ထွက်မြောက်ရာကျမ်း ၄

 

အခန်းကြီး - ၄

မောရှေကလည်း၊ ထိုသူတို့သည် အကျွန်ုပ်ကို မယုံ၊ အကျွန်ုပ်စကားကို နားမထောင်ဘဲနေ၍၊ ထာဝရ ဘုရားသည် သင့်အားထင်ရှားတော်မမူဟု ဆိုကြပါ လိမ့်မည်ဟု ပြန်လျှောက်လေ၏။
² ထာဝရဘုရားကလည်း၊ သင်၏လက်၌ အဘယ်အရာရှိသနည်းဟု မေးတော်မူလျှင်၊ လှံတံရှိပါ၏ဟု လျှောက်၏။
³ မြေပေါ်မှာ ပစ်ချလော့ဟု မိန့်တော်မူသည်အတိုင်း ပစ်ချသဖြင့်၊ လှံတံသည် မြွေဖြစ်၍၊ မောရှေသည် သူ့ရှေ့မှ ပြေးလေ၏။
⁴ ထာဝရဘုရားကလည်း၊ သင့်လက်ကိုဆန့်၍ သူ့အမြီးကို ကိုင်ဘမ်းလော့ဟု မိန့်တော်မူသည်အတိုင်း၊ မောရှေသည် လက်ကိုဆန့်၍ ဘမ်းမိသဖြင့်၊ သူ၏လက်၌ လှံတံဖြစ်ပြန်လေ၏။
⁵ သို့ပြုလျှင် သူတို့ဘိုးဘေးများ၏ ဘုရားသခင်၊ အာဗြဟံ၏ဘုရား၊ ဣဇာက်၏ဘုရား၊ ယာကုပ်၏ဘုရား တည်းဟူသော ထာဝရဘုရားသည် သင့်အား ထင်ရှားတော်မူကြောင်းကို ထိုသူတို့သည် ယုံကြလိမ့်မည်ဟု မိန့်တော်မူ၏။
⁶ တဖန် ထာဝရဘုရားက၊ သင်၏လက်ကိုသင်၏ ရင်ခွင်သို့ သွင်းလော့ဟု မိန့်တော်မူသည်အတိုင်း၊ လက်ကို ရင်ခွင်သို့သွင်း၍ ထုတ်ပြန်သောအခါ၊ လက်သည် မိုဃ်းပွင့်အဆင်းကဲ့သို့ နူလေ၏။
⁷ တဖန်သင်၏လက်ကို သင့်ရင်ခွင်သို့ သွင်းဦးလော့ဟု မိန့်တော်မူသည်အတိုင်း၊ တဖန်လက်ကို ရင်ခွင် သို့သွင်း၍ ထုတ်ပြန်သောအခါ၊ ပကတိအသား ဖြစ်ပြန်လေ၏။
⁸ ထိုသူတို့သည် သင့်ကိုမယုံ၊ ပဌမနိမိတ်သက်သေကို နားမထောင်လျှင်၊ နောက်ဖြစ်သော နိမိတ်သက်သေကို ယုံကြလိမ့်မည်။
⁹ သို့မဟုတ် ထိုနိမိတ်နှစ်ပါးကို မယုံ၊ သင်၏ စကားကို နားမထောင်လျှင်၊ သင်သည် မြစ်ရေအချို့ကို ယူ၍ ကုန်းပေါ်မှာသွန်းလော့။ ထိုသို့ မြစ်ထဲက ယူသော ရေသည် ကုန်းပေါ်မှာအသွေးဖြစ်လိမ့်မည်ဟု မိန့်တော် မူ၏။
¹⁰ မောရှေကလည်း၊ အိုဘုရားရှင်၊ အကျွန်ုပ်သည် နှုတ်သတ္တိမရှိပါ။ အထက်ကလည်း မရှိပါ။ ကိုယ်တော် ကျွန်အား မိန့်တော်မူသောအခါ၌ပင် မရှိပါ။ နှုတ်လေးသောသူ၊ စကားနှေးနှေးပြောတတ်သော သူဖြစ်ပါ၏ဟု ထာဝရဘုရားအားလျှောက်ဆို၏။
¹¹ ထာဝရဘုရားကလည်း၊ လူ၏နှုတ်ကို အဘယ်သူ ဖန်ဆင်းသနည်း။ စကားအသောသူ၊ နားပင်းသောသူ၊ မျက်စိမြင်သောသူ၊ မမြင်သောသူတို့ကို အဘယ်သူ ဖန်ဆင်းသနည်း။ ငါထာဝရဘုရား ဖန်ဆင်းသည် မဟုတ် လော။
¹² သို့ဖြစ်၍ယခုသွားလော့။ သင်၏ နှုတ်၌ ငါရှိ၍၊ သင်သည် အဘယ်သို့ပြောရမည်ကို သွန်သင်မည်ဟု မိန့်တော်မူ၏။
¹³ မောရှေကလည်း၊ အိုဘုရားရှင်၊ အလိုတော်ရှိသောသူ၏လက်တွင် ပေးလိုက်တော်မူပါဟု လျှောက် သော်၊
¹⁴ ထာဝရဘုရားသည် မောရှေအား အမျက်တော်ထွက်၍၊ လေဝိလူ အာရုန်သည် သင်၏အစ်ကိုဖြစ်သည် မဟုတ်လော။ သူသည် ကောင်းမွန်စွာပြောတတ်သည်ကို ငါသိ၏။ သူသည်လည်း သင့်ကိုခရီးဦးကြိုပြုခြင်းငှါ ယခုလာ၏။ တွေ့မြင်သောအခါ ဝမ်းမြောက်လိမ့်မည်။
¹⁵ သင်သည် သူနှင့်စကားပြော၍၊ သူပြောစရာစကားကို ပေးရမည်။ သင်၏နှုတ်၌၎င်း၊ သူ၏နှုတ်၌၎င်း ငါရှိ၍၊ သင်တို့သည် အဘယ်သို့ပြုရမည်ကို သွန်သင်မည်။
¹⁶ သူသည်လည်း လူတို့ရှေ့မှာ သင်၏စကားပြန်လုပ်၍၊ သင်၏ နှုတ်ကိုယ်စားဖြစ်လိမ့်မည်။ သင်သည် လည်း သူ၏ဘုရားသခင်ကိုယ်စား ဖြစ်လိမ့်မည်။
¹⁷ သင်သည် နိမိတ်သက်သေတို့ကို ပြလတံ့သော ဤလှံတံကိုလည်း၊ သင်၏လက်၌ကိုင်ရမည်ဟု မိန့်တော် မူ၏။
¹⁸ မောရှေသည်လည်း ယောက္ခမ ယေသရောထသို့ ပြန်သွား၍၊ အဲဂုတ္တုပြည်၌ရှိသော ကျွန်ုပ်အမျိုးသား ချင်းတို့သည် အသက်ရှင်သေးသလောဟု ကြည့်ရှုခြင်းငှါ၊ သူတို့ရှိရာသို့ ကျွန်ုပ်သွားရသောအခွင့်ကို ပေးပါလော့ဟု ဆိုသော်၊ ယေသရောက၊ ငြိမ်ဝပ်စွာသွားလော့ဟု ပြန်ဆိုလေ၏။
¹⁹ ထာဝရဘုရားကလည်း၊ အဲဂုတ္တုပြည်သို့ ပြန်သွားလော့။ သင်၏အသက်ကို ရှာသောသူအပေါင်း တို့သည် သေကြပြီဟု မိဒျန်ပြည်၌ မောရှေအား မိန့်တော်မူ၏။
²⁰ ထိုအခါ၊ မောရှသည် မယားနှင့်သား နှစ်ယောက်တို့ကို ယူ၍ မြည်းကိုစီးစေသဖြင့်၊ ဘုရားသခင်၏ လှံတံတော်ကိုလက်စွဲလျက်၊ အဲဂုတ္တုပြည်သို့ ပြန်လေ၏။
²¹ ထာဝရဘုရားကလည်း၊ သင်သည် အဲဂုတ္တုပြည်သို့သွား၍ ရောက်လျှင်၊ သင်၌ ငါအပ်သော အံ့ဘွယ် သော အမှုအလုံးစုံတို့ကို ဖါရောဘုရင်ရှေ့မှာ ပြလော့။ ထိုသို့ပြသော်လည်း သူ၏နှလုံးကို ငါခိုင်မာစေ၍၊ သူသည် ဣသရေလလူတို့ကို မလွှတ်ဘဲ နေလိမ့်မည်။
²² ဖါရောဘုရင်ကိုလည်း ထာဝရဘုရားက ဣသရေလသည် ငါ့သားဖြစ်၏။ ငါ့သားဦးဖြစ်၏။
²³ ငါ့သားသည် ငါ့အားဝတ်ပြုသောအခွင့် ရှိစေခြင်းငှါ လွှတ်လော့။ မလွှတ်ဘူးဟု ငြင်းလျှင်၊ သင်၏သား၊ သင်၏သားဦးကိုပင် ငါကွပ်မျက်မည်ဟု မိန့်တော်မူကြောင်းကို ဆင့်ဆိုလော့ဟု မောရှအား မှာထားတော်မူ၏။
²⁴ ခရီးသွားစဉ်တွင်၊ စားခန်းစရပ်၌ ထာဝရဘုရားသည် မောရှေကိုတွေ့၍ ကွပ်မျက်ခြင်းငှါ ရှာကြံတော် မူ၏။
²⁵ ထိုအခါ၊ ဇိပေါရသည် ထားကိုယူ၍ သား၏ အရေဖျားကို လှီးဖြတ်ပြီးမှ၊ လင်၏ခြေရင်း၌ပြပ်ဝပ်လျက်၊ အကယ်စင်စစ်သင်သည် အကျွန်ုပ်၌ အသွေးနှင့်ယှဉ်သော လင်ဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။
²⁶ ထိုအခါ မောရှေကို လွှတ်တော်မူ၏။ မယားကလည်း၊ အရေဖျားလှီးမင်္ဂလာကြောင့်၊ သင်သည် အကျွန်ုပ်၌ အသွေးနှင့်ယှဉ်သောလင်ဖြစ်၏ဟု ဆိုသတည်း။
²⁷ ထာဝရဘုရားကလည်း၊ မောရှေကို ခရီးဦးကြိုပြုခြင်းငှါ တောသို့သွားလော့ဟု အာရုန်အား မိန့်တော်မူ သည်အတိုင်း၊ အာရုန်သည်သွားလျှင်၊ ဘုရားသခင်၏ တောင်ပေါ်၌ မောရှေကို တွေ့၍နမ်းခြင်းကို ပြု၏။
²⁸ မောရှေသည်လည်း၊ မိမိကိုစေလွှတ်တော်မူသော ထာဝရဘုရား၏စကားတော်အလုံးစုံတို့ကို၎င်း၊ မှာထားတော်မူသမျှသော နိမိတ်သက်သေတို့ကို၎င်း၊ အာရုန်အားကြားပြောလေ၏။
²⁹ ထိုသူညီနောင်နှစ်ပါးတို့သည် သွား၍ ဣသရေလအမျိုးသား အသက်ကြီးသူတို့ကို စုဝေးစေပြီးလျင်၊
³⁰ အာရုန်သည် မောရှေအား ထာဝရဘုရား မိန့်တော်မူသော စကားတော်အလုံးစုံတို့ကို ပြန်ပြော၍၊ လူတို့ရှေ့မှာ နိမိတ်သက်သေတို့ကိုပြလေ၏။
³¹ ထိုလူများတို့သည် ယုံကြ၏။ ထာဝရဘုရားသည် ဣသရေလအမျိုးသားတို့ကို အကြည့်အရှုကြွတော်မူ သည်ကို၎င်း၊ သူတို့ခံရသော ဆင်းရဲခြင်းကို မှတ်တော်မူသည်ကို၎င်း ကြားသောအခါ၊ ဦးညွှတ်ချ၍ ကိုးကွယ် ကြ၏။

အနက်ဖွင့်ချက်။

၄:၁–၉ မောရှေ၏ တတိယမေးခွန်းအတွက် တုံ့ပြန်မှုအဖြစ် ဘုရားသခင်သည် မောရှေ၏အမှုတော်ကို အတည်ပြုရန် ရည်ရွယ်သော နိမိတ်လက္ခဏာ သုံးခုကို မိတ်ဆက်ပေးသည်။ သို့သော်၊ ဤနိမိတ်လက္ခဏာများသည် ဖာရောဘုရင်နှင့် ဣသရေလအကြား ပဋိပက္ခအောက်တွင် ဝိညာဉ်ရေးရာပဋိပက္ခတစ်ခုရှိကြောင်း ညွှန်ပြသည်။

4:1–9 In response to Moses’ third question God introduces three signs, intended to authenticate Moses’ ministry. However, these signs also suggest that underlying the conflict between Pharaoh and Israel is a spiritual conflict.

 

၄:၂–၃ တောင်ဝှေး။ အာဏာပိုင်ဆိုင်မှု၏ နိမိတ်လက္ခဏာအဖြစ် တောင်ဝှေးနှင့် မြွေသည် ဖာရောဘုရင်နှင့် ၎င်း၏တန်ခိုးနှင့် နီးကပ်စွာဆက်စပ်နေသည်။

4:2–3 rod. The rod as a sign of authority and the serpent were closely associated with Pharaoh and his power.

 

၄:၆–၇ နူနာရောဂါ။ သမ္မာကျမ်းစကားလုံးသည် ယနေ့ခေတ်နူနာရောဂါ (ဟန်ဆင်ရောဂါ) နှင့် မဖြစ်မနေ တူညီခြင်းမရှိသော အရေပြားရောဂါကို ဖော်ပြသည်။ အံ့ဖွယ်လက္ခဏာသည် ရုတ်တရက်ဖြစ်ပေါ်မှုကြောင့် ပရိသတ်ကို အံ့အားသင့်စေမည်ဖြစ်ပြီး၊ နူနာရောဂါသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ရေရှည်ရောဂါဖြစ်ပြီး မကြာခဏ ဘုရားသခင်၏ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဆက်စပ်နေသည် (တော ၁၂:၁၀၊ ၄ရာ ၁၅:၅)။

4:6–7 leprous. The biblical term describes a skin disease which was not necessarily the same as leprosy today (Hansen’s disease). The surprising immediacy of the miracle would amaze an audience since leprosy was generally a long-term disease and often associated with divine punishment (Num. 12:10; 2 Kin. 15:5).

 

၄:၈–၉ ရေကို သွေးအဖြစ်ပြောင်းလဲခြင်းသည် ပထမဘေးဒဏ်ကို (၇:၁၄–၂၄) ကြိုတင်ပြသသော နိမိတ်လက္ခဏာဖြစ်သည်။ အီဂျစ်အတွေးအခေါ်တွင် နိုင်းမြစ်နှင့် ၎င်း၏ရေသည် ဘုရားသခင်ဖြစ်ပြီး အသက်အားလုံး၏ရင်းမြစ်ဖြစ်သည်။

4:8–9 The transformation of water into blood as a sign anticipates the first plague (7:14–24). In Egyptian thought the Nile and its water was divine and the source of all life.

 

၄:၈ နိမိတ်လက္ခဏာ။ နိမိတ်လက္ခဏာများကို အာဏာပြသရန် (ယောရှု ၂:၁၂–၁၃)၊ သတိပေးရန် (တော ၁၇:၁၀)၊ သို့မဟုတ် ယုံကြည်ခြင်းကို အားပေးရန် (ဟေရှာ ၇:၁၁) အတွက် မကြာခဏအသုံးပြုသည်။ ၎င်းတို့သည် ထွက်မြောက်ရာတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ဘေးဒဏ်များကို “နိမိတ်လက္ခဏာများ” (၇:၃၊ ၈:၁၉၊ ၁၀:၁–၂)၊ “အံ့ဖွယ်များ” (၄:၂၁၊ ၇:၃၊ ၁၁:၉–၁၀၊ ၁၅:၁၁)၊ နှင့် “များစွာသောအံ့ဖွယ်များ” (၃၄:၁၀) ဟု ခေါ်သည်။ ထို့ကြောင့် အီဂျစ်ရှိ ဘုရားသခင်၏ “နိမိတ်လက္ခဏာများ” သည် သင်ကြားရန်ဖြစ်ပြီး ရိုးရှင်းစွာ ပြစ်ဒဏ်ပေးရန်မဟုတ်ပေ။

4:8 sign. Signs were often used to demonstrate authority, to encourage (Josh. 2:12–13), to serve as a warning (Num. 17:10), or to encourage faith (Is. 7:11). They have a major role in the exodus. The plagues are known as “signs” (7:3; 8:19; 10:1–2), “wonders” (4:21; 7:3; 11:9–10; 15:11), and “marvels” (34:10). Thus the divine “signs” in Egypt were to teach and not simply punish.

 

၄:၁၀–၁၂ အရေးကြီးသောတာဝန်ပေးအပ်ခံရသောအခါ ပုံမှန်အရှေ့တိုင်းဆန်သော “လွန်ကဲသောနှိမ့်ချမှု” ၏ ကောင်းသောဥပမာဖြစ်သည် (၁ရာ ၉:၂၁၊ ၁၈:၂၃၊ ၂၄:၁၄၊ ၁ တိ ၁:၁၅)။ မောရှေ၏ ရှည်လျားသောမိန့်ခွန်းများကို ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတစ်လျှောက် တွေ့ရှိနိုင်သည်။

4:10–12 A good example of typical eastern “exaggerated humility,” esp. when given a major assignment (1 Sam. 9:21; 18:23; 24:14; 1 Tim. 1:15). Moses’ elaborate speeches can be found throughout the Pentateuch.

 

၄:၁၃–၁၇ နောက်ဆုံးငြင်းဆိုမှုသည် ယောနတို့၏ ထာဝရဘုရား၏အမျက်တော်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့်အဖြစ်ကို သမ္မာကျမ်းစာဖတ်သူများအား သတိပေးသည်။ သို့သော်၊ မလိုလားသောသူကို ပြစ်ဒဏ်ပေးမည့်အစား၊ ဘုရားသခင်၏ ကျေးဇူးတော်၏ နောက်ထပ်နိမိတ်လက္ခဏာတစ်ခုကို ပေးသည်။ အာရုန်သည် မောရှေကို ထောက်ပံ့အားပေးရန် လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ရှိနှင့်ပြီးဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်၏အမျက်တော်ဖော်ပြမှုသည် လူသားတို့၏ အကြောင်းမဲ့ဒေါသများနှင့် ဘာမှမသက်ဆိုင်ဘဲ၊ ဘုရားသခင်၏ကျေးဇူးတော်ကို ပိုမိုမီးမောင်းထိုးပြသည် (ယောနသည် ငါးကြီးဝမ်းထဲတွင် အံ့ဖွယ်ရှင်သန်ခြင်းတွင်လည်း ထင်ရှားသည်)။

4:13–17 The final refusal reminds biblical readers of Jonah causing the Lord’s anger. However, instead of punishing His unwilling subject, another sign of divine grace is given: Aaron is already on his way to meet Moses in order to support and encourage him. The description of divine anger has nothing in common with human irrational rage, but further highlights divine grace (as is also visible in Jonah’s miraculous survival in the belly of the fish).

 

၄:၁၈–၂၃ ယောက္ခမ၏ ကောင်းကြီးမင်္ဂလာဖြင့် မောရှေသည် အီဂျစ်သို့ ပြန်လည်သွားရန် ပြင်ဆင်သည်။

4:18–23 With the blessing of his father-in-law, Moses prepares to return to Egypt.

 

၄:၂၁ စိတ်မာကျောစေခြင်း။ ထွက်မြောက်ရာတစ်လျှောက် ဖာရောဘုရင်၏စိတ်မာကျောခြင်းကို နည်းလမ်းသုံးမျိုးဖြင့် ဖော်ပြသည်။ (၁) ဖာရောဘုရင်ကိုယ်တိုင် ၎င်း၏စိတ်ကို မာကျောစေသည် (၈:၁၅၊ ၃၂၊ ၉:၃၄)။ (၂) ဖာရောဘုရင်၏စိတ်သည် မာကျောခံရသည် (ပုဂ္ဂိုလ်မဖော်ပြဘဲ၊ ၇:၁၃–၁၄၊ ၂၂–၂၃၊ ၈:၁၉၊ ၉:၇၊ ၃၅)။ (၃) ဘုရားသခင်သည် ဖာရောဘုရင်၏စိတ်ကို မာကျောစေသည် (၉:၁၂၊ ၁၀:၁၊ ၂၀၊ ၂၇၊ ၁၁:၁၀၊ ၁၄:၈)၊ ၎င်းကို ကတိပြုထားသည့်အတိုင်း (၇:၃၊ ၁၄:၄)။ ဇာတ်လမ်းတစ်ခုလုံးသည် ဖာရောဘုရင်တွင် ၎င်း၏လုပ်ရပ်များကို လွတ်လပ်စွာရွေးချယ်ပိုင်ခွင့်ရှိကြောင်း ရှင်းလင်းစေသည် (၁၀:၁–၁၁)။ စိတ်မာကျောခြင်းသည် မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ ဘုရားသခင်သည် ဖာရောဘုရင်၏ ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်ကို ဖျက်ဆီးခြင်းမပြုကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ဟေဗြဲအတွေးအခေါ်အရ၊ ဘုရားသခင်ခွင့်ပြုသမျှသည် ၎င်းလုပ်ဆောင်သည်ဟု ယူဆသည် (ဟေရှာ ၄၅:၇)။

4:21 harden his heart. Throughout Exodus the hardening of Pharaoh’s heart is expressed in three different ways: (1) Pharaoh hardened his own heart (8:15, 32; 9:34); (2) Pharaoh’s heart was hardened (impersonal; 7:13–14, 22–23; 8:19; 9:7, 35); and (3) God hardened Pharaoh’s heart (9:12; 10:1, 20, 27; 11:10; 14:8) as He had promised (7:3; 14:4). The whole story in context makes it clear Pharaoh had a free choice in what he did (10:1–11). Whatever hardening means, it is clear that God did not destroy Pharaoh’s power to decide on his action. According to the Hebrew way of thinking, whatever God allows, He does (Is. 45:7).

 

၄:၂၄–၂၆ ထာဝရဘုရားနှင့် ဤလျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်သော တွေ့ဆုံမှုသည် အရေးကြီးသောအကြောင်းအရာ နှစ်ခုကို မီးမောင်းထိုးပြသည်။ အရေဖြတ်ခြင်းသည် ဣသရေလနှင့် ဘုရားသခင်၏ပဋိညာဉ်၏ နိမိတ်လက္ခဏာဖြစ်သည် (က ၁၇:၁၀ ရှိမှတ်စုကိုကြည့်ပါ) နှင့် ၎င်းကို ခေါင်းဆောင်၏အိမ်တွင် စတင်လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်သည်။ မောရှေသည် မိဒျန်တွင် ၎င်း၏သားများကို အရေဖြတ်ပေးခြင်းမပြုခဲ့ပုံရသည်။ ဇိဖောရသည် ၎င်း၏ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် မိသားစုဝင်တစ်ဦး၏အသက်ကို ကယ်တင်သည်။ ပသခါပွဲအခါတွင် တံခါးဘောင်များပေါ်တွင် သွေးလိမ်းခြင်း (၁၂:၁၂–၁၃) သည် ထွက်မြောက်ခြင်း၏အထွတ်အထိပ်ကို အမှတ်အသားပြုသည့်နည်းတူ၊ သွေးထွက်သောအရေဖြတ်ခြင်းသည် ၎င်း၏အစကို အမှတ်အသားပြုသည်။

4:24–26 This enigmatic encounter with the Lord highlights two important issues: circumcision is the sign of God’s covenant with Israel (see note on Gen. 17:10) and practice of it needs to begin in the home of the leader. Apparently Moses had not circumcised his sons in Midian. Zipporah’s decisive action saves the life of her family member. Parallel to the smearing of the blood on the doorposts during the Passover ritual (12:12–13) marking the culmination of the exodus, the bloody circumcision marks its beginning.

 

၄:၃၁ ယုံကြည်ခြင်း။ ဘုရားသခင်၏ နိမိတ်လက္ခဏာများနှင့် ကတိတော်များအတွက် သစ္စာရှိသော တုံ့ပြန်မှုကို ဖော်ပြသော အဓိကစကားလုံးဖြစ်သည် (ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၁၅:၆)။ ကိုးကွယ်ခြင်း။ ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားမှုသည် စိတ်သဘောထားကို ဖော်ပြသည်။ ဦးညွှတ်ခြင်းသည် မကြာခဏ “ကိုးကွယ်ခြင်း” ပါဝင်သည် (ထွက် ၁၂:၂၇၊ က ၂၄:၂၆၊ ၆ရာ ၇:၃၊ ၂၉:၂၉၊ နေ ၈:၆)။ ကိုးကွယ်ခြင်းနှင့် အမှုတော်ဆောင်ခြင်း ဆောင်ပုဒ်သည် ထွက်မြောက်ရာ ၅–၁၂ တွင် ဗဟိုချက်ဖြစ်သည်။

4:31 believed. The key word describing the faithful response to divine signs and promises (Gen. 15:6). worshiped. Body motion expresses attitude. Bowing down often involves “worship” (Ex. 12:27; Gen. 24:26; 2 Chr. 7:3; 29:29; Neh. 8:6). The theme of worship and service is central to Ex. 5–12.