ပရောဖက်ပြုကျမ်းများ

 

ပရောဖက်ပြုကျမ်းများ

ပရောဖက်ပြုကျမ်းများ၏ နိဒါန်း

ကျမ်းဂန်အတွင်း ထိန်းသိမ်းထားသော အရေးအသားဖြင့် ပရောဖက်ပြုသူများသည် ဘီစီ ရှစ်ရာစုမှ ငါးရာစုအလယ်ပိုင်းခန့်အထိ အမှုတော်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ဤကျမ်းဂန်ဝင် ပရောဖက်များ၏ အမှုတော်သည် အစ္စရေးနိုင်ငံနှင့် ယုဒနိုင်ငံတို့ ကွဲပြား၍ အုပ်ချုပ်ခံနေရသည့်ကာလ၊ အစ္စရေးနှင့် ယုဒနှစ်နိုင်ငံစလုံး ပြည်နှင်ခံရသည့်ကာလနှင့် ပြည်နှင်ခံရပြီးနောက် ဘုရားသခင်၏ ကျန်ကြွင်းသောလူတို့သည် ဗာဗုလုန်မှ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည့်ကာလများအတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည် (၄ရာ၊ ၁၄း၂၅၊ ယောန၊ ၁း၁၊ မာလ၊ ၃း၁)။ ပရောဖက်များ၏ သတင်းစကားများတွင် ဘုရားသခင်၏ မေတ္တာ၊ သန့်ရှင်းခြင်း၊ တရားမျှတခြင်းနှင့် လူသားအားလုံးအတွက် မျှော်လင့်ချက်တို့ကို ကတိထားတော်မူသော မေရှိယအားဖြင့် ဖော်ပြတော်မူခြင်းအပေါ် အစ္စရေးတို့၏ တုံ့ပြန်မှုများကို ဝိညာဉ်တော်မှုတ်သွင်း၍ အကဲဖြတ်ထားချက်များ ပါဝင်သည်။ ပရောဖက်များသည် နိုင်ငံများ၏ သမိုင်းအပြောင်းအလဲများအတွင်း အမှုတော်ဆောင်ခဲ့ကြပြီး မိမိတို့ခေတ်၏ ပြဿနာများကိုသာမက ထိုထက်ကျော်လွန်သည့် အရာများကိုပါ ဟောပြောခဲ့ကြသည်။

ပရောဖက်ပြုခြင်းအမှုတော်

စစ်မှန်သော ကျမ်းစာပရောဖက်များသည် မိမိတို့ကိုယ်တိုင် ပရောဖက်အဖြစ် ခန့်အပ်ထားသူများ မဟုတ်ကြဘဲ ဘုရားသခင်၏ နှုတ်တော်ထွက်များအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သူတို့၏ သတင်းစကားများသည် တစ်ခါတစ်ရံ မိမိတို့နားထောင်သူများကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေခြင်း၊ အတည်ပြုခြင်း၊ စိန်ခေါ်ခြင်း၊ ထိတွေ့ပတ်သက်စေခြင်းနှင့် ဒေါသထွက်စေခြင်းတို့ကိုပင် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ရှေးဦးပရောဖက်များဖြစ်သော ဧလိယနှင့် ဧလိရှဲတို့ (ဘီစီ ဆယ်ရာစုနှင့် ကိုးရာစုခန့်) သည် အစ္စရေးပြည်အတွင်း၌သာမက အပြင်ဘက်တွင်ပါ ပရောဖက်များ မည်သို့အမှုဆောင်ခဲ့ကြသည်ကို ဖော်ပြသော ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုအခြေအနေများတွင် ပရောဖက်ကို ရည်ညွှန်းရန် အသုံးအနှုန်းများစွာရှိပြီး မကြာခဏ အပြန်အလှန်အစားထိုး၍ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ “မြင်သူ” ဟူသောအသုံးအနှုန်း (ဟေဗြဲစကားလုံး ro’eh၊ ဟေရှာ၊ ၃၀း၁၀) နှင့် “ရူပါရုံမြင်သူ” ဟူသောအသုံးအနှုန်း (ဟေဗြဲစကားလုံး khozeh၊ “ရူပါရုံကို မြင်သည်” ဟူသော khazah မှ ဆင်းသက်လာသည်၊ အာမုတ်၊ ၇း၁၂) တို့သည် အခြားသူများမသိနိုင်သော မိမိတို့လက်ရှိအခြေအနေများနှင့်ပတ်သက်သည့် ဘုရားသခင်ပေးသော ထိုးထွင်းသိမြင်မှုကို ပရောဖက်များ ရရှိခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ၁ရာ၊ ၉း၁–၁၀ တွင် “မြင်သူ” ရှမွေလသည် ပျောက်ဆုံးသွားသော မြည်းမများ မည်သည့်နေရာသို့ ရောက်သွားသည်ကို သိနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ခံရသည်။ “ဘုရားသခင်၏လူ” ဟူသည်မှာ (ဟေဗြဲစကားလုံး ’ish ha’elohim၊ တရား၊ ၃၃း၁၊ ၃ရာ၊ ၁၃း၁၊ ၁၇း၁၈၊ ၄ရာ၊ ၁း၉) ဘုရားသခင်၏ အလိုတော်ကို ကြွေးကြော်ပြောဆိုသော ဘုရားသခင်၏ အထူးကျွန်ဖြစ်သည်။ ထိုနည်းတူ ပရောဖက်/ပရောဖက်မ (ဟေဗြဲစကားလုံး nabi’၊ ဟေရှာ၊ ၃၈း၁) ဆိုသည်မှာ ဘုရားသခင်၏ သတင်းစကားကို ကြွေးကြော်ရန် ခေါ်တော်မူခြင်းခံရသူ ဖြစ်သည်။

ပရောဖက်များ၏ အကျဉ်းချုပ်ပုံရိပ်ကို လေ့လာခြင်းအားဖြင့် စာဖတ်သူတို့သည် သူတို့၏ ပရောဖက်ပြုအမှုတော်များကို ဖော်ပြရာတွင် အခါအားလျော်စွာ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာသော တူညီသည့် အကြောင်းအရာများကို မြင်နိုင်ကြမည်။ မောရှေ၏ ပရောဖက်ပြုအမှုတော်သို့ ခေါ်တော်မူခြင်း (ထွက်၊ ၃–၄) သည် အခြားသော ခေါ်တော်မူခြင်းမှတ်တမ်းများအတွက် စံပြတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်သည် နောက်ခံအခြေအနေများနှင့် ဘဝအတွေ့အကြုံများ မတူညီကြသော လူများကို ခေါ်တော်မူခဲ့သည် (ဥပမာ၊ အာမုတ်၊ ၇း၁၄)။ ပရောဖက်များသည် ဘုရားသခင်၏ ခေါ်တော်မူခြင်းကို တုံ့ပြန်ရာတွင် ကိုယ်တိုင်တွေ့ကြုံခဲ့သည့် အကြောင်းအရာများကို အကြိမ်များစွာ ထည့်သွင်းရေးသားခဲ့ကြသည်။ ဘုရားသခင်၏ ရှိတော်မူခြင်း၏ ကြီးမားမှုကြောင့် လွှမ်းမိုးခံရသကဲ့သို့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုဖြင့် တုံ့ပြန်ကြပြီး တစ်ခါတစ်ရံ မိမိတို့၏ မလုံလောက်မှု သို့မဟုတ် မိမိတို့အမှုတာဝန်အပေါ် တုံ့ဆိုင်းမှုကို ကန့်ကွက်ပြောဆိုကြသည် (ဟေရှာ၊ ၆း၅၊ ယေရမိ၊ ၁း၆၊ ယေဇကျေလ၊ ၁း၂၈၊ ၃း၁၆–၂၇ ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ ထို့နောက် အမှုတော်အတွက် လိုအပ်သော အစွမ်းသတ္တိနှင့် သင့်လျော်မှုကို ဘုရားသခင်က ပေးတော်မူမည်ဟု အားပေးအာမခံတော်မူခြင်း မကြာခဏ ဖြစ်ပေါ်လာသည် (ဟေရှာ၊ ၆း၆–၁၃၊ ယေရမိ၊ ၁း၇–၁၀၊ ယေဇကျေလ၊ ၂း၁–၃း၁၅ ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ ပရောဖက်ပြုရန် ခေါ်တော်မူခြင်းများသည် မမျှော်လင့်ဘဲ ရောက်လာတတ်ပြီး ထိုသူသည် ခေါ်တော်မူခြင်းနှင့် အမှုတာဝန်၏ ကြီးမားမှုတို့ကြောင့် လွှမ်းမိုးခံရတတ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ပရောဖက်များသည် မိမိတို့ကို ခေါ်တော်မူသောသူသည် ထိုတာဝန်ကို ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်လည်း အစွမ်းပေးတော်မူမည်ကို နားလည်သဘောပေါက်လာကြသည်။

ဘဝအတွေ့အကြုံအမျိုးမျိုးသည် ကျမ်းစာပရောဖက်များ၏ အမှုတော်ကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည်။ သူတို့၏ နောက်ခံအခြေအနေ၊ ယခင်အလုပ်အကိုင်၊ ပညာရေးနှင့် အရေးအကြီးဆုံးမှာ ဘုရားသခင်နှင့် ၎င်းတို့၏ ဆက်ဆံရေးတို့သည် ရှင်ဘုရင်များ၊ ခေါင်းဆောင်များနှင့် လူထုတို့နှင့် ၎င်းတို့ မည်သို့ဆက်ဆံခဲ့သည်ကို လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ အာမုတ်သည် ဗေသလမြို့တွင် တရားဝင်ခန့်အပ်ထားသော ယဇ်ပုရောဟိတ် အာမဇိကို မိမိ၏ ပရောဖက်ပြုအမှုတော်သို့ ခေါ်တော်မူခြင်းနှင့် ခန့်အပ်ခြင်းအကြောင်း အသိပေးခဲ့ပြီး မိမိသည် ပရောဖက်မဟုတ်ကြောင်း၊ “ပရောဖက်၏သား” လည်း မဟုတ်ကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည် (ပရောဖက်များအတွက် ကျောင်း သို့မဟုတ် အဖွဲ့ကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ၃ရာ၊ ၂၀း၃၅၊ ၄ရာ၊ ၂း၃–၄၊ ၄း၁၊ ၆း၁၊ အာမုတ်၊ ၇း၁၄–၁၅ ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ ဘုရားသခင်သည် ဟောရှေ၏ ဘဝနှင့် အိမ်ထောင်ရေးနှင့်ပတ်သက်သော ထူးခြားသည့်အကြောင်းအရာကို အသုံးပြု၍ အစ္စရေးတို့၏ သစ္စာမဲ့ခြင်းကို ဖော်ပြတော်မူသည်။ မိက္ခာသည် မြို့ငယ်တစ်မြို့မှ လာသူဖြစ်သော်လည်း မကြာမီတွင် အခွင့်အာဏာရှိသော ပရောဖက်တစ်ပါးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရသည် (ယေရမိ၊ ၂၆း၁၈)။ ဟေရှာယသည် တော်ဝင်မိသားစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် အာဟတ်နှင့် ဟေဇကိမင်းတို့ထံသို့ လွယ်ကူစွာ ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ယေရမိနှင့် ယေဇကျေလတို့သည် ယဇ်ပုရောဟိတ်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း ယေရုရှလင်မြို့ရှိ ဗိမာန်တော်တွင် ပုံမှန်မျှော်လင့်ထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း အမှုတော်မဆောင်ခဲ့ကြပုံရသည်။ သူတို့သည် ဘုရားသခင်ထံမှ သတင်းစကားများကို ရရှိလာသောအခါ ၎င်းတို့၏ နေ့စဉ်ပတ်ဝန်းကျင်၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် ဘဝအတွေ့အကြုံများမှ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သော ဘာသာစကားနှင့် ပုံရိပ်များကို အသုံးပြု၍ ထိုသတင်းစကားများကို ဆက်သွယ်ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ နက်ရှိုင်းသော ဘာသာရေးယုံကြည်ချက်ရှိသူများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ပရောဖက်များသည် မည်သို့သောအခြေအနေတွင်မဆို ဘုရားသခင်၏ ညွှန်ကြားချက်များကို လိုက်နာကြသည်။

ဘုရားသခင်သည် ပရောဖက်များအား တစ်ခါတစ်ရံ လူတို့၏ လှောင်ပြောင်ခြင်းကို ခံရစေသည့် သင်္ကေတဆန်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပြုလုပ်ရန် ခေါ်တော်မူခဲ့သည်။ ဟေရှာယသည် ကိုယ်လုံးတီးဖြစ်ရမည့်အမှု (ဟေရှာ၊ ၂၀း၂)၊ ဟောရှေသည် ပြည့်တန်ဆာမိန်းမနှင့် လက်ထပ်ရမည့်အမှု (ဟောရှေ၊ ၁–၃)၊ ယေရမိသည် နွားထမ်းပိုးကို ထမ်းရမည့်အမှု (ယေရမိ၊ ၂၇) နှင့် ယေဇကျေလသည် အသေးစားပုံစံများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ဆံပင်ရိတ်ခြင်း၊ ချက်ပြုတ်ခြင်းနှင့် အချိန်ကြာမြင့်စွာ လဲလျောင်းနေရခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရမည့်အမှု (ယေဇကျေလ၊ ၄) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းလမ်းများအားဖြင့် ဘုရားသခင်သည် မိမိ၏လူတို့၏ ဝိညာဉ်ရေးရာ ထုံထိုင်းမှုမှ နိုးထလာစေရန် ကြိုးပမ်းတော်မူခဲ့သည်။ ယုဒပြည်သည် ပြည်နှင်ခံရမည့်အချိန်နှင့် ပိုမိုနီးကပ်လာသည်နှင့်အမျှ နိုင်ငံရေးအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် (ဘုရင်စနစ်၊ ယဇ်ပုရောဟိတ်အဖွဲ့၊ ပရောဖက်များ) အပေါ် ဝေဖန်မှုသည် ပိုမိုရဲရင့်လာပြီး ပရောဖက်သည် အုပ်ချုပ်သူအာဏာပိုင်များနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ရလေ့ရှိသည်။ ယေဇကျေလက အစ္စရေး၏ သမိုင်းနှင့် ခေါင်းဆောင်မှုအကျပ်အတည်းများကို ဖော်ပြသည့်အချိန်တွင် ပုံရိပ်ဖော်ပြချက်များသည် အလွန်ပြင်းထန်၍ ဝမ်းနည်းဖွယ်ကောင်းပြီး မျှော်လင့်ချက်မရှိသကဲ့သို့ပင် ဖြစ်လာသည်။

ပရောဖက်များသည် ဘုရားသခင်နှင့် လူတို့အကြား ပဋိညာဉ်ဆက်ဆံရေးအတွင်း အစ္စရေးပြည်၌ အမှုတော်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ အစ္စရေးနှင့် ဘုရားသခင်၏ ပဋိညာဉ်ဆက်ဆံရေး၏ အဓိကအချက်မှာ “ငါသည် သူတို့၏ဘုရားသခင်ဖြစ်မည်၊ သူတို့သည် ငါ၏လူဖြစ်မည်” ဟူသော အခြေခံပဋိညာဉ်ကတိတော်ကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည် (က၊ ၁၇း၇၊ ယေရမိ၊ ၇း၂၃၊ ၁၁း၄၊ ၃၀း၂၂၊ ယေဇကျေလ၊ ၃၆း၂၈)။ ဤဆက်ဆံရေးမှ ပေါက်ဖွားလာသည်မှာ အစ္စရေးတို့သည် မိမိတို့၏ အတ္တကင်းမဲ့သော ဘုရားသခင်၏ စရိုက်တော်ကို လက်တွေ့အသက်ရှင်ပြခြင်းအားဖြင့် လူမျိုးတို့အတွက် အလင်းဖြစ်လာစေရန် သွန်သင်ပေးရမည့် ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်ဖြစ်သည် (ဟေရှာ၊ ၆၀း၁–၄)။ ဤအစီအစဉ်သည် အပြစ်၏ပုံစံအမျိုးမျိုးမှ အစ္စရေးတို့ ပြန်လည်ထူထောင်ခံရခြင်းနှင့် နောက်ဆုံးတွင် သာသနာပြုခြင်းသို့ ဦးတည်စေမည့် ပြန်လည်နိုးကြားခြင်းတို့ကို လိုအပ်စေသည် (ဆာ၊ ၉၆း၁–၆)။ ယုံကြည်ခြင်းအသိုင်းအဝိုင်း၏ လိုအပ်ချက်များကို ဘုရားသခင်၏ ဝိညာဉ်တော်၏ ပရောဖက်ပြုလမ်းညွှန်မှုအားဖြင့် ဖြည့်ဆည်းပေးခဲ့သည် (တော၊ ၂၄း၂၊ ၁ရာ၊ ၁၀း၁၀၊ ၂ရာ၊ ၂၃း၂)။ သမိုင်း၏ အရှင်သခင်၏ ကျွန်များအဖြစ် ကိုယ်တော်၏ ရှိတော်မူခြင်းဖြင့် ပြည့်ဝနေသော ပရောဖက်များသည် အစ္စရေး၏ အတိတ်ကာလတွင် ဘုရားသခင်၏ ကရုဏာတော်နှင့် ကျေးဇူးတော်ပြုတော်မူချက်များအပြင် သူတို့၏ ယုံကြည်ခြင်းခရီးကို ဆက်လက်လျှောက်လှမ်းနိုင်ရန် ပေးထားသော ညွှန်ကြားချက်များကိုလည်း အစဉ်ညွှန်ပြခဲ့ကြသည်။

ဤမူဘောင်အတွင်း ပရောဖက်၏ အခန်းကဏ္ဍတွင် အနည်းဆုံး လုပ်ဆောင်ချက်ငါးရပ် ပါဝင်သည်။ (၁) မောရှေ၏ ထုတ်ဖော်ပြသထားသော ပညတ်တော်နှင့်အညီ ဘုရားသခင်၏ ထုတ်ဖော်ပြသထားသော အလိုတော်ကို ဟောပြောသူများ ဖြစ်ခြင်း (ဟေရှာ၊ ၂း၃၊ ၄၂း၂၁၊ ၅၁း၄၊ မိက္ခာ၊ ၄း၂၊ မာလ၊ ၄း၄)၊ (၂) လူတို့အား နောင်တရရန် ခေါ်ဖိတ်သော ဘုရားသခင်၏ တမန်များ ဖြစ်ခြင်း (ဟေရှာ၊ ၃၁း၆၊ ၄၄း၂၂၊ ၅၅း၇၊ ယေရမိ၊ ၃း၁၂၊ ၁၅း၁၉၊ ၁၈း၁၁၊ ယေဇကျေလ၊ ၁၄း၆၊ ဟောရှေ၊ ၁၄း၂)၊ (၃) ပဋိညာဉ်အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း တရားမျှတခြင်းနှင့် ဖြောင့်မတ်ခြင်းကို ဘုရားသခင်အလိုရှိတော်မူကြောင်း ညွှန်ပြသော ဘုရားသခင်၏ လူမှုရေး (ပဋိညာဉ်ရေးရာ) ပြုပြင်ပြောင်းလဲသူများ ဖြစ်ခြင်း (ဟေရှာ၊ ၁း၁၇၊ ယေရမိ၊ ၇း၅–၇၊ အာမုတ်၊ ၅း၂၄၊ ဇာခရိ၊ ၇း၉–၁၀)၊ (၄) လူမျိုးတို့ထံ ဘုရားသခင်၏ ကိုယ်စားလှယ်များ ဖြစ်ခြင်း (ဟေရှာ၊ ၄၂း၁၊ ၄၉း၂၂၊ ယေရမိ၊ ၁း၅၊ ဇာခရိ၊ ၂း၈၊ ၉း၁၀) နှင့် (၅) တရားစီရင်ခြင်းနှင့် အနာဂတ်မျှော်လင့်ချက်ကို ကြေညာသူများ ဖြစ်ခြင်း (ဟေရှာ၊ ၄၀း၃၁၊ ယေရမိ၊ ၁၄း၇–၉၊ ၁၇း၁၃၊ ဟောရှေ၊ ၁၂း၆) တို့ ဖြစ်သည်။

ဖန်ဆင်းခြင်းမှ ဘုရင်စနစ်အထိ ပရောဖက်ပြုချက်

လူသည် လဲကျပြီးနောက် ဘုရားသခင်သည် လူသားတို့အား မိမိ၏အလိုတော်ကို သိစေရန် မိမိနှင့် အထူးဆက်ဆံရေး (ပဋိညာဉ်) ထားရှိမည့် အထူးလူမျိုး (ရွေးချယ်ခြင်း) တစ်ရပ်ကို မိမိအတွက် ခေါ်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုအရာကြောင့် ဘုရားသခင်၏ လူတို့သည် မိမိတို့၏ အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်းနှင့် အိမ်နီးချင်းတို့ထံ၌ ကိုယ်တော်၏ သန့်ရှင်းခြင်းကို ထင်ရှားစေရန် လိုအပ်သည်။ မိမိ၏လူတို့နှင့် ဤအထူးဆက်ဆံရေးရှိခြင်းသည်လည်း အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် သို့မဟုတ် အနာဂတ်ကို သိရှိရန် မိမိတို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လူမျိုးများ၏ “ပရောဖက်ပြု” လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်များ (မကြာခဏ မှော်အတတ်နှင့်ဆိုင်သော) ကို မလိုက်နာရဟု ဆိုလိုသည် (တရား၊ ၁၈း၉–၁၄)။ အရာခပ်သိမ်းကို ဖန်ဆင်းတော်မူသောအရှင်အဖြစ် ဘုရားသခင်သည် မိမိကိုယ်ကို စစ်မှန်သော ပရောဖက်ပြုခြင်း၏ အရင်းအမြစ်အဖြစ် ဖော်ပြတော်မူသည် (ဟေရှာ၊ ၄၆း၁၀၊ ၄၁း၂၂–၂၃၊ ၄၄း၇၊ ၄၅း၂၁ ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ ထို့ကြောင့် အဆုံးအရာခပ်သိမ်းကို လေ့လာခြင်းဖြစ်သော နောက်ဆုံးကာလဆိုင်ရာ အယူအဆသည် အရာခပ်သိမ်း၏ မူလအစကို လေ့လာခြင်းနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည် (ဟေရှာ၊ ၆၅း၁၇၊ ၆၆း၂၂–၂၃ ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ ပရောဖက်များအတွက် အစ္စရေးတို့၏ နောက်ဆုံးကာလမျှော်လင့်ချက်သည် ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ပဋိညာဉ်နှင့် ရွေးနုတ်ခြင်းတို့အပေါ် အခြေခံထားသည်။ ပင်တတေုခ်၏ အဖွင့်ကျမ်းဖြစ်သော ကမ္ဘာဦးကျမ်း၏ ဘာသာစကားကိုယ်တိုင်က ဘုရားသခင်၏ ပရောဖက် မောရှေအား ပေးတော်မူသော ဗျာဒိတ်တော်အတွင်း ဘုရားသခင်၏ လူတို့အတွက် အစီအစဉ် ထည့်သွင်းထားကြောင်း အရိပ်အမြွက်ပြုသည် (တရား၊ ၃၄း၁၀)။

ပထမအချက်မှာ အချိန်သည် ကျမ်းစာပရောဖက်ပြုချက်တွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ယာကုပ်က ယောသပ်၏သားများ၏ အနာဂတ်နှင့်ပတ်သက်၍ အသုံးပြုခဲ့သော “နောက်ဆုံးသောကာလများ၌” သို့မဟုတ် “လာမည့်နေ့ရက်များ၌” ဟူသော စကားစု (က၊ ၄၉း၁) သည် နောက်ဆုံးသောနေ့ရက်များ သို့မဟုတ် ကာလ၏အဆုံး၊ မေရှိယဘုရင် ကြွလာခြင်းနှင့် နောက်ဆုံးကာလဆိုင်ရာ ကယ်တင်ခြင်းတို့ကို ရည်ညွှန်းသည့် ပရောဖက်ပြုအသုံးအနှုန်း ဖြစ်သည် (ဟေရှာ၊ ၂း၂၊ ယေရမိ၊ ၂၃း၂၀၊ ၃၀း၂၄၊ ၄၈း၄၇၊ ယေဇကျေလ၊ ၃၈း၁၆၊ ဒံ၊ ၁၀း၁၄၊ ဟောရှေ၊ ၃း၅၊ မိက္ခာ၊ ၄း၁ ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ ဤစကားစုကို ပင်တတေုခ်တစ်ခုလုံးအတွက် အဓိကဖွဲ့စည်းပုံညွှန်ပြချက်တစ်ရပ်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ ၎င်းကို မေရှိယနှင့်ဆိုင်သော ကဗျာများ၏ နိဒါန်းတွင် တွေ့ရသည် (က၊ ၄၉း၁၊ တော၊ ၂၄း၁၄၊ တရား၊ ၃၁း၂၉၊ “ပင်တတေုခ်၏ နိဒါန်း” စာမျက်နှာ ၁၂၀ ကို ကြည့်ပါ)။ ပင်တတေုခ်၏ အနာဂတ်ကို ရှုမြင်သည့် သဘောသဘာဝသည် လူသားတို့အတွက် ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်တော်၏ နောက်ဆုံးကာလဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုအကြိုနိမိတ်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ နောက်ဆုံးကာလဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် စိတ်ဓာတ်သဘောထားကို ဘုရားသခင်၏ ထပ်မံပေးတော်မူသော ဗျာဒိတ်တော်နှင့် သမိုင်းဖြစ်စဉ်များအပေါ် အလင်းရောင်ဖြင့် ပရောဖက်များက ဟောပြောခဲ့ကြသည်။

ဒုတိယအချက်မှာ ပရောဖက်များ၏ သတင်းစကားများတွင် အဓိကပါဝင်သည့် အကြောင်းအရာများသည် ထိုကာလအတွင်းကတည်းက အလုပ်လုပ်နေပြီးသား ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာဦးကျမ်းတစ်လျှောက် တွေ့ရသော ဇာတ်လမ်းအဆက်အစပ် (ဖန်ဆင်းခြင်း—လူကျခြင်း—တရားစီရင်ခြင်း—ရွေးနုတ်ခြင်း) သည် ဖန်ဆင်းခြင်းအလုံးစုံအပေါ် ဘုရားသခင်၏ အုပ်စိုးမှုကို အလင်းပေး၍ ပရောဖက်များအတွက် စံပြဖြစ်သည်။ ပရောဖက်များ၏ မေရှိယဆိုင်ရာ မျှော်လင့်ချက်သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ဘိုးဘေးများအား ပထမဦးစွာ ပေးထားသော ကတိတော်မှ ပေါက်ဖွားလာသည် (က၊ ၃း၁၅၊ ဒံ၊ ၉း၂၅–၂၆ ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ ဤမျှော်လင့်ချက်ကို ကတိထားတော်မူသော မျိုးစေ့အားဖြင့် အစဉ်ဖော်ပြခဲ့သည် (က၊ ၁၂း၇၊ ၁၆း၁၁–၁၂၊ ၁၈း၉–၁၀၊ ဂလာ၊ ၃း၁၆)။ စကြဝဠာတစ်လွှား တရားစီရင်ခြင်း၏ အယူအဆကို ရေလွှမ်းမိုးခြင်းအကြောင်းအရာတွင် ပထမဆုံးတွေ့ရသည် (က၊ ၄–၇၊ ယေရမိ၊ ၂၅း၃၃၊ ယေဇကျေလ၊ ၃၈–၃၉၊ ဇေဖနိ၊ ၁း၇–၁၈၊ မ၊ ၂၄း၃၇–၃၈၊ ၂ပေ၊ ၂း၄–၁၀ ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း ပျက်စီးခြင်းမှ ကယ်တင်ခံရသော ကျန်ကြွင်းသူများ၏ မျှော်လင့်ချက်ကို ဘုရားသခင်၏ စောင့်ရှောက်လမ်းပြမှုကို တောင်းခံသည့် မိန့်ခွန်းများတွင် တွေ့ရသည် (ထွက်၊ ၃၃း၁၃၊ သူကြီး၊ ၆း၁၇၊ တ၊ ၇း၄၆)။ ထို့နောက် ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြန်လည်ဖန်ဆင်းခြင်း၏ မျှော်လင့်ချက်သည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း ပျက်စီးခြင်းပြီးနောက် ဘုရားသခင်က မြေကြီးကို အသစ်ပြုပြင်တော်မူခြင်းမှ ပေါက်ဖွားလာသည် (က၊ ၈း၂၁၊ ၉း၁၁)။ အသစ်ပြုပြင်ထားသော မြေကြီး၏ ကတိတော်သည် ဘုရားသခင်နှင့် လူတို့၏ ဆက်ဆံရေးကို အသစ်ပြန်လည်ပြုပြင်ခြင်းနှင့် နက်ရှိုင်းစွာ ဆက်စပ်နေသည် (ဟေရှာ၊ ၁၁း၃–၅၊ ၃၅း၁–၂၊ ၄၁း၁၈–၂၀၊ ယေဇကျေလ၊ ၃၄း၂၅၊ ဟောရှေ၊ ၂း၁၆–၂၃)။ အာဗြဟံ၊ ဣဇာက်နှင့် ယာကုပ်တို့ကို ရွေးချယ်ခြင်းတွင် မြေယာပိုင်ဆိုင်ခွင့် ကတိတော် ပါဝင်ခဲ့သည် (က၊ ၁၂–၂၄၊ ၅၀း၂၂–၂၆)။ ဘုရားသခင်ထံမှ အမွေခံအဖြစ် မြေယာလက်ဆောင်ရရှိခြင်းနှင့် ဆက်စပ်မှုသည် ပရောဖက်များက သစ္စာရှိရန် ခေါ်ဖိတ်ရာတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည် (ယေရမိ၊ ၃း၁၈–၁၉၊ ယေဇကျေလ၊ ၄၇း၁၃–၁၄)။

ပဋိညာဉ်သည် လူသားတို့နှင့် ဘုရားသခင် တည်ထောင်ထားသော ဆက်နွယ်မှုဖြစ်ပြီး (၁) ကျေးဇူးတော်အားဖြင့် ပေးထားခြင်း၊ (၂) ရှင်းလင်းပြတ်သားသော ကတိတော်များဖြင့် ဖော်ပြထားခြင်းနှင့် (၃) လူသားတို့၏ ယုံကြည်ခြင်း၊ မေတ္တာနှင့် သစ္စာစောင့်သိခြင်းတို့ဖြင့် တုံ့ပြန်မှုအပေါ် အခြေအနေထားခြင်းတို့ ပါဝင်သည် (ထွက်၊ ၂၀း၁၊ ဝတ်၊ ၁၉း၁၈၊ တရား၊ ၆း၄–၆)။ ပရောဖက်များ၏ ပြင်းထန်သော ဆုံးမပြစ်တင်မှုများ၏ အခြေခံအကြောင်းရင်းမှာ အစ္စရေးတို့သည် ဘုရားသခင်တည်ထောင်ပေးထားသော မေတ္တာနှောင်ကြိုးကို ချိုးဖောက်ရန် လိုလားကြပြီး မိမိတို့၏ ကာမဂုဏ်လိုက်စားမှုနှင့် ကိုယ်ကျိုးရှာသော လမ်းစဉ်များနောက်သို့ လိုက်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ မိမိလူတို့အပေါ် ဘုရားသခင်ချမှတ်တော်မူသော တရားစီရင်ခြင်းများသည် ပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်းနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း နှစ်မျိုးစလုံး ပါဝင်ပြီး ပဋိညာဉ်ကျိန်စာများအဖြစ် ရောက်လာခဲ့သည် (ဝတ်၊ ၂၆း၁၄–၃၉၊ တရား၊ ၂၈း၁၅–၆၈)။ ဘုရားသခင်၏ လူတို့သည် အစပိုင်းတွင် အာဗြဟံ၊ ဣဇာက်နှင့် ယာကုပ်တို့၏ တိုက်ရိုက်မျိုးဆက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခဲ့ကြသည် (က၊ ၄၉း၁–၂၇၊ ထွက်၊ ၁း၁–၄)။ သို့သော် ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်သည် ကိုယ်တော်၏ အုပ်စိုးမှုအောက်သို့ လိုက်လျှောက်လာသူ လူမျိုးအပေါင်းတို့မှ လူများကို အစဉ်အမြဲ လက်ခံထည့်သွင်းရန် ဖြစ်ခဲ့သည် (ယောရှု၊ ၂၊ ရုသ၊ ၁း၁၅–၁၈၊ ဟေရှာ၊ ၂း၁–၅၊ ၁၉း၁၆–၂၅ ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ ဘုရားသခင်၏ လူတို့အား ဘုရားသခင်နှင့် သူတို့၏ ပဋိညာဉ်ဆက်ဆံရေးအပေါ် အခြေခံသည့် တာဝန်များရှိသူများအဖြစ် ပြောဆိုခဲ့သည် (ယေရမိ၊ ၂–၆၊ ဟောရှေ၊ ၁–၃၊ အာမုတ်၊ ၂း၆–၃း၈)။ လူမျိုးများကိုလည်း မကြာခဏ ဖော်ပြထားပြီး (က၊ ၁၀–၁၁၊ ၂၅း၂၃) ပရောဖက်ပြုကျမ်းများစွာတွင် ထိုလူမျိုးများအပေါ် တရားစီရင်ခြင်းဆိုင်ရာ မိန့်မှာချက်များကို စုစည်းဖော်ပြထားသည် (ဟေရှာ၊ ၁၃–၂၃၊ ယေရမိ၊ ၄၆–၅၁၊ ယေဇကျေလ၊ ၂၅–၃၂၊ အာမုတ်၊ ၁–၂ ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ ဤအရာက ဘုရားသခင်သည် ထိုလူမျိုးများကိုလည်း စိုးရိမ်တော်မူသကဲ့သို့ သူတို့ကို တရားစီရင်တော်မူကြောင်း ဖော်ပြသည်။

တတိယအချက်မှာ ဝိညာဉ်တော်နှင့် ပရောဖက်ပြုခြင်း၏ လှုပ်ရှားမှုဖြစ်သည်။ အာဗြံအား မေရှိယကတိတော်ကြွလာမည့် သီးခြားလူမျိုးတစ်ရပ် ဖြစ်လာစေရန် အစပြုကတိပေးတော်မူသည့်အချိန်မှစ၍ (က၊ ၁၂း၁–၇၊ ဂလာ၊ ၃း၁၆) ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်မှာ ရွေးချယ်ထားသော ကိရိယာများ (ပရောဖက်၊ ယဇ်ပုရောဟိတ်နှင့် ရှင်ဘုရင်) အတွင်း၌ ဝိညာဉ်တော် ကိန်းဝပ်ခြင်းအားဖြင့် ကမ္ဘာလောကသို့ မိမိ၏နာမတော်ကို သိကျွမ်းစေရန် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မိမိ၏နာမတော်နှင့် ရှိတော်မူခြင်းကို ထင်ရှားစေမည့် သန့်ရှင်းရာဌာနကိုလည်း တည်ဆောက်စေတော်မူသည် (ထွက်၊ ၃၁း၁–၁၁)။ ဘုရားသခင်ရွေးချယ်ထားသော လူမျိုးများ၏ အဆင့်အတန်း၊ ကိုယ်တော်သည် သူတို့အလယ်၌ ကျိန်းဝပ်မည့် လူမျိုးများဖြစ်ခြင်းတို့သည် ဘိုးဘေးများခေတ်မှ အစ္စရေးတို့ ကတိထားရာပြည်သို့ ဝင်ရောက်သည့်အချိန်အထိ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာ၍ ကြွယ်ဝလာကာ ပိုမိုရှင်းလင်းထင်ရှားလာခဲ့သည် (ထွက်၊ ၂၅း၈၊ ၄၀)။ ပရောဖက်ပြုခြင်း၏ ဝိညာဉ်တော်သည် မိမိ၏လူတို့အလယ်တွင် လှုပ်ရှား၍ လမ်းပြခြင်း၊ လမ်းညွှန်ခြင်းနှင့် ပြုပြင်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အာဗြဟံ (က၊ ၂၀း၇)၊ အာရုန် (ထွက်၊ ၇း၁)၊ မိရိအံ (ထွက်၊ ၁၅း၁)၊ ဧလဒဒ်နှင့် မေဒဒ် (တော၊ ၁၁း၂၇–၂၉)၊ မောရှေ (တရား၊ ၃၄း၁၀) နှင့် မောရှေကဲ့သို့ ဖြစ်မည့် အနာဂတ်ပရောဖက်—ခရစ်တော် (တရား၊ ၁၈၊ တ၊ ၃း၂၀–၂၆) တို့အားဖြင့် ဘုရားသခင်၏ ရည်ရွယ်ချက်များနှင့် ပရောဖက်ပြုခြင်း၏ ဝိညာဉ်တော် အလုပ်လုပ်တော်မူခြင်းကို ကျွန်ုပ်တို့ တွေ့မြင်ရသည်။

အစ္စရေးတို့သည် ကတိထားရာပြည်သို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်လာသောအခါ ဘုရားသခင်သည် ပရောဖက်ပြုသက်သေခံခြင်းအတွက် မိမိ၏ စံနှုန်းများကို ဖော်ပြတော်မူသည်။ ပရောဖက်ပြုချက်၏ ပြည့်စုံခြင်းသည် အရေးကြီးသကဲ့သို့ ထိုပရောဖက်ပြုချက်က ဖန်ဆင်းရှင် ယေဟောဝါကို ယုံကြည်ကိုးစားရန်နှင့် ကိုယ်တော်၏ အုပ်စိုးမှုအပေါ် သစ္စာရှိရန် ဦးဆောင်ပေးသည့် အကျိုးသက်ရောက်မှုသည်လည်း အရေးကြီးသည် (တရား၊ ၁၃း၁–၁၁)။ အစ္စရေးတို့ မှီခိုအားထားရမည့်အရာမှာ လူမျိုးများ၏ ဝိညာဉ်ရေးရာ လှုပ်ရှားမှုများမဟုတ်ဘဲ ဘုရားသခင်၏ ဉာဏ်ပညာဖြစ်သင့်ပြီး ဘုရားသခင်၏ ဝိညာဉ်တော်သည် လိုအပ်သော ဘုရားသခင်ထံမှ လမ်းညွှန်မှုကို ပေးတော်မူမည် ဖြစ်သည်။ အစ္စရေးတို့သည် စုစည်းထားသော လူမျိုးစုအဖွဲ့မှ ထာဝရဘုရား၏ အုပ်စိုးမှုအောက်ရှိ ဘုရင်စနစ်သို့ ကူးပြောင်းလာသောအခါ (သူကြီး၊ ၈း၂၃၊ ၁၃း၉) မိမိတို့သည် ကိုယ်တော်၏ ဖော်ပြတော်မူသော အလိုတော်ဖြစ်သည့် တော်ရားတော် (ကမ္ဘာဦးကျမ်းမှ တရားဟောရာကျမ်းအထိ) နှင့် ကိုယ်တော်၏ ဝိညာဉ်တော်၏ ပရောဖက်ပြုလမ်းညွှန်မှုတို့အပေါ် မှီခိုအားထားရမည် ဖြစ်သည်။

ပရောဖက်ပြုချက်
ဘုရင်စနစ်မှ ပြည်နှင်ခံရခြင်းအထိ

ယောရှုမှ ရာဇဝင်ချုပ်ဒုတိယစောင်အထိ သမိုင်းကျမ်းများ၏ ဓမ္မပညာသည် နိုင်ငံတကာအခင်းအကျင်းတွင် ဣသရေလအမျိုး၏ မစ်ရှင်နှင့်ပတ်သက်၍ ဘုရားသခင်ဖော်ပြတော်မူသော အလိုတော်ကို ထင်ဟပ်စေပြီး၊ ဣသရေလဘုရင်စနစ်ကို ဗဟိုပြုတည်ထောင်ခြင်း၊ နိုင်ငံတော်နှစ်ပိုင်းခွဲခြားခြင်းနှင့် နိုင်ငံတော်နှစ်ခုစလုံး ပျက်စီးသွားခြင်းတို့အတွင်း ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြထားသည်။ ဤကျမ်းများတွင် ကတိထားတော်မူသောပြည်ကို သိမ်းပိုက်ခြင်းမှစ၍ ယုဒပြည် ဗာဗုလုန်ပြည်နှင်ခံရခြင်းအထိ ဣသရေလသမိုင်းကို ပရောဖက်ပြုချက်အရ အကဲဖြတ်ထားသည်။ ပဋိညာဉ်ကျမ်းငါးစောင်နှင့် သမိုင်းကျမ်းများ၏ အဆုံးသတ်နှစ်ခုစလုံးသည် မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် ပိတ်သိမ်းထားသည်။ ပဋိညာဉ်ကျမ်းငါးစောင်သည် ပြည်တော်ထဲသို့ ဝင်ရောက်တော့မည့်အချိန်တွင် မောရှေကဲ့သို့သော ပရောဖက်တစ်ပါး ပေါ်ထွန်းလာမည်ဟူသော မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ သမိုင်းကျမ်းများသည်လည်း ပြည်နှင်ခံရသောဘုရင် ယေဟောယာခိန်ကို လွှတ်ပေးခြင်းအားဖြင့် ဒါဝိဒ်ထံပေးထားသော ကတိတော်ကို မြင်သာစွာ သတိပေးပေးကာ ပြည်တော်သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်မည့် မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ ဖြစ်ရပ်နှစ်ရပ်စလုံးတွင် ပြည်တော်မှ ပြည်နှင်ခံရခြင်းသို့၊ ထိုမှတစ်ဖန် ပြည်တော်သို့ ပြန်လည်ကူးပြောင်းနေစဉ် မျှော်လင့်ခြင်း၏ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးက ဣသရေလအမျိုးကို ခိုင်ခံ့စွာ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။

ရှမွေလ၏ ပရောဖက်ပြုအမှုအပြီး ရှောလု၏ မအောင်မြင်သော ဘုရင်စိုးစံမှုအတွင်း ဘုရင်စနစ်နှင့် ပရောဖက်ပြုအမှုတို့၏ နေရာသည် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဘုရားသခင်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ နာသန်သည် ဒါဝိဒ်အား ဘုရားသခင်၏ မင်းဆက်ဆိုင်ရာ ကတိတော်များကို ပေးအပ်ခဲ့သည် (၂ရာ ၇)။ ဒါဝိဒ်သည် ဘုရားသခင်၏ ပဋိညာဉ်ကို အလွန်ကြီးမားစွာ ချိုးဖောက်ခဲ့သောအခါ သူ့ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရင်ဆိုင်ဆုံးမခဲ့သည် (၂ရာ ၁၂)။ ထို့အပြင် မင်းဆက်အဆက်ဆက် အာဏာလွှဲပြောင်းမှုတွင် ပါဝင်လာသော ပရောဖက်များ၏ တိုးချဲ့လာသည့် အခန်းကဏ္ဍတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည် (၃ရာ ၁း၁၁–၄၀)။ ရာဇဝင်ချုပ်ရေးသားသူ၏ အဆိုအရ နာသန်သည် ပရောဖက်ဂဒ်နှင့်အတူ ဒါဝိဒ်၏ ဝတ်ပြုရေးနှင့် ဂီတဆိုင်ရာ အစီအစဉ်များတွင်လည်း ကူညီခဲ့သည် (၆ရာ ၂၉း၂၅)။ နာသန်သည် ဘုရင်ထံတွင် အမှုတော်ဆောင်ခဲ့သော်လည်း သူ၏ အဓိကတာဝန်မှာ အားပေးစကားများနှင့် ပြစ်တင်ဆုံးမစကားများအားဖြင့် ဘုရားသခင်၏ အာဏာတော်ကို ဖော်ပြရန်ဖြစ်သည်။ ဘုရင်စနစ်အတွင်း ပရောဖက်ပြုအမှု၏ ဤသို့ တိုးချဲ့လာခြင်းသည် ဘီစီ ရှစ်ရာစုမှ ခြောက်ရာစုခန့်အထိ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ဂန္ထဝင်ပရောဖက်များက ဣသရေလ၏ နိုင်ငံရေး၊ ဝတ်ပြုရေးနှင့် လူမှုရေးကိစ္စများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်လာခြင်းအတွက် စံနမူနာတစ်ရပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ဂန္ထဝင်ပရောဖက်များ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းသည် ဘုရားသခင်က ဣသရေလအမျိုးအပေါ် အစီအစဉ်တော်အတိုင်း ပြုမူဆောင်ရွက်တော်မူခြင်းနှင့် ရှေးအရှေ့အနီးပိုင်းဒေသ၏ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးဖြစ်ရပ်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ဂန္ထဝင်ပရောဖက်များ၏ ကာလသည် ရာစုနှစ်သုံးခုကျော် (ဘီစီ ၇၆၀–၄၆၀ ခန့်) ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး အလွန်ဆိုးရွားသော ဖြစ်ရပ်ကြီးနှစ်ရပ်ကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ စာရေးသားထားသော ပထမဆုံး ဓမ္မဟောင်းကျမ်း ပရောဖက်များသည် မြောက်ပိုင်းဣသရေလနိုင်ငံ ပျက်စီးခြင်း (ဘီစီ ၇၂၂) မတိုင်မီ နှစ်ပေါင်းငါးဆယ်မှ ခြောက်ဆယ်ခန့်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကာလသည် အာရံလူမျိုးများနှင့် ရာစုနှစ်တစ်ခုကြာ ရှုပ်ထွေးသော ပဋိပက္ခများ အဆုံးသတ်ပြီးနောက် ဖြစ်သည်။ ထိုပဋိပက္ခ၏ ရလဒ်များသည် စီးပွားရေးအရ အလွန်ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူများနှင့် ချမ်းသာကြွယ်ဝသူ အနည်းစုတို့အကြား လူမှုရေးကွာဟမှုကြီးမားလာခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ နောက်ထပ် ရာစုနှစ်တစ်ခုကျော်အတွင်း ယေရုရှလင်မြို့ ဖျက်ဆီးခံရခြင်း (ဘီစီ ၅၈၆) နောက်တွင် လူအများသည် ဆင်းရဲဒုက္ခနှင့် ချို့တဲ့မှု၏ အကျိုးဆက်များကို ခံစားကြရမည်ဖြစ်သည်။ ဤကာလအတွင်း ကမ္ဘာ့အခင်းအကျင်းကို အဆက်ဆက် လွှမ်းမိုးခဲ့သော အင်ပါယာကြီးသုံးခုမှာ အာရှုရိ၊ ဗာဗုလုန်နှင့် ပါရှားတို့ ဖြစ်ကြသည်။

ပရောဖက်များ အမှုတော်ဆောင်ခဲ့သည့် အခြေအနေကို နားလည်ရန် အခြေခံအချက်မှာ ဒါဝိဒ်လက်ထက် ညီညွတ်သော ဣသရေလဘုရင်စနစ်ကို ဗဟိုပြုတည်ထောင်ခြင်းဖြစ်သည်။ သူသည် ပရောဖက်ပြုအမှုမှတစ်ဆင့် ဝိညာဉ်တော်၏ လမ်းညွှန်မှုကို နားထောင်ခြင်းဟူသော စံနမူနာကို ဆက်လက်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ဤပရောဖက်ပြုအမှုသည် ဘုရားသခင်၏ လူမျိုးအတွက် အစီအစဉ်တော်အတွင်း အရေးကြီးသော အကူးအပြောင်းကာလများ၌ အထူးထင်ရှားခဲ့သည်။ မောရှေသည် အမျိုးသားဝတ်ပြုရာတဲတော်၏ ဝတ်ပြုရေးစနစ် တည်ထောင်ရာတွင်၊ ရှမွေလသည် ဣသရေလအမျိုး ဘုရင်စနစ်သို့ ကူးပြောင်းရာတွင်၊ နာသန်သည် ယေရုရှလင်မြို့၌ ဗိမာန်တော်၊ ဝတ်ပြုရေးစနစ်နှင့် ဘုရင်စနစ်တို့ကို ဗဟိုပြုတည်ထောင်ရာတွင် အမှုဆောင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဒါဝိဒ်အား ပေးအပ်ခဲ့သော ကြီးမားသောကတိတော်များနှင့် ရှောလမုန်၏ အောင်မြင်သောအုပ်ချုပ်မှုရှိခဲ့သော်လည်း ဤဘုရင်နှစ်ပါး အုပ်စိုးပြီးနောက် ညီညွတ်သော ဣသရေလဘုရင်စနစ်အားဖြင့် လုပ်ဆောင်ရန် ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်သည် အဟန့်အတားဖြစ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော် ပြိုကွဲကွဲပြားသွားသည့် အရေးကြီးသောအချိန်တွင် ပရောဖက်အဟိယသည် ဘုရားသခင်၏ သတင်းစကားကို ပေးခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆက်တွဲဖြစ်ရပ်များသည် နောက်ဆုံးတွင် မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံ ပျက်စီးခြင်းနှင့် ပြည်နှင်ခံရခြင်းသို့ ဦးတည်သွားခဲ့သည်။ ထိုအကျိုးသက်ရောက်မှုသည် ယေရှုခရစ်တော်၏ ခေတ်တိုင်အောင်ပင် ရှိခဲ့သည် (၃ရာ ၁၁း၂၉–၃၉၊ လု ၁၀း၂၅–၃၇)။

ယေရောဗောင်ပထမမှ ယေရောဗောင်ဒုတိယအထိ (၃ရာ ၁၂း၁၆–၄ရာ ၁၄း၂၃) ပရောဖက်များအကြောင်း ရည်ညွှန်းချက်များသည် မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံအတွင်း၌သာ ကန့်သတ်ထားသည်။ နောက်ဆုံးတွင် မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံ ပျက်စီးခြင်းနှင့် ပြည်နှင်ခံရခြင်းသို့ ဦးတည်စေသော ဖြစ်ရပ်များသည် အိုမရိမင်းဆက် (အိုမရိ၊ အာဟပ်၊ အာခဇိ၊ ယောရံ) လက်ထက် မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံတွင် အမှုဆောင်ခဲ့သော ပထမဆုံး ထင်ရှားသည့် စာမရေးသော ပရောဖက် ဧလိယ၏ အချိန်ကာလတွင် စတင်ခဲ့သည် (၃ရာ ၁၅း၂၁–၄ရာ ၁၀း၁၇)။ ထိုကာလတွင် ဣသရေလအမျိုးသည် နိုင်ငံတော်က အားပေးထောက်ခံသော ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုသို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည် (၃ရာ ၁၈)။ တရားဝင်ပရောဖက်ပြုဖော်ပြချက်များသည် “ထာဝရဘုရား၏ စကားတော်သည် … ထံသို့ ရောက်လာ၏” ဟူသော စကားဖြင့် မကြာခဏ စတင်ခဲ့ကြပြီး၊ ယင်းသည် ပရောဖက်ပြုကြေညာချက်မှတစ်ဆင့် တိုက်ရိုက်ဖော်ပြသော ဘုရားသခင်၏ ဗျာဒိတ်တော်ကို ညွှန်ပြသည် (၃ရာ ၁၇း၂)။

အခြားထင်ရှားသော စာမရေးသော ပရောဖက်တစ်ပါးဖြစ်သော ဧလိရှဲသည် ဧလိယနှင့်အတူ အမှုဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ယေဟုမင်းဆက်၏ အချိန်အထိ ဆက်လက်အမှုဆောင်ခဲ့သည်။ ဣသရေလသမိုင်း၏ ဤပရောဖက်ပြုကာလသည် ဗာလအပေါ် ထာဝရဘုရား၏ အထွတ်အမြတ်ဖြစ်မှုကို သက်သေပြသည့် အငြင်းပွားချက်အပေါ် အာရုံစိုက်ခဲ့သည်။ ဧလိယနှင့် ဧလိရှဲတို့၏ ကိုယ်တွေ့အံ့ဖွယ်အမှုများသည် မိမိလူမျိုးအပေါ် ဘုရားသခင်၏ စောင့်ရှောက်မှု (၃ရာ ၁၇း၁–၇၊ ၈–၁၆၊ ၄ရာ ၄း၁–၇၊ ၃၈–၄၄)၊ သဘာဝနှင့် မွေးဖွားပွားများခြင်းအပေါ် ကိုယ်တော်၏ ထိန်းချုပ်မှု (၄ရာ ၄း၈–၁၇)၊ အနာရောဂါငြိမ်းစေတော်မူနိုင်သော တန်ခိုး (၄ရာ ၅) နှင့် သေခြင်းအပေါ် အာဏာတော် (၃ရာ ၁၇း၁၇–၂၄၊ ၄ရာ ၄း၁၈–၃၇) တို့ကို အလေးပေးဖော်ပြခဲ့သည်။ ဧလိရှဲသေဆုံးပြီး မကြာမီ သမိုင်းကျမ်းများတွင် ပထမဆုံး စာရေးသားထားသော ပရောဖက် ပေါ်လာသည်။ ပရောဖက်ယောနသည် မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံတွင် ဆက်လက်အမှုဆောင်ခဲ့သည် (၃ရာ ၁၄း၂၃–၂၉)။ ထိုအချိန်သည် ဣသရေလအမျိုး ကြွယ်ဝချမ်းသာနေသော ကာလဖြစ်သည်။ ယေရောဗောင်ဒုတိယ (ဘီစီ ၇၈၆–၇၄၆ ခန့်) သည် ဒါဝိဒ်အုပ်စိုးစဉ်ကာလအတွင်း ရှိခဲ့သည့်အတိုင်း မြောက်ပိုင်းနယ်နိမိတ်များကို အောင်မြင်စွာ ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ယောန၏ ပရောဖက်ပြုချက်ကို ကြီးမားသော စီးပွားရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးသာယာဝပြောမှုကာလတွင် ပြည့်စုံစေခဲ့သည် (၄ရာ ၁၄း၂၅၊ ၂၈)။

ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုနှင့် နယ်နိမိတ်များ ကျယ်ပြန့်လာခြင်းသည် ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော ယုံကြည်ခြင်းသို့ မပြောင်းလဲစေခဲ့ပါ။ ဣသရေလ၏ အခြေအနေကောင်းမွန်လာသည်နှင့်အမျှ သူမ၏ ကိုယ်ကျင့်တရားအခြေခံသည် ဆက်လက်ပျက်စီးလာခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဟောရှေကျမ်းနှင့် အာမုတ်ကျမ်းတို့တွင် ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုကြားမှ အယူဖောက်ပြန်ခြင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ ဣသရေလ၏ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုနှင့် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်လုပ်မှုသည် ပတ်ဝန်းကျင်နိုင်ငံများ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။ ဣသရေလ၏ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုကို လူမျိုးများရှေ့တွင် ဘုရားသခင်ကို ဘုန်းတော်ထင်ရှားစေရန် အခွင့်အရေးအဖြစ် အသုံးပြုသင့်သော်လည်း တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်မှုနှင့် မပြောင်းလဲသေးသော နှလုံးသားများက အာဏာကို အလွဲသုံးစားပြု၍ အားနည်းသူများနှင့် အကာအကွယ်မဲ့သူများကို ဖိနှိပ်အမြတ်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ ယခင်က ဘုရားသခင်၏ ပရောဖက်ပြုသတိပေးချက်များ ရှိခဲ့သော်လည်း (၄ရာ ၁၀း၃၀၊ ၁၅း၁၂) ဣသရေလဘုရင်များသည် နောင်တမရခဲ့ကြပါ။ ထိုအစား ပုန်ကန်မှုနှင့် လူသတ်မှုများထဲသို့ ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ကျဆင်းသွားကြပြီး အဆိုးဆုံးမှာ ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်တော်အရ ပေးထားသော ဉာဏ်ပညာကို ကျောခိုင်း၍ မိမိတို့ကို ကာကွယ်ရန် သို့မဟုတ် ပြင်ပရန်သူများ၏ ခြိမ်းခြောက်မှုကို လျှော့ချရန် နိုင်ငံခြားနိုင်ငံများနှင့် ပဋိညာဉ်များ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ခွင့်မပြုထားသော မဟာမိတ်ဖွဲ့မှုများ တည်ထောင်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည် (၄ရာ ၁၅း၈–၁၇း၆)။ ပရောဖက်များသည် ဣသရေလနှင့် ယုဒတို့အား သူတို့၏ ဆိုးသွမ်းမှုများမှ ပြန်လည်လှည့်၍ တရားတော်၏ အခြေခံမူများထံ ပြန်လာရန် သတိပေးခဲ့ကြသည် (၄ရာ ၁၇း၁၂–၁၃)။

ကမ္ဘာ့အင်ပါယာများ ပေါ်ထွန်းလာခြင်းနှင့် ပျက်စီးသွားခြင်းတို့အတွင်း ဂန္ထဝင်ပရောဖက်ပြုချက်သည် ပေါ်ပေါက်လာပြီး အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်။ ဒံယေလသည် ခရစ်တော်ကြွလာချိန်အထိ ကမ္ဘာ့အင်ပါယာများအကြောင်း ပရောဖက်ပြုခဲ့သည် (ဒံ ၂၊ ၇–၁၂)။ ဤကြီးမားသော အင်ပါယာများ ပေါ်ထွန်းလာသည့်ခေတ်သည် ပရောဖက်များမှတစ်ဆင့် ဘုရားသခင် ကြေညာခဲ့သော အစီအမံတော်နှင့် ကြိုတင်သိမြင်တော်မူမှုကို သက်သေပြသည်။ ပရောဖက်များသည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံချင်းစီ၏ ပေါ်ထွန်းခြင်းနှင့် ပျက်စီးခြင်းကို ဣသရေလအမျိုး ပြည်တော်သို့ ပြန်လည်တည်ထောင်ခံရမည့်အချိန်အထိ ကြိုတင်ဟောပြောခဲ့ကြပြီး၊ ကမ္ဘာ့အရေးကြီးသော ဖြစ်ရပ်များကို မေရှိယကြွလာရန် ဘုရားသခင် ဆက်လက်ပြင်ဆင်တော်မူနေခြင်း၏ အလင်းရောင်အောက်တွင် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့ကြသည်။ သမိုင်း၏ အရှင်သခင်အဖြစ် ကိုယ်တော်သည် ကမ္ဘာ့သမိုင်းဇာတ်ခုံကို ဦးဆောင်တော်မူသူဖြစ်သည်။ ထိုဇာတ်ခုံပေါ်တွင် ပါဝင်လာခဲ့သော ထင်ရှားသည့် သမိုင်းဝင်ပုဂ္ဂိုလ်များတွင် ဆာဂွန်၊ ဆန်နာခရိပ်၊ နေဗုခဒ်နေဇာနှင့် ကုရုတို့ ပါဝင်သည်။ သို့သော် ကိုယ်တော်၏ အာရုံသည် အစဉ်သဖြင့် ဣသရေလအမျိုးအပေါ်တွင် ရှိနေခဲ့သည်။ ကျမ်းစာအရ လူပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အရေးပါမှုသည် ဘုရားသခင်သည် မိမိကိုယ်ကို သူတို့အား ဖော်ပြရန်နှင့် သူတို့မှတစ်ဆင့် အခြားသူများအား ဖော်ပြရန် ရည်ရွယ်တော်မူသည့်အတိုင်းအတာအထိသာ ဖြစ်သည်။ ထိုသူတို့သည် ဘုရားသခင်၏ လူမျိုးအပေါ် စီရင်ချက်ချမှတ်ရန်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်သို့ စီရင်ချက်ပြုရန် အသုံးပြုသော ကိုယ်စားလှယ်များလည်း ဖြစ်ကြသည်။

ပရောဖက်များသည် ဘုရားသခင်၏ ကယ်တင်ခြင်းအစီအစဉ်နှင့် အုပ်စိုးမှုတော်ထံ အညံ့ခံရန် ခေါ်ဆိုရုံသာမက ဖျက်ဆီးခြင်း၏ “အဘယ်ကြောင့်” နှင့် အနာဂတ်ပြန်လည်တည်ထောင်ခြင်း၏ “မည်သို့” ကိုလည်း ဖြေကြားပေးခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် အနာဂတ်မျိုးဆက်များအတွက် ပျက်စီးသွားသမျှကို ပြန်လည်တည်ဆောက်၍ တရားမျှတခြင်းနှင့် ဖြောင့်မတ်ခြင်းဖြင့် အုပ်စိုးမည့် ကြွလာမည့်သူတစ်ပါး၏ မျှော်လင့်ချက်ကိုလည်း ပေးခဲ့ကြသည်။ ရှေးအရှေ့အနီးပိုင်းဒေသတွင် ဘုံဖြစ်သော အယူအဆတစ်ရပ်မှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ရှုံးနိမ့်ခြင်းသည် ထိုနိုင်ငံ၏ နတ်ဘုရား ရှုံးနိမ့်ခြင်းဟု ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ဂန္ထဝင်ပရောဖက်ပြုချက်က ဣသရေလ၏ ရှုံးနိမ့်မှုများသည် ထာဝရဘုရား၏ အားနည်းမှုကို မဖော်ပြဘဲ ကိုယ်တော်၏ ခွန်အား၊ ဉာဏ်ပညာနှင့် အထူးသဖြင့် ကြိုတင်သိမြင်တော်မူမှုကို ဖော်ပြသည်ဟု သွန်သင်သည်။ ဘုရားသခင်၏ ကြိုတင်ကြေညာချက်များ၊ ဣသရေလ၏ တုံ့ပြန်မှုနှင့် ကမ္ဘာ့အရေးအခင်းများ အပြန်အလှန်ဖြစ်ပေါ်နေမှုကို ပရောဖက်များမှတစ်ဆင့် ဖော်ပြထားသည်။

အဝေးကာလအထိ ရည်ညွှန်းသော ပရောဖက်ပြုချက်၏ အစောပိုင်းဥပမာတစ်ရပ်မှာ ယုဒပြည်မှ “ဘုရားသခင်၏လူ” တစ်ဦးက ယေရောဗောင်ပထမမင်းအား ယောရှိမင်း ဆောင်ရွက်မည့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလုပ်ငန်းနှင့်ပတ်သက်၍ ပြောကြားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပရောဖက်ပြုစကား၏ မှန်ကန်မှုနှင့် စစ်မှန်မှုကို အတည်ပြုရန် အထူးနိမိတ်တစ်ရပ် ပေးခဲ့သည် (၃ရာ ၁၃း၁–၃၊ ၄ရာ ၂၃း၁၅–၂၀)။ ဘုရားသခင်၏ အချုပ်အခြာအာဏာ၊ ကြိုတင်သိမြင်တော်မူမှုနှင့် အစီအမံတော်အရ ပြုမူဆောင်ရွက်မှုတို့သည် ဤပရောဖက်ပြုချက် ပြည့်စုံရန် အခြေအနေများကို ဦးတည်ပေးခဲ့သည်။ ယောရှိငယ်ကို ဘုရားတရားကြည်ညိုသော အကူအညီပေးသူများနှင့်အတူ ရာဇပလ္လင်ပေါ်တွင် ထိန်းသိမ်းပေးခြင်းမှစ၍ (၄ရာ ၂၂း၁–၂)၊ ယဇ်ပုရောဟိတ်မင်း ဟိလခိက တရားတော်ပါဝင်သော စာလိပ်တစ်လိပ်ကို တွေ့ရှိခြင်း (၄ရာ ၂၂း၈–၁၃)၊ ပရောဖက်မ ဟုလဒ၏ ပရောဖက်ပြုလမ်းညွှန်မှု (၄ရာ ၂၂း၁၄–၂၀) တို့အထိ ဖြစ်စဉ်များသည် ဗေသလရှိ ယဇ်ပလ္လင်ကို ဖြိုဖျက်ခြင်းအပါအဝင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများဆီသို့ ဦးတည်စေခဲ့သည် (၄ရာ ၂၃း၁–၂၅)။ ထိုသို့ ဘုရားသခင်သည် မိမိ၏ ပရောဖက်ပြုစကားကို ပြည့်စုံစေတော်မူခဲ့သည် (၂ရာ—နိဒါန်းကိုကြည့်ပါ)။ ဘုရားသခင်သည် နိုင်ငံတကာအခင်းအကျင်းတွင်လည်း ဆက်လက်လုပ်ဆောင်တော်မူခဲ့သည်။ အာရှုရိဘုရင် အာရှုရဗာနိပယ် သေဆုံးခြင်း (ဘီစီ ၆၂၇) နှင့် ထိုနောက် အာရှုရိနိုင်ငံအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပြည်တွင်းစစ်နှင့် အထွေထွေ မငြိမ်မသက်မှုများသည် ဣသရေလအပေါ် အာရှုရိ၏ အုပ်စိုးလွှမ်းမိုးမှုနှင့် ရန်လိုတိုက်ခိုက်မှုများမှ ခဏတာ လွတ်မြောက်ခွင့်ရစေခဲ့သည်။ အာရှုရိ၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံအချို့သည် မိမိတို့၏ လွတ်လပ်ရေးကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း တောင်းဆိုလာကြသည်။ ထိုနိုင်ငံများတွင် ယောရှိမင်းလက်အောက်ရှိ ယုဒပြည်၊ ခါလဒဲမင်းဆက်အသစ်အောက်ရှိ ဗာဗုလုန်နှင့် မေဒိတို့ ပါဝင်သည်။

ပရောဖက်ပြုစာပေ၏ ထူးခြားချက်များ

ကျမ်းစာမှ ပရောဖက်ပြုကဗျာနှင့် ပရောဖက်ပြုဇာတ်ကြောင်းတို့၏ အဓိကလက္ခဏာသုံးရပ် ပေါ်ထွက်လာသည်။ ၎င်းတို့တွင် စာပေအမျိုးအစားအမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုခြင်း၊ စာပေရေးဟန်နှင့် ဖွဲ့စည်းပုံတို့ ပါဝင်သည်။ ဤအချက်များသည် ဘုရားသခင်၏ သတင်းစကား၏ အသက်ဝင်တက်ကြွမှုနှင့် အလှတရားကို ဖော်ပြပေးသည့်အပြင် ထင်မြင်ယူဆချက်အပေါ် အခြေခံသော စိတ်ကူးယဉ်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှုများကို ထိန်းချုပ်ပေးရန် အရေးကြီးသည်။

စာပေအမျိုးအစားများ

ကွဲပြားသော စာပေအမျိုးအစားများသည် စိတ်ခံစားမှုတစ်ရပ်၊ မျှော်လင့်ချက်အစုတစ်ရပ်နှင့် သတင်းစကားကို ကြားနာရန် ယေဘုယျအခြေအနေတစ်ရပ် ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သော ဆက်သွယ်ရေးပုံစံကို ဖော်ပြကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် ငိုကြွေးမြည်တမ်းခြင်း (ဈာပနတေးသီချင်းများ၊ အာမုတ် ၅း၁)၊ ကျိန်ဆိုခြင်း (ဟေရှာ ၅း၉၊ ၁၄း၂၄)၊ တရားစွဲဆိုခြင်း (ဥပဒေရေးရာ အငြင်းပွားမှု၊ ဟေရှာ ၃း၁၃–၁၅၊ မိက္ခာ ၆း၁–၁၆)၊ ကယ်တင်ခြင်းနှင့် တရားစီရင်ခြင်းဆိုင်ရာ မိန့်ခွန်းများ သို့မဟုတ် ဗျာဒိတ်တော်များ (မိက္ခာ ၃း၉–၁၂) နှင့် ချီးမွမ်းသီချင်းများ (ဟေရှာ ၁၂) တို့ ပါဝင်သည်။ ပရောဖက်ပြုဗျာဒိတ်တော်များသည် အဓိကအားဖြင့် အမျိုးအစားနှစ်မျိုးတွင် ပါဝင်သည်။ (၁) ကယ်တင်ခြင်းဗျာဒိတ်တော်များ—မိမိ၏လူမျိုး သို့မဟုတ် အချို့အခြေအနေများတွင် လူမျိုးများကို ကယ်တင်ရန်၊ ရွေးနုတ်ရန်နှင့် ပြန်လည်တည်ထောင်ရန် ထာဝရဘုရား၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် တန်ခိုးကို ကြေညာခြင်း (ဟေရှာ ၄၁း၈–၁၆)၊ (၂) တရားစီရင်ခြင်းဗျာဒိတ်တော်များ—အပြစ်နှင့် ပုန်ကန်မှုကြောင့် ဘုရားသခင်၏လူမျိုး သို့မဟုတ် အခြားလူမျိုးများအပေါ် ထာဝရဘုရား၏ တရားစီရင်ခြင်းကို ကြေညာခြင်း (ဘုရားသခင်၏လူမျိုးအပေါ်—ဟေရှာ ၂း၆–၄း၁၊ ၂၈း၁၄–၁၈၊ ယေ ၂–၁၀၊ လူမျိုးများအပေါ်—ဟေရှာ ၁၃–၂၃၊ ယေ ၄၆–၅၁၊ ယေဇ ၂၅–၃၂၊ အာမုတ် ၁–၂၊ “ပရောဖက်များတွင် ဘုရားသခင်၏ တရားစီရင်ခြင်း” ကိုကြည့်ပါ)။

အခြားစာပေအမျိုးအစားများတွင် တမန်တော်မိန့်ခွန်းများနှင့် ရူပါရုံမှတ်တမ်းများ ပါဝင်သည်။ တမန်တော်မိန့်ခွန်းများသည် ဘုရားသခင်မိန့်တော်မူသော စကားများကို ပရောဖက်က လက်ခံရရှိသူများထံ ကြေညာပေးသော တမန်တစ်ဦး၏ နှုတ်ဖြင့် ပေးအပ်သည့် သတင်းစကားများ ဖြစ်သည်။ ပရောဖက်သည် ဘုရားသခင်ထံမှ ဣသရေလအမျိုးသို့ ပေးပို့သော စစ်မှန်သည့် သတင်းစကားများကို လက်ဆင့်ကမ်းပေးသော ထာဝရဘုရား၏ တမန်အဖြစ် အမှုဆောင်သည် (ဟေရှာ ၆း၉၊ ၄၃း၁)။ တမန်တော်မိန့်ခွန်းများမှ ဆင်းသက်လာသော တမန်တော်ပုံသေနည်းများမှာ ဗျာဒိတ်တော်များကဲ့သို့သော စကားများကို အစပြုခြင်း သို့မဟုတ် အဆုံးသတ်ခြင်းတွင် အသုံးပြုသော စံပြုဖော်ပြချက်များဖြစ်ပြီး၊ အမျိုးမျိုးသော ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် ထာဝရဘုရား၏ စကားတော်ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ပေးသည်။ ထိုရည်ရွယ်ချက်များတွင် ပြောဆိုထားသောအရာ၏ ဘုရားသခင်ထံမှ အာဏာရှိမှု သို့မဟုတ် သေချာမှုကို ဖော်ပြခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ထိုပုံသေနည်းများတွင် ထာဝရဘုရား မိန့်တော်မူသည့်အရာကို ရည်ညွှန်းသော အာမရ်ပုံသေနည်း (ဥပမာ ဟေရှာ ၄၉း၅)၊ ထာဝရဘုရား၏ ကြေညာချက်ကို ရည်ညွှန်းသော နေဦမ်ပုံသေနည်း (ဥပမာ ယေဇ ၅း၁၁) နှင့် ထာဝရဘုရား မိန့်တော်မူခဲ့သည့် စကားတော်ကို ရည်ညွှန်းသော ဒိဗ္ဗရ်ပုံသေနည်း (ဥပမာ ယောလ ၃း၈) တို့ ပါဝင်သည်။ ရူပါရုံမှတ်တမ်းများမှာ ပရောဖက်က အရာဝတ္ထုများ သို့မဟုတ် ဖြစ်ရပ်များကို မြင်တွေ့ခြင်းအားဖြင့် ရရှိခဲ့သော ဗျာဒိတ်အတွေ့အကြုံကို ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိပုံစံဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ရှင်းလင်းချက်လိုအပ်သော ပုံရိပ်များ ပါဝင်လေ့ရှိသည် (ဟေရှာ ၁း၁၊ ယေ ၁း၁၁–၁၉၊ ၂၄း၁–၁၀၊ အာမုတ် ၇း၁–၈း၃၊ ဇာ ၁–၆)။

စာပေရေးဟန်များ

စာပေရေးဟန်သည် ပရောဖက်ပြုဇာတ်ကြောင်းများနှင့် ပရောဖက်ပြုကဗျာများတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ပရောဖက်ပြုဇာတ်ကြောင်းများသည် ပရောဖက်နှင့် ဘုရားသခင်၊ ဘုရားသခင်၏လူမျိုး သို့မဟုတ် လူမျိုးများအကြား ဆက်ဆံမှုကို စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းပြီး အံ့သြဖွယ်ရာကောင်းစွာ ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် ပရောဖက်ပြုဗျာဒိတ်တော်များနှင့် မှတ်တမ်းများအတွက် နောက်ခံအချက်အလက်များကို ပေးလေ့ရှိသည်။ ပရောဖက်ပြုချက်များကို အချိန်နှင့် ဆက်စပ်အသုံးချမှုအရ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ်နှင့် အဝေးကာလအနာဂတ်ဟူ၍ အခြေအနေသုံးရပ် ခွဲခြားနိုင်သည်။ ပရောဖက်၏ အသက်ရှင်စဉ်ကာလအတွင်း သို့မဟုတ် ထိုကာလပြီးနောက် မကြာမီ ဖြစ်ပေါ်မည့် ပရောဖက်ပြုချက်များ၏ အချိန်အသုံးချမှုကို ပရောဖက်၏ အမှုတော်တာဝန်ဖော်ပြချက်များတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ယင်းတို့တွင် ခေါ်ယူခြင်းဆိုင်ရာ ဇာတ်ကြောင်းများ (ဟေရှာ ၆း၁–၈၊ ယေ ၁၊ ယေဇ ၁း၁–၃း၂၇)၊ ပရောဖက်ပြုတွေ့ဆုံမှုများ (ဟေရှာ ၃၉း၁–၈၊ ယေ ၂၈၊ အာမုတ် ၇း၁၁–၁၇၊ ယောန ၂–၄) သို့မဟုတ် ဘုရားသခင်၏ လုပ်ဆောင်ချက် နီးကပ်လာကြောင်း အလေးပေးဖော်ပြသည့် စကားစုများ (ဟေရှာ ၃၈း၅၊ ဟဗက္ကုတ် ၁း၆) ပါဝင်သည်။ ပြည်နှင်ခံရခြင်း သို့မဟုတ် ပြည်တော်သို့ ပြန်လာခြင်း နီးကပ်လာသည့်အချိန်နှင့် ပတ်သက်သော လူတို့၏ အနာဂတ်အတွက် ဖြစ်ပေါ်မည့် ပရောဖက်ပြုချက်များကို ထိုပရောဖက်ပြုချက်များ ပြည့်စုံမည့်နေ့၊ နေ့ရက်များ သို့မဟုတ် အချိန်ကို ရည်ညွှန်းသော အချိန်ဆိုင်ရာ စကားများဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။ နောက်ဆုံးနှင့် ပိုမိုဝေးကွာသော အဆုံးကာလအနာဂတ်သည် လူမျိုးများအပေါ် မေရှိယ၏ အုပ်စိုးခြင်း သို့မဟုတ် အဝေးကာလအနာဂတ်ကို အာရုံစိုက်လေ့ရှိသည် (ဟေရှာ ၂၄–၂၇၊ ဇာ ၇–၁၂)။

ပရောဖက်ပြုကဗျာသည် ကျမ်းစာ၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများ၊ အထူးသဖြင့် ဆာလံကျမ်းများတွင် တွေ့ရသော ကဗျာများနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ၊ ပုံရိပ်ဖော်ပြမှု၊ မီတာနှင့် စည်းချက်တို့တွင် ဆင်တူသည်။ ၎င်း၏ အထင်ရှားဆုံး လက္ခဏာမှာ အပြိုင်ဖွဲ့စည်းပုံ ဖြစ်သည် (“ဟေဗြဲကဗျာနှင့် ဉာဏ်ပညာကျမ်းများ နိဒါန်း” ကိုကြည့်ပါ)။

စာပေဖွဲ့စည်းပုံ

မည်သည့်ကျမ်းပိုဒ်၏ အဓိကအချက်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိရန် စာပေဖွဲ့စည်းပုံသည် အရေးအကြီးဆုံး လမ်းညွှန်ဖြစ်သည်။ ယင်းအတွက် ပုံစံများနှင့် အပြိုင်ဖွဲ့စည်းပုံများဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် အပိုင်းတစ်ခုကို ဂရုတစိုက် အာရုံစိုက်ရန် လိုအပ်သည်။ ထို့ကြောင့် စာဖတ်သူသည် အကြောင်းအရာကို မည်သို့ဖွဲ့စည်းထားကြောင်း နားလည်နိုင်ရန် စာသားကို အထူးဂရုပြုဖတ်ရှုရမည်။ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းရှိ ကျမ်းစာအုပ်များ၏ အများစုတွင် စက်ဝိုင်းပုံစံ ဖွဲ့စည်းပုံများ (အလယ်ဗဟိုအတွေးသည် C ဖြစ်သော ABCB’A’ ပုံစံ) သို့မဟုတ် အပြိုင်အချိုးညီသော ပုံစံများ (ABCA’B’C’) ကို တွေ့ရသည်။ ယင်းတို့အများအပြားကို သက်ဆိုင်ရာ မှတ်ချက်စာအုပ်များတွင် ဖော်ထုတ်၍ ဆွေးနွေးထားသည်။

ပရောဖက်အတုများကို ရင်ဆိုင်ခြင်း

ပရောဖက်ပြုကျမ်းများတွင် ဘုရားသခင်၏ ဗျာဒိတ်တော်ဖြင့် မှုတ်သွင်းထားသော သတင်းစကားကို လက်ခံရန် အရေးကြီးသကဲ့သို့ ပရောဖက်အတုများ၏ အန္တရာယ်ရှိပြီး ပျက်စီးစေသော အကျိုးသက်ရောက်မှုကို သိရှိရန်လည်း အရေးကြီးသည်။ ဘုရားသခင်၏ ပရောဖက်များသည် ကိုယ်တော်၏ စကားတော်ကို သစ္စာရှိစွာ ကြေညာရန် ရွေးချယ်ခံရသူများ ဖြစ်ကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ထိုသို့ပြောရခြင်းသည် နှစ်သိမ့်စကားများ ဖြစ်နိုင်ပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပြစ်တင်ဆုံးမစကားများ ဖြစ်နိုင်သည်။ ကံမကောင်းစွာဖြင့် ယုဒပြည်၏ ပရောဖက်အတုများကို စွဲလမ်းအားကိုးမှုသည် ဟေဗြဲကျမ်းစာတွင် ကောင်းစွာမှတ်တမ်းတင်ထားသည် (ယေ ၆း၁၃–၁၄၊ ၈း၁၁၊ ၁၄း၁၃–၁၄၊ ၂၃း၁၇၊ ယေဇ ၁၃း၁၀–၁၆၊ မိက္ခာ ၂း၆–၁၁၊ ၃း၅၊ ၁၁)။ အငယ်စားပရောဖက်အများစုသည် ပရောဖက်အတုများနှင့် ခေါင်းဆောင်အတုများကို ပြစ်တင်ဆုံးမကြသော်လည်း (အထူးသဖြင့် အာမုတ် ၇း၁၀–၁၇၊ ထို့အပြင် ပရောဖက်စစ်နှင့် ပရောဖက်အတုတို့၏ ပဋိပက္ခကို ဥပမာပြသည့် ၃ရာ ၂၂ ရှိ မိက္ခာ၏ ဇာတ်လမ်းကိုကြည့်ပါ) အကြီးစားပရောဖက်များဖြစ်သော ဟေရှာယ၊ ယေရမိနှင့် ယေဇကျေလတို့သည် ဤအကျင့်နှင့် ယင်းကို ကျင့်သုံးသူများကို အဆက်မပြတ် ပြတ်သားစွာ ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသည်။

ဟေရှာယကျမ်းတွင် ဘုရားသခင်၏ ပြစ်တင်ဆုံးမမှုသည် ပိုမိုယေဘုယျဆန်ပြီး ဣသရေလနယ်နိမိတ်ပြင်ပရှိ လူမျိုးများနှင့်လည်း သက်ဆိုင်သည်။ ယင်းသည် (၁) အနာဂတ်အသိပညာ၏ အရင်းအမြစ် (မှော်အတတ်နှင့် မှော်ပညာ၊ ဟေရှာ ၈း၁၉၊ ၁၉း၃)၊ (၂) ဖန်ဆင်းခြင်းကို ဖန်ဆင်းရှင်နှင့် တန်းတူထားခြင်း (ဟေရှာ ၄၀း၁၈–၃၁၊ ၄၁း၂၁–၂၉၊ ၄၄း၆–၈) နှင့် (၃) ဘုရားသခင်၏ ရှင်းလင်းသော သတင်းစကားကို မယုံကြည်ခြင်း (ဟေရှာ ၆း၉–၈း၂၂) တို့၏ ပြဿနာများကို ကိုင်တွယ်ခဲ့သည်။ ယေရမိ၏ အမှုတော်ကာလတွင် ဘုရားသခင်သည် ပရောဖက်ပြုချက်အတုနှင့်ပတ်သက်၍ အလွန်တိကျစွာ ပြောကြားပြီး ၎င်း၏ လှည့်ဖြားမှုနှင့် မစစ်မှန်မှုကို သတိပေးခဲ့သည် (ယေ ၂၉း၈–၉)။ ယုဒပြည်၏ နောက်ဆုံးဘုရင်များသည် ဘုရားသခင်၏ အကြံဉာဏ်ကို ပုန်ကန်၍ ဟာနနိယ (ယေ ၂၈း၁–၁၇) နှင့် ရှေမာယ (ယေ ၂၉း၂၄–၃၂) ကဲ့သို့သော ပရောဖက်အတုများ၏ သတင်းစကားများကို လက်ခံခဲ့ကြသည်။ ထိုသတင်းစကားများသည် နိုင်ငံရေးပထဝီအခြေအနေများကို မိမိတို့၏ ပြဿနာများအတွက် ဖြေရှင်းချက်ဖြစ်သည်ဟု ထင်မြင်စေခဲ့သည်။ ဤပရောဖက်အတုများနှင့် သူတို့၏ သတင်းစကားများ၏ သြဇာသည် ယုဒပြည်တွင်သာမက ဗာဗုလုန်ရှိ ပြည်နှင်ခံများအကြားတွင်ပါ အလွန်ပျံ့နှံ့နေသဖြင့် ယေရမိသည် ပြည်နှင်ခံအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်းရှိ ပရောဖက်အတုများကို ဘုရားသခင် ပြစ်တင်ရှုတ်ချတော်မူကြောင်း ပါဝင်သော စာတစ်စောင်ကို ဗာဗုလုန်သို့ ပေးပို့ခဲ့သည် (ယေ ၂၉း၁–၂၃)။

ယေဇကျေလကျမ်းတွင် ပရောဖက်အတုများ၏ ရူပါရုံအတွေ့အကြုံများကို ဖော်ပြသည့် စကားလုံးများ (ယေဇ ၁၃း၁–၁၆) ဖြစ်သော ဟေဗြဲ ရှာဝ် (“အတု”)၊ ကေစမ် (“ဗေဒင်ဟောခြင်း”)၊ ကာဇဗ် (“မုသား”) တို့သည် ကိုယ်ပိုင်အမြင်များနှင့် အန္တရာယ်ဖြစ်စေသော ဖြစ်ရပ်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှုများမှ ပေါ်ပေါက်လာသည့် သတင်းစကားအမျိုးအစားကို ဖော်ပြသည် (ဟေဗြဲ မိလိဗ်ဘမ်၊ “မိမိတို့၏ နှလုံးသား/စိတ်ကူးထဲမှ”၊ ယေဇ ၁၃း၂၊ ၂ပေ ၁း၂၀–၂၁ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ ခေတ်ကာလကို နားလည်ခြင်း (၆ရာ ၁၂း၃၂) သည် သစ္စာရှိသူများကို အားပေးနိုင်ရန် ဘုရားသခင် မည်သို့ဦးဆောင်နေသည်ကို သိရှိရန် အရေးကြီးသည်။ သို့သော် သစ္စာရှိသော ပရောဖက်၏ သတင်းစကားကို လူတို့က တုံ့ပြန်ရာတွင် တုံ့ပြန်မှုနှစ်မျိုး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ (၁) သူ့ကို ဘေးအန္တရာယ်ကို ကြိုတင်ဟောပြောသူနှင့် ထိတ်လန့်အောင်လုပ်သူဟု မြင်ကြသည်။ အချို့က ယေဇကျေလ၏ စကားများသည် အချည်းနှီးဖြစ်သွားမည်ဟု ဆိုကြပြီး အဘယ်အရာမျှ မဖြစ်သေးသောကြောင့် ဖြစ်သည် (ယေဇ ၁၂း၂၂၊ ၂ပေ ၃း၃–၄ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ (၂) အခြားသူများကလည်း ပရောဖက်ပြုချက်သည် သူတို့နှင့် မသက်ဆိုင်ဟု ဆိုကြသည်။ သူ၏ သတင်းစကားများသည် အလွန်ဝေးကွာသော အနာဂတ်အတွက်သာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည် (ယေဇ ၁၂း၂၇)။ ဤဒုတိယအုပ်စုသည် ကျမ်းစာပရောဖက်ပြုချက်သည် အမှန်တကယ်ရှိသည်ကို မငြင်းဆိုကြသော်လည်း ယင်း၏ ပြည့်စုံခြင်းသည် အလွန်ဝေးကွာနေသဖြင့် လက်ရှိဘဝအတွက် အရေးမကြီးဟု ဆုံးဖြတ်ကြသည်။ သို့သော် ဘုရားသခင်သည် မိမိ၏ ပရောဖက်များကို မှန်ကန်ကြောင်း အတည်ပြုတော်မူခဲ့ပြီး၊ သူတို့၏ ကြိုတင်ဟောပြောချက်များ သမိုင်းတွင် ပြည့်စုံလာခြင်းက သူတို့၏ စစ်မှန်မှုကို သက်သေပြခဲ့သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ဘုရားသခင်သည် မိမိအတွက် ပြောဆိုနေသူ မည်သူဖြစ်ကြောင်း ပြသရန် မကြာမီပြည့်စုံမည့် ရေတိုပရောဖက်ပြုချက်များကို ပရောဖက်များမှတစ်ဆင့် ပေးတော်မူခဲ့သည် (ယေ ၂၈း၁၅–၁၇)။

ပရောဖက်များကို အချိန်စဉ်အလိုက် ဖတ်ရှုခြင်း

ပရောဖက်များကို ၎င်းတို့၏ အချိန်စဉ်အလိုက် ဖတ်ရှုခြင်းသည် ဣသရေလနှင့် လူမျိုးများအကြား ဆက်ဆံရေးကို ထင်ရှားစေသော သမိုင်းခေတ်သုံးခေတ်ကို အာရုံစိုက်စေသည်။

ပြည်နှင်မခံရမီ ပရောဖက်များ—သူတို့၏ သတင်းစကား၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်များ

ဂန္ထဝင်ပရောဖက်များ အမှုဆောင်ခဲ့သော ပထမဆုံး သမိုင်းခေတ်မှာ နီယို-အာရှုရိခေတ် (ဘီစီ ၇၄၅–၆၁၂) ဖြစ်သည်။ ဤကာလတွင် ပြန်လည်ပြုပြင်ပေးသော အစီအမံအဖြစ် ပြည်နှင်ခံရခြင်း၏ ခြိမ်းခြောက်မှုနှင့် ကတိတော်တို့နှင့်အတူ နောင်တရရန် အလွန်ခိုင်မာသော ခေါ်ဆိုမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ဤကာလတွင် အမှုဆောင်ခဲ့သော ပရောဖက်များတွင် ဟောရှေ၊ အာမုတ်၊ ဟေရှာယ၊ ယောန၊ မိက္ခာ၊ နာဟုမ်၊ ဟဗက္ကုတ်၊ ဇေဖနိနှင့် ယောလတို့ ပါဝင်ဖွယ်ရှိသည်။

ပရောဖက်များသည် မိမိတို့၏ ခေတ်ပြိုင်အခြေအနေကို ရည်ရွယ်၍ သတင်းစကားပေးခဲ့ကြသည်။ ဣသရေလနိုင်ငံတွင် အာမုတ်သည် တိဂလတ်ပိလေဇာတတိနှင့် နီယို-အာရှုရိအင်ပါယာ ပေါ်ထွန်းလာခြင်းမတိုင်မီ (ဘီစီ ၇၄၅) ယေရောဗောင်ဒုတိယလက်ထက်တွင် အမှုဆောင်ခဲ့သည်။ သူ၏ သတိပေးချက်များတွင် နောက်ဆုံးတွင် ဣသရေလပြည် ပြည်နှင်ခံရခြင်းနှင့် ပျက်စီးခြင်းတို့ ဖြစ်လာမည်ဟု ကြိုတင်ဟောပြောခဲ့သော်လည်း ဘုရားသခင်၏ တရားစီရင်ခြင်းကို အာရှုရိက ဆောင်ရွက်မည်ဟု တိတိကျကျ မဖော်ပြခဲ့ပါ။ သူ၏ ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်သော ဟောရှေသည်လည်း ဣသရေလအတွက် အမှုဆောင်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ပျက်စီးခြင်းကို ကြိုတင်မြင်ခဲ့သည်။ သူ၏ကျမ်းတွင် အီဂျစ်ဘက်လိုက်သူများနှင့် အာရှုရိဘက်လိုက်သူများ ရှိနေကြောင်း သိမြင်မှုကို ဖော်ပြထားသည် (အာမုတ် ၇း၁၁)။ ယုဒပြည်ဘက်သို့ လှည့်ကြည့်လျှင် ဟေရှာယ၏ ခေါ်ယူခြင်းသည် အာရှုရိ၏ လွှမ်းမိုးမှု အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်တွင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဟေရှာယက အာရှုရိကို ဘုရားသခင်၏ အမျက်တော်၏ တုတ်တံဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး (ဟေရှာ ၁၀း၅) ထာဝရဘုရား၏ အကူအညီနှင့် အာရှုရိကို အားကိုးခြင်းတို့အကြား ရွေးချယ်ရမည့် အခြေအနေတွင် မိမိ၏ သတင်းစကားကို ဟောပြောခဲ့သည် (ဟေရှာ ၇း၁–၉)။ ဟေရှာယသည် အာရှုရိ၏ ကျဆုံးခြင်းသာမက ထိုနောက် ပေါ်ပေါက်လာမည့် ဗာဗုလုန်နှင့် ပါရှားတို့၏ အကြောင်းကိုပါ ဖော်ပြ၍ ပရောဖက်ပြုချက်၏ ပုံရိပ်ကို ပိုမိုပြည့်စုံစေခဲ့သည် (ဟေရှာ ၁၃၊ ၃၆–၃၉၊ ၄၅)။ ဟေရှာယ၏ ခေတ်ပြိုင် မိက္ခာသည်လည်း အာရှုရိ၏ ခြိမ်းခြောက်မှုကို ညွှန်ပြခဲ့ပြီး ဥဇိယ၏ ရုပ်ဝတ္ထုအောင်မြင်မှုများကြောင့် ယုဒပြည်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝိညာဉ်ရေးအရ လျစ်လျူရှုမှုကို ကိုင်တွယ်ခဲ့သည်။ နာဟုမ်က အာရှုရိ၏ နောက်ဆုံးကျဆုံးခြင်းကို ပရောဖက်ပြုခဲ့သည်။ ဇေဖနိနှင့် ဟဗက္ကုတ်တို့သည် မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံ ကျဆုံးပြီးနောက် ယောရှိမင်း (ဘီစီ ၆၄၀–၆၀၉) အုပ်စိုးစဉ်၊ ဟိလခိသည် တရားတော်ကျမ်းကို တွေ့ရှိခဲ့သော ဘီစီ ၆၂၂ ခုနှစ်နှင့် ဗာဗုလုန် ပေါ်ထွန်းလာခြင်းမှ အာရှုရိကျဆုံးခြင်း (ဘီစီ ၆၂၆–၆၁၂) အထိ ကာလအတွင်း အမှုဆောင်ခဲ့ကြသည်။

ပြည်နှင်ခံရသောကာလ၏ ပရောဖက်များ—သူတို့၏ သတင်းစကား၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်များ

ဒုတိယသမိုင်းခေတ်မှာ နီယို-ဗာဗုလုန်အင်ပါယာကာလ (ဘီစီ ၆၀၆–၅၃၉) ဖြစ်သည်။ ဤကာလအတွင်း ပရောဖက်ပြုချက်၏ အဓိကအလေးပေးချက်မှာ ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်ကို လက်ခံရန် ခေါ်ဆိုခြင်းနှင့် ပျက်စီးခြင်းနှင့် ပြည်နှင်ခံရခြင်း၏ ခြိမ်းခြောက်မှုတို့ ဖြစ်သည်။ ယေရမိ၊ ယေဇကျေလ၊ ဒံယေလနှင့် ဩဗဒိတို့သည် ယုဒပြည်နှင့် ဗာဗုလုန်ရှိ ဘုရားသခင်၏လူမျိုးထံ ဤသတင်းစကားများဖြင့် အမှုဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ယေရမိသည် အာရှုရိဘုရင် အာရှုရဗာနိပယ် သေဆုံးသည့်နှစ် (ဘီစီ ၆၂၇/၆၂၆ ခန့်) တွင် မိမိ၏ အမှုတော်ခေါ်ယူခြင်းကို ရရှိခဲ့ပြီး၊ မြောက်အရပ်မှလာသော လူမျိုးဟု ဖော်ပြထားသည့် ရန်သူသည် ဗာဗုလုန်ဖြစ်ကြောင်း ဟေရှာယ၏ ပရောဖက်ပြုချက်ကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ ယေရမိသည် ဗာဗုလုန်၏ ဆက်ခံသူအဖြစ် ပါရှားကို တိတိကျကျ မဖော်ပြသော်လည်း ဗာဗုလုန်၏ နောက်ဆုံးရှုံးနိမ့်ခြင်းကို ဖော်ပြခဲ့ပြီး မြောက်အရပ်မှလာသော လူမျိုး၏ အစောပိုင်းပုံရိပ်ကို အသုံးပြုကာ ဟေရှာယ၏ စကားတော်ကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ ပြည်နှင်ခံရခြင်းကို လက်ခံရန် ယေရမိ၏ ခေါ်ဆိုမှုသည် အားပေးစရာဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ ပြည်နှင်ခံရခြင်းသည် နှစ်ပေါင်းခုနစ်ဆယ်သာ ကြာမည်ဖြစ်ပြီး ထိုနောက် လူတို့ကို ယေရုရှလင်မြို့သို့ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်လာမည်ဟု သူပရောဖက်ပြုခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည် (ယေ ၂၉း၁၀)။ သို့သော် ဘုရားသခင်၏လူမျိုး၏ ခေါင်းဆောင်အများစုသည် ယေရမိ၏ စကားကို နားမထောင်ခဲ့ကြပါ။ ယေဇကျေလသည် နေဗုခဒ်နေဇာမင်းလက်ထက်တွင် အမှုဆောင်ခဲ့ပြီး ဗာဗုလုန်၏ ကျဆုံးခြင်းကိုလည်း ကြေညာခဲ့သည်။ ယေရမိနှင့် ယေဇကျေလတို့သည် ယုဒပြည် ကျဆုံးခြင်းကို သက်သေခံခဲ့ကြပြီး ဒံယေလနှင့် ဩဗဒိတို့နှင့်အတူ ဘီစီ ၅၃၈ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ပြည်နှင်ခံများ ယေရုရှလင်မြို့သို့ ပြန်မလာမီ ဘုရားသခင်၏လူမျိုးထံ နောက်ဆုံးပြောဆိုသော အသံများ ဖြစ်ကြသည်။

ပြည်နှင်ခံရပြီးနောက် ပရောဖက်များ—သူတို့၏ သတင်းစကား၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်များ

ပရောဖက်များသည် မျှော်လင့်ချက်ရှိသော ဘုရားသခင်၏ သတင်းစကားကို ကြေညာခဲ့သော တတိယသမိုင်းခေတ်မှာ ပါရှားခေတ် (ဘီစီ ၅၃၉–၃၃၁) ဖြစ်ပြီး၊ ထိုကာလအစတွင် ဘုရားသခင်၏လူမျိုးသည် ပြည်နှင်ခံရခြင်းမှ ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ ဤကာလတွင် ဘုရားသခင်၏ ဗိမာန်တော်နှင့် တရားတော်ကို ပြန်လည်တည်ထောင်ရန် ပရောဖက်ပြုခေါ်ဆိုမှုများနှင့် လာမည့် ဒါဝိဒ်မင်းဆက်၏ ဘုရင်စနစ်အကြောင်း ကြေညာချက်များ ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလ၏ ကြီးမားသော မျှော်လင့်ချက်များအတွင်း ဘုရားသခင်၏လူမျိုးကို လမ်းညွှန်ခဲ့သော ပရောဖက်များမှာ ဟဂ္ဂဲ၊ ဇာခရိနှင့် မာလခိတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမတိုင်မီ ရာစုနှစ်နှစ်ခုခန့်ကပင် ဟေရှာယသည် ပါရှားဘုရင် ကုရုသည် ထာဝရဘုရား၏ ဘိသိက်ခံသူဖြစ်၍ လူတို့ကို ပြည်တော်သို့ ပြန်လည်တည်ထောင်ရာတွင် ကူညီမည်ဟု ပရောဖက်ပြုခဲ့သည် (ဧဇရ ၁း၁–၄၊ ဟေရှာ ၄၄း၂၈၊ ၄၅း၁)။

ဘုံအကြောင်းအရာများနှင့် ရှုမြင်ချက်များ

ပရောဖက်ပြုကျမ်းများသည် တစ်စည်းတစ်လုံးတည်းဖြစ်မှုဖြင့် ထင်ရှားပြီး မျှဝေထားသော အကြောင်းအရာများနှင့် ရှုမြင်ချက်များစွာကို ဖော်ပြပေးသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဟေရှာယမှ မာလခိအထိ ကျမ်းများသည် ထာဝရဘုရား၏ နေ့တော်ဟူသော အကြောင်းအရာကို အပြုသဘောနှင့် အနုတ်လက္ခဏာအခြေအနေများတွင် အမျိုးမျိုးသော ရှုထောင့်များဖြင့် ထင်ရှားစေသည် (ဟေရှာ ၁၃း၆၊ ၉၊ ယေ ၄၆း၁၀၊ ယေဇ ၁၃း၅၊ ၃၀း၃၊ ယောလ ၁း၁၅၊ ၂း၁၊ ၁၁၊ ၃၁၊ ၃း၁၄၊ အာမုတ် ၅း၁၈–၂၀၊ ဩဗဒိ ၁၅၊ ဇေဖနိ ၁း၇၊ ၁၄၊ မာလ ၄း၅)။ အကြီးစားပရောဖက်များဖြစ်သော ဟေရှာယ၊ ယေရမိ၊ ယေဇကျေလနှင့် အငယ်စားပရောဖက်ဟု ခေါ်ဆိုကြသော ဆယ့်နှစ်ပါးဖြစ်သည့် ဟောရှေမှ မာလခိအထိတို့သည် ကြီးမားသော မျှော်လင့်ချက်ရှိသော အချိန်ကာလတစ်ခုကို ညွှန်ပြသည့် ဓမ္မပညာဆိုင်ရာ အယူအဆကို ဖော်ပြကြသည်။ ပရောဖက်များ၏ သတင်းစကားများကို ဆက်စပ်ပေးသော အဓိကအကြောင်းအရာများမှာ (၁) ထာဝရဘုရား၏ နေ့တော်၊ (၂) ဆိုးသွမ်းသူများ၏ အနာဂတ်ကံကြမ္မာ၊ (၃) ကြွင်းကျန်သောသူများ၏ မျှော်လင့်ချက်၊ (၄) အာရှုရိမှ ဗာဗုလုန်၊ ထိုမှ ပါရှားအထိ လူမျိုးများ အဆက်ဆက်ပေါ်ပေါက်ခြင်းကို ဘုရားသခင် ထိန်းချုပ်တော်မူခြင်းနှင့် (၅) မျှော်လင့်ထားသော ဒါဝိဒ်မင်း၏ ကတိတော်တို့ ဖြစ်သည်။

ဖွဲ့စည်းပုံအရ ဖတ်ရှုခြင်းသည် ပရောဖက်များထံမှ ဗျာဒိတ်တော်၊ ကယ်တင်ခြင်းနှင့် မျှော်လင့်ချက်တို့၏ အချင်းချင်းချိတ်ဆက်နေသော သဘောသဘာဝကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ ဓမ္မသစ်ကျမ်းရေးသားသူများသည်လည်း ယင်းတို့ထံမှ အကြောင်းအရာများကို ယူဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ပရောဖက်များ၏ သတင်းစကားများကို တစ်စုတစ်စည်းတည်း ကြားနာခြင်းသည် ဘုရားသခင်၏ ပြည့်စုံသော မျှော်လင့်ချက်သတင်းစကားကို အစဉ်သက်ဆိုင်စေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လူတို့ မကြာခဏ လျစ်လျူရှုတတ်သော ဘုရားသခင်၏ ကျေးဇူးတော်၏ အခြားရှုထောင့်တစ်ရပ်ကို ယင်းက ဖော်ထုတ်ပေးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဓမ္မဟောင်းကျမ်း၏ ဘုရားသခင်ကို အမျက်ဒေါသနှင့် လက်စားချေလိုစိတ်ပြည့်ဝသူအဖြစ် မကြာခဏ ထင်မြင်ကြသည်။ သို့သော် ထိုသို့မဟုတ်ပါ။ ကိုယ်တော်၏ ချစ်ခြင်း၊ ကျေးဇူးတော်၊ သနားခြင်းနှင့် ကရုဏာတို့ကို ဓမ္မဟောင်းကျမ်း၏ အဓိကအမျိုးအစားသုံးရပ်ဖြစ်သော ပညတ္တိကျမ်း၊ ပရောဖက်များနှင့် ဆာလံကျမ်းတို့တွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ကိုယ်တော်သည် ပြည်နှင့်လူတို့ကို ပြန်လည်တည်ထောင်ရန်၊ သစ္စာရှိသော ဒါဝိဒ်မင်းစနစ်ကို ပြန်လည်တည်ထောင်ရန် အလိုရှိတော်မူခဲ့သည်။ ယင်းသည် လူမျိုးများအပေါ် ကိုယ်တော်၏ ပြန်လည်တည်ထောင်ထားသော အုပ်စိုးမှုအားဖြင့် အရာများကို မှန်ကန်စေရန် အထောက်အကူဖြစ်စေမည်။ ဤသည်မှာ ယေရှုမွေးဖွားလာသည့် ဣသရေလ၏ မျှော်လင့်ချက်ဖြစ်သည်။ ဤမျှော်လင့်ချက်ကို ဒံယေလနှင့် ဗျာဒိတ်ကျမ်းတို့၏ အဆုံးကာလဆိုင်ရာ ရူပါရုံများတွင် စကြဝဠာအဆင့်ဖြင့် ပိုမိုပြည့်စုံစွာ ဖော်ပြထားသည်။

နောက်ဆုံးတွင် ဘုရားသခင်၏ ပရောဖက်ပြုစကားကို မိမိ၏လူမျိုးထံ သမိုင်းနှင့် ပထဝီဝင်အရ ခြေရာခံခြင်းသည် ပရောဖက်များ၏ သတင်းစကားကို ကြားနာရန် အကျိုးရှိသော နည်းလမ်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံ (ဣသရေလ) နှင့် တောင်ပိုင်းနိုင်ငံ (ယုဒ) တို့တွင် ဖြစ်ပျက်နေသောအရာများကို ပရောဖက်ပြုကျမ်းများက ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း နှိုင်းယှဉ်ခြင်းအားဖြင့် ပရောဖက်ပြုချက်နှင့် သမိုင်းတို့ အပြန်အလှန်ဆက်နွှယ်နေမှုကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ဘုရင်များ၏ ကျမ်းများမှ အချက်အလက်များသည် ထိုတာဝန်အတွက် အထောက်အကူပြုသည်။ ဤပရောဖက်ပြုကျမ်းများအနက် သုံးကျမ်းမှလွဲ၍ ကျန်အားလုံးသည် ထိုအချိန်တွင် အုပ်စိုးနေသော ဘုရင်၏အမည်ကို ဖော်ပြကြသည်။ ဣသရေလအတွက် အမှုဆောင်ခဲ့သော ပရောဖက်များအနက် ယောနသည် မြောက်ပိုင်းမှ ဖြစ်ပြီး အာမုတ်နှင့် ဟောရှေတို့သည် တောင်ပိုင်းမှ ဖြစ်ကြသည်။ သူတို့သည် နိုင်ငံနှစ်ပိုင်းခွဲခြားနေသော်လည်း သူတို့၏ သတင်းစကားများသည် ဆင်တူပြီး အယူအဆပိုင်းဆိုင်ရာ တစ်စည်းတစ်လုံးတည်းဖြစ်မှုကို ပြသသည် (ယေ ၃၀း၃၊ ၃၃း၁၄–၁၆၊ ၅၀း၄၊ ယေဇ ၃၇း၁၅–၂၈)။ ဤပရောဖက်များသည် ယေရောဗောင်ဒုတိယလက်ထက်မှစ၍ ဣသရေလနိုင်ငံ ပျက်စီးခြင်းနှင့် ဘီစီ ၇၂၂ တွင် အာရှုရိပြည်သို့ ပြည်နှင်ခံရခြင်းအထိ ရေးသားခဲ့ကြသည် (၄ရာ ၁၄း၂၃–၁၇း၄၁၊ ဟောရှေ ၁း၁၊ ယောန ၁း၁)။ ထို့အပြင် ဣသရေလနိုင်ငံ ပျက်စီးသွားစေသော အခြေအနေများကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားသည် (၄ရာ ၁၇း၆–၂၃)။ မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံရှိ ဘုရားသခင်၏လူမျိုးထံ ပရောဖက်ပြုအမှုဆောင်ခဲ့ခြင်းကို အထူးဖော်ပြထားပြီး သမိုင်းနှင့် ပရောဖက်ပြုချက်တို့အကြား တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ်မှုကို ပေးထားသည် (၄ရာ ၁၇း၁၃)။

ယုဒပြည်အတွက် အမှုဆောင်ခဲ့သော ပရောဖက်များဖြစ်သည့် ယောလ၊ ဟေရှာယ၊ မိက္ခာ၊ ဇေဖနိ၊ ဟဗက္ကုတ်နှင့် ယေရမိတို့သည် ယောသမ်မင်းလက်ထက်မှ ယုဒပြည် ဗာဗုလုန်သို့ ပြည်နှင်ခံရခြင်းအထိ ရေးသားခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ယုဒဘုရင် ယေဟောယာခိန်ကို ထောင်မှ လွှတ်ပေးခြင်းအကြောင်းကိုလည်း အထူးမှတ်တမ်းတင်ထားသည် (ယေ ၅၂း၃၁–၃၄၊ မိက္ခာ ၁း၁)။ အုပ်စုတစ်စုအနေဖြင့် သူတို့၏ အလေးပေးချက်သည် လူမျိုးများဘက်သို့ ပိုမိုဦးတည်ခဲ့သည်။ အဓိကအကြောင်းမှာ ယုဒပြည်သည် ထာဝရဘုရားထက် လူမျိုးများကို အားကိုးခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကျမ်းနှစ်ကျမ်းသည် ယုဒပြည်မဟုတ်သော လူမျိုးများကို ရည်ရွယ်သည်။ ဩဗဒိသည် ဧဒုံပြည်သို့ ထာဝရဘုရား၏ တမန်ဖြစ်ခဲ့သည် (ဩဗဒိ ၁)။ နာဟုမ်သည် နိနေဝေမြို့အကြောင်း ရေးသားခဲ့သည် (နာဟုမ် ၁း၁)။ ကျမ်းနှစ်ကျမ်းစလုံးသည် ယုဒပြည်အတွက် မျှော်လင့်ချက်နှင့် နှစ်သိမ့်မှုကို ပေးခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ သူမ၏ ရန်သူများနှင့် အမှန်အားဖြင့် ဘုရားသခင်၏ ရန်သူအားလုံး တရားစီရင်ခံရမည်ဟု ဖော်ပြထားသောကြောင့် ဖြစ်သည် (ဩဗဒိ ၁၀၊ နာဟုမ် ၂း၂)။ ဗာဗုလုန်ပြည်နှင်ခံကာလအတွင်း ဘုရားသခင်၏လူမျိုးအတွက် အမှုဆောင်ခဲ့သော ပရောဖက်များဖြစ်သည့် ယေဇကျေလနှင့် ဒံယေလတို့သည် ပြည်နှင်ခံရသော အုပ်စိုးသူများနှင့် ရင်းနှီးသော ပုံရိပ်များနှင့် ဖော်ပြချက်များကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ယင်းသည် သူတို့၏လူမျိုးသာမက အုပ်စိုးသူများထံပါ အမှုဆောင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

ပြည်နှင်ခံရပြီးနောက် ပရောဖက်များဖြစ်သော ဟဂ္ဂဲ၊ ဇာခရိနှင့် မာလခိတို့သည် လူတို့နှင့် လူမျိုးများ၏ ဘုရားသခင်၏ အချုပ်အခြာအာဏာအပေါ် တုံ့ပြန်မှုကြောင့် ဣသရေလနှင့် လူမျိုးများအတွက် ပြန်လည်တည်ထောင်ခြင်း၏ လှပသော ပုံရိပ်များစွာသည် သူတို့၏ အသက်တာအတွင်း သို့မဟုတ် သူတို့မျှော်လင့်ထားသည့်အတိုင်း ပြည့်စုံမည်မဟုတ်ကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြကြသည်။ သို့သော် မျှော်လင့်ချက်သည် ဆက်လက်တည်ရှိနေပြီး မာလခိသည် ယောဟန်ဗတ္တိဇံဆရာ ရောက်လာသည်အထိ ပရောဖက်ပြုမျှော်လင့်ချက်ကို ပြန်လည်နိုးထစေမည့် မောရှေနှင့် ဧလိယတို့၏ လှပသော ပြန်လည်အသက်သွင်းခြင်းပုံရိပ်ဖြင့် ပရောဖက်ပြုအသံကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။

ပရောဖက်ပြုချက်၏ အခြေအနေလိုက် ပြည့်စုံမှု

လူသားများအတွက် ဘုရားသခင်၏ နောက်ဆုံးရည်ရွယ်ချက်မှာ ကယ်တင်ခြင်းဖြစ်သော်လည်း လူသားတို့၏ လွတ်လပ်ခွင့်ကို ကိုယ်တော် လေးစားတော်မူသောကြောင့် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် တွေ့ရသော ပရောဖက်ပြုချက်များစွာ၌ အခြေအနေလိုက် ပြည့်စုံမည့် အစိတ်အပိုင်း ပါဝင်သည်။ သစ္စာရှိသူများသည် အစဉ်အမြဲ ဘုရားသခင်၏ စစ်မှန်သောလူမျိုး ဖြစ်ခဲ့ကြသော်လည်း ယုံကြည်သူဟု အမည်ခံသူများ၏ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အစုအဖွဲ့အတွင်း သစ္စာရှိရန် ခေါ်ဆိုမှုသည် ဘုရားသခင်၏ ကောင်းချီးမင်္ဂလာများ သို့မဟုတ် ကျိန်ခြင်းများနှင့် အမြဲဆက်စပ်နေခဲ့သည် (တရား ၂၇–၂၈)။ ကျမ်းစာပရောဖက်ပြုချက်တွင် ချက်ချင်းအနာဂတ်နှင့် အဝေးကာလအနာဂတ်တို့နှင့် ပတ်သက်၍ ဘုရားသခင်၏ ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှု အမျိုးအစားနှစ်မျိုး ရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ ဂန္ထဝင်ပရောဖက်ပြုချက်နှင့် အဆုံးကာလဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုချက်တို့ ဖြစ်သည်။ ဤပရောဖက်ပြုချက်နှစ်မျိုးသည် မိမိတို့၏ နည်းလမ်းအတိုင်း စာဖတ်သူအား ၎င်းတို့ကို သိရှိနိုင်ရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ ကွာခြားချက်များကို သတ်မှတ်နိုင်ရန် အရေးကြီးသော လက္ခဏာများကို ဖော်ပြပေးသည်။

ဂန္ထဝင်ပရောဖက်ပြုချက်များသည် ယေဘုယျအားဖြင့် (၁) နေရာနှင့် အချိန်အားဖြင့် ဒေသဆိုင်ရာဖြစ်ပြီး ဘုရင်စနစ်၊ ပြည်နှင်ခံရခြင်းနှင့် ပြည်တော်သို့ ပြန်လာခြင်းကာလအတွင်း ဣသရေလ၏ ခေတ်ပြိုင်အခြေအနေကို ရည်ညွှန်းသည်။ (၂) ဣသရေလ၏ အမျိုးသားရေး၊ နိုင်ငံရေးပထဝီနှင့် လူမျိုးရေးမူဘောင်အပေါ် အဆုံးကာလဆိုင်ရာ အာရုံစိုက်မှုရှိသည်။ (၃) အများအားဖြင့် လူတို့၏ ပဋိညာဉ်တုံ့ပြန်မှုနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ဂန္ထဝင်ပရောဖက်ပြုချက်တွင် ကြိုတင်ဟောပြောချက် အမျိုးအစားသုံးရပ် အဓိကပါဝင်သည်။ (၁) မေရှိယဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုချက်များ၊ (၂) လူမျိုးများအတွက် သို့မဟုတ် လူမျိုးများကို ဆန့်ကျင်သော ဗျာဒိတ်တော်များနှင့် (၃) ပဋိညာဉ်ကို ဗဟိုပြုသော နိုင်ငံတော်ဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုချက်များ ဖြစ်သည်။ မေရှိယဆိုင်ရာ ကြိုတင်ဟောပြောချက်များသည် လူသားတို့၏ မျှော်လင့်ချက်သည် ရန်သူကို အောင်နိုင်မည့် မိန်းမ၏မျိုးနွယ်တော် ရောက်လာခြင်းအပေါ် တည်မှီနေသည်ဟု ဘုရားသခင်က အစအဦးမှ ဆုံးဖြတ်ထားသောကြောင့် မေရှိယ ကြွလာမည်ဆိုသည့် အဓိပ္ပာယ်တွင် အခြေအနေမဲ့ ဖြစ်သည် (က ၃း၁၅၊ တရား ၁၈း၁၅၊ ၁၈၊ ဆာ ၂၊ ၁၁၀၊ ဟေရှာ ၅၃)။ အခြားကြိုတင်ဟောပြောချက်နှစ်မျိုးမှာ လူသားတို့၏ တုံ့ပြန်မှုကြောင့် သတ်မှတ်ထားသော ခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့် ကတိတော်များ ပြည့်စုံရန် လိုအပ်သဖြင့် အဓိကအားဖြင့် အခြေအနေလိုက် ဖြစ်သည်။ ယင်းကို နောင်တရရန် ခေါ်ဆိုမှုများတွင် အများဆုံးတွေ့ရသည် (ဟေရှာ ၄၄း၂၂၊ ယေ ၃း၁၂၊ ၁၄၊ ၂၂၊ ၁၈း၁၁၊ ယေဇ ၁၈း၃၀၊ ဟောရှေ ၁၄း၂)။ ဣသရေလအတွက် ကတိတော်များနှင့် တရားစီရင်ခြင်းအများစုသည် သူတို့၏ ပဋိညာဉ်သစ္စာရှိမှုအပေါ် မူတည်၍ ဆုံးဖြတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ တိကျသော ပြည့်စုံမှုကို လူသားတို့၏ တုံ့ပြန်မှုက ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ထိုသို့သော အခြေအနေများတွင် ဘုရားသခင်သည် တရားစီရင်ခြင်းကို ပဋိညာဉ်ကျိန်ခြင်းများအဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး လူတို့အား နောင်တရရန်၊ ကိုယ်တော်ထံ ပြန်လာရန်နှင့် ပဋိညာဉ်အပေါ် မိမိတို့၏ ကတိကဝတ်ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ လူမျိုးများကို ဆန့်ကျင်သော ပရောဖက်ပြုချက်များသည် အချို့ကိစ္စများတွင် ထာဝရဘုရားအပေါ် သူတို့၏ တုံ့ပြန်မှုအပေါ် မူတည်ခဲ့သည် (ယောနကိုကြည့်ပါ)။ သို့သော် အချို့ကိစ္စများတွင် အခြေအနေမဲ့ ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်သည် မိမိ၏ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် ကြိုတင်သိမြင်တော်မူမှုအရ နိုင်ငံများ၏ နောက်ဆုံးပြိုလဲခြင်းနှင့် အခြားနိုင်ငံများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းကို ကြေညာခဲ့သည်။ လူသားမျိုးနွယ်အတွက် မိမိ၏ အစီအစဉ်ကို ပြည့်စုံစေရန် ထိုနိုင်ငံများသည် ကျဆုံးကြရသည်။

ဂန္ထဝင်ပရောဖက်ပြုချက်နှင့် အဆုံးကာလဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုချက်တို့ကို နှိုင်းယှဉ်လျှင် ပုံမှန်ကွာခြားချက်တစ်ရပ်မှာ ဒံယေလ၏ အဆုံးကာလဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုချက်များနှင့် ဟေရှာယ ၂၄–၂၇၊ ယေဇကျေလ ၃၈–၃၉၊ ယောလ ၂–၃ နှင့် ဇာခရိ ၉–၁၄ တို့တွင် တွေ့ရသော အဆုံးကာလဆိုင်ရာ အပိုင်းများသည် လူသားမျိုးနွယ်အတွက် ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်ကို ထင်ဟပ်စေသော်လည်း လူသားတို့၏ တုံ့ပြန်မှုအပေါ် မူတည်ခြင်းမရှိကြပါ။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် အခြေအနေလိုက် မဟုတ်ပါ။ ဤပရောဖက်ပြုချက်များတွင် ဘုရားသခင်၏ စကားတော်သည် အဆုံးအဖြတ်ပေးသော စကားတော်ဖြစ်သည်။

သို့သော် ဂန္ထဝင်ပရောဖက်ပြုချက်နှင့် အဆုံးကာလဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုချက်တို့၏ ဆက်နွယ်မှုသည် တူညီသော ရည်ရွယ်ချက်ကို ထင်ဟပ်စေသည်။ ယင်းမှာ ဘုရားသခင်၏ ကယ်တင်ခြင်းရည်ရွယ်ချက်နှင့် ကိုယ်တော်၏ တရားမျှတမှုနှင့် ဖြောင့်မတ်ခြင်းကို အတည်ပြုခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဟေရှာယကို ဥပမာတစ်ရပ်အဖြစ်ယူလျှင် လူမျိုးများအပေါ် ဒေသဆိုင်ရာ၊ ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်သည့် သမိုင်းဝင်တရားစီရင်ခြင်း (ဟေရှာ ၁၃–၂၃၊ ၂၈–၃၃) နှင့် ကမ္ဘာကြီးအပေါ် အလုံးစုံအဆုံးကာလဆိုင်ရာ တရားစီရင်ခြင်း (ဟေရှာ ၂၄–၂၇) တို့သည် ယာယီပြည့်စုံမှုနှင့် ဆက်စပ်ပုံတွင် ကွာခြားသော်လည်း နှစ်ခုစလုံးသည် ဘုရားသခင်၏ နိုင်ငံတော်အခြေခံမူများ မည်သို့ တစ်စည်းတစ်လုံးတည်း လည်ပတ်သည်ကို ဖော်ပြကြသည်။ ထိုအရာသည် ကျမ်းစာစာသား၏ ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်သော အခြေအနေများကို ရည်ညွှန်းသည်ဖြစ်စေ၊ ဘုရားသခင်၏လူမျိုး၏ အနာဂတ်အဆုံးကာလမျှော်လင့်ချက်ကို ရည်ညွှန်းသည်ဖြစ်စေ တူညီသည်။ ဘုရားသခင်၏ တရားမျှတမှုသည် ပုဂ္ဂိုလ်ရေး၊ အများပြည်သူဆိုင်ရာနှင့် စကြဝဠာဆိုင်ရာ အတိုင်းအတာများတွင် အပြစ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော မမှန်ကန်မှုများကို မှန်ကန်စေရန် လုပ်ဆောင်သည်။ ဟေရှာယ ၁၃–၂၃ နှင့် ၂၄–၂၇ တို့၏ ဆက်နွယ်မှုသည် ဟေရှာယ ၄၄း၂၄–၄၅း၄ နှင့် ဒံယေလ ၂း၃၉၊ ၇း၅၊ ၈း၃၊ ၂၀ တို့၏ ဆက်နွယ်မှုနှင့် ဆင်တူသည်။ ဟေရှာယ၏ မျှော်လင့်ချက်ကြေညာချက်သည် ကုရုအားဖြင့် ဘုရားသခင်က လုပ်ဆောင်တော်မူခဲ့သော ပြည်နှင်ခံရခြင်းမှ ဣသရေလပြန်လာမည့် အခြေအနေအတွင်း ထားရှိခဲ့သည်။ ဒံယေလ၏ ကြေညာချက်များသည် သမိုင်းအပေါ် ဘုရားသခင်၏ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် ကြိုတင်သိမြင်တော်မူမှု၏ အခြေအနေအတွင်း ဖြစ်ပြီး ယေရှုသည် ဒုတိယအကြိမ် ကြွလာသောအခါ ကျွန်ုပ်တို့သိရှိထားသော ကမ္ဘာ့သမိုင်း၏ အဆုံးသို့ ညွှန်ပြသည်။ ဤကျမ်းပိုဒ်နှစ်ခု၏ ပြည့်စုံမှု—ပထမတစ်ခုကို ဂန္ထဝင်ပရောဖက်ပြုချက်အဖြစ်၊ ဒုတိယတစ်ခုကို အဆုံးကာလဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုချက်အဖြစ် နားလည်ရမည်—ကို ဧဇရ ၁း၁–၂ တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။

ဂန္ထဝင်ပရောဖက်များ၏ ကာလအတွင်း ဘုရားသခင်၏လူမျိုးအတွက် အစီအစဉ်ကို နိုင်ငံတော်ဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုချက်များတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ အာဗြဟံအား ပေးထားသော ပြည်တော်ကတိနှင့် ဒါဝိဒ်၏ နိုင်ငံတော် အစဉ်တည်တံ့မည့် ကတိတော်တို့သည် အခြေခံအားဖြင့် အခြေအနေမဲ့ ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် မိမိ၏လူမျိုးနှင့် ဘုရားသခင်ပြုတော်မူသော ထာဝရပဋိညာဉ်၏ အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် ထူးခြားဆန်းကြယ်စွာပင် သူတို့၏ ပြည့်စုံမှုသည် လူတို့၏ ဘုရားသခင်အပေါ် သစ္စာရှိမှုနှင့် ဆက်စပ်နေခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် သူတို့၏ သစ္စာမဲ့မှုသည် ဘုရားသခင်၏ ကတိတော်များအပေါ် သစ္စာရှိခြင်းကို အဆုံးသတ်စေခြင်း မရှိခဲ့ပါ။ ဘုရားသခင်သည် မိမိ၏ ကတိတော်အားလုံးအပေါ် အစဉ်သစ္စာရှိတော်မူသည် (ယောရှု ၂၁း၄၁၊ ရော ၃း၁–၄ ကိုကြည့်ပါ)။ ကိုယ်တော်သည် ဣသရေလအတွင်းရှိ သစ္စာရှိသော ကြွင်းကျန်သူများမှတစ်ဆင့်၊ ပိုမိုတိကျစွာဆိုရလျှင် အနာဂတ်တွင် ကြွလာမည့် သစ္စာရှိသော ဘုရင် မေရှိယမှတစ်ဆင့် ထိုကတိတော်များကို ပြည့်စုံစေရန် ဆုံးဖြတ်ထားတော်မူသည်။ မေရှိယအဖြစ် ခရစ်တော်၌လည်းကောင်း၊ ခရစ်တော်အားဖြင့်လည်းကောင်း နိုင်ငံတော်ဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုချက်များသည် ယခုအခါ အစွမ်းထက်ပြီး ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော နည်းလမ်းဖြင့် ပြည့်စုံလာမည် (ဒံ ၇း၁၃–၁၄၊ ၂၇၊ မ ၂၈း၁၈)။ ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် ဤအနာဂတ်မျှော်လင့်ချက်သည် ပထဝီဝင်နှင့် လူမျိုးရေးဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို ကျော်လွန်သွားကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားပြီး ဗျာဒိတ်ကျမ်းတွင် စကြဝဠာဆိုင်ရာ အတိုင်းအတာဖြင့် ၎င်း၏ အဆုံးစွန်သော ကြေညာချက်ကို တွေ့ရသည်။ ဘုရားသခင်သည် မိမိ၏ ရွေးချယ်ခြင်းဆိုင်ရာ ကတိတော်အားလုံးကို သယ်ဆောင်သူများ ဖြစ်လာမည့် သစ္စာရှိသော ကြွင်းကျန်သူများကို အစဉ်အမြဲ ထိန်းသိမ်းနိုင်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုကတိတော်များသည် ကိုယ်တော်၏ ဘိသိက်ခံသူအားဖြင့် ပြည့်စုံလာမည်ဖြစ်သည်။