နောက်ဆက်တွဲ က — တစ်ကိုယ်ရည်လိင်စိတ်ဖြေဖျောက်ခြင်းနှင့် စိတ်ဖောက်ပြန်ခြင်း

 

နောက်ဆက်တွဲ က — တစ်ကိုယ်ရည်လိင်စိတ်ဖြေဖျောက်ခြင်းနှင့် စိတ်ဖောက်ပြန်ခြင်း

“တစ်ကိုယ်ရည်လိင်စိတ်ဖြေဖျောက်ခြင်းကြောင့် စိတ်ဖောက်ပြန်ခြင်း—အယူအဆတစ်ရပ်၏ သမိုင်းကြောင်း” ဟူသော ပညာရှင်ဆန်သော လေ့လာချက်တွင် (စိတ်ကျန်းမာရေးသိပ္ပံဂျာနယ် ၁၀၈:၁၊ ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၆၂) E. H. Hare သည် Iowa ပြည်နယ် စိတ်ရောဂါဆေးရုံသို့ ဆက်တိုက်လက်ခံကုသခဲ့သော လူနာ ၅၀၀ ဦးကို လေ့လာခဲ့သည့် သုတေသနတစ်ရပ်ကို ရည်ညွှန်းထားသည်။ သူက ထိုလေ့လာချက်၏ စာရေးသူများဖြစ်သော (Malamud, W. နှင့် Palmer, G.၊ “စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေရာတွင် တစ်ကိုယ်ရည်လိင်စိတ်ဖြေဖျောက်ခြင်း၏ အခန်းကဏ္ဍ၊ အာရုံကြောနှင့် စိတ်ရောဂါများဂျာနယ်၊ ၇၆:၂၂၀၊ ၁၉၃၂) တို့သည် ဖြစ်ရပ် ၂၂ ခုတွင် တစ်ကိုယ်ရည်လိင်စိတ်ဖြေဖျောက်ခြင်းသည် “ထိုရောဂါဖြစ်ပေါ်စေသော အရေးအကြီးဆုံးအကြောင်းရင်း ဖြစ်ပုံရသည်” ဟု တွေ့ရှိခဲ့ကြကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

ထို့နောက် သူက ဆက်လက်၍ ဤသို့ဆိုသည်။ “စာရေးသူများက ရောဂါဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်မှာ ထိုအလေ့အထကိုယ်တိုင်ထက် တစ်ကိုယ်ရည်လိင်စိတ်ဖြေဖျောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခဖြစ်သည်ဟု ကောက်ချက်ချခဲ့ကြပြီး၊ တစ်ကိုယ်ရည်လိင်စိတ်ဖြေဖျောက်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်သော လူနာ၏အယူအဆများကို ပြန်လည်ညှိနှိုင်းပေးရန် ရည်ရွယ်သော စိတ်ကုထုံး၏ ထိရောက်မှုကလည်း ထိုကောက်ချက်ကို ထောက်ခံသည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ထိုလူနာ ၂၂ ဦးအနက် ၁၅ ဦးသည် စိတ်ကျရောဂါခံစားနေရကြောင်း အချက်က ဤမျှအတန်အသင့်ရှိသော ကောက်ချက်၏ မှန်ကန်မှုအပေါ်၌ပင် သံသယဖြစ်စေရမည်။ အကြောင်းမှာ စိတ်ကျရောဂါခံစားနေရသူသည် မိမိယုံကြည်ထားသော ကျန်းမာရေးစည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာရန် ပျက်ကွက်ခဲ့သည်ဟု မိမိကိုယ်ကို အပြစ်တင်တတ်ရုံသာမက၊ စိတ်ကုထုံးဖြင့် ကုသသည်ဖြစ်စေ မကုသသည်ဖြစ်စေ မိမိ၏ရောဂါမှ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာတတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။”—စာမျက်နှာ ၂၂။

ထို့ကြောင့် Hare သည် Malamud နှင့် Palmer တို့၏ ကောက်ချက်များကို မေးခွန်းထုတ်သော်လည်း၊ သူတို့၏ လေ့လာချက်သည် “တစ်ကိုယ်ရည်လိင်စိတ်ဖြေဖျောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ယူဆချက် [တစ်ကိုယ်ရည်လိင်စိတ်ဖြေဖျောက်ခြင်းသည် စိတ်ဖောက်ပြန်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်ဟူသော ယူဆချက်] ကို သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာရန် ကြိုးပမ်းချက် အလွန်နည်းပါးသည့်အနက် တစ်ခုဖြစ်သည် (အမှန်မှာ၊ ကျွန်ုပ်ဖတ်ရှုလေ့လာထားသမျှအရ တစ်ခုတည်းသော အမှန်တကယ်ကြိုးပမ်းချက်ဖြစ်သည်)” ဟု အရေးကြီးစွာ ဆိုထားသည်။

“တစ်ကိုယ်ရည်လိင်စိတ်ဖြေဖျောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ယူဆချက်ကို ချေပရန် နည်းလမ်းမရှိ” ဟု ဝန်ခံပြီးနောက် Hare သည် သူ၏ နောက်ဆုံးကောက်ချက်ကို ဤသို့ဖော်ပြသည်။ “အထောက်အထားများအရ ကျွန်ုပ်တို့ပြောနိုင်သမျှမှာ တစ်ကိုယ်ရည်လိင်စိတ်ဖြေဖျောက်ခြင်းနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာရောဂါတို့အကြား ဆက်နွှယ်မှုသည် အားနည်းပြီး အမြဲတစေမဟုတ်ကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် တစ်ကိုယ်ရည်လိင်စိတ်ဖြေဖျောက်ခြင်းသည် ဖြစ်ပေါ်စေသောအကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါကလည်း အလွန်အရေးကြီးသောအကြောင်းရင်းတစ်ခု မဟုတ်နိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်းပင် ဖြစ်သည်” (ကျန်းမာခြင်း၏အမှုတော်၊ ၁၉)။

ထို့ကြောင့် ဤအာဏာပိုင်ပညာရှင်က တစ်ကိုယ်ရည်လိင်စိတ်ဖြေဖျောက်ခြင်းနှင့် စိတ်ဖောက်ပြန်ခြင်းတို့ ဆက်နွှယ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချဖော်ပြသော်လည်း လုံးဝပယ်ချခြင်းမပြုပါ။ ထို့ထက် ပို၍အရေးကြီးသည်မှာ ထိုယူဆချက်ကို သိပ္ပံနည်းကျ စမ်းသပ်ရန် အမှန်တကယ်ကြိုးပမ်းခဲ့မှုမှာ တစ်ကြိမ်သာရှိခဲ့ကြောင်း သူတွေ့ရှိထားခြင်းဖြစ်သည်။

Lester C. နှင့် Alice Crow တို့သည် သူတို့၏ ဆယ်ကျော်သက်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်မှု စာအုပ် (McGraw-Hill စာအုပ်ကုမ္ပဏီ၊ ၁၉၆၅) တွင် တစ်ကိုယ်ရည်လိင်စိတ်ဖြေဖျောက်ခြင်းအကြောင်း ရေးသားရာ၌ ဤသို့ကောက်ချက်ချကြသည်။ “ဤလိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖောက်ပြန်မှုမျိုး၏ အကျိုးဆက်များကို ယခုအချိန်အထိ အပြည့်အဝ မသိရှိရသေးပါ။”

Oxford တက္ကသိုလ်မှ ဆေးပညာဘွဲ့နှင့် ဒဿနိကဗေဒပါရဂူဘွဲ့ ရရှိထားသော ဒေါက်တာ David Horrobin က ဤသို့ဆိုသည်။

“သုတ်ရည်ထဲရှိ ဇင့်ပမာဏသည် ထိုမျှများပြားသဖြင့် တစ်ကြိမ် သုတ်လွှတ်ခြင်းဖြင့် တစ်နေ့အတွင်း အူများမှ စုပ်ယူနိုင်သော ဇင့်ပမာဏအားလုံးကိုပင် ဆုံးရှုံးသွားစေနိုင်သည်။ ဤအချက်တွင် အကျိုးဆက်များစွာ ရှိသည်။ ဆုံးရှုံးသွားသောပမာဏကို အစားထိုးရန် အစားအစာမှ ဇင့်စားသုံးမှုကို တိုးမြှင့်ခြင်းမပြုပါက ထပ်ခါတလဲလဲ သုတ်လွှတ်ခြင်းသည် အမှန်တကယ် ဇင့်ချို့တဲ့မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပြီး အမျိုးမျိုးသော ပြဿနာများအနက် လိင်စွမ်းအားချို့တဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ “ဦးနှောက်အတွက် ဇင့်၏အရေးပါမှုကို ထောက်ထားလျှင် ၁၉ ရာစုက ကိုယ်ကျင့်တရားပညာရှင်များက ထပ်ခါတလဲလဲ တစ်ကိုယ်ရည်လိင်စိတ်ဖြေဖျောက်ခြင်းသည် လူတစ်ဦးကို ရူးသွပ်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုခဲ့ကြသောအခါ မှန်ကန်ခဲ့ကြသည်ဟုပင် ဖြစ်နိုင်သည်!”—ဇင့် (Vitabooks: St. Albans, Vermont၊ ၁၉၈၁)၊ စာမျက်နှာ ၈။

ဤဖော်ပြချက်သည် Carl C. Pfeiffer၊ ဒဿနိကဗေဒပါရဂူ၊ ဆေးပညာဘွဲ့ရက ဇင့်အကြောင်း ရေးသားထားသော သူ၏စာအုပ်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် အချက်နှင့် ဆင်တူသည်။ သူက ဤသို့ကြေညာသည်။

“ထိုသို့ပြောရခြင်းကို ကျွန်ုပ်တို့ မနှစ်သက်သော်လည်း ဇင့်ချို့တဲ့သော ဆယ်ကျော်သက်တစ်ဦးတွင် လိင်စိတ်လှုပ်ရှားမှုနှင့် အလွန်အကျွံ တစ်ကိုယ်ရည်လိင်စိတ်ဖြေဖျောက်ခြင်းသည် စိတ်ဖောက်ပြန်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။”—ဇင့်နှင့် အခြားသေးငယ်သော အာဟာရဓာတ်များ (Keats: New Canaan၊ Conn.၊ ၁၉၇၈)၊ စာမျက်နှာ ၄၅။

ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်ပညာရှင်အားလုံးသည် ဤကောက်ချက်များကို သဘောတူကြမည်မဟုတ်သော်လည်း၊ သူတို့၏ လေ့လာမှုနှင့် သုတေသနများက Ellen White ၏ သွန်သင်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီသော အမြင်များသို့ ရောက်ရှိစေခဲ့သည့် ပညာရှင်အချို့ ရှိနေခြင်းမှာ အရေးပါသောအချက်ဖြစ်သည်။

ဤအကြောင်းအရာနှင့်ပတ်သက်၍ နောက်ထပ်အချက်အလက်များအတွက် ကလေးပြုစုပျိုးထောင်ရေး၊ ၄၃၉–၄၅၆ ကို ကြည့်ပါ။