြည့်စွမ်းမရနိုင်ပေ။ မောရှေ၏ နောက်ဘဝသည် သူ၏မိဘများက သူ့ကို သွားရမည့်လမ်းကို ပြုစုပျိုးထောင်ရန် သူတို့အား ခွဲဝေပေးထားသော နှစ်များကို ကောင်းစွာအသုံးပြုခဲ့ကြောင်း ထင်ရှားစွာ ပြသသည်။

10. The child grew. Jochebed had saved her son’s life by transferring her rights as mother to Pharaoh’s daughter. Now she received him back, on loan as it were, and merely as a nurse hired for his years of infancy. She gave him up that she might keep him, lost him that she might find him again, stooped that she might conquer. The time the child was with its mother, not stated in the Bible but given as 2 or 3 years by most commentators, was actually about 12 years (PP 244). During these years of childhood the foundations of character and later religious experience were laid. Instruction neglected now could not be made up later. Moses’ afterlife shows clearly that his parents used well the years allotted them for bringing him up in the way in which he should go.

 

သူမသည် သူ့ကို ယူဆောင်လာခဲ့သည်။ မှတ်ချက်ပြုသူများစွာက မောရှေ၏ မိခင်သည် သူ့သားကို နို့ဖြတ်ပြီးသောအခါ၊ အသက်နှစ်နှစ် သို့မဟုတ် သုံးနှစ်ခန့်တွင် သူ့စိတ်ဆန္ဒအလျောက် နန်းတော်သို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်ဟု ထင်မြင်ချက်ထုတ်ပြောခဲ့ကြသည်။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း၊ ဤဖြစ်ရပ်သည် အသက်တစ်ဆယ့်နှစ်နှစ်ခန့်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သူမသည် သူ့ကို ဆန္ဒအလျောက် လွှတ်ပေးခဲ့သည်ဟူသော အယူအဆသည် သူမအား အတင်းအကြပ် လွှတ်ပေးရန် ညွှန်ကြားချက်မရှိခြင်းပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်။ ကြိုတင်သဘောတူထားသည့်အချိန်တွင် သူမသည် သူ့ကို နန်းတော်သို့ မယူဆောင်သွားခဲ့ပါက၊ သူမကိုယ်တိုင် အစပျိုးလုပ်ဆောင်ခြင်းသည် မိခင်မေတ္တာနှင့် မကိုက်ညီသော ထူးဆန်းသော လုပ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်ပုံရသည်။ ယုခေဗဒ်သည် သူမအလွန်ချစ်သော သားဖြစ်သူကို အတင်းအကြပ်မလုပ်ဘဲ လွှတ်ပေးနိုင်ပါမည်လား။ သူမသည် သူ့ကို တတ်နိုင်သမျှ ကာလပတ်လုံး ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ရမည်။ မောရှေကို အသက်တစ်ဆယ့်နှစ်နှစ်တွင် လွှတ်ပေးခြင်းသည် သူမ၏ “သူနာပြု” အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်မှု သက်တမ်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ကလေးဘဝဟု ယူဆသည့်ကာလဖြစ်သော (စာမျက်နှာ ၂၄၄) တွင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးမည်ဟု ဆိုလိုသည်။

She brought him. Many commentators have expressed the view that Moses’ mother took her son to the palace of her own volition as soon as he was weaned, at the age of perhaps two or three years. As noted above, this actually occurred at about the age of 12. The idea that she surrendered him voluntarily is based on the absence of any indication that she was forced to give him up. Unless she took him to the palace at a time previously agreed upon, to do so on her own initiative would seem to show a strange lack of motherly affection. Would Jochebed have given up a son she loved so dearly without being required to do so? She must have kept him as long as she could. Her surrender of Moses at the age of 12 would imply that her term of service as “nurse” was to expire with the close of what was generally considered the period of childhood (see PP 244).

 

မောရှေ။ မောရှေသည် အီဂျစ်ဘာသာစကားတွင် “ကလေး”၊ “သား”၊ “မွေးဖွားလာသူ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော “မက်စ်” သို့မဟုတ် “မက်စူ” နှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။ မောရှေ မွေးဖွားလာချိန်နှင့် ကြီးပြင်းလာချိန်တွင် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သော ဆယ့်ရှစ်ခုမြောက် မင်းဆက်တွင်၊ တော်ဝင်မိသားစုဝင်များအတွက် နတ်ဘုရားများ၏ သားစဉ်မြေးဆက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည့် နာမည်များကို ရွေးချယ်ရန် ထုံးစံရှိခဲ့သည်။ “အာမက်စူ” (လမင်းနတ်ဘုရား အာမှ မွေးဖွားလာသူ)၊ “ကာမက်စူ” (ဘုရားအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ဝိညာဉ်မှ မွေးဖွားလာသူ)၊ “သုံးမက်စူ” (သော့ဘုရားမှ မွေးဖွားလာသူ)၊ နှင့် နေ့စဉ်ဘဝတွင် မကြာခဏ အတိုကောက်အဖြစ် “မက်စူ” ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသော “ရာမက်စူ” (နောက်ပိုင်းတွင် ရမ်စီးစ်) (နေနတ်ဘုရား ရာမှ မွေးဖွားလာသူ) ကဲ့သို့သော နာမည်များသည် ထုံးစံဖြစ်ခဲ့သည်။ အီဂျစ်ပညာရှင်များက ဖာရိုဘုရင်၏သမီးသည် သူမမွေးစားထားသော ကလေးအား “သုံးမက်စူ” သို့မဟုတ် “အာမက်စူ” နှင့်ဆင်တူသော နာမည်တစ်ခုပေးခဲ့ပြီး၊ မောရှေသည် “ဖာရိုဘုရင်၏သမီး၏သား” ဟု ခေါ်ဆိုရန် ငြင်းဆိုခဲ့သောအခါ (ဟေဗြဲ ၁၁:၂၄)၊ နတ်ဘုရားကို ရည်ညွှန်းသည့် အစိတ်အပိုင်းကို ဖယ်ထုတ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ပြင်၊ သူမသည် ကလေး၏ လူမျိုးမိဘများကို မသိရှိသလို၊ ဟေဗြဲလူမျိုးတစ်ဦးအနေဖြင့် သူ့ကို အီဂျစ်နတ်ဘုရား၏သားအဖြစ် မသတ်မှတ်နိုင်သဖြင့်၊ နတ်ဘုရား၏ဘွဲ့တံဆိပ်ကို ချန်လှပ်ထားပြီး “မက်စူ” ဟူသော အတိုကောက်နာမည်ကိုသာ ပေးခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ သို့သော်၊ သူမပေးခဲ့သော နာမည်သည် အီဂျစ်ဘာသာဖြစ်ဖွယ်ရှိသော်လည်း၊ ယနေ့ကျွန်ုပ်တို့သိထားသည့် ပုံစံမှာ ဟေဗြဲဘာသာဖြစ်သည်။

Moses. Mosheh is comparable to the Egyptian mes or mesu, meaning “child,” “son,” “the one born of.” During the Eighteenth Dynasty, under which Moses was born and brought up, it was customary to select for members of the royal family, names designating them as offspring of the gods. Names such as Ahmose, “The one born of [the moon-god] Ah”; Kamose, “The one born of the [deified soul, the] Ka”; Thutmose, “The one born of [the god] Thoth”; and the common name Ramose (later Ramses), “The one born of [the sun-god] Ra”; were in everyday life often abbreviated to “Mose.” Students of Egyptology would say that Pharaoh’s daughter gave the child she adopted a name similar to Thutmose or Ahmose, of which that part referring to a heathen deity was dropped by Moses when he “refused to be called the son of Pharaoh’s daughter” (Heb. 11:24). Again, she may have omitted the title of any god and instead given him only the abbreviated name “Mose,” since she neither knew his earthly parentage nor could claim that, as a Hebrew, he was the son of an Egyptian god. However, it is probable that the name she gave the child was Egyptian, though the form in which we know it today is Hebrew.

 

သူ့ကို ဆွဲထုတ်ခဲ့သည်။ “မောရှေ” ဟူသော နာမည်သည် စကားလုံးအရ “ဆွဲထုတ်လာသူ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၎င်းသည် “ဆွဲထုတ်သည်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော “မရှာ” ကြိယာ၏ ဆက်စပ်ပုံစံဖြစ်ပြီး တူညီသော ဗျည်းများပါရှိသည်။ အီဂျစ်နာမည် “မက်စူ” နှင့် ဟေဗြဲကြိယာ “မရှာ” တို့သည် အသံထွက်နှင့် အဓိပ္ပာယ်တွင် ဆင်တူသဖြင့်၊ ဟေဗြဲလူမျိုးများက “မက်စူ” ကို “မောရှေ” အဖြစ် ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ပေမည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် အီဂျစ်မင်းသမီး၏ “အကျွနုပ်သည် သူ့ကို ရေထဲမှ ဆွဲထုတ်ခဲ့သည်” ဟူသော ထုတ်ဖော်ပြောဆိုချက်နှင့် ကိုက်ညီသည်။ ဤထုတ်ဖော်ပြောဆိုချက်သည် သူမသည် သူ့ကို နိုင်းမြစ်နတ်ဘုရားထံမှ လက်ဆောင်အဖြစ် လက်ခံခဲ့သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ အီဂျစ်နတ်ဘုရားများထဲတွင် နိုင်းမြစ်ကို “ဟပိ” အဖြစ် ဘုရားအဖြစ်သတ်မှတ်ထားသော်လည်း၊ မြစ်ကိုယ်တိုင်ကို “‘အိထရူ” ဟု ခေါ်ဆိုပြီး နောက်ပိုင်းတွင် “‘အိရူ” ဟု ရိုးရှင်းစွာ ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ဟေဗြဲလူမျိုးများက ၎င်းကို “ယောရ်” ဟု ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ပြီး၊ တစ်ခုတည်းသော ခြွင်းချက်ဖြစ်သည့် (ဒံယေလ ၁၂:၅-၇) မှလွဲ၍ ကျမ်းစာရေးသားသူများသည် နိုင်းမြစ်နှင့် ၎င်း၏မြစ်လက်တက်များကို ရည်ညွှန်းရာတွင် ဤစကားလုံးကို သီးသန့်အသုံးပြုခဲ့သည် (ထွက်မြောက်ရာ ၄၁:၁; ဟေရှာယ ၇:၁၈; ယေဇကျေလ ၂၉:၃; နာဟုံ ၃:၈ စသည်ဖြင့်)။ မူလက မောရှေ၏ အီဂျစ်နာမည်သည် “ဟပ်မက်စူ” သို့မဟုတ် “‘အိရူမက်စူ” ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ၎င်းသည် “နိုင်းမြစ်မှ မွေးဖွားလာသူ [ဟေဗြဲဘာသာတွင် ‘ဆွဲထုတ်လာသူ’]” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “ဖာရိုဘုရင်၏သမီး၏သား” ဟု ခေါ်ဆိုရန် ငြင်းဆိုခဲ့သောအခါ (ဟေဗြဲ ၁၁:၂၄)၊ သူသည် အီဂျစ်နတ်ဘုရားကို ရည်ညွှန်းသည့် အစိတ်အပိုင်းကို ဖယ်ထုတ်ခဲ့ပေမည်။

Drew him out. The name Mosheh means, literally, “one drawn out.” It is the participial form of, and has the same consonants as, the verb mashah, “to draw out.” Since the Egyptian name Mose and the Hebrew verb mashah were similar in sound and related in meaning, the Hebrews may have transliterated Mose as Mosheh. Thus it would conform to the statement of the Egyptian princess, “Because I drew him out of the water.” This statement implies that she accepted him as a gift to her from the river god, the Nile. In the Egyptian pantheon the Nile was deified as Hapi, though the stream itself was known as ’Itru, later simply as ’Iru. This the Hebrews transliterated as Yeor, and with one exception (Dan. 12:5–7) Bible writers use it exclusively (49 times) in referring to the Nile and its tributaries (see Gen. 41:1; Isa. 7:18; Eze. 29:3; Nahum 3:8; etc.). Originally, Moses’ name in Egyptian may thus have been Hapmose or ’Irumose, meaning, “The one born of [Heb., “drawn out of”] the Nile.” In refusing “to be called the son of Pharaoh’s daughter” (Heb. 11:24), he would naturally drop the reference to an Egyptian deity.

 

လူစီဖာ ဘာသာပြန်ဆိုသူများက သူ၏နာမည်ကို “မောရှဲစ်” ဟု ပြန်ဆိုခဲ့သည်။ ဤနာမည်ကို ရှင်းပြရာတွင်၊ ဂျိုဆီဖတ်စ် (ရှေးဟောင်းရာဇဝင် ၂.၉.၆) က “မို” သည် နိုင်းမြစ်အတွက် အီဂျစ်နာမည်ဖြစ်ပြီး၊ “အူးစဲစ်” သည် ၎င်းမှ “ဆွဲထုတ်ခံရသူ” သို့မဟုတ် “ကယ်တင်ခံရသူ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်ဟု ဆိုသည်။ ဤရှင်းပြချက်အရ၊ “မောရှေ” သည် “နိုင်းမြစ်မှ ကယ်တင်ခံရသူ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ ၎င်းသည် နိုင်းမြစ်မှ သူ၏လူမျိုးကို ကယ်တင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသူအတွက် အလွန်သင့်လျော်သော နာမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်၊ ဂျိုဆီဖတ်စ်၏ ရှင်းပြချက်သည် အချက်အပေါ်အခြေခံသည်လား သို့မဟုတ် ဆန္ဒပြည့်ဝမှုပေါ်အခြေခံသည်လားမသိရှိရပါ။

Translators of the LXX rendered his name Mouses. In explanation of this name, Josephus (Antiquities ii. 9. 6) explains Mo as an Egyptian name for the Nile, and uses as Egyptian for anyone “drawn” or “saved” out of it. According to this explanation, then, Moses would mean, “The one saved out of the Nile,” a most appropriate name for one destined to save his people from the land of the Nile. It is not clear, however, whether Josephus’ explanation is based on fact or on wishful thinking.

 

၁၀ (ဟေဗြဲ ၁၁:၂၆, ၂၇)။ အီဂျစ်တွင် မောရှေ ဘုရားသခင်၏ဥပဒေများကို လေ့လာခဲ့သည်။—မောရှေ၏ခွန်အားသည် အနန္တတန်ခိုးရှင် ဘုရားသခင်နှင့် ဆက်သွယ်မှုမှဖြစ်သည်။ သူသည် မြေကြီးပေါ်ရှိ ဆွဲဆောင်မှုများကို ကြီးကျယ်စွာ ကျော်လွှားခဲ့ပြီး ဘုရားသခင်ထံ အပြည့်အဝ ကိုးစားခဲ့သည်။ သူသည် မိမိကိုယ်ကို ဘုရားသခင်၏အမှုဆောင်သူအဖြစ် ယူဆခဲ့သည်။ အီဂျစ်ဘုရင်၏ တရားဝင်အကျိုးစီးပွားများနှင့် ဆက်နွယ်နေစဉ် သူသည် ဘုရားသခင်၏အုပ်ချုပ်မှုဥပဒေများကို အစဉ်လေ့လာခဲ့ပြီး သူ၏ယုံကြည်ခြင်းသည် တိုးပွားလာခဲ့သည်။ ထိုယုံကြည်ခြင်းသည် သူ့အတွက် တန်ဖိုးရှိသည်။ ၎င်းသည် သူ၏အစောဆုံးသင်ကြားမှုများတွင် နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်နေပြီး၊ သူ၏ဘဝပြုစုပျိုးထောင်မှုသည် အစ္စရေးလူမျိုးကို ကျွန်ပြုမှုမှ လွတ်မြောက်စေရန် ကြီးမားသောအမှုအတွက် ပြင်ဆင်ပေးခဲ့သည်။ သူသည် ဤအရာများကို တွေးတောဆင်ခြင်ခဲ့ပြီး၊ ဘုရားသခင်ထံမှ သူ၏တာဝန်ကို အစဉ်နားထောင်ခဲ့သည်။ အီဂျစ်လူတစ်ဦးကို သတ်ပြီးနောက်၊ သူသည် ဘုရားသခင်၏အစီအစဉ်ကို နားမလည်ခဲ့ကြောင်း သိရှိခဲ့ပြီး၊ အီဂျစ်မှ ထွက်ပြေးကာ သိုးထိန်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် ကြီးမားသောအမှုတစ်ခုကို စီစဉ်ရန် မရည်ရွယ်တော့ဘဲ၊ အလွန်နှိမ့်ချလာခဲ့သည်။ သူ၏စိတ်ကို ဖုံးလွှမ်းနေသော မြူများကို ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး၊ ဘုရားသခင်ကို သူ၏ခိုလှုံရာအဖြစ် ရှာဖွေရန် သူ၏စိတ်ကို စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းခဲ့သည် (စာလွှာ ၂၁အေ၊ ၁၈၉၃)။

10 (Heb. 11:26, 27). In Egypt Moses Studied Laws of God.—The strength of Moses was his connection with the Source of all power, the Lord God of hosts. He rises grandly above every earthly inducement, and trusts himself wholly to God. He considered that he was the Lord’s. While he was connected with the official interests of the king of Egypt, he was constantly studying the laws of God’s government, and thus his faith grew. That faith was of value to him. It was deeply rooted in the soil of his earliest teachings, and the culture of his life was to prepare him for the great work of delivering Israel from bondage. He meditated on these things; he was constantly listening to his commission from God. After slaying the Egyptian, he saw that he had not understood God’s plan, and he fled from Egypt and became a shepherd. He was no longer planning to do a great work, but he became very humble; the mists that were beclouding his mind were expelled, and he disciplined his mind to seek after God as his refuge (Letter 21a, 1893).

 

၁၁. မောရှေ အရွယ်ရောက်သောအခါ။ ကျမ်းစာမှတ်တမ်းသည် မောရှေ၏ဘဝတွင် နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ်နီးပါးကို တိတ်ဆိတ်စွာ ဖြတ်သန်းသွားသည်။ နောက်ထပ်မှတ်တမ်းတင်ထားသော ဖြစ်ရပ်မှာ သူအသက်လေးဆယ်ရှိစဉ်ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖြစ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်သည် (တမန်တော် ၇:၂၃)။ သူ၏လူငယ်ဘဝနှစ်များကို တော်ဝင်ဆရာများထံတွင် ကုန်ဆုံးခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့က “အီဂျစ်လူမျိုး၏ ပညာရပ်အားလုံး” (တမန်တော် ၇:၂၂) ကို သူ့အား သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ သူ၏ပညာရေးတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ဘုန်းကြီးများထံမှရရှိခဲ့ပြီး၊ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို စစ်တပ်ခေါင်းဆောင်များထံမှ ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် တော်ဝင်မင်းသားတစ်ဦးအား ပုံမှန်ပေးလေ့ရှိသော လေ့ကျင့်မှုဖြစ်သည်။ မောရှေသည် “စကားနှင့်လုပ်ရပ်များတွင် တန်ခိုးကြီးသူ” (တမန်တော် ၇:၂၂) ဖြစ်ခဲ့သောကြောင့်၊ သူသည် နိုင်ငံခြားသို့ အရေးကြီးသော စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရန် မမှားပေ (စာမျက်နှာ ၂၄၅)။ သို့သော်၊ သူသည် နှလုံးသားထဲတွင် အီဂျစ်လူမျိုးမဖြစ်ခဲ့ပါ။ သူ၏ပြင်ပပုံပန်းသဏ္ဍာန်၊ အဝတ်အစား၊ စကားပြောဆိုမှု၊ နှင့် အပြုအမူများသည် အီဂျစ်လူမျိုးနှင့် လုံးဝတူညီနိုင်သော်လည်း၊ သူသည် စရိုက်၊ ဘာသာတရား၊ နှင့် သစ္စာစောင့်သိမှုတွင် ဟေဗြဲလူမျိုးအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ထွက်မြောက်ရာ ၂:၁၁-၁၃ (ဟေဗြဲ ၁၁:၂၄ ကိုကြည့်ပါ) တွင် ဖော်ပြထားသော ဖြစ်ရပ်များမှ ထင်ရှားသည်။

11. When Moses was grown. The Sacred Record passes over almost 30 years of Moses’ life in silence. The next recorded event is of an incident that took place when he was 40 years old (Acts 7:23). The years of his youth were spent under royal tutors, who imparted to him “all the wisdom of the Egyptians” (Acts 7:22). Some of his education he received from the priests, and some from army commanders. Such was the training ordinarily given a royal prince. Since Moses was “mighty in words and in deeds” (Acts 7:22), it would not be amiss to assume that he led important military expeditions to foreign countries (see PP 245). However, he did not become an Egyptian at heart. His outward appearance, his dress, his speech, and his behavior may have been completely Egyptian, but he remained a Hebrew in character, religion, and loyalty. This is clear from the events narrated in Ex. 2:11–13 (see Heb. 11:24).

 

သူထွက်သွားခဲ့သည်။ မောရှေသည် သူ၏ဘဝတွင် အီဂျစ်လူမျိုးအဖြစ် လုံးဝလက်ခံရန် သို့မဟုတ် သူ၏အထင်အမြင်သေးသော လူမျိုးနှင့်အတူ ဘက်လိုက်ရန် ဆုံးဖြတ်ရမည့်အချိန်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဤအခါမတိုင်မီ သူသည် “ဘုရား၏လူမျိုးနှင့်အတူ ဆင်းရဲဒုက္ခခံရန်” (ဟေဗြဲ ၁၁:၂၅) ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး၊ ဤတာဝန်အတွက် ရွေးချယ်ခံရသူအဖြစ် သူ့ကိုယ်သူ ယူဆခဲ့သည် (တမန်တော် ၇:၂၃-၂၅)။ သူသည် နန်းတော်၏ “အပြစ်၏ပျော်ရွံ့မှုများ” နှင့် ထီးနန်းဆက်ခံမည့်အလားအလာကို စွန့်လွှတ်ကာ၊ သူ၏ဖိနှိပ်ခံရသောလူမျိုးအတွက် ရဲဝံ့စွာ ထောက်ခံရန် အဆင်သင့်ဖြစ်ပြီဟု သူထင်ခဲ့သည် (စာမျက်နှာ ၂၄၆၊ ၂၄၇)။ တမန်တော် ၇:၂၃ မှ မောရှေသည် ဂိုရှင်ပြည်သို့ အခြေအနေကို လေ့လာရန်နှင့် အစီအစဉ်များချမှတ်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် သွားခဲ့သည်မှာ ထင်ရှားသည်။ သူသည် အီဂျစ်ထီးနန်းအပေါ် ရည်မှန်းချက်အားလုံးကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်မှာ သူ၏ရည်ရွယ်ချက်များသည် ကိုယ်ကျိုးမဖြစ်ကြောင်း သက်သေဖြစ်သည်။ သူသည် သူ၏လူမျိုးအပေါ် စစ်မှန်သောချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် ၎င်းတို့၏ဖိနှိပ်သူများအပေါ် မုန်းတီးမှုကြောင့် တွန်းအားပေးခံခဲ့ရသည်၊ ၎င်းကို ထွက်မြောက်ရာ ၂:၁၁ တွင် “ညီအစ်ကိုများ” ဟူသော ဝေါဟာရကို နှစ်ကြိမ်အသုံးပြုထားခြင်းဖြင့် အလေးပေးဖော်ပြထားသည်။

He went out. Moses had come to the point in his life when he realized that he must either become an Egyptian, without reservation, or side with his despised people. It seems that prior to this occasion he had made the decision “to suffer affliction with the people of God” (Heb. 11:25) and considered himself the chosen instrument for this task (Acts 7:23–25). He thought himself ready at last to leave the court with its “pleasures of sin,” to abandon the prospect of succession to the throne, and to step forth boldly to champion the cause of his oppressed people (see PP 246, 247). From Acts 7:23 it is clear that Moses went to the land of Goshen for the purpose of studying the situation and laying plans. That in his mind he had relinquished all claim to the throne of Egypt is evidence that his motives were not selfish. He was impelled, rather, by sincere love for his people and hatred for their oppressors, a fact emphasized by the term “brethren,” used twice in Ex. 2:11.

 

အီဂျစ်လူတစ်ဦးကို တွေ့မြင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အခန်း ၁:၁၁ တွင် ဖော်ပြထားသော အလုပ်ကြီးကြပ်သူများထဲမှ တစ်ဦး သို့မဟုတ် ၎င်းတို့အသုံးပြုသော ကြီးကြပ်သူများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်ပေမည်။ ထိုသို့သောပုဂ္ဂိုလ်များကို အီဂျစ်အဆောက်အအုံများပေါ်တွင် သစ်သားတုတ်ရှည်များဖြင့် လက်နက်ကိုင်ဆောင်ထားသည့်ပုံစံဖြင့် သရုပ်ဖော်ထားပြီး၊ ၎င်းတို့သည် အလုပ်ဖောက်သူများကို လွတ်လွတ်လပ်လပ် ရိုက်နှက်လေ့ရှိသည်။ ၎င်းတို့၏အာဏာကို မကြာခဏ အလွဲသုံးစားလုပ်ပြီး၊ အနည်းငယ်မျှသော အမှားများအတွက် သို့မဟုတ် အမှားမရှိဘဲပင် ပြစ်ဒဏ်ပေးလေ့ရှိသည်။ အာဏာသည် မကြာခဏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော ဖိနှိပ်မှုအဖြစ် ယိုယွင်းလာတတ်ပြီး၊ ဤဖြစ်ရပ်သည် ထိုသို့သော အာဏာအလွဲသုံးစားမှု၏ ဥပမာတစ်ခုအဖြစ် မောရှေ၏ ဒေါသကို နှိုးဆွခဲ့သည် (တမန်တော် ၇:၂၄)။

He spied an Egyptian. This was probably one of the taskmasters mentioned in ch. 1:11 or one of the overseers employed by them. Such persons are represented on Egyptian monuments as armed with long wooden sticks, which they used freely on the backs of idlers. Their authority was no doubt frequently abused, and chastisement was no doubt inflicted for the slightest fault or for no fault at all. Authority often degenerates into tyranny and cruel oppression, and as an instance of such abuse of power this incident excited the anger of Moses (Acts 7:24).

 

၁၁ (တမန်တော် ၇:၂၂)။ ဗိုလ်ချုပ်နှစ်ဦးအတွက် လေ့ကျင့်မှု။—မောရှေသည် ဉာဏ်ရည်ထက်မြက်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်၏ အစီအမံဖြင့် သူသည် ကြီးမားသောအမှုတစ်ခုအတွက် သင့်လျော်မှုရရှိရန် အခွင့်အရေးပေးခံခဲ့ရသည်။ သူသည် ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦးအဖြစ် စေ့စပ်သေချာစွာ ပညာသင်ကြားခံခဲ့ရသည်။ ရန်သူကို ရင်ဆိုင်ရန် ထွက်သွားသောအခါ သူသည် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊ စစ်မြေပြင်မှ ပြန်လာသောအခါ တပ်မတော်တစ်ခုလုံးက သူ့ကို ချီးမွမ်းခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြစ်လင့်ကစား၊ သူသည် ဘုရားသခင်သည် သူ့အားဖြင့် အစ္စရေးလူမျိုးကို လွတ်မြောက်စေရန် ရည်ရွယ်ထားကြောင်း အစဉ်သတိရခဲ့သည် (YI ဇန်နဝါရီ ၂၉၊ ၁၉၀၃)။

11 (Acts 7:22). Training for Two Generalships.—Moses was a man of intelligence. In the providence of God he was given opportunity to gain a fitness for a great work. He was thoroughly educated as a general. When he went out to meet the enemy, he was successful; and on his return from battle, his praises were sung by the whole army. Notwithstanding this, he constantly remembered that through him God purposed to deliver the children of Israel (YI Jan. 29, 1903).

 

၁၂. အီဂျစ်လူကို သတ်ခဲ့သည်။ ဤလုပ်ရပ်ကို သက်သေမျက်မြင်မရှိကြောင်း သတိပြုမိပြီး၊ သူသည် အီဂျစ်လူကို သတ်ခဲ့သည်။ မောရှေချဉ်းကပ်လာစဉ် အလုပ်ကြီးကြပ်သူသည် ဟေဗြဲအလုပ်သမားကို ဆက်လက်ရိုက်နှက်နေခြင်းသည် အဆင့်မြင့်အရာရှိများက ထိုသို့သော အာဏာအလွဲသုံးစားမှုကို ယေဘုယျအားဖြင့် အတည်ပြုထောက်ခံခဲ့ကြောင်း ပြသသည်။ မောရှေ၏လုပ်ရပ်ကို ခွင့်လွှတ်နိုင်စရာမရှိသော်လည်း၊ ၎င်းသည် ဖြောင့်မတ်သော ဒေါသဖြင့် လှုံ့ဆော်ခံခဲ့ရသည်မှာ သေချာသည်။ သူသည် အီဂျစ်စစ်တပ်များနှင့် နှစ်သက်ဖွယ်ရာ စစ်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သော်လည်း (စာမျက်နှာ ၂၄၅)၊ ဘုရား၏အမှုတော်အတွက် လိုအပ်သော ခေါင်းဆောင်မှုအရည်အသွေးအချို့ သူ့တွင် ကင်းမဲ့နေခဲ့သည် (စာမျက်နှာ ၂၄၇)။

12. Slew the Egyptian. Observing that there were no others to witness the deed, he killed the Egyptian. That the overseer continued beating the Hebrew workman as Moses approached shows that higher officials generally approved of such abuse of authority on the part of their subordinates. Moses’ action cannot be condoned, though it was no doubt prompted by righteous indignation. Although an able military leader and a favorite with the armies of Egypt (PP 245), he was lacking in certain qualities of leadership essential for service in the cause of God (PP 247).

 

၁၃. ဒုတိယမြောက်နေ့။ ၎င်းသည် နောက်တစ်နေ့ဖြစ်သည် (တမန်တော် ၇:၂၆)။ မောရှေသည် ဟေဗြဲလူမျိုးများက သူ၏ခေါင်းဆောင်မှုကို လက်ခံပြီး အီဂျစ်လူမျိုးများကို ဆန့်ကျင်သော အထွေထွေပုန်ကန်မှုတွင် သူ့ကို ထောက်ခံမည်ဟု မျှော်လင့်ခဲ့သည် (စာမျက်နှာ ၂၄၆)။ ဟေဗြဲလူမျိုးများ၏ အကြီးအကဲများထံသို့ မောရှေသည် ၎င်းတို့၏ကယ်တင်ရှင်ဖြစ်လာမည်ဟု ဗျာဒိတ်ရူပါရုံဖြင့် ဖော်ပြခံခဲ့ရသော်လည်း (စာမျက်နှာ ၂၄၅)၊ “သူတို့သည် နားမလည်ခဲ့ကြပါ” (တမန်တော် ၇:၂၅)။ သူသည် သူ၏လူမျိုးများထဲတွင် တစ်နေ့ထက်ပို၍ အချိန်ကုန်ဆုံးခဲ့ခြင်းသည် ၎င်းသည် ပေါ့ပေါ့ပါးပါး လည်ပတ်မှုတစ်ခုထက် ပိုမိုဖြစ်သည်ကို ဖော်ပြသည်။ ဖြစ်ရပ်ဖြစ်ပွားရာ အနီးတစ်ဝိုက်သို့ သူပြန်လာခြင်းသည် သူသည် ပုန်ကန်မှုအတွက် အချိန်ကျရောက်ပြီဟု ယူဆခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။

13. The second day. This was the following day (Acts 7:26). Moses hoped the Hebrews would accept his leadership and support him in a general uprising against the Egyptians (PP 246). Though it had been revealed to the elders of Israel that Moses was to be their deliverer (PP 245), “they understood not” (Acts 7:25). The fact that he spent more than one day among his own people suggests that this was more than a casual visit. His return to the vicinity of the incident suggests that he considered the time ripe for revolt.

 

မင်းသည် အဘယ်ကြောင့် ရိုက်နှက်နေသနည်း။ မောရှေသည် သူ၏ဒုတိယအကြိမ်လည်ပတ်မှုတွင် သက်သေခံခဲ့သော ရန်ဖြစ်မှုသည် လက်ချင်းရိုက်နှက်နေသည့် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ သူသည် ထိုနှစ်ဦးအား ဆက်ဆံမှုမှ ရပ်တန့်ရန် ဖျောင်းဖျရန် သူ၏တာဝန်ဖြစ်သည်ဟု ခံစားခဲ့ရသည်။ ဤနေရာတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းဖြင့် မောရှေသည် မဖြစ်မနေ မှန်ကန်သောအရာကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

Wherefore smitest thou? The strife Moses witnessed upon his second visit among his people was one in which blows were exchanged, and he felt it his duty to persuade the two men to refrain from further combat. By interposing here Moses certainly did what was right.

 

၁၄. မည်သူက မင်းကို မင်းသားတစ်ဦးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သနည်း။ ယခုသူ၏ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကြောင့်မဟုတ်ဘဲ၊ ယခင်နေ့က သူ၏မမှန်ကန်သောလုပ်ရပ်ကြောင့် မောရှေသည် ဆူပူခံရရန် ဖွင့်ထားခဲ့သည်။ “မင်းသည် အဘယ်ကြောင့် မင်း၏မိတ်ဆွေကို ရိုက်နှက်နေသနည်း” ဟူသော ရိုးရှင်းသောမေးမြန်းမှုတွင် တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ အာဏာကို ယူဆခြင်းမရှိပါ၊ ၎င်းသည် ယခင်နေ့က လုပ်ရပ်နှင့် ဆက်စပ်မှသာ ဖြစ်ပေါ်သည်။ တစ်နေ့က အကြမ်းဖက်မှုသည် နောက်တစ်နေ့၏ ကြင်နာသော ဖျောင်းဖျမှုကို ထိရောက်မှုမရှိစေခဲ့ပါ။ မောရှေ၏ ပညာရေးနှင့် ရာထူးသည် သူ၏လူမျိုးအပေါ် အပြုသဘောဆောင်သော ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို သုံးစွဲနိုင်စေခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းတို့အတွက် သူ၏စာနာမှုကြောင့် လှုံ့ဆော်ခံခဲ့ရသော လုပ်ရပ်ကြောင့် ထိုဩဇာသည် ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။

14. Who made thee a prince? It was not his interference now but his wrong act of the day before that exposed Moses to rebuke. There was no assumption of judicial authority in the mere inquiry, “Wherefore smitest thou thy fellow?” unless it be coupled with the deed of the proceeding day. The violence of one day had rendered ineffective the kind persuasion of the next. The influence for good that the education and position of Moses might have enabled him to exercise upon his nation was lost by the very act to which he had been urged by his sympathy for them.

 

မောရှေသည် ကြောက်ရွံ့ခဲ့သည်။ ယခင်နေ့က သူ၏လုပ်ရပ်ဖြင့် အီဂျစ်အပေါ် သစ္စာခံမှုကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ပြီး၊ ယခုသူ၏လူမျိုးများက သူ့ကို ငြင်းပယ်ခဲ့ခြင်းသည် မောရှေကို အန္တရာယ်ကြီးမားသော အခြေအနေတွင် ထားခဲ့သည်။ သူသည် တစ်ဦးတည်းဖြစ်ပြီး မိတ်ဆွေမရှိခဲ့ပါ။

Moses feared. Having renounced his allegiance to Egypt by his deed the day before, to be rejected now by his own people left Moses in a dangerous predicament. He was alone and without friends.

 

၁၅. ဖာရိုဘုရင်ကြားသိခဲ့သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ဖာရိုဘုရင်၏သမီးကို ဟတ်ရှပ်ဆူတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းသည် မမှန်ကန်ပါက၊ ဤဖြစ်ရပ်သည် သူမ၏ အုပ်ချုပ်မှုနောက်ဆုံးနှစ်များအတွင်း၊ သူမ၏တူဖြစ်သူ၏ အာဏာတိုးပွားလာချိန်နှင့် သူမကို ဖြုတ်ချပြီး သုံးမက်စူတတိယအဖြစ် ထီးနန်းတက်ရောက်မည့်အချိန်မတိုင်မီ ဖြစ်ပွားခဲ့ရမည်။ မောရှေ၏လုပ်ရပ်သည် နန်းတော်တွင် အီဂျစ်ကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဆန့်ကျင်သည့်အမှုအဖြစ် မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခံခဲ့ရပြီး၊ သူသည် ထီးနန်းကို သိမ်းပိုက်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု ယူဆခဲ့သည် (စာမျက်နှာ ၂၄၇)။ လူမျိုး၏ ကံကြမ္မာသည် ထင်ရှားစွာ အန္တရာယ်ကျရောက်နေပြီး၊ မောရှေသည် ချက်ချင်းသေဒဏ်ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ နှစ်ပေါင်းလေးဆယ်နီးပါး ဟတ်ရှပ်ဆူတ်သည် မောရှေကို နန်းတော်တွင် ထောက်ခံခဲ့ပြီး၊ တော်ဝင်မိသားစုဝင်များထံမှ သံသယများရှိခဲ့သော်လည်း၊ သူ့ကို ထီးနန်းတက်ရောက်ရန် စီစဉ်ပေးခြင်းဖြင့် သူမ၏လူမျိုးအပေါ် ထိန်းချုပ်မှုကို ခိုင်မာစေရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ပေမည်။ ဤအချိန်တွင် သူမ၏ရုတ်တရက် သမိုင်းမှပျောက်ကွယ်သွားခြင်းသည် မောရှေအပေါ် သူမ၏ထောက်ခံမှုကို လူသိရှင်ကြားသိထားခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။

15. Pharaoh heard. If our identification of Pharaoh’s daughter with Hatshepsut is correct, this event must have taken place during the last years of her regency, when her nephew’s authority had increased and shortly before he deposed her and formally ascended the throne as Thutmose III. Moses’ deed was correctly interpreted at court as marking open defiance of Egypt, and it was surmised that he purposed to seat himself upon the throne (PP 247). The fate of the nation was clearly at stake, and Moses was forthwith condemned to die. For nearly 40 years Hatshepsut had sponsored Moses at court, perhaps in spite of misgivings on the part of other members of the royal family, and by arranging for him to ascend the throne no doubt planned to solidify her own control over the nation. Her sudden disappearance from history about this time may have been due to her known support of Moses.

 

မောရှေထွက်ပြေးခဲ့သည်။ မောရှေ၏ထွက်ပြေးမှုသည် လွယ်ကူသောအရာမဟုတ်ခဲ့ပါ။ အီဂျစ်၏အရှေ့ဘက်နယ်စပ်သည် မြေထဲပင်လယ်မှ ဆူးအိတ်ပင်လယ်ကွေ့အထိ လူမန်းထားသော မျှော်စင်များစနစ်ဖြင့် စောင့်ကြပ်ထားသည်။ မောရှေ၏ထွက်ပြေးမှုနှင့် အပြိုင်ဖြစ်သော အီဂျစ်ဇာတ်လမ်းတစ်ခုဖြစ်သည့် စိနူဟီ၏ဇာတ်လမ်းသည် အာရှသို့ ထွက်ပြေးရန် မည်မျှခက်ခဲကြောင်း ပြသသည်။ စိနူဟီသည် ဘုရင်အမိန်မှတ်တစ်ဦးမင်း၏ နန်းတော်အရာရှိတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဘုရင်သေဆုံးချိန်တွင် သူ၏အသက်အန္တရာယ်ရှိသည်ဟု ခံစားခဲ့ရပြီး၊ ထို့ကြောင့် ဆီးရီးယားသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ပြီး နှစ်ပေါင်းများစွာ ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရသူအဖြစ် ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ သူသည် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ခြင်း၏ အန္တရာယ်များကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြထားသည်။ စောင့်ကြပ်သူများမမြင်ရအောင် ချုံပုတ်ထဲတွင် အချိန်အတန်ကြာ ပုန်းအောင်းနေခဲ့ပြီး၊ ညအခါတွင် ဖြတ်ကျော်ခဲ့သည်။ သဲကန္တာရထဲသို့ ဆက်လက်ခရီးဆက်ရင်း၊ အာရှတို့က သူ့ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး ရေနှင့် နို့ပြုတ်ပေးခဲ့သဖြင့် ရေငတ်သေမည့်ဘေးမှ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ မောရှေသည် ထွက်ပြေးစဉ် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော အခက်အခဲများနှင့် ပတ်သက်သော မှတ်တမ်းမရှိသော်လည်း、ယခုအချိန်အထိ နန်းတော်ဘဝ၏ ဇိမ်ခံမှုများကိုသာ သိရှိခဲ့ပြီး ဆင်းရဲဒုက္ခမသိခဲ့သူတစ်ဦးအတွက် ၎င်းသည် စမ်းသပ်မှုကြီးမားသော အတွေ့အကြုံတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရန် မမှားပေ။

Moses fled. Moses’ flight was certainly not an easy one. The eastern border of Egypt was guarded from the Mediterranean Sea to the Gulf of Suez by a system of manned towers, each in sight of the next. An Egyptian story parallel to the flight of Moses, that of Sinuhe, shows how difficult an escape into Asia really was. Sinuhe, a courtier of King Amenemhet I, for some reason unknown to us, felt at the king’s death that his own life was in danger, and accordingly fled to Syria, where he spent many years as an exile. He gives a vivid description of the dangers connected with crossing the frontier. Crouching for some time in a bush, lest the watchmen see him, he crossed at night. Pressing on into the desert, he would have perished of thirst except for certain Asiatics who found him and gave him water and boiled milk to drink. We have no record of the hardships Moses suffered during his flight, but it is not amiss to assume that it was a trying experience for one who had thus far known only the luxuries of court life and was unacquainted with hardship.

 

မိဒျန်ပြည်။ ဤသည်မှာ မိဒျန်လူမျိုးများသည် ကိုယ်ပိုင်နေရာမရှိသော ခြေသလုံးလူမျိုးများဖြစ်သောကြောင့် မရေရာသော ဖော်ပြချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ အဓိကအခြေချနေထိုင်ရာနေရာများသည် အာကာဘပင်လယ်ကွေ့၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှိပုံရပြီး၊ ၎င်းတို့၏ ရှေးဟောင်းကမ္ဗည်းများကို ထိုနေရာတွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်၊ အခါအခါတွင် ၎င်းတို့သည် မောဘပြည်နယ်စပ်သို့ (ကမ္ဘာဦး ၃၆:၃၅၊ တောလည်ရာ ၂၂:၄၊ ၇) မြောက်ဘက်သို့ နှင့် ဆိုင်းနိုင်းကျွန်းဆွယ်သို့ (ထွက်မြောက်ရာ ၃:၁၊ စာမျက်နှာ ၂၄၇) အနောက်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မောရှေထွက်ပြေးသွားသော “မိဒျန်ပြည်” သည် ထိုနေရာဖြစ်ပုံရသည်။

The land of Midian. This is a somewhat vague expression, since the Midianites were nomads. Their principal settlements appear to have been on the eastern side of the Gulf of ‘Aqaba, where most of their ancient inscriptions have been found. But from time to time they migrated northward to the borders of Moab (Gen. 36:35; Num. 22:4, 7) and westward into the Sinai Peninsula, which appears to have been “the land of Midian” to which Moses fled (see Ex. 3:1; PP 247).

 

၁၆. မိဒျန်ပြည်၏ ယဇ်ပုဂ္ဂိုလ်။ မိဒျန်လူမျိုးများသည် အဗြဟံနှင့် ကတူရာ၏ သားစဉ်မြေးဆက်များဖြစ်ပြီး (ကမ္ဘာဦး ၂၅:၁၊ ၂)၊ အချိန်အတန်ကြာ မှန်ကန်သောဘုရားကို ကိုးကွယ်သူများအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့ပေမည်။ အနည်းဆုံး မောရှေနေထိုင်ခဲ့သော ရေဟူလ်သည် (ထွက်မြောက်ရာ ၂:၁၈၊ ၂၁)၊ မှန်ကန်သောဘုရား၏ ယဇ်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည် (အခန်း ၁၈:၁၂၊ ၂၃၊ စာမျက်နှာ ၂၄၇)။

16. The priest of Midian. The Midianites were descendants of Abraham by Keturah (Gen. 25:1, 2), and may have remained worshipers of the true God for some time. Reuel, at least, with whom Moses made his abode (Ex. 2:18, 21), was a priest of the true God (ch. 18:12, 23; see PP 247).

 

သမီးခုနစ်ဦး။ သမီးများသည် ၎င်းတို့၏ဖခင်၏ သိုးစုများကို ကျောင်းထားသည့် ကျမ်းစာဇာတ်လမ်းတွင် ၎င်းသည် ပထမဆုံးဥပမာမဟုတ်ပါ။ ရာခေလသည် သူမ၏ဖခင်လာဗန်၏ သိုးများကို ကျောင်းထားပြီး ရေတိုက်ခဲ့သည် (ကမ္ဘာဦး ၂၉:၉)။ ထိုသို့သော ထုံးစံသည် ရှေးခေတ်နှင့် လူမျိုးများ၏ ရိုးရှင်းမှုနှင့် ကောင်းစွာ ကိုက်ညီပြီး၊ ယနေ့ခေတ် အာရေဗျတွင်ပင် ထူးဆန်းသည်ဟု မယူဆပါ။

Seven daughters. This is not the first instance in the Bible story in which women are found pasturing the flocks of their father. Rachel kept her father Laban’s sheep and watered them (Gen. 29:9). Such a practice agrees well with the simplicity of primitive times and peoples, nor would it be regard as strange in Arabia even at the present day.

 

၁၈. ၎င်းတို့၏ဖခင် ရေဟူလ်။ “ရေဟူလ်” သည် “ဘုရား၏မိတ်ဆွေ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး တစ်ဆူတည်းသောဘုရားကို ကိုးကွယ်မှုကို ဆိုလိုသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ကျမ်းစာတွင် ၎င်း၏နာမည်ကို တောလည်ရာ ၁၀:၂၉ တွင် “ရာဂူလ်” ဟု ဘာသာပြန်ဆိုထားသော်လည်း၊ ဟေဗြဲစာလုံးပေါင်းသည် ဤနေရာတွင်ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း မကွဲပြားပါ။ရေဟူလ်သည် ဂျေသရိုဟုလည်း လူသိများသည် (ထွက်မြောက်ရာ ၃:၁ စသည်ဖြင့်)။ အခြားကျမ်းစာဇာတ်ကောင်များစွာသည်လည်း နာမည်နှစ်ခုဖြင့် လူသိများကြပြီး၊ ဥပမာ ရှောလမုန်သည် ၎င်း၏ဒုတိယနာမည်မှာ ဂျေဒိဒယဟ်ဖြစ်သည် (၂ ရာဇဝင်ချုပ် ၁၂:၂၄၊ ၂၅)။

18. Reuel their father. Reuel means “friend of God” and implies monotheism. The KJV transliterates his name as Raguel in Num. 10:29, though the Hebrew spelling does not differ from that given here. Reuel was also known as Jethro (Ex. 3:1; etc.). Various other Bible characters were known by two names, such as Solomon, whose second name was Jedidiah (2 Sam. 12:24, 25).

 

၁၉။ အီဂျစ်လူတစ်ဦးက ကျွန်ုပ်တို့ကို ကယ်တင်ခဲ့သည်။ မောရှေသည် သူ၏လူမျိုးကို မဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ အီဂျစ်ဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ကာ အီဂျစ်လူများကဲ့သို့ ဦးခေါင်းကို ရိတ်ထားသောကြောင့်၊ ရှေယူလ၏သမီးများက ဤဖော်ရွေသော သူစိမ်းကို အီဂျစ်လူဟု သဘာဝကျကျ ယူဆခဲ့ကြသည်။ သူတို့၏ စောစီးစွာ ပြန်လာမှုနှင့် အီဂျစ်လူတစ်ဦးက သိုးထိန်းများထံမှ သူတို့ကို ကာကွယ်ပေးခဲ့သည်ဟူသော သူတို့၏ ရိုးရှင်းသော ရှင်းပြချက်ကို ရှေယူလ၏ အံ့အားသင့်မှုက သူတို့သည် ဤကြမ်းတမ်းသော ဆက်ဆံမှုကို အကျွမ်းတဝင်ရှိကြပြီး၊ သူတို့၏ဖခင်သည် သူတို့ကို ကာကွယ်နိုင်စွမ်းမရှိကြောင်း ထင်ရှားစွာ ပြသသည်။ ယပုန်းပျူလသည် ဒေသခံ သိုးထိန်းများအတူ သြဇာမရှိခဲ့ပုံရသည်။ ၎င်းသည် ရှေယူလသည် စစ်မှန်သောဘုရားကို ဆက်လက်ကိုးကွယ်နေဆဲဖြစ်ပြီး၊ သူ၏အနွယ်ဖြစ်သော အာဗြဟံ၏ ဘာသာကို စွန့်လွှတ်ကာ ရုပ်တုများကို ကိုးကွယ်သူများဖြစ်သော သူ၏မျိုးနွယ်အများစုနှင့် ကွဲပြားနေသောကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။

19. An Egyptian delivered us. Apparently Moses had not revealed his nationality, and since he wore an Egyptian costume and shaved his head like an Egyptian, Reuel’s daughters naturally took the friendly stranger for an Egyptian. Reuel’s astonishment at their early return and their matter-of-fact explanation that an Egyptian had defended them from the shepherds show clearly that they were used to this rough treatment and that their father was in no position to protect them. As a priest he seems not to have had much influence with the shepherds of the region. This may have been because Reuel was still a worshiper of the true God, though most of his fellow tribesmen had left the religion of their ancestor, Abraham, to worship idols.

 

၂၁။ မောရှေ ကျေနပ်ခဲ့သည်။ မောရှေသည် အီဂျစ်ပြည်မှ သူ၏အသက်ကို ကယ်တင်ရန်မှလွဲ၍ သေချာသောအစီအစဉ်မရှိဘဲ ထွက်ပြေးခဲ့ပြီး၊ ယခုအခါ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းရန် လက်တွေ့ပြဿနာနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ မောရှေသည် ရေတွင်းတွင် ဖော်ရွေစွာ ကူညီခဲ့မှုကြောင့် ရှေယူလ၏ ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်သော ကြိုဆိုမှုက မောရှေအား သူ၏လက်အောက်တွင် အလုပ်လုပ်ရန် စီစဉ်မှုတစ်ခုသို့ ဦးတည်ခဲ့သည်။

21. Moses was content. Moses had fled from Egypt without any definite plan except to save his life, and was now confronted with the practical problem of earning a living. Reuel’s hospitable welcome, a result of Moses’ friendly act of assistance at the well, led to an arrangement whereby Moses entered into his service.

 

ဇိပိုရာ။ အချိန်ကြာလာသောအခါ၊ ရှေယူလ၏သမီးခုနစ်ဦးအနက် တစ်ဦးဖြစ်သော ဇိပိုရာသည် မောရှေ၏ဇနီးဖြစ်လာခဲ့သည်။ “ငှက်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဤအမည်သည် အာရေဗျသဲကန္တာရတွင် အမျိုးသမီးများစွာက ယခုထိ ဆက်လက်အသုံးပြုနေသည်။

Zipporah. In course of time Zipporah, one of the seven daughters of Reuel, became Moses’ wife. This name, meaning “bird,” is still borne by many women of the Arabian Desert.

 

၂၂။ ဂါရှုံ။ “ပြည်နှင်ဒဏ်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ “မောင်းထုတ်သည်” သို့မဟုတ် “တွန်းထုတ်သည်” ဟု ဆိုလိုသော “ဂါရာရှ” မှ ဆင်းသက်လာသည်။ မောရှေသည် သူသည် “သူစိမ်းတစ်ဦး [ဂါရ်] ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံခြားတွင် နေထိုင်နေရသည်” ဟု ရည်ညွှန်းကာ ဤအမည်ကို ရှင်းပြခဲ့သည်။ သူ၏အသက်ကို ကယ်တင်ခဲ့သော်လည်း၊ သူသည် ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရပြီး၊ သူ၏တစ်ဦးတည်းနှင့် နှိမ့်ချမှုခံစားချက်ကို သူ၏သားဦးကို အမည်ပေးရာတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။

22. Gershom. Meaning “banishment,” from garash, “to drive” or “to thrust away.” Moses explained the name by referring to the fact that he was “a stranger [ger] in a strange land.” Though he had saved his life, he was living in exile, and gave expression to his feeling of loneliness and humiliation in naming his first son.

 

ထပ်မံ၍ နှစ်ပေါင်းများစွာကို တိတ်ဆိတ်စွာ ကျော်ဖြတ်သွားခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလ၏ အစွမ်းထက်ဆုံး တော်ဝင်မင်းဆက်မှ မင်းသားဟောင်းတစ်ဦးသည် သိုးထိန်းအဖြစ် သူ၏နေ့ရက်များကို ဖြတ်သန်းနေခဲ့သည်။ သူသည် နန်းတော်ကို တဲအိမ်ဖြင့် လဲလှယ်ခဲ့ပြီး၊ အီဂျစ်ပြည်၏ ဇိမ်ခံမှုများကို သိနာရိတောပိုင်း၏ သဲကန္တာရဘဝဖြင့် လဲလှယ်ခဲ့သည်။ သူ၏လက်ထောက်များစွာနှင့် စစ်တပ်ကို သိုးနှင့်ဆိတ်များဖြင့် လဲလှယ်ခဲ့သည်။ မည်ကဲ့သို့ ပြောင်းလဲမှုမျိုးမလဲ။ သို့သော် သဲကန္တာရတွင် ဖြတ်သန်းခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀ သည် သူ့ကို ဘုရားသခင်က သူ၏လူမျိုးကို အီဂျစ်ပြည်မှ ကယ်တင်ရာတွင် အသုံးပြုနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည်။ ဤနှစ်များအတွင်း မောရှေသည် ပုန်ကန်သောလူမျိုးကို ဦးဆောင်သူအဖြစ် လိုအပ်သော သင်ခန်းစာများကို သင်ယူခဲ့သည်။ သဲကန္တာရဘဝတွင် ဘုရားသခင်နှင့် သဘာဝနှင့်အတူ တစ်ဦးတည်း နေထိုင်ခဲ့သော နှစ်ရှည်လများအတွင်း မောရှေဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သော အရည်အသွေးများသည် တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို ရရှိရန် လိုအပ်သော တစ်ဦးတည်းနေထိုင်မှုနှင့် နှိမ့်ချမှုကို ထိုက်တန်စေခဲ့သည်။ သူ၏နောက်ပိုင်းသမိုင်းက ဤနှစ်များသည် အလဟဿမဖြစ်ခဲ့ဘဲ၊ သူသည် ဘုရားသခင်၏ ဆုံးမသင်ကြားမှုအောက်တွင် လုံ့လဝီရိယရှိသော သင်ယူသူတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ သူ၏သင်တန်းမှ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။

Once again many years are passed over in silence. A former prince of the most powerful royal house of the time was passing his days as a shepherd. He had exchanged his palace for a tent, the luxuries of Egypt for the desert life of Sinai, his host of attendants and his army for a flock of sheep and goats. What a change! Yet 40 years spent in the wide spaces of the desert made of him the sort of man God could use in the deliverance of His people from Egypt. During these years Moses learned lessons essential to him as the leader of a rebellious nation. The qualities Moses developed during his long years of desert life, alone with God and nature, were priceless, and well worth the long solitude and humiliation required to gain them. His later history shows that those years had not been lost, but that he had been a diligent student under the tutorship of God and had graduated from his course with honors.

 

၂၃။ အချိန်ကာလတစ်ခုကျော်လွန်ပြီးနောက်။ ဤစကားရပ်သည် နှစ်ပေါင်း ၄၀ ခန့်ကာလကို အကျုံးဝင်သည် (တော်ဝင်တမန်တော်များကျမ်း ၇:၃၀)။

23. In process of time. This expression covers a period of about 40 years (Acts 7:30).

 

အီဂျစ်ဘုရင်သေဆုံးသွားသည်။ မောရှေထွက်ပြေးခဲ့ရသော သုံးဆယ့်သုံးမင်းဆက် သမီ သည် ဘီစီ ၁၄၅၀ ခန့်တွင် နှစ်ပေါင်း ၃၂ ကြာ တစ်ဦးတည်းအုပ်ချုပ်ပြီးနောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ ၎င်းမတိုင်မီ ဟတ်ရှပ်ဆွတ်နှင့် နှစ်ပေါင်း ၂၂ ကြာ ပူးတွဲအုပ်ချုပ်မှုရှိခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။

The king of Egypt died. Thutmose III, from whom Moses had fled, died about 1450 b.c., after a sole reign of 32 years, which in turn had been preceded by a coregency with Hatshepsut lasting possibly for 22 years.

 

ဣသရေလလူမျိုးများ ညည်းတွားခဲ့ကြသည်။ သုံးဆယ့်သုံးမင်းဆက် သမီ ၏ သေဆုံးမှုသည် ဖိနှိပ်မှုမှ သက်သာရာမရခဲ့ဘဲ၊ ပို၍ပင် ပြင်းထန်လာခဲ့သည်။ ရှေးအီဂျစ်မှတ်တမ်းများအရ၊ သုံးဆယ့်သုံးမင်းဆက် သမီ ကို သူ၏သားဖြစ်သူ အာမန်ဟိုတပ်ဒုတိယ က ဆက်ခံခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော ဘုရင်တစ်ပါးနှင့် သိမ်းပိုက်သူအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ သူ၏အုပ်ချုပ်မှုအစောပိုင်းတွင်၊ အာရှစစ်ဆင်ရေးမှ ပြန်လာရာ ခါနာန်မင်းသားခုနစ်ဦးကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ နိုင်းမြစ်အတိုင်း သူ၏မြို့တော် သီဘိစ်သို့ ရွက်လွှင့်ရင်း၊ ထိုမင်းသားများကို သင်္ဘောမှ ခေါင်းအောက်သို့ ဆွဲထားခဲ့သည်။ သီဘိစ်သို့ ရောက်သောအခါ၊ ၎င်းတို့အနက် ခြောက်ဦးကို မြို့ရိုးတွင် ကြိုးဆွဲချခဲ့ပြီး၊ သတ္တမမြောက်မင်းသားကို နူဘီယာမြို့တော် နပ်ပါတသို့ ခေါ်ဆောင်ကာ ထိုနည်းတူ ဆက်ဆံခဲ့သည်။ အာမန်ဟိုတပ်ဒုတိယသည် သူ၏ပြည်သူများနှင့် သိမ်းပိုက်ထားသောနယ်မြေများတွင် နာခံမှုရရှိရန် တမင်တကာ ထိတ်လန့်ဖွယ်အုပ်ချုပ်မှုဖြင့် ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ သူ၏ဇာတ်ကောင်သည် မောရှေက ဣသရေလလူမျိုးများအတွက် ကြားဝင်ဆုတောင်းခဲ့စဉ် ဘေးဒဏ်များဖြစ်ပေါ်ချိန်တွင် ဖိနှိပ်မှုကို ပိုမိုပြင်းထန်စေခဲ့သော ခေါင်းမာသော ဖာရိုဘုရင်နှင့် ကိုက်ညီသည်။

The children of Israel sighed. The death of Thutmose III brought no respite from oppression, but seems to have made it even more severe. Ancient Egyptian documents reveal that Thutmose III was succeeded on the throne by his son Amenhotep II, who proved to be a cruel king and a ruthless conqueror. Early in his reign he returned from an Asiatic campaign with seven Canaanite princes as captives. Sailing up the Nile to his capital, Thebes, he suspended these princes from his ship with their heads down. When he reached Thebes, he hanged six of them on the wall of the city, and carried the seventh to the Nubian capital, Napata, where he received the same treatment. Amenhotep II secured the obedience of his subjects at home and in conquered lands by an administration of calculated frightfulness. His character, as revealed by secular records, agrees well with that of the stubborn Pharaoh who intensified the oppression of the Israelites when Moses interceded in their behalf at the time of the pouring out of the plagues.

 

၂၅။ ဘုရားသခင်သည် ဂရုပြုတော်မူသည်။ အာဗြဟံ၊ ဣဇာက်၊ ယာကုပ်တို့နှင့် ပြုထားသော ပဋိညာဉ်တရားအတိုင်း၊ ဘုရားသခင်သည် ဖိနှိပ်ခံရသော သူ၏လူမျိုးကို အောက်မေ့တော်မူသည်။ ၎င်းတို့သည် သူ၏အထူးဂရုစိုက်မှု၏ ရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်သောကြောင့်၊ ဘုရားသခင်သည် ၎င်းတို့အတွက် သူ၏ကရုဏာရည်မှန်းချက်ကို ပြီးမြောက်စေရန် အံ့ဖွယ်လမ်းကြောင်းတစ်ခုသို့ ဝင်ရောက်တော်မူသည်။ ဘုရားသခင်၏သဘောထားနှင့် လုပ်ဆောင်မှုများကို ဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုသော လူ့စကားလုံးများသည် တစ်ခါတစ်ရံ ထာဝရတည်ရှိသော၊ အကန့်အသတ်မရှိ သိတော်မူသော၊ အနန္တတန်ခိုးရှင်ဖြစ်သော ဘုရားသခင်နှင့် မထိုက်တန်ပုံရသည်။ သို့သော်၊ အကန့်အသတ်ရှိသော စကားလုံးများသည် အနန္တတည်ရှိသော ဘုရားသခင်၏ ဆန္ဒနှင့် လမ်းစဉ်များကို မဖြစ်မနေ မပြည့်စုံသော ပုံရိပ်တစ်ခုသာ ပေးနိုင်သည်ကို သတိရသင့်သည်။

25. God had respect. True to His covenant with Abraham, Isaac, and Jacob, God remembered His oppressed people. Because they were the object of His special regard, God entered upon a miraculous course in order to accomplish His merciful purpose with regard to them. Human expressions used to describe the attitude and acts of God may at times seem unworthy of an eternal, omniscient, and omnipotent being. It should be remembered, however, that finite words give, at best, an imperfect picture of the will and ways of the Infinite One.

 

ellen g. white comments

1-25 PP 242-251; SR 106-110

2 PP 242

2-6 PP 243

6-8 SR 107

7, 9 PP 243

8, 9 AH 238

10 PP 244

11, 12 PP 246

11-15 FE 342; SR 109

14-16, 21 PP 247

23 1T 264

23-25 PP 251; SR 147