ယောရှုမှတ်စာ - ၁၁

 

 

 

အခန်းကြီး - ၁၁

chapter 11

 

၁။ မီရုမ်ရေပြင်တွင် ဘုရင်များစွာကို အနိုင်ယူခြင်း။ ၁၀။ ဟာဇောမြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီး မီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်း။ ၁၆။ နယ်မြေအားလုံးကို ယောရှုမှသိမ်းပိုက်ခြင်း။ ၂၁။ အာနက်လူမျိုးများကို ဖယ်ရှားခြင်း။

1 Divers kings overcome at the waters of Merom. 10 Hazor is taken and burnt. 16 All the country taken by Joshua. 21 The Anakims cut off.

 

၁။ ယာဘင်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ “သူသိသည်” ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ဟာဇောမြို့၏ဘုရင်များအားလုံး၏ ဘုံအမည်ဖြစ်နိုင်သည်။ အကြောင်းမှာ နောက်ပိုင်းတွင် ဣသရေလလူမျိုးများကို ၂၀ နှစ်ကြာ ကျွန်ပြုခဲ့သော ထိုမြို့၏ဘုရင်ဖြစ်သူ ဒေဗောရာနှင့် ဘာရက်တို့မှ အနိုင်ယူခဲ့သော ဘုရင်သည်လည်း ဤအမည်ဖြင့် လူသိများသည် (တရားသူကြီးမှတ်တမ်း ၄:၂-၂၄)။ ယာဘင်သည် ယခုအခါ မြောက်ပိုင်းလူမျိုးများ၏ မဟာမိတ်အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ပေါ်ထွက်လာသည်။

1. Jabin. Meaning, probably, “he understands.” It may have been the common name of all the kings of Hazor, for the king of this city by whom the Israelites were afterward held in bondage for 20 years, and who was defeated by Deborah and Barak, was also known by this name (Judges 4:2–24) Jabin appears now as the head of the confederacy of the northern tribes.

 

ဟာဇော။ စာသား၏အဓိပ္ပာယ်မှာ “ခြံဝိုင်း” ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ယခုအခါ ရေခန်းခြောက်သွားသော ဟူလဲအိုင်မှ အနောက်တောင်ဘက်ရှိ ခိုင်ခံ့သောခံတပ်မြို့ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့တွင် တဲလ်ဝါက္ကာစ်ရှိ ၁၃၁ ပေ (၄၀ မီတာ) မြင့်သော ခံတပ်အဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းသည် အိုင်၏တောင်ဘက်စွန်း ၃.၈ မိုင် (၆.၃ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင်ရှိပြီး၊ ပါလစတိုင်းရှိ အလှပဆုံးချိုင့်ဝှမ်းများထဲမှတစ်ခုတွင်တည်ရှိသည်။ ထိုအချိန်က ရေပြင်သည် အကျယ်ဆုံးနေရာတွင် ၂ မိုင် (၃ ကီလိုမီတာ) ခန့်ရှိပြီး အရှည် ၃ မိုင် (၅ ကီလိုမီတာ) ရှိသည်။ ရေပြင်မြောက်ဘက်တွင် ပိုးကောင်ပင်များဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသော ရေထူထပ်သော ရေကန်သည် ၆ မိုင် (၁၀ ကီလိုမီတာ) နီးပါးရှိပြီး၊ အကျယ် ၁ မှ ၃ မိုင် (၁.၅ မှ ၅ ကီလိုမီတာ) ရှိသည်။

Hazor. Literally, “an enclosure.” It was a strongly fortified city southwest of the now drained Lake Huleh, identified today as the fortified enclosure 131 ft. (40 m.) high at Tell Waqqâs, 3.8 mi. (6.3 km.) from the south end of the former lake, which lay in one of the most pleasant valleys of Palestine. The open water was then about 2 mi. (3 km.) broad at its widest part, and 3 mi. (5 km.) long. A great marsh of papyrus reed stretched for nearly 6 mi. (10 km.) north of the clear surface, from 1 to 3 mi. (1 1/2 to 5 km.) in breadth.

 

ယောဘပ်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ “တိုက်ပွဲဟစ်အော်သူ” သို့မဟုတ် “ဟစ်အော်သူ” သို့မဟုတ် “ကြေညာသူ” ဖြစ်နိုင်သည်။

ယောဒန်မြစ်အနောက်ဘက်ရှိ ဣသရေလ၏နောက်ဆုံးစစ်ဆင်ရေး

မာဒုန်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ “ရန်ဖြစ်ခြင်း” သို့မဟုတ် “အငြင်းပွားခြင်း” သို့မဟုတ် “တိုးချဲ့ခြင်း” သို့မဟုတ် “မြင့်မားခြင်း” ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်း၏တည်နေရာမသိရဘဲ၊ ဂါလိလဲအိုင်အနောက်ဘက်တွင်ရှိဖွယ်ရှိသည်။
ရှိမုရုန်။ စာသား၏အဓိပ္ပာယ်မှာ “စောင့်ကြည့်ခြင်း” သို့မဟုတ် “အစောင့်” ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဂါလိလဲဒေသရှိ ကာနာန်မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ အချို့က ၎င်းကို ရှိမုရုန်-မီရုန် (အခန်း ၁၂:၂၀) ဟု ခွဲခြားသတ်မှတ်ကြသည်။ ထိုမြို့ကို နောက်ပိုင်းတွင် ဇေဗုလုန်အားပေးအပ်ခဲ့သည်။
အာခရှပ်။ စာသား၏အဓိပ္ပာယ်မှာ “စာလှည့်ဖျားခြင်း” ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နောက်ပိုင်းတွင် အာရှာမျိုးနွယ်အား ပေးအပ်ခဲ့သော နယ်စပ်မြို့များထဲမှ တစ်မြို့ဖြစ်သည် (အခန်း ၁၉:၂၅)။

Jobab. Meaning, possibly, “battle crier” or, perhaps, “crier” or “proclaimer.”

Israel’s Last Campign West of the Jordan

 

 

Madon. Meaning “strife” or “contention,” or perhaps “extension” or “height.” Its location is unknown; it may have been west of the Sea of Galilee.

Shimron. Literally, “a watch,” “a guard.” This was a Canaanite town situated somewhere in Galilee. Some identify it with Shimron-meron (ch. 12:20). The town was later given to Zebulun.

Achshaph. Literally, “incantation.” It was one of the border cities of the territory later assigned to the tribe of Asher (ch. 19:25).

 

၂။ တောင်များမြောက်ပိုင်း။ ဂါလိလဲဒေသရှိ တောင်တန်းဒေသဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။

လွင်ပြင်များ။ ဟေဗြဲဘာသာတွင် “အာရာဘဟ်”။ ဤစကားလုံးကို များသောအားဖြင့် “လွင်ပြင်” သို့မဟုတ် “လွင်ပြင်များ” ဟု ဘာသာပြန်ဆိုသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဘာသာမပြန်ဘဲထားသည်။ ဓမ္မဟောင်းစာအုပ်များတွင် မကြာခဏ “သဲကန္တာရ” ဟု ဘာသာပြန်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် ယောဒန်ချိုင့်ဝှမ်းနှင့် သေမသ်အိုင်ရှိ ကြီးမားသော ချိုင့်ဝှမ်းကို ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ ဤနေရာတွင် ၎င်းသည် ချိန္နရက်မြို့မှတောင်ဘက်သို့ အနည်းငယ်ဆက်လက်ထွက်ပေါ်သော ဤချိုင့်ဝှမ်း၏မြောက်ပိုင်းကို ရည်ညွှန်းဖွယ်ရှိသည်။ ချိန္နရက်အိုင်သည် ၎င်း၏အမည်ကို ထိုမြို့မှရရှိသည်။ ဂရိဘာသာပြန်ကျမ်း (LXX) တွင် “ချိန္နရက်ဆန့်ကျင်ဘက်” ဟု ဖတ်သည်။

2. North of the mountains. Probably the mountainous region of Galilee.

Plains. Heb. ‘arabah. This word is usually translated “plain” or “plains,” though occasionally it is left untranslated. In the later books of the OT it is frequently translated “desert.” It often refers to the great depression of the Jordan valley and the Dead Sea. Here it probably designates the northern part of this depression, extending for some distance south of the town of Chinnereth, from which the Sea of Chinnereth (the Sea of Galilee) received its name. The LXX reads “opposite to Chinnereth.”

 

ဒိုရ်၏နယ်စပ်များ။ “ဒိုရ်၏မြင့်မားသောနေရာ” ဟု ဖတ်ရမည်။ ဒိုရ်နောက်ကွယ်ရှိ တောင်ကုန်းများ သို့မဟုတ် ကျောက်ဆောင်များကို ရည်ညွှန်းဖွယ်ရှိသည်။ ဒိုရ်သည် ကရမေလတောင်တောင်ဘက်၊ ကဲသာရယာ၏မြောက်ဘက် ၉ မိုင် (၁၄.၅ ကီလိုမီတာ) အကွာရှိ ကမ်းရိုးတန်းတွင်ရှိသည်။

Borders of Dor. Rather, “heights of Dor.” Probably a reference to the promontories or rocky ridges behind Dor. Dor was south of Carmel on the seacoast, 9 mi. (14.5 km.) north of Caesarea.

 

၃။ ကာနာန်လူမျိုး။ “အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်ရှိ ကာနာန်လူမျိုး” ဟူသောဖော်ပြချက်သည် အနည်းငယ်မရေရာသည်။ ဂရိဘာသာပြန်ကျမ်း (LXX) တွင် “အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ခါနနိလူမျိုးနှင့် ကမ်းရိုးတန်းရှိ အာမောရိလူမျိုး” ဟု ဖတ်သည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကာနာန်မြို့ပြများရှိဖွယ်ရှိသည်။ ယာဘင်သည် ၎င်းတို့အားလုံးကို အာမောရိ၊ ဟိတ္တိ၊ ဖရဇိ၊ ယေဗုသိ နှင့် ဟိဝိလူမျိုးများနှင့်အတူ စုရုံးခဲ့သည်။

3. The Canaanite. This expression describing the Canaanites as being to “the east” and to “the west” is somewhat ambiguous. The LXX reads, “and to the Chananites on the coast eastward, and to the Amorites on the coast.” There were probably Canaanite city-states in both directions. Jabin summons all of them, as well as the Amorites, Hittites, Perizzites, Jebusites, and Hivites.

 

ဟာမုန်အောက်ရှိ ဟိဝိလူမျိုး။ ဂိဗွန်ရှိ ထိုမျိုးနွယ်မှ အခြားအပိုင်းတစ်ခုနှင့် ကွဲပြားသည် (အခန်း ၉:၃, ၇ တွင်ဖော်ပြထားသည်)။

Hivite under Hermon. In distinction from the other section of the same tribe at Gibeon, as has already been mentioned (ch. 9:3, 7).

 

မိဇဖေ။ စာသား၏အဓိပ္ပာယ်မှာ “စောင့်ကြည့်မျှော်စင်” ဖြစ်သည်။ မိဇဖေသည် ဟာမုန်တောင်အနီးတွင်၊ အန်တီလီဗာနုန်တောင်တန်း၏တောင်ဘက်စွန်းနှင့် ဣသရေလ၏မြောက်ဘက်နယ်စပ်အစွန်ဆုံးတွင်ရှိသည်။ ၎င်းသည် တောင်ခြေရင်းအနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိဖွယ်ရှိသည်။ ၎င်း၏တည်နေရာသည် ၎င်းကို စစ်ရေးစောင့်ကြည့်ရာနေရာအဖြစ် သင့်လျော်စေသည်။

Mizpeh. Literally, “watchtower.” Mizpeh was near Mt. Hermon, at the southern end of the Anti-Lebanon range and on the extreme northern boundary of Israel. It was probably situated west of the base of the mountains. Its location made it a desirable military watchpost.

 

၄။ သဲများကဲ့သို့။ မရေမတွက်နိုင်သော အရေအတွက်ကို ဖော်ပြရန်အသုံးပြုသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည် (ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၂၂:၁၇၊ ၄၁:၄၉၊ တရားသူကြီးမှတ်တမ်း ၇:၁၂၊ ၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၃:၅ စသည်)။ အလားတူအဓိပ္ပာယ်ဖြင့် အသုံးပြုသော အခြားနှိုင်းယှဉ်ချက်များမှာ ကောင်းကင်ကြယ်များ (ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၁၅:၅) နှင့် ပုစဉ်းရင်ကောင်များ (တရားသူကြီးမှတ်တမ်း ၆:၅၊ ၇:၁၂) ဖြစ်သည်။ ဂျိုးဇီဖပ်စ်က “လက်နက်ကိုင်ခြေလျင်တပ်သား ၃၀၀,၀၀၀၊ မြင်းတပ်သား ၁၀,၀၀၀ နှင့် ရထားယာဉ် ၂၀,၀၀၀” ဟု ဖော်ပြသည် (ရှေးဟောင်းသာဓက v. ၁. ၁၈)။

4. As the sand. A proverbial expression used to denote a vast but indefinite number (Gen. 22:17; 41:49; Judges 7:12; 1 Sam. 13:5; etc.). Other comparisons used in a similar sense are the stars of heaven (Gen. 15:5) and grasshoppers (Judges 6:5; 7:12) Josephus gives the number as “three hundred thousand armed footmen, and ten thousand horsemen, and twenty thousand chariots” (Antiquities v. 1. 18).

 

အလွန်များပြား။ စာသား၏အဓိပ္ပာယ်မှာ “အလွန်များပြားလှသည်” ဖြစ်သည်။ မြင်းများသည် အာမေးနီးယားပြည်မှ ယူဆောင်လာဖွယ်ရှိသည်။ အကြောင်းမှာ ကာနာန်သည် မြင်းမွေးမြူရန်နှင့် အသုံးပြုရန် သင့်လျော်သောနယ်မြေမဟုတ်ဖွယ်ရှိသည် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၀:၂၈- ၂၉)။ ဤကဲ့သို့သော ကြီးမားသောတပ်ဖွဲ့ကို ရင်ဆိုင်ရသောအခါ၊ ယောရှုအား ဘုရားသခင်က အထူးအားပေးစကားနှင့် အောင်မြင်မည့်ကတိပေးခဲ့သည်။

Very many. Literally, “exceedingly many.” The horses were probably brought from the land of Armenia, since Canaan may not have been a country favorable to their breeding or use (1 Kings 10:28, 29). In view of such a formidable army it is no wonder the Lord gave Joshua special encouragement and promises of success.

 

၅။ စုရုံးကြသည်။ ဟေဗြဲဘာသာတွင် ဘုရင်များသည် “သတ်မှတ်ထားသောအချိန်နှင့်နေရာ၌ စုရုံးကြသည်” ဟု ဆိုလိုသည်။ စုရုံးရန်ရွေးချယ်ထားသောနေရာသည် ရထားများလှုပ်ရှားရန် သင့်လျော်သောနယ်မြေဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။ အကြောင်းမှာ ဤယာဉ်များသည် တောင်တန်းဒေသတွင် အသုံးမပြုနိုင်ပေ။ ကာနာန်မဟာမိတ်အဖွဲ့သည် ဤစုရုံးမှုကြီးကြောင့် အောင်မြင်မည်ဟု ယုံကြည်မှုရှိခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ သို့သော် ကောင်းကင်ဘုရားသခင်ကို ဘက်တော်သားအဖြစ်ရှိသော တပ်ဖွဲ့တစ်ခုအား လူဦးရေနှင့် စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများဖြင့် အနိုင်မယူနိုင်ပေ။ ဤအချက်ကို ယောနသန်က သူ၏လက်နက်ကိုင်ဆောင်သူအား နောက်ပိုင်းတွင် မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၄:၆)။

5. Were met together. The Hebrew implies that the kings were “met together at an appointed time and place.” The place selected for meeting was, no doubt, territory suitable for chariots to maneuver, because these vehicles could not be used in mountainous terrain. The vast concourse must have given the Canaanite confederacy a measure of confidence in victory. But numbers and equipment are of no avail against a force that has the God of heaven on its side, a fact on which Jonathan later commented to his armorbearer (1 Sam. 14:6).

 

မီရုမ်ရေပြင်။ အများစုက ၎င်းကို ဟူလဲအိုင်ဟု ယူဆကြသော်လည်း၊ အချို့က ထိုနေရာ၏မြေပြင်သည် ရထားများနှင့် မြင်းများအတွက် ရေထူထပ်လွန်းသည်ဟု ထင်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့က ဤစကားရပ်သည် ဟာဇောမြို့အနောက်တောင်ဘက်ရှိ ဝါဒီမီရုန်ကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဂရိဘာသာပြန်ကျမ်း (LXX) တွင် မရုန်ဟု ဖတ်သည်။ ဤမီရုမ်ရေပြင်တွင် စုရုံးမှုကြီးသည့်သတင်းသည် ဂိလဂါလ်ရှိ ယောရှုထံသို့ မကြာမီရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကာနာန်လူမျိုးများသည် ဟေဗြဲလူမျိုးများကို တိုက်ခိုက်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သလားမသေချာပေ။ ၎င်းတို့၏တပ်ဖွဲ့တွင် ရထားများနှင့် မြင်းများစွာပါဝင်သောကြောင့်၊ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့၏တပ်ဖွဲ့ကို အသုံးဝင်နိုင်သော လွင်ပြင်မှ ရွှေ့ပြောင်းရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။ ဖြစ်နိုင်သည်မှာ ၎င်းတို့သည် ဟေဗြဲလူမျိုးများကို ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်ရွေးချယ်ထားသော နယ်မြေသို့ ဆွဲဆောင်ရန် မျှော်လင့်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့အား အားသာချက်ရရှိစေမည်ဖြစ်သည်။ ယောရှု၊ ကျွမ်းကျင်သောစစ်ဦးစီးခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအနေဖြင့်၊ ဂိဗွန်တွင်ပြုခဲ့သည့်အတိုင်း ရန်သူကို အံ့အားသင့်စေရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ဂိလဂါလ်မှ မီရုမ်သို့ အကွာအဝေးသည် ၇၀ မိုင် (၁၁၂.၇ ကီလိုမီတာ) ခန့်ရှိသည်။ ဂျိုးဇီဖပ်စ်က ဤချီတက်မှုသည် ၅ ရက်ကြာသည်ဟု ဆိုသည်။ ၎င်းသည် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်။ အကြောင်းမှာ ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများနှင့်အတူ တပ်ဖွဲ့တစ်ခုသည် ဖြည်းဖြည်းချီတက်ရသည်။

Waters of Merom. Although many regard this as Lake Huleh, others think that the terrain there is too swampy for chariots and horses. For that reason they take the expression to refer to the Wadi Meirôn southwest of Hazor. The LXX has Maron, which lends support to this view. News of this great gathering at the waters of Merom soon reached Joshua at Gilgal. It is uncertain whether the Canaanites intended to attack the Hebrews. Inasmuch as their force consisted so largely of chariots and horses, it is unlikely that they would attempt to move it from the plains where alone it could be of service. More likely, they expected to draw the Israelites to a territory they themselves had selected, where they might have the advantage. Joshua, a skillful commander, determined to take the enemy by surprise, as he had done at Gibeon. The distance from Gilgal to Merom is about 70 (112.7 km.) Josephus says that the march took five days, which may well be true, since an army with supplies moves slowly.

 

၆။ ငါပေးအပ်မည်။ ဤအားပေးစကားသည် ဣသရေလလူမျိုးများသည် ကာနာန်လူမျိုးများနှင့် တိုက်ပွဲမဝင်မီ တစ်ရက်အလိုတွင် ပေးခဲ့သည်။ ဤဖော်ပြချက်တွင် “ငါ” ဟူသောစကားလုံးသည် အလေးပေးထားသည်- “ငါကိုယ်တိုင်ပေးအပ်မည်”။ ဤစစ်ဆင်ရေးတွင် ဘုရားသခင်သည် ယခင်စစ်ဆင်ရေးတွင်ရှိခဲ့သည့်အတိုင်း ဣသရေလတပ်ဖွဲ့များနှင့်အတူ ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ အမှန်တကယ်ပင်၊ အံ့ဖွယ်များသည် သိသာထင်ရှားမှုနည်းနိုင်သော်လည်း၊ ၎င်းသည် ဘုရားသခင်၏အကူအညီလျော့နည်းသွားသည်ဟူသော သက်သေမဟုတ်ပေ။ ဘုရားသခင်က ဣသရေလအတွက်ပြုလုပ်ခဲ့သော အံ့ဖွယ်များသည် ၎င်းတို့ကို လှုပ်ရှားမှုမရှိစေရန် ရည်ရွယ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ ၎င်းတို့ကို အားပေးရန်နှင့် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်အတွက် တက်ကြွစွာလုပ်ဆောင်ရန် အားပေးရန်ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်သည် ဣသရေလ၏ကြိုးပမ်းမှုများကို ထိရောက်စေခြင်းဖြင့် ကာနာန်လူမျိုးများကို အနိုင်ယူပေးမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဘုရားသခင်က ကြီးမားသောမိုးသီးကျောက်များကို မိုးရွာစေသည့်အတိုင်း ဘုရားသခင်၏အမှုဖြစ်မည်။

6. Will I deliver. This encouragement came the day before the Israelites were to meet the Canaanites in battle. In this statement the word “I” is emphatic: “I myself will deliver.” In this campaign God was going to be with the armies of Israel as definitely as He had been with them in the former campaign. True, the miracles might be less spectacular, but this was no evidence of a diminishing of divine help. The wonders God had wrought for Israel were not intended to lead them into inaction, rather they were to animate and encourage them to act vigorously for themselves. God would subdue the Canaanites by making Israel’s efforts effective. This would be as surely God’s work as though He had rained down great hailstones.

 

အံ့ဖွယ်များသည် မကြာခဏ စတင်မှုအသစ်များတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိပြီး၊ ယုံကြည်ခြင်း၏အုတ်မြစ်ဖြစ်စေရန်နှင့် ဘုရားသခင်၏အကူအညီကို အာမခံရန်ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းတို့သည် မကြာခဏဖြစ်ပေါ်မှုနည်းသွားနိုင်သည်။ ၎င်းသည် ဘုရားသခင်က ၎င်း၏လူမျိုးများကို စွန့်ခွာသွားသည်ဟူသော လက္ခဏာမဟုတ်ဘဲ၊ ၎င်းတို့အား မမြင်ရသော်လည်း ယုံကြည်ရန် ယုံကြည်ခြင်းပိုမိုပြသရန် တောင်းဆိုခြင်းဖြစ်သည် (ယောဟန် ၂၀:၂၉)။ ဤမူအရ၊ ခရစ်ယာန်ခေတ်အစတွင် အံ့ဖွယ်များစွာဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ သို့သော် သမိုင်းဆိုင်ရာသက်သေများ တိုးပွားလာသည်နှင့်အမျှ၊ အံ့ဖွယ်များအတွက် လိုအပ်ချက်နည်းပါးလာသည်။ ယနေ့တွင်၊ ကျမ်းစာနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာသက်သေများ၏ အလင်းရောင်တွင်၊ အတည်ပြုသော သဘာဝလွန်လက္ခဏာများမပါဘဲ ယုံကြည်ခြင်းအတွက် လုံလောက်သောအုတ်မြစ်ရှိသည်။ သို့သော်၊ ၎င်းသည် အံ့ဖွယ်များ၏ခေတ်ကုန်ဆုံးသွားသည်ဟု မဆိုလိုပေ။ လိုအပ်ချက်နှင့် အခါသမယကို ဘုရားသခင်က ဆုံးဖြတ်သည်။

Miracles have often occurred at the beginning of new ventures, to provide a basis for faith and to give the assurance of divine assistance. Later they may become less frequent, not as a sign that God has forsaken His people, but as a token that He calls for greater faith to be exhibited by those who, though they have not seen, may thus learn to believe (John 20:29). In part, this principle explains the abundance of miracles at the opening of the Christian Era. But as historical evidence increases, the need for miracles decreases. Today, in the full blaze of Scriptural and historical evidence, there is sufficient basis for faith apart from any confirmatory supernatural sign. This does not mean, however, that the day of miracles is past. It is God who decides the need and the occasion for them.

 

ဖြတ်လှီးခြင်း။ ဟေဗြဲဘာသာတွင် “ဖြတ်လှီးခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊ ဆိုလိုသည်မှာ “ခြေထောက်အထက်ရှိ အရိုးသားသားကြီးကို ဖြတ်တောက်ခြင်း” ဖြစ်သည်။ ဂရိဘာသာပြန်ကျမ်း (LXX) တွင်လည်း “အရိုးသားသားဖြတ်တောက်ခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသောစကားလုံးကို အသုံးပြုသည်။ အောင်မြင်သူများသည် တိုက်ပွဲတွင် သိမ်းယူထားသော မြင်းများကို ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်အသုံးမပြုနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ပြုလုပ်ရန် ဓလေ့ထုံးတမ်းဖြစ်သည်။ ဤအမိန့်ကို အဘယ်ကြောင့်ပေးခဲ့သနည်း။ မြင်းများကို ပါလစတိုင်းတွင် စစ်ရေးရည်ရွယ်ချက်အတွက်သာ အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ ဘုရားသခင်သည် ဣသရေလလူမျိုးများအား မြင်းများ သို့မဟုတ် ရထားများတွင် မယုံကြည်ရန်၊ ဘုရားသခင်တစ်ဦးတည်းကိုသာ ယုံကြည်ရန် ဆန္ဒရှိခဲ့သည် (တရားဟောရာ ၁၇:၁၆၊ ဆာလံ ၂၀:၇)။ ထို့ပြင်၊ ဣသရေလလူမျိုးများအတွက် မြင်းများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားခြင်းသည် နှစ်ဆဝန်ထုပ်ဖြစ်စေမည်ဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ မြင်းသည် ပါလစတိုင်းတွင် လယ်ယာလုပ်ငန်းအတွက် မသင့်လျော်ပေ။ ဣသရေလသည် လယ်ယာလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သောလူမျိုးဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သောလူမျိုးမဖြစ်ရပေ။ ၎င်းတို့သည် အောင်မြင်မှုအတွက် လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များကို အားမကိုးရဘဲ၊ ကြီးမားသောစစ်တပ်ဖြင့် လှည့်လည်သွားလာသော စစ်ရေးလူမျိုးမဖြစ်ရပေ။ ဘုရားသခင်သည် ဤသို့သောဖိတ်ကမ်းမှုကို ဖယ်ရှားရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ပြီး၊ ထို့ကြောင့် မြင်းများကို “ဖြတ်လှီးရန်” အမိန့်ပေးခဲ့သည်။

Hough. The meaning of the Hebrew is to “hamstring,” that is, “to cut the large tendon above the hock.” The LXX also uses a word that means “to cut the tendon.” It was the practice of victors thus to treat the horses taken in battle, and for which they themselves had no use. Why was such a command given? Horses were used in Palestine for military purposes only, and God did not want Israel to put their trust in horses or chariots (Deut. 17:16; Ps. 20:7), but in Him alone. Furthermore, for Israel to have retained the horses would have been a double burden, since the horse is not suited for agriculture in Palestine. Israel was to be an agricultural and not a commercial people. They were not to rely on human resources for victory, nor were they to be a wandering military people with a large army. God purposed to remove such a temptation from them, and for this reason ordered the horses “hamstrung.”

 

၇။ ရုတ်တရက်။ ဆိုလိုသည်မှာ အတင်းအဓမ္မချီတက်ခြင်းဖြင့်ဖြစ်ပြီး၊ ရန်သူက သူ့ကို အနီးတွင်ရှိသည်ဟု ထင်မထင်မီ ဖြစ်သည်။ ယောရှုသည် ၎င်းတို့၏ရထားများကို တိုက်ပွဲအတွက် စီစဉ်ရန်အချိန်မရမီ “ရုတ်တရက်” ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်အမိန့်ပေးသည့်အရာကို ယောရှုသည် နှောင့်နှေးမှုမရှိဘဲ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

7. Suddenly. That is, by a forced march, and before the enemy could have supposed him at hand. Joshua fell “suddenly” upon them before they had time to organize their chariots in battle array. What God commanded, Joshua did without delay.

 

၈. ဇိဒုန်ကြီး။ ဤနေရာတွင်နှင့် အခန်း ၁၉:၂၈ တွင် “ကြီး” ဟုခေါ်သည်မှာ အခြားတူညီသောအမည်ရှိမြို့ထက်သာလွန်သည်ဟု မဆိုလိုဘဲ၊ လူဦးရေနှင့် ဖီနိစီယာ၏အဓိကမြို့အဖြစ် ၎င်း၏ထူးကဲမှုကိုဖော်ပြရန်ဖြစ်သည်။ ဒါဝိဒ်နှင့် ရှောလမုန်လက်ထက်တွင် တုရုသည် ဇိဒုန်ကို ဖီနိစီယာ၏မြို့တော်အဖြစ် အစားထိုးခဲ့သည်။ ထွက်ပြေးသော ခါနာန်လူမျိုးများ၏လမ်းကြောင်းကို ဦးတည်ရာသုံးမျိုးဖြင့် ခြေရာခံနိုင်သည်- အချို့သည် အနောက်မြောက်သို့၊ အချို့သည် တောင်နှင့်အနောက်တောင်သို့၊ အချို့သည် အရှေ့သို့ ထွက်ပြေးသွားသည်။ ယောရှုသည် ၎င်း၏စစ်တပ်ကို ခွဲပြီး ဦးတည်ရာသုံးဖက်စီသို့ လိုက်လံဖမ်းဆီးရန် စေလွှတ်ခဲ့ပုံရသည်။ ထွက်ပြေးသူများထဲမှ တစ်ဖွဲ့ထွက်ပြေးရာ ဇိဒုန်သည် မိုင် ၄၀ (၆၄ ကီလိုမီတာ) ခန့်အကွာတွင်ရှိသည်။

8. Great Zidon. Called “great,” both here and in ch. 19:28, not as superior to another city of the same name, but to indicate its greatness from the standpoint of population and as the chief city of Phoenicia. In the time of David and Solomon, Tyre had replaced Sidon as the metropolis of Phoenicia. The route of the fleeing Canaanites can be traced in three different directions: some fled to the northwest, some to the south and southwest, others to the east. Evidently Joshua divided his army and sent them in pursuit in each of the three directions. Sidon, to which one body of the fugitives fled, was some 40 mi. (64 km.) away.

 

မစရီဖုတ်-မိမ်။ စာသားအရ “ရေနားတွင် ထုံးမီးရှို့ရာနေရာ” ဟုဆိုလိုသည်။ အချို့က “ရေများစုဝေးရာအိမ်” ဟုဘာသာပြန်ကြသည်။ အထက်ဖော်ပြချက်အရ ၎င်းသည် ဆားကန်များ သို့မဟုတ် ဖန်ခွက်အိမ်များဟု အချို့အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်ထက် ရေပူစမ်းများရှိရာနေရာဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။ ၎င်းသည် အက္ကိုမြို့မြောက်ဘက် မိုင် ၁၁ (၁၈ ကီလိုမီတာ) ခန့်အကွာ ခါရက်ဘတ် အယ်လ်-မူရှီးရီဖဟ်နှင့် တူညီသည်ဟု ယူဆရသည်၊ ထိုနေရာတွင် ရေပူစမ်းများရှိသည်။ အခြားထွက်ပြေးသူများသည် ဤဦးတည်ရာသို့ ထွက်ပြေးခဲ့သည်။

Misrephoth-maim. Literally, “a place of lime burnings at the water.” Some render it “house of gathering together of waters.” From the above it would seem that this may have been a place of hot springs rather than of salt pits or glass houses, as some have interpreted the name. It is thought to have been the same as Khirbet el–Mushei–refeh, about 11 mi. (18 km.) north of Acco, on the coast where there are warm springs. Other fugitives fled in this direction.

 

မစပေါငှါး၏ချိုင့်ဝှမ်း။ ပတ်လည်တံတိုင်းများဖြင့် ဝန်းရံထားသော ကျယ်ပြန့်သောချိုင့်ဝှမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဇိဒုန်သည် မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင်ရှိသလို၊ ဤနေရာသည် မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တွင်ရှိပြီး ဟာမွန်တောင်အောက်တွင်ရှိသည်၊ ထွက်ပြေးလာသူအချို့သည် ထိုနေရာမှလာခဲ့ကြသည် (အခန်းငယ် ၃၊ ၁၇)။

Valley of Mizpeh. A broad valley with surrounding walls. As Sidon was north as well as west, so this was north as well as east, under Mt. Hermon, from whence some of the fleeing fugitives had come (vs. 3, 17).

 

အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူမရှိ။ ဤစကားလုံးများကို စာသားအတိုင်း အလွန်တင်းကြပ်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရန်မဟုတ်ပါ။ ခါနာန်လူမျိုးများစွာသည် ဣသရေလလူမျိုး၏ဓားကို ရှောင်ပြေးကာ တုရု၊ ဇိဒုန်နှင့် အခြားမြို့များသို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်မှာ မလွဲမသွေဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤစကားလုံးများ၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ ၎င်းတို့၏လက်ထဲသို့ ကျရောက်သူမည်သူ့ကိုမဆို—တွေ့ဆုံသူ သို့မဟုတ် လိုက်မီသူများကို—သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြရန်ဖြစ်သည်။

None remaining. The language here is not to be construed in its most literal import. Numbers of the Canaanites did undoubtedly escape the sword of the Israelites, and flee to Tyre, Sidon, and other cities. But the intent of the words is to intimate that they left none alive who fell into their hands—whomsoever they encountered or overtook they slew.

 

၁၀. ဟာဇော။ အခန်းငယ် ၁ ကိုကြည့်ပါ။

10. Hazor. See on v. 1.

 

၁၁. လုံးဝဖျက်ဆီးခြင်း။ ဤသို့ဘာသာပြန်ထားသော ဟီဘရူးစကားလုံးအတွက် အဓိပ္ပာယ်ကို အခန်း ၆:၁၇ တွင်ကြည့်ပါ။ သိမ်းဆည်းရမိသောပစ္စည်းများအကြောင်း မဖော်ပြထားပါ။ စကားစပ်အရ ဟာဇောမြို့သည် ပစ္စည်းများအပါအဝင် အရာအားလုံးကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး၊ အခြားမြို့များတွင်မူ ဣသရေလလူမျိုးများသည် သိမ်းဆည်းရမိသောပစ္စည်းများကို ယူခဲ့ကြသည်။ အခန်းငယ် ၁၁ သည် အခန်းငယ် ၁၀ ၏ထပ်ခါတလဲလဲဖြစ်ပုံရသဖြင့် အချို့က ၎င်းသည် မတူညီသောဖြစ်ရပ်တစ်ခုကို ဖော်ပြသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ထို့အတွက် “ထိုအချိန်၌” (အခန်းငယ် ၁၀) ဟူသောစကားစုသည် ဟာဇောမြို့ကို မူလသိမ်းပိုက်ခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ မဟာမိတ်ခေါင်းဆောင် ယာဘိန်သည် ထိုနေရာသို့ ခိုလှုံရန် ထွက်ပြေးခဲ့သည်။ ယောရှုသည် ဟာဇောကိုသိမ်းပိုက်ပြီး ဘုရင်ကို ဓားဖြင့်သတ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ၎င်းသည် မြို့ကို ကျွန်ခံပြည်နယ်အဖြစ်သို့ လျှော့ချသည့်သဘောတူညီချက်တစ်ခုသို့ ရောက်ရှိခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ ယောရှုသည် ဝေးကွာသောနေရာများတွင် အောင်ပွဲများကို လိုက်လံရှာဖွေနေစဉ် ဟာဇော၏မြို့သူမြို့သားများသည် ပုန်ကန်ပြီး ၎င်းတို့၏လွတ်လပ်ရေးကို ပြန်လည်ရယူခဲ့သည်ဟုလည်း ယူဆထားသည်။ ထို့ကြောင့် အခန်းငယ် ၁၁ သည် ဟာဇော၏ပြစ်ဒဏ်ကို ဖော်ပြသည်ဟု ယူဆရသည်။

11. Utterly destroying. For the meaning of the Hebrew word thus translated, see on ch. 6:17. Nothing is said about the taking of the spoils. From the context it would appear that everything, including the spoils, was burned along with the city of Hazor, whereas in the other cities the Israelites took the spoil for themselves. Inasmuch as v. 11 is seemingly a repetition of v. 10 it has been thought, by some, to describe a different event. The phrase “at that time” (v. 10) would then refer to the original investment of Hazor. Jabin, the leader of the confederacy, had fled there for refuge. Joshua took Hazor and smote the king with the sword. It is not unlikely that he reached an agreement at this time that reduced the city to a vassal state. It has also been thought that while Joshua was pursuing his victories in distant quarters the inhabitants of Hazor had revolted and resumed their independence. Verse 11, then, is believed to describe the punishment of Hazor.

 

၁၃. ၎င်းတို့၏ခွန်အားတွင်။ စာသားအရ “၎င်းတို့၏တောင်ပေါ်တွင်” ဟုဆိုလိုသည်။ ဂရိဘာသာပြန်ကျမ်း (LXX) ကို “တောင်ပေါ်ရှိသူများ” သို့မဟုတ် “တံတိုင်းဖြင့်ခြံရံထားသူများ” ဟုလည်း ဘာသာပြန်နိုင်သည်။ ဟီဘရူးစကားလုံး “တယ်လ်” သည် စာသားတွင် “ခွန်အား” ဟုဘာသာပြန်ထားပြီး၊ ၎င်း၏အာရဗီဘာသာဖြင့် “တယ်လ်” သည် ယနေ့ပါလက်စတိုင်းတွင် ရင်းနှီးသောစကားလုံးဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ရှေးဟောင်းမြို့များ၏တောင်ကုန်းများအတွက် အသုံးပြုသည်။ မြို့တစ်မြို့ကို ၎င်း၏ယခင်ပြိုကျရာနေရာပေါ်တွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် ဓလေ့ထုံးတမ်းဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဤသို့သောလုပ်ငန်းစဉ်သည် သိသာထင်ရှားသောအမြင့်ရှိတောင်ကုန်းတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ တရားဟောရာ ၁၃:၁၆၊ ယောရှု ၈:၂၈၊ ယေရမိ ၃၀:၁၈၊ ၄၉:၂ ကဲ့သို့သော ကျမ်းပိုဒ်များသည် “တယ်လ်” စကားလုံး၏ စစ်မှန်သောအဓိပ္ပာယ်ကို ပြသသည်။ စကားစပ်နှင့်နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လျှင် ဤမြို့များ၏ဘုရင်များနှင့် မြို့သူမြို့သားများအားလုံးကို ဓားဖြင့်သတ်ဖြတ်ခဲ့သော်လည်း၊ တိရစ္ဆာန်များနှင့် သိမ်းဆည်းရမိသောပစ္စည်းများသည် သိမ်းပိုက်သူများထံသို့ ရောက်သွားသည်။ ဤသိမ်းပိုက်ခံရသောမြို့များတွင် အသက်မရှိသောခန္ဓာကိုယ်များ၊ စုဆောင်းထားသောပစ္စည်းများနှင့် လမ်းများတွင် စုပုံထားသောအပျက်အစီးများနှင့်အတူ အခြေအနေကို စိတ်ကူးကြည့်ရန် မခက်ခဲပါ။ ထိုမြို့များကို “၎င်းတို့၏တောင်ပေါ်တွင်” သို့မဟုတ် “၎င်းတို့၏ပြိုကျရာအမှိုက်ပုံပေါ်တွင်” ရပ်တည်နေသည်ဟု အလွယ်တကူပြောနိုင်သည်။ သို့သော် မြို့အားလုံးကို ဖျက်ဆီးရန်မဟုတ်ပါ၊ အကြောင်းမှာ ဣသရေလသည် “သင်မတည်ဆောက်ခဲ့သော ကြီးမြတ်ပြီး ကောင်းသောမြို့များတွင်” နေထိုင်ရမည်ဖြစ်သည် (တရား‌ဟောရာ ၆:၁၀)။

13. In their strength. Literally, “on their mound.” The LXX may also be translated “which are upon mounds,” or “fenced with mounds.” The Heb. tel, in the text translated “strength,” in its cognate Arabic form tell, is a familiar word in Palestine today. It is used for the mounds of ancient cities. It was the custom, generally, to rebuild a city on its former ruins. Eventually such a process would produce a mound of considerable height. Such texts as Deut. 13:16; Joshua 8:28; Jer. 30:18; 49:2, show the genuine force of the word tel. From a comparison with the context it appears that the kings and the inhabitants of these various cities were all put to the sword, though the cattle and the cattle and the spoil generally went to the captors. It is not difficult to imagine the condition of one of these captured cities with its heaps of lifeless bodies, gathered spoil, and debris accumulated in the streets. Such cities could easily be spoken of as standing “on their mound,” or “on their ruinous heaps.” Not all cities were to be destroyed, however, for Israel was to dwell in “great and goodly cities, which thou buildedst not” (Deut. 6:10).

 

၁၅. ဘာမှမလုပ်ရန်ကျန်မထားခဲ့။ စာသားအရ “ဘာမှမထားခဲ့” ဟုဆိုလိုသည်။ ဤကျမ်းပိုဒ်သည် ယောရှု၏စရိုက်အပေါ် မြင့်မြတ်သောမှတ်ချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သူသည် ဘုရားသခင်၏အမိန့်တိုင်းကို နာခံစွာလိုက်လျှောက်ခဲ့သည်။ သူတွင် ဘုရားသခင်၏စကားကို ယုံကြည်ပြီး အနာဂတ်ကို အလုံးစုံနားမလည်သော်လည်း ထိုစကားအတိုင်းလုပ်ဆောင်သည့် ရိုးရှင်းသောစရိုက်ရှိသည်။ အချို့သူများသည် ၎င်းတို့အား နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသော သို့မဟုတ် အလုံးစုံနားလည်ပြီး သဘောတူသည့်အရာများတွင်သာ သစ္စာရှိကြသည်။ သို့သော် ဘုရားသခင်အပေါ် စစ်မှန်သောသစ္စာစောင့်သိမှုသည် သူ၏အလိုတော်ကို အပြည့်အဝလိုက်နာရန် ရည်မှန်းသည်။ ကိုယ်ပိုင်ဆန္ဒများနှင့် အလိုဆန္ဒများသည် သိရှိထားသောတာဝန်နှင့် ဆန့်ကျင်နိုင်သော်လည်း၊ လက်နက်ချထားသောဝိညာဉ်သည် သဘာဝဆန္ဒများအတွက် မည်မျှပင်ဆိုးရွားစေကာမူ ဘုရားသခင်၏အလိုတော်ကို ရွေးချယ်သည်။ ယောရှုကဲ့သို့ မြင့်မြတ်သောစိတ်ထားရှိသူတစ်ဦးအတွက် သွေးထွက်သံယိုနှင့် တရားစီရင်ခြင်းလုပ်ငန်းသည် ကြီးစွာသောဝေဒနာဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ရမည်။ သို့သော် စစ်မှန်သောစစ်သားတစ်ဦးကဲ့သို့ သူသည် သူ၏စစ်ဗိုလ်ချုပ်၏အမိန့်များကို လေးစားခဲ့သည်။ သူသည် သိရှိထားသောတာဝန်များကို မပြည့်စုံစေရန် မထားခဲ့ပါ။ ဤအချက်တွင် ခရစ်ယာန်အတွေ့အကြုံတွင် များစွာသောသူများ ကျရှုံးကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ပြတ်သားသောအပြစ်များမှ မိမိကိုယ်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သော်လည်း၊ အပြုသဘောဆောင်သော ကျေးဇူးတော်များနှင့် လိုအပ်ချက်များ၏လေ့ကျင့်မှုကို မထိမခိုက်ထားခဲ့ကြပါ။ ထိုသို့သော ပေါ့ဆမှုသည်လည်း အပြစ်ဖြစ်သည်—မလုပ်မိသောအပြစ်။ “မည်သူမဆို ကောင်းသောအမှုကို သိလျက် မလုပ်လျှင် ထိုသူအတွက် အပြစ်ဖြစ်သည်” (ယာကုပ် ၄:၁၇)။

15. Left nothing undone. Literally, “set aside nothing.” This text is a noble commentary on the character of Joshua. He obeyed implicitly every command of God. He had a simplicity of character that took God at His word, and then acted on that word, whether the future was all understood or not. Some men are faithful only in the things that are pleasant to them, or in things they can fully understand and are in full agreement with. But true fidelity to God aims at full compliance with His will. Personal wishes and desires may conflict with known duty, but the surrendered soul chooses the will of God no matter how crucifying the experience may be to natural inclinations. To a noble-minded man like Joshua the work of blood and judgement must have caused great pain. But like a true soldier he respected the orders of his Commander. He left no known duty unfulfilled. It is on this point that many fail in their Christian experience. They may keep themselves from positive sin, but they leave untouched the exercise of the positive graces and requirements. Such neglect, too, is sin—sin of omission. “To him that knoweth to do good, and doeth it not, to him it is sin” (James 4:17).

 

၁၆. တောင်များ။ အခန်း ၁၀:၄၀၊ ၄၁ ကိုကြည့်ပါ။

16. The hills. See on ch. 10:40, 41.

 

၁၇. ဟာလတ်တောင်။ စာသားအရ “ချောမွေ့သောတောင်” သို့မဟုတ် “ခွဲခြားထားသောတောင်” ဟုဆိုလိုသည်။ ဂရိဘာသာပြန်ကျမ်း (LXX) တွင် ၎င်းကို “ချယ်လျှာ” ဟုခေါ်ပြီး၊ ဆီးရီးယားဘာသာတွင် “ခွဲခြားထားသောတောင်” ဟုခေါ်သည်။ ၎င်းသည် သေမင်းပင်လယ်အနောက်တောင်ဘက် မိုင် ၃၅ အကွာတွင်တည်ရှိသည်။ စာရေးသူ၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကတိထားရာပြည်၏ အစွန်ဆုံးတောင်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်ကန့်သတ်ချက်များကို သတ်မှတ်ရန်ဖြစ်ပုံရသည်။ ယောရှု၏သိမ်းပိုက်မှုများသည် ဟာလတ်တောင်ရှိရာ ဆီအာ သို့မဟုတ် ဧဒုံပြည်နယ်နယ်စပ်မှ မြောက်ဘက်သို့ လက်ဘနုန်တောင်ခြေရင်းရှိ ဗာလ-ဂဒ်အထိ ကျယ်ပြန့်သည်။ ဤနောက်ဆုံးနေရာကို အချို့က ပနီးယပ်သို့မဟုတ် ကဲသရိဖိလိပ္ပိဟုဖော်ပြပြီး၊ အချို့က ဗာလဘက်ဟု ဖော်ပြသည်။

17. Mount Halak. Literally, “smooth mountain,” or perhaps “divided mountain.” The LXX gives it the name Chelcha, whereas the Syriac calls it “the dividing mountain,” It is located 35 mi. southwest of the Dead Sea. The writer’s design seems to be specify the extreme southern and northern limits of the Promised Land. Joshua’s conquests extended from the borders of Seir, or Edom, where Mt. Halak was situated, northward to Baal-gad, which lies at the foot of Mt. Lebanon. This latter place some identify with Paneas or Caesarea Philippi, others with Baalbek.

 

၁၈. ကြာမြင့်သောအချိန်။ စာသားအရ “ရက်ပေါင်းများစွာ” ဟုဆိုလိုသည်။ အခန်း ၁၄:၇-၁၀ အရ ခါနာန်ပြည်သိမ်းပိုက်ခြင်းသည် ခြောက်နှစ်မှ ခုနစ်နှစ်ခန့်ကြာမြင့်ခဲ့ရသည်။ ကာလပ်သည် မောရှေက သူ့ကို ကာဒေ့ရှ-ဗာနဲမှ သူလျှိုအဖြစ်စေလွှတ်စဉ် အသက် ၄၀ ရှိခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်သည် အဲဂုတ္တုပြည်မှထွက်လာပြီး နှစ်နှစ်ခန့်အကြာဖြစ်သည်။ ယခုအခါ သူသည် အသက် ၈၅ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကာဒေ့ရှမှ ဣသရေလလူမျိုးများ ယေရိခေါမြို့ကို ဝိုင်းထားသည့်အချိန်အထိ ၃၈ နှစ်မှ ၃၉ နှစ်ခန့်ရှိသည်။ ၈၅ မှ ၇၈ သို့မဟုတ် ၇၉ ကိုနုတ်လိုက်လျှင် စစ်ဆင်ရေးအတွက် ၆ နှစ်မှ ၇ နှစ်ကျန်ရှိသည်။ စာရေးသူသည် ဤနေရာတွင် စစ်ပွဲများသည် ကြာမြင့်စွာဆက်လက်ခဲ့သည်ဟူသော ထုတ်ပြန်ချက်ကို ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့်၊ စစ်ပွဲများ၏မှတ်တမ်းသည် အလွန်တိုတောင်းသောကြောင့် ၎င်းတို့ပြီးမြောက်သည့်အချိန်သည်လည်း တိုတောင်းသည်ဟူသော အထင်အမြင်လွဲမှားမှုမှ စာဖတ်သူကို ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်ပုံရသည်။ ဘုရားသခင်သည် သိမ်းပိုက်ခြင်းအချိန်ကို ရှည်ကြာစေရန် တိကျသောအကြောင်းပြချက်တစ်ခုပေးခဲ့သည်- “သင့်အပေါ်တွင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ မတိုးပွားစေရန်” (တရားဟောရာ ၇:၂၂)။ ထို့ပြင်၊ ခက်ခဲသောတိုက်ပွဲများ၏ ရှည်ကြာသောစီးရီးသည် သူ၏လူမျိုး၏ယုံကြည်ခြင်းကို ဖွံ့ဖြိုးစေရန် ရည်ရွယ်ထားပုံရသည်။

18. A long time. Literally, “many days.” According to ch. 14:7–10, the conquest of Canaan must have required 6 or 7 years. Caleb, who was 40 when Moses sent him as a spy from Kadesh-barnea, about 2 years after they had left Egypt, was now 85 years old. Thus it was between 38 and 39 years from Kadesh to the time when Israel laid siege to Jericho. Subtracting 78 or 79 from 85 leaves 6 or 7 years for the campaign. It would seem that the writer, by inserting the statement here to the effect that the wars continued a long time, designed to guard the reader against the impression that, since the record of these wars is very brief, the space of time in which they were accomplished was also brief. God had given a definite reason for prolonging the time of conquest: “lest the beasts of the field increase upon thee” (Deut. 7:22). Perhaps, also, the long series of arduous struggles was designed to develop the faith of His people.

 

၁၉. မြို့တစ်မြို့မျှမရှိ။ ဤအခန်းငယ်သည် ဂိဗွန်လူမျိုးများကဲ့သို့ အခြားမြို့များသည် ၎င်းတို့ဆန္ဒရှိပါက ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်များကို ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ခါနာန်လူမျိုးများကို သုတ်သင်ရန် မောရှေ၏အမိန့်များတွင် ၎င်းတို့ထဲမှ တစ်ဦးတစ်ယောက်သည် ယေဟောဝါထံ လက်နက်ချပါက အသက်ချမ်းသာပေးမည်ဟူသော အရိပ်အမြွက်မရှိသော်လည်း၊ ရာဟဘ်နှင့် ဂိဗွန်လူမျိုးများ၏ဖြစ်ရပ်များနှင့် အထူးသဖြင့် ဤကျမ်းပိုဒ်၏စကားများကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် ၎င်းသည် ဖြစ်နိုင်ချေရှိပုံရသည်။ ဖျက်ဆီးရန်သတ်မှတ်ခံထားရသော ဤတစ်ပါးအမျိုးသားများသည် ၎င်းတို့၏ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုကို စွန့်လွှတ်ပြီး ဣသရေလနှင့် စစ်မှန်စွာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ပါက၊ ဣသရေလအတွက် အန္တရာယ်မရှိတော့ပေ။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့ကို ဖျက်ဆီးရန် အကြောင်းပြချက်သည် ပျောက်ကွယ်သွားပြီး၊ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့ကို ဖျက်ဆီးရန် တာဝန်လည်း ပျောက်ကွယ်သွားမည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ယူဆနိုင်သည် (ယေရမိ ၁၈:၇၊ ၈ ကိုကြည့်ပါ)။ သို့သော် ဤတစ်ပါးအမျိုးသားများသည် စစ်မှန်သောဘုရားသခင်ကို အသိအမှတ်ပြုရန် စိတ်မဝင်စားပုံရသည်။

19. Not a city. This verse intimates that other cities might have made terms of peace for themselves as had the Gibeonites, if they had so desired. Although in the commands of Moses for the extermination of the Canaanites there seems to be no intimation that in case any of them surrendered to Jehovah they were to be spared, yet judging by the case of Rahab and the Gibeonites, and especially by the words of the text, this was apparently possible. If these nations, doomed to destruction, had renounced their idolatry and had come to cooperate sincerely with Israel, there would have been no danger to Israel. Thus the reason prompting the decree to destroy them would have disappeared, and consequently, we may suppose, the obligation to do so (see Jer. 18:7, 8). But apparently these heathen nations were not disposed to recognize the true God.

 

၂၀. ၎င်းတို့၏စိတ်နှလုံးကို မာကျောစေ။ ထွက်မြောက်ရာ ၄:၂၁ ကိုကြည့်ပါ။ ဘုရားသခင်သည် လူတစ်ဦး၏ဆန္ဒကို ဆန့်ကျင်၍ ထိန်းချုပ်ရန် အာဏာကို အလိုအလျောက်မသုံးပါ။ ဤဖြစ်ရပ်တွင် လူ၏လွတ်လပ်သောဆုံးဖြတ်ချက်ချမှုနှင့် မသက်ဆိုင်ပါ၊ ၎င်းသည် သူ့ကို ထာဝရအသက်ကို ရွေးချယ်ရန် ခွင့်ပြုပြီး ဆန့်ကျင်ဘက်ရွေးချယ်မှုကို တားဆီးမထားပါ။ ဤနေရာတွင် ဘုရားသခင်သည် သူ၏သနားခြင်းကရုဏာကို ထပ်ခါတလဲလဲပယ်ခဲ့သော အမျိုးသားများနှင့် ဆက်ဆံနေသည်။ ၎င်းတို့သည် နောင်တရရန် လုံလောက်သောအခွင့်အရေးကို ပေးခံခဲ့ရသည်။ ယခုအခါ ဘုရားသခင်၏တရားမျှတမှုသည် ၎င်းတို့၏လျင်မြန်စွာကွပ်မျက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ပြီး (PP ၄၉၂ ကိုကြည့်ပါ) ၎င်းတို့၏ဖျက်ဆီးရေးအတွက် နည်းလမ်းကို ရွေးချယ်ခဲ့သည် (အခန်း ၆ ၏ထပ်ဆောင်းမှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ)။

20. Harden their hearts. See on Ex. 4:21. God does not exercise arbitrary power to control a person against his will. The case in question has nothing to do with the free moral agency of man, which permits him to choose eternal life and does not prevent his contrary choice. God was here dealing with nations that had already refused His repeated offers of mercy. They had been given ample opportunity for repentance. Now divine justice demanded their prompt execution (see PP 492) and selected the means of their extermination (see Additional Note on ch. 6).

 

ဘုရားသခင်သည် ဤအမျိုးသားများအပေါ် သူ၏တရားစီရင်မှုကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် အခြားနည်းလမ်းများကို ရွေးချယ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဣသရေလ၏လက်နက်များကို ဖျက်ဆီးရေးကိရိယာအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းသည် ဣသရေလလူမျိုးများ၏အကျိုးအတွက်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့၏ယုံကြည်ခြင်းကို စမ်းသပ်မည့် မတူညီသောစမ်းသပ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ရန်လိုအပ်ပြီး ၎င်းတို့၏မြင့်မြတ်သောဝိညာဉ်ရေးရာကံကြမ္မာကို ဖြည့်ဆည်းရန် ပြင်ဆင်ရန်လိုအပ်သည်။ ကာဒေ့ရှတွင် ၎င်းတို့၏ရှုံးနိမ့်မှုနှင့် ခါနာန်ပြည်သို့ဝင်ရောက်မှု နှောင့်နှေးခြင်းသည် ကျူးကျော်မှု၏အခက်အခဲများကို များစွာတိုးမြှင့်စေခဲ့သည်။ ခါနာန်အမျိုးသားများသည် ၎င်းတို့၏ကာကွယ်ရေးကို တည်ဆောက်ရန်နှင့် ၎င်းတို့၏စစ်တပ်များကို ပြင်ဆင်ရန် လုံလောက်သောအချိန်ကို ပေးခံခဲ့ရသည်။ ဘုရားသခင်သည် ရှည်ကြာသောသိမ်းပိုက်မှုကို ၎င်း၏လူမျိုးများအတွက် စည်းကမ်းတစ်ခုအဖြစ် ရည်ရွယ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့ယခင်က ရှုံးနိမ့်ခဲ့ရာ အောင်မြင်ရန် ကူညီရန်ဖြစ်သည် (PP ၄၃၇ ကိုကြည့်ပါ)။

God might have chosen other means for the accomplishment of His judgments upon these nations. His choice of the arms of Israel as His instrument of destruction was for the benefit of the Israelites. They needed to be brought face to face with various tests that would try their faith and prepare them to fulfill their high spiritual destiny. Their failure at Kadesh and the resultant delay in their entry into Canaan had greatly increased the difficulties of the invasion. The Canaanitish nations were thus given ample time to build up their defenses and to prepare their military forces. God intended the extended conquest to be for the discipline of His people, to help them to overcome where formerly they had failed (see PP 437).

 

မရက်ပြစွာ။ ၎င်းသည် ဤအမျိုးသားများနောင်တရခဲ့ပါက ဘုရားသခင်သည် ၎င်းတို့အား ကျေးဇူးပြုမည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ထိုသို့သောသဘောထားသည် ဧဇကျေလ ၃၃:၁၁ နှင့် ၂ ပေတရု ၃:၉ တွင်ဖော်ပြထားသော သူ၏စရိုက်နှင့် ကိုက်ညီသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်၊ ဘုရားသခင်သည် ကယ်တင်ခြင်းအခွင့်အရေးရခဲ့သော်လည်း ၎င်းကို မရယူခဲ့သူများကို ဖျက်ဆီးပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် နောက်ဆုံးနောင်တမရသူများကို ဆက်ဆံမည်ဖြစ်သည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက် အခြားမည်သည့်ကာလတွင်မဆို ထိုသို့ပြုလုပ်ပိုင်ခွင့်ကို မည်သူမျှ ငြင်းပယ်၍မရပါ။

No favour. This implies that had these nations repented, God would have shown them favor. Such an attitude is in harmony with His character as expressed in Eze. 33:11 and 2 Peter 3:9. On the other hand, God has a right to destroy those who, having had opportunity for salvation, have not taken advantage of it. Thus He will deal with the finally impenitent. No one may deny Him the right to do the same at any other period in history.

 

၂၁. ထိုအချိန်၌။ ဆိုလိုသည်မှာ အထက်တွင်ဖော်ပြထားသော စစ်ပွဲဆက်လက်နေသည့်အချိန်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အခန်း ၁၀:၃၆-၄၁ တွင်ဖော်ပြထားသော စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ၏ အကျဉ်းချုပ်သာမဟုတ်ပါ။ အကြိမ်များစွာတွင် တစ်ကြိမ်သိမ်းပိုက်ခဲ့သောနယ်မြေများကို အောင်မြင်သောဣသရေလလူမျိုးများ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားပြီးနောက် မူလနေထိုင်သူများက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး၊ ထပ်မံသိမ်းပိုက်မှုများဖြင့် ပြန်လည်ရယူရသည်။ ဟေဗြုန်နှင့် ၎င်း၏အနီးတဝိုက်ရှိမြို့များဖြစ်သော ဒေဗြီနှင့် အာနပ်တို့တွင် ဤသို့ဖြစ်ခဲ့သည် (ယောရှု ၁၁:၂၁၊ ၁၅:၁၅-၁၇၊ တရားသူကြီး ၁:၁၉၊ ၂၀ ကိုကြည့်ပါ)။ အာနာက်၏သားများကို ဖြတ်တောက်ခြင်းကို အထူးဖော်ပြထားသည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့သည် ၄၀ နှစ်အကြာတွင် သူလျှိုများအတွက် ထိတ်လန့်စရာဖြစ်ခဲ့သည်။ သူလျှိုများသည် ၎င်းတို့၏အရွယ်အစားနှင့် ခွန်အားကို ခါနာန်ပြည်သိမ်းပိုက်ရန် မဖြစ်နိုင်သောအတားအဆီးအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည် (တောလည်ရာ ၁၃:၂၈၊ ၃၃)။

21. At that time. That is, at the time of the continuance of the war as described above. This cannot be merely a recapitulation of the military operations described in ch. 10:36–41. In many cases territory once conquered was reoccupied by the original inhabitants on the withdrawal of the victorious Israelites, and had to be recovered by further conquests. This was the case with Hebron and the towns in its vicinity, Debir and Anab (see Joshua 11:21; 15:15–17; Judges 1:19, 20). The cutting off of the sons of Anak is particularly mentioned, because they had been a terror to the spies 40 years before. The spies had represented their size and strength as an insuperable barrier to the conquest of Canaan (Num. 13:28, 33).

 

အာနာကိမ်များ။ ဧရာမအရပ်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသော သို့မဟုတ် အလွန်စောစီးစွာ ရွှေ့ပြောင်းလာသူများဖြစ်နိုင်သော ဧရာမအရွယ်အစားရှိလူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အစပိုင်းတွင် ၎င်းတို့သည် ယော်ဒန်မြစ်အရှေ့ဘက်တွင် အခြေချခဲ့သော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် ယုဒပြည်၏တောင်ကုန်းဒေသနှင့် ဖိလိတ္တိလူမျိုးများနောက်ပိုင်းသိမ်းပိုက်ခဲ့သော ကမ်းရိုးတန်းမြို့များကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။

The Anakims. A race of gigantic stature, these may have been either aboriginals or very early immigrants from the region of the east. At first they settled on the eastern side of Jordan, but subsequently occupied the hill country of Judea and the coast cities later taken by the Philistines.

 

၂၂. ဂါဇာတွင်သာ။ ဤအာနာကိမ်များသည် ယခုအခါအများစုမှာ နှိမ်နင်းခံခဲ့ရသော်လည်း၊ ၎င်းတို့ထဲမှ အများအပြားသည် ထွက်ပြေးကာ နောက်ပိုင်းတွင် ဖိလိတ္တိလူမျိုးများပိုင်ဆိုင်သော နယ်မြေနှင့်မြို့များတွင် ခိုလှုံခဲ့ပြီး ထိုနေရာတွင် အခြေချခဲ့သည်။ ဂိုလျတ်နှင့် အခြားဧရာမလူများသည် ၎င်းတို့မှဆင်းသက်လာပုံရသည်။ ဤနေရာမှ ၎င်းတို့သည် ဟေဗြုန်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိပြီး (အခန်း ၁၅:၁၃၊ ၁၄) ဣသရေလသည် နယ်မြေကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်းမရှိမီ ထပ်မံသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ယောရှုသေဆုံးပြီးနောက် နှစ်များအကြာတွင် ၎င်းတို့ကို ကာလပ်နှင့် ဩသံယညံတို့က ထပ်မံမောင်းထုတ်ခဲ့သည် (တရားသူကြီး ၁:၉၊ ၁၀)။

22. Only in Gaza. Though these Anakim were now for the most part subdued, yet numbers of them escaped and took refuge in the country and cities that later belonged to the Philistines, and settled there. Goliath and other giants seem to have descended from them. From here they appear to have returned and again occupied Hebron (ch. 15:13, 14) before Israel was able to subdue the land. Years later after Joshua’s death, they were again driven out by Caleb and Othniel (Judges 1:9, 10).

 

၂၃. တစ်ပြည်လုံး။ ဟီဘရူးစကားလုံး “ကိုလ်” သည် “တစ်ခုလုံး” ဟုဆိုလိုသော်လည်း၊ ၎င်းသည် ပထမအကြည့်တွင် ထင်ရှားပုံရသော အဓိပ္ပာယ်ကို မကြာခဏမဆိုလိုပါ။ ဤနေရာတွင် ၎င်းကို အကြွင်းမဲ့အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် နားလည်၍မရပါ၊ အကြောင်းမှာ ဘုရားသခင်ကိုယ်တိုင်က ယောရှုအား “သိမ်းပိုက်ရန် နယ်မြေများစွာ ကျန်ရှိနေသေးသည်” (အခန်း ၁၃:၁) ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ယောရှုသည် နယ်မြေကို စစ်ရေးအရ သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး၊ ယခုအခါ စုစည်းထားသောခုခံမှုမရှိတော့ပါ။ ခါနာန်လူမျိုးများကို ချက်ချင်းသုတ်သင်ရန်မှာ ဘုရားသခင်၏အစီအစဉ်မဟုတ်သလို၊ ယောရှု၏စစ်ရေးအစီအစဉ်၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းလည်း မဟုတ်ပါ။ သိမ်းပိုက်မှုကို ၎င်း၏အပြည့်အဝအတိုင်းအတာအထိ မပြီးမြောက်မီ၊ ဣသရေလအနွယ်များအကြား နယ်မြေကို ခွဲဝေပေးပြီး သိမ်းပိုက်ပြီးသောနယ်မြေတွင် အနွယ်များအတွက် ငြိမ်းချမ်းစွာအခြေချနေထိုင်ရန် ပြင်ဆင်ပေးရန် လိုအပ်သည်။ သို့သော် ခါနာန်လူမျိုးများသည် အလွန်ပြင်းထန်စွာ ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီး စိတ်ဓာတ်ကျသွားသောကြောင့် ထပ်မံခုခံရန် မဝံ့မရဲဖြစ်ခဲ့သည်။

23. Whole land. The Heb. kol, “whole,” often does not imply what might at first seem to be its meaning. It cannot here be understood in the absolute sense, for the Lord Himself told Joshua, “There remaineth yet very much land to be possessed” (ch. 13:1). Joshua had made a military conquest of the land, and there was now no unified resistance. It was not God’s plan to exterminate the Canaanites immediately, and to do so was not a part of Joshua’s military program. Before the conquest could be completed to its full extent, it was necessary to divide the land among the tribes of Israel and make provision for the peaceful settlement of the tribes in the land already conquered. But the Canaanites were so thoroughly defeated and dispirited that they dared not offer any further resistance.

 

ellen g. white comments

1–23 PP 510, 511

4–6, 8, 11 PP 510

23 PP 511