မောရှေ၏ဒုတိယစာအုပ် ထွက်မြောက်ရာကျမ်း
The Second Book of Moses Called
Exodus
ခေါင်းစဉ်
Title
ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် ဤစာအုပ်၏ခေါင်းစဉ်သည် “ဤသူတို့၏အမည်များ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ ၎င်းသည် မူရင်းစာသားတွင် ပထမနှစ်လုံးနှင့် သက်ဆိုင်ကာ ရှေးခေတ်စာပေလက်ရာများကို ၎င်း၏ပထမစကားလုံးများဖြင့် အမည်ပေးသည့်ဓလေ့ကို လိုက်နာသည်။ အင်္ဂလိပ်ခေါင်းစဉ် “Exodus” သည် ဂရိဘာသာဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုထားသော Septuagint မှ ဆင်းသက်လာပြီး “ထွက်သွားခြင်း” (၁၉:၁) ဟူသော စကားလုံးကို အသုံးပြုထားကာ နောက်ပိုင်းတွင် လက်တင်ဘာသာ Vulgate မှ လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ဟေဗြဲခေါင်းစဉ်သည် ကမ္ဘာဦးကျမ်းနှင့် ဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြပြီး “နှင့်” ဟူသော စကားလုံးဖြင့် စတင်ထားသောကြောင့် ယခင်ဇာတ်လမ်း၏ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်မှုကို ညွှန်ပြသည်။
The Hebrew title of the book means “and these are the
names,” which corresponds to the first two words of the original text and
follows the ancient practice of naming a literary work after its first words.
The English title “Exodus” is based on the Greek Septuagint translation, which
employs the term exodus, “gone out” (19:1), and was later adopted
by the Latin Vulgate. The Hebrew title demonstrates the connection with Genesis
since it begins with the conjunction “and,” thus suggesting the continuation of
a previous story.
ရေးသားသူနှင့် ရက်စွဲ
Author and Date
ဤစာအုပ်၏ရေးသားမှုကို မောရှေနှင့် ဆက်စပ်ပြီး သမ္မာကျမ်းစာထဲတွင် ဖော်ပြထားသော အကိုးအကားများစွာ (၁၇:၁၄၊ ၂၄:၄၊ ၃၄:၂၇) အရ သိရသည် (ကမ္ဘာဦးကျမ်း နိဒါန်း၊ “ရေးသားသူနှင့် ရက်စွဲ” ကိုလည်း ကြည့်ပါ)။ ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် ယေရှုကိုယ်တိုင် မောရှေအား ထွက်မြောက်ရာကျမ်း၏ ရေးသားသူအဖြစ် ဆက်စပ်ဖော်ပြထားသည် (မာ ၁၂:၂၆)။ အချို့အပိုင်းများဖြစ်သည့် ဆွေစဉ်မျိုးဇာတ် (၆:၁၄–၂၇) ကို နောက်ပိုင်းတွင် ထည့်သွင်းထားခြင်း၊ ထပ်မံရှင်းပြထားခြင်း (၁၆:၃၁–၃၆)၊ သို့မဟုတ် နောက်ပိုင်းပရိသတ်အတွက် ရှေးဟောင်းသို့မဟုတ် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ သို့မဟုတ် နေရာအမည်များကို ခေတ်မီအောင်ပြုလုပ်ထားခြင်း (၁၅:၂၃) ဖြစ်နိုင်သည်။
The book’s writing has been associated with Moses (see
also Introduction to Genesis, “Author and Date”), as suggested by a number of
biblical references (17:14; 24:4; 34:27). In the New Testament Jesus Himself
links Moses to the writing of Exodus (Mark 12:26). It is possible that some
sections were later added (e.g., the genealogy in 6:14–27), received further
explanation (16:31–36), or included modernizations of ancient or technical
terminology or place names for a later audience (15:23).
ဤစာအုပ်သည် မောရှေ၏မွေးဖွားခြင်းမှ ထွက်မြောက်ခြင်း၏ ဒုတိယနှစ်မြောက် ပထမလတွင် သိနာတောင်တွင် တဲတော်ပြီးစီးပြီး အပ်နှံခြင်းအထိ (၄၀:၂၊ ၁၇) ဖြစ်ရပ်များကို ဖော်ပြထားပြီး အနှစ်ရှစ်ဆယ်ငါးနှစ်ခန့် ကာလကို လွှမ်းခြုံထားသည်။ ထွက်မြောက်ခြင်း၏ ရက်စွဲကို ပညာရှင်များက အချေအလှေဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး၊ အထူးသဖြင့် ဖာရိုဘုရင်များ၏ အမည်များကို တိကျစွာ ဖော်ပြမထားခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထွက်မြောက်ခြင်းဆိုင်ရာ သမ္မာကျမ်းစာခရီးတွင် အဓိကကျသော စာသားမှာ ၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၆:၁ ဖြစ်ပြီး၊ ဆောလမွန်သည် ဣသရေလလူမျိုးများ အီဂျစ်မှ ထွက်လာပြီးနောက် ၄၈၀ နှစ်အကြာတွင် သူ၏စတုတ္ထနှစ်တွင် ဗိမာန်တော်တည်ဆောက်မှုကို စတင်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဆောလမွန်၏ စတုတ္ထနှစ်ကို ဘီစီ ၉၆၆ ဝန်းကျင်ဟု တိကျစွာ သတ်မှတ်နိုင်သောကြောင့်၊ ထွက်မြောက်ခြင်းအတွက် ဘီစီ ဆယ့်ငါးရာစုတွင် (ဘီစီ ၁၄၅၀ ဝန်းကျင်) သတ်မှတ်ရန် သင့်လျော်သည်။ ဘီစီ ဆယ့်ငါးရာစု၏ ထွက်မြောက်ခြင်းကို ထောက်ခံသော နောက်ထပ်အထောက်အထားမှာ တရားသူကြီးများ ၁၁:၂၆ ဖြစ်ပြီး၊ တရားသူကြီး ယေဖသာ၏ခေတ်မှ အခြေချနေထိုင်သည့်ကာလအထိ ၃၀၀ နှစ်ကို ဖော်ပြထားသည်။ ယေဖသာ၏ခေတ်အတွက် တိကျသောရက်စွဲမရှိသော်လည်း၊ တရားသူကြီးများ၏ ယေဘုယျခရီးသည် အခြားသမ္မာကျမ်းစာဒေတာများနှင့် ကိုက်ညီသည်။ ဤအခြေအနေတွင်၊ ယောသပ်၏ဆွေမျိုးများကို မသိတော့သည့် ဖာရိုဘုရင် (၁:၈) သည် သွတ်မိုးဇစ် ပထမ (ဘီစီ ၁၅၃၂–၁၅၁၄) ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ သူ၏သမီး ဟတ်ရှေးဆပ်ဆွတ် (ဘီစီ ၁၅၀၄–၁၄၈၂) သည် မောရှေကို နိုင်းမြစ်မှ ကယ်တင်ခဲ့သူ (၂:၅) ဖြစ်နိုင်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် သြဇာကြီးမားသူဖြစ်လာသည်။ ဤအခြေအနေတွင် သွတ်မိုးဇစ် တတိယ (ဘီစီ ၁၅၀၄–၁၄၅၀) သည် ထွက်မြောက်ခြင်း၏ ဖာရိုဘုရင်ဖြစ်မည်။ စိတ်ဝင်စားစရာမှာ၊ ဤအသစ်ပြည်ထောင်စု၏ အရေးပါသော ဖာရိုဘုရင်မှ တွေ့ရှိရသည့် မမ်မီကို ဘုရင်များချိုင့်တွင် တည်ရှိသော သွတ်မိုးဇစ် တတိယ၏ သင်္ချိုင်းတွင် တွေ့ရှိရသည်မှာ အသက် ၄၀ မှ ၅၀ အတွင်းရှိ လူတစ်ဦး၏ မမ်မီဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ဘုရင်၏ အုပ်ချုပ်မှု ၅၀ နှစ်ကျော်နှင့် မကိုက်ညီပေ။ သမ္မာကျမ်းစာမှတ်တမ်းကို ဤရှေးဟောင်းသုတေသနတွေ့ရှိမှုနှင့် ပေါင်းစပ်ကြည့်လျှင်၊ သွတ်မိုးဇစ် တတိယသည် ကျူပင်လယ်တွင် သေဆုံးသွားပြီး နောက်ပို၍ ကမ်းစပ်သို့ ရောက်လာသော အခြားအလောင်းတစ်ခုကို မမ်မီအဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ သွတ်မိုးဇစ်၏သား အမန်ဟိုးတပ် ဒုတိယ (ဘီစီ ၁၄၅၃–၁၄၂၆) သည် သူ၏ဖခင်၏ နောက်ဆုံးနှစ်များတွင် ဖာရိုဘုရင်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ဘီစီ ၁၄၅၀ တွင် ပါလက်စတိုင်းတွင် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွင် ရှိနေခဲ့သောကြောင့်၊ ဆယ်ခုမြောက်ဘေးဒဏ်အတွင်း သေဆုံးသွားသူမှာ အမန်ဟိုးတပ်၏ သားဦးဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ၎င်းသည် ဤဖာရိုဘုရင်၏ ဆီးမစ်လူမျိုးများအပေါ် နောက်ပိုင်းတွင် မုန်းတီးမှုနှင့် ဣသရေလလူမျိုးများ အီဂျစ်မှ ထွက်ခွာစဉ် ၎င်းတို့၏ဦးတည်ရာမှ ထူးခြားသောလမ်းကြောင်းကို ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်းကို ရှင်းပြပေးနိုင်သည်။
The book describes events from the birth of Moses to the
completion and dedication of the tabernacle at Sinai in the first month of the
second year of the exodus (40:2, 17), thus covering a period of approximately
eighty-five years. The date of the exodus has long been debated among scholars,
particularly considering that no specific pharaohs are named. A key text for
the biblical chronology regarding the exodus is 1 Kings 6:1, which states that
Solomon began the construction of the temple in his fourth year, 480 years
after the Israelites had come out of Egypt. Since it is possible to fix an
absolute date for the fourth year of Solomon, namely around 966 B.C., a date in
the fifteenth century B.C. (around 1450 B.C.) for the exodus would be
appropriate. Further support for a fifteenth century B.C. exodus comes from
Judges 11:26, marking three hundred years from the time of the judge Jephthah
to the settlement period. While we do not have an absolute date for the period
of Jephthah, the general chronology of the judges fits the other biblical data.
In this scenario, the pharaoh who did not know the descendants of Joseph
anymore (see 1:8) would be Thutmoses I (1532–1514 B.C.), whose daughter Hatshepsut
(1504–1482 B.C.) may have been the daughter who rescued Moses from the Nile
(2:5) and was later very influential herself. In this scenario Thutmoses III
(1504–1450 B.C.) would be the pharaoh of the exodus. Interestingly, while there
is a tomb for this highly important pharaoh of the New Kingdom in the Valley of
the Kings, the mummy that was found in the tomb was that of a forty- to
fifty-year-old man, which does not coincide with the more than fifty-year reign
of the monarch. Applying the biblical record to this archaeological discovery,
it may be that Thutmoses III died in the waters of the Sea of Reeds and another
body, washed up later to the shore, was mummified. Since Thutmoses’s son
Amenhotep II (1453–1426 B.C.) had become pharaoh during the last years of his
father and was on a military campaign in Palestine in 1450 B.C., it is most
likely that it was Amenhotep’s firstborn son who died during the tenth plague,
explaining the later hatred of Semitic people by this pharaoh, as well as the
unusual route away from their objective that the Israelites
initially took when they left Egypt.
အကြောင်းအရာနှင့် အကြောင်းအချက်များ
Content and Themes
ထွက်မြောက်ရာကျမ်း၏ အဓိကအကြောင်းအချက်တစ်ခုမှာ ဘုရားသခင်၏ ကိုယ်တိုင်ထုတ်ဖော်ပြသခြင်းဖြစ်ပြီး၊ သူသည် တန်ခိုးကြီးသော ဖန်ဆင်းရှင်ဘုရားသခင်တစ်ပါးသာမက၊ သူ၏လူများကို စိတ်အားထက်သန်စွာ ဂရုစိုက်ပြီး သူ၏အကြောင်းကို ပိုမိုထုတ်ဖော်ပြလိုသော ဘုရားသခင်ဖြစ်သည် (၃:၁၄)။ ဘုရားသခင်၏ နာမတော်ကို ထုတ်ဖော်ခြင်း (၆:၃–၈) သည် သူ၏ ကယ်တင်ခြင်းကတိကို ခိုင်မာစေသည်။ ပညတ်ဆယ်ပါး၏ နိဒါန်းဖော်ပြချက်တွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း (၂၀:၁)၊ ပညတ်ဥပဒေသည် ဘုရားသခင်၏ “ငါသည်” ဟူသော ကိုယ်တိုင်ထုတ်ဖော်ခြင်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး ဘုရားသခင်၏ ဇာတိပကတိအကြောင်းကို ထိုးထွင်းသိမြင်စေသည်။ ထွက်မြောက်ရာကျမ်းတွင်ပါရှိသော ဥပဒေများအားလုံးသည် ဣသရေလအတွက် ထူးခြားသည်ဟု မဆိုလိုပါ။ မက်ဆိုပိုတေးမီးယား၊ ဆီးရီးယား၊ နှင့် အီဂျစ်မှ နှိုင်းယှဉ်ဒေတာများအရ ထိုသို့မဟုတ်ကြောင်း သိရသည်။ သို့သော်၊ ဤဥပဒေများကို ပေးသနားတော်မူသော ဘုရားသခင်သည် ပြည့်စုံသော သစ္စာစောင့်သိမှုနှင့် နာခံမှုကို တောင်းဆိုပြီး၊ အခြားနတ်ဘုရားများကဲ့သို့ အများထဲတွင် တစ်ပါးအဖြစ်သာ ရှိနေရန် လက်မခံပေ။
A key theme of Exodus is the self-revelation of God, who
is not only a powerful creator God but One who is also keenly interested in His
people and is willing to reveal more and more of Himself (3:14). The revelation
of the name of God (6:3–8) is at the same time a sure promise of His
deliverance. As marked by the introductory statement of the Ten Commandments
(20:1), the law is part of the “I am” self-revelation of God and provides
glimpses into the divine character. This is not to say that all the laws
contained in Exodus are unique to Israel. Comparative data from Mesopotamia,
Syria, and Egypt suggest otherwise. However, the God who gives these laws
commands absolute loyalty and obedience and is not (like other deities) willing
to be merely one among many.
နောက်ထပ်ထင်ရှားသော ဓမ္မဗေဒဆိုင်ရာ အကြောင်းအချက်မှာ ထွက်မြောက်ခြင်းဖြစ်ရပ်ပင်ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်သည် ဖိနှိပ်ခံရသူများနှင့် နှိမ့်ချခံရသူများကို ကယ်တင်နိုင်စွမ်းရှိပြိး ကယ်တင်လိုသောဆန္ဒရှိကြောင်း ပြသတော်မူသည်။ သူသည် နားထောင်ပြီး သတိရတော်မူသည် (၂:၂၄) နှင့် အကျိုးဆက်အနေဖြင့် သူ၏လူများအတွက် ဆောင်ရွက်ပေးတော်မူသည်။ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတစ်လျှောက်တွင် ထွက်မြောက်ခြင်းဖြစ်ရပ်သည် ကယ်တင်ခြင်း၏ ပုံစံဖြစ်လာပြီး၊ နောက်ပိုင်းသမ္မာကျမ်းစာရေးသားသူများက ဤဖြစ်ရပ်ကို ဘုရားသခင်၏လူများ၏ သမိုင်းတွင် အဓိကအချိုးအကွေ့အဖြစ် ပြန်လည်ကြည့်ရှုကြသည်။ ထွက်မြောက်ခြင်း၏ အရေးပါသောအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုမှာ ဘုရားသခင်သည် သူ၏လူများအတွက် တိုက်ခိုက်ပေးသော မြင့်မြတ်သောစစ်သည်တော် (၁၅:၃–၄၊ ဆာ ၇၇) အဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ သူ၏တန်ခိုးနှင့် အုပ်ချုပ်မှုတွင် အချုပ်အခြာအာဏာရှိသည်။
Another obvious theological theme is the exodus event
itself. God shows Himself capable and willing to deliver the downtrodden and
oppressed. He hears and remembers (2:24) and in consequence acts on the behalf
of His people. Throughout the Old Testament the exodus event becomes the
pattern for deliverance, and subsequent biblical authors look back at this
event as the pivotal point in the history of God’s people. An important element
of the exodus is God’s appearance as a divine warrior (15:3–4; Ps. 77) who
fights on behalf of His people and is sovereign in His power and design.
သိနာတောင်ပေါ်တွင် ပညတ်ဥပဒေပေးအပ်ခြင်းသည် ထွက်မြောက်ရာကျမ်း၏ နောက်ထပ်အရေးပါသော အကြောင်းအချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်၏ သန့်ရှင်းမှု (၁၉) ၏ အခြေအနေတွင်၊ ဘုရားသခင်သည် တိမ်တိုက်၊ မီးတောက်၊ မီးခိုးများနှင့် လူ့စကားလုံးများဖြင့် ကိုယ်တိုင်ထုတ်ဖော်ပြသတော်မူသည်။ အခြေခံပညတ်ဆယ်ပါးကို ကျမ်းစာအုပ်ရှိ ဥပဒေများ (အခန်း ၂၁–၂၄) ဖြင့် ထပ်မံရှင်းလင်းပေးထားသည်။ ဘုရားသခင်ပေးအပ်သော ဥပဒေများသည် ဣသရေလလူမျိုးကို ရွေးကောက်တော်မူသော ဖန်ဆင်းရှင်ဘုရားသခင်ကို သတိပေးပြီး လူသားတို့၏ ကိုးကွယ်မှုကို ထိုက်တန်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။
The giving of the law on Mount Sinai marks another
important theme in Exodus. In the context of divine holiness (Ex. 19) God
reveals Himself in cloud, fire, and smoke—and human words as well. The
foundational Ten Commandments are further clarified by the laws in the Book of
the Covenant (chaps. 21–24). The divinely given laws remind Israel of the
creator God who elected His people and merits human adoration.
ဥပဒေပေးအပ်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော အကြောင်းအချက်မှာ တရားမျှတမှုနှင့် တရားစီရင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ရွှေနွားရုပ်ဖြစ်ရပ်တွင် ပြသထားသည့်အတိုင်း (အခန်း ၃၂–၃၄)၊ ဘုရားသခင်၏ မေတ္တာသည် ဘုရားသခင်၏ တရားမျှတမှုကို မတားဆီးပေ။ ပညတ်ဆယ်ပါးပါရှိသော ကျောက်သားပြားများကို သက်သေခံချက်သေတ္တာထဲတွင် ထည့်ထားပြီး၊ ၎င်းကို ကရုဏာသက်သာထိုင်ရာဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်။ ၎င်းသည် ဘုရားသခင်၏ ကရုဏာနှင့် တရားမျှတမှုတို့ ပေါင်းစည်းပြီး ခွဲခြားမရနိုင်ကြောင်း ကောင်းမွန်သော ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။
Linked to the giving of the law is the theme of justice
and judgment. As demonstrated in the golden calf experience (chaps. 32–34), God’s
love does not stop God’s justice. The tablets containing the Ten Commandments
are put into the ark of the Testimony, which is covered by the mercy seat, thus
providing a good illustration of how divine mercy and justice come together and
are inseparable.
တဲတော်အကြောင်းအချက်သည် ဗဟိုအချက်ဖြစ်လာသည်။ အကြောင်းမူ တဲတော်သည် လူသားနှင့် ဘုရားသခင်ဆက်ဆံရေး၏ အတိုင်းအတာပုံစံတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဘုရားသခင်သည် သူ၏လူများနှင့် နီးကပ်စွာရှိနေလိုသော ဆန္ဒကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ ဝေဖန်သုံးသပ်သူများက ဧဒင်ဥယျာဉ်ဇာတ်လမ်းနှင့် တဲတော်ပြုလုပ်ခြင်းအကြား သိသာထင်ရှားသော ဆက်စပ်မှုကို သတိပြုမိကြပြီး၊ ၎င်းနှစ်ခုစလုံးသည် ဘုရားသခင်နှင့် သူ၏ဖန်ဆင်းခံသတ္တဝါများအကြား ဆက်ဆံမှုကို အာရုံစိုက်ထားသည်။ တဲတော်၏ ကန့်သတ်ချက်များနှင့် ၎င်း၏ သန့်ရှင်းမှုသည် ဘုရားသခင်သည် အချုပ်အခြာအာဏာရှိကြောင်း စာဖတ်သူအား သတိပေးသည်။ မြေကြီးပေါ်ရှိ တဲတော်ကို အခန်းနှစ်ခုခွဲခြားထားခြင်းသည် ကောင်းကင်သန့်ရှင်းရာဌာန၏ လုပ်ဆောင်မှုခွဲခြားမှုကို ထင်ဟပ်ပြသပြီး၊ ၎င်းအကြောင်းကို ဟေဗြဲကျမ်းရေးသားသူက ထူးချွန်စွာ ဖော်ပြထားသည်။
The tabernacle theme becomes central, for the tabernacle
represents a scale-model illustration of the human-divine relationship and
emphasizes God’s desire to be close to His people. Commentators have noticed a
significant correspondence between the garden of Eden story and the making of
the tabernacle, in that both focus on the interaction between God and His
creatures. The limits of the tabernacle and its holiness remind the reader that
God is sovereign. The division of the earthly tabernacle into two compartments
is a reflection of the functional division of the heavenly sanctuary, of which
the author of Hebrews speaks so eloquently.
ဣသရေလ၏ အီဂျစ်မှ ထွက်မြောက်ခြင်းသည် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် ကယ်တင်ခြင်း၏ နယ်ပယ်သဏ္ဌာန်ဖြစ်ပြီး၊ ဘုရားသခင်က ခရစ်တော်တွင် ပေးအပ်သော ပြည့်စုံပြီး နောက်ဆုံးကယ်တင်ခြင်းအတွက် ပုံစံတစ်ခုဖြစ်သည်။ မောရှေသည် ကယ်တင်သူအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည့်ပုံသဏ္ဌာန်သည် အနန္တကယ်တင်ရှင်ဖြစ်သော ယေရှုကို ညွှန်ပြသည်။ ယေရှု၏ အစောပိုင်းဘဝနှင့် ဓမ္မအမှုတော်၏ ဖော်ပြချက် (အီဂျစ်သို့ ဆင်းသွားခြင်း၊ ဗတ္တိဇံရေ၌ ဖြတ်သန်းခြင်း၊ တော၌ သွေးဆောင်မှုများကို ခံယူခြင်း၊ နှင့် တောင်ပေါ်တွင် ဘုရားသခင်၏ ဇာတိပကတိကို ထုတ်ဖော်ပြသခြင်း၊ မ ၂–၇) သည် ထွက်မြောက်ရာကျမ်းရှိ အချက်များစွာကို ပဲ့တင်ထပ်နေသည်။ ယေရှုသည် စစ်မှန်သော ပသခါသိုးသငယ်ဖြစ်ပြီး သူ၏လူများထဲတွင် “တဲတော်ထဲ၌ နေထိုင်” သည် (ယော ၁:၁၄)။ ထွက်မြောက်ခြင်းဖြစ်ရပ်၏ အချက်များစွာသည် ဘုရားသခင်၏ လူများအသိုင်းအဝိုင်းအတွက် စုပေါင်းအရေးပါရုံမျှမက၊ အီဂျစ်နှင့် ကာနာန်အကြားရှိ ဘဝများ၏ တစ်ဦးချင်းအတွေ့အကြုံများကိုလည်း ထင်ဟပ်ပြသသည်။
Israel’s exodus from Egypt is a metaphor for salvation in
the Old Testament and sets the pattern for the full and final salvation that
God provided in the Messiah. The figure of Moses acting as deliverer points to
Jesus, the ultimate Deliverer. The description of the early life and ministry
of Jesus (going down to Egypt, passing through the waters of baptism, enduring
temptations in the wilderness, and finally revealing God’s character on the
mountain; Matt. 2–7) echoes many elements in the book of Exodus. Jesus is also
the true Passover Lamb and “tabernacles” (“dwells,” see John 1:14) among His
people. Many of the elements of the exodus event are not only significant
corporately, for the community of God’s people, but also reflect individual
experiences of lives lived between Egypt and Canaan.
ဓမ္မဟောင်းကျမ်းရှိ ဂဏန်းများ
Numbers in the Pentateuch
ဓမ္မဟောင်းကျမ်းမှ ပြည်ထောင်စုစာရင်းနှင့်ပတ်သက်သော အရေးကြီးသောပြဿနာတစ်ခုမှာ အီဂျစ်နိုင်ငံမှ ထွက်ခွာလာသော ဣသရေလလူမျိုးများ၏ များပြားလှသောလူဦးရေနှင့်ဆိုင်သည်။ ထွက်မြောက်ရာကျမ်း ၁၂:၃၇ တွင် အမျိုးသားဦးရေ ၆၀၀,၀၀၀ ခန့်ထွက်ခွာခဲ့သည်ဟုဖော်ပြထားပြီး၊ တောလည်ရာကျမ်း ၁:၄၆ ၏ သန်းခေါင်စာရင်းတွင် အမျိုးသား ၆၀၃,၅၅၀ ဦးရှိသည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ဤလူဦးရေကို စာသားအတိုင်းအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုပါက အနည်းဆုံး လူဦးရေ ၂ သန်းထွက်ခွာခဲ့သည်ဟု ယူဆရမည်ဖြစ်သည်။ ဤလူဦးရေသည် ထိုခေတ်ကာလ၏ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များနှင့် သမိုင်းပညာရှင်များအတွက် မေးခွန်းများဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး၊ တရားဟောရာကျမ်း ၇:၇ နှင့် ထွက်မြောက်ရာကျမ်း ၂၃:၃၀ တို့နှင့် လွယ်ကူစွာမကိုက်ညီပုံရသည်။ အလားတူပင်၊ ယောရှုကျမ်းတွင် ခါနာန်မြို့ပြပြည်နယ်များအပေါ် အံ့ဖွယ်အောင်ပွဲများအကြောင်းဖော်ပြထားရာတွင် ဣသရေလလူဦးရေမှာ ပိုမိုနည်းပါးသည်ဟု ညွှန်ပြပြီး၊ အထူးသဖြင့် အာဣမြို့အပေါ် ပထမအကြိမ်တိုက်ခိုက်မှုတွင် လူ ၃၆ ဦးဆုံးရှုံးခဲ့ရာတွင် ဣသရေလလူမျိုး၏ တုံ့ပြန်မှု (ယောရှု ၇:၅) ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားလျှင်ဖြစ်သည်။
An important issue related to the historicity of the
exodus account involves the huge numbers of Israelites leaving Egypt. Since
Exodus 12:37 suggests that about 600,000 men left Egypt and the census of
Numbers 1:46 records 603,550 men, a literal interpretation of this number would
project a minimum of two million people leaving Egypt. This number has raised
questions for archaeologists and historians of the period and does not seem to
fit easily with Deuteronomy 7:7 or Exodus 23:30. Similarly, the descriptions of
the miraculous victories over superior Canaanite city-states in Joshua suggest
a smaller number of Israelites, especially considering the reaction of the
Israelites to the loss of thirty-six men during the first assault on Ai (Josh.
7:5).
ဤပြဿနာကိုဖြေရှင်းရန် အမျိုးမျိုးသောအဆိုပြုချက်များထွက်ပေါ်လာသည်။ သမ္မာကျမ်းစာစကားပြန်အချို့က ဤလူဦးရေမှာ မှန်ကန်ပြီး ဘုရားသခင်က လူများအတွက် အံ့ဖွယ်နည်းဖြင့် ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အခြားစကားပြန်များကမူ သမ္မာကျမ်းစာသည် တိကျသောလူဦးရေကို ဖော်ပြရန် အဓိကရည်ရွယ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ ဘုရားသခင်၏ကတိတော်များ ပြည့်စုံခြင်းကို ချီးမွမ်းဂုဏ်တင်ရန် ရည်ရွယ်သည်ဟု ဆိုကာ လူဦးရေကြီးမားမှုကို သင်္ကေတအဖြစ်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။ လူဦးရေကြီးမားမှုကို ကိုင်တွယ်ရန် နောက်ထပ်ချဉ်းကပ်နည်းတစ်ခုမှာ ဟေဗြဲဘာသာတွင် ဂဏန်းများကို စာလုံးဖြင့်ရေးထားပြီး “ထောင်” ဟူသောစကားလုံးသည် “ခေါင်းဆောင်” သို့မဟုတ် “အကြီးအကဲ” (က ၃၆:၁၅၊ ထွက် ၁၅:၁၅) သို့မဟုတ် အနွယ်၊ မိသားစု၊ အုပ်စု၊ သို့မဟုတ် စစ်ရေးတပ်ဖွဲ့တစ်ခု (သူကြီး ၆:၁၅၊ ၁ ရာ ၁၀:၁၉) ကို ဆိုလိုနိုင်သည်ဟူသောအချက်ကို ညွှန်ပြထားသည်။ “ထောင်” ဟူသောစကားလုံးကို စစ်ရေးတပ်ဖွဲ့အဖြစ် ယူဆပါက၊ ဥပမာအားဖြင့် တောလည်ရာကျမ်း ၁:၂၁ ကို “ရုဗင်အနွယ်သည် စစ်ရေးတပ်ဖွဲ့ ၄၆ ဖွဲ့ဖြင့် စုစုပေါင်း ၅၀၀ ရှိသည်” ဟုဖတ်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး၊ “လေးသောင်းခြောက်ထောင်ငါးရာ” ဟုမဟုတ်တော့ပေ။ ဤနည်းဖြင့် စစ်ရေးတပ်ဖွဲ့တစ်ခု၏ ပျမ်းမျှလူဦးရေမှာ စစ်သည် ၁၀ ဦးခန့်ဖြစ်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ထိုခေတ်ကာလ၏ နှိုင်းယှဉ်လူဦးရေနှင့် ကိုက်ညီသည့်အရေအတွက်ဖြစ်သည်။
Various solutions have been suggested. Some Bible
interpreters believe the numbers are correct and that God miraculously provided
for the people. Other interpreters have tried to resolve this tension by
suggesting a symbolic interpretation of the large numbers, since the biblical
text is not primarily interested in providing exact numbers, but rather
purposefully brings glory to God by emphasizing the fulfillment of the divine
promises. Another approach to dealing with the large numbers points to the fact
that, in Hebrew, numbers are written out and that the word for “thousand” can
also be translated as “chief” or “leader” (Gen. 36:15; Ex. 15:15) or may denote
a clan, family, group, or military unit (Judg. 6:15; 1 Sam. 10:19). If the word
translated “thousand” is taken in the sense of a military unit, Numbers 1:21,
for example, would read as follows: “the tribe of Reuben numbered forty-six
military units totaling five hundred” instead of “forty-six thousand five
hundred.” This would suggest an average of about ten soldiers for a typical
military unit, a number that fits with comparative numbers for the period.
ရည်ရွယ်ချက်နှင့် စာပေဖွဲ့စည်းပုံ
Purpose and Literary Structure
ပထဝီဝင်သည် ထွက်မြောက်ရာကျမ်းတွင် အရေးပါသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပြီး ၎င်း၏စာပေဖွဲ့စည်းပုံ၏ အမှတ်အသားတစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။ ထွက်မြောက်ရာကျမ်း ၁:၁–၁၂:၃၆ သည် အီဂျစ်ပြည်တွင် ဣသရေလလူများ၏ ဆင်းရဲဒုက္ခခံစားရမှုနှင့် ဘုရားသခင်၏ အံ့ဖွယ်ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကို ဖော်ပြထားပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အခန်း ငါးခန်း (၁၂:၃၇–၁၈:၂၇) သည် ဣသရေလလူများ၏ တော၌ လှည့်လည်သွားလာမှုများကို ဖော်ပြသည်။ စာအုပ်ထဲတွင် နောက်ဆုံးအဓိကတည်နေရာမှာ သိနာတောင် (၁၉:၁–၄၀:၃၈) ဖြစ်ပြီး၊ ဤနေရာတွင် ဘုရားသခင်နှင့် သူ၏လူများအသစ်လွတ်မြောက်လာသူများအကြား ဆက်ဆံမှုနှင့် ဆက်သွယ်မှုကို အာရုံစိုက်ထားသည်။ အခန်း ၂ မှစတင်၍ မောရှေသည် ထွက်မြောက်ခြင်းဇာတ်လမ်းတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ မြစ်မှ အံ့ဖွယ်ကယ်တင်ခြင်းခံရပြီးနောက်၊ ဖိနှိပ်မှုပြဿနာကို သူ၏ကိုယ်ပိုင်အကြံအစည်များဖြင့် ဖြေရှင်းလိုသော ဆန္ဒရှိခဲ့သော မောရှေသည် မီဒီယန်သို့ ထွက်ပြေးရပြီး သိုးထိန်းလှည့်လည်သွားလာသူဖြစ်လာသည်။ ၎င်းသည် သူ၏အနာဂတ်အလုပ်အကိုင်ကို ပိုမိုသေးငယ်သောအတိုင်းအတာဖြင့် နိမိတ်ဖတ်ပြသည်။
Geography plays an important role in Exodus and functions
as a marker of its literary structure. Exodus 1:1–12:36 describes Israel’s
suffering and God’s miraculous intervention in Egypt, followed by five chapters
describing Israel’s wanderings in the wilderness (12:37–18:27). The final key
location in the book is Sinai (19:1–40:38), where the focus is upon the
interaction and communication between God and His newly liberated people.
Beginning with chapter 2, Moses plays a key role in the story of Exodus.
Following the miraculous deliverance from the river and his desire to solve the
problem of oppression through his own designs, Moses needs to flee to Midian
and becomes a wandering shepherd, foreshadowing on a much smaller scale his
future occupation.
နောက်ထပ်အရေးပါသော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းမှာ ဘုရားသခင်၏ ရှိနေခြင်းဖြစ်သည်။ အစပိုင်းတွင် ထွက်မြောက်ရာကျမ်း ၁ နှင့် ၂ တွင် ဘုရားသခင်သည် ရှိမနေသလို၊ လူများကို နားမထောင်သလို၊ ဂရုမစိုက်သလို ထင်ရသော်လည်း၊ စာအုပ်၏ နောက်ဆုံးအခန်းသည် ဤအယူအဆကို ရှင်းလင်းစွာ ဖယ်ရှားပြသသည်။ ဣသရေလလူများကို လွတ်မြောက်စေရန် ဘုရားသခင်၏ မြင့်မြတ်သောဗျူဟာတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းမှာ သူ၏လူများအကြားတွင် နေထိုင်လိုသော ဘုရားသခင်၏ ဆန္ဒဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် အသစ်တည်ဆောက်ထားသော တဲတော်ထဲတွင် သခင်ဘုရား၏ ဘုန်းတော်သည် တိမ်တိုက်ကဲ့သို့ တည်ရှိလာသောအခါ နောက်ဆုံးတွင် လက်တွေ့ဖြစ်လာသည် (၄၀:၃၄–၃၈)။
Another important structuring element is God’s presence.
While (at least from the outset) it appears in Exodus 1 and 2 as if God is not
present and does not hear or care about the people, the final chapter of the
book clearly discredits this notion. Part of the divine strategy in the
liberation of Israel is precisely God’s desire to dwell among His people, which
finally becomes a reality when the glory of the Lord settles like a cloud in
the newly constructed tabernacle (40:34–38).
ထွက်မြောက်ရာကျမ်း အကျဉ်းချုပ်
Outline
I. အီဂျစ်ပြည်ရှိ ဣသရေလလူမျိုး (၁:၁–၁၂:၃၆)
A. အီဂျစ်ပြည်တွင် ကျွန်ခံရခြင်း (၁:၁–၂၂)
B. မောရှေ၏ မွေးဖွားခြင်း၊ ငယ်ရွယ်စဉ်ဘဝနှင့် ခေါ်တော်မူခြင်း (၂:၁–၄:၃၁)
C. ဣသရေလလူမျိုးအပေါ် ဖိနှိပ်မှု ပိုမိုဆိုးရွားလာခြင်း (၅:၁–၆:၁၃)
D. မျိုးရိုးစဉ်ဆက် (၆:၁၄–၂၇)
E. ဘေးဒဏ်များနှင့် ပသခါပွဲ (၆:၂၈–၁၂:၃၆)
I.
Israel in Egypt (1:1–12:36)
A.
Slavery in Egypt (1:1–22)
B. Birth,
early life, and call of Moses (2:1–4:31)
C.
Increased oppression of Israel (5:1–6:13)
D.
Genealogies (6:14–27)
E. The
plagues and the Passover (6:28–12:36)
II. အီဂျစ်ပြည်မှ သိနာတောင်သို့ ခရီးလှည့်လည်ခြင်း (၁၂:၃၇–၁၈:၂၇)
A. အီဂျစ်ပြည်မှ ထွက်ခွာခြင်း (၁၂:၃၇–၁၄:၃၁)
B. မောရှေနှင့် မိရိအမ်၏ သီချင်းများ - အောင်ပွဲသည် ထာဝရဘုရားပိုင်သည် (၁၅:၁–၂၁)
C. တော၌ လှည့်လည်ခြင်း (၁၅:၂၂–၁၇:၁၆)
D. ယေသ ရိုနှင့် မောရှေ (၁၈:၁–၂၇)
II. The
journey from Egypt to Sinai (12:37–18:27)
A. The
exodus from Egypt (12:37–14:31)
B. The
songs of Moses and Miriam: victory belongs to the Lord (15:1–21)
C.
Wandering in the wilderness (15:22–17:16)
D. Jethro
and Moses (18:1–27)
III. သိနာတောင်တွင် ပဋိညာဉ်နှင့် ပညတ်တော် (၁၉:၁–၄၀:၃၈)
A. ပဋိညာဉ်အတွက် ပြင်ဆင်ခြင်း (၁၉:၁–၂၅)
B. ပညတ်တော်ဆယ်ပါး (၂၀:၁–၁၇)
C. ပဋိညာဉ်စည်းမျဉ်းများ (၂၀:၁၈–၂၃:၃၃)
D. ပဋိညာဉ်အတည်ပြုခြင်း (၂၄:၁–၁၈)
E. တဲတော်နှင့် ၎င်း၏အမှုထမ်းများ (၂၅:၁–၄၀:၃၈)
ထွက်မြောက်ရာကျမ်း (၁:၂–၂:၂၂)
III. Covenant
and law at Sinai (19:1–40:38)
A.
Preparations for the covenant (19:1–25)
B. The
Decalogue (20:1–17)
C. The
covenant code (20:18–23:33)
D.
Ratification of the covenant (24:1–18)
E. The
tabernacle and its personnel (25:1–40:38)
No comments:
Post a Comment