တရားသူကြီးမှတ်စာ ၁၈

 

အခန်းကြီး - ၁၈

chapter 18

 

၁. ဒန်လူမျိုးသည် အမွေခံရန်နေရာရှာဖွေရန် လူငါးဦးကို စေလွှတ်သည်။ ၃. မိုက်ကာ၏အိမ်တွင် ၎င်းတို့သည် ယောနသန်နှင့် တိုင်ပင်ပြီး ၎င်းတို့၏လမ်းခရီးတွင် အားပေးခံရသည်။ ၇. ၎င်းတို့သည် လဲရှမြို့ကို ရှာဖွေပြီး မျှော်လင့်ချက်ကောင်းများအကြောင်း သတင်းပို့သည်။ ၁၁. လူခြောက်ရာကို အံ့ဩစရာအဖြစ် စေလွှတ်သည်။ ၁၄. လမ်းတွင် ၎င်းတို့သည် မိုက်ကာ၏ယဇ်ပုရောဟိတ်နှင့် သန့်ရှင်းသောပစ္စည်းများကို လုယူသည်။ ၂၇. ၎င်းတို့သည် လဲရှမြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီး ဒန်ဟု အမည်ပေးသည်။ ၃၀. ၎င်းတို့သည် ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုကို တည်ထောင်ပြီး ယောနသန်သည် ယဇ်ပုရောဟိတ်ရာထူးကို အမွေဆက်ခံသည်။

1 The Danites send five men to seek out an inheritance. 3 At the house of Micah they consult with Jonathan, and are encouraged in their way. 7 They search Laish, and bring back news of good hope. 11 Six hundred men are sent to surprise it. 14 In the way they rob Micah of his priest and his consecrate things. 27 They win Laish, and call it Dan. 30 They set up idolatry, wherein Jonathan inherited the priesthood.

 

 

၁. ဣသရေလတွင် ဘုရင်မရှိ။ စာရေးသူသည် ဒန်လူမျိုးများ၏ တရားမဝင်သောလုပ်ရပ်များသည် တရားဥပဒေနှင့် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရန် ဘုရင်မရှိခြင်းကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်ဟု ရှင်းပြလိုပုံရသည်။
ထိုနေ့တိုင်အောင်။ ဒန်လူမျိုးအတွက် ခွဲဝေထားသောနယ်မြေသည် ပင်လယ်နှင့် တောင်ကုန်းများကြားရှိ မြေနိမ့်ပိုင်းတွင်ဖြစ်သော်လည်း ဒန်လူမျိုးသည် မူလမြေခံလူမျိုးများထံမှ ၎င်းကို သိမ်းယူနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ၎င်းတို့သည် ကာနာန်လူမျိုးများကြောင့် တောင်တန်းဒေသသို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွှေ့ခံခဲ့ရသည် (အခန်း ၁:၃၄)။

1. No king in Israel. The author probably wishes to explain that the following lawless action of the Danites could take place only because there was no sovereign king to keep law and order.

Unto that day. The allotted territory of Dan was on the lowland between the sea and the hills, but the Danites were unable to take it from the native inhabitants. They had been forced by the Canaanites to move back into the mountainous country (ch. 1:34).

 

၂. ၎င်းတို့၏မိသားစုမှ။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့၏မျိုးနွယ် သို့မဟုတ် အနွယ်မှဖြစ်သည်။

၎င်းတို့၏နယ်စပ်မှ။ ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ “၎င်းတို့၏နယ်နမိတ်မှ” ဟုဆိုနိုင်သည်၊ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့၏နယ်မြေ သို့မဟုတ် အခြေချနေထိုင်ရာနေရာများအားလုံးမှဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မျိုးနွယ်အနှံ့မှ ကိုယ်စားလှယ်များပါဝင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်ပုံရသည်။

2. Of their family. That is, of their clan, or tribe.

From their coasts. Better, “from their borders,” that is, from all parts of their territory or settlements. It seems to have been a delegation that represented all parts of the tribe.

 

ဇောရမှ။ အခန်း ၁၃:၂၊ ၂၅ ကို ကြည့်ပါ။

From Zorah. See on ch. 13:2, 25.

 

ထောက်လှမ်းရန်။ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့အား ခွဲဝေပေးထားသော နယ်မြေကို သိမ်းယူနိုင်ရန် အလားအလာမရှိဟု မြင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့၏မျိုးနွယ်မှ လူအချို့ကို ပိုမိုလွယ်ကူစွာ အခြေချနိုင်မည့်နေရာရှာဖွေရန် စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ရာတွင် ၎င်းတို့သည် ယုဒအမွေအတွင်း ၎င်းတို့အား ဘုရားပေးထားသော မူလအစီအစဉ်ကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ ဘုရားကို ယုံကြည်မှုရှိခဲ့ပါက ၎င်းတို့သည် ထိုနယ်မြေရှိ မူလမြေခံလူမျိုးများကို နှင်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပေမည်။ မြောက်ဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့မှုသည် ဘုရား၏အစီအစဉ်ကို လိုက်နာရန် မလိုလားမှုကို ပြသခဲ့သည်။

To spy out. They saw no prospect of being able to conquer the territory allotted to them; therefore they sent some of their tribe out looking for a place where they might be able to establish themselves with less difficulty. In doing so they went contrary to the original plan of God who had given them their inheritance within the inheritance of Judah. Trust in God would have enabled them to drive out the inhabitants of the land. The migration northward was an open admission of their unwillingness to follow the plan of God.

 

တည်းခိုသည်။ ထိုနေရာတွင် တစ်ညတာတည်းခိုခဲ့သည်။

Lodged there. Obtained a night’s lodging there.

 

၃. အသံကိုသိသည်။ ၎င်းသည် ၎င်းတို့သည် မိုက်ကာထံမရောက်မီ လေဝိလူနှင့် သိကျွမ်းခဲ့ပြီး သူ၏အသံကို မှတ်မိခြင်းဖြစ်နိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် သူသည် သီးသန့်ဘုရားကျောင်းတွင် ဝန်ဆောင်မှုပြုနေစဉ် သူ၏စကားပြောပုံဖြင့် လေဝိလူဖြစ်ကြောင်း မှတ်မိခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ အကယ်၍ သူသည် မောရှေ၏မြေးဖြစ်ပါက (ဗီး ၃၀ ကို ကြည့်ပါ)၊ လေဝိလူသည် လူသိများသူဖြစ်နိုင်သည်။

3. Knew the voice. This may mean either that they had been acquainted with the Levite before he came to Micah and recognized his voice, or that they recognized he was a Levite by the way he spoke as he conducted a service in the private chapel. If he was the grandson of Moses (see on v. 30), the Levite may have been well known.

 

၅. အကြံဉာဏ်တောင်းခံသည်။ လေဝိလူထံတွင် ဘုရားထံမှ အကြံဉာဏ်တောင်းခံရန် ဧဖုဒ်နှင့် တေရာဖိမ်ရှိသည်ကို သိရှိသောအခါ ဒန်လူမျိုးထောက်လှမ်းသူများသည် ၎င်းတို့၏ရှာဖွေရေးခရီးသည် အောင်မြင်မည်လားဟု ထာဝရဘုရားထံမှ တောင်းခံရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။

5. Ask counsel. Upon learning that the Levite had objects for consulting deity, an ephod and teraphim, the Danite spies requested that he inquire of the Lord whether their exploratory tour would turn out successfully.

 

၆. ထာဝရဘုရားရှေ့မှာ။ ဆိုလိုသည်မှာ သင်တို့၏ခရီးသည် ဘုရား၏စောင့်ကြည့်မှုနှင့် မျက်နှာသာပေးမှုအောက်တွင်ရှိသည်။ ဤနေရာတွင်အသုံးပြုသော “ထာဝရဘုရား” ဟူသောစကားလုံးသည် ယာဝှေ (ယေဟောဝါ) ဖြစ်သည်။ လေဝိလူသည် မောရှေ၏ပညတ်တွင် တားမြစ်ထားသော ကိုးကွယ်မှုပုံစံဖြင့် စစ်မှန်သောဘုရားကို ကိုးကွယ်နေခဲ့သည်။

6. Before the Lord. That is, your trip is under God’s observation and favor. The word for “Lord” used here is Yahweh (Jehovah). The Levite was practicing the worship of the true God under forms of worship forbidden in the Mosaic law.

 

၇. လဲရှ။ ယောရှု ၁၉:၄၇ တွင် လေရှင်ဟု ခေါ်သည်။ ဒန်လူမျိုးများက ၎င်းကို သိမ်းယူပြီးနောက် ၎င်း၏အမည်ကို ဒန်ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည် (တရားသူကြီး ၁၈:၂၉)။ ဤအမည်ဖြင့် ဓမ္မဟောင်းတွင် “ဒန်မှ ဘီယာရှေဘာအထိ” ဟူသော အသုံးအနှုန်းဖြင့် မကြာခဏဖော်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဣသရေလ၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအခြေချရာနေရာဖြစ်သည် (တရားသူကြီး ၂၀:၁၊ ၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၃:၂၀၊ ၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၃:၁၀ စသည်)။ ၎င်းသည် ဟာမွန်တောင်ခြေရင်းတွင် ယော်ဒန်မြစ်၏ ရေဖြည့်မြစ်များအနီးတွင်ရှိပြီး တုရုမြို့မှ အရှေ့တောင်ဘက် ၂၆.၇ မိုင် (၄၂.၇ ကီလိုမီတာ) နှင့် ဒမတ်စကတ်မြို့မှ အနောက်တောင်ဘက် ၄၂ မိုင် (၆၇.၂ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင်ရှိသည်။

7. Laish. Called Leshem in Joshua 19:47. After the Danites captured it, its name was changed to Dan (Judges 18:29). Under this name it was often mentioned in the OT in the expression “from Dan even to Beer-sheba.” It was Israel’s northernmost settlement (Judges 20:1; 1 Sam. 3:20; 2 Sam. 3:10; etc.). It was near the foot of Mt. Hermon in the vicinity of the headwaters of the Jordan River. It was 26.7 mi. (42.7 km.) east by south from Tyre and 42 mi. (67.2 km.) southwest of Damascus.

 

မပြစ်မမြင်နေသည်။ ဟေဗြဲဘာသာတွင် “ဘေတာ့” ဟု ဆိုလိုသည်မှာ “လုံခြုံစွာ” သို့မဟုတ် “အေးချမ်းစွာ” ဖြစ်သည်။ လဲရှမြို့ရှိ မြေခံလူမျိုးသည် ဒုက္ခဖြစ်စေသောလူများနှင့် သီးခြားနေထိုင်ခဲ့သောကြောင့် အကာအကွယ်အတွက် ကြီးမားသောမြို့ရိုးများကို မတည်ဆောက်ခဲ့သလို မြို့ကို ကင်းများဖြင့် ကာကွယ်မထားခဲ့ပေ။

Careless. Heb. beṭach, “securely,” or “safely.” The inhabitants of Laish were so isolated from troublesome people that they had evidently not built large walls for protection, nor had they defended their city by setting guards.

 

ဇိဒုန်လူမျိုး၏ပုံစံအတိုင်း။ ဇိဒုန်လူမျိုးသည် စစ်တိုက်သူများမဟုတ်ဘဲ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကို အာရုံစိုက်ခဲ့သည်။

Manner of the Zidonians. The Sidonians were not a warlike people, but devoted themselves to commerce.

 

ဝေးကွာသည်။ မိုင်အားဖြင့် သိပ်ဝေးကွာခြင်းမဟုတ်သော်လည်း ၎င်းတို့ကြားတွင် တောင်တန်းတစ်ခုရှိသည်။

Far from. In actual miles it was not so far, but a mountain range lay between them.

 

ဆက်ဆံရေးမရှိ။ ၎င်းတို့သည် သီးသန့်ဖြစ်ပြီး အေးချမ်းစွာ သီးခြားနေထိုင်ရန် ကျေနပ်ခဲ့ကြသည်။

No business. They were content to live an aloof, isolated, independent life.

 

၉. အလွန်ကောင်းသည်။ နံပါတ် ၁၄:၇၊ ယောရှု ၂:၂၃၊ ၂၄ ကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။ ထောက်လှမ်းသူများသည် လဲရှမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ဖြစ်နိုင်ခြေနှင့်ပတ်သက်၍ တညီတညွတ်တည်း အစီရင်ခံခဲ့ပြီး ချက်ချင်းလုပ်ဆောင်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

9. Very good. Compare Num. 14:7; Joshua 2:23, 24. The scouts bore a unanimous report concerning the feasibility of migrating to Laish, and urged immediate action.

 

၁၁. လူခြောက်ရာ။ မျိုးနွယ်တစ်ခုလုံး ပြောင်းရွှေ့မသွားခဲ့ဘဲ၊ စွန့်ဦးတီထွင်သူများနှင့် သင့်လျော်သောမြေယာမရှိသူများသာ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပေမည်။ လူခြောက်ရာသည် ၎င်းတို့၏မိသားစုများကို ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည့်အတွက် (ဗီး ၂၁)၊ အုပ်စုတစ်ခုလုံးသည် ၁၅၀၀ မှ ၂၀၀၀ ဦးခန့်ရှိပေမည်။

11. Six hundred men. The whole clan did not migrate, but perhaps only the more enterprising members and those who did not have suitable land. Inasmuch as the 600 men took their families with them (v. 21), the whole group probably numbered from 1,500 to 2,000 people.

 

၁၂. ကိရယတ်-ယာရိမ်။ “သစ်တောမြို့” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယူဆီးဘီးယပ် (စတုတ္ထရာစုနှစ် အေဒီ) လက်ထက်မှစ၍ ၎င်းကို တယ်လ်အယ်လ်-အဇ်ဟာ၊ ယခုခေတ် ကရယတ်အယ်လ်-အိနပ်အနီးတွင်ရှိပြီး ယေရုဆလင်မှ ဂျါဖာသို့သွားသောလမ်းပေါ်တွင် ၈ မိုင် (၁၂.၈ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ကိရယတ်-ယာရိမ်သည် မူလက ဂိဗောင်လူမျိုး၏မြို့များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည် (ယောရှု ၉:၁၇)။ ရှမွေလ၏ခေတ်တွင် ၎င်းကို ယုဒမျိုးနွယ်မှ လူများအဓိကနေထိုင်ခဲ့သည်။

12. Kirjath-jearim. Signifying “city of forests.” From the days of Eusebius (4th century a.d.) it has been identified with Tell el–Azhar, near the modern Karyat el–‘Inab, and about 8 mi. (12.8 km.) from Jerusalem on the road to Jaffa. Kirjath-jearim was originally one of the cities of the Gibeonites (Joshua 9:17). In the time of Samuel it was inhabited mainly by tribesmen from Judah.

 

မဟာနဲ-ဒန်။ ဆိုလိုသည်မှာ “ဒန်၏စခန်း” (အခန်း ၁၃:၂၅ ကို ကြည့်ပါ)။

Mahaneh-dan. That is, “camp of Dan” (see on ch. 13:25).

 

၁၃. မိုက်ကာ၏အိမ်။ ဖြစ်နိုင်သည်မှာ ဗက်မိုက်ကာ ဟူသော နာမည်တစ်ခုအဖြစ်ဖြစ်သည်။ မိုက်ကာ၏အိမ်နှင့် သန့်ရှင်းရာဌာနအနီးတွင် အခြေချရာနေရာတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာပြီး ထိုရွာကို ဗက်မိုက်ကာဟု လူသိများလာခဲ့ပေမည်။ မြောက်ဘက်သို့ပြောင်းရွှေ့သွားသော ဒန်လူမျိုးသည် လမ်းတွင် ထိုနေရာအနီးတွင် စခန်းချခဲ့သည်။

13. House of Micah. Probably as a proper name Beth-micah. Perhaps a settlement had grown up around Micah’s home and sanctuary, and the village came to be known as Beth-micah. The migrating Danites camped in the vicinity on their way northward.

 

၁၄. ဤအိမ်များ။ ဤစကားလုံးသည် “ဤရွာ” နှင့် ညီမျှနိုင်သည်။

14. These houses. The term could be equivalent to “this village.”

 

စဉ်းစားပါ။ ဆိုလိုသည်မှာ ဧဖုဒ်၊ တေရာဖိမ်နှင့် ရုပ်တုများကို ဒန်လူမျိုးများ၏လက်ထဲသို့ရယူရန် ဘာလုပ်ရမည်ကို စဉ်းစားရန်ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းဖြစ်ရပ်များအရ တစ်ဖွဲ့သည် လေဝိလူနှင့် စကားပြောဆိုရင်း အခြားသူများသည် သန့်ရှင်းရာဌာနထဲသို့ ခိုးဝင်ပြီး ဘာသာရေးပစ္စည်းများကို သိမ်းယူရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပုံရသည်။

Consider. That is, consider what to do in order to get the ephod, teraphim, and graven image into the possession of the Danites. From what follows, it was evidently decided that one group would engage the Levite in conversation, and meanwhile others would slip into the shrine and appropriate to their own use its religious objects.

 

၁၅. နှုတ်ဆက်သည်။ စကားလုံးအရ “သူ၏ကျန်းမာရေးကို မေးမြန်းသည်” ဟု ဆိုလိုသည်။ အလားတူဖွဲ့စည်းပုံကို ၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၁:၇ တွင် ဒါဝိဒ်သည် စစ်ပွဲတိုးတက်မှုကို မေးမြန်းသည့်နေရာတွင် တွေ့ရသည်။

15. Saluted. Literally, “asked him of his welfare.” A similar construction occurs in 2 Sam. 11:7 where David inquired as to how the war prospered.

 

၁၆. တံခါးဝသို့ဝင်ရောက်ခြင်း။ ရွာငယ်လေးတစ်ခုပတ်လည်တွင်၊ အနည်းဆုံး မိုက်ကာ၏အိမ်နှင့် သန့်ရှင်းရာဌာနပတ်လည်တွင် အကာအကွယ်တံတိုင်းတစ်ခုရှိပုံရသည်။ ဒန်လူမျိုးအဓိကအုပ်စုသည်

16. Entering of the gate. Evidently there was a protecting wall around the small village, at least around Micah’s house and shrine. The main body of the Danites engaged the Levite in conversation at the gate (see v. 17).

 

၁၇. လူငါးယောက်။ ထိုအခါ အိမ်များထဲတွင် ယခင်ကတည်းက ဝင်ရောက်ခဲ့ဖူးပြီး လမ်းကြောင်းကို သိထားသော စူးစမ်းသူ ငါးဦးသည် သူတစ်ပါးမသိအောင် ခိုးထွက်သွားကြပြီး မိက္ခာ၏ သာသနာရုံမှ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများကို ခိုးယူသွားကြသည်။

17. The five men. Meanwhile, the five scouts who had been in the houses before and knew their way around slipped away unobserved and stole the religious objects from Micah’s shrine.

 

၁၈. သင်တို့ ဘာလုပ်နေကြသနည်း။ ထိုငါးဦးသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများကို ယူ၍ မြို့တံခါးသို့ ပြန်ရောက်လာသောအခါ ထိတ်လန့်နေသော ယဇ်ပုဂ္ဂိုလ်က “သင်တို့ ဘာလုပ်နေကြသနည်း” ဟု အော်ဟစ်မေးမြန်းသည်။

18. What do ye? When the five men returned to the gate with the cult objects, the startled priest cried out, “What are you doing?”

 

၁၉. သင်၏ ပါးစပ်ပေါ်တွင်။ လက်ချောင်းကို နှုတ်ခမ်းပေါ်တွင် တင်ထားခြင်းသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် အသုံးများသော အမူအရာတစ်ခုဖြစ်သည် (ယောဘ ၂၁:၅၊ ၂၉:၉၊ သုတ္တံ ၃၀:၃၂ ကို ကြည့်ပါ)။

19. Upon thy mouth. The laying of the finger on the lips is one of the most universal of gestures (see Job 21:5; 29:9; Prov. 30:32).

 

၂၀. ဝမ်းမြောက်သည်။ ဤလေဝိလူ၏ သစ္စာဖောက်မှုသည် မှတ်သားဖွယ်ရာဖြစ်သည်။ သူသည် မောရှေ၏ ပညတ်တရားဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော သန့်ရှင်းသော ဝတ်ပြုရေးကို ဦးစွာ သစ္စာဖောက်ပြီး မိက္ခာ၏ ရုပ်တုရှေ့တွင် ဝတ်ပြုရန် ငွေကြေးအတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယခုတွင် သူ့ကို သားတစ်ယောက်ကဲ့သို့ ဆက်ဆံခဲ့သော မိက္ခာကို စွန့်ပစ်ပြီး သူတို့ပိုင်မဟုတ်သော ပစ္စည်းများကို ယူဆောင်သွားသူများနှင့် ဝမ်းမြောက်စွာ လိုက်ပါသွားသည်။ ဤဇာတ်လမ်းထဲတွင် မည်သည့်ဇာတ်ကောင်မျှ စံနမူနာယူဖွယ်မရှိသည်ကို သတိပြုရမည်။ မိက္ခာသည် သူခိုးဖြစ်သည်။ လေဝိလူသည် ငွေကြေးအတွက် အလုပ်လုပ်သူဖြစ်သည်။ ဒန်လူမျိုးများသည် တရားမဲ့ လုယက်သူများဖြစ်သည်။

အလယ်တွင်။ ဖုံးကွယ်ရန်နှင့် ကာကွယ်ရန် ထင်ရှားသည်။

20. Was glad. The perfidy of this Levite is noteworthy. He had first of all betrayed the pure worship specified by the law of Moses to minister before Micah’s idol for the sake of the money offered him. Now he abandoned his benefactor who had treated him as a son (ch. 17:11) and gladly accompanied those who were taking that which did not belong to them. We must notice that none of the characters of the narrative were at all exemplary. Micah himself was a thief. The Levite was mercenary. The Danites were lawless freebooters.

In the midst. Apparently for concealment and protection.

 

၂၁. ကလေးငယ်များ။ ဤသည်မှာ မိန်းမများနှင့် ကလေးများ ပါဝင်သော ပုံမှန်ပြောင်းရွှေ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဤအမှတ်အသားဖြင့်သာ ဖော်ပြထားသည်။

သယ်ယူပစ္စည်း။ ဆိုလိုသည်မှာ အိမ်သုံးပစ္စည်းများ၊ ခရီးဆောင်ပစ္စည်းများဖြစ်သည်။

သူတို့ရှေ့တွင်။ ဒန်လူမျိုးများသည် လိုက်လံဖမ်းဆီးခံရမည်ကို မျှော်လင့်ထားပုံရသဖြင့် မိန်းမများနှင့် ကလေးများကို လက်နက်ကိုင်ထားသော လူများရှေ့တွင် ထားရှိခဲ့သည်။ မိန်းမများကို ဖော်ပြမထားသော်လည်း ရှိနေသည်မှာ သေချာသည် (ကမ္ဘာဦး ၃၄:၂၉၊ ၂ရာဇဝင် ၂၀:၁၃ ကို ကြည့်ပါ)။

21. Little ones. That this was a regular migration involving women and children is brought out only in this incidental way.

Carriage. That is, baggage, household effects, etc.

Before them. The women, as well as the children, were evidently placed in front of the armed men, since the Danites were apparently expecting pursuit. The women are not mentioned, though most certainly present (see Gen. 34:29; 2 Chron. 20:13).

 

၂၂. အိမ်များထဲတွင်။ ရုပ်တုများခိုးယူခံရခြင်းကို မိက္ခာ၏ တစ်ဦးတည်းဆုံးရှုံးမှုမဟုတ်ဘဲ ရွာတစ်ခုလုံး၏ ဆုံးရှုံးမှုအဖြစ် ယူဆခဲ့သည်။

စုဝေးကြသည်။ စကားလုံးအရ “ခေါ်ထုတ်ခံရသည်” ဟု ဆိုလိုပြီး လက်နက်ကိုင်ရန် ခေါ်ထုတ်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။

22. In the houses. The theft of the images was regarded as the loss of the entire village and not of Micah alone.

Gathered together. Literally, “called out,” that is, were called to arms.

 

၂၃. မျက်နှာလှည့်သည်။ ချီတက်မှုကို ရပ်တန့်ခြင်းမပြုဘဲ ဖြစ်နိုင်သည်။

23. Turned their faces. Probably without even stopping their march.

 

၂၄. ငါ၏ ဘုရားများ။ မိက္ခာသည် ရုပ်တုများနှင့် တရာဖိမ်များကို သူ၏ ဘုရားများဟု ခေါ်ဆိုရာတွင် မရှက်မကြောက်ဖြစ်သည်။ သူသည် ယေဟောဝါကို ဝတ်ပြုသူအဖြစ် ကြွေးကြော်ထားသော်လည်း (တရားသူကြီး ၁၇:၂, ၃ ကို ကြည့်ပါ)၊ သူတွင် ဘုရားများဆိုင်ရာ ပုဂံဝါဒဆိုင်ရာ အယူအဆများ များစွာရှိသည်။

ငါပြုလုပ်ခဲ့သော။ ဣသရေလလူတစ်ဦး၏ နှုတ်ထွက်စကားအဖြစ် ဤစကားသည် အံ့အားသင့်ဖွယ်ဖြစ်သည်။

သင်တို့ပြောသည့်အရာ။ မိက္ခာသည် ၎င်းတို့၏ အပြစ်မရှိဟန်ဆောင်မှုနှင့် ဤကိစ္စကို ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ဟန်ဆောင်လိုက်ခြင်းကို ဒေါသထွက်ခဲ့သည်။ ဒန်လူမျိုးများ၏ အင်အားသည် မိက္ခာ၏ အင်အားထက် များစွာကြီးမားသည်မှာ ထင်ရှားပြီး၊ သို့မဟုတ်ပါက ဒန်လူမျိုးများသည် ဤကဲ့သို့ ရဲတင်းစွာ မပြုမူလုပ်ဆောင်မည်မဟုတ်ပေ (အခန်း ၂၆ ကို ကြည့်ပါ)။

24. My gods. Micah does not scruple to call the images and teraphim his gods. Though a professed worshiper of Jehovah (see on ch. 17:2, 3), he held much of the pagan concept of deities.

Which I made. The expression is startling coming from the lips of an Israelite.

This that ye say. Micah was angry at their pretense of innocence and their attempt to throw the matter off as if it were a jest. Evidently the Danite force was far larger than Micah’s, or the Danites would not have acted with such impudence (see v. 26).

 

၂၅. ဒေါသထွက်သောသူများ။ စကားလုံးအရ “စိတ်နှလုံးခါးသီးသောသူများ” ဟု ဆိုလိုပြီး၊ စိတ်ဆိုးဒေါသထွက်တတ်သော စိတ်သဘောထားရှိသူများဖြစ်သည်။ ဒန်လူမျိုးများက “သင်၏ ညည်းညူမှုများဖြင့် ငါတို့ကို အနှောင့်အယှက်မပေးနှင့်၊ သို့မဟုတ်ပါက ငါတို့ထဲမှ ဒေါသထွက်တတ်သောသူများကို လှုံ့ဆော်ပြီး သင့်ကို တိုက်ခိုက်စေလိမ့်မည်” ဟု ဆိုလိုသည်။ ၂ရာမု ၁၇:၈ တွင် ဒါဝိဒ်နှင့် သူ၏ အပေါင်းအဖော်များ၏ စိတ်သဘောထားကို သားပိုးများကို လုယူခံရသော ဝံပုလှေမကဲ့သို့ နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြထားသည်။

25. Angry fellows. Literally, “men bitter of soul,” that is, men of fierce dispositions and hot tempers. The Danites said in effect, “Do not bother us with your complaints lest you provoke hot-tempered men among us to attack you.” See 2 Sam. 17:8, where the temper of David and his companions was compared to a she-bear robbed of her cubs.

 

၂၇. အေးဆေးလုံခြုံသည်။ စူးစမ်းသူများပေးခဲ့သော သတင်းအစီရင်ခံစာသည် မှန်ကန်သည်။ စိတ်နှလုံးမရှိသော ဒန်လူမျိုးများသည် ခံတပ်မပါရှိသော လဲရှ်မြို့သားများကို အလစ်အငိုက်ဖမ်းပြီး မြို့ကို ဖမ်းယူကာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။

27. Quiet and secure. The report given by the spies was accurate. The heartless Danites surprised the people of Laish, who were unprepared for resistance. The city was captured and burned to the ground.

 

၂၈. ဇိဒုန်နှင့်ဝေးသည်။ ကံမကောင်းစွာဖြင့် ဤလဲရှ်မြို့သည် မိခင်မြို့ဖြစ်ဖွယ်ရှိသော ဇိဒုန်နှင့် အလွန်ဝေးကွာပြီး အကူအညီရယူနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ထို့ပြင် လဲရှ်မြို့သားများသည် အနီးနားရှိ အာရမိတိုင်းရင်းသားများ သို့မဟုတ် မြို့များနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့မထားခဲ့သောကြောင့် ၎င်းတို့ကို ကယ်တင်ရန် မဟာမိတ်အင်အားမရှိခဲ့ပေ။

28. Far from Zidon. The unfortunate colony was too far from Sidon, which was probably the mother city, to obtain any help, and, inasmuch as the inhabitants of Laish apparently had not made a league with any of the neighboring Aramaic tribes or towns, there were no friendly forces to come to their rescue.

 

ချိုင့်ဝှမ်း။ လဲဗနုန်တောင်တန်းအောက်ခြေရှိ ယော်ဒန်မြစ်၏ ရေထွက်ရာနေရာမှ ယခုခြောက်သွေ့နေသော ဟူလဲဟ်ရေကန်အထိ စီးဆင်းနေသော နယ်မြေဖြစ်နိုင်သည်။

Valley. Probably the depression through which the headwaters of the Jordan flow at the foot of the lowest range of Lebanon, north of the now drained Lake Huleh.

 

ဗက်ရေဟုပ်။ “လမ်းအိမ်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။ ၂ရာမု ၁၀:၆, ၈ အရ အာရမိစကားပြောသော လူမျိုးငယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။

Beth-rehob. Signifying “house of the street.” A small state of Aramaic-speaking people, according to 2 Sam. 10:6, 8.

 

မြို့တစ်မြို့တည်ဆောက်သည်။ ဒန်လူမျိုးများသည် လဲရှ်မြို့၏ မီးလောင်ထားသော အပျက်အစီးများပေါ်တွင် မြို့သစ်တစ်မြို့ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ရှေးခေတ်ကာလ၏ ထုံးစံဖြစ်သည်။ မြို့များကို ရေအရင်းအမြစ်အနီးတွင်နှင့် အကာအကွယ်အတွက် အမြင့်ဆုံးနေရာတွင် တည်ဆောက်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မြို့သစ်များအတွက် တူညီသောနေရာများကို ရွေးချယ်ကြသည်။

Built a city. Upon the blackened ruins of Laish the Danites built a new city. This was the manner in ancient times. Cities were built near sources of water and on the highest point feasible for purposes of protection. Accordingly, the same sites were chosen for successive cities.

 

၂၉. ဒန်။ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့၏ အမျိုးနာမအလိုက် မြို့သစ်ကို ဒန်ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ထိုအမျိုးနာမသည် ရာခေလ၏ ကျွန်မ ဗိလဟာမှ ယာကုပ်အတွက် မွေးဖွားခဲ့သော ဒန်မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

ဒန်သည် မြောက်ဘက်တွင်ရှိသည်ကို ဒေဗောရာ၏ သီချင်းတွင် ဖော်ပြထားသည် (အခန်း ၅:၁၇)။ ဤသည်မှာ အခန်း ၁၇ နှင့် ၁၈ တွင် ဖော်ပြထားသော ပြောင်းရွှေ့မှုသည် တရားသူကြီးများ ကာလအစောပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း ထင်ရှားစွာ ပြသသည်။ ၎င်းသည် ယောရှုနောက်လိုက်သော အကြီးအကဲများနှင့် ဩသရေလ တရားသူကြီးမစတင်မီ ကာလတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ ဤပြောင်းရွှေ့မှုနှင့် ၎င်းနှင့်ဆက်စပ်သော ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုကို တရားသူကြီးများစာရေးသူက ထိုကာလ၏ ဖောက်ပြန်မှုနှင့် တရားမဲ့မှုကို ဖော်ပြရန် သရုပ်ဖော်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်သော ကျူးကျော်မှုများနှင့် ဖိနှိပ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

29. Dan. They named their new headquarters city after the name of their tribe, which in turn was named after Dan, whom Bilhah, Rachel’s handmaid, bore to Jacob.

Dan’s location in the north is mentioned in the song of Deborah (ch. 5:17). This clearly shows that the migration described in chs. 17 and 18 took place in the earliest part of the judges period. It probably occurred during the days of the elders who followed Joshua, prior to the judgeship of Othniel. This migration and the idolatry described in connection with it were depicted by the author of Judges as illustrative of the apostasy and lawlessness of the period which resulted in the successive invasions and oppressions.

 

၃၀. ယောနသန်။ ဤသည်မှာ မိက္ခာနှင့်ထို့နောက် ဒန်အမျိုးနွယ်ကို ဝတ်ပြုခဲ့သော လေဝိလူ၏ နာမည်ကို ပထမဆုံးအကြိမ် ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။

30. Jonathan. This is the first time the name is given of the Levite who served first Micah and then the tribe of Dan.

 

မနာရှေ။ လက်တင်ကျမ်းများနှင့် ဂရိခေတ်ကျမ်းများတွင် “မနာရှေ” အစား “မောရှေ” ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဂရ္ရှုံသည် မနာရှေ၏ သားမဟုတ်ဘဲ မောရှေ၏ သားဖြစ်သည်မှာ မှန်သည် (ထွက်မြောက်ရာ ၂:၂၂; ၁၈:၃)။ ဟေဗြဲစာသားတွင် (သရုံးများကို ထည့်မသွင်းဘဲ) “မောရှေ” နှင့် “မနာရှေ” အကြား ကွဲပြားမှုမှာ “မောရှေ” တွင် စာလုံး “န” မပါဝင်ခြင်းသာဖြစ်သည်။ မတ်ဆိုရက်ပညာရှင်များတည်းဖြတ်ထားသော ဟေဗြဲကျမ်းစာများတွင် စာလုံး “န” ကို ထူးထူးခြားခြား မျဉ်းပေါ်တွင် “ဆိုင်းငံ့” ထားသည်ကို တွေ့ရပြီး ၎င်းသည် နောက်ပိုင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ဖွယ်ရှိကြောင်း ညွှန်ပြသည်။ ဟေဗြဲကျမ်းစာတွင် အခြားသော “ဆိုင်းငံ့” စာလုံးများလည်း ရှိသည် (ဆာလံ ၈၀:၁၄၊ ယောဘ ၃၈:၁၃, ၁၅)။ ရှေးဟေဗြဲရဗ္ဗိများနှင့် ပညာရှင်များ၊ ယခုခေတ်ပညာရှင်များ၊ ယုဒလူများနှင့် ယုဒမဟုတ်သူများက ဤစာလုံးကို မောရှေ၏ ဂုဏ်သတင်းကို ကာကွယ်ရန်နှင့် သူ၏ မြေးဖြစ်သူသည် ဒန်မြို့ရှိ ရုပ်တုကိုးကွယ်ရာ သာသနာရုံတွင် ဖောက်ပြန်သော ယဇ်ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ကြောင်းကို ဖုံးကွယ်ရန် ရဗ္ဗိများနှင့် ကျမ်းမှတ်တမ်းရေးသူများက မောရှေအမည်ကို မနာရှေဟု ပြောင်းလဲရန် ထည့်သွင်းခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ တရ္မုဒ်ကျမ်းတွင် ယောနသန်သည် မောရှေ၏ မြေးဖြစ်သော်လည်း၊ သူသည် ယုဒမင်းဖြစ်သူ မနာရှေ၏ လုပ်ရပ်များကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သောကြောင့် ကျမ်းစာတွင် သူ့ကို မနာရှေ၏ မိသားစုထဲသို့ သွင်းထားသည်ဟု ဆိုသည်။

Manasseh. Some of the LXX manuscripts and the Vulgate give “Moses” instead of “Manasseh.” It is true that Gershom, unless another is referred to, was the son of Moses, not of Manasseh (Ex. 2:22; 18:3). In the Hebrew (not taking into account the vowel points) the only difference between the words for Moses and Manasseh is that the word for Moses does not have the letter n. It is an interesting observation that in the Hebrew manuscripts and Bibles, edited by the Masoretic scholars, the letter n is inserted in the name in a very odd way, being “suspended” above the line, strongly indicating that it was probably added later. The Hebrew Bible shows other instances of the “suspended” letters (Ps. 80:14; Job 38:13, 15). Ancient Hebrew rabbis and scholars, as well as modern scholars, both Jewish and non-Jewish, assert that this letter was inserted into the name Moses by rabbis or scribes to change it to Manasseh and thus spare the reputation of Moses by covering up the fact that his grandson was a renegade priest of the famed idol in the sanctuary at Dan. The Talmud says that Jonathan was the grandson of Moses, but because he did the deeds of Manasseh, the later king of Judah, the Scripture assigns him to the family of Manasseh.

 

ထို့ပြင် ယောနသန်သည် မောရှေ၏ မြေးဖြစ်သည်မှာ ထင်ရှားပြီး၊ အခန်း ၁၈ ၏ ဖြစ်ရပ်သည် မိက္ခာကို ဝတ်ပြုခဲ့သော လေဝိလူသည် မောရှေနှင့် တစ်ဆင့်သာခြားနေသည့်အတွက် ရှေးကျသော ဖြစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း ထောက်ခံသည်။

Incidentally, if, as seems obvious, Jonathan was the grandson of Moses, the great antiquity of the event of ch. 18 is borne out by the fact that the Levite who served Micah was separated from Moses by only one generation.

 

 

သိမ်းဆည်းခြင်း။ ၎င်းသည် အနီးနားရှိ ဆီးရီးယားနိုင်ငံမှ အာရမိတိုင်းရင်းသားများ၏ နိုင်ငံများကဲ့သို့သော နိုင်ငံခြားအင်အားတစ်ခုမှ မြောက်ပိုင်းအမျိုးနွယ်များကို သိမ်းဆည်းသွားခြင်းကို ရည်ညွှန်းဖွယ်ရှိပြီး၊ မှတ်တမ်းမတင်ထားသော ဖြစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တစ်ဂလတ်ဖိလဒ်ဇာ၏ ကာလတွင် အာရှုရိမှ မြောက်ပိုင်းအမျိုးနွယ်များကို သိမ်းဆည်းခြင်းကို ရည်ညွှန်းခြင်းမဖြစ်နိုင်ပေ၊ အကြောင်းမှာ နောက်အခန်းကျမ်းပိုဒ်တွင် ထိုကာလကို “ရှိလော၌ ဘုရားသခင်၏ အိမ်တော်ရှိသမျှ ကာလပတ်လုံး” ဟု ဖော်ပြထားသည် (၁ရာ ၁:၂၄ ကို ကြည့်ပါ)။

Captivity. This probably refers to an unrecorded carrying away of the northern tribes by some foreign power, such as the Aramaean states of adjoining Syria. It could hardly refer to the captivity of the northern tribes by Assyria in the days of Tiglath-pileser, for the following verse in describing the same period says that the period was “all the time that the house of God was in Shiloh” (see 1 Sam. 1:24).