ယောရှုမှတ်စာ - ၁၉

 

အခန်းကြီး - ၁၉

chapter 19

 

၁ ရှိမောင်၏အမွေ၊ ၁၀ ဇေဗုလုန်၏အမွေ၊ ၁၇ ဣဿာခါး၏အမွေ၊ ၂၄ အာရှာ၏အမွေ၊ ၃၂ နဿလိ၏အမွေ၊ ၄၀ ဒန်၏အမွေ။ ၄၉ ဣသရေလလူမျိုးတို့သည် ယောရှုအား အမွေပေးကြသည်။

1 The lot of Simeon, 10 of Zebulun, 17 of Issachar, 24 of Asher, 32 of Naphtali, 40 of Dan. 49 The children of Israel give an inheritance to Joshua.

 

၁. အမွေအတွင်း။ ယိရှုသည် ယုဒနှင့် ယောသပ်၏ သားများအမွေခံပြီးနောက် ကျန်ရှိသောမြေကို အပိုင်းခုနစ်ပိုင်းခွဲရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည် (‌ေယာရှုမှတ်စာ ၁၈:၄-၆)။ သို့သော်၊ မြေသည် အမျိုးအနွယ်တိုင်းကို မျှတသောအပိုင်းပေးရန် ခုနစ်ပိုင်းအတွက် မလုံလောက်ခဲ့ပေ။ မြေပုံစံသည် ခုနစ်ပိုင်းအဖြစ် အဆင်ပြေစွာ ခွဲရန် မသင့်တော်ပေ။ ယုဒသည် ကြီးမားသောအပိုင်းရရှိခဲ့သောကြောင့်၊ ယုဒသည် ၎င်း၏နယ်မြေကို အမျိုးအနွယ်တစ်ခုနှင့် မျှဝေရန် အကြံပြုခဲ့ပြီး၊ ထီးကံစမ်းမျဉ်ရာတွင် ထိုအပိုင်းသည် ရှိမုန်ထံသို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ အစပိုင်းတွင် ဣသရာအလ်လူများသည် ယုဒအတွက် ကြီးမားသောအပိုင်းပေးရန် မြေကျယ်လုံလောက်သည်ဟု ထင်ခဲ့ကြပေမည်။ အကယ်၍ လူများသည် ဘုရားသခင်မူလက ရည်ရွယ်ထားသည့် “အီဂျစ်မြစ်မှ ယုဖရေတ်မြစ်ကြီးအထိ” (ကမ္ဘာ ၁၅:၁၈၊တရားဟော ၁၁:၂၄) မြေအားလုံးကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ပါက၊ ယုဒသည် ၎င်း၏ အပိုင်းအပြည့်အဝကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ သို့သော် ဣသရာအလ်သည် ပေါ့ဆပြီး ရောင့်ရဲလာခဲ့သည်။ ယခုအခါ ၎င်းတို့၏ ယုံကြည်ခြင်းအလျောက် နယ်နိမိတ်များကို ပြုပြင်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုနည်းတူ၊ ကျွန်ုပ်တို့သည်လည်း ဘုရားသခင်အတွက် ကြီးမားသောအရာများကို ကြိုးစားရန် ယုံကြည်ခြင်းရှိပါက သခင်ထံမှ ပိုမိုများစွာရရှိနိုင်သည်။ “ကမ္ဘာ့အဆုံးသတ်များရောက်လာသူများအတွက် သတိပေးချက်အဖြစ် ဤအရာများကို ရေးထားသည်” (၁ ကောရိန္တု ၁၀:၁၁)။

1. Within the inheritance. Joshua had ordered the remaining part of the land, after Judah and the children of Joseph had received their inheritance, to be divided into seven portions (ch. 18:4–6).However, it may have been that the land was not sufficient for seven parts so as to give every tribe a fair portion. Probably also the contour of the land was not such as to be conveniently divided into seven. Inasmuch as Judah had received such a large share, it was probably suggested that Judah share its territory with one of the tribes. When the lot was cast the portion fell to Simeon. Perhaps, at the beginning, the Israelites had supposed the land to bee large enough to give Judah a large share. In fact, if the people had possessed all the land that God originally intended “from the river of Egypt unto the great river, the river Euphrates” (Gen. 15:18; cf. Deut. 11:24), Judah would have been able to retain her full allotment. But Israel had become negligent and content. Now the boundaries had to be adjusted according to their faith. Similarly with us—we too could have much more from the Lord if we possessed the faith to attempt great things for Him. These things are “written for our admonition, upon whom the ends of the world are come” (1 Cor. 10:11).

 

ရှိမုန်၏ ထီးကံစမ်းမျဉ်မှုတွင်၊ ဘုရားသခင်သည် အမွေရွေးချယ်ရာတွင် တိကျစွာ လမ်းညွှန်ပေးခဲ့ပုံကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ရှိမုန်နှင့် လေဝိတို့သည် ရှေခင်လူများကို သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် (ကမ္ဘာ ၃၄)၊ ယာကုပ်သည် ၎င်း၏ သေဆုံးခါနီးတွင် ဤအမျိုးအနွယ်နှစ်ခုကို ယာကုပ်တွင် ခွဲခြားပြီး ဣသရာအလ်တွင် ပြန့်ကျဲစေမည်ဟု ပရောဖက်ပြုခဲ့သည် (ကမ္ဘာ ၄၉:၇)။ လေဝိသည် ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်အမွေမရှိဘဲ၊ အမျိုးအနွယ်အသီးသီးတွင် မြို့များရှိရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ယခုအခါ ရှိမုန်သည် ယုဒ၏ အမွေအတွင်းတွင် ၎င်း၏ အပိုင်းကို ရရှိခဲ့သည်။ ရှိမုန်သည် ရေဟောဗမ်လက်ထက် ယုဒနှင့် ဣသရာအလ်ခွဲထွက်ချိန်တွင်၊ ဆယ်အမျိုးအနွယ်နိုင်ငံသို့ မှီဝဲခဲ့သော်လည်း၊ ယုဒနိုင်ငံဖြင့် ၎င်း၏နယ်မြေမှ ခွဲခြားခံရသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် ယာကုပ်တွင် ခွဲခြားခံရသည်။ ရှိမုန်အမျိုးအနွယ်နှင့်ပတ်သက်၍ ကျမ်းစာတွင် များများစားစား မပြောထားပါ။ ထို့ကြောင့်၊ ဤအမျိုးအနွယ်သည် ယုဒအမျိုးအနွယ်တွင် စုပ်ယူခံရပြီး၊ ၎င်း၏ တစ်ဦးချင်းအထောက်အထားသည် များစွာ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်ဟု ယူဆနိုင်သည် (ကမ္ဘာ ၄၉:၇ ကို ကြည့်ပါ)။

In the lot of Simeon it can be seen how explicitly God guided in the selection of the inheritances. Because of the massacre of the people of Shechem by Simeon and Levi (Gen. 34), Jacob, in his dying prophecy, had prophesied that he would divide these two tribes in Jacob and scatter them in Israel (Gen. 49:7). Levi, as has already been noted, was not to have any inheritance of his own, but was to have cities in the various tribes, and now Simeon was to have his portion inside the inheritance of Judah. Simeon was still further isolated, so that at the time of the division of Judah and Israel in the reign of Rehoboam (1 Kings 12), the tribe of Simeon, though adhering to the kingdom of the 10 tribes, was separated from the territory of that kingdom by the kingdom of Judah. Thus they were divided in Jacob. Nothing much is said in Scripture concerning the tribe of Simeon. It gave to the nation neither judge, prophet, nor any other illustrious person. We may suppose, therefore, that this tribe became absorbed in that of Judah, and its individual identity was probably, to a large extent, lost (see on Gen. 49:7).

 

၂. ၎င်းတို့၏ အမွေအတွင်း။ စာရေးသူသည် ရှိမုန်အား ပေးသော မြို့ ၁၇ မြို့ကို စာရင်းပြုစုထားပြီး၊ ၎င်းတို့အနက် ၁၃ မြို့သည် အဓိကအားဖြင့် နဂဘ်တွင်ရှိပြီး၊ ၄ မြို့သည် ရှဖလဟ်တွင် အဓိကရှိသည်၊ သို့သော် နဂဘ်နှင့် ရှဖလဟ်အကြား ခွဲခြားမှုကို သိပ်မထင်ရှားပါ။ ၎င်းသည် ဤအမျိုးအနွယ်အတွက် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေတစ်ခုမဟုတ်ဘဲ၊ ယုဒအား မူလသတ်မှတ်ပေးထားသော နယ်နိမိတ်အတွင်း မြို့များနှင့် ၎င်းတို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်မြေများကို ရရှိခဲ့သည်။ ဤမြို့များစွာကို ယုဒနှင့် ပူးတွဲသိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး၊ ထို့ကြောင့် တစ်ခါတစ်ရံ တစ်အမျိုးအနွယ်သို့ တစ်ခါတစ်ရံ အခြားတစ်ခုသို့ သတ်မှတ်ခံရသည်။

2. In their inheritance. The writer enumerates 17 cities that were given to Simeon, 13 of which were chiefly in the Negeb, and four largely in the Shephelah, although the dividing line between the Negeb and the Shephelah cannot be too distinctly drawn. He does not specify any boundary for this tribe, since Simeon did not receive so much a definite portion of territory, but rather certain cities with their surrounding lands, and these within the limits originally allotted to Judah. Many of these cities were occupied conjointly with Judah, and hence ascribed sometimes to one tribe and sometimes to the other.

 

ဗီရ-ရှေဘာနှင့် ရှေဘာ။ စာသား၌ “ဗီရ-ရှေဘာနှင့် [သို့မဟုတ်] ရှေဘာ” ဟုဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းတို့သည် တူညီသောမြို့တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ထင်ရှားသည်၊ မဟုတ်ပါက မြို့ ၁၄ မြို့ဖြစ်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ၁၃ မြို့မဟုတ်ပါ။ ထို့အပြင်၊ ၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၄:၂၈ တွင် ရှိမုန်၏ မြို့များကို စာရင်းပြုစုထားရာ ရှေဘာ အမည်ကို ချန်လှပ်ထားသည်။ အာဗြဟံ၏ ဗီရ-ရှေဘာ (“ကျိန်ဆိုရာ၏ ရေတွင်း”) သည် ယခုအခါ ဗီရ-ရှေဘာ မြို့တွင်ရှိပြီး၊ ဟေဗြဳန်မှ အနီးစပ်ဆုံး ၂၇ မိုင် (၄၃.၆ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင်ရှိသည်။ နောက်ပိုင်းတွင်၊ ဟီဘရူဘုရင်စနစ်အတွင်း၊ ဗီရ-ရှေဘာမြို့သည် ဟေဗြဳန်မှ ၂၄ ၃/၄ မိုင် (၃၉.၇ ကီလိုမီတာ) အကွာရှိ တယ်လ် အစ်ဆဘာတွင် တည်ရှိသည်။

Beer-sheba, and Sheba. Literally, “Beer-sheba and [or, even] Sheba.” It seems to be clear that these are one and the same city; otherwise there would have been 14 cities instead of 13. Furthermore, in 1 Chron. 4:28, where Simeon’s cities are enumerated, the name Sheba is omitted. Abraham’s Beer-sheba (“well of the oath”) lay in the present city of Beer-sheba, approximately 27 mi. (43.6 km.) southwest of Hebron. Later, during the Hebrew monarchy, the town of Beer-sheba was about 3 mi. (5 km.) east, at Tell es–Seba, 24 3/4 mi. (39.7 km.) from Hebron.

 

အခန်းငယ် ၂-၆ ရှိ ၁၃ မြို့နှင့် အခန်းငယ် ၇ ရှိ ၄ မြို့အနက်၊ ဗီရ-ရှေဘာတစ်ခုသာ တိကျစွာ သိရှိထားသည်။

Of the 13 cities (vs. 2–6), and 4 cities (v. 7), the site of only 1, Beersheba, is definitely known.

 

၅. ဇိကလဂ်။ ဂါဇာတောင်ဘက်အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ တယ်လ် အယ်လ်-ခုဝဲလ်ဖဲဟ်ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ဗီရ-ရှေဘာနှင့် ဒဗိရ်အကြားတွင်ရှိသည်။ ရှိမုန်အား ပေးခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းကို ဤအမျိုးအနွယ်က မသိမ်းပိုက်ခဲ့သလို၊ နောက်ပိုင်းတွင် ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး၊ ရှအူလမှ နှင်ထုတ်ခံရစဉ် ဖိလိတ္တိအုပ်ချုပ်သူ အာခိရှမှ ဒါဝိဒ်ထံသို့ ပေးခဲ့သည် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၂၇:၆)။

ဗက်မာကဗုတ် နှင့် ဟာဇာ-ဆုဆာ။ ဤမြို့နှစ်ခု၊ နောက်တစ်ခုမှာ ရှဘာလတ် အဗူ ဆူစိန်ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ အီဂျစ်သို့သွားသော မြောက်မှတောင်သို့ လမ်းမကြီးအနီးတွင် တည်ရှိပုံရသည်။ ၎င်းတို့၏ အမည်များသည် ဟိခ်ဆို့စ်လူများနှင့် နောက်ပိုင်းတွင် ရှောလမုန်တို့၏ ရထားများနှင့် မြင်းများကို ထားရှိရာ နေရာဖြစ်နိုင်သည်ဟု အကြံပြုသည် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၀:၂၆)။ ဗက်မာကဗုတ်သည် “ရထားများ၏အိမ်” ဟုအဓိပ္ပာယ်ရှိပြီး၊ ဟာဇာ-ဆုဆာသည် “မြင်းများ၏ရွာ” ဟုအဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။

5. Ziklag. Possibly identified with Tell el–Khuweilfeh, which is southeast of Gaza, between Beersheba and Debir. Although given to Simeon, it was either not taken by this tribe, or, later lost, because it was given to David, at the tim of his banishment by Saul, by the Philistine ruler, Achish (1 Sam. 27:6).

Beth-marcaboth, and Hazar-susah. These two towns, the latter possibly Sbalat Abū Sûsein, were probably located near the north-south highway to Egypt. Their names suggest that they may have been the place where the Hyksos, and possibly later Solomon, kept their chariots and horses (1 Kings 10:26). The former name signifies “the house of chariots,” and the latter, “the village of horses.”

 

၆. ရှာရူဟင်။ ဤမြို့သည် ပါလက်စတိုင်းနှင့် အီဂျစ်အကြား အဓိကလမ်းပေါ်တွင်ရှိသည်။ ၎င်းကို တယ်လ် အယ်လ်-ဖာရာ ဟုသတ်မှတ်ထားပြီး၊ ၎င်းသည် ရှေးဟောင်းဟိခ်ဆို့စ်၊ အီဂျစ်၊ နှင့် ရောမခိုင်ခံ့တည်ဆောက်မှုများ၏ ထင်ရှားသော သက်သေများကို ပြသနှင့်၊ ဂါဇာမှ တောင်ဘက် ၁၅ မိုင် (၂၄ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။

6. Sharuhen. This was a town on the main route between Palestine and Egypt. It has been identified with Tell el–Fâr‘ah, which shows impressive evidence of ancient Hyksos, Egyptian, and Roman fortifications. It lies about 15 mi. (24 km.) south of Gaza.

 

၉. ၎င်းတို့အတွက် အလွန်များပြားသည်။ ယခုအချိန်တွင် ၎င်းသည် အလွန်များပြားသော်လည်း၊ အကယ်၍ ၎င်းတို့သည် ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် အနာဂတ်ကို ကြည့်ရှုခဲ့လျှင်၊ ဘုရားသခင်၏ ကောင်းကြီးပေးမှုအောက်တွင် ၎င်းတို့လိုအပ်မည့်အရာထက် မပိုခဲ့ပေ။ သို့သော် ဤအချိန်တွင် ဣသရေလလူမျိုးများသည် ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်ကို မြင်နိုင်စွမ်းဆုံးရှုံးလာခဲ့ပြီး၊ ယခုလိုအပ်ချက်အတွက်သာ လုံလောက်စွာ ရရှိရုံဖြင့် ကျေနပ်ခဲ့ကြသည်။ ဘုရားသခင်သည် ယာယီအနေဖြင့် ပြန်လည်ချိန်ညှိမှုကို ခွင့်ပြုခဲ့သော်လည်း၊ ဤပြုပြင်ထားသော အစီအစဉ်အောက်တွင်ပင် ဣသရေလသည် ကြီးထွားပြီး ၎င်းတို့၏ နယ်မြေများကို ချဲ့ထွင်ရန် အခွင့်ရှိခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆုံးတွင် အစိတ်အပိုင်းတိုင်းကို ထပ်မံလိုအပ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်ကို မြင်နိုင်စွမ်းဆုံးရှုံးလျှင် ကျွန်ုပ်တို့၏ အမြင်သည် မည်မျှ ကျဉ်းမြောင်းပြီး တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် အနည်းငယ်သာ လုပ်ဆောင်နိုင်သောကြောင့် အောင်မြင်မှုနည်းပါးပြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဘုရားသခင်၏ တန်ခိုးကြီးသော လက်ရုံးဖြင့် မဟုတ်ဘဲ လူ၏ အင်အားဖြင့်သာ ကျွန်ုပ်တို့၏ ခွန်အားကို ရေတွက်တတ်သောကြောင့် အနည်းငယ်သာ ကြိုးစားကြသည်။

9. Too much for them. For the present it was too much, but had they by faith looked to the future, it would not have been more than, under the blessing of God, they would need. But the Israelites by this time had begun to lose their vision of God’s plan for them, and were content to receive only enough for their present need. God temporarily permitted the readjustment, but even under the adapted program it was Israel’s privilege to grow and to expand her territories until eventually she would again have need of every part. How narrow and often selfish grows our own vision when we lose sight of God’s plan for us. We accomplish little because we attempt little, and we attempt so little because we are so prone to count our strength by the arm of flesh rather than by the mighty arm of God.

 

၁၀. တတိယမြောက်ထီစာရင်း။ မျိုးနွယ်စုများကို ယာကုပ်၏ ပရောဖက်ပြုချက်အရ ဘုရားသခင်က သတ်မှတ်ထားသော အစီအစဉ်အတိုင်း သို့မဟုတ် ဤအစီအစဉ်အတိုင်း ထီစာရင်းဖြင့် ခေါ်ယူခဲ့သည်။ ဇေဘုလုန်သည် ဣသခါထက် ငယ်သော်လည်း၊ ယာကုပ်၏ ပရောဖက်ပြုသော ကောင်းကြီးမှု (ကမ္ဘာဦး ၄၉) နှင့် မောရှေ၏ ကောင်းကြီးမှု (တရားဟောရာ ၃၃) တွင် ဇေဘုလုန်သည် ဣသခါထက် ဦးစွာပါဝင်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ အမွေခွဲဝေပေးရာတွင်လည်း ဦးစားပေးမှုကို ပြသခဲ့သည်။ ယာကုပ်၏ ပရောဖက်ပြုချက်အရ ဇေဘုလုန်၏ ထီစာရင်းသည် “ပင်လယ်ကမ်းနားတွင် နေထိုင်ရ” ပြီး ဇေဘုလုန်သည် “သင်္ဘောများ၏ ဆိပ်ကမ်း” ဖြစ်ရမည် (ကမ္ဘာဦး ၄၉:၁၃)။ ဂျိုးဇီဖပ်စ် (Antiquities vi. i. 22) ၏ အဆိုအရ ၎င်းတို့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုသည် ချိန်းနရက်ပင်လယ်မှ ကာမယ်လတောင်နှင့် ပင်လယ်အထိ ကျယ်ပြန့်သည်။ သို့သော် ယောရှုစာအုပ်တွင် ဖော်ပြထားသော နယ်မြေဖော်ပြချက်အရ ၎င်းတို့၏ နယ်နိမိတ်သည် ပင်လယ်ထိ အမှန်တကယ်ရောက်ရှိခဲ့သလားဟု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။

10. The third lot. Either the tribes were called up in the order designated by God in His prediction through Jacob, according to their pre-eminence, or the lot was drawn in this order. Though Zebulun was younger than Issachar, yet, in both the prophetic blessing of Jacob (Gen. 49) and that of Moses (Deut. 33) Zebulun came before him. Now again the precedence is shown in the allotment of the inheritance. According to the prediction of Jacob, the lot of Zebulun was to “dwell at the haven of the sea,” and Zebulun was to be a “haven of ships” (Gen. 49:13). Josephus (Antiquities vi. i. 22) held that their possession extended from the Sea of Chinnereth to Carmel and the sea. But from the description of the territory in the book of Joshua it is doubtful whether their boundary actually extended to the sea.

 

မနာရှဲမျိုးနွယ်၏ နယ်မြေသည် အာရှာမျိုးနွယ်၏ နယ်မြေနှင့် ထိစပ်နေလျှင် (ယောရှု ၁၇:၁၀ ကိုကြည့်ပါ)၊ ဇေဘုလုန်၏ နယ်မြေသည် အာရှာမှတစ်ဆင့် ပင်လယ်သို့ ဆက်သွယ်ထားသည့် သို့မဟုတ် ကာမယ်လတောင်၏ အောက်ခြေမြောက်ဘက်ရှိ ပင်လယ်အော်နယ်မြေပါဝင်သည့် လမ်းကြောင်းတစ်ခုမှတစ်ဆင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ဇေဘုလုန်သည် ပင်လယ်ကမ်းနားတွင် နေထိုင်သည့် လူမျိုးဖြစ်ရမည်ဟူသော ပရောဖက်ပြုချက်သည် အာရှာနှင့် တစ်စုံတစ်ရာ စီစဉ်မှုဖြင့် ဆိပ်ကမ်းများသို့ လွယ်ကူစွာ ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ထို့ကြောင့် ဇေဘုလုန်၏ သားသမီးများသည် ကြွယ်ဝသော ဈေးကွက်များသို့ အဆင်ပြေစွာ ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေသည် “ပင်လယ်လမ်း” ဟု ခေါ်သော ရှေးခေတ် နိုင်ငံတကာ ပြည်သူ့လမ်းမကြီးဖြတ်သန်းသွားသည်ဟုလည်း သတိပြုခဲ့သည်။

If the land of the Manassites touched upon that of the tribe of Asher (see Joshua 17:10), the land of Zebulun, unless in some detached way, could not have extended continuously to the Mediterranean. Perhaps Zebulun had access to the sea through Asher, or by a corridor that might have included the bay area north of the base of Mt. Carmel. The prediction was that Zebulun was to be a people dwelling at the haven of the sea, and this was probably accomplished by some arrangement with Asher whereby the children of Zebulun had easy access to harbors and thus were in convenient reach of rich markets. It has also been noted that their country was traversed by the ancient international highway known as “the way of the sea.”

 

ဆာရစ်သို့။ အလက်ဇန္ဒရိယံ ကုဒက်စ်ကျမ်းမူ (LXX) သည် ဤဖတ်ရှုမှုနှင့် ကိုက်ညီသော်လည်း၊ ဗာတီကန်ကုဒက်စ်ကျမ်းမူတွင် “အီဆီဒက်ဂိုလာ” ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဆီးရီးယားကျမ်းမူတွင် “အရှဒုဒ်” ဟု ဖော်ပြထားသည်။ သို့သော် ၎င်းသည် ဖိလိတ္တိလူမျိုးများ၏ အရှဒုဒ်မဟုတ်ပေ။ အချို့ကျမ်းမူများတွင် “ရှဒုဒ်” ဟု ဖတ်ရှုထားပြီး၊ ၎င်းသည် “အပျက်အစီးများ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အဲစဒရာလုန်လွင်ပြင်၏ မြောက်ဘက်တွင် နာဇရက်မြို့မှ အနောက်တောင်ဘက် ၄.၅ မိုင် (၇.၂ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တဲလရှဒူဒ် ဟူသော ကျယ်ပြန့်သော အပျက်အစီးတစ်ခု ရှိသည်။

Unto Sarid. The LXX (Codex Alexandrinus) agrees with this reading, but the Codex Vaticanus has Esedek Gola. The Syriac has “Ashdod.” But this cannot be the Ashdod of the Philistines. Some MSS read “Shadud,” which means “ruins.” There is a Tell Shadûd, an extensive ruin, on the northern side of the plain of Esdraelon, 4 1/2 mi. (7.2 km.) southwest of Nazareth.

 

၁၁. ပင်လယ်သို့။ ဆိုလိုသည်မှာ “အနောက်ဘက်သို့” ဖြစ်သည်။ ဤအသုံးအနှုန်းသည် ဤဦးတည်ရာကို ဖော်ပြသည်။ မာရာလာ။ မာရာလာနှင့် ဒါဘာရှက်တို့ကို တိကျစွာ ခွဲခြားသတ်မှတ်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။

11. Toward the sea. That is, “westward.” The expression denotes this direction.

Maralah. Neither Maralah nor Dabbasheth can be definitely identified.

 

၁၂. ချစ်လုတ်-တာဘော။ စကားလုံးအရ “တာဘော၏ ဘေးနှစ်ဖက်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယခုအခါ အီကဆဲလ်ဟု ယူဆထားပြီး၊ ၎င်းသည် ပါလက်စတိုင်း၏ ထင်ရှားသော တောင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် တာဘောတောင်၏ အောက်ခြေအနောက်ဘက်ရှိ ကျောက်ဆောင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အချို့က တာဘောတောင်သည် နောက်ပိုင်းတွင် ပြောင်းလဲခြင်း၏တောင်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ယာဖီယာ။ ယာဖါဟု ယူဆထားသည်။ ၎င်းသည် နာဇရက်မြို့မှ အနောက်တောင်ဘက် ၁၃.၇၅ မိုင် (၂.၈ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။

12. Chisloth-tabor. Literally, “the flanks of Tabor.” Now believed to be Iksâl, a rocky height to the west of the base of Tabor, which is one of the most conspicuous mountains of Palestine. Some have supposed Tabor to have been the later mount of transfiguration.

Japhia. Believed to be the same as Yâfā. It lies about 13 3/4 mi. (2.8 km.) southwest of Nazareth.

 

၁၃. ဂိတ္တာဟဖါ။ “ဟဖါ၏ ဝိုင်ဖိအုံ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ဂါတ်ဟဖါနှင့် တူညီပြီး၊ ယုနမြတ်စွယ်၏ မွေးရပ်မြေ (၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၄:၂၅) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ခါဘတ်အဇ်-ဇုရါအဖြစ် ယူဆထားပြီး၊ ယုနမြတ်စွယ်၏ သင်္ချိုင်းဟု ဆိုကြသည့် သင်္ချိုင်းတစ်ခု အနီးတွင်ရှိသည်။ ဤနေရာသည် နာဇရက်မြို့မှ မြောက်အရှေ့ဘက် ၂.၇၅ မိုင် (၄.၄ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တိဘေရှမြို့သို့ သွားသည့်လမ်းပေါ်တွင် ရှိသည်။ ရိမ္မုန်-မက်သိုအာသို့ နီယာ။ သို့မဟုတ် “နီယာသို့ ဆန့်ထွက်သည့် ရိမ္မုန်” ဟု အချို့က ယူဆထားပြီး၊ ယခုအခါ ရမ္မာနဲဟ်ဟု ယူဆထားသော်လည်း၊ တည်နေရာသည် အနောက်ဘက်သို့ အလွန်ဝေးသည်ဟု ထင်ရသည်။

13. Gittah-hepher. The same as Gath-hepher, “wine press of Hepher,” the birthplace of Jonah (2 Kings 14:25). It is supposed to be Khirbet ez–Zurrâ‘, near which a tomb claimed to be that of Jonah is shown. The place is 2 3/4 mi. (4.4 km.) north by east of Nazareth on the road to Tiberias.

Remmon-methoar to Neah. Or, “Remmon, which extends to Neah,” which some hold to be the same as the present Rummâneh, north of Nazareth, but the location seems too far west.

 

၁၄. ၎င်းကို ဝိုင်းရံထားသည်။ နယ်နိမိတ်သည် နီယာ၏ မြောက်ဘက်တွင် ဟန္နာသုန်သို့ ကွေ့ပတ်သွားသည်။ မြောက်ဘက်နယ်နိမိတ်၏ ဖော်ပြချက်သည် နီယာမှ စတင်သည်။ ယိဖထါအဲလ်။ ဤချိုင့်ဝှမ်းသည် ဂါလိလဲရှိ ဘက်လဟင်အနီးတွင် ဝါဒီအဲလ်-မလက်အဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ ဤနေရာတွင် မြောက်ဘက်နယ်နိမိတ် ပြီးဆုံးသည်။

14. Compasseth it. The border bent around it (Neah) on the north side to Hannathon. The description of the northern border begins at Neah.

Jiphthah-el. This valley has been identified with the Wadi el–Melek, near Bethlehem in Galilee. Here the northern boundary ended.

 

၁၅. ကတ္တာသ်။ ကတ္တာသ်နှင့် ဖော်ပြထားသော အခြားမြို့များသည် ဇေဘုလုန်ပိုင်ဆိုင်သည်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် နယ်နိမိတ်မြို့များအဖြစ်သာ ဖော်ပြထားသည်ဖြစ်စေ ရှင်းလင်းစွာ မဖော်ပြထားပေ။ ကတ္တာသ်သည် မဂိဒ္ဒေါမြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ခါဘတ်ကိုတီနာဟု ဖြစ်နိုင်သည်။ နာဟလ္လယ်သည် ကီရှုန်ချောင်းအနီးရှိ တဲလအဲန်-နာဟလ်ဖြစ်နိုင်သည်။ ရှိမရုန်သည် ယောရှုက အောင်မြင်ခဲ့သော ဘုရင်တစ်ပါးရှိသည့် အဓိကမြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည် (အခန်း ၁၂:၂၀)။ ဘက်လဟင်သည် ယုဒပြည်ရှိ ဘက်လဟင်-အီဖရာတာမဟုတ်ဘဲ၊ နာဇရက်မြို့မှ အနောက်မြောက်ဘက် ၇ မိုင် (၁၁.၂ ကီလိုမီတာ) အကွာရှိ ယခုအခါ ဘိတ်လဟင်ဟု ခေါ်သည့်နေရာဖြစ်သည်။

15. Kattath. It is not clearly stated whether Kattath and the other cities mentioned belonged to Zebulon or are merely noted here as border cities. Kattath is possibly Khirbet Qoteina, northwest of Megiddo. Nahallal is possibly Tell en–Nahl, a place near the Kishon brook. Shimron was a principal city whose king was conquered by Joshua (ch. 12:20). Bethlehem is not Bethlehem-ephrata of Judah, but a place 7 mi. (11.2 km.) northwest of Nazareth, and now called Beit Lahm.

 

မြို့ဆယ့်နှစ်မြို့။ ဖော်ပြထားသော မြို့ ၅ မြို့သည် ၁၂ မြို့ထက် ၇ မြို့ နည်းသည်။ ဇေဘုလုန်၏ နယ်နိမိတ်များနှင့် ဆက်စပ်ဖော်ပြထားသော မြို့များအားလုံးကို ရေတွက်လျှင် ၁၂ မြို့ထက် ပိုများသည်။ အချို့မြို့များသည် ဇေဘုလုန်ပိုင်ဆိုင်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ နယ်နိမိတ်မြို့များသာ ဖြစ်နိုင်သည်။ အချို့အမည်များသည် မြို့များကို ကိုယ်စားမပြုပေ၊ ထို့ကြောင့် မြို့အမှန်ကို ရေတွက်လျှင် ၁၂ မြို့ ဖြစ်လာနိုင်သည်။ နောက်ဆက်တွဲကျမ်းပိုဒ်မှ ယူဆရသည်မှာ ယခင်စာရင်းတွင် မြို့ ၁၂ မြို့ကို ဖော်ပြပြီးဖြစ်သော်လည်း၊ ၎င်းတို့မည်သည်ဖြစ်သည်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် ခက်ခဲသည်။ ဇေဘုလုန်ပိုင်ဆိုင်သော မြို့အားလုံးကို မဖော်ပြထားကြောင်း အခန်း ၂၁:၃၄၊ ၃၅ တွင် လေဝိလူများထံပေးထားသော ကာတာနှင့် ဒိမနာတို့ကို ဖော်ပြထားသည်မှ ထင်ရှားသည်။

Twelve cities. The 5 cities just mentioned are 7 short of the 12. If all the cities named in connection with the borders of Zebulun are counted, there are more than 12. It may be that some of these cities were merely border cities that did not belong to Zebulun. Some of the names may not have represented cities at all, so that the actual cities would have made up the number 12. From the following verse it would seem that the 12 cities had been enumerated in the preceding list, but which they are is difficult to determine. That all the cities belonging to Zebulun are not set down is clear from ch. 21:34, 35, where Kartah and Dimnah are mentioned as being given to the Levites.

 

၁၈. ယေဇရေလ။ စကားလုံးအရ “ဘုရားသခင်က ကြဲဖြန့်သည်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၎င်းသည် ယခုအခါ ယေဇရေလဟု ခေါ်သော ချိုင့်ဝှမ်း၏ တောင်ဘက်အစွန်းရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ဤချိုင့်ဝှမ်းသည် ယော်ဒန်ချိုင့်ဝှမ်းနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်ရှိသော အခြေပိုင်း ၁၅ မိုင် (၂၄ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသော တြိဂံပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ ၎င်း၏ မြောက်ဘက်ကို နာဇရက်တောင်များနှင့် တာဘောတောင်ဖြင့် ကန့်သတ်ထားပြီး၊ တောင်ဘက်ကို ဂိလဗောတောင်များအပါအဝင် ဆာမာရီယတောင်ကုန်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်း၏ အထွတ်အထိပ်သည် ကီရှုန်ချောင်းဖြတ်သန်းသွားသော ကျဉ်းမြောင်းသော လမ်းကြောင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ယခင်အက္ကိုဟု ခေါ်သော အကရေပင်လယ်အော်သို့ ဦးတည်သည်။ ယေဇရေလမြို့၊ ယခုအခါ ဇာရင်ဟု ခေါ်သည်၊ ဂိလဗောတောင်များ၏ အနောက်မြောက်ဘက်ချွန်ထက်တွင် တည်ရှိပြီး၊ ချိုင့်ဝှမ်းကို ဖြတ်ကြည့်နိုင်ပြီး ယော်ဒန်လမ်းကြောင်းကို မြင်နိုင်သည်။

18. Jezreel. Literally, “God sows.” This is a town on the south edge of the valley by the same name. The valley is triangular in shape with its base, about 15 mi. (24 km.) in length, facing the Jordan valley. The north side is bounded by the mountains of Nazareth, including Mt. Tabor, and its south side is formed by the hills of Samaria, including the Gilboa Mts. Its apex is a narrow pass through which the brook Kishon makes its way to the Bay of Acre, formerly Accho. The town of Jezreel, now called Zer‘în, is on a northwest spur of the Gilboa Mts. overlooking the plain and commanding a view of the Jordan pass.

 

ချီဆူလုတ်။ အခန်း ၁၂ ၏ ချစ်လုတ်-တာဘောနှင့် တူညီသည်ဟု ယူဆသည်။ ရှုနင်။ ယခုအခါ ဆိုလင်ဟု ခေါ်သော မြို့ဖြစ်ပြီး၊ နာဇရက်မှ ယေရုဆလင်သို့ သွားသော အဓိကမြောက်တောင်လမ်းမကြီး၏ အရှေ့ဘက်တွင်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ယေဇရေလမြို့မှ မြောက်ဘက် ၃.၅ မိုင် (၅.၆ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် ရှိပြီး၊ ဤမြို့နှစ်မြို့သည် ယေဇရေလချိုင့်ဝှမ်း၏ အနောက်ဘက်အစွန်းတွင် တစ်ဖက်တစ်ချက်စီတွင် ရှိသည်။

Chesulloth. Thought to be the same as Chisloth-tabor of v. 12.

Shunem. The modern Sôlem, just east of the main north-south road running from Nazareth to Jerusalem. It was about 3 1/2 mi. (5.6 km.) north of Jezreel, the two cities being on either side of the Valley of Jezreel at its western extremity.

 

၁၉. ဟဖရာအိမ်။ ဣသခါ၏ နယ်နိမိတ်များကို ဘက်ပေါင်းစုံမှ ဖော်ပြမထားဘဲ၊ အဓိကမြို့အချို့ကိုသာ ဖော်ပြထားပုံရသည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်း၏ နယ်နိမိတ်သည် မနာရှဲနှင့် ဇေဘုလုန်ကြားတွင် ရှိသောကြောင့် လုံလောက်စွာ သိရှိနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ မြို့အများစုသည် မသိရှိရပေ။

19. Haphraim. The writer does not describe the borders on all sides of Issachar, but seems only to set down some of the principal cities, the reason obviously being that its border would be quite sufficiently known, seeing it lay between Manasseh and Zebulun. Most of the cities are unknown.

 

၂၁. အင်ဂါနိမ်။ စကားလုံးအရ “ဥယျာဉ်များ၏ ရေတွင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယေဟုက ထွက်ပြေးသွားသော အဟဇီယာကို လိုက်လံဖမ်းဆီးခဲ့သည့် “ဥယျာဉ်အိမ်” ဖြစ်နိုင်သည် (၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၉:၂၇)။ ၎င်းသည် ယခုအခါ ဂျနင်ဟု ယူဆထားပြီး၊ ဂိလဗောတောင်၏ ဆောင်းပြီးမှ ၆ မိုင် (၉.၆ ကီလိုမီတာ) အကွာရှိ ချိုင့်ဝှမ်း၏ အောက်ခြေတွင် တည်ရှိပြီး၊ မဂိဒ္ဒေါမှ ဆာမာရီယမှတစ်ဆင့် ယေရုဆလင်သို့ သွားသော အဓိကလမ်းပေါ်တွင် ရှိသည်။

21. En-gannim. Literally, “fountain of gardens.” Probably the “garden house” to which Jehu pursued the fleeing Ahaziah (2 Kings 9:27). It is possibly the modern Jenîn, which stands at the lower end of the plain, about 6 mi. (9.6 km.) from the slopes of Mt. Gilboa, on the main road from Megiddo through Samaria to Jerusalem.

 

၂၂. ကမ်းရိုးတန်း။ “နယ်နိမိတ်” ဟု ဖော်ပြသင့်သည်။ ဟီဗြဲဘာသာတွင် “နယ်နိမိတ်” သို့မဟုတ် “အစွန်း” ဟု ဘာသာပြန်လေ့ရှိသော စကားလုံးတူညီသည်။ ဖော်ပြထားသော နေရာများမှ ယူဆရသည်မှာ ၎င်းသည် မြောက်ဘက်နယ်နိမိတ်ကို ရည်ညွှန်းပုံရသည်။

22. The coast. Rather “the boundary.” The Hebrew has the same word that is usually translated “boundary,” or “border.” From the places mentioned, the reference is probably to the northern boundary.

 

တာဘော။ ဤမြို့သည် ၎င်း၏ အမည်ကို တာဘောတောင်မှ ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် တောင်ပေါ်ရှိ မြေပြန့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်ဟု ယူဆသည်။ ၎င်းသည် နာဇရက်သို့ ဦးတည်သည့် တောင်ကြောပေါ်ရှိ တောင်အနောက်ဘက်ရှိ ဒီဗူရီယဟ်ရွာနှင့် ဖြစ်နိုင်သည်။

Tabor. The city probably received its name from Mt. Tabor, on whose plateau it is thought to have been situated. It is identified, probably correctly, with the village of Debûriyeh, west of the mountain, on the ridge leading to Nazareth.

 

ရှာဟဇီမာ။ ရှာဟဇီမာ၏ တည်နေရာကို တိကျစွာ မသိရသော်လည်း၊ ဤဘက်ရှီမ့ရှ်ကဲ့သို့ ဣသခါ၏ မြောကევဘက်နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင်၊ ယော်ဒန်မြစ်ဆီသို့ အနည်းငယ်အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဖြစ်နိုင်သည်။

Shahazimah. The site of Shahazimah is not definitely known, butt is was probably, like this Beth-shemesh, on the north border of Issachar toward the Jordan, perhaps a little to the northeast.

ဘက်ရှီမ့ရှ်။ “နေ၏အိမ်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊ ယုဒပြည်ရှိ တူညီသောအမည်ရှိမြို့တစ်မြို့ (အခန်း ၁၅:၁၀) နှင့် နဖတာလိရှိ တစ်မြို့ (အခန်း ၁၉:၃၈) နှင့် မရောထွေးရ။ ၎င်းသည် အဲလ်-အဘီဒီယဟ်အဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ ဤအမည်ရှိမြို့များ၏ များပြားမှုသည် နေကိုးကွယ်မှု၏ ကျယ်ပြန့်မှုကို ပြသသည်။

Beth-shemesh. “House of the sun,” not to be confused with a town of the same name in Judah (ch. 15:10) and one in Naphtali (ch. 19:38). It has been identified with el–‘Abeidiyeh. The number of cities by this name shows the prevalence of sun worship.

 

မြို့ဆယ့်ခြောက်မြို့။ တာဘောအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ်ပါက ၁၅ မြို့သာ ရှိမည်ဖြစ်ပြီး၊ တာဘောသည် တောင်ထက်မြို့တစ်မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်သင့်သည်ကို ပြသသည်။ ၎င်းတို့၏ စုစုပေါင်းအမွေသည် ကြီးမားမဟုတ်သော်လည်း၊ နိုင်ငံတွင်း အကြွယ်ဝဆုံးမြေဆီလွှာများပါဝင်သည်။ ဣသခါသည် အင်မတန်အားကြီးသည်။ သိနာတောင်တွင် ရေတွက်ချိန်တွင် အရွယ်ရောက်ပြီးသော ယောက်ျားဦးရေ ၅၄၄၀၀ ရှိခဲ့ပြီး (တောလည်ရာ ၁:၂၈၊ ၂၉)၊ နောက်ပိုင်းတွင် ရှိတင်လွင်ပြင်တွင် ၆၄၃၀၀ သို့ တိုးပွားခဲ့ပြီး (တောလည်ရာ ၂၆:၂၅)၊ ယုဒနှင့် ဒန်မျိုးနွယ်များသာ ကျော်လွန်ခဲ့သည်။

Sixteen cities. Including Tabor. Otherwise there would be only 15, which shows that Tabor should be considered as a city rather than a mountain. Their total inheritance was not large, but it contained some of the richest soil of the country. Issachar was quite powerful. When counted at Sinai, the adult males numbered 54,400 (Num. 1:28, 29), and later, on the plains of Shittim, they had increased to 64,300 (Num. 26:25), being exceeded only by Judah and Dan.

 

၂၄. အာရှာ။ ဤမျိုးနွယ်သည် ဇေဘုလုန်၏ အနောက်နှင့်မြောက်ဘက်ရှိ မြေသြဇာကောင်းသော ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတစ်ခုကို ရရှိခဲ့သည်။ အာရှာ၏ အမွေဖော်ပြချက်တွင် နယ်နိမိတ်ကို ဖော်ပြခြင်းဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် အဓိကမြို့များကိုသာ ဖော်ပြခြင်းဖြစ်စေ မသေချာသော်လည်း၊ နယ်နိမိတ်သည် နယ်မြေ၏ အလယ်ဗဟိုရှိ ကမ်းရိုးတန်းတစ်နေရာမှ စတင်ပြီး တောင်ဘက်သို့ နယ်နိမိတ်သို့ သွားကာ အရှေ့ဘက်သို့ ဇေဘုလုန်သို့ ကွေ့ပတ်သွားပြီး၊ မြို့များနှင့် ချိုင့်ဝှမ်းများမှတစ်ဆင့် အရှေ့ဘက်ဒေသသို့ သွားကာ မြောက်ဘက်သို့ ဆီဒုန်သို့ ရောက်ရှိပြီး၊ ထို့နောက် စတင်ရာသို့ တောင်ဘက်သို့ ပြန်လှည့်သည်။

24. Asher. This tribe received the fertile region along the Mediterranean coast west and north of Zebulun. It is a little uncertain whether the author, in the description of Asher’s inheritance, proceeds to enumerate the border or merely mentions various leading cities, inasmuch as most of the towns mentioned are unknown. However, it would seem that the boundary begins from a point approximately in the center of the territory on the coast and then goes south to the border, turns east to Zebulun, then through a series of towns and valleys on the eastern sector until it comes north to Sidon; then it turns south again, terminating where it began.

 

၂၅. ဟဲလကတ်။ နောက်ပိုင်းတွင် လေဝိလူများထံပေးထားသော မြို့တစ်မြို့ (အခန်း ၂၁:၃၁)။ ယခုအခါ အကရေမြို့မှ တောင်ဘက် ၁၁.၅ မိုင် (၁၈.၄ ကီလိုမီတာ) အကွာရှိ တဲလအဲလ်-ဟာဘဂျ်ဖြစ်နိုင်သည်။ အကရှဖ်။ အခန်း ၁၁:၁ နှင့် ၁၂:၂၀ တွင် ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်း၏ တည်နေရာကို မသိရသော်လည်း၊ ဟဲလကတ်အနီးတွင် ဖြစ်နိုင်သည်။

25. Helkath. A city given later to the Levites (ch. 21:31). Perhaps the modern Tell el–Harbaj, 11 1/2 mi. (18.4 km.) south of Acre.

Achshaph. Referred to in chs. 11:1 and 12:20. Its location is unknown, but was probably in the vicinity of Helkath.

 

၂၆. အလမ္မေလက်။ ဤအမည်သည် ယခုအခါ ကီရှုန်ချောင်းထဲသို့ အရှေ့မြောက်ဘက်မှ စီးဝင်သော ဝါဒီအဲလ်-မလက်တွင် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။ ကာမယ်လ။ ဤနေရာသည် သိသာထင်ရှားစွာ သိရှိထားပြီး၊ အာရှာ၏ နယ်မြေ၏ တောင်ဘက်အတိုင်းအတာကို သတ်မှတ်နိုင်စေသည်။ ရှီဟော-လိဗနတ်။ အချို့က ၎င်းကို မြို့တစ်မြို့အဖြစ်၊ အချို့က အငူတစ်ခုအဖြစ်၊ အချို့က မြစ်တစ်စင်းအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည် (အခန်း ၁၃:၃ ကိုကြည့်ပါ)။ ယခုအခါ နာရ်အဇ်-ဇာကာ ဟု ခေါ်သော ကာမယ်လတောင်၏ တောင်ဘက်တွင် ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်သော မြစ်သည် ဤဖော်ပြချက်နှင့် အကောင်းဆုံး ဖွယ်ရှိသည်၊ အကြောင်းမှာ စာရေးသူသည် ဖော်ပြထားသော နေရာများကို ဦးတည်ရာဖြစ်သည် (အခန်း ၁၇:၁၀ ကိုလည်းကြည့်ပါ)။ ဤမြစ်သည် ဒိုးမြို့၏ တောင်ဘက်အနည်းငယ်အကွာတွင် ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။ အချို့က ၎င်းကို ဤဒေသရှိ မြို့တစ်မြို့အဖြစ် ယူဆကြသည်။ အချို့က ကာမယ်လတောင်ပေါ်ရှိ မြို့တစ်မြို့အဖြစ် ယူဆကြသည်။

26. Alammelech. This name may be preserved in the modern Wadi el–Melek, which empties into the Kishon from the northeast.

Carmel. This site, being definitely known, enables us to fix the southern extent of Asher’s territory.

Shihor-libnath. Some have interpreted this name as a city, others as a promontory, and still others as a river (see on ch. 13:3). The modern stream, called the Nahr ez–Zerka, which flows into the sea south of Carmel, probably answers best to this description because of the direction in which the author is enumerating the places listed (see also ch. 17:10). This stream empties into the sea a short distance south of Dor. Others take Shihor-libnath to be a town in this area. Still others consider it a town on Mt. Carmel.

 

၂၇. ဘက်ဒါဂုန်။ ရှီဟော-လိဗနတ်မှ နယ်နိမိတ်သည် ဘက်ဒါဂုန်သို့ အရှေ့ဘက်သို့ ကွေ့သွားသည်။ ဘက်ဒါဂုန်၏ တည်နေရာကို မသိရသော်လည်း၊ ဤအမည်သည် ဖိလိတ္တိလူမျိုးများ၏ ရှေးခေတ်ကိနာန်နတ်ဘုရား ဒါဂုန်ကိုးကွယ်မှု၏ ကျယ်ပြန့်မှုကို ဖော်ပြသည်။ ယိဖထါအဲလ်။ အခန်း ၁၄ ကိုကြည့်ပါ။ ဘယ်ဘက်ရှိ ကာဘုလ်။ အချို့ဘာသာပြန်သူများက ၎င်းကို “မြောက်ဘက်သို့ ကာဘုလ်” ဟု နားလည်ကြပြီး၊ အချို့က “မြောက်ဘက်ရှိ ကာဘုလ်” ဟု နားလည်ကြသည်။ ၎င်းသည် ကာဘုလ်မြို့ဖြစ်ပြီး၊ သောလမုန်က ဟိရံထံပေးခဲ့သော ကာဘုလ်ပြည်နှင့် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၉:၁၁-၁၃) မရောထွေးရ။ အကယ်၍ ဤကျမ်းပိုဒ်သည် အရှေ့ဘက်နယ်နိမိတ်ကို ဖော်ပြလျှင်၊ ကာဘုလ်သည် အရှေ့မြောက်ထောင့်ကို ဖွဲ့စည်းပြီး၊ နယ်နိမိတ်သည် ဆီဒုန်သို့ ဦးတည်သွားမည်ဖြစ်သည် (ယောရှု ၁၉:၂၈ ကိုကြည့်ပါ)။ ဂျိုးဇီဖပ်စ်က ၎င်း၏ ခေတ်တွင် ပင်လယ်ကမ်းနံဘေးရှိ ပြထိုလမိအစ်နှင့် အနီးရှိ ချိုဘူလိုဟု ခေါ်သော မြို့တစ်မြို့ကို ပြောကြားခဲ့သည် (War iii. c. 4)။

27. Beth-dagon. From Shihor-libnath the border turned east to Beth-dagon. The site of Beth-dagon is unknown, but the name indicates the widespread worship of Dagon, the god of the Philistines, an ancient Canaanite deity.

Jiphthah-el. See on v. 14.

Cabul on the left hand. This is understood by some translators as “north to Cabul”; by others as “Cabul on the north.” This is the town of Cabul; it is not to be confused with the land of Cabul (1 Kings 9:11–13), which Solomon gave to Hiram. If the verse is describing the east border, Cabul would form the northeast corner, from where the boundary would turn in the direction of Sidon (see Joshua 19:28). Josephus speaks of a Choboulo in his day as being by the seaside, and near to Ptolemaïs (War iii. c. 4).

 

၂၈။ ဟမ်မွန်။ ဤနေရာကို အချို့က ယခု အမ်မဲလ်–‘အာဝမိဒ် ဟု ယုံကြည်ကြပြီး၊ အက်ဇိဘ်မှ မြောက်ဘက် ခုနစ်မိုင် အကွာ၌ ရှိပြီး၊ အက်ဇိဘ်သည် ယခု အဲဇ်–ဇိဘ် ဖြစ်ပြီး၊ အက်ခရေမြို့မှ အထက် ငါးမိုင် (၈ ကီလိုမီတာ) အကွာ ပင်လယ်ကမ်းခြေ၌ ရှိသည်။ အချို့က ဟမ်မွန်ကို အမ်မဲလ်–‘အာဝမိဒ်မှ သုံးပုံ တစ်ပုံ မိုင် အကွာ ရှိသော ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ကနာ။ ဤနေရာကို တုရုမြို့ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး၊ ယခု ကွန်နာ ဖြစ်နိုင်သည်။

28. Hammon. This is thought by some to be the present Umm el–‘Awāmîd, 7 mi. north of Achzib, which is the modern ez–Zîb, on the seacoast 5 mi. (8 km.) above Acre. Others take Hammon to be a village 3/4 mi. from Umm el–‘Awāmîd.

Kanah. This is thought to be a town southeast of Tyre, probably the modern Qânah.

 

၂၉။ ကမ်းခြေ လှည့်သည်။ ထက်၍ “နယ်နိမိတ်သည် လှည့်သည်။” ရာမာ။ ရာမာ၏ တည်နေရာကို မသိရသော်လည်း၊ အချို့က ယခု ရာမဲ ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး၊ တုရုမြို့မှ အရှေ့တောင်ဘက်ချင်း အရှေ့ အားဖြင့် နှစ်ဆယ်ငါးမိုင် (၄၀ ဒသမ ၃ ကီလိုမီတာ) အကွာ၌ ရှိသည်။ ခွန်မာရှိ တုရုမြို့။ စကားလုံးအရ “ခွန်အားရှိ ကျောက်ဆောင်မြို့။” ကျော်ကြားသော ကျောက်ဆောင်ပေါ်ရှိ မြို့ကို နှစ်ရာ နှစ်ခန့် နောက်မှ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ရည်ညွှန်းချက်သည် တိုက်ကြီး တုရု သို့မဟုတ် အချို့ ခွန်အားရှိ ကျောက်ဆောင်တစ်ခု ဖြစ်ရမည်။ အက်ဇိဘ်သို့ ကမ်းခြေ။ စကားလုံးအရ “အက်ဇိဘ် ခရိုင်။” ဤဝါကျသည် ယခု ဖော်ပြခဲ့သော နယ်နိမိတ်သည် အက်ဇိဘ်နယ်နိမိတ်ရှိ ပင်လယ်တွင် အဆုံးသတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ အက်ဇိဘ်ကို ယခု အဲဇ်–ဇိဘ်မြို့ ဖြစ်သော အက်ခရေမှ အထက် ရှစ်မိုင် သုံးပုံ လေးပုံ (၁၄ ကီလိုမီတာ) အကွာ ရှိသော မြို့ ဖြစ်သည်ဟု ခွဲခြားခဲ့သည်။

29. The coast turneth. Rather, “the boundary turneth.”

Ramah. The site of Ramah is unknown, but has been thought by some to be the present Rameh, 25 mi. (40.3 km.) southeast by south from Tyre.

The strong city Tyre. Literally, “the city of the fortified rock.” The famous city on the rock was not built until about 200 years later. Therefore the reference must be either to mainland Tyre or some other fortified rock in Asher.

Coast to Achzib. Literally, “district of Achzib.” The sentence means that the boundary just described ends at the sea in the district or region that belonged to Achzib. Achzib has been identified with the modern city of ez–Zîb, 8 3/4 mi. (14 km.) above Acre.

 

၃၀။ အာဖက်။ အခန်း ၁၃ ဒသမ ၄ တွင် ကြည့်ပါ။ မြောက်ဘက် နယ်နိမိတ် ဧရိယာရှိ မြို့တစ်မြို့။ နှစ်ဆယ်နှစ် မြို့များ။ ကရမေလ (တောင်တစ်လုံး) နှင့် ယိဖသာ-အယ်လ် (ချိုင့်ဝှမ်း) ကို မရေတွက်ပဲ၊ နေရာ နှစ်ဆယ်လေး ခု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်၊ အမည်များမှ အနည်းဆုံး နှစ်ခုသည် အာရှာ မပိုင်သော နယ်နိမိတ် မြို့များ ဖြစ်နိုင်သည်။

30. Aphek. See on ch. 13:4. A town in the north border area.

Twenty and two cities. Not counting Carmel (a mountain) and Jiphthah-el (a valley), 24 places are named. Therefore, at least two of the names were probably border towns, not belonging to Asher.

 

၃၂။ နဖသလိ သားတော်များ။ ရာခေလ၏ ကိုယ်လုပ်တော် ဗိလဟ၏ သားငယ် ကို ဒန် ဖြစ်သော အကြီးဆုံး မတိုင်မီ ရွေးချယ်ခဲ့သည် (ကမ္ဘာ ဥပဒေ ၃၀ ဒသမ ၆–၈)၊ ဇေဗုလုန်ကို ဣရှခါ မတိုင်မီ ရွေးချယ်ခဲ့သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်သည် လူများကို မည်သူ ဖြစ်သည်ဟု မဟုတ်ဘဲ မည်သည့်အရာ ဖြစ်သည်ဟု တန်ဖိုးထားသည်။

32. Children of Naphtali. The younger son of Bilhah, the handmaid of Rachel, is preferred before the elder, who was Dan (Gen. 30:6–8), as Zebulun was before Issachar. God values men, not according to who they are but what they are.

 

၃၃။ ဟေလဖ်။ ဤ ပထမ အခန်း အစ ကို စကားလုံးအရ “ဟေလဖ်မှ ဇာနန္နိမ်ရှိ ဝက်သစ်ချ မှ နယ်နိမိတ် ရှိခဲ့သည်။” ဟေလဖ်ကို မသိရသော်လည်း၊ တရားသူကြီး ၄ ဒသမ ၁၁ တွင် ကေဒေရှ အနီး ရှိ ဇာနန္နိမ် ၏ “လွင်ပြင်” (ဝက်သစ်ချ) ကို ဖော်ပြထားသည်၊ တိကျသော တည်နေရာ ကို မသိရသေးပါ။ ကေနိ ဟေဗာ ၏ ဇနီး ယေလ သည် ဆိစရ ကို သတ်ခဲ့သော နေရာ ဖြစ်သည် (တရားသူကြီး ၄ ဒသမ ၂၁)။ ဇာနန္နိမ် အမည်ကို ဟေဗြဲ ကြိယာ ဆာန် မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ “လျှောက်လွဲရန်” ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်သည် လျှောက်လွဲ သူများ၊ လှည့်လည် သူများ ၏ တဲ များ တည်ထားသော နေရာ ကို ညွှန်ပြသည်။ ဟေဗာ သည် ထိုကဲ့သို့ လှည့်လည် သော နွားရှင် ဖြစ်နိုင်သည်။

33. Heleph. The first part of this verse reads literally, “their boundary was from Heleph, from the oak in Zaanannim.” Heleph is unknown, but Judges 4:11 mentions the “plain” (oak) of Zaanannim as near Kedesh, although the exact site remains unknown. It was at this place that Jael, the wife of Heber the Kenite, slew Sisera (Judges 4:21). The name Zaanannim is derived from the Hebrew verb ṣa‘an, which means “to wander.” This definition indicates a place where the tents of wanderers, nomads, were pitched. Heber was probably such a nomadic herdsman.

 

အဒမိ၊ နေကဘ်။ ဖြစ်နိုင်ချေ ရှိသော ပေါင်းစည်း အမည်၊ အဒမိ-နေကဘ်။ ယော်ဒန်။ နယ်နိမိတ် ဖော်ပြချက်ကို ဟူလေဟ် ရေကန် ဟောင်း အထက် ယော်ဒန် ချိုင့်ဝှမ်း အထက်တွင် စတင်သည်။ အရှေ့ နယ်နိမိတ်သည် ဟူလေဟ် ရေကန် နှင့် ချိန္နေရေသ် ပင်လယ် ပါဝင်သော ယော်ဒန် ဖြစ်သည်။ ဖော်ပြချက်သည် တောင်ဘက် နယ်နိမိတ် နောက်တွင် ရှိသည်။ ၃၄။ အဇနုတ်-တေဗာ။ စကားလုံးအရ “တေဗာ ၏ နားရွက်များ။” တည်နေရာ ကို တေဗာ တောင် အနီး ရှိ အမ်ဂျေဗေလ် ဖြစ်သည်ဟု ခွဲခြားခဲ့သည်။ တေဗာ တောင် အလွန်၊ ဇေဗုလုန် နှင့် အာရှာ သည် တောင်ဘက် နှင့် အနောက်ဘက် နယ်နိမိတ်များ ဖြစ်မည်။

Adami, Nekeb. Probably a compound name, Adami-Nekeb.

Jordan. The description of the border begins at the upper Jordan valley above the former Lake Huleh. The eastern boundary was the Jordan, including Lake Huleh and the Sea of Chinnereth. The description is next of the southern boundary.

34. Aznoth-tabor. Literally, “ears of Tabor.” The site has been identified with Umm Jebeil, in the vicinity of Mt. Tabor. Beyond Mt. Tabor, Zebulun and Asher would form the southern and western boundaries.

 

ယော်ဒန် ပေါ်ရှိ ယုဒ။ ယုဒ အမွေ သည် နဖသလိ နယ်နိမိတ် အနီး မရှိပါ။ ထို့နည်းတူ၊ နဖသလိ နယ်နိမိတ်ကို အရှေ့ ယော်ဒန် ယုဒ သို့ မည်သို့ ချဲ့ထွင်နိုင်မည်နည်း။ တစ်ရပ် ရှင်းလင်းချက်တွင် ယော်ဒန် အရှေ့ဘက်တွင်၊ ချိန္နေရေသ် ပင်လယ်မှ ထွက်ခွာသည့်အခါ၊ ယေရ တဲ ရွာ အများအပြား ရှိခဲ့သည် (တရားသူကြီး ၁၀ ဒသမ ၃–၅)။ ဤ ယေရ သည် ကာလဘ ဖခင် ဟေဇရုန် ၏ မြေး ဖြစ်ပြီး၊ မနာရှေ အမျိုး မှ နောက်ပိုင်း ဇနီး တစ်ဦး ဖြစ်သော်လည်း အဘိုး သည် ယုဒ ဖြစ်သည် (၁ ရာ ချုပ် ၂ ဒသမ ၂၁–၂၃ ကို ကြည့်ပါ)။ မောရှေ ပညတ်ချက်အရ၊ ဣသရေလ သားတော်များ တစ်ဦးစီ သည် မိမိ အမျိုး အဖ အမွေ တွင် မိမိကိုယ်ကို ထိန်းသိမ်းခဲ့ပြီး၊ ထို့ကြောင့် ယေရ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို မနာရှေ အမျိုး မဟုတ်ဘဲ ယုဒ အမျိုး အဖြစ် ရေတွက်ခဲ့သည်၊ ဤ အချက်က ဟာဗုတ်-ယေရ ဆန့်ကျင်ဘက် ရှိ နဖသလိ နယ်ပယ်ကို နေထွက်ရာ ယော်ဒန် ပေါ်ရှိ ယုဒ သို့ ချဲ့ထွင်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။

Judah upon Jordan. The inheritance of Judah was not anywhere near the border of Naphtali. How, then, could the border of Naphtali extend to Judah upon Jordan to the east? One explanation notes that on the eastern side of the Jordan, as it leaves the Sea of Chinnereth, were a number of villages of tents called Havoth-jair (Judges 10:3–5). This Jair was a grandson of Hezron, the father of Caleb, by a later wife of the tribe of Manasseh, but the grandfather was of Judah (see 1 Chron. 2:21–23). According to the law of Moses, every one of the children of Israel kept himself to the inheritance of the tribe of his fathers, and thus the possessions of Jair were reckoned as belonging, not to the tribe of Manasseh, but to that of Judah, and this may explain how the territory of Naphtali, which was opposite Havoth-jair, is said to extend “to Judah upon Jordan toward the sunrising.”

 

ဖြစ်နိုင်ချေ ရှိသော ရှင်းလင်းချက် တစ်ရပ်သည် ဣရှခါ နယ်ပယ်ကို ယော်ဒန် အနောက်ဘက် တစ်လျှောက် ဗင်ယာမိန် နှင့် ယုဒ နယ်ပယ် သို့ ချဲ့ထွင်ရန် ဖြစ်မည်။ ဣရှခါ သည် ဂါဒ် တွင် အရှေ့ ချိုင့်ဝှမ်း ရှိခဲ့သော အနောက် ချိုင့်ဝှမ်း ရှိမည် (အခန်း ၁၃ ဒသမ ၂၇)။

Perhaps a more plausible explanation would be to have the territory of Issachar extending down the west side of the Jordan to the territory of Benjamin and Judah. Issachar would thus have the west valley of the Jordan as Gad had the east valley (ch. 13:27).

 

၃၅။ ခံတပ် မြို့များ။ ဤ အခန်း ၃၅–၃၉ တွင် အမည်ပေးထားသော ခံတပ် မြို့ ဆယ်ခြောက် မြို့ မှ ဇေ၊ အဒမ၊ ဧဒရိ၊ နှင့် ဟောရမ် ကို တိကျစွာ ခွဲခြားမထားပါ။

35. Fenced cities. Of these 16 fortified cities named in vs. 35–39, Zer, Adamah, Edrei, and Horem have not been definitely identified.

 

ဇိဒ္ဒိမ်။ “နားရွက်များ” ဟု ဆိုလိုသည်။ တာလ်မွဒ် တွင် ဖော်ပြထားသော ဟိတ္တိ ရွာ ကေဖာ ဟတ္တယ၊ ယခု ဟတ္တိန် ဟု ခေါ်သည်။ တိဗေရိ မှ အနောက်မြောက် ငါးမိုင် တစ်ပိုင်း တစ်ခွဲ (၈ ဒသမ ၈ ကီလိုမီတာ) အကွာ လွင်ပြင်ပေါ်တွင် ရှိသည်။

Ziddim. Signifying “the sides.” The Kefar Hattya, “the village of the Hittites,” mentioned in the Talmud, now called Hattîn. It is situated on the plain 5 1/2 mi. (8.8 km.) northwest of Tiberias.

 

ဟမ်မသ်။ “နွေးထွေး” ဟု ဆိုလိုသည်။ တိဗေရိ တောင်ဘက် အနည်းငယ် ရှိ နွေးထွေး ရေချိုးခန်း ရှိ ရွာ တစ်ရွာ ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။ ယခု ဟမ်မမ် တေဗာရိယေဟ် ဖြစ်နိုင်သည်။

Hammath. Signifying “warm.” Believed to have been a village with warm baths a little south of Tiberias. It is probably the present Ḥammâm Ṭabarîyeh.

 

ရက္ကသ်။ “ထုရိုက်ရန်” ကြိယာ မှ ဖြစ်နိုင်သည်။ အချို့က နောက်ပိုင်း တိဗေရိ မှ မြောက်ဘက် တစ်မိုင် တစ်ပိုင်း တစ်ခွဲ (၂ ဒသမ ၄ ကီလိုမီတာ) အကွာ ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အမည် သည် တည်နေရာ နှင့် ကိုက်ညီမည်။ အနည်းဆုံး၊ ထိုဧရိယာ တွင် ရှိခဲ့သည်။

Rakkath. Perhaps from the verb “to pound out.” Thought by some to have been 1 1/2 mi. (2.4 km.) north of the later Tiberias. Its name would suit the site. At least, it was somewhere in that area.

 

ချိန္နေရေသ်။ KJV တွင် “တယော်တူ” ဟု ဆိုလိုသည်။ ချိန္နေရေသ် (ဂါလိလဲ) ပင်လယ် အနောက်မြောက် ကမ်းခြေ ရှိ ခံတပ် မြို့ တစ်မြို့။ နောက်ပိုင်း ဂန္နေဆရက် သို့မဟုတ် ဂါလိလဲ ဟု ခေါ်သော တယော်တူ ပုံစံ ရေကန် ကို အမည်ပေးခဲ့သည်။

Chinnereth. Signifying “a lyre,” in KJV “a harp.” A fortified city on the northwest shore of the Sea of Chinnereth (Galilee). It gave its name to the harp-shaped lake known later as Gennesaret, or Galilee.

 

၃၆။ ဟာဇော။ အခန်း ၁၁ ဒသမ ၁ တွင် ကြည့်ပါ။

36. Hazor. See on ch. 11:1.

 

၃၇။ ကေဒေရှ။ တခြား ကေဒေရှ မြို့များ မှ ခွဲခြားရန် ကေဒေရှ-နဖသလိ ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ဟူလေဟ် ရေကန် ဟောင်း မှ အနောက်မြောက် လေးမိုင် (၇ ကီလိုမီတာ) အကွာ ရှိသည်။ ဗာရက် ၏ နေအိမ် ဖြစ်ခဲ့ပြီး (တရားသူကြီး ၄ ဒသမ ၆၊ ၉)၊ သူ နှင့် ဒေဗောရ တို့ သည် ဆိစရ နှင့် တိုက်ရန် တပ်များ စုရုံးခဲ့သော နေရာ ဖြစ်သည်။

37. Kedesh. Generally called Kedesh-naphtali to distinguish it from the other cities by the same name. It is about 4 mi. (7 km.) northwest of the former Lake Huleh. It was the home of Barak (Judges 4:6, 9), and the place where he and Deborah assembled their troops to fight with Sisera.

 

၃၈။ မစ်ဒဲလ်-အယ်လ်။ “ဘုရားသခင် ၏ မျှော်စင်” ဟု ဆိုလိုသည်။ ဟူလေဟ် ရေကန် ခရိုင် အနောက်ဘက် ရှိ ခွိဘက် မဲဂျဲလ် ဖြစ်နိုင်သည်၊ ကေဒေရှ အနီး။ ဗက်ရှေမွှေရှ်။ “နေ အိမ်” ဟု ဆိုလိုသော အမည် ရှိ မြို့ များမှ တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး၊ ကန္နန် ရှေ့ နေထိုင်သူများ တွင် နေ ကိုးကွယ်မှု အတိုင်းအတာ ကို ပြသသည်။ မြို့ သည် နဖသလိ မြောက်ဘက် တွင် ရှိခဲ့သည်။

38. Migdal-el. Signifying “tower of God.” Situated west of the Lake Huleh district, possibly Khirbet Mejdel, near Kedesh.

Beth-shemesh. Another of the many cities by the name which signifies “house of the sun,” showing the extent of sun worship among the earlier inhabitants of Canaan. The city was situated in the northern part of Naphtali.

 

၄၀။ ဒန်။ ထွက်မြောက်ရာ အတွင်း ရေတွက်ခြင်း တစ်ခုစီ တွင် ယုဒ နောက် အများဆုံး အမျိုး ဖြစ်သည် (နံပါတ် ၁ နှင့် ၂၆ ကို ကြည့်ပါ)။ အီဂျစ်မှ ချီတက်စဉ် နောက်တန်း စောင့်ရှောက်ရေး မှူး ရာထူး ရှိသော်လည်း၊ ဒန် သည် အမွေ ရရန် နောက်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူ အမျိုးစု သည် ယုဒ အရှေ့ နှင့် အနောက် ဖိလိတ္တိ ပြည် ကြား ကန္နန် တောင်ဘက် တွင် ရှိခဲ့ပြီး၊ အရှေ့ ဧဖရိမ် နှင့် တောင် ရှိမောင် ဖြင့် နယ်နိမိတ် ချင်း ဆက်နေသည်။ စာရေးဆရာ သည် ဒန် အမျိုးစု ကို နယ်နိမိတ် ဖြင့် မဖော်ပြပဲ၊ ရှိခဲ့သော မြို့များ ကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဤ မြို့ အချို့ ကို ယုဒ သို့ ပထမ ပေးခဲ့သော်လည်း၊ ယုဒ ရှယ်ယာ ကြီးလွန်း သဖြင့်၊ အချို့ ကို ရှိမောင် သို့ ပေးခဲ့သကဲ့သို့ ဒန်နိ သို့ ပေးခဲ့သည်။

40. Dan. The most numerous of the tribes, next to Judah, in each census taken during the Exodus (see Num. 1 and 26). Though holding the important position of commander of the rear guard during the march from Egypt, Dan was the last to receive his inheritance. His lot fell in the southern part of Canaan between Judah on the east and the land of the Philistines on the west, bordered by Ephraim on the north and Simeon on the south.

The author does not describe the lot of Dan by its borders, but mentions only the cities that were in it. Some of these cities were at first given to Judah, but Judah’s share being too large, some were given to the Danites as others were to the Simeonites.

 

၄၁။ ဇောရ။ ဂျေရုဆလမ် အနောက် နှစ်ဆယ်သုံး ဒသမ ခြောက် ကီလိုမီတာ (၂၃ ဒသမ ၆ ကီလိုမီတာ) အကွာ ဝါဒီ အဲဆ်–ဆရာ တွင် ရှိသော မြို့ တစ်မြို့။ ရှံဆုန် ဖခင် မာနောဟ နေအိမ် ဖြစ်ခဲ့သည် (တရားသူကြီး ၁၃ ဒသမ ၂၊ ၂၅)။ ရှံဆုန် မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ ဇောရ နှင့် ဧရှတောလ် ကြား တွင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည် (တရားသူကြီး ၁၆ ဒသမ ၃၁)။ ဇောရ နှင့် ဧရှတောလ် နှင့် ဤ အခန်း တွင် ဖော်ပြထားသော ဣရှေမွှေရှ် နှစ်ခု စလုံး ကို ယုဒ အမျိုး သို့ ပထမ ပေးခဲ့သည် (အခန်း ၁၅ ဒသမ ၁၀၊ ၃၃)။ ဣရှေမွှေရှ် နှင့် ဗက်ရှေမွှေရှ် သည် တူညီ သော အဓိပ္ပာယ် ရှိ သဖြင့် တူညီ နိုင်သည်။ ပထမ တစ်ခု သည် “နေ မြို့” ဟု ဆိုလိုပြီး၊ ဒုတိယ တစ်ခု သည် “နေ အိမ်” ဟု ဆိုလိုသည်။

41. Zorah. A town probably in the Wadi eṣ–Ṣarar about 14.7 mi. (23.6 km.) west of Jerusalem. It was the home of Samson’s father, Manoah (Judges 13:2, 25). Here Samson was born, and between Zorah and Eshtaol he was buried (Judges 16:31). Both Zorah and Eshtaol, and probably the Irshemesh mentioned in this verse, were, at first, given to the tribe of Judah (chs. 15:10, 33). Ir-shemesh and Beth-shemesh may have been the same, since they both have the same signification. The first means “the city of the sun,” and the second, “the house of the sun.”

 

၄၂။ ရှာလဗ္ဗိန်။ တရားသူကြီး ၁ ဒသမ ၃၅ တွင် ရှာလဗိမ် ဟု ခေါ်သည်။ ယခု ဆဲလဗိတ် ဖြစ်နိုင်သည်၊ ဂျေရုဆလမ် နှင့် လိဒ္ဒ ကြား ပါလက်စတိုင်း အလယ်ပိုင်း ရှိ မြို့ တစ်မြို့။ နေရာ သည် အချိန်ကြာ၍ အမောရိ မှ ကိုင်ဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ဒန်နိ မှ နေထိုင်ရန် ခွင့်မပြုခဲ့ပါ။ နောက်ပိုင်း ဟေဗြဲ မှ ယူခဲ့သည် (၁ ရာ ဘုရင် ၄ ဒသမ ၉)။ အယလုန်။ အမောရိ မှ ငြင်းဆန်ခဲ့သော အဲယလုန် ချိုင့်ဝှမ်း ရှိ မြို့ တစ်မြို့။ ချိုင့်ဝှမ်း သည် ဂျေရုဆလမ် မှ လိဒ္ဒ သို့ ရှေဖေလာ တောင်ကုန်း များ ဖြတ်၍ ပင်လယ်ဘက် သို့ ရွေ့သည်။

42. Shaalabbin. Called Shaalbim in Judges 1:35. Perhaps the modern Selbît, a town of central Palestine, between Jerusalem and Lydda. The place was, for a time, held by the Amorites, who would not permit the Danites to occupy it. Later the Hebrews took it (1 Kings 4:9).

Ajalon. A city, probably in the Valley of Aijalon, which the Amorites refused to yield. The valley runs from Jerusalem toward the Mediterranean, cutting across the hills of the Shephelah toward Lydda.

 

၄၃။ သမ်နသာ။ ယုဒ သို့ ပထမ ပေးခဲ့သော မြို့ တစ်မြို့ (အခန်း ၁၅ ဒသမ ၅၇)။ ရှံဆုန် ဇနီး ယူခဲ့သော တရားသူကြီး ၁၄ ဒသမ ၁–၅ ရှိ တိမနသ နှင့် တူညီ နိုင်သည်။ မြို့ သည် ဖိလိတ္တိ မှ ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး၊ ဒန်နိ မှ ယူခဲ့မှု သံသယ ရှိသည်။ နေရာ သည် ယုဒ နယ်နိမိတ် နှင့် နီးစပ်သော ဗက်ရှေမွှေရှ် မှ အနောက်မြောက် လေးမိုင် တစ်ပိုင်း တစ်ခွဲ (၇ ဒသမ ၂ ကီလိုမီတာ) အကွာ တဲလ် အဲလ်–ဗတာရှိ ဖြစ်နိုင်သည်။ ဧကရုန်။ ဖိလိတ္တိ မှ အရေးပါ မြို့ ငါးမြို့ မှ မြောက်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ပင်လယ် နှင့် ယုဒ မြင့်မြတ် ကုန်း ကြား တစ်ဝက် အကွာ ရှိသည် (အခန်း ၁၃ ဒသမ ၃ တွင် ကြည့်ပါ)။ ရှေးခေတ် အမည် ကို ထိန်းသိမ်း ထားသော ‘အကိရ် မှ မိုင် အချို့ အကွာ ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။

43. Thimnathah. A city first given to Judah (ch. 15:57). Evidently the same as the Timnath of Judges 14:1–5, where Samson took his wife. The city was under the control of the Philistines, at least for some time, and it is doubtful whether the Danites ever took it. The place is most likely Tell el–Batashi, 4 1/2 mi. (7.2 km.) west-northwest of Beth-shemesh, bordering Judah’s territory.

Ekron. This was the northernmost of the five important cities belonging to the Philistines. It was about halfway between the Mediterranean and the highlands of Judea (see on ch. 13:3). It is thought to be several miles from ‘Akir, which preserves the ancient name.

 

၄၄။ ဂိဗေသုန်။ “တောင်ကုန်း” သို့မဟုတ် “အမြင့်” ဟု ဆိုလိုသည်။ တဲလ် အဲလ်–မဲလတ် ဖြစ်သည်ဟု ခွဲခြားခဲ့သည်၊ ဂျဖို (ဂျဖဖာ) မှ အရှေ့ တောင်ဘက် ခုနစ်မိုင် (၁၁ ဒသမ ၅ ကီလိုမီတာ) အကွာ ရှိသည်။ ဒန်နိ မှ ပိုင်ဆိုင်မှု ရရှိ မရှိ သို့မဟုတ် ရရှိ ခဲ့လျှင် ဖိလိတ္တိ မှ ယူခဲ့သည် (၁ ရာ ဘုရင် ၁၅ ဒသမ ၂၇၊ ၁၆ ဒသမ ၁၅)။ လေဝိ မြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည် (ယောရှု ၂၁ ဒသမ ၂၃)။

44. Gibbethon. Signifying “mound,” or “height.” It is identified with Tell el–Melât, 7 mi. (11.5 km.) south by east from Japho (Jaffa). The Danites do not seem to have gained possession of it, or if so, the Philistines took it (1 Kings 15:27; 16:15). It was a Levitical city (Joshua 21:23).

 

၄၅။ ဂါသ်-ရိမွန်။ လေဝိ မြို့ တစ်မြို့ (ယောရှု ၂၁ ဒသမ ၂၄၊ ၁ ရာ ချုပ် ၆ ဒသမ ၆၉)၊ တဲလ်–အဲဂျေရိရှေဟ် ဖြစ်နိုင်သည်၊ ဂျဖို မှ အရှေ့မြောက် လေးမိုင် တစ်ပိုင်း တစ်ခွဲ (၇ ကီလိုမီတာ) အကွာ ရှိသည်။

45. Gath-rimmon. A Levitical city (Joshua 21:24; 1 Chron. 6:69), possibly to be identified with Tell–ej–Jerîsheh, 4 1/2 mi. (7 km.) northeast of Japho.

 

၄၆။ ဂျဖို။ “လှပမှု” ဟု ဆိုလိုသည်။ ဂျုဒ ရှိ အဓိက ဆိပ်ကမ်း မြို့၊ နောက်ပိုင်း ဂျုပ္ပ ဟု ခေါ်သည်။ ယခု အမည် သည် ဂျဖဖာ ဖြစ်ပြီး၊ ယခု ဂျူး ဆိပ်ကမ်း တဲလ်-အဗိဗ် နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ဂျဖို သည် ဒန် နယ်ပယ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်သည်ဟု တိကျစွာ မဖော်ပြပါ။ ဖော်ပြချက် သည် နယ်နိမိတ် သည် မြို့ ရှေ့ ရောက်လာသော်လည်း မပါဝင်ဟု ဆိုလိုပုံ ရသည်။

46. Japho. Signifying “beauty.” The principal port town in all Judea, later called Joppa. The modern name is Jaffa, which is contiguous with the modern Jewish harbor of Tel-Aviv. It is not definitely stated that Japho was a part of the territory of Dan. The statement seems to imply that the border came up before the city but did not include it.

 

၄၇။ သူတို့ အတွက် သေးငယ်လွန်း သည်။ စကားလုံးအရ “ဒန် သားတော်များ နယ်ပယ် သည် သူတို့ မှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။” ဆိုလိုသည်မှာ၊ ချိုင့်ဝှမ်း တွင် နေထိုင်ရန် ခွင့်မပြုဘဲ သူတို့ ကို တောင်များ သို့ တွန်းပို့ ခဲ့သော အမောရိ အိမ်နီးချင်း များ ကြောင့် သူတို့ မှ လျှောချ ခဲ့သည် (တရားသူကြီး ၁ ဒသမ ၃၄)။ ဤ အချက်က သူတို့ ကို ကြပ်တည်း ခဲ့ပြီး၊ ပြင်းထန် ဆန့်ကျင်မှု မရှိသော မတူညီ သော နယ်ပယ် ရှာရန် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဒန် သားတော်များ သည် ဘုရားသခင် မှ သူတို့ ကို ပေးခဲ့သော နယ်ပယ် ကို နေထိုင်ရန် ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး၊ သူတို့ နှင့် ပူးပေါင်း ခဲ့လျှင် ရန်သူ များ အပေါ် ပြီးပြည့်စုံ သော အောင်ပွဲ ပေးမည် ဖြစ်သည်။ အစား၊ သူတို့ ရွေးချယ် သော နယ်ပယ် တစ်ခု ကို နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဤ ဒန် ဘက် ရှိ အချက်က ဗျာ ဒိ ၇ တွင် ပေးထားသော အမျိုး စာရင်း မှ ဤ အမျိုး ကို ချန်လှပ် ရခြင်း အကြောင်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု အကြံပြု ခဲ့သည်။

47. Too little for them. Literally, “the territory of the children of Dan went out from them.” That is, it slipped away from them because their powerful neighbors, the Amorites, forced them into the mountains, not permitting them to dwell in the valley (Judges 1:34). This put them into such straits that they had to find different territory where there was not such fierce opposition. Thus the children of Dan refused to occupy the territory assigned them of God, who would have given them complete victory over their enemies if they had cooperated with His plan. Instead, they occupied a territory of their own choosing. It has been suggested that this attitude on the part of Dan accounts for the omission of this tribe from the list of the tribes given in Rev. 7.

 

လေရှမ်။ ဂျော်ဒန် မြစ် ရင်းမြစ် နှင့် မနီး မဝေး လေဗနုန် တောင် ခြေ ရှိ မြို့ တစ်မြို့၊ ဒန်နိ မှ မယူ မီ တရားသူကြီး စာအုပ် တွင် လေရှ ဟု ခေါ်ခဲ့သည်။ မြို့ ကို မြောက်ဘက် ပြည် ကို ကင်းထောက် ရန် ဒန်နိ မှ စေလွှတ် ခဲ့သော ကင်းထောက် ငါးဦး မှ ရှာဖွေ ခဲ့သည်။ ဤ ကင်းထောက် ငါးဦး သည် ပြည် အလွန် ကောင်း ပြီး မြို့ သည် တိတ်ဆိတ် လုံခြုံ ကာ အခြား မြို့ များ နှင့် ဆက်ဆံ မှု မရှိ ကာ ဆီဒုန် မှ ဝေး ကွာ ရှိ ကြောင်း ပြန်လည် အစီရင်ခံ ခဲ့သည်။ ချက်ချင်း လက်နက် ကိုင် ယောက်ျား ခြောက်ရာ ထွက်ခွာ ခဲ့ပြီး မြို့ ကို ယူ ကာ အမည် ကို ဒန် သို့ ပြောင်း ခဲ့သည် (တရားသူကြီး ၁၈ ကို ကြည့်ပါ)။

Leshem. A town not far from the sources of the river Jordan at the foot of Mt. Lebanon, and called Laish in the book of Judges, before it was taken by the Danites. The town was discovered by five spies whom the Danites had dispatched to spy out the north country. These five spies reported back that the land was very good and that the city was quiet and secure, having no dealings with other cities, being a long distance from Sidon. Immediately 600 armed men set out and took the city and changed its name to Dan (see Judges 18).

 

လေရှမ် အောင်မြင်မှု သည် ယောရှု သေ ဆုံး ပြီး အချိန် အခါ တွင် ဖြစ်ပွား ခဲ့ သောကြောင့်၊ အချို့ က ယောရှု စာအုပ် ကို သူ မရေး ခဲ့ ဘဲ နောက်ပိုင်း ကာလ တွင် ရေး ခဲ့ သည် ဟု ငြင်း ဆို ခဲ့ ကြ သည်။ သို့သော်၊ ဤ လေရှမ် ယူ ဆွဲ ချက် အတို ကို ဒန်နိ ပိုင်ဆိုင် မှု များ ကို ပြီးစီး ရန် ဘုရား လမ်း ညွှန် ချက် အောက် တွင် ရေး ခဲ့ သော အခြား လူ တစ်ဦး မှ နောက်ပိုင်း ထည့်သွင်း ခဲ့ သည် မှာ ထင်ရှား သည်။

Because the conquest of Leshem took place some time after the death of Joshua, some have argued that the book of Joshua was not written by him, but at a much later period. However, this short account of the taking of Leshem was evidently inserted later by some other person, writing under divine guidance, so as to complete the account of the Danites’ possessions.

 

၄၉။ ယောရှု သို့ အမွေ။ ယောရှု သည် အမွေ ရရန် နောက်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဤ အစီအစဉ် တွင် ဤ ကြီး ကျယ် သော ခေါင်းဆောင် ၏ ကြီး ကျယ် မှု ကို မြင် ရသည်။ သူ သည် ရုံး တက် မှု ကြောင့် အကျိုး ခံစား ခွင့် များ ကို ရှာ ရန် မကြိုး စား ခဲ့ ပဲ၊ သူ လုပ် နိုင် ခဲ့ သည်။ သူ သည် ခေါင်းဆောင် များ မှ အဆက် မပြတ် ထိ တွေ့ ခဲ့ သော သွေး ဆောင် မှု ကို ရှောင် ခဲ့ သည်၊ ဆိုလိုသည်မှာ၊ နည်း ပါ သော အနေ အထား ရှိ သူ များ အတွက် ထည့်သွင်း စဉ်းစား မှု နည်း ပါ စွာ နှင့် မိမိ ကိုယ်ပိုင် ငွေ ကို မြှင့် တင် ရန် ဖြစ်သည်။ ယောရှု သည် ဣသရေလ တွင် အသက် အကြီး ဆုံး နှင့် အကြီး ဆုံး လူ ဖြစ် သော်လည်း နောက်ဆုံး ချီး မွမ်း ခဲ့ သည်။ သူ သည် မိမိ ကိုယ်ပိုင် အကျိုး စီး ပွား အထက် မိမိ နိုင်ငံ ၏ ကောင်း ကျိုး ကို ရှာ ခဲ့ သည်။ သူ သည် နိုင်ငံ ရေး သို့မဟုတ် ချာ့ခ်ျ ခေါင်းဆောင် မှု တွင် ဝန် ဆောင် သော လူ များ အတွက် ကြီး ကျယ် သော ပုံ စံ ဖြစ်သည်။ ထပ် မံ ၍ မှတ်သား ခဲ့ သည်မှာ လူ များ ၏ သဘော တူ ညီ ချက် နှင့် ခွင့်ပြု ချက် မရှိ ပဲ အမွေ ကို မိမိ ကိုယ် မယူ ခဲ့ ပါ။ မှတ်တမ်း တွင် ဣသရေလ သားတော်များ သည် သူ ကို ပေး ခဲ့ သည် ဟု ဆို သည်။ သူတို့ သည် မိမိ တို့ ခေါင်းဆောင် ကို ချစ် ခဲ့ သည်။ ယောရှု လက် ထက် တစ် လျှောက် နှင့် ယောရှု ကို ရှင် သန် ခဲ့ သော အကြီး အကဲ များ လက် ထက် တစ် လျှောက် လူ များ သည် ထာ ဝ ရ ဘု ရား ကို ဝန် ဆောင် ခဲ့ သည် မှာ အံ ဩ စ ရာ မရှိ ပါ (ယောရှု ၂၄ ဒသမ ၃၁၊ တရားသူကြီး ၂ ဒသမ ၇)။ ထိုကဲ့ သို့ ကိုယ် ကျိုး မဖက် သော ဝန် ဆောင် မှု သည် ချစ် ခင် မှု ကို မွေး ဖွား ပြီး၊ ချစ် ခင် မှု သည် နာ ခံ မှု ကို တွန်း အား ပေး သည်။ ကိုယ် ကျိုး မဖက် စွာ ဝန် ဆောင် ရန် မသင် ယူ မချင်း မည် သူ မဆို ခေါင်းဆောင် မှု အခွင့် အရေး မရှိ ပါ။ မိမိ ကိုယ် ကို မနှစ် သက် သော ခရစ် တော် (ရော မ ၁၅ ဒသမ ၃) သည် ကိုယ် ကျိုး မဖက် သော ဝန် ဆောင် မှု ၏ ကြီး ကျယ် သော ပုံ စံ ဖြစ်သည်။

49. Inheritance to Joshua. Joshua was the last to receive his inheritance. We see in this sequence the magnanimity of this great leader. He was not striving to reap all the benefits by virtue of his office, which he could readily have done. He shunned the temptation to which leaders are constantly exposed, namely, to enhance their own coffers with little consideration for those in less favorable positions. Joshua was last served, though the eldest and greatest man in Israel. He sought the good of his country above any private interests of his own. He is a great example to all who serve in public places whether in civil or church leadership. It is further noted that he did not take the inheritance to himself without the people’s consent and approbation. The record says that the children of Israel gave it to him. They loved their leader. No wonder the people served the Lord all the days of Joshua and all the days of the elders that outlived Joshua (Joshua 24:31; Judges 2:7). Such unselfish service begets love, which, in turn, prompts obedience. No one really has a right to leadership until he has learned to serve unselfishly. Christ, who pleased not Himself (Rom. 15:3), is the great exemplar of unselfish service.

 

၅၀။ တိမနသ်-ဆေရ။ စကားလုံးအရ “ကျန် ရှိ သော အပိုင်း။” ယောရှု သည် နိုင်ငံ တစ် ဝန်း ရှိ အကောင်း ဆုံး နေရာ ကို မရွေး ချယ် ခဲ့ ပဲ၊ တဲ တော် တည် ရာ ရှိ လို မှ မနီး မဝေး မိမိ အမျိုး တွင် အဆင် ပြေ သော နေရာ တစ် ခု ကို ရွေး ချယ် ခဲ့ သည်။

50. Timnath-serah. Literally, “the remaining portion.” Joshua did not choose the best place in all the country, but a convenient place in his own tribe not far from Shiloh, the location of the tabernacle.

 

၅၁။ တဲ တော် တံ ခါး။ ခွဲ ဝေ မှု အလုပ် ကို ဘုရား ရှေ့ တော် တွင် နှင့် သူ ညွှန် ကြား ချက် ဖြင့် ပြု ခဲ့ သည်။ ခွဲ ဝေ မှု သည် လူ များ ၏ ဆန္ဒ အရ မဟုတ် ကြောင်း အား လုံး သိ နိုင် ရန် အများ ရှေ့ တွင် ပြု ခဲ့ သည်။ ထိုကဲ့ သို့ သော အသိ ပညာ သည် မည် သည့် ညည်း တွား မှု ကို မဆို ထိန်း ချုပ် ရန် လွှမ်း မိုး မှု ရှိ မည် ဖြစ် သော်လည်း၊ ဤ အရာ ရှိ ခဲ့ သော်လည်း မကျေ နပ် မှု အချို့ ရှိ ခဲ့ သည် (အခန်း ၁၇ ဒသမ ၁၄–၁၈)။ ဤ သင် ခန်း စာ သည် ကျွန် ုပ် တို့ အတွက် လည်း ဖြစ်သည်။ ဘဝ ၏ အရေ ပါ သော ပြဿ နာ တိုင်း ကို ဘဝ ၏ အဆင့် တိုင်း တွင် ဘုရား ၏ အခွင့် အ ရေး ကို အသိ အမှတ် ပြု ရန် “တဲ တော် တံ ခါး” သို့ ယူ ဆောင် ရမည် ဖြစ်သည်။

51. Door of the tabernacle. The work of division was done in the presence of God and by His direction. It was done publicly, so that all might know that the distribution was not the result of the caprice of men. Such a knowledge would have its influence in curbing any murmuring, but in spite of this there was some discontent (ch. 17:14–18). The lesson is also for us. Every important problem of life should be brought to the “door of the tabernacle” in recognition of God’s authority in every phase of life.

 

ellen g. white comments

49, 50 PP 515