ရှင်မဿဲ နိဒါန်း အပိုင်း ၅

 

၁၀. ဂျူးများနှင့် ခရစ်ယာန်များ

X. Jews and Christians

ဂျူးများ၏ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ပယ်ချမှု။— တမန်တော်များကျမ်းတွင် ဂျူးလူမျိုးများက အစောပိုင်း ခရစ်ယာန်များအတွက် နေရာအမျိုးမျိုးတွင် ပြဿနာများဖန်တီးခဲ့သည့် ဥပမာများကို ဖော်ပြထားသည် (တမန်တော် ၁၄:၂-၆, ၁၉; ၁၇:၅-၉, ၁၃; ၁၈:၁၂-၁၇; ၁၉:၁၃ ကိုကြည့်ပါ)။ ဂျူးဘာသာတွင် ဂိုဏ်းဂဏများစွာရှိပြီး၊ အားလုံးကို ဂျူးဘာသာရေးအသိုင်းအဝိုင်းတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီး၊ အခြားဂျူးများနှင့်ပတ်သက်လျှင် ထူးခြားသော လွတ်လပ်ခွင့်ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ခရစ်ယာန်ဘာသာနှင့်ပတ်သက်လျှင် အခြေအနေသည် ကွဲပြားသည်။ ဂျမ်နီယာကောင်စီ (အေဒီ ၉၀ ခန့်) တွင် ဂျူးခရစ်ယာန်များကို ဂျူးဘုရားကျောင်းမှ နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။

The Jews’ Repudiation of Christianity.—The book of Acts relates instances of trouble made by Jews for the early Christians in various places (see Acts 14:2–6, 19; 17:5–9, 13; 18:12–17; 19:13). There were many sects in Judaism, all recognized as part of the Jewish religious community, and they had a remarkable measure of freedom as far as other Jews were concerned. But with Christianity the case was different. The council of Jamnia (c. a.d. 90) cast out Jewish Christians from the synagogue.

 

ဂျူးများက ပယ်ချခံရသော ခရစ်ယာန်အုပ်စုသည် ၎င်း၏တည်ရှိမှုအတွက် အမျိုးသားရေးအခြေခံမရှိခဲ့ပေ။ ရောမလူမျိုးများက ဂျူးဘာသာကို တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခဲ့သော်လည်း၊ ဂျူးများက ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ပယ်ချသောအခါ၊ ၎င်းသည် တရားဝင်အဆင့်အတန်းမရှိဘဲ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကွန်စတန်တိုင်းလက်ထက်အထိ ခရစ်ယာန်များသည် တရားမဝင်အုပ်စုအဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

Repudiated by the Jews, the Christian group had no national grounds for its existence. The Romans officially recognized the Jewish religion, but when the Jews rejected Christianity, it was left without legal status. Thus, until the time of Constantine the Christians remained an illegal group.

 

ခရစ်ယာန်များ၏ ဂျူးများအပေါ် သဘောထား။— ဓမ္မသစ်ကျမ်းကာလတစ်လျှောက် ခရစ်ယာန်များက ဂျူးများအပေါ် မုန်းတီးမှုပြသခဲ့သည့် မှတ်တမ်းမရှိပေ။ အစား၊ သူတို့သည် ဂျူးများကို ခရစ်တော်ထံသို့ ဆွဲဆောင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ဂျူးများက ဧဝံဂေလိတရားကို လက်မခံသည့်အတွက် သူတို့သည် ဝမ်းနည်းခဲ့ပြီး၊ ဂျူးများကြောင့်ဖြစ်ပေါ်သော နှိပ်စက်မှုများကို ရင်ဆိုင်ရင်း ၎င်းတို့၏ သာသနာပြုလုပ်ငန်းကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ပေါလုသည် ဂျူးများလုပ်ဆောင်နေသည့်အရာများကို သတိပေးခဲ့သည် (၁ သက်ဆလောနိမှူး ၂:၁၄-၁၆)၊ သို့သော် ခရစ်ယာန်များက သူတို့အား မုန်းတီးသည့် မှတ်တမ်းမရှိပေ၊ သို့သော်လည်း ထိုအရာသည် မကြာမီဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။

Attitude of the Christians to the Jews.—Throughout the New Testament period there is no record that Christians showed hatred toward the Jews. Rather, they sought to win them to Christ. They mourned the fact that the Jews would not accept the gospel, and continued their missionary work in the face of Jewish-inspired persecutions. Paul, indeed, warned of what the Jews were doing (1 Thess. 2:14–16), but there is no record of Christian hatred against them, though that came soon after.

 

ပေါလုနှင့် သူကဲ့သို့သော အခြားသူများ၏ ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းအတွင်း ဂျန်တိုင်းလူမျိုးများ၏ အရေအတွက်သည် လျင်မြန်စွာ တိုးပွားလာခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် အများစုဖြစ်လာသည့်အချိန်ရောက်လာခဲ့သည်။ ပေါလုသည် ဤသာသနာပြုသူများအတွက် မောရှေဓမ္မစည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာရန်မလိုအပ်သည့် လွတ်လပ်ခွင့်ကို ရရှိခဲ့ပြီး၊ ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းအတွင်းရှိ ဂျူးများအချို့က ဤအချက်ကို မကျေနပ်ခဲ့ပေ။ ဤအရာသည် ဂျန်တိုင်းခရစ်ယာန်များ၏ တုံ့ပြန်မှုနှင့်အတူ၊ ၎င်းတို့နှင့် ခရစ်ယာန်ဂျူးများနှင့် ဂျူးမဟုတ်သူများအကြား ကွာဟချက်တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

Through the labors of Paul and others like him the number of Gentiles in the Christian church increased rapidly, and the time came when they were in the majority. Paul had won for these converts freedom from following the Mosaic ritual, a fact which certain Jews within the Christian church resented. This, together with Gentile Christian reaction, produced a gulf between them on the one hand, and both Christian and non-Christian Jews on the other.

 

ဂျူးပုန်ကန်မှုများ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှု။— ဂျူးပုန်ကန်မှုများဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ဂျူးဂိုဏ်းတစ်ခုအဖြစ် ကျယ်ပြန့်စွာ မှတ်ယူခံရသည့်အချက်က ခရစ်ယာန်များကို ခက်ခဲသောအနေအထားသို့ ရောက်ရှိစေခဲ့သည်။ အကယ်၍ သူတို့သည် ဂျူးများအဖြစ် မှတ်ယူခံရပါက၊ ဂျူးများ၏ ပုန်ကန်မှုများကြောင့် ခံစားရသော ဒုက္ခများကို ၎င်းတို့လည်း ခံစားရနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယရာစုနှစ်၏ ခရစ်ယာန်ခိုင်လုံသူများသည် ၎င်းတို့နှင့် ဂျူးများအကြား ကွဲပြားမှုကို အလေးထားပြောဆိုလာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာအပေါ် ဂျူးများ၏ မုန်းတီးမှုနှင့် ရောမလူမျိုးများအပေါ် ၎င်းတို့၏ ပုန်ကန်မှုများသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ဂျန်တိုင်းပတ်ဝန်းကျင်သို့ လျင်မြန်စွာ တွန်းပို့ခဲ့ပြီး၊ ဂျူးများကိုယ်တိုင်ကို ကမ္ဘာ့ပတ်ဝန်းကျင်မှ ပိုမိုသီးခြားဖြစ်စေခဲ့သည်။ ပထမရာစုနှစ်တွင် ဂျူးများ၏ သမိုင်း—ခရစ်တော်သည် ၎င်းတို့ထံသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ၎င်းတို့က ပယ်ချခဲ့သည့်ကာလ—သည် မောရှေ၏ ဆိုးရွားသော ပရောဖက်ပြုချက်များကို ပြည့်စုံစွာ ဖြည့်ဆည်းပေးခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ဘုရားသခင်အား မနာခံပါက ဣသရေလအပေါ်သို့ ရောက်ရှိလာမည့် ဘေးဒုက္ခများအကြောင်း (ဒီကာလံ ၂၈:၁၅-၆၈)။ အေဒီ ၇၀ နောက်ပိုင်း၊ သေချာပေါက် အေဒီ ၁၃၅ နောက်ပိုင်းတွင်၊ ဂျူးများသည် အမျိုးသားတစ်ခုအနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ အရေးပါမှုကို ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ နောက်ဆက်တွဲ ရာစုနှစ်များတွင် ၎င်းတို့အကြား ကြီးမားသော ယဉ်ကျေးမှုဖွံ့ဖြိုးမှုကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသော်လည်း၊ ဤဖွံ့ဖြိုးမှုသည် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် သီးခြားနေရာတွင် ရှိနေသည့်အနေအထားမှ အနည်းဆုံး တစိတ်တပိုင်း ပေါက်ဖွားလာခဲ့သည်။ မကြာသေးမီ ခေတ်သစ်အချိန်များအထိ ဂျူးအမျိုးသားတစ်ခုအနေဖြင့် မရှိခဲ့ပေ။

The Effect of the Jewish Revolts.—When the series of Jewish revolts came, the fact that Christianity was looked upon widely as a Jewish sect put the Christians in a difficult position. If they allowed themselves to be taken for Jews, they might well suffer what the Jews were enduring as a consequence of their rebellions. Therefore, Christian apologists of the 2d century began to emphasize the difference between themselves and the Jews. Thus the hatred of the Jews for Christianity, together with their revolts against the Romans, pushed Christianity rapidly into a Gentile environment, while it isolated the Jews themselves even more from the world about them. The history of the Jews in the 1st century—the period in which Christ came to them and they rejected Him—is indeed an impressive fulfillment of the doleful prophecy of Moses concerning the calamities that would come upon Israel if they were disobedient to God (Deut. 28:15–68). After a.d. 70, and certainly after a.d. 135, the Jews lost the significance they had as a nation. Even though the ensuing centuries saw great cultural development among them, this development was itself at least partially an outgrowth of the isolated position in which they found themselves. Not until recent modern times has there been a Jewish nation as such.

 

 

ကိုးကားစာရင်း

Bibliography

 

 

ရှေးဟောင်းအရင်းအမြစ်များ

Ancient Sources

 

ဒန်ဘီ၊ ဟားဘတ်၊ ဘာသာပြန်။ မစ်ရှ်နာ။ လန်ဒန်၊ အောက်စဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်စာအုပ်တိုက်၊ ၁၉၅၄။ ၈၄၄ စာမျက်နှာ။ မစ်ရှ်နာ၏ ပညာရှင်ဆန်သော ဘာသာပြန်စာအုပ်ဖြစ်ပြီး၊ မှတ်စုများပါရှိသည်။

Danby, Herbert, trans. The Mishnah. London: Oxford University Press, 1954. 844 pp. A scholarly translation of the Mishnah, with notes.

 

ဒီယို ကက်စီးယပ် ကော့စီယာနပ်။ ဟစ်စတိုးရီးယာ ရိုမနာ။ ဒီယို ကက်စီးယပ်က အေဒီ ၂၀၀ ခန့်တွင် ရေးသားခဲ့သော သမိုင်းစာအုပ် ရှစ်ဆယ်အုပ်အနက် ထက်ဝက်နီးပါး ယခုထိတည်ရှိနေသည်။ ရောမအင်ပါယာနှင့် ၎င်း၏ မတူကွဲပြားသော လူမျိုးများအတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သော အရင်းအမြစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အကောင်းဆုံးထုတ်ဝေမှုမှာ လို့ဘ် ဂန္ထဝင်စာကြည့်တိုက်တွင် ထုတ်ဝေထားသော အီး ကယ်ရီ၊ ဘာသာပြန်။ ဒီယို၏ ရောမသမိုင်း။ ၉ အုပ်။ ကိမ်းဘရစ်ဂျ်၊ မက်ဆာချူးဆက်၊ ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်စာအုပ်တိုက်၊ ၁၉၁၄-၂၇။

Dio Cassius Cocceianus. Historia Romana. Almost half of the eighty books of history which Dio Cassius wrote around a.d. 200 survive. An excellent source for the Roman Empire and its diverse peoples. The best edition is that in the Loeb Classical Library: E. Cary, trans. Dio’s Roman History. 9 vols. Cambridge, Mass: Harvard University Press, 1914–27.

 

ဂျိုးဇီဖပ်၊ ဖလေဗီးယပ်။ ဂျူးရှေးဟောင်းများ၊ နှင့် ဂျူးစစ်ပွဲ။ ဂျိုးဇီဖပ်သည် အေဒီ ၆၆-၇၃ ဂျူးပုန်ကန်မှုတွင် ရောမလူမျိုးများ၏ ဗိုလ်ချုပ်နှင့် အကျဉ်းသားအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ သမိုင်းများသည် ပြည့်စုံသော်လည်း၊ ရောမလူမျိုးများအတွက် ရေးသားထားသည်မှာ သိသာထင်ရှားသည်။ ဂျူးမဟုတ်သည့်ကိစ္စများနှင့်ပတ်သက်လျှင် အမှားအယွင်းအချို့ရှိသည်။ သာမန်အိုးလ်ထုတ်ဝေမှုမှာ ဝီလျံ ဝှစ်တန်၏ ဘာသာပြန်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ၁၇၃၆ တွင် ပထမဆုံးထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ထုတ်ဝေမှုများစွာကို ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးထုတ်ဝေမှုမှာ လို့ဘ် ဂန္ထဝင်စာကြည့်တိုက်တွင် ထုတ်ဝေထားသော အိပ်ချ် အက်စ်တီဂျေ သက္ကရာနှင့် ရာဖဲလ် မားကပ်စ်၊ ဘာသာပြန်။ ဂျိုးဇီဖပ်။ ၉ အုပ်။ ကိမ်းဘရစ်ဂျ်၊ မက်ဆာချူးဆက်၊ ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်စာအုပ်တိုက်၊ ၁၉၂၆-၆၉။

Josephus, Flavius. The Jewish Antiquities; and The Jewish War. Josephus was a participant as a general and captive of the Romans in the Jewish revolt of a.d. 66–73. His histories are compendious, but obviously written for Roman consumption. There are some inaccuracies, particularly in respect to non-Jewish matters. A common older translation, still valuable, is that by William Whiston, which was first printed in 1736 and has gone through many editions. The best edition is that in the Loeb Classical Library: H. St. J. Thackeray and Ralph Marcus, trans. Josephus. 9 vols. Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1926–69.

 

ဂျပ်စတင် မာတီ။ ထရီဖိုနှင့် ဒိုင်ယလော့ဂ်။ ဂျပ်စတင်၊ ဒုတိယရာစုနှစ် ခရစ်ယာန်စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ပြောင်းလဲလာသော ဒဿနပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ဂျူးဘာသာကို ခရစ်ယာန်ဘာသာ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အဖြစ် ရှုမြင်ပြီး၊ မကြာမီ ခရစ်ယာန်ဘာသာ၏ သာလွန်ကောင်းမွန်သော ကျင့်ဝတ်နှင့် ဒဿနဖြင့် အောင်မြင်မည့်အချိန်ကို ရှုမြင်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် သာမန်ထုတ်ဝေမှုမှာ အန်တီ-နီစင်းဖဒါး (၁၀ အုပ်၊ ဂရန်းရက်ပိဒ်၊ ဝီလျံ ဘီ အီးယာဒမ်စ်၊ ၁၉၅၀-၅၁)၊ အတွဲ ၁။ ပြန်လည်ထုတ်ဝေမှု။

Justin Martyr. Dialogue With Trypho. Justin, a 2d-century Christian writer, a converted philosopher, sees Judaism as an opponent of Christianity, living on borrowed time, soon to be conquered by the superior ethics and philosophy of Christianity. The most common English edition is that in The Ante-Nicene Fathers (10 vols. Grand Rapids: Wm. B. Eerdmans, 1950–51), Vol. I. A reprint.

 

မာစီယာ၊ ဆမ်ယူရယ် အေ ဘီ၊ တည်းဖြတ်သူ။ ဟီဘရူးနှင့် ဂျူးသမိုင်းအတွက် ကျမ်းစာပြင်ပအရင်းအမြစ်များ။ နယူးယောက်၊ လောင်းမန်း၊ ဂရင်း၊ နှင့် ကိုမနီ၊ ၁၉၁၃။ ၂၁၀ စာမျက်နှာ။ အရင်းအမြစ်များမှ ကောက်နုတ်ချက်များ၏ အလွန်အသုံးဝင်သော စုစည်းမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤလက်ရာသည် မကြာသေးမီ တွေ့ရှိချက်များမှ ထပ်မံဖြည့်စွမ်းရန် လိုအပ်သည်။

Melito of Sardis. The Homily on the Passion. Campbell Bonner, ed. and tr. London: Christophers, 1940. A work by a Quartodeciman, it expresses a 2d-century view of Christians and Jews in the 1st century.

Mercer, Samuel A. B., ed. Extra-Biblical Sources for Hebrew and Jewish History. New York: Longmans, Green, and Co., 1913. 210 pp. A very useful collection of excerpts from sources. This work needs additions from recent finds.

 

ဖီလို ဂျူးဒီးယပ်။ လက်ရာများ။ ဖီလို၏ လက်ရာများသည် အလက်ဇန္ဒရင်းနည်းလမ်းများနှင့် ဂရိဒဿန၊ အထူးသဖြင့် ပလေတိုနစ်ဇင်ကို ပြတ်သားစွာ ပြသထားသည်။ ၎င်း၏ ယခုထိတည်ရှိနေသော ရေးသားချက်များသည် တမန်တော်ကာလအတွင်း ဂျူးအတွေးအခေါ်နှင့် ဘဝပုံစံများကို ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်း၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များသည် အရေးကြီးသည်။ အကောင်းဆုံးထုတ်ဝေမှုမှာ လို့ဘ် ဂန္ထဝင်စာကြည့်တိုက်တွင် ထုတ်ဝေထားသော အက်ဖ် အိပ်ချ် ကိုလ်ဆန်နှင့် ဂျီ အိပ်ချ် ဝှစ်တာကာ၊ ဘာသာပြန်။ ဖီလို။ ၁၀ အုပ်နှင့် ဖြည့်စွမ်းစာအုပ် ၂ အုပ်။ ကိမ်းဘရစ်ဂျ်၊ မက်ဆာချူးဆက်၊ ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်စာအုပ်တိုက်၊ ၁၉၂၉-၆၂။

Philo Judaeus. Works. Philo’s works show strongly the influence of Alexandrian methods of thought and of Greek philosophy, especially Platonism. His extant writings portray Jewish thinking and ways of life during the apostolic period. His historical data are important. The best edition is that in the Loeb Classical Library: F. H. Colson and G. H. Whitaker, trans. Philo. 10 vols. plus a 2-vol. supplement. Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1929–62.

 

ဆူဒို ဖီလို။ ဖီလို၏ ကျမ်းစာရှေးဟောင်းများ။ မန်တိဂျူး ရို့ဒ်စ် ဂျိမ်းစ်၊ ဘာသာပြန်။ လန်ဒန်၊ ခရစ်ယာန်အသိပညာမြှင့်တင်ရေးအသင်း၊ ၁၉၁၇။ ၂၈၀ စာမျက်နှာ။ အာဒံမှ ဒါဝိဒ်အထိ ဖြစ်ရပ်များ၏ အကျယ်တဝင့် ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် ပုံပြင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဖာရစီဂိုဏ်းနှင့် နီးစပ်သော ပါလက်စတိုင်းစာရေးဆရာတစ်ဦးမှ ရေးသားထားပြီး၊ ၎င်း၏ ခေတ်ကာလဂျူးများ၏ အတွေးအခေါ်ကို ထင်ဟပ်ပြသည်။

Pseudo Philo. The Biblical Antiquities of Philo. Tr. by Mantague Rhodes James. London: Society for Promoting Christian Knowledge, 1917. 280 pp. An elaborate legendary narrative of events from Adam to David, by a Palestinian writer close to Pharisaic circles; it reflects the thinking of Jews of his day.

 

ဆူတိုနီးယပ် ထရန်ကွီလပ်၊ ကိုင်းယပ်။ ကဲဆာများ၏ ဘဝများ။ သမိုင်းထက် စာပေဆန်ဆန်ဖြစ်ပြီး၊ ရောမဆီးနိတ်အပေါ် မျက်နှာသာပေးသည်။ ဂျူးကိစ္စများကို အနည်းငယ်သာ ထိတွေ့ထားသည်။ အေဒီ ၁၂၀ ခန့်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးထုတ်ဝေမှုမှာ လို့ဘ် ဂန္ထဝင်စာကြည့်တိုက်တွင် ထုတ်ဝေထားသော ဂျေ စီ ရိုလ်ဖ်၊ ဘာသာပြန်။ ဆူတိုနီးယပ်။ ၂ အုပ်။ ကိမ်းဘရစ်ဂျ်၊ မက်ဆာချူးဆက်၊ ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်စာအုပ်တိုက်၊ ၁၉၃၅-၃၉။

Suetonius Tranquillus, Caius. The Lives of the Caesars. More literary than historical, and favorable to the Roman Senate. He touches lightly on Jewish matters. Written about a.d. 120. The best edition is that in the Loeb Classical Library: J. C. Rolfe, trans. Suetonius. 2 vols. Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1935–39.

 

တာစီတပ်၊ ကိုင်းယပ် ကော်နီလီးယပ်။ အန်နယ်လ်စ်၊ နှင့် သမိုင်းများ။ အေဒီ ၁၀၀ ခန့်တွင် ရေးသားထားသော အဖိုးတန်အရင်းအမြစ်များဖြစ်သည်။ ကံမကောင်းစွာဖြင့် အဖိုးတန်အပိုင်းများ ပျောက်ဆုံးနေသည်။ ဂျူးများအပေါ် ၎င်း၏ အမြင်များဖြင့် သရုပ်ပြထားသည့်အတိုင်း၊ ရောမမဟုတ်သော လူမျိုးများအပေါ် ၎င်း၏ အတွေးအခေါ်များသည် စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ အကောင်းဆုံးထုတ်ဝေမှုမှာ လို့ဘ် ဂန္ထဝင်စာကြည့်တိုက်တွင် ထုတ်ဝေထားသော ကလစ်ဖို့ဒ် အိပ်ချ် မိုးယား နှင့် ဂျွန် ဂျက်ဆန်၊ ဘာသာပြန်။ တာစီတပ်။ ၄ အုပ်။ ကိမ်းဘရစ်ဂျ်၊ မက်ဆာချူးဆက်၊ ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်စာအုပ်တိုက်၊ ၁၉၃၇။

Tacitus, Caius Cornelius. Annals; and Histories. Valuable sources, written about a.d. 100. Unfortunately valuable portions are missing. His ideas of non-Roman peoples are subject to challenge, as illustrated by his views on the Jews. The best edition is that in the Loeb Classical Library: Clifford H. Moore and John Jackson, trans. Tacitus. 4 vols. Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1937.

 

တာတူလီယနပ်၊ ကွီန်တပ် ဆက်တီမီးယပ် ဖလိုးရန်စ်။ လက်ရာများ။ ဤအစောပိုင်း ခရစ်ယာန်စာရေးဆရာသည် ဂျူးများအကြောင်း များစွာပြောဆိုထားသည်။ ၎င်းသည် ဂျူးဆန့်ကျင်ရေးစိတ်ဓာတ်ကို ပြသပြီး၊ ဂျူးများကို ခရစ်ယာန်ဘာသာ၏ ရန်သူများအဖြစ် ဆက်ဆံသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် သာမန်ထုတ်ဝေမှုမှာ အန်တီ-နီစင်းဖဒါး (၁၀ အုပ်၊ ဂရန်းရက်ပိဒ်၊ ဝီလျံ ဘီ အီးယာဒမ်စ်၊ ၁၉၅၀-၅၁)၊ အတွဲ ၃၊ ၄။ ပြန်လည်ထုတ်ဝေမှု။

Tertullianus, Quintus Septimius Florens. Works. This early Christian writer has much to say about the Jews. He manifests an anti-Semitic spirit, and deals with the Jews as enemies of Christianity. The most common edition in English is that in The Ante-Nicene Fathers (10 vols. Grand Rapids: Wm. B. Eerdmans, 1950–51), Vols. III, IV A reprint.

 

 

ခေတ်သစ်အာဏာပိုင်များ

Modern Authorities

 

ဘီဗန်၊ အက်ဒဝင် ရောဘတ်၊ နှင့် ဆင်ဂါ၊ ချားလ်စ်။ ဣသရေလ၏ အမွေအနှစ်။ အောက်စဖို့ဒ်၊ ကလဲရန်ဒန်စာအုပ်တိုက်၊ ၁၉၂၈။ ၅၅၁ စာမျက်နှာ။ ဂျူးဘာသာ၏ အနောက်ကမ္ဘာ့ဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတွင် အဓိပ္ပါယ်ကို ဘက်လိုက်မှုမရှိသော ပညာရှင်ဆန်သော ခန့်မှန်းချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။

Bevan, Edwin Robert, and Singer, Charles. The Legacy of Israel. Oxford: Clarendon Press, 1928. 551 pp. A scholarly, unbiased estimate of the meaning of Judaism in the life and culture of the Western world.

 

ဘရန်ဒန်၊ ဆမ်ယူရယ် ဂျော့ဂျ် ဖရက်ဒရစ်။ ဂျေရုဆလင်၏ ကျဆုံးမှုနှင့် ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်း။ လန်ဒန်၊ ခရစ်ယာန်အသိပညာမြှင့်တင်ရေးအသင်း၊ ၁၉၅၁။ ၂၈၄ စာမျက်နှာ။ ဂျူးဘာသာနှင့် ဆက်နွယ်မှုအတွင်း အစောပိုင်းခရစ်ယာန်ဘာသာကို ကောင်းစွာမှတ်တမ်းတင်ထားသော လေ့လာမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။

Brandon, Samuel George Frederick. The Fall of Jerusalem and the Christian Church. London: Society for the Promotion of Christian Knowledge, 1951. 284 pp. A well-documented study of early Christianity in its relation to Judaism.

 

ဖင်ကယ်စတိန်း၊ လူးဝစ်။ ဖာရစီများ။ ၂ အုပ်။ ဖီလာဒဲလ်ဖီးယား၊ ဂျူးထုတ်ဝေရေးအသင်း အော့ဖ် အမေရိကာ၊ ၁၉၃၈။ ဖာရစီဘာသာ၏ နောက်ခံ၊ ယုံကြည်ချက်များ၊ နှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များကို အလွန်စေ့စပ်စွာ စစ်ဆေးမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ မှတ်တမ်းများနှင့် ကိုးကားစာရင်းများပါရှိသည်။ ဂျူးများ၊ ဖင်ကယ်စတိန်း၊ စာမျက်နှာ ၄၃ တွင် တည်းဖြတ်သူကိုလည်း ကြည့်ပါ။

Finkelstein, Louis. The Pharisees. 2 vols. Philadelphia: Jewish Publication Society of America, 1938. A very thorough examination of the backgrounds, beliefs, and work of Pharisaism, with excellent documentation and bibliography. See also The Jews, ed. by Finkelstein, p. 43.

 

ဖို့ခ်စ်-ဂျက်ဆန်၊ ဖရက်ဒရစ် ဂျွန်။ ဂျိုးဇီဖပ်နှင့် ဂျူးများ။ နယူးယောက်၊ အာရ် အာရ် စမစ်၊ အင်ကော်ပိုရိတ်၊ ၁၉၃၀။ ၂၉၉ စာမျက်နှာ။ ရှေးဟောင်းဂျူးဘာသာ၏ အကျော်ကြားဆုံးသမိုင်းပညာရှင်နှင့် ၎င်းဖော်ပြသော လူမျိုးများကို ကျွမ်းကျင်သော သမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦး၏ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။

Foakes-Jackson, Frederick John. Josephus and the Jews. New York: R. R. Smith, Inc., 1930. 299 pp. A skilled historian’s analysis of the best-known historian of ancient Judaism and of the people he portrays.

 

ဂလိုဗါ၊ တယ်ရော့ထ် အာရ်။ အစောပိုင်းရောမအင်ပါယာတွင် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများ။ တတိယထုတ်ဝေမှု။ လန်ဒန်၊ မယ်သူအင်နှင့် ကိုမနီ၊ ၁၉၀၉။ ၃၅၉ စာမျက်နှာ။ အင်ပါယာရောမတွင် ဘာသာရေးဖွံ့ဖြိုးမှုများကို ရှုမြင်ခြင်းဖြစ်သည်။

Glover, Terrot R. Conflict of Religions in the Early Roman Empire. 3d ed. London: Methuen and Co., 1909. 359 pp. A view of religious developments in imperial Rome.

 

ကင့်၊ ချားလ်စ် ဖော့စတာ။ ဂျူးလူမျိုးများ၏ သမိုင်း၊ ဘေဘီလုံး၊ ပါရှန်း၊ နှင့် ဂရိကာလ။ ၂ အုပ်။ နယူးယောက်၊ ချားလ်စ် စကရစ်ဘါးစံစ်၊ ၁၉၀၄။ အရင်းအမြစ်များကို အဆင့်မြင့်ဝေဖန်မှုနည်းလမ်းကို အသုံးပြုထားသော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုနှင့် ဝေဖန်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။

Kent, Charles Foster. History of the Jewish People: The Babylonian, Persian, and Greek Period. 2 vols. New York: Charles Scribner’s Sons, 1904. An analytical and critical treatment. The work applies the higher critical method to the use of the sources.

 

ကလော့စ်နာ၊ ဂျိုးဇတ်။ ယေရှုမှ ပေါလုအထိ။ ဝီလျံ အက်ဖ် စတိုင်းစပရင်း၊ ဘာသာပြန်၊ နယူးယောက်၊ ဒါမက်မီလန်ကုမ္ပဏီ၊ ၁၉၄၃။ ၆၂၄ စာမျက်နှာ။ ဓမ္မသစ်ကျမ်းကာလအတွင်း ရောမအင်ပါယာ၏ လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ ဉာဏရည်နှင့် ဘာသာရေးနောက်ခံကို လေ့လာမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဂျူးစာဖတ်သူများအတွက် ခေတ်သစ်ဟီဘရူးဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော ကျွမ်းကျင်သော ဂျူးပညာရှင်တစ်ဦးမှ ရေးသားထားသည်။ စာရေးဆရာသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ဂျူးဘာသာ၏ ဂိုဏ်းတစ်ခုမှ ကမ္ဘာ့ဘာသာတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲမှုကို ရှင်းပြရန် ကြိုးစားသည်။

Klausner, Joseph. From Jesus to Paul. Translated by W. F. Stinespring; New York: The Macmillan Company, 1943. 624 pp. A study of the social, political, intellectual, and religious background of the Roman Empire during New Testament times, by a competent Jewish scholar who wrote in modern Hebrew for Jewish readers. The author essays to account for the transformation of Christianity from a sect of Judaism to a world religion.

 

______. နာဇရက်မြို့မှ ယေရှု။ ဟားဘတ် ဒန်ဘီ၊ ဘာသာပြန်၊ နယူးယောက်၊ ဒါမက်မီလန်ကုမ္ပဏီ၊ ၁၉၂၅။ ၄၃၄ စာမျက်နှာ။ ယေရှုခေတ်ကာလအတွင်း ဂျူးအမျိုးသား၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ ဘာသာရေး၊ နှင့် ဉာဏရည်နောက်ခံကို လေ့လာမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဂျူးအမြင်ဖြင့် ယေရှု၏ သွန်သင်ချက်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်းဂျူးစာပေအရင်းအမြစ်များကို ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုထားသည်။ စာရေးဆရာသည် ဘက်မလိုက်ရန် ကြိုးစားထားပြီး၊ စာဖတ်သူသည် ယုံကြည်စိတ်ချရသော နောက်ခံအချက်အလက်များကို တွေ့ရှိမည်ဖြစ်သည်။

_______. Jesus of Nazareth. Translated by Herbert Danby; New York: The Macmillan Company, 1925. 434 pp. A study of the political, economic, religious, and intellectual background of the Jewish nation during the time of Jesus, by the same writer. This is followed by an analysis of the teachings of Jesus from the Jewish point of view. Extensive use is made of ancient Jewish literary sources. The author has endeavored to be objective, and the reader will find a wealth of reliable background information.

 

______. ဣသရေလတွင် မက်ဆီယာနစ်အယူအဆ။ ဝီလျံ အက်ဖ် စတိုင်းစပရင်း၊ ဘာသာပြန်၊ နယူးယောက်၊ ဒါမက်မီလန်ကုမ္ပဏီ၊ ၁၉၅၅။ ရှေးဟောင်းဂျူးစာပေတွင် မက်ဆီယာနစ်အယူအဆကို စနစ်တကျ လေ့လာမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ကျမ်းစာ၊ အပိုကရစ်ဖာ၊ ဆူဒီဂရဖါ၊ မစ်ရှ်နာ၊ နှင့် တယ်လ်မဒ်တို့ပါဝင်ပြီး၊ ဂျူးမက်ဆီယာနစ်အယူအဆကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုနှင့် ဂျူးနှင့် ခရစ်ယာန်မက်ဆီယာကို နှိုင်းယှဉ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤလက်ရာ၊ အခြားနှစ်အုပ်ကဲ့သို့ပင်၊ ဟီဘရူးစာဖတ်သူများအတွက် ဟီဘရူးဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသည်။

_______. The Messianic Idea in Israel. Translated by W. F. Stinespring; New York: The Macmillan Company, 1955. A systematic study of the Messianic idea in ancient Jewish literature, including the Scriptures, the Apocrypha, the pseudepigrapha, the Mishnah, and the Talmud, together with an analysis of the Jewish Messianic idea and a comparison of the Jewish and the Christian Messiah. This work, like the other two by the same author, was written in Hebrew for Hebrew readers.

 

အိုးစတာလီ၊ ဒဗလျူ အိုး အီး၊ နှင့် ဘောက်စ်၊ ဂျီ အိပ်ချ်။ ဂျူးဘုရားကျောင်း၏ ဘာသာရေးနှင့် ဝတ်ပြုရေး။ နယူးယောက်၊ ချားလ်စ် စကရစ်ဘါးစံစ်၊ ၁၉၁၁။ ၄၄၃ စာမျက်နှာ။ ဂျူးဘာသာရေးမူလအစများ၊ စာပေများ၊ နှင့် အဖွဲ့အစည်းများကို စေ့စပ်စွာ ဆွေးနွေးမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ လက်ရှိအယူအဆများနှင့် အသုံးပြုမှုများကို အလေးထားသည်။

Oesterley, W. O. E., and Box, G. H. The Religion and Worship of the Synagogue. New York: Charles Scribner’s Sons, 1911. 443 pp. A thorough discussion of Jewish religious origins and practices, literature and institutions, with emphasis upon the current concepts and usages.

 

ရစ်ဂျ်၊ ဂျိမ်းစ် အက်စ်。 မက်ကဘီးယံနှင့် ရောမကာလအတွင်း ဂျူးလူမျိုးများ၏ သမိုင်း။ နယူးယောက်၊ ချားလ်စ် စကရစ်ဘါးစံစ်၊ ၁၉၂၁။ ၃၂၀ စာမျက်နှာ။ ဖော်ပြထားသောကာလအတွင်း ဂျူးလူမျိုးများ၏ သမိုင်းကို အလွန်စေ့စပ်စွာ ပြန်လည်သုံးသပ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဂျိုးဇီဖပ်နှင့် ပထမမက်ကဘီးစ်ကို အရင်းအမြစ်များအဖြစ် နီးကပ်စွာ လိုက်နာသည်။ စာအုပ်တွင် ဝိညာဉ်ရေးရာအသံများပါရှိပြီး、 လူ့ရေးရာများတွင် ဘုရားသခင်၏ ဦးဆောင်မှုကို ယုံကြည်မှုကို ပြသသည်။

Riggs, James S. History of the Jewish People During the Maccabean and Roman Periods. New York: Charles Scribner’s Sons, 1921. 320 pp. A very thorough review of the history of the Jewish people in the period indicated. It follows very closely Josephus and First Maccabees as sources. The book has spiritual overtones, and shows faith in the leadership of the Divine in human affairs.

 

ဆဖရိုင်း၊ အက်စ်၊ နှင့် စတာန်၊ အမ်၊ စသည်တို့၊ တည်းဖြတ်သူများ။ ပထမရာစုနှစ်တွင် ဂျူးလူမျိုးများ၊ အတွဲ ၁။ ဖီလာဒဲလ်ဖီးယား၊ ဖို့တျူန်စာအုပ်တိုက်၊ ၁၉၇၄။ အမျိုးမျိုးသော စာရေးဆရာများမှ အခန်းများပါဝင်သော ပေါင်းစပ်လက်ရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရှေးဟောင်းနှင့် ခေတ်သစ်ကာလများတွင် ဂျူးဘာသာနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာအကြား ဆက်နွယ်မှုဆိုင်ရာ လက်စွဲစာအုပ်များစီးရီးတစ်ခုအဖြစ် စီစဉ်ထားသော ၁၀ အုပ်စာအုပ် (ကွမ်ပန်ဒီယာ ရီရမ် ဂျူဒါယီကာရမ် အက်ဒ် နိုဗမ် တက်စတာမန်တမ်) ၏ ပထမအပိုင်းဖြစ်သည်၊ အမျိုးမျိုးသော ယုံကြည်ချက်များရှိသော ပညာရှင်များ သို့မဟုတ် ဘာသာရေးမရှိသူများမှ ရေးသားထားသည်။

Safrai, S., and Stern, M., et. al., eds. The Jewish People in the First Century, vol. 1. Philadelphia: Fortune Press, 1974. A composite work, with chapters by various authors. It is the first portion of a projected 10-vol. work (Compendia Rerum Iudaicarum ad Novum Testamentum) intended as a series of handbooks on the relationship between Judaism and Christianity in ancient and modern times, written by scholars of various faiths or of no religious affiliation.

 

ရှူရယ်၊ အီမီလ်။ ယေရှုခေတ်ကာလတွင် ဂျူးလူမျိုးများ၏ သမိုင်း။ စာမျက်နှာ ၄၃ ရှိ ထည့်သွင်းမှုကို ကြည့်ပါ။

Schurer, Emil. a History of the Jewish People in the Time of Jesus Christ. See entry on p. 43.

 

ရှေးဂျူးစာပေ

Ancient Jewish Literature

 

၁. နိဒါန်း

I. Introduction

 

အလက်ဇန္ဒားမဟာ (ဘီစီ ၃၃၂) ၏ အောင်နိုင်မှုမှ ဗိမာန်တော်ဖျက်ဆီးခံရသည့်အချိန် (အေဒီ ၇၀) အထိ ဂျူးလူမျိုးတို့၏ ရာစုနှစ်လေးခုကာလသည် ဘာသာရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ နှင့် ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေးဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများ များစွာဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် ကာလဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤကာလတွင် ယနေ့အထိ တည်ရှိနေသော များစွာသော စာပေလက်ရာများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ဤလက်ရာများသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ သဘောသဘာဝရှိပြီး၊ ဂျူးဘဝ၏ နယ်ပယ်အားလုံးတွင် ဘာသာရေးသည် ရောယှက်ပါဝင်နေသည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင် ၎င်းတို့သည် ထိုခေတ်၏ နိုင်ငံရေးနှင့် ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေးဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများကို ပြင်းထန်စွာ ထင်ဟပ်ပြသည်။ ဤကာလမှ စာပေများတွင် (၁) ဉာဏ်ပညာစာပေ၊ မျိုးချစ်ဇာတ်လမ်းများ၊ သမိုင်းများ၊ နှင့် ဗျာဒိတ်လက်ရာများ ပါဝင်သည့် အပိုခရိုဖာ (Apocrypha) နှင့် ဆူဒီပီဂရဖာ (pseudepigrapha) ဟုခေါ်သော စာအုပ်များ၊ (၂) ခရုမ်ရန်အသိုက်အဝန်း (ဖြစ်နိုင်ချေ အက်စီးန်း) ၏ ရေးသားချက်များ၊ အများစုမှာ မကြာသေးမီက သေမျှော်ပင်လယ်အနီးရှိ ဂူများမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိထားပြီး ထုတ်ဝေရန် လုပ်ငန်းစဉ်တွင်ရှိနေသည်၊ (၃) ဟယ်လီနစ်ဒဿနပညာရှင်-ဓမ္မပညာရှင် ဖိုင်လိုအော့ဖ်အလက်ဇန္ဒရိယာ၏ ဥပမာဆိုင်ရာ စာတမ်းများ၊ (၄) ဂျိုးဆီဖပ်စ်၏ လက်ရာများ ပါဝင်သည်။

The four centuries of Jewish history from the conquest of Alexander the Great (332 b.c.) to the destruction of the Temple (a.d. 70) were a period of considerable religious, political, and intellectual activity. It is not surprising, then, that they were also characterized by a notable body of literary productions, many of which are extant today. These works are religious in nature, for religion was woven into every phase of Jewish life. At the same time they reflect strongly the political and intellectual movements of their times. The literature from this period is made up of (1) books known as the Apocrypha and the pseudepigrapha, consisting of wisdom literature, patriotic stories, histories, and apocalyptic works; (2) the writings of the Qumrân community (probably Essenes), most of which have come from the recently discovered caves near the Dead Sea and are still in process of publication; (3) the allegorical treatises of Philo of Alexandria, the Hellenistic philosopher-theologian; and (4) the works of Josephus.

 

ဗိမာန်တော်ဖျက်ဆီးခံရပြီးနောက်၊ အထူးသဖြင့် ဘာကိုချီဘာ ဦးဆောင်သော ပုန်ကန်မှု (အေဒီ ၁၃၂-၁၃၅) ကို ဖိနှိပ်ပြီးနောက် (စာမျက်နှာ ၇၉ ကိုကြည့်ပါ)၊ ဂျူးဘဝနှင့် အတွေးအခေါ်များသည် ပြင်းထန်သော ပြောင်းလဲမှုများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ၎င်းတို့၏ ဗိမာန်တော်ထုံးတမ်းများနှင့် နိုင်ငံရေးအဖြစ်တည်ရှိမှု ပြီးဆုံးသွားပြီးနောက်၊ ဂျူးလူမျိုးများသည် ဂျင်းတိုင်း (Gentile) လောကမှ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူမျိုးရေးအရ မပြယ်ပျောက်ကင်းစေရန် ၎င်းတို့၏ ဉာဏ်ရည်စွမ်းအင်များကို အတွင်းသို့ ဦးတည်လှည့်လှည့်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းကို ၎င်းတို့၏ ဘာသာရေးဘဝ၏ ဥပဒေရေးရာအသွင်များကို အလေးပေးပြီး အသေးစိတ်ဖြည့်စွမ်းခြင်းဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်—ဤသဘောထားသည် အထူးသဖြင့် ဖာရီစီများအကြား သမိုင်းကြောင်းရှည်လျားရှိခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ အစပိုင်းတွင် ၎င်းတို့၏ ဥပဒေဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများကို အများစုမှာ နှုတ်ထွက်အစဉ်အလာဖြင့် ထိန်းသိမ်းခဲ့သော်လည်း၊ သုံးရာစုနှစ်အစောပိုင်းမှစ၍ ၎င်းတို့သည် တိကျသော စာပေပုံစံဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ဆဋ္ဌမရာစုနှစ်တွင် ဂျူးဥပဒေ၏ ရိုးရာစုစည်းမှုဖြစ်သော တမ်မွတ်ဒ် (Talmud) အဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ တမ်မွတ်ဒ်နှင့်အတူ၊ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းကို တရားစရပ်တွင် ဖွင့်ဆိုရာတွင် ဖွံ့ဖြိုးလာသော ကျယ်ပြန့်သော ဂျူးရိုးရာမှတ်ချက်ပြုချက်များဖြစ်သည့် မစ်ဒရာရှ် (Midrash) လည်း ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ မစ်ဒရာရှ်စာပေသည် အေဒီ ၁၀၀၀ ခန့်တွင်မှ နောက်ဆုံးပုံစံဖြစ်လာခဲ့သည်။

Following the destruction of the Temple, and even more so after the suppression of the revolt led by Bar Cocheba (a.d. 132–135) (see p. 79), Jewish life and thought underwent drastic changes. With both their Temple ritual and their existence as a political entity at an end, the Jews turned their intellectual energies inward in an attempt to preserve themselves from being swallowed up culturally and racially by the Gentile world. This they accomplished by emphasizing and elaborating the legal aspects of their religious life—a tendency, indeed, which already had a long history, particularly among the Pharisees. While at first their legal regulations were preserved largely by oral tradition, from the early 3d century they took definite literary form, and by the 6th century had developed into what is known as the Talmud, the traditional compilation of Jewish law. Side by side with the Talmud there came into being an extensive traditional Jewish commentary on Scripture, known as Midrash. Much of this developed in connection with the exposition of the Old Testament in the synagogue. The Midrashic literature did not achieve its final form until about a.d. 1000.

 

အောက်ပါစာမျက်နှာများတွင် ဤဂျူးစာပေအမျိုးအစားများကို အကျဉ်းချုံး ဆွေးနွေးမည်ဖြစ်သည်။

In the following pages each of these types of Jewish literature will be discussed briefly.

 

 

၂. အပိုခရိုဖာ

II. The Apocrypha

 

“အပိုခရိုဖာ” ဟူသော စကားလုံးသည် ဂရိဘာသာတွင် “ဖုံးကွယ်ထားသောအရာများ” ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ပညာရှင်များက ၎င်းကို ဘာသာရေးစာအုပ်အချို့အတွက် အစပိုင်းတွင် အသုံးပြုခဲ့ရာ၊ ၎င်းတို့၏ သတင်းစကားသည် လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်သော သဘောသဘာဝရှိသဖြင့် အများပြည်သူထံမှ ဖုံးကွယ်ထားရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဆန်းကြယ်သောသူများသာ သိရှိနိုင်သည်ဟု ညွှန်ပြသည်။ ယနေ့ ပရိုတက်စတင့်များ နားလည်သည့်အတိုင်း၊ အပိုခရိုဖာ ဟူသော ဝေါဟာရသည် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းကာလ၏ စာအုပ်များကို ရည်ညွှန်းပြီး၊ ၎င်းတို့သည် လက်တင်ဘာသာပြန် ဆပတိယူဂျင့် (LXX) တွင် ပါဝင်သော်လည်း ပါလက်စတိုင်းဂျူးများက ကျမ်းစာအဖြစ် လက်ခံခြင်းမရှိသလို၊ ဟီဘရူးကျမ်းစာစဉ်တွင်လည်း ထည့်သွင်းမထားပေ။ ပရိုတက်စတင့်များက ယေဘုယျအားဖြင့် လက်ခံခြင်းမရှိသောကြောင့် ၎င်းတို့၏ သမ္မာကျမ်းစာထုတ်ဝေမှုများတွင် မပါဝင်သော်လည်း၊ အပိုခရိုဖာစာအုပ်များကို ရိုမန်နှင့် ဂရိကက်သလစ်များက ကျမ်းစာအဖြစ် မှတ်ယူထားပြီး၊ ၎င်းတို့အသုံးပြုသော သမ္မာကျမ်းများတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ အောက်တွင် အပိုခရိုဖာကို ဖွဲ့စည်းထားသော စာအုပ်များကို ဖော်ပြထားသည်။

The word “apocrypha” refers in Greek to things that are “hidden.” Scholars have suggested that when first applied to certain religious books, it was used to indicate that they were to be withheld from the general public because their message was of a mysterious nature, to be disclosed only to the initiated. As understood by Protestants today, the term Apocrypha describes those books of the Old Testament period that were included in the LXX but not accepted by the Jews of Palestine as Scripture, nor included in the Hebrew canon. While not generally accepted by Protestants, and thus not usually included in their Bible editions today, the Apocryphal books are considered by Roman and Greek Catholics as canonical, and may be found in Bibles used by them. Following are the books that constitute the Apocrypha.

 

ပထမ အက်စဒရာစ် လက်တင်ဘာသာပြန် ဆပတိယူဂျင့်တွင် ဤစာအုပ်သည် အက်ဇရာမတိုင်မီ တည်ရှိပြီး၊ အက်ဇရာနှင့် နီဟီမီယာ တို့သည် ထိုတွင် ဒုတိယ အက်စဒရာစ်ဟု ခေါ်သည်။ လက်တင်ဗူလ်ဂိတ်တွင်မူ အက်ဇရာနှင့် နီဟီမီယာကို ပထမ နှင့် ဒုတိယ အက်စဒရာစ်ဟု ခေါ်ပြီး၊ ဤအပိုခရိုဖာစာအုပ်ကို တတိယ အက်စဒရာစ်ဟု သတ်မှတ်သည်။ ဒူအေဗားရှင်းတွင်မူ ၎င်းကို ချန်လှပ်ထားသည်။ ဤစာအုပ်၏ အများစုမှာ ခရိုနီးကယ်ဒုတိယစာအုပ်၊ အက်ဇရာ၊ နှင့် နီဟီမီယာတို့တွင်လည်း တွေ့ရှိရသည့် အကြောင်းအမျိုးမျိုးပါဝင်ပြီး၊ ၎င်း၏ အဓိကထူးခြားချက်မှာ ပါရှန်ဘုရင် ဒါးရီးယပ်စ်၏ နှစ်သက်မှုကို ရရှိခဲ့သော လုံခြုံရေးအစောင့်တစ်ဦး၏ သမိုင်းမညီညွတ်သော ဇာတ်လမ်းဖြစ်ပြီး၊ ဂျူးလူမျိုးများ၏ ပြန်လည်ပြောင်းရွှေ့လာမှုနှင့် ဂျေရုဆလင်မြို့ ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုကို လွယ်ကူခဲ့သည်။ ဤစာအုပ်ကို မည်သည့်အချိန်တွင် ရေးသားခဲ့သည်ကို မသိရပေ။

First Esdras.—In the LXX this book precedes Ezra, which together with Nehemiah is known there as 2 Esdras. In the Latin Vulgate, on the other hand, Ezra and Nehemiah are entitled 1 and 2 Esdras, and this Apocryphal book is termed 3 Esdras. The Douay Version omits it. The largest part of this book is made up of material also found in 2 Chronicles, Ezra, and Nehemiah; its chief unique feature is an anachronistic story of a young guard who wins the favor of the Persian king Darius and so facilitates the return of the Jews and the rebuilding of Jerusalem. It is not known when this book was written.

 

တိုးဘစ် ဤသည်မှာ ရှလမန်နီဆာ၏ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်ခြင်းခံရသည်ဟု ယူဆရသော ဂျူးလူမျိုး တိုးဘစ်နှင့် ၎င်း၏သားတိုးဘီယပ်စ်၏ စွန့်စားခန်းများကို ဗဟိုပြုထားသော စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လူသားပုံစံဖြင့် ရာဖယ်လ်နတ်သမီးဦးဆောင်သော တိုးဘီယပ်စ်သည် နိုင်နီဗဟ်မှ မီဒီယာရှိ အက်ဘာတာနာသို့ ခရီးထွက်ခဲ့ပုံ၊ တိုင်ဂရစ်မြစ်ထဲတွင် ရက်စက်သောငါးတစ်ကောင်မှ အသည်းနှင့်သည်းခြေကို ယူပြီး နံ့သာမျိုးနှင့်အတူ မီးရှို့ခြင်းဖြင့် လူသတ်နတ်ဆိုးကို မောင်းထုတ်ခဲ့ပုံ၊ နောက်ပိုင်းတွင် သည်းခြေမှ ဖုန်မှုန့်ကို ၎င်း၏ဖခင်၏ မျက်လုံးထဲသို့ မှုတ်ထည့်ပြီး တိုးဘစ်၏ မျက်စိကွယ်ရောဂါကို ပျောက်ကင်းစေခဲ့ပုံ စသည်တို့ကို ပြောပြသည်။ ဤဇာတ်လမ်းကို ပညာရှင်များက ဘီစီ ဒုတိယရာစုနှစ်တွင် ရေးသားခဲ့သည်ဟု ယူဆသည်။

Tobit.—This is a fanciful story centering on the adventures of Tobit, a Jew supposed to have been taken captive to Assyria by Shalmaneser, and of his son, Tobias. It tells how Tobias, guided by the angel Raphael in human form, made a journey from Nineveh to Ecbatana in Media; how he took the liver and gall from a ferocious fish in the Tigris, and by burning it with incense drove off a murderous demon; and how later he cured Tobit’s blindness by blowing dust from the gall into his father’s eyes. This story is thought by scholars to have been written in the 2d century b.c.

 

ဂျူဒစ် ဤမျိုးချစ်ဇာတ်လမ်းသည် သမိုင်းတွင် လုံးဝမသိရှိထားသော အဆီရီးယားဘုရင် နဘုခါဒ်နီဇာ က ပါလက်စတိုင်းကို ကျူးကျော်ရန် ၎င်း၏ဗိုလ်ချုပ် ဟိုလိုဖာနီးစ်ကို စေလွှတ်ခဲ့ပုံကို ပြောပြသည်။ သူသည် ဘတ်သလူလီယာမြို့ကို ဝိုင်းထားသောအခါ၊ ချမ်းသာပြီး ဘုရားကိုကိုးကွယ်သော လှပသည့် မုဆိုးမ ဂျူဒစ်သည် မြို့ကို ကယ်တင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ဂျူဒစ်သည် ဟိုလိုဖာနီးစ်၏ စခန်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး၊ ဂျူးများထံမှ ထွက်ပြေးလာသူအဖြစ် ဟန်ဆောင်ကာ ၎င်းတို့ကို အောင်နိုင်ရန် လျှို့ဝှက်ချက်ကို ပြောပြမည်ဟု ထင်စေပြီး ၎င်းနှင့် ရင်းနှီးမှုရယူခဲ့သည်။ သို့သော် မူးယစ်ပွဲတစ်ခုပြီးနောက်၊ သူမသည် ၎င်း၏ အိပ်ခန်းထဲသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ၎င်း၏ဦးခေါင်းကို ဖြတ်လိုက်သည်။ ဤသည်က ဂျူးများကို အားတက်စေပြီး၊ ၎င်းတို့သည် စုစည်းကာ အဆီရီးယားများကို ရှုပ်ထွေးစွာ မောင်းထုတ်ခဲ့သည်။ ကက်သလစ်မဟုတ်သော ပညာရှင်များက ဂျူဒစ်ကို ဘီစီ ဒုတိယရာစုနှစ်အလယ်တွင် ပါလက်စတိုင်းတွင် ရေးသားခဲ့သည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် ယူဆကြပြီး၊ ၎င်းကို အန်တီအိုခပ်စ်အီပီဖန်းနီးစ်ကို ဆန့်ကျင်သော မက္ကဘီးယန်စစ်ပွဲများအတွင်း မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ကို နှိုးဆွရန် ရည်ရွယ်သော စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်းအဖြစ် မြင်ကြသည်။

Judith.—This patriotic story tells how an Assyrian king, Nebuchadnezzar (entirely unknown to history), sent his general, Holofernes, to invade Palestine. When he laid siege to the city of Bethulia, Judith, a wealthy, pious, and beautiful widow, undertook to deliver the city. Entering the camp of Holofernes, she ingratiated herself with him by leading him to think she was a refugee from the Jews and would tell him the secret of conquering them. But following a drunken banquet she entered his bedroom and cut off his head. This so encouraged the Jews that they rallied and drove the Assyrians away in confusion. Non-Catholic scholars generally place the writing of Judith in Palestine about the middle of the 2d century b.c., and see it as a patriotic, but fanciful, story intended to arouse nationalistic fervor during the Maccabean wars against Antiochus Epiphanes.

 

အက်စသာထံသို့ ထပ်လောင်းများ ဤထပ်လောင်းများတွင် ကျမ်းစာစဉ်တွင်ပါဝင်သော အက်စသာစာအုပ်ထဲသို့ နေရာအမျိုးမျိုးတွင် ထည့်သွင်းထားသော အပိုင်းခြောက်ခုပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့တွင် ဂျူးလူမျိုးများအပေါ် ခြိမ်းခြောက်မှုကို ကြိုတင်သိရှိထားသည့် မော်ဒီကိုင်း၏ အိပ်မက်၊ ဟာမန်၏ အမိန့်ကို သိရှိသောအခါ မော်ဒီကိုင်းနှင့် အက်စသာ၏ ဆုတောင်းများ၊ နှင့် အက်စသာနှင့် အာဟာဆူရပ်စ်၏ တွေ့ဆုံမှု၏ ပြဇာတ်ဆန်ဆန်ဖော်ပြချက်တို့ ပါဝင်သည်။ ဤထပ်လောင်းများသည် အက်စသာဇာတ်လမ်း၏ ဘာသာရေးသံစဉ်ကို မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းမှုအဖြစ် ထင်ရသည်။

Additions to Esther.—These additions consist of six passages that have been inserted in various places into the canonical book of Esther. They include a dream of Mordecai, in which he has a foreboding of the threat coming to the Jews, prayers of both Mordecai and Esther when they learn of Haman’s decree, and a melodramatic description of Esther’s audience with Ahasuerus. These additions seem to have been made in an attempt to enhance the religious tone of the story of Esther.

 

ဆိုလမွန်၏ ဉာဏ်ပညာ ဤစာအုပ်သည် ထူးခြားသော အပိုင်းနှစ်ပိုင်းခွဲထားသည်။ ပထမပိုင်းသည် ဉာဏ်ပညာကို ဆွေးနွေးပြီး၊ ဒုတိယပိုင်းသည် သမိုင်းဆိုင်ရာဖြစ်ပြီး၊ အီဂျစ်လူမျိုးများ၏ ဘဝနှင့် ဘာသာရေးကို အစ္စရေးနှင့် နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသည်။ စာအုပ်သည် ဘုရားသခင်၏ ဝိညာဉ်တော်၏ လုပ်ဆောင်မှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ ၎င်းသည် လူသားသည် ခန္ဓာကိုယ်၊ ဝိညာဉ်၊ နှင့် မသေနိုင်သော စိတ်ဝိညာဉ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ လွတ်လပ်စွာ ရွေးချယ်နိုင်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ဤလက်ရာ၏ ရေးသားသူသည် မက်ဆီယာအကြောင်း မပြောသော်လည်း၊ ဒုစရိုက်သူများနှင့် ဖြောင့်မတ်သူများအတွက် တရားစီရင်မည့်နေ့ကို ဖော်ပြထားသည်။ ကက်သလစ်နှင့် ပရိုတက်စတင့်ပညာရှင်များက ၎င်းစာအုပ်သည် ဘီစီ ဒုတိယ သို့မဟုတ် ပထမရာစုနှစ်တွင် အလက်ဇန္ဒရီယာတွင် ရေးသားခဲ့သော ဟယ်လီနစ်ဂျူဒါယစ်ဇင်၏ ထုတ်ကုန်ဖြစ်သည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် ယူဆသည်။

Wisdom of Solomon.—This book is divided into two distinct sections. The first deals with wisdom, whereas the second is historical, contrasting the life and religion of the Egyptians with that of Israel. The book emphasizes the work of the Spirit of God throughout. It declares that man is composed of body, soul, and an immortal spirit, and that he possesses freedom of choice. Although nothing is said of the Messiah, the author of this work does set forth a day of judgment for the wicked and the righteous. Both Catholic and Protestant scholars generally hold that this book is a product of Hellenistic Judaism of the 2d or 1st century b.c. It was written probably at Alexandria.

 

အက်ကလီစီယာစတစ် ဤစာအုပ်ကို ခရစ်ယာန်ဘာသာ၏ အစောပိုင်းနေ့များတွင် လက်တင်အမည် အက်ကလီစီယာစတစ်ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းကို ဟီဘရူးကျမ်းစာစဉ်တွင် မပါဝင်သော်လည်း၊ ဘုရားကျောင်း (ဂရိဘာသာ ekklesia; လက်တင် ecclesia) တွင် ဖတ်ရန် သင့်လျော်သည်ဟု ယူဆခဲ့သည်။ ဆပတိယူဂျင့်တွင် ၎င်းကို ဆီရက်၏ ဉာဏ်ပညာဟု ခေါ်ဆိုပြီး၊ တမ်မွတ်ဒ်တွင်မူ ၎င်း၏ ရေးသားသူအမည် ဘင်ဆီရာဟု ရည်ညွှန်းသည်။ ဤသည်မှာ အခန်းကဏ္ဍ ၅၁ ခုပါဝင်သော ကြီးမားသော စာအုပ်ဖြစ်ပြီး၊ သုတ္တံများနှင့် ဉာဏ်ပညာဆိုင်ရာ သင်ကြားချက်များစွာ ပါရှိသည်�। ရေးသားသူသည် လူသားသည် ၎င်း၏ ကောင်းမှုများမှလွဲ၍ ကယ်တင်ခြင်းမရှိဟု ယူဆပြီး၊ အပြစ်သည် လူသားတို့၏ လွတ်လပ်စွာ ရွေးချယ်မှု၏ ရလဒ်ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်သည်။ သူသည် အမျိုးမျိုးသော ယဇ်ပူဇော်ခြင်းများကို ယုံကြည်ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို ဘာသာရေးပွဲများနှင့်အတူ လူသားတို့၏ ကောင်းမှုများတွင် ပထမဦးစားပေးအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ သူ့အတွက် ဉာဏ်ပညာသည် ဘုရားသခင်၏ အခမဲ့ဆုလက်ဆောင်ဖြစ်ပြီး၊ သူ၏ ပညတ်များကို လိုက်နာခြင်းဖြင့် ရရှိရမည်ဖြစ်သည်။ အက်ကလီစီယာစတစ်သည် ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်သက်သေအရ၊ ပါလက်စတိုင်းဂျူးတစ်ဦးဖြစ်သည့် ဂျီးဆပ် (သို့မဟုတ် ဂျိုးရှူအာ) ဘင်ဆီရာမှ ဟီဘရူးဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏ မြေးဖြစ်သူမှ ဘီစီ ၁၃၂ ခန့်တွင် ဂရိဘာသာသို့ ဘာသာပြန်ခဲ့သည်။

Ecclesiasticus.—The Latin name Ecclesiasticus was given to this book in the early days of Christianity inasmuch as it was considered fit to be read in church (Gr. ekklesia; Latin, ecclesia), even though not in the Hebrew canon. In the LXX it usually appears under the title Wisdom of Sirach, whereas the Talmud refers to it simply by its author’s name, Ben Sira’. This is a large book of 51 chapters, containing many proverbs and much instruction regarding wisdom. The author feels that there is no salvation apart from man’s good works, and that sin is the result of man’s free choice. He believes in sacrifices of all kinds, counting them along with the religious feasts as first among man’s good works. To him, wisdom is a free gift of God, to be obtained through the keeping of His commandments. Ecclesiasticus, according to its own testimony, was written in Hebrew by a Palestinian Jew, Jesus (or Joshua) the son of Sirach, and was translated into Greek by his grandson, probably about 132 b.c.

 

ဘာရွတ် ဤစာအုပ်သည် ဂျရမီယာ၏ အတွင်းရေးမှူး ဘာရွတ်မှ ရေးသားခဲ့သည်ဟု ယူဆသည် (ဂျရမီယာ ၃၆:၄ ကို ကြည့်ပါ)။ ဇာတ်လမ်းသည် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်ခံရစဉ်အတွင်း ဘဘီလုံးတွင် တည်ရှိသည်။ စာအုပ်သည် ဂျေရုဆလင်မြို့ ဖျက်ဆီးခံရပြီးနောက် ပါလက်စတိုင်းတွင် ကျန်ရှိနေသော ၎င်းတို့၏ ဆွေမျိုးများထံသို့ ဖမ်းဆီးခံဂျူးများမှ ပေးပို့သော စာတစ်စောင်ဖြင့် စတင်သည်။ စာအုပ်၏ အများစုမှာ ၎င်းတို့၏ အပြစ်များကို ဝန်ခံခြင်း၊ ခွင့်လွှတ်မှုအတွက် တောင်းဆိုခြင်း၊ ဘုရားသခင်၏ ဉာဏ်ပညာကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း၊ နှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးဆိုင်ရာ သူ၏ ကတိများကို သတိရခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ စာအုပ်သည် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ကဗျာ နှင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း စာပိုဒ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် သမိုင်းဆိုင်ရာ မမှန်ကန်မှုတစ်ခု ပါဝင်ပုံရသည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် ဂျူးများအား “ဘဘီလုံးဘုရင် နဘုခါဒ်နီဇာ [နဘုခါဒ်နီဇာ] နှင့် ၎င်း၏သား ဘယ်လရှဇာ [ဘယ်လရှဇာ] ၏ အသက်အတွက် ဆုတောင်းရန်” (အခန်း ၁:၁၁) ညွှန်ကြားထားပြီး၊ ၎င်းသည် ဂျေရုဆလင်မြို့ ဘီစီ ၅၈၆ တွင် ဖျက်ဆီးခံရချိန်နီးတွင် ဘယ်လရှဇာသည် အိမ်ရှေ့မင်းသားဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာက ဘီစီ ၅၈၆ ပြီးနောက် ဆယ်စုနှစ်များစွာအကြာတွင်သာ ဘယ်လရှဇာကို ထိုသို့သတ်မှတ်နိုင်ကြောင်း ပြသထားသည် (ဒံယီလ ၅ ၏ ထပ်လောင်းမှတ်စုကို ကြည့်ပါ)။ ကက်သလစ်မဟုတ်သော ပညာရှင်များက ဘာရွတ်စာအုပ်ကို အေဒီ ၇၀ တွင် ဂျေရုဆလင်မြို့ ဖျက်ဆီးခံရပြီးနောက်၊ ဘဘီလုံးဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်မှုတွင် ၎င်းတို့၏ ဘိုးဘွားများ၏ နှိမ့်ချမှုနှင့် သစ္စာစောင့်သိမှုကို သတိပေးခြင်းဖြင့် စိတ်ဓာတ်ကျပြီး ပြည်နှင်ခံဂျူးများကို အားပေးရန် ရေးသားခဲ့သည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် ယူဆသည်။

Baruch.—This book purports to have been written by Baruch, the secretary of Jeremiah (see Jer. 36:4). The setting is Babylonia during the Captivity. The book opens with a letter sent by the captive Jews to their kinsmen remaining in Palestine after the destruction of Jerusalem. Most of the book consists of a confession of their sin, a plea for forgiveness, a recognition of God’s wisdom, and a remembrance of His promises of restoration. The book is partly prose and partly poetry. It appears to contain a historical inaccuracy in that it enjoins the Jews to “pray for the life of Nabuchodonosor [Nebuchadnezzar] king of Babylon, and for the life of Balthasar [Belshazzar] his son” (ch. 1:11), which would imply that Belshazzar was crown prince near the time when Jerusalem was destroyed in 586 b.c. Archeology has shown conclusively that only at a date several decades after 586 b.c. could Belshazzar have been so regarded (see Additional Note on Daniel 5). Non-Catholic scholars today generally hold that the book of Baruch was written after the destruction of Jerusalem in a.d. 70, to encourage the desolated and exiled Jews of that time by reminding them of the resignation and faithfulness of their forefathers in the Babylonian captivity.

 

ဂျရမီယာ၏ စာတစ်စောင် ဆပတိယူဂျင့်တွင် ဤစာသည် သီးခြားလက်ရာတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း၊ ဗူလ်ဂိတ်နှင့် ဒူအေဗားရှင်းတွင် ၎င်းကို ဘာရွတ်၏ နောက်ဆုံးအခန်းအဖြစ် ထည့်သွင်းထားသည်။ ၎င်းသည် ဘဘီလုံးသို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်ခံရမည့် ဂျူးများထံသို့ ဂျရမီယာပရောဖက်မှ ရေးသားခဲ့သည်ဟု ယူဆသော အပိုဒ် ၇၃ ပိုဒ်သာပါဝင်သော တိုတောင်းသော မိန့်ခွန်းဖြစ်ပြီး၊ အဓိကအားဖြင့် ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုကို သတိပေးခြင်းဖြစ်သည်။ ဤစာအုပ်သည် ဘီစီ စတုတ္ထမှ ဒုတိယရာစုနှစ်ကြားတွင် ဂရိဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်ဟု သက်သေပြသည်။

Epistle of Jeremy.—Although in the LXX this epistle forms a separate work, in the Vulgate and the Douay Version it is appended to Baruch as the final chapter of that book. It is a short address of only 73 verses that purports to have been written by the prophet Jeremiah to the Jews who were to be taken captive to Babylonia, and is largely a warning against idolatry. The book gives evidence of having been written originally in Greek, probably sometime between the 4th and 2d centuries b.c.

 

ဒံယီလထံသို့ ထပ်လောင်းများ ဆပတိယူဂျင့်တွင် ကျမ်းစာစဉ်တွင်ပါဝင်သော ဒံယီလစာအုပ်သို့ ထပ်လောင်းများစွာ ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ သန့်ရှင်းသော ကလေးသုံးဦး၏ သီချင်း၊ ဆူဇန်နာ၏ သမိုင်း၊ နှင့် ဘယ်လ်နှင့် နဂါးဖျက်ဆီးခြင်း၏ သမိုင်းတို့ဖြစ်သည်။

Additions to Daniel.—The LXX contains several additions to the canonical book of Daniel. These are the Song of the Three Holy Children, the History of Susanna, and the History of the Destruction of Bel and the Dragon.

 

သန့်ရှင်းသော ကလေးသုံးဦး၏ သီချင်း သည် အဓိကအပိုင်းနှစ်ပိုင်းပါဝင်ပြီး၊ ပထမပိုင်းမှာ မီးဖိုထဲတွင် လျှောက်လှမ်းနေစဉ် အဇာရီယပ် (အဇာရီယာ၊ ဆိုလိုသည်မှာ အဘဒ်နဂိုး) မှ ဆိုခဲ့သည်ဟု ယူဆသော ဆုတောင်းခြင်းဖြစ်သည် (ဒံယီလ ၃:၁၉-၂၅ ကိုကြည့်ပါ)။ ဒုတိယပိုင်းမှာ ဟီဘရူးသုံးဦးလုံးမှ မီးဖိုထဲတွင် သီဆိုခဲ့သည်ဟု အမည်မသိရေးသားသူမှ အလကားသတ်မှတ်ထားသော ချီးမွမ်းသီချင်းဖြစ်ပြီး၊ ဆာလံ ၁၄၈ ကို ပြင်းထန်စွာ သတိရစေသည်။

The Song of the Three Holy Children is in two main parts; the first is a prayer supposed to have been uttered by Azarias (Azariah, that is, Abednego) while walking in the fiery furnace (see Dan. 3:19–25); the second is a song of praise gratuitously attributed by the anonymous writer to all three of the Hebrews in the furnace, and is strongly reminiscent of Ps. 148.

 

ဆူဇန်နာ၏ သမိုင်း သည် ဂျူးတရားသူကြီးနှစ်ဦးမှ လှပပြီး သိက္ခာရှိသော ဆူဇန်နာကို သူမ၏ ဥယျာဉ်တွင် ရေချိုးနေရင်း တွေ့မြင်ပြီး သူမကို ချစ်မြတ်နိုးခဲ့ပုံကို ပြောပြသည်။ ၎င်းတို့သည် သူမကို ချဉ်းကပ်သောအခါ သူမက ၎င်းတို့ကို ငြင်းပယ်ခဲ့ပြီး၊ လက်စားချေရန် ၎င်းတို့သည် သူမကို တရားရုံးသို့ ခေါ်ဆောင်ကာ ဖောက်ပြန်မှုဖြင့် မမှန်ကန်စွာ စွပ်စွဲခဲ့သည်။ ဆူဇန်နာသည် သေဒဏ်ချမှတ်ခံရသော်လည်း၊ သူမကို ကွပ်မျက်ရန် လမ်းတွင် ဒံယီလနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး၊ သူသည် သူမ၏ အမှုကို ပြန်လည်စစ်ဆေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ တရားသူကြီးနှစ်ဦးကို သီးခြားစစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကွဲလွဲသော ထွက်ဆိုချက်များဖြင့် သူမ၏ အပြစ်ကင်းစင်မှုကို သက်သေပြခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ကွပ်မျက်ခံရပြီး ဒံယီလသည် အလွန်ချီးမြှောက်ခံရသည်။

The History of Susanna tells how two Jewish judges saw a beautiful and virtuous woman, Susanna, bathing in her garden, and became enamored of her. When they accosted her, she repulsed them, and in revenge they summoned her before a tribunal and falsely accused her of adultery. Susanna was condemned to death, but on the way to her execution she was met by Daniel, who demanded that her trial be reopened. By examining the two judges separately, he proved her innocence by their contradictory statements. They were executed and Daniel was highly exalted.

 

ဘယ်လ်နှင့် နဂါးဖျက်ဆီးခြင်း၏ သမိုင်း တွင် ဇာတ်လမ်းနှစ်ခုပါဝင်သည်။ ပထမဇာတ်လမ်းသည် ဆူဇန်နာဇာတ်လမ်းကဲ့သို့ ဒံယီလ၏ လှည့်စားမှုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုကို ချီးမွမ်းသည်။ ၎င်းသည် ဘဘီလုံးဘုရား ဘယ်လ် (မာဒုတ်) ၏ ရုပ်တုသည် အစားအစာကို အမှန်တကယ် မစားသောက်ကြောင်း ဒံယီလမှ သက်သေပြခဲ့ပုံကို ပြောပြသည်။ ညအခါတွင် ပြာမှုန့်များကို ကြမ်းပြင်ပေါ်တွင် ဖြူးလိုက်ပြီး၊ နောက်တစ်နေ့မနက်တွင် ပြာမှုန့်ထဲရှိ ခြေရာများဖြင့် ယဇ်ပုရောဟိတ်များသည် ညအခါတွင် ရုပ်တုဘုရားကျောင်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ၎င်းအတွက် ထားရှိသော အစားအစာကို စားသောက်ခဲ့ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဘုရင်သည် ယဇ်ပုရောဟိတ်များကို သတ်စေပြီး ဘုရားကျောင်းကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ဒုတိယဇာတ်လမ်းသည် ဘဘီလုံးလူမျိုးများ ကိုးကွယ်သော နဂါးတစ်ကောင်ကို ဒံယီလမှ ဖျက်ဆီးခဲ့ပုံကို ဆိုင်သည်။ သူသည် ၎င်းကို ဖျက်စီးရန် ဆီ၊ အဆီ၊ နှင့် ဆံပင်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အရာတစ်ခုကို ကျွေးမွေးခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ပေါက်ကွဲသေဆုံးခဲ့သည်။ လက်စားချေရန် ဘဘီလုံးလူမျိုးများသည် ဒံယီလကို ခြင်္သေ့တွင်းထဲသို့ ပစ်ချခဲ့သော်လည်း၊ ခြင်္သေ့များက သူ့ကို အန္တရာယ်မပြုခဲ့ပေ။ ပရောဖက် ဟာဘကုတ်သည် ဂျူဒီယာမှ နတ်သမီးတစ်ပါးဖြင့် အံ့ဖွယ်လေထဲတွင် သယ်ဆောင်လာပြီး သူ့ထံသို့ အစားအစာယူဆောင်လာခဲ့သည်။ ဤအံ့ဖွယ်များကြောင့် ဘုရင်သည် အထင်ကြီးခဲ့ပြီး၊ ဒံယီလကို လွှတ်ပေးကာ ၎င်း၏ ညှဉ်းဆဲသူများကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ကက်သလစ်နှင့် ပရိုတက်စတင့်ပညာရှင်များက ဤထပ်လောင်းများသည် ကျမ်းစာစဉ်တွင်ပါဝင်သော ဒံယီလစာအုပ်၏ မူရင်းအစိတ်အပိုင်းမဟုတ်ကြောင်း သဘောတူညီသည်။

The History of the Destruction of Bel and the Dragon contains two stories. The first, like that of Susanna, extols Daniel’s prowess in detecting deceit. It tells how he demonstrated that an idol of the Babylonian god Bel (Marduk) did not actually devour food, as it was thought to do. By scattering ashes on the floor in the evening, Daniel proved the next morning, by footprints in the ashes, that priests had entered the temple of the idol at night and had eaten the food placed there for it. As a result the king had the priests killed and the temple destroyed. The second story concerns Daniel’s destruction of a dragon that was worshiped by the Babylonians. By feeding it a concoction of pitch, fat, and hair, he caused it to burst and die. In retaliation the people of Babylon threw Daniel into a lions’ den, where the lions refused to harm him, and the prophet Habakkuk, being transported miraculously through the air from Judea by an angel, brought him food. So impressed was the king by these miracles that he freed Daniel and destroyed his persecutors. Catholic and Protestant scholars agree that these additions were not originally part of the canonical book of Daniel.

 

မနဿီ၏ ဆုတောင်းခြင်း ဤတိုတောင်းသော လက်ရာသည် အပိုဒ် ၁၅ ပိုဒ်သာပါဝင်ပြီး၊ ဂျူဒါဘုရင် မနဿီသည် ဘဘီလုံးတွင် အကျဉ်းချခံရစဉ် ဆုတောင်းခဲ့သည်ဟု ယူဆသည် (ခရိုနီးကယ်ဒုတိယစာအုပ် ၃၃:၉-၁၃ ကိုကြည့်ပါ)။ ၎င်းသည် ထရင့်ကောင်စီတွင် ရိုမန်ကက်သလစ်ဘုရားကျောင်းမှ လက်ခံထားသော စာအုပ်များထဲတွင် မပါဝင်ဘဲ၊ တရားဝင် ကက်သလစ်ဗူလ်ဂိတ်ထုတ်ဝေမှုများတွင် အပိုခရိုဖာအဖြစ် နောက်ဆက်တွဲတွင် ထားရှိသည်။ လူသာ၏ ဂျာမန်သမ္မာကျမ်းနှင့် ကင်းဂျိမ်းဗားရှင်းတို့တွင် ၎င်းကို မူရင်းအားဖြင့် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ဤလက်ရာသည် ဘီစီ ပထမရာစုနှစ်တွင် ရေးသားခဲ့သည့် နောင်တရဆုတောင်းဆာလံဖြစ်ပုံရသည်။

Prayer of Manasses.—This short work of only 15 verses purports to be a prayer of King Manasseh of Judah when he was imprisoned in Babylon (see 2 Chron. 33:9–13). It is not among the books accepted by the Roman Catholic Church at the Council of Trent, and in official Catholic editions of the Vulgate it is placed in an appendix as Apocryphal. Luther’s German Bible and the KJV both originally included it. This work appears to be a penitential psalm written perhaps in the 1st century b.c.

 

ပထမမက္ကဘီး ယခုအချိန်ထိ ဖော်ပြခဲ့သော စာအုပ်များ၏ အဓိကအားဖြင့် ဒဏ္ဍာရီဆန်သော သဘောသဘာဝနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့်၊ ပထမမက္ကဘီးသည် ဘီစီ ၂ ရာစုနှစ်တွင် ဂျူးလူမျိုး၏ လွတ်လပ်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲသမိုင်းကို ဖုံးလွှမ်းထားသည့် မူလရင်းမြစ်အချက်အလက်အဖြစ် ယူဆထားသည်။ ၎င်းသည် ဘီစီ ၁၇၅ တွင် အန်တီအိုးခပ်စ် စတုတ္ထ ဧဖိဖနိစ် ဆလူးကစ် ထီးနန်းသို့ တက်ရောက်ချိန်မှ ဘီစီ ၁၃၅ တွင် ဟတ်စမိုနီယန် ယဇ်ပုရောဟိတ်ဘုရင် ဂျွန်ဟိုကာနပ်စ် ၏ နန်းစတင်ချိန်အထိ ကာလသမိုင်းကို ခြေရာခံထားသည်။ (ဤစာအုပ်ဖုံးလွှမ်းထားသည့် သမိုင်းအတွက်၊ စာမျက်နှာ ၂၈-၃၃ ကို ကြည့်ပါ။) ပထမမက္ကဘီး၏ ရေးသားသူသည် မသိရသော်လည်း၊ ပညာရှင်များက ၎င်းသည် သူရေးသားခဲ့သော ဖြစ်ရပ်များနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သည့် ပါလက်စတိုင်း ဆဒ္ဒူဆီးတစ်ဦးဖြစ်သည်ဟု အတော်လေး စိတ်ကျေနပ်ထားကြသည်။ ဤစာအုပ်ကို ဟီဘရူးဘာသာဖြင့် ဘီစီ ၁၀၀ ခန့်တွင် ရေးသားခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။

First Maccabees.—In contrast with the largely fabulous character of the books thus far described, 1 Maccabees is considered primary source material covering the history of the Jewish struggle for independence in the 2d century b.c. It traces the history of the period from the accession of Antiochus IV Epiphanes to the Seleucid throne in 175 b.c. to the beginning of the reign of the Hasmonaean priest-king John Hyrcanus in 135 b.c. (For the history covered by this book, see pp. 28-33.) The author of 1 Maccabees is unknown, but scholars are quite satisfied that he was a Palestinian Sadducee well acquainted with the incidents about which he wrote. The book was written in Hebrew probably about 100 b.c.

 

ဒုတိယမက္ကဘီး ဤစာအုပ်သည် ပထမမက္ကဘီး၏ နောက်ဆက်တွဲမဟုတ်သော်လည်း၊ ၎င်းကဲ့သို့ပင် အန်တီအိုးခပ်စ် စတုတ္ထ ဧဖိဖနိစ် ၏ ထီးနန်းတက်ရောက်ချိန်မှ စတင်ကာ ဆီးရီးယန်းများထံမှ ဂျူးလူမျိုး၏ လွတ်လပ်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲများကို ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းသည် ဘီစီ ၁၆၂/၁ တွင် ဂျူးဒတ်စ်မက္ကဘီးယပ်စ်သည် ဆီးရီးယန်ဗိုလ်ချုပ် နိုင်ကဲနာကို ဘတ်သ်-ဟိုးရွန်တွင် အောင်မြင်ခဲ့သည့်အချိန်အထိသာ ဇာတ်လမ်းကို ဆက်လက်ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းသည် ပထမမက္ကဘီးထက် ပိုတိုသော ကာလကို ဖုံးလွှမ်းထားသော်လည်း၊ နေရာအချို့တွင် ပိုမိုအသေးစိတ်ဖော်ပြထားပြီး၊ တစ်ခါတစ်ရံ သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်ထက် စာပေဆိုင်ရာ ခမ်းနားထည်ဝါမှုအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ ဒုတိယမက္ကဘီးသည် ပထမစာအုပ်တွင် မတွေ့ရသော အဆိုအမိန့်ဆိုင်ရာ အယူအဆသစ်များကို မိတ်ဆက်ပေးထားပြီး၊ ဂျူးဒတ်စ်မက္ကဘီးယပ်စ်သည် သေဆုံးသူများ၏ အပြစ်များအတွက် ပူဇော်သက္ကာပြုခဲ့ပြီး၊ ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်းမျှော်လင့်ချက်ဖြင့် ၎င်းတို့အား အပြစ်မှ လွတ်မြောက်ရန် ဆုတောင်းခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည် (အခန်း ၁၂:၄၃-၄၅)။ ၎င်း၏ နိဒါန်းမှတစ်ဆင့်၊ ဤစာအုပ်ကို ဘီစီ ၁၂၄ ခန့်တွင် ပါလက်စတိုင်းတွင် ရေးသားခဲ့ပြီး၊ ဆိုင်ရင်းမှ ဂျေဆင်၏ ပိုကြီးမားသော လက်ရာတစ်ခု၏ အကျဉ်းချုပ်ဖြစ်သည် (အခန်း ၂:၂၃)။

Second Maccabees.—This book is not a sequel to 1 Maccabees, but like it, begins with the accession of Antiochus IV Epiphanes and narrates the struggles of the Jews for independence from the Syrians. It carries the story only to the victory of Judas Maccabees over the Syrian general Nicanor at Beth-horon in 162/1 b.c. Although it thus covers a much shorter period than 1 Maccabees, it gives in places more detail, which sometimes appears to be literary elaboration rather than sober history. 2 Maccabees introduces new doctrinal concepts not found in the first book when it records how Judas Maccabaeus made an offering for the sins of the dead and prayed that they might be delivered from sin, in the hope of the resurrection (ch. 12:43–45). From its introduction, this book appears to have been written in Palestine about 124 b.c. (ch. 1:10), and is an epitome of a larger work by one Jason of Cyrene (ch. 2:23).

III. ဆူဒိုပီဂရဖီ

III. The Pseudepigrapha

 

“ဆူဒိုပီဂရဖီ” ဟူသောစကားလုံးသည် “မမှန်ကန်စွာ ခေါင်းစဉ်တပ်ထားသော ရေးသားချက်များ” ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ပညာရှင်များက ၎င်းကို အတိတ်ကာလ၏ ထင်ရှားသူများထံ မမှန်ကန်စွာ မှတ်တမ်းတင်ထားသော ဘာသာရေးဆိုင်ရာ စာပေများအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ ၎င်းတို့သည် အာပိုခရဖီနှင့် တပြိုင်နက်တည်း ပေါ်ထွက်လာပြီး များစွာသော နည်းလမ်းများဖြင့် ၎င်းနှင့် ဆင်တူသော်လည်း ဂျူးများ သို့မဟုတ် ခရစ်ယာန်များ၏ မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းမှမျှ ကျမ်းစာအဖြစ် လက်ခံထားခြင်း မရှိပေ။ ရိုမန်ကက်သလစ်များက ၎င်းစာအုပ်များကို အာပိုခရဖီအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ဤစာအုပ်များအကြောင်း အကျဉ်းချုပ် ဆွေးနွေးချက်ကို အောက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

The word “pseudepigrapha” means literally writings “falsely entitled.” It is applied by scholars to a body of religious literature falsely ascribed to famous persons of the past, which appeared at the same time as the Apocrypha and was in many ways similar to it, but which is not accepted as canonical by either Jews or any segment of Christians. Roman Catholics class these works as apocryphal. A brief discussion of these books follows.

 

တတိယ မက္ကဘီး—ဤစာအုပ်တွင် အခန်းခုနစ်ခန်းသာပါရှိပြီး အချို့သော အရေးကြီးသော အက်စ်အက်စ်အက်စ် (LXX) လက်ရေးမူများတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။ ၎င်းသည် ထင်ရှားစွာ ရိုးရာပုံပြင်ဖြစ်သောကြောင့် ဤနေရာတွင် ဆူဒိုပီဂရဖီအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤဇာတ်လမ်းသည် ဘီစီ ၂၁၇ တွင် ရာဖီယာတိုက်ပွဲ၌ ပတိုလမီ စတုတ္ထ ဖိလိုပတ်တာက အန်တီအိုခပ်စ် မဟာကို အောင်နိုင်ခဲ့သော အောင်ပွဲအကြောင်း အသေးစိတ်ဖော်ပြထားပြီး အောင်နိုင်သူ ဘုရင်၏ လွန်ကျူးမှုများကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ဤစာအုပ်သည် တစ်ကိုယ်ရည် လောဘတက်မှုနှင့် နိုင်ငံတကာ အကွက်ဆင်မှုများအတွင်း ဂျူးလူမျိုးအား ဘုရားသခင်၏ အံ့ဖွယ်ကယ်တင်မှုကို ပြသရန် ရေးသားခဲ့ပုံရသည်။

Third Maccabees.—This book of only seven chapters is included in some important manuscripts of the LXX. Because it is quite clearly folklore, it is here classed as pseudepigraphical. The story is an elaborated account of the victory of Ptolemy IV Philopator over Antiochus the Great at the Battle of Raphia (217 b.c.), and of the resultant excesses of the victorious king. The book was apparently written to show God’s miraculous deliverance of the Jewish nation in times of personal greed and international intrigue.

 

: စတုတ္ထ မက္ကဘီး—တတိယ မက္ကဘီးကဲ့သို့ပင် ဤစာအုပ်သည်လည်း အချို့သော အက်စ်အက်စ်အက်စ် (LXX) လက်ရေးမူများတွင် ပါဝင်သော်လည်း ရိုမန်ကက်သလစ်များက လက်ခံထားခြင်း မရှိပေ။ ၎င်းသည် ဂျူးများအား စိတ်အားထက်သန်မှုထက် ဝိညာဉ်ရေးဆိုင်ရာ ဆင်ခြင်တုံတရားဖြင့် အုပ်ချုပ်နိုင်မှု၏ သာလွန်မှုကို ဟောပြောသည့် တရားဒေသနာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤစာအုပ်အရ စိတ်အားထက်သန်မှုများသည် ဘုရားသခင်က ထည့်သွင်းပေးထားခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ကို ဖယ်ရှားပစ်ရန်မဟုတ်ဘဲ ထိန်းချုပ်ရန်ဖြစ်သည်။ ဖြောင့်မတ်မှု၊ တရားမျှတမှု၊ ရဲစွမ်းသတ္တိ၊ သမန်ထိန်းမှုတို့သည် တိုရာ (Torah) ဖြင့် ပြုစုပျိုးထောင်ခံရသူများက အကောင်းဆုံး ရရှိနိုင်သည်။

 

Fourth Maccabees.—Like 3 Maccabees, this book is also included in some LXX manuscripts, but is not accepted by Roman Catholics. It is a sermon to the Jews on the supremacy of inspired reason over passion. According to this work, passions are implanted by God, and are not to be driven out, but controlled. Righteousness, justice, courage, and temperance are best attained by those brought up by the Torah.

 

ဂျူဘီလီး—ဤစာအုပ်ကို ဟီဘရူးဘာသာဖြင့် ဖာရီစီလူမျိုး သို့မဟုတ် အက်စီးန်းလူမျိုးတစ်ဦးက ဘီစီ ၂ ရာစုနှစ်၏ နောက်ပိုင်းတွင် ရေးသားခဲ့ပုံရသည်၊ သို့သော် ဤထက် စောသော သို့မဟုတ် နောက်ကျသော ရက်စွဲများလည်း အကြံပြုခံရသည်။ ၎င်းသည် ဥပဒေရေးရာရှုထောင့်မှ ရေးသားထားသော ကမ္ဘာဦးကျမ်းနှင့် ထွက်မြောက်ရာကျမ်းအပေါ် တိုးချဲ့ထားသော မှတ်ချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အထူးစိတ်ဝင်စားဖွယ်မှာ ၎င်း၏ မက်ဆီယာနစ်ဘုရင်ပြည်လာမည့်အကြောင်း သင်ကြားပြသမှုဖြစ်ပြီး ၎င်းကို လူသားနှင့် သဘာဝတရားတို့သည် ပြည့်စုံမှု၊ ပျော်ရွှင်မှု၊ ငြိမ်းချမ်းမှုသို့ တဖြည်းဖြည်း ဖွံ့ဖြိုးလာမည်ဟု မျှော်မှန်းထားသည်။ လူသားများသည် တစ်ထောင်နှစ်အထိ အသက်ရှင်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သေဆုံးသွားသောအခါ ၎င်းတို့၏ ဝိညာဉ်များသည် ထာဝရပျော်ရွှင်မှုအခြေအနေသို့ ဝင်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။ ဤစာအုပ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို ကွမ်ရန်ဂူတစ်တွင် ဒက်စီးကျမ်းစာများထဲတွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။

Jubilees.—This work was written in Hebrew apparently by a Pharisee or Essene perhaps during the latter half of the 2d century b.c., although dates both earlier and later than this have been suggested. It is an extended commentary on Genesis and Exodus written from a legalistic standpoint. Of particular interest is its teaching regarding the coming Messianic kingdom, which it envisioned as a gradual development until both man and nature would reach perfection, happiness, and peace. Men would live a thousand years, and when they died, their spirits would enter a state of eternal bliss. A fragment of this work was discovered among the Dead Sea scrolls in Qumrân Cave I.

 

ပထမအင်နောက် (အီသီယိုးပီးယန်းအင်နောက်)—ဤစာအုပ်သည် ဖာရီစီလူမျိုးများဖြစ်သော စာရေးဆရာများစွာ၏ လက်ရာများကို စုစည်းထားပြီး ဟီဘရူးဘာသာနှင့် အာရမိတ်ဘာသာဖြင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရေးသားထားသည်။ ၎င်းကို “အီသီယိုးပီးယန်း” ဟု ယနေ့ခေါ်ဆိုခြင်းမှာ ၎င်းကို အီသီယိုးပီးယန်းဘာသာဖြင့်သာ ထိန်းသိမ်းထားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။

First Enoch (Ethiopic Enoch).—This is a compilation of the works of several authors, who were Pharisees, and was written partly in Hebrew, partly in Aramaic. It is known today as “Ethiopic” because it has been preserved only in an Ethiopic version.

 

အထူးစိတ်ဝင်စားဖွယ်မှာ ၎င်း၏ လာမည့်ဘုရင်ပြည်နှင့် အနာဂတ်ဘဝအကြောင်း သင်ကြားပြသမှုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထိုဘုရင်ပြည်၏ ထာဝရအုပ်စိုးသူသည် ကမ္ဘာဖန်ဆင်းခြင်းမပြုမီကတည်းက ဘုရားသခင်နှင့်အတူ ဖုံးကွယ်ထားသည်ဟု ဖော်ပြပုံရသည် (အခန်း ၄၆:၁, ၂; ၄၈:၆; ၆၂:၇)။ ၎င်းအား ပေးထားသည့် ခေါင်းစဉ်များစွာသည် ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် ယေရှုအား အသုံးပြုထားသည်။ ဥပမာ၊ ၎င်းကို “ဘုရားသခင်၏ ဘိသိခ်ခံရသူ [သို့မဟုတ် မက်ဆီယာ]” (အခန်း ၅၂:၄); “ဖြောင့်မတ်သူ [သို့မဟုတ် တရားမျှတသူ]” (အခန်း ၃၈:၂; တမန်တော်များကျမ်း ၃:၁၄ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ); “ရွေးချယ်ခံရသူ” (အင်နောက် ၄၀:၅; ၄၅:၃, ၄; လုကာ ၂၃:၃၅ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ); နှင့် “လူသား” (အင်နောက် ၄၆:၃, ၄; ၆၂:၅) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပထမအင်နောက်၏ မတူညီသော အစိတ်အပိုင်းများသည် မတူညီသော စာရေးဆရာများမှ ရေးသားထားပြီး ဘီစီ ၁ ရာစုနှစ်တွင် ဂျူးများအကြား မက်ဆီယာနစ်ဘုရင်ပြည်နှင့်ပတ်သက်သော အမြင်များ ကွဲပြားမှုကို ဖော်ပြသည်- အခန်းများ ၁–၃၆ က ထိုဘုရင်ပြည်သည် နောက်ဆုံးတရားစီရင်ပြီးနောက် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထာဝရဖြစ်လိမ့်မည်ဟု သင်ကြားသည်; အခန်းများ ၃၇–၇၁ က ထိုဘုရင်ပြည်သည် ကမ္ဘာနှင့် ကောင်းကင်တွင် ထာဝရဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးတရားစီရင်ခြင်းဖြင့် စတင်လိမ့်မည်ဟု ဆိုသည်; အခန်းများ ၉၁–၁၀၄ က မက်ဆီယာနစ်ဘုရင်ပြည်သည် ယာယီဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင်သာ ဖြစ်လိမ့်မည်ဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးတရားစီရင်ခြင်းဖြင့် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်လိမ့်မည်ဟု ဆိုသည်။

Of particular interest are its teachings regarding the coming kingdom and the future life. It appears to declare of the transcendental ruler of that kingdom that he was hidden with God since before the creation of the world (chs. 46:1, 2; 48:6; 62:7). Several titles apparently given him are applied in the New Testament to Jesus. Thus he is called “His [God’s] Anointed [or Messiah]” (ch. 52:4); “the Righteous [or Just] One” (ch. 38:2; cf. Acts 3:14); “the Elect [or Chosen] One” (Enoch 40:5; 45:3, 4; cf. Luke 23:35); and “the Son of Man” (Enoch 46:3, 4; 62:5). The different parts of 1 Enoch, apparently by different authors, indicate the presence of varying views among the Jews of the 1st century b.c. in regard to the Messianic kingdom: chs. 1–36 teach that it will be eternal on the earth after the final judgment; chs. 37–71, that it will be eternal on earth and in heaven and will be introduced by the last judgment; and chs. 91–104 hold that the Messianic kingdom is to be temporary and on earth, and will be followed by the final judgment.

 

အဇာဇယ်လ်ကိုလည်း ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြထားပြီး ၎င်းကို “ကမ္ဘာပေါ်တွင် မဖြောင့်မတ်မှုအားလုံးကို သင်ကြားပေးခဲ့ပြီး ကောင်းကင်တွင် (ထိန်းသိမ်းထားသော) ထာဝရလျှို့ဝှက်ချက်များကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သူ” ဟု ဖွင့်ဆိုထားသည် (အခန်း ၉:၆; အာ့ရ်အိတ်ချ် ချားလ်စ်၊ အာပိုခရဖီနှင့် ဆူဒိုပီဂရဖီ အော့ဖ် ဒီ အိုးလ်ဒ် တက်စတမန့်၊ အတွဲ ၂၊ စာမျက်နှာ ၁၉၃)။ အဇာဇယ်လ်၏ နောက်ဆုံးတရားစီရင်ခြင်းကို “သခင်ဘုရားက ရာဖယ်လ်အား မိန့်တော်မူသည်- ‘အဇာဇယ်လ်ကို လက်နှင့်ခြေဖြင့် ချည်နှောင်ပြီး အမှောင်ထဲသို့ ပစ်ချလိုက်ပါ။ ဒူဒယ်လ်ရှိ သဲကန္တာရတွင် အပေါက်တစ်ခုဖန်တီးပြီး ၎င်းကို ထိုနေရာတွင် ပစ်ချပါ။ … နှင့် ကြီးမြတ်သော တရားစီရင်ရာနေ့တွင် ၎င်းကို မီးထဲသို့ ပစ်ချလိမ့်မည်။ … ကမ္ဘာတစ်ခုလုံးသည် အဇာဇယ်လ်က သင်ကြားခဲ့သော လုပ်ဆောင်ချက်များဖြင့် ညစ်ညမ်းခဲ့သည်။ ၎င်းအား အပြစ်အားလုံးကို မှတ်တမ်းတင်ပါ’” (အခန်း ၁၀:၄–၈; ချားလ်စ်၊ အာ့ပ် စီတီ၊ အတွဲ ၂၊ စာမျက်နှာ ၁၉၃, ၁၉၄)။ အဇာဇယ်လ်ကို စာတန်နှင့် ဖွင့်ဆိုခြင်းသည် အင်နောက်ကျမ်း၏ အခွင့်အာဏာဖြင့် သက်သေပြလို့မရနိုင်သော်လည်း၊ ၎င်း၏ ဤနေရာတွင် ပေါ်ထွက်လာမှုသည် ဘီစီ ၁ ရာစုနှစ်တွင် ဂျူးများ၏ အဇာဇယ်လ်ပုံရိပ်နားလည်မှု၏ သက်သေဖြစ်သည်။

Prominence is also given to Azazel, who is identified as the one who “hath taught all unrighteousness on earth and revealed the eternal secrets which were (preserved) in heaven, which men were striving to learn” (ch. 9:6; R. H. Charles, The Apocrypha and Pseudepigrapha of the Old Testament, vol. 2, p. 193). The final judgment of Azazel is declared in the words, “The Lord said to Raphael: ‘Bind Azâzêl hand and foot, and cast him into the darkness: and make an opening in the desert, which is in Dûdâêl, and cast him therein. … And on the day of the great judgment he shall be cast into the fire. … The whole earth has been corrupted through the works that were taught by Azâzêl: to him ascribe all sin’” (ch. 10:4–8; Charles, op. cit., vol. 2, pp. 193, 194). Although this identification of Azazel with Satan cannot be taken as proved on the authority of the Book of Enoch, its appearance here is evidence of the Jewish understanding of the figure of Azazel in the 1st century b.c.

 

ပထမအင်နောက်သည် ဓမ္မသစ်ကျမ်းကာလမတိုင်မီနှင့် အတွင်းကာလတွင် ဂျူးဘာသာ၏ အချို့သောနယ်ပယ်များတွင် ထင်ရှားသော အက်စခတ်တိုလဂျီကယ်တွေးခေါ်မှု၏ စိတ်လှုပ်ရှားမှုကိူ ဖော်ပြသည်။ ဂျူဒါး ၁၄ တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော အင်နောက်၏ ပရောဖက်ပြုချက်သည် ပထမအင်နောက် ၁:၉ နှင့် နီးကပ်စွာ တူညီသည်။ ဤစာအုပ်၏ အပိုင်းအမျိုးမျိုးအတွက် သတ်မှတ်ထားသော ရက်စွဲများနှင့်ပတ်သက်၍ အာဏာပိုင်များက ကွဲပြားသော်လည်း၊ အနည်းဆုံး ဘီစီ ၁ ရာစုနှစ်၏ အလယ်ပိုင်းတွင် ဤစာအုပ်တစ်အုပ်လုံး ဖြန့်ဝေခံရသည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် သဘောတူထားသည်။

1 Enoch indicates the ferment of eschatological thinking prominent in certain areas of Judaism just before and during the New Testament period. The prophecy of Enoch recorded in Jude 14 is closely paralleled in 1 Enoch 1:9. Authorities differ on dates assigned to the various sections of this book, but it is generally agreed that the entire book was in circulation at least by the middle of the 1st century b.c.

 

ဒုတိယအင်နောက် (စလာဗွန်းနစ်အင်နောက်)—ဤစာအုပ်သည် စလာဗွန်းနစ်ဘာသာဖြင့်သာ တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ပထမအင်နောက် (အီသီယိုးပီးယန်း) နှင့် အချို့သောတူညီမှုများကို ပြသပြီး ရှေးဂျူးမက်ဆီယာနစ်တွေးခေါ်မှု၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။ ၎င်းတွင် ခရစ်ယာန်စာပေအစောပိုင်းနှင့် တူညီမှုများစွာရှိပြီး၊ ၎င်းသည် ခရစ်ယာန်ဘုန်းကြီးများမှ ဒုတိယအင်နောက်မှ ကိုးကားချက်များကြောင့် သို့မဟုတ် အင်နောက်တွင် ၎င်းတို့မှ ယူဆောင်လာသော အစိတ်အပိုင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်၊ ၎င်းသည် ဤစာအုပ်ရေးသားခဲ့သည့်အချိန်ပေါ်မူတည်သည်။ ပညာရှင်တစ်စုက ဒုတိယအင်နောက်ကို အေဒီ ၁ ရာစုနှစ်သို့ သတ်မှတ်ပြီး၊ အခြားတစ်စုက ၎င်းကို အနည်းဆုံး အေဒီ ၇ ရာစုနှစ်ထက် စောမသတ်မှတ်ပေ။

Second Enoch (Slavonic Enoch).—This work is extant only in a Slavonic version. It shows some points of similarity to 1 (Ethiopic) Enoch and may preserve elements of ancient Jewish Messianic thinking. It also has numerous similarities to early Christian literature, which may be due either to quotations in the Church Fathers from 2 Enoch, or to elements in Enoch taken from them, depending upon the date when this work was composed. One group of scholars assigns 2 Enoch to the 1st century a.d., whereas another dates it no earlier than the seventh.

 

ဒုတိယဘာရုတ်—ဤစာအုပ်သည် လက်ရာများစွာ၏ စုစည်းမှုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လူသားသည် ဥပဒေကို ဖြည့်ဆည်းနိုင်စွမ်းရှိပြီး ဖြောင့်မတ်သူများသည် ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များဖြင့် ကယ်တင်ခံရသည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ၎င်းသည် မက်ဆီယာနစ်ဘုရင်ပြည်သည် မကြာမီတည်ထောင်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုအခါ အစ္စရေးသည် ဂျေရုဆလင်မ်ကို မြို့တော်အဖြစ်ထားရှိပြီး ကမ္ဘာ့အင်ပါယာဖြစ်လာမည်ဟု သင်ကြားသည်။ ဤစာအုပ်သည် အေဒီ ၁ ရာစုနှစ် သို့မဟုတ် ၂ ရာစုနှစ်တွင် ရေးသားခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ဆီးရီးယားဘာသာဖြင့်သာ တစ်ခုလုံးတည်ရှိသည်။

Second Baruch.—This book is a compilation of several works. It declares that man is capable of fulfilling the law, and that the righteous are saved by their works. It teaches that the Messianic kingdom is soon to be established, and that then Israel will be a world empire with Jerusalem as its capital. This book was written probably during the 1st or 2d century a.d. It is extant in its entirety only in a Syriac version.

 

တတိယဘာရုတ်—ဤစာအုပ်သည် ကောင်းကင်ခုနစ်ထပ်နှင့် လူသုံးမျိုးအတွက် ဆုတောင်းပေးသော နတ်သုံးမျိုးရှိသည်ဟူသော ယုံကြည်ချက်ကို ထောက်ခံသည်။ ၎င်း၏ စာရေးဆရာက တားမြစ်ထားသောသစ်ပင်သည် စပျစ်နွယ်ပင်ဖြစ်ပြီး အာဒံ၏ မနာခံမှုသည် ခရစ်တော်ကို မနာလိုဖြစ်သော စာတန်ကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆသည်။ ဤစာအုပ်သည် ခရစ်ယာန်လွှမ်းမိုးမှုကို ပြသပုံရပြီး၊ အေဒီ ၂ ရာစုနှစ်ထက် စောမရေးသားခဲ့ပေ။

Third Baruch.—This book advocates a belief in seven heavens and in three classes of angels who intercede for three classes of men. Its author thinks that the forbidden tree was the vine, and that Adam’s disobedience was due to Satan, who was envious of Christ. This book seems to show Christian influence, and was written probably no earlier than the 2d century a.d.

 

စတုတ္ထဧဇရာ—ဤစာအုပ်တွင် စာရေးဆရာသည် ဂျူးဘာသာ၏ အခြေခံယုံကြည်ချက်များကို မြှင့်တင်ရာတွင် ဘုရားသခင်အား အက်စခတ်တိုလဂျီကယ်ရှုထောင့်မှ ဖော်ပြသည်။ ဘုရားသခင်သည် တစ်ဦးတည်းဖြစ်ပြီး ထူးခြားသည်၊ ကြားခံအာဏာပိုင်မရှိ၊ ၎င်းသည် နောက်ဆုံးတရားသူကြီးဖြစ်သည်။ အစ္စရေးသည် ရွေးချယ်ခံရသော လူမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဥပဒေသည် အခြားကမ္ဘာများက ၎င်းကို ငြင်းပယ်ပြီးနောက် ၎င်းတို့အတွက် အထူးလက်ဆောင်ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်၏ အစ္စရေးအပေါ်ထားသော မေတ္တာသည် အခြားလူမျိုးများအပေါ်ထားသော မေတ္တာထက် ကျော်လွန်သောကြောင့် ၎င်းတို့သည် လူသားများအတွက် ဘုရားသခင်၏ စစ်မှန်သော ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်သည်။ ဤစာအုပ်တွင် ဂျေရုဆလင်မ်ဖျက်ဆီးခံရစဉ် နဘုခနဒ်နီဇာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သော ဥပဒေကို ဧဇရာက ဝိညာဉ်ရေးလှုံ့ဆော်မှုဖြင့် ၎င်း၏ စာရေးဆရာများထံသို့ ပြန်လည်ပြောပြပြီး ရေးမှတ်စေခဲ့သည်ဟူသော ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်တစ်ခုလည်း ပါရှိသည် (အခန်း ၁၄:၁၉–၄၈)။ စတုတ္ထဧဇရာသည် အေဒီ ၁ ရာစုနှစ်၏ အဆုံးတွင် ရေးသားခဲ့သည်ဟု ယူဆသည်။

Fourth Ezra.—Here the author advocates an eschatological view of God in advancing the fundamental beliefs of Judaism. God is one, and unique; He has no mediatorial agency; He alone is the final judge. Israel is an elect race, and the law is a special gift to them after its rejection by other worlds. Since the love of God to Israel exceeds His love to any other people, they are His true representatives to humanity. This book contains also a fabulous story (ch. 14:19–48) of how, when the Law had been burned by Nebuchadnezzar at the destruction of Jerusalem, Ezra dictated by inspiration a new copy of it to his scribes. It is thought that Fourth Ezra was written about the end of the 1st century a.d.

 

ဆယ့်နှစ်မျိုးနွယ်စု၏ သေတမ်းစာ—ဤစာအုပ်သည် ဂျူးလူမျိုးများမှတစ်ဆင့် ဂျန်တိုင်းလူမျိုးများ၏ ကယ်တင်ခြင်းကို ကြေညာသည်။ ၎င်းသည် မက်ဆီယာသည် ဂျူဒါမှမဟုတ်ဘဲ လီဗိုင်မှဆင်းသက်လာသည်ဟု မြင်ပြီး၊ ဒန်မျိုးနွယ်ကို အန်တီခရစ်နှင့် ဆက်စပ်သည်။ ၎င်းသည် ဖြောင့်မတ်သူများနှင့် ဆိုးသွမ်းသူများကို ပြန်လည်ထမြောက်စေပြီး မတူညီသောအုပ်စုများအဖြစ် ခွဲခြားမည်ဟူသော ထမြောက်ခြင်းကို မျှော်လင့်သည်။ ၎င်းကို ဟက်စမိုနီယန်စည်းစိမ်ထွန်းကားမှု၏ အထွတ်အထိပ်တွင် ဖာရီစီလူမျိုး သို့မဟုတ် အက်စီးန်းလူမျိုးတစ်ဦးက ရေးသားခဲ့သည်ဟု အကြံပြုထားပြီး၊ ထိုအချိန်တွင် ဂျွန်ဟိုင်ကန်းနပ်စ်သည် ပရောဖက်၊ ယဇ်ပုရောဟိတ်၊ ဘုရင်ဟူသော ဘွဲ့များကို ရယူထားပြီး ဖာရီစီများက ၎င်းကို မက်ဆီယာအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ဤသည်ဖြစ်စေ၊ မဖြစ်စေ၊ ၎င်း၏ လက်ရှိပုံစံတွင် ခရစ်ယာန်ထည့်သွင်းမှုများ ပါရှိသည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ မကြာသေးမီက လီဗိုင်၏ သေတမ်းစာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို ကွမ်ရန်ဂူတစ်တွင် ဒက်စီးကျမ်းစာများထဲတွင် တွေ့ရှိခဲ့ပြီးနောက် ဤသေတမ်းစာများအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှု ပြန်လည်ထွန်းကားလာသည်။ လီဗိုင်၏ သေတမ်းစာနှင့် ဟဗက္ကုတ်မှတ်ချက်နှင့် ဇဒိုကိုက်အစိတ်အပိုင်းများအကြား တူညီမှုများကိုလည်း ထောက်ပြခဲ့သည်။

Testaments of the Twelve Patriarchs.—This work proclaims the salvation of the Gentiles, who are to be saved through Israel. It sees the Messiah as descended from Levi, not Judah, and connects the tribe of Dan with Antichrist. It looks for a resurrection when both the righteous and wicked will be raised and divided into different groups. The suggestion has been made that the Testaments were written by a Pharisee or Essene at the height of Hasmonaean prosperity, when John Hyrcanus had assumed the titles of prophet, priest, and king, and was recognized by the Pharisees as the Messiah. Whether this is so, it is generally recognized that in its present form this work contains Christian interpolations. Recently interest has been renewed in the Testaments since a fragment of one of its sections, the Testament of Levi, has been discovered among the Dead Sea scrolls in Qumrân Cave I. Similarities between the Testament of Levi and the Habakkuk Commentary and the Zadokite Fragments have also been pointed out.

 

ဆီဘီလိုင်းန်အော်ရာကယ်လ်—ဤစာအုပ်သည် မူလက စာအုပ် ၁၅ အုပ်နှင့် အစိတ်အပိုင်းအများအပြားပါဝင်ပြီး၊ ဘီစီ ၂ ရာစုနှစ်မှ အေဒီ ၅ ရာစုနှစ်အထိ ဂျူးနှင့် ခရစ်ယာန်စာရေးဆရာများက ဖွံ့ဖြိုးထားသော အော်ရာကယ်လ်များ ပါရှိသည်။

Sibylline Oracles.—This is a work comprised originally of 15 books and several fragments, containing oracles developed by Jewish and probably also Christian authors from the 2d century b.c. to perhaps the 5th century a.d.

 

မိုးဇစ်၏ ကောင်းကင်သို့တက်ရောက်ခြင်း—ဤစာအုပ်သည် မူလက မိုးဇစ်၏ သေတမ်းစာနှင့် ကောင်းကင်သို့တက်ရောက်ခြင်းဟူသော စာအုပ်နှစ်အုပ်ဖြစ်ပုံရသည်။ ၎င်း၏ စာရေးဆရာ ဖာရီစီလူမျိုးသည် ၎င်း၏ နိုင်ငံသားများကို တိုရာ (Torah) အပေါ် ပြည့်ပြည့်စုံစုံ နာခံမှုသို့ ပြန်လည်ဆွဲဆောင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးအရ ၎င်းသည် ဆယ်မျိုးနွယ်စု၏ ပြန်လည်ပေါ်ထွက်လာမှုကို မျှော်လင့်ပြီး၊ အစ္စရေးသည် ဥပဒေကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် ၎င်းတို့အတွက် ဘုရားသခင်ကို ဆုတောင်းပေးရန် တာဝန်ရှိသည်ဟု ခံစားရသည်။ ဤစာအုပ်သည် အေဒီ ၁ ရာစုနှစ်တွင် ရေးသားခဲ့ပုံရသည်။ ခရစ်ယာန်စာရေးဆရာများက ဂျူဒါး ၉ ကို ဤစာအုပ်နှင့် ဆက်စပ်ခဲ့သော်လည်း၊ ဂျူဒါး၏ စကားများသည် ယခုတည်ရှိသော ကောင်းကင်သို့တက်ရောက်ခြင်း၏ အပိုင်းများတွင် မတွေ့ရှိရပေ။

Assumption of Moses.—This work probably consisted originally of two distinct books, the Testament of Moses and the Assumption. The author, a Pharisee, attempted to draw his compatriots back to the old paths of implicit obedience to the Torah. Patriotically, he looked for the return of the ten tribes and felt that it was the duty of Israel to keep the law and to pray God to intervene in their behalf. This work seems to have been written during the 1st century a.d. Early Christian writers connected Jude 9 with this book, but Jude’s words are not found in the Assumption in the sections that are extant today.

 

အရစ္စတီးယပ်စ်၏ စာတစ်စောင်—ဤစာသည် ပတိုလမီ ဒုတိယ ဖိလိုဖီလပ်စ် (ဘီစီ ၂၈၅–၂၄၆) ၏ နန်းတွင်းအရာရှိ အရစ္စတီးယပ်စ်က ၎င်း၏ ညီဖြစ်သူ ဖိလိုကရိတ်စ်ထံသို့ ရေးသားခဲ့သည်ဟု ဆိုထားပြီး၊ အက်စ်အက်စ်အက်စ် (LXX) ၏ ဖွဲ့စည်းမှုကို ပြန်ပြောင်းဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းတွင် ခေတ်မမီသော အမှားများစွာပါရှိသောကြောင့်၊ ပညာရှင်များက ၎င်း၏ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုကို ယေဘုယျအားဖြင့် ငြင်းပယ်ထားသည်။ သို့သော်၊ ၎င်းသည် အက်စ်အက်စ်အက်စ် ၏ မူလအစဖြစ်ပေါ်မှုနှင့်ပတ်သက်သော ရှေးခေတ်အမြင်များအကြောင်း အဖိုးတန်သော အချက်အလက်ရင်းမြစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။

Letter of Aristeas.—This letter purports to have been written by Aristeas, an officer of the court of Ptolemy II Philadelphus (285–246 b.c.), to his brother, Philocrates, and recounts the composition of the LXX. On account of the many anachronisms in it, scholars have generally discounted its reliability. However, it is a valuable source of information concerning the views held in ancient times concerning the origin of the LXX.

 

အာဒံနှင့် ဧဝ၏ စာအုပ်—ဤစာအုပ်၏ စာရေးဆရာသည် ဖန်ဆင်းခြင်းမှ ဧဒင်ဥယျာဉ်မှ ထုတ်ပယ်ခံရခြင်းအထိ အာဒံနှင့် ဧဝ၏ ဇာတ်လမ်းကို ပြောပြပြီး၊ ကမ္ဘာသည် ပထမဦးစွာ ရေဖြင့်နှင့် ထို့နောက် မီးဖြင့် ဖျက်ဆီးခံရမည်ဟု မျှော်လင့်သည်။ ၎င်းသည် ခရစ်ယာန်ခေတ်၏ ပထမလေးရာစုနှစ်အတွင်း ဂျူးလူမျိုးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဖြန့်ကျက်နေထိုင်သူတစ်ဦးက ရေးသားခဲ့ပုံရသည်။

Book of Adam and Eve.—The author of this work tells the story of Adam and Eve from the creation to their expulsion from the Garden of Eden, and looks forward to a destruction of the earth, first by water and then by fire. He probably was a Jew of the Dispersion, writing sometime during the first four centuries of the Christian Era.

 

ဟေရှာယအား အာဇာနည်ဖြစ်ခြင်း ဤစာအုပ်တွင် မနာဇေဘုရင်သည် ဟေရှာယပရောဖက်အား သူသည် ဘုရားသခင်ကို မြင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုခဲ့သည့်အတွက် (ဟေရှာယ ၆:၁) အပြစ်ပေးခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ သို့သော် ထွက်မြောက်ရာကျမ်း ၃၃:၂၀ အရ လူသားသည် ဘုရားသခင်ကို မြင်ပြီး အသက်ရှင်နေထိုင်နိုင်မည်မဟုတ်ဟု ဆိုထားသည်။

Martyrdom of Isaiah.—This book declares that King Manasseh condemned the prophet Isaiah for his claim that he saw God (Isa. 6:1), when according to Ex. 33:20 no man could see God and live.

 

ဖာကီအာဘို့သ် (ဖခင်များ၏ စကားများ) ဤသည်မှာ ခရစ်ယာန်ခေတ်ဦးပိုင်းတွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း ဂျူးခေါင်းဆောင်များက ထုတ်ဖော်ခဲ့သော ကျင့်ဝတ်နှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ စကားများစုစည်းမှုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ဘုရားသခင်၏ တရားမျှတမှုသည် လောကီတရားရုံးတစ်ခုကဲ့သို့ ပြသည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး၊ တရားကိုစောင့်ထိန်းသူအား ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် ပျော်ရွှင်မှုဆုကျေးဇူးပေးကာ၊ တရားဖောက်ဖျက်သူအား အပြစ်ပေးသည်ဟု ဆိုသည်။ တကယ်တော့၊ ၎င်းတို့သည် “တိုရာ” ဟူသော စကားလုံးကို “တရား” သို့မဟုတ် “ညွှန်ကြားချက်” ဟုဆိုကာ ဘုရားသခင်အတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဤလက်ရာသည် မစ်ရှနာ (စာမျက်နှာ ၉၉ တွင်ကြည့်ပါ) တွင် ပါဝင်သည်။

Pirke Abôth (Sayings of the Fathers).—This is a collection of ethical and religious maxims uttered by Jewish leaders over a period of several centuries near the beginning of the Christian Era. They believed that the justice of God is revealed in the same way that justice is shown by an earthly court—a reward of peace and happiness to the keeper of the law, and punishment to the breaker of its precepts. In fact, they used the word torah, “law” or “instruction,” as a term for God. This work is included in the Mishnah (see p. 99).

 

ဆုရာမ၏ ဆာလံများ ဤသည်မှာ ဣသရေလ၏ ဖြောင့်မတ်မှုကို ၎င်းတို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြထားသော ဆာလံ ၁၈ ပုဒ်စုစည်းမှုဖြစ်သည်။ ဂျူးလူမျိုးနှစ်မျိုးကို ဖော်ပြထားပြီး၊ စာရေးသူပိုင်ဆိုင်သည့် ဖြောင့်မတ်သူများနှင့်၊ မတရားပြီး လူတို့အား နှစ်သက်စေသူများဖြစ်သော မဖြောင့်မတ်သူများဖြစ်သည်။ ဤဆာလံများကို မူလဟီဘရူးဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့ပြီး၊ ဘီစီ ပထမရာစုအလယ်လောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။

Psalms of Solomon.—This is a collection of 18 psalms describing the righteousness of Israel as compared with the nations about them. Two classes of Jews are depicted, the righteous, to which the author belongs, and the unrighteous, who are profane and men pleasers. These psalms were written originally in Hebrew, probably about the middle of the 1st century b.c.

 

အဟိကာ၏ ဇာတ်လမ်း ဤသည်မှာ အာရှုရိဘုရင် ဆင်နာချရစ်ခေတ်တွင် ပုံဖော်ထားသော ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။ ဆင်နာချရစ်၏ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သူ အဟိကာသည် ၎င်း၏တူဖြစ်သူ နာဒန်က မမှန်ကန်စွာ စွပ်စွဲခံရပြီး သေဒဏ်ပေးခံရသည်။ အဟိကာသည် ယခင်က သေဒဏ်ပေးသူအား သေခြင်းမှ ကယ်တင်ခဲ့ဖူးသည့်အတွက်၊ သူသည် ရာဇဝတ်သားတစ်ဦးကို အဟိကာ၏နေရာတွင် သတ်ဖြတ်ကာ၊ အဟိကာသည် အီဂျစ်သို့ ထွက်ပြေးသွားသည်။ ဆင်နာချရစ်သည် သူအသက်ရှင်နေသည်ကို သိရှိသောအခါ သူ့ကိုပြန်လည်ခေါ်ယူပြီး၊ အဟိကာသည် ပြန်လာသောအခါ နာဒန်အား လက်စားချေရန် တောင်းဆိုကာ၊ နာဒန်သည် ထောင်ထဲတွင် ငတ်ပြတ်သေဆုံးသည်။

Story of Aḥiḳar.—This is a novel placed in the time of the Assyrian king Sennacherib. Ahikar, Sennacherib’s vizier, is falsely accused by his nephew Nadan and condemned to death. Because Aḥiḳar had once delivered the executioner from death, he kills a criminal in Aḥiḳar’s place, and Aḥiḳar flees to Egypt. When Sennacherib learns that he is alive, he sends for him, and on his return Aḥiḳar claims revenge on Nadan, who is starved to death in prison.

 

 

IV. ကွမ်ရန်အသိုင်းအဝိုင်း၏ စာပေများ

IV. The Literature of the Qumrân Community

 

ခီရ်ဘတ်ကွမ်ရန်ရှိ အသိုင်းအဝိုင်း၏ သမိုင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အချက်အလက်များအတွက် အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၃၁-၃၄၊ အတွဲ ၄၊ စာမျက်နှာ ၈၆-၈၈၊ နှင့် အတွဲ ၅၊ စာမျက်နှာ ၅၃၊ ၅၄ တို့တွင်ကြည့်ပါ။

For information on the history and archeology of the community at Khirbet Qumrân see Vol. I, pp. 31-34; Vol. IV, pp. 86-88; and Vol. V, pp. 53, 54.

 

ဒမတ်စကတ်စာတမ်း ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ကိုင်ရိုရှိ ဂျူးဘုရားကျောင်း၏ ဂီနီဇာ (စာမူသိုလှောင်ခန်း) တွင် အဖိုးတန်ဂျူးစာမူများစွာကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် ဇာဒိုကိုက်များ သို့မဟုတ် ဒမတ်စကတ်ပဋိညာဉ်သူများဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သော ဂျူးဂိုဏ်းတစ်ခု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းတူညီသော စာတမ်းနှစ်ခုပါဝင်သည်။ ၁၉၁၀ တွင် ၎င်းတို့ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိသူ ဆိုလိုမွန်ရှဲချတာက ထုတ်ဝေသောအခါ၊ ဤစာမူများသည် ဂျူးစာပေတွင် ထူးခြားသည့်အတွက် ပညာရှင်များအကြား အငြင်းပွားမှုများစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ပညာရှင်များက ဤလက်ရာ၏ စာရေးသူများသည် ဂျူးလူမျိုးအများစုကို တရားမလိုက်နာသူများအဖြစ်သတ်မှတ်ကာ၊ ၎င်းတို့မှ ခွဲထွက်သွားသော ဂိုဏ်းတစ်ခုမှဖြစ်သည်ဟု ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။ ထိုဂိုဏ်းသားများသည် “ပဋိညာဉ်သစ်” ဖြင့် မိမိတို့ကိုယ်ကို ချည်နှောင်ကာ၊ ၎င်းတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝနှင့် ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို လိုက်နာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းတို့သည် ပါလက်စတိုင်းမှ ထွက်ခွာကာ ဒမတ်စကတ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ပညာရှင်အနည်းငယ်က ၎င်းဂိုဏ်းကို အေဒီ ၇ ရာစုတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆသော်လည်း၊ ထင်ရှားသော သုတေသီအများစုက ၎င်း၏မူလအစကို ဘီစီ ၂ ရာစုမှ အေဒီ ၇၀ အတွင်း ထားရှိခဲ့သည်။ ဤစာမူများသည် ဆူဒိုပီဂရဖီကစာအုပ်များဖြစ်သည့် ဆယ့်နှစ်မျိုးနွယ်စု၏ သေတမ်းစာ၊ ဂျူဘီလီစာအုပ်၊ နှင့် ဧနက်စာအုပ်တို့နှင့် နီးကပ်စွာဆက်နွယ်နေပြီး၊ ၎င်းတို့၏မူလအစကို မက္ကဘီယံခေတ် သို့မဟုတ် ရောမခေတ်အစောပိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ညွှန်ပြသည်။

Damascus Document.—In the Genizah (manuscript storeroom) of a Cairo synagogue there were discovered, near the close of the 19th century, many valuable Jewish manuscripts of the early Middle Ages. Among these were two partly identical texts of a Jewish sect whose members have been called, for lack of a more accurate name, Zadokites, or Damascus Covenanters. When published in 1910 by Solomon Schechter, their discoverer, these manuscripts stirred up much controversy among scholars, since they were unique in Jewish literature. Scholars concluded that the authors of this work belonged to a sect that separated itself from the main body of the Jews, considering them apostates from the Law. The members of the sect bound themselves by a “New Covenant” and followed their own way of life and rituals. Later they left Palestine and migrated to Damascus. A few scholars thought that the sect had been founded in the 7th century a.d., but the majority of investigators who expressed themselves on the subject placed its origin between the 2d century b.c. and a.d. 70. The close relationship of these manuscripts to the pseudepigraphic Testament of the Twelve Patriarchs, the Book of Jubilees, and the Book of Enoch pointed to the Maccabean, or the early Roman period, as their time of origin.

 

ဒမတ်စကတ်စာတမ်းတွင် ဆုံးမဩဝါဒများနှင့် စည်းမျဉ်းများ ပါဝင်သည်။ ဥပုသ်နေ့ကို ဓမ္မသစ်ကျမ်းခေတ်က ဖာရိရှဲများလိုက်နာသည့် စည်းမျဉ်းများအတိုင်း စောင့်ထိန်းရသည်။ ဓမ္မစည်းကမ်းမမှန်ကန်သော ရေချိုးခြင်း၊ တားမြစ်ထားသော အစားအစာ၊ တစ်ပါးအမျိုးသားများနှင့် ဆက်ဆံခြင်း၊ နှင့် ဖောက်ပြန်ခြင်းတို့မှ ညစ်ညမ်းမှုကို ရှောင်ရှားရမည်။ တစ်လင်တစ်ယောက်စံနစ်နှင့် အပြစ်ဝန်ချတောင်းပန်ခြင်းကို အားပေးထားသည်။ ရွေးကောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အယူဝါဒ၊ ကောင်းသောနှင့် ဆိုးသောနတ်များ၊ မျှော်လင့်ထားသော မေရှိယ၊ နှင့် ထာဝရအသက်တို့ကို ခိုင်မာစွာ ယုံကြည်မှုလည်း ထင်ရှားသည်။

The Damascus Document contains admonitions and regulations. The Sabbath was to be kept according to the same rules the Pharisees of the New Testament period observed. Defilement through ritually unclean baths or forbidden food, through dealings with Gentiles, and through fornication was to be shunned, while monogamy and confession of sins were encouraged. Strong belief in the doctrine of election, in good and evil angels, in an expected Messiah, and in an eternal life is also evident.

 

သေမင်းပင်လယ်အနီးရှိ ကွမ်ရန်အသိုင်းအဝိုင်းမှ ယခင်က မသိရှိခဲ့သော လက်ရာများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး လေ့လာမှုများအရ၊ ဒမတ်စကတ်စာတမ်းသည် ထိုအသိုင်းအဝိုင်းမှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ ကွမ်ရန်စာပေများထဲတွင် သတ်မှတ်သင့်သည်ဟု ထင်ရှားလာသည်။ တကယ်တော့၊ ဤစာတမ်း၏ အထောက်အထားအချို့သည် သေမင်းပင်လယ်စာလိပ်များထဲတွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်ဟု သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။ ဒမတ်စကတ်စာတမ်းကို ဇာဒိုကိုက်အပိုင်းအစများဟုလည်း တစ်ခါတစ်ရံ ရည်ညွှန်းသည်။

With the discovery and study of formerly unknown works possessed by the Qumrân community in the vicinity of the Dead Sea, it has become evident that the Damascus Document emanated from the same group and should be classed with the Qumrân literature. In fact, it has been reported that some evidence of this document has come to light among the Dead Sea scrolls. The Damascus Document is sometimes referred to as the Zadokite Fragments.

 

ကွမ်ရန်စာပေ သေမင်းပင်လယ်စာလိပ်များထဲတွင် တွေ့ရှိခဲ့သော သမ္မာကျမ်းစာမဟုတ်သော လက်ရာများ၏ အပိုင်းအစများစွာအနက်မှ၊ ဆက်လက်တည်ရှိသော စာသားများကို ပေးစွမ်းနိုင်သည့် စာသားအနည်းငယ်သာ ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဤစာတမ်းများအနက် လေးခုကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ကွမ်ရန်ဂိုဏ်းသားများ၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် စည်းမျဉ်းများကို ဖော်ပြထားသော်လည်း၊ ၎င်းတို့၏ သမိုင်းကို အနည်းငယ်သာ ဖော်ပြထားပြီး၊ သမိုင်းဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များကို “ဖြောင့်မတ်ခြင်းဆရာ” သို့မဟုတ် “မတရားသောယဇ်ပုရောဟိတ်” ကဲ့သို့သော မရေရာသော အမည်များဖြင့်သာ ဖော်ပြထားသည်။ နိုင်ငံရေးအာဏာများကို “အဿုရ်၏ ကိတင်” သို့မဟုတ် “အီဂျစ်ရှိ ကိတင်” ကဲ့သို့သော ဖုံးကွယ်ထားသော အမည်များဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။

Qumrân Literature.—Of the numerous fragments of non-Biblical works found among the Dead Sea scrolls, only a few are sufficiently well preserved to provide continuous text material. Of these documents four had been published by 1956. They give a picture of the customs and rules of the Qumrân sect, but tell very little about its history, since references to historical characters are few, mostly in ambiguous terms like “Teacher of Righteousness” or “Wicked Priest,” and political powers appear under such veiled names as “the Kittim of Assur” or “the Kittim in Egypt.”

 

အောက်ပါ သမ္မာကျမ်းစာမဟုတ်သော ကွမ်ရန်အသိုင်းအဝိုင်းမှ လက်ရာများကိုလည်း စောစီးစွာ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

The following non-Biblical works from the Qumrân community were also among those published early:

 

၁. ဟဗက္ကုကျမ်း အခန်း ၁ နှင့် ၂ ၏ ဝေဖန်ချက်တစ်ခု၊ ၎င်းတွင် ပရောဖက်၏ ဗျာဒိတ်များကို ဝေဖန်သူအသက်ရှင်နေထိုင်ခဲ့သည့် မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေသော ကာလတွင် ပြည့်စုံမှုရှိသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။ (ယခင်က DSH ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့ပြီး၊ ယခု 1Qp Hab.)

1. A commentary to chapters 1 and 2 of Habakkuk, in which the prophet’s oracles are interpreted as finding their fulfillment in the turbulent period in which the commentator lived. (Previously cited as DSH, now 1Qp Hab.)

 

၂. အလင်းသားများနှင့် အမှောင်သားများအကြား စစ်ပွဲဟု သိကြသော စာလိပ်တစ်ခု၊ ၎င်းသည် သမိုင်းဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် စိတ်ကူးယဉ်ပဋိပက္ခတစ်ခုကို ဖော်ပြပြီး၊ အဓိကအားဖြင့် စစ်ပွဲဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများကို ပေးထားသည်။ (ယခင်က DSW ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့ပြီး၊ ယခု 1QM.)

2. A scroll known as The War of the Sons of Light With the Sons of Darkness, describing a historical or imaginary conflict and providing mainly rules of warfare. (Previously cited as DSW, now 1QM.)

 

၃. သမ္မာကျမ်းဆာလံများနှင့် ဆင်တူသော်လည်း၊ ဆာလံများတွင်ရှိသော နက်နဲမှုနှင့် ဝိညာဉ်ရေးစွမ်းအားမရှိသည့် ကျေးဇူးတင်စရာ ဆာလံများပါဝင်သော စာလိပ်တစ်ခု။ (ယခင်က DST ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့ပြီး၊ ယခု 1QH.)

3. A scroll containing Thanksgiving Psalms that are similar to some Biblical psalms, but lack the depth and spiritual force found in the Psalms. (Previously cited as DST, now 1QH.)

 

၄. စည်းကမ်းလက်စွဲသည် ထိုအချိန်က ထုတ်ဝေခဲ့သော ကွမ်ရန်ဂူများမှ သမ္မာကျမ်းမဟုတ်သော စာအုပ်များအနက် အရေးကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် ဂိုဏ်းသားများ နေထိုင်ရမည့် စည်းမျဉ်းများနှင့် စည်းကမ်းများ ပါဝင်ပြီး၊ ဇာဒိုကိုက်အပိုင်းအစများ၏ ပဋိညာဉ်သူများသည် ဤဂိုဏ်းတစ်ခုတည်းမှဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြသည်။ (ယခင်က DSD ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့ပြီး၊ ယခု 1QS.) ၎င်းသည် ဂိုဏ်းသားများကို ဒီမိုကရက်တစ်အစိုးရဖြင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ ၎င်းတို့၏ အုပ်ချုပ်သူများကို မဲဖြင့် ရွေးချယ်သည်။ ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်မှုကို ခွင့်ပြုထားခြင်းမရှိပါ။ ငွေအားလုံးကို ဂိုဏ်း၏ အကျိုးအတွက် အုပ်ချုပ်သူက ထိန်းသိမ်းပြီး သုံးစွဲသည်။ ဂိုဏ်း၏ စည်းမျဉ်းများသည် တင်းကျပ်ပြီး၊ မမှန်ကန်သော သို့မဟုတ် မိုက်မဲသော ထုတ်ဖော်ပြောဆိုမှု၊ အိမ်နီးချင်းကို ထိခိုက်နစ်နာစေမှု၊ အခြားသူ၏ စကားကို ဖြတ်တောက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် အသိုင်းအဝိုင်းအစည်းအဝေးတွင် အိပ်ပျော်ခြင်းကဲ့သို့သော ဖောက်ဖျက်မှုများအတွက် ပြစ်ဒဏ်ကျဉ်းမျဉ်းတစ်ခု ရှိသည်။

4. The Manual of Discipline was easily the most important of the non-Biblical books from the Qumrân caves published at that time. It contains the rules and regulations under which the members of the sect lived, and proves that the covenanters of the Zadokite Fragments belonged to this same sect. (Previously cited as DSD, now 1 QS). It pictures the members of the sect as forming a religious society with a democratic government, whose overseers were chosen by vote. No private property was allowed. All money was kept and spent in the interest of the sect by the overseer. The sect’s rules were strict, and a penal code existed for such transgressions as making false or foolish statements, vilifying or injuring a neighbor, interrupting another’s speech, or sleeping during a meeting of the community.

 

ဤစာတမ်းသည် စတင်ခြင်းအခမ်းအနားတွင် လိုက်နာရမည့် ထုံးတမ်းများကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ထိုအခါသမယတွင် သွေဖည်မှုများအတွက် ပြင်းထန်သော ကျိန်ဆဲမှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း၊ အာရုန်နှင့်ဆိုင်သော ကောင်းချီးပေးခြင်း (ရာဇဝင်ချုပ် ၆:၂၄-၂၆ ကို ကြည့်ပါ) ကိုလည်း အောက်ပါအတိုင်း ချဲ့ထွင်ပေးအပ်ခဲ့သည်။

This document describes also the rituals to be followed in the ceremony of initiation. Strong curses were pronounced at that occasion for deviations, but also an expanded Aaronic blessing (cf. Num. 6:24–26) was given, as follows:

 

“သူသည် သင့်အား ကောင်းကျိုးအားလုံးဖြင့် ကောင်းချီးပေးပြီး၊ မကောင်းမှုအားလုံးမှ ကာကွယ်ပေးပါစေ။ သူသည် သင့်နှလုံးကို အသက်ရှင်ပေးသော ပညာဖြင့် ဉာဏ်အလင်းပေးပြီး၊ ထာဝရသိမှုဖြင့် သင့်အား ကျေးဇူးပြုပါစေ။ သူသည် သင့်အတွက် ထာဝရငြိမ်းချမ်းမှုအတွက် ၎င်း၏ ချစ်ခင်သော မျက်နှာကို မြှောက်ပေးပါစေ” (1QS ii. 2–4; မီလာဘားရိုးစ်၊ သေမင်းပင်လယ်စာလိပ်များ၊ စာမျက်နှာ ၃၇၂)။

“May he bless you with all good and keep you from all evil; may he enlighten your heart with life-giving prudence and be gracious to you with eternal knowledge; may he lift up his loving countenance to you for eternal peace” (1 QS ii. 2–4; in Millar Burrows, The Dead Sea Scrolls, p. 372).

 

ဂိုဏ်းသားများသည် ရေထဲတွင် စိမ်ပြီး သန့်စင်ခြင်းထုံးတမ်းများကို လိုက်နာရန်၊ အတူတကွ ထမင်းစားရန်၊ တရားကို အဆက်မပြတ်လေ့လာရန်၊ နှင့် သန့်ရှင်းဖြူစင်သော ဘဝကို နေထိုင်ရန် လိုအပ်သည်။ အရေးကြီးသည်မှာ၊ ဟီဘရူးသမ္မာကျမ်း၏ စာအုပ်အားလုံး (ဧသတာမှလွဲချော်နိုင်သည်) ကို ၎င်းတို့၏ စာကြည့်တိုက်တွင် တွေ့ရှိခဲ့ပြီး၊ အချို့မှာ မိတ္တူများစွာဖြင့်ဖြစ်သည်။ ဂိုဏ်းသားများသည် သမ္မာကျမ်းလေ့လာမှုတွင် ပါဝင်နေကြသည်မှာ ထင်ရှားသည်။ ၎င်းသည် ၎င်းတို့၏ စာပေလက်ရာများထဲတွင် သမ္မာကျမ်းစာအုပ်များအတွက် ဝေဖန်ချက်များစွာရှိခြင်းဖြင့်လည်း ဖော်ပြထားသည်။

The members of the sect were also required to exercise purification rites by immersion in water, to take their meals in common, to study the Law constantly, and to live a life of sanctity and piety. Significantly, all the books of the Hebrew Bible (except, possibly, Esther) have been found in their library, some in several copies. Obviously, the members of the sect were engaged in Bible study. This fact is also revealed by the existence of several commentaries on Biblical books among their literary productions.

 

စည်းကမ်းလက်စွဲတွင်တွေ့ရှိသော စည်းမျဉ်းများသည် ဖီလိုက ဖော်ပြထားသော ဧဿဲန်းများ၏ စည်းမျဉ်းများ (လူကောင်းတိုင်းလွတ်လပ်သည်၊ ၇၅ နှင့်အထက်) နှင့် ဂျိုဆီးဖပ်စ် (ရှေးဟောင်းရာဇဝင် xviii. 1. 5; စစ်ပွဲ ii. 8. 2 နှင့်အထက် [၁၁၉-၁၆၁]) တို့နှင့် နည်းများစွာဖြင့် ဆင်တူသည်။ ဤဆင်တူမှုများကြောင့် ပညာရှင်များက ကွမ်ရန်အသိုင်းအဝိုင်းသည် ဧဿဲန်းအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု သို့မဟုတ် အနည်းဆုံး ၎င်းတို့နှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိသည်ဟု ယူဆကြသည်။

The regulations found in The Manual of Discipline are similar in many ways to the rules of the Essenes as reported by Philo (That Every Good Man Is Free, 75 ff.) and Josephus (Antiquities xviii. 1. 5; War ii. 8. 2 ff. [119–161]). Because of these similarities scholars generally hold either that the Qumrân community was an Essene establishment or that there was at least a relationship between it and the Essenes.

 

ဂျွန်နှစ်ခြင်းဆရာသည် ထိုနယ်မြေတွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့ပြီး၊ ရှင်းလင်းသောဘဝနေထိုင်မှုကို ကျင့်သုံးကာ၊ နှစ်ခြင်းပေးခြင်းကို ကျင့်သုံးခဲ့သည့်အတွက်၊ ပညာရှင်များက သူသည် ဧဿဲန်းများထံမှ လွှမ်းမိုးမှုခံခဲ့ရသည်ဟု အကြံပြုခဲ့သည်။ ကွမ်ရန်စာပေနှင့် ယောဟန်ဧဝံဂေလိအကြား ဆက်နွယ်မှုအချို့ကိုလည်း အကြံပြုခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် စည်းကမ်းလက်စွဲနှင့် စတုတ္ထဧဝံဂေလိတွင် တွေ့ရှိသော သမ္မာတရားနှင့် အမှားအကြား၊ အလင်းနှင့် အမှောင်အကြား ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်မှုသည် ထင်ရှားသည် (1QS iii. 13–iv. 26; ယောဟန် ၈:၁၂; ၁၁:၁၀; ၁၂:၃၅; ၁၄:၁၇; ၁၅:၂၆; ၁၆:၁၃ ကိုကြည့်ပါ)။ ကွမ်ရန်စာပေနှင့် ပေါလု၏ ရေးသားချက်များအကြား အခြားဆက်နွယ်မှုများလည်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် “လျှို့ဝှက်ချက်” နှင့် “သိမှု” ဟူသော ဝေါဟာရများသည် ပေါလု၏ ဝေါဟာရများတွင် အရေးပါပြီး၊ ၎င်းတို့ကို ယခင်က တစ်ပါးအမျိုးသားဆိုင်ရာ နောက်ခံမှလာသည်ဟု ယူဆခဲ့သော်လည်း (1QS iii. 2. 6; xi. 3. 6; ရောမ ၁၆:၂၅; ၁ကော ၂:၇; ဧဖက် ၃:၃ ကိုကြည့်ပါ)၊ ယခုမူ ၎င်းတို့သည် ဂျူးလူမျိုးများအကြား ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အသုံးပြုမှုရှိခဲ့ကြောင်း ထင်ရှားလာပြီး၊ ၎င်းသည် ပေါလု၏ အသုံးပြုမှုကို အလင်းပေးနိုင်သည်။ သို့သော်၊ ကွမ်ရန်မှ ထုတ်ဝေရန်နှင့် လေ့လာရန်ကျန်ရှိသော စာပေပမာဏများစွာကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရာ၊ သမ္မာကျမ်းမဟုတ်သော သေမင်းပင်လယ်စာလိပ်များနှင့် ဓမ္မသစ်ကျမ်းအကြား ဆက်နွယ်မှုများနှင့်ပတ်သက်သော အသေးစိတ်ကောက်ချက်များကို ရောက်ရှိရန် အလွန်စောလွန်းသေးသည်။ သို့သော်လည်း၊ ဤစာလိပ်များသည် ယေရှု၏ ခေတ်ကာလတွင် ဂျူးလူမျိုးများ၏ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ တွေးခေါ်မှုနှင့် ထိုအချိန်က အငြင်းပွားဖွယ်ရာများကို ပိုမိုထင်ရှားစွာ အလင်းပေးမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဓမ္မသစ်ကျမ်း၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသူအတွက် များစွာအထောက်အကူဖြစ်မည်ဖြစ်သည်။

Since John the Baptist grew up in the same area, lived an ascetic life, and practiced baptism, scholars have suggested that he was influenced by the Essenes. Certain relationships between the Qumrân literature and the Gospel of John have also been suggested. Particularly striking is the contrast between the spirit of truth and error, light and darkness, found in both The Manual of Discipline and the Fourth Gospel (see 1 QS iii. 13–iv. 26; John 8:12; 11:10; 12:35; 14:17; 15:26; 16:13). Other parallels have been seen between the Qumrân writings and those of Paul. Especially interesting among these are the terms “mystery” and “knowledge,” important words in Paul’s vocabulary which previously had been thought to have largely a Gentile background (see 1 QS iii. 2. 6; xi. 3. 6; Rom. 16:25; 1 Cor. 2:7; Eph. 3:3). Now this much is clear, that these terms had also a religious use among the Jews in general, which may throw some light on Paul’s use of them. However, in view of the mass of material from Qumrân that remains to be published and studied, it is still too early to reach detailed conclusions regarding the relationships between the non-Biblical Dead Sea scrolls and the New Testament. On the other hand, it is certain that these scrolls will shed an increasingly important light on the religious thinking of the Jews in Jesus’ day and on the issues at stake during that time, with the result that they will be of much help to the interpreter of the New Testament.

V. ဆပ်တူဂျင့် (LXX), ဖီလို၊ နှင့် ဂျိုးဆီဖပ်စ်

V. The Septuagint (

LXX), Philo, and Josephus

 

ဂရိဘာသာဖြင့်ရေးသားထားသော အပိုကျမ်းများနှင့် ဆူဒိုပီဂရဖီများအပြင်၊ ဟယ်လီနစ်တစ်ဂျူဒါယစင်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် အခြားအရေးကြီးသော ဂျူးလက်ရာများလည်း ဂရိဘာသာဖြင့်ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် ဆပ်တူဂျင့် (LXX ဟုသိကြသည့်) နှင့် ဖီလိုနှင့် ဂျိုးဆီဖပ်စ်၏ လက်ရာများသည် အရေးပါသည်။

In addition to certain of the Apocrypha and pseudepigrapha that were written originally in Greek and are representative of Hellenistic Judaism, there are several other important Jewish works in the Greek language. Particularly important among these are the Septuagint, known by the symbol LXX, and the works of Philo and Josephus.