ရှင်မဿဲ နိဒါန်း အပိုင်း ၇

 

ဓမ္မသစ်ကျမ်း၏ ဘာသာစကား၊ မူရင်းစာမူများနှင့် ကျမ်းစာရင်းမြစ်

The Language, Manuscripts, and Canon of the New Testament

 

၁. ဓမ္မသစ်ကျမ်း၏ ဘာသာစကား

I. The Language of the New Testament

 

ဂရိဘာသာစကား၊ ဓမ္မသစ်ကျမ်းခေတ်၏ အများသုံးဘာသာစကား—ဓမ္မသစ်ကျမ်း၏ စာအုပ် ၂၇ အုပ်သည် ဂရိဘာသာစကားဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် ယုံကြည်ကြသည်။ ခရစ်တော်နှင့် တမန်တော်များခေတ်တွင် ဂရိဘာသာသည် ရောမအင်ပါယာ၏ အများသုံးဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဘီစီ ၄ ရာစုနှစ်အကုန်တွင် အလက်ဇန္ဒား၏ အင်ပါယာ တိုးချဲ့မှုနှင့်အတူ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းသို့ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ သူ၏ဆက်ခံသူများသည် ဂရိဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို ထောက်ခံအားပေးသော ဂရိအုပ်ချုပ်သူများဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဂရိဘာသာသည် အလွန်ကျယ်ပြန့်စွာ သိရှိအသုံးပြုပြီး နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၁ ရာစုနှစ်တွင် အတ္တလန္တိတ်မှ ပါးရှားသို့ အင်ပါယာတည်ဆောက်ခဲ့သော ရောမလူမျိုးများပင်လျှင် ၎င်းကို ဖယ်ရှားနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ လက်တင်ဘာသာသည် မြောက်အာဖရိက၊ စပိန်နှင့် အီတလီတွင် သြဇာကြီးမားခဲ့သော်လည်း အရှေ့ပိုင်းကမ္ဘာတွင် အခန်းကဏ္ဍမရှိခဲ့ပေ။ အီတလီတွင်ပင် လက်တင်ဘာသာသည် မိခင်ဘာသာစကားဖြစ်သော်လည်း ပညာတတ်သူများသည် ဂရိဘာသာကို ဒုတိယဘာသာစကားအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဥပမာ၊ ဓမ္မသစ်ကျမ်းပြင်ပရှိ ခရစ်ယာန်စာတမ်းများအနက် အစောဆုံးဖြစ်သော ကလီမန့်ဩဝါဒစာသည် ရောမမြို့တွင် ရေးသားခဲ့သော်လည်း ဂရိဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။ အေဒီ ၇၉ တွင် ဗီဆူဗီးယပ်တောင်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ပျက်စီးသွားသော ဟာကျူလနီးယမ်မြို့ရှိ ပညာရှင်တစ်ဦး၏ အိမ်ရာပျက်စီးမှုတွင် တွေ့ရှိခဲ့သော စာရွက်စာတမ်းများအနက် လက်တင်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသည့် စာမူများသည် ၁၂ ခုထက်နည်းပါးပြီး ကျန်စာမူအားလုံးသည် ဂရိဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသည်။

Greek, Universal Language of New Testament Times.—The 27 books of the New Testament are generally believed to have been composed in Greek. In the time of Christ and the apostles Greek was the universal language of the Roman Empire. It had spread throughout the world toward the end of the 4th century b.c. with the expansion of Alexander’s empire. His successors were all Greek rulers, who supported the spread of Greek speech and culture. Thus Greek became so widely known and deeply rooted that the Romans, who built an empire in the 1st century b.c. from the Atlantic to Persia, could not suppress it. Latin gained predominance in North Africa, Spain, and Italy, but played no role in the Eastern world. Even in Italy, where Latin was the mother tongue, educated people, especially, used Greek as a second language. For example, the Epistle of Clement, the earliest Christian document outside of the New Testament, though written in Rome, was composed in Greek. Among the hundreds of papyri discovered in the ruined home of a scholar at Herculaneum, a city destroyed by the eruption of Vesuvius in a.d. 79, there were less than a dozen manuscripts in Latin—all others were in Greek.

 

သို့သော် ဂရိဘာသာမှလွဲ၍ အင်ပါယာ၏ နေရာဒေသအသီးသီးတွင် အခြားဘာသာစကားများလည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဥပမာ၊ ပါလဇ်စတိုင်းရှိ ဂျူးလူမျိုးများသည် အာရမိတ်ဘာသာကို ပြောဆိုခဲ့ကြပြီး၊ လစ္စထရာမြို့ရှိလူများသည် လစ္စကာအိုနီးယန်းဘာသာကို (တမန်တော် ၁၄:၁၁)၊ ရောမမြို့ရှိ လူဦးရေသည် လက်တင်ဘာသာကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဤဘာသာစကားမျိုးစုံအခြေအနေသည် ကရာနီတောင်ပေါ်ရှိ ကားစပိန်ပေါ်တွင် ရေးထားသော ဘာသာစကား ၃ မျိုးဖြင့် ရေးထားသည့် ကမ္ဗည်းတွင် ထင်ရှားစွာ ပေါ်လွင်သည်။ ၎င်းကမ္ဗည်းသည် (၁) အာရမိတ် (ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် ဟီဗြူဟု ခေါ်သည်)၊ ထိုနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကား၊ (၂) ဂရိဘာသာ၊ အင်ပါယာတွင် အများသိရှိသည့် ဘာသာစကား၊ (၃) လက်တင်ဘာသာ၊ ရောမအုပ်ချုပ်ရေး၏ တရားဝင်ဘာသာစကား (ယောဟန် ၁၉:၂၀) တို့ဖြစ်သည်။ အစ္စရေးနိုင်ငံ မဖြစ်ပေါ်မီ ဗြိတိသျှမန္ဒပ်အုပ်ချုပ်ရေးကာလတွင် ပါလဇ်စတိုင်းဒေသတွင် ဆင်တူသောအခြေအနေများ ရှိခဲ့သည်။ ဥပမာ၊ စာပို့တံဆိပ်ခေါင်းများတွင် ဘာသာစကား ၃ မျိုးနှင့် စာလုံးပုံစံ ၃ မျိုးဖြစ်သည့် ဟီဗြူ၊ အာရဗီနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာတို့ဖြင့် ရေးသားထားသည်။ ဤအလေ့အထကို အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ စာပို့တံဆိပ်ခေါင်းများတွင် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။

However, other languages besides Greek were used in different parts of the empire. Thus, for example, the Jews of Palestine spoke Aramaic, the people of Lystra, Lycaonian (Acts 14:11), and the population of the city of Rome, Latin. This multilingual situation is reflected in the trilingual inscription above the cross on Calvary, composed in (1) Aramaic (called Hebrew in the New Testament), the language of the country, (2) Greek, the universally understood language of the empire, and (3) Latin, the official language of the Roman administration (John 19:20). Similar conditions existed in modern Palestine during the period of British mandate before the emergence of Israel as a state, when, for example, postage stamps contained imprints in three languages and scripts: Hebrew, Arabic, and English. This practice has been continued on postage stamps of the state of Israel.

 

အများသုံးဂရိဘာသာစကား—ဓမ္မသစ်ကျမ်း၏ ဂရိဘာသာသည် အသံထွက်၊ သဒ္ဒါ၊ ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ဝေါဟာရများတွင် ဂန္ထဝင်ဂရိစာပေများ၏ ဘာသာစကားနှင့် သိသာစွာ ကွဲပြားသည်။ ၁၇ နှင့် ၁၈ ရာစုနှစ်များတွင် ဤပြဿနာကို ရှင်းပြရန် ကွဲပြားသော အယူအဆများကို ထောက်ခံသူများကြားတွင် ပညာရှင်များ၏ အငြင်းပွားမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဟီဗြူဘာသာစကားကို ဦးစားပေးသူများက ဤကွါပြားမှုများသည် ဟီဗြူဘာသာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့်ဟု ယူဆခဲ့ကြပြီး၊ ဓမ္မသစ်ကျမ်းရေးသားသူများအားလုံးသည် ဂရိဘာသာဖြင့် ရေးသားသော်လည်း ဟီဗြူဘာသာဖြင့် တွေးခေါ်သည့် ဂျူးလူမျိုးများဖြစ်သည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဂန္ထဝင်ဂရိဘာသာနှင့် ကွဲပြားသည့် ဓမ္မသစ်ကျမ်း၏ ဝေါဟာရများ၊ ပုံစံများနှင့် ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံများကို ဟီဗြူဘာသာစကားလွှမ်းမိုးမှုအဖြစ် ရှင်းပြခဲ့ကြသည်။ သန့်ရှင်းသူများကမူ ဓမ္မသစ်ကျမ်းရေးသားသူများသည် သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်၏ လှုံ့ဆော်မှုအောက်တွင် ဖြစ်နိုင်သမျှ သန့်ရှင်းသောဂရိဘာသာကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ထောက်ခံခဲ့ကြသည်။ ဂန္ထဝင်ဂရိစာရေးဆရာများ၏ လက်ရာများကိုသာ လေ့လာသိရှိခဲ့သမျှကာလပတ်လုံး ဤပြဿနာအတွက် ပြတ်သားသော အဖြေမရှိခဲ့ပေ။

The Common Greek Language.—In phonetics, grammar, syntax, and vocabulary, the Greek of the New Testament differs markedly from the language of classical works. In the 17th and 18th centuries a scholarly battle was carried on between the proponents of differing explanations of this problem. The Hebraists attributed the differences to the influence of Hebrew, on the assumption that all the writers of the New Testament were Jews who wrote in Greek but thought in Hebrew. Hence all New Testament words, forms, and syntactical constructions that differed from classical Greek were explained as Hebraisms. The purists, on the other hand, maintained that under the inspiration of the Holy Spirit the authors of the New Testament used the purest Greek possible. So long as only the works of classical Greek authors were known and studied there was no definitive solution to the problem.

 

၁၉ ရာစုနှစ်အကုန်တွင် စာပေမဟုတ်သော စာရွက်စာတမ်းများနှင့် အိုးခွက်အပိုင်းအစများပေါ်တွင် ရေးသားထားသော စာမူများစွာကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး ထုတ်ဝေခြင်းဖြင့် ခေတ်သစ်တစ်ခု စတင်ခဲ့သည်။ ဤစာရွက်စာတမ်းများတွင် ကိုယ်ပိုင်စာများ၊ မှတ်စုများ၊ အများသိရှိရန် ကြေငြာချက်များ၊ ငွေတောင်းခံလွှာများ၊ ပြေစာများ၊ စာချုပ်များနှင့် လိုင်စင်များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့တွင်အသုံးပြုထားသော ဂရိဘာသာသည် ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင်တွေ့ရသော ဂရိဘာသာနှင့် အံ့သြဖွယ် ဆင်တူသည်။

Toward the end of the 19th century a new era began with the discovery and publication of large quantities of nonliterary documents, written chiefly on papyrus but also to some extent on broken pieces of pottery. These documents consisted of personal letters and notes, public announcements, bills and receipts, contracts and licenses, et cetera. The Greek language used in them is startlingly like that found in the Greek New Testament.

 

ဤအရေးပါသော ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုအတွက် ဂုဏ်ပြုခံရသူမှာ ၁၈၈၅ နောက်ပိုင်း ၄၀ နှစ်အတွင်း ဆောင်းပါးများနှင့် စာအုပ်များစွာတွင် စာရွက်စာတမ်းများနှင့် အိုးခွက်အပိုင်းအစများ၏ ဘာသာစကားသည် ဓမ္မသစ်ကျမ်း၏ ဘာသာစကားနှင့် တူညီသည်ဟု ပြသခဲ့သော အာဒေါ့ဖ် ဒိုင်းစမန်း ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ တမန်တော်များသည် သမိုင်းပညာရှင်များ၊ ပြဇာတ်ရေးဆရာများနှင့် သိပ္ပံပညာရှင်များ၏ ဘာသာစကားမဟုတ်ဘဲ လူထု၏ ဘာသာစကားဖြင့် ရေးသားခဲ့ကြသည်။ အသုံးပြုခဲ့သော ဂရိဘာသာအမျိုးအစားကို “ဟီ ကိုင်းနီး ဒိုင်ယာလက်တို့စ်” သို့မဟုတ် အကျဉ်းအားဖြင့် “ကိုင်းနီး” ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းကို “အများသုံး” ဟု ခေါ်ဆိုခြင်းသည် အက်တစ်၊ ဒိုးရစ်၊ အိုင်ယိုနီးယန်နှင့် အေအိုလစ် စသည့် မတူညီသော ဒေသိယဘာသာစကားများနှင့် ကွဲပြားစွာ မြေထဲပင်လယ်ဒေသတစ်ဝှမ်းရှိ ဂရိစကားပြောလူမျိုးများအတွက် အများသုံးဘာသာစကားဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် ဤဒေသိယဘာသာစကားများမှ အစိတ်အပိုင်းများပါဝင်သော်လည်း အက်တစ်ဘာသာစကားထက် ပိုမိုမှီခိုထားသည်။

The credit for making this decisive discovery belongs largely to Adolf Deissmann, who in the 40 years following 1885 showed in numerous articles and books that the idiom of the papyri and potsherds is that of the New Testament. This means that the apostles wrote in the language of the people and not that of the historians, dramatists, and scientists. The kind of Greek used was called hē koinē dialektos, or, briefly, Koine, the “common one,” so called because it was common to Greek-speaking peoples all over th Mediterranean area, as distinguished from the various dialects such as Attic, Doric, Ionian, and Aeolic. Elements from all these dialects are incorporated in it, but it owes more to Attic than to the others.

 

ဓမ္မသစ်ကျမ်းလေ့လာမှုမှ ကိုင်းနီးဘာသာစကားအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးလာရာတွင် အက်တစ်ဘာသာသည် ၎င်း၏ ထူးခြားသော အမှတ်အသားအချို့ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်ကို ဖော်ပြသည်။ ဥပမာ၊ အက်တစ် “တီတီ” သည် “အက်စ်အက်စ်” (သလတ္တ၊ “ပင်လယ်” သည် သလဿ ဖြစ်လာသည်)၊ “အာရာရ်” သည် “အာရ်အက်စ်” (အရီးန်၊ “ယောကျာ်း” သည် အာဆင် ဖြစ်လာသည်) ဖြစ်လာသည်။ ဂန္ထဝင်နှစ်ဆပုံစံသည် ပျောက်ကွယ်သွားပြီး၊ ဆန္ဒဖော်ပြသည့် ကြိယာပုံစံဖြစ်သော အော့ပတီဗီးနှင့် အက်တစ်အနာဂတ်ဟု ခေါ်သော ပုံစံများသည် ကိုင်းနီးတွင် ရှားပါးစွာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။

A study of the New Testament reveals that in developing into Koine, Attic gave up some of its most characteristic marks. Thus Attic tt became ss (thalatta, “sea,” became thalassa), and rr became rs (arrēn, “male,” became arsēn). The classical dual form died out, and the optative (a verb form expressing desire), as well as the so-called Attic future, seldom appeared in Koine.

 

ကိုင်းနီးသည် အိုင်ယိုနီးယန်နှင့် ဒိုးရစ်ဘာသာများမှ ဝေါဟာရများနှင့် အသုံးအနှုန်းများကို ချေးယူခဲ့ပြီး၊ ဂရိဒေသိယဘာသာစကားများမှ လွတ်လပ်စွာ ဖွံ့ဖြိုးလာသော အခြားဝေါဟာရများကိုလည်း ဖန်တီးခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် မပြည့်စုံသောကြိယာပုံစံများဖြစ်သည့် “အိုင်ခါမန်”၊ “ကျွန်ုပ်တို့ရရှိခဲ့သည်”၊ “အိုင်ခါန်”၊ “သူတို့ရရှိခဲ့သည်” တို့သည် “အက်ချိုး”၊ “ကျွန်ုပ်ရရှိသည်” မှဖြစ်ပြီး၊ “အယ်လဂန်”၊ “သူတို့ပြောခဲ့သည်” သည် “လီဂိုး”၊ “ကျွန်ုပ်ပြောသည်” မှဖြစ်သည်။ ကိုင်းနီးသည် နာမ်နှင့် ကြိယာများကို ရှေ့ဆက်စာလုံးများနှင့် ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် ဝေါဟာရသစ်များစွာကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် အများသုံးဂရိဘာသာသည် နိုင်ငံခြားမှချေးယူထားသော ဝေါဟာရများဖြင့်လည်း ကြွယ်ဝသည်။ လက်တင်ဘာသာမှ “ဆန်တူရီယို”၊ “ဗိုလ်မှူး” သည် ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် “ကန်တူရီယံ” အဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ တစ်ခါတစ်ရံ ကောင်းသော ဂရိဝေါဟာရဖြစ်သည့် “ဟီကတုန်တာကို့စ်” အစား အသုံးပြုသည်။ “ကျန်းဆို့စ်” (လက်တင်မှ “ဆင်ဆပ်စ်”)၊ “အခွန်”၊ “တီတို့စ်” (လက်တင်မှ “တီတူလပ်စ်”)၊ “ခေါင်းစဉ်” တို့သည်လည်း ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် ချေးယူထားသော ဝေါဟာရများဖြစ်သည်။ လက်တင်ဘာသာမှလွဲ၍ အခြားဘာသာစကားများမှလည်း ဓမ္မသစ်ကျမ်းရေးသားသူများထံ ဝေါဟာရများ ချေးယူခဲ့သည်။ ဥပမာ၊ “ဂါဇာ”၊ “ရတနာ” သည် ပါးရှန်းမှ၊ “ကူမီနွန်”၊ “ကူမင်” သည် မလေးမှ၊ “ဘူဆို့စ်”၊ “ပိတ်ချည်” သည် ဖိုနီးရှန်းမှ၊ “ဘိုင်ယွန်”၊ “ထန်းရွက်” သည် အီဂျစ်မှ၊ “နာဒို့စ်”၊ “ဆီးသီးနံ့သာ” သည် သင်္သကရိုက်မှ၊ “ရှယ်ဒီ”၊ “ဘီးလေးဘီးတပ်ရထား” သည် ဆဲလ်တစ်မှ ဖြစ်သည်။

Koine borrowed some words and expressions from Ionian and Doric, and developed others independently of any Greek dialect. Among the latter were the imperfects eichamen, “we were having,” and eichan, “they were having,” from the verb echō, “I have,” and the imperfect elegan, “they were saying,” from legō “I say.” The Koine also produced many new words by combining commonly used nouns and verbs with prepositions. The New Testament reveals that the common Greek language was also rich in foreign loan words. From Latin it borrowed centurio, “captain,” which appears as kenturion in the New Testament, and is used at times instead of the good Greek hekatontarchos. Kēnsos (from Latin census), “tax,” titlos (from Latin titulus), “title,” are also loan words in the New Testament. Other languages besides Latin lent words to the New Testament writers; thus gaza, “treasure,” came from the Persian; kuminon, “cummin,” from Malay; bussos, “linen,” from Phoenician; baïon, “palm branch,” from Egyptian; nardos, “nard,” from Sanskrit; and rhedē, “a four-wheeled coach,” from Celtic.

 

ဂန္ထဝင်ဂရိဘာသာမှ သိရှိထားသော ဝေါဟာရအချို့သည် အဓိပ္ပာယ်သစ်များ ရရှိခဲ့သည်။ ဥပမာ၊ “လာလီယာ” သည် ဂန္ထဝင်စာပေတွင် “အလွတ်စကား”၊ “စကားများခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော်လည်း၊ “ပြောဆိုခြင်း” သို့မဟုတ် “စကားပြောခြင်း” (ယောဟန် ၄:၄၂; ၈:၄၃) ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်သစ်ရရှိသည်။ “ဒိုင်မိုနီယွန်” နှင့် “ဒိုင်မွန်”၊ ဂန္ထဝင်စာရေးဆရာများ၏ “နတ်ဘုရား” သည် “မကောင်းဆိုးဝါး” ဖြစ်လာသည်။ “ကိုင်မီးဆစ်”၊ “သဘာဝအိပ်စက်ခြင်း” သည် သေခြင်း၏ အဓိပ္ပာယ်တူဖြစ်လာသည်။

Many words known from classical Greek received new meanings. For example, lalia, which in classical literature meant “empty talk,” “loquacity,” received the new definition “saying” or “speech” (John 4:42); 8:43; daimonion and daimōn, the “god” of the classic authors, became an “evil spirit”; and koimēsis, “natural sleep,” became a synonym for death.

 

ရောမအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်မှုမှ ကိုင်းနီးဝေါဟာရသို့ ဝေါဟာရအချို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ ၎င်းတို့အနက် “ရှပ်ဒိုအုချို့စ်”၊ စာသားအရ “တုတ်ကိုင်ဆောင်သူ”၊ ရောမအမှတ်အသားကို အာဏာပိုင်များရှေ့တွင် သယ်ဆောင်သူဖြစ်သော လစ်တာ (“စစ်သား”၊ တမန်တော် ၁၆:၃၅ ကို ကြည့်ပါ)၊ “ချီလီအာကို့စ်”၊ ရောမစစ်ဘက်အဆင့်စဉ်တွင် စစ်သည် ၁၀၀၀ ၏ တပ်မှူးဖြစ်သော ထရီဘူနပ်စ် မီလီတမ် ဖြစ်သည်။

Some words entered the Koine vocabulary from the Roman civil and military administration. Among these were rhabdouchos, literally “stick bearer,” the lictor (“serjeant,” cf. Acts 16:35), who carried the Roman insignia before the magistrates; and chiliarchos, the commander of a thousand soldiers who was the tribunus militum in the Roman military hierarchy.

 

ဓမ္မသစ်ကျမ်းဂရိဘာသာလေ့လာမှု၏ အရင်းအမြစ်များ—ကိုင်းနီးဂရိဘာသာကို ၎င်း၏ ဘာသာစကားဆိုင်ရာ ရှုထောင့်အားလုံးတွင် အပြည့်အဝနားလည်ရန် နောက်ထပ်ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများစွာ လိုအပ်သော်လည်း၊ နှစ်ပေါင်းများစွာ လေ့လာမှုများ၏ ရလဒ်များသည် ပြဿနာများစွာကို ရှင်းလင်းပြခဲ့သည်။ ကိုင်းနီးကို ရှင်းလင်းရန် ပညာရှင်များက နှိုင်းယှဉ်လေ့လာမှုများတွင် အသုံးပြုခဲ့သော အောက်ဖော်ပြပါ အရင်းအမြစ်များသည် ထင်ရှားသည်။

Sources for a Study of New Testament Greek.—Although much more linguistic work must be done before Koine Greek is completely understood in all its linguistic aspects, the results of years of study have clarified many issues. The following materials are prominent among those that scholars have used in comparative studies to elucidate Koine.

 

အက်တစ်ဘာသာသည် ဂရိစကားပြောကမ္ဘာရှိ စာပေအသိုင်းအဝိုင်းတွင် ပြန်လည်နိုးကြွလာမှုမတိုင်မီ ရေးသားခဲ့သော ပိုလီဘီးယပ်စ် (ဘီစီ ၁၂၀ ခန့်တွင် ကွယ်လွန်) ၏ ဟယ်လီနစ်တစ်စာပေလက်ရာများကဲ့သို့သော ဟယ်လီနစ်တစ်စာပေများသည် ကိုင်းနီးကို နားလည်ရန် ပညာရှင်များကို ကူညီခဲ့သည်။ အင်ပါယာခေတ်မှ ဒိုင်ယိုဒိုးရပ်စ် (ဘီစီ ၂၀ ခန့်တွင် ကွယ်လွန်) နှင့် ပလူးတာ့ခ် (အေဒီ ၁၂၀ ခန့်တွင် ကွယ်လွန်) ကဲ့သို့သော စာရေးဆရာများသည်လည်း လူထု၏ အများသုံးဂရိဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဖိုင်လို (ဘီစီ ၂၀ ခန့်မှ အေဒီ ၅၀ ခန့်) ၏ လက်ရာများသည် အလွန်တန်ဖိုးရှိသည်။ အကြောင်းမှာ သူသည် ပေါလုကဲ့သို့ ပါလဇ်စတိုင်းပြင်ပတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သော ဂျူးလူမျိုးဖြစ်ပြီး ဂရိဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။ အာရစ္စတီးယပ်စ်၏ အာပိုခရီဖယ်စာတမ်း (ရက်စွဲမသေချာသော) နှင့် ဂျူးသမိုင်းပညာရှင် ဂျိုးဇီဖပ်စ် (အေဒီ ၁၀၀ ခန့်တွင် ကွယ်လွန်) ၏ လက်ရာများသည်လည်း ကိုင်းနီး၏ ဘာသာဗေဒလေ့လာမှုအတွက် နှိုင်းယှဉ်အရင်းအမြစ်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။

Hellenistic prose works like those of Polybius (died c. 120 b.c.), written before Attic experienced a revival in the literary circles of the Greek-speaking world, have helped scholars understand Koine. Such writers of the imperial period as Diodorus (died c. 20 b.c.) and Plutarch (died c. a.d. 120) also wrote in the common Greek language of the people. Especially valuable are the works of Philo (c. 20 b.c.—c. a.d. 50), since, like Paul, he was a Jew who had received his scholarly training outside of Palestine, and wrote in Greek. The apocryphal Letter of Aristeas (of uncertain date) and the works of the Jewish historian Josephus (died c. a.d.100) also serve as comparative material for linguistic studies of Koine.

 

စာပေအရင်းအမြစ်များအပြင်၊ ကျောက်သားပေါ်တွင် သို့မဟုတ် စာရွက်ပေါ်တွင် ထိန်းသိမ်းထားသော တရားဝင်စာရွက်စာတမ်းများစွာသည် အများသုံးဘာသာစကား၏ သဘောသဘာဝကို ထင်ဟပ်ပြသည်။ သို့သော် ထိုသို့သောလက်ရာများအားလုံးသည် ပုံမှန်အားဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ဥပဒေဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများနှင့် အသုံးအနှုန်းများကို အသုံးပြုသည်။

In addition to literary sources, numerous official documents preserved on stone or papyrus bear the character of the common language, although, like all works of that nature, they commonly use some fixed legal terms and expressions.

 

ဓမ္မဟောင်းကျမ်း၏ အယ်လျယ်ဇက်စ်ဘာသာပြန် (အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၃၉ ကို ကြည့်ပါ) သည် ကိုင်းနီးကို နားလည်ရန် အဓိကအရင်းအမြစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အယ်လျယ်ဇက်စ်သည် မူရင်းဂရိလက်ရာမဟုတ်ဘဲ ဘာသာပြန်ဖြစ်သောကြောင့် ဂရိစကားပြောကမ္ဘာသို့ ဟီဗြူနှင့် အာရမိတ်ဘာသာမှ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အယူအဆများနှင့် အသုံးအနှုန်းများစွာကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် ခရစ်ယာန်အသင်းတော်အစောပိုင်းအတွက် ဟယ်လီနစ်တစ်ဂျူးလူမျိုးများအကြား ရင်းနှီးပြီးသားဖြစ်သော ဂရိဘာသာဖြင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများကို ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ ဤနည်းဖြင့် ၎င်းသည် တမန်တော်များအတွက် ခရစ်တော်၏ သွန်သင်ချက်များကို ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ ဂျူးလူမျိုးများထံ သူတို့နားလည်နိုင်သော ဝေါဟာရများဖြင့် ဟောပြောရန် ကြားခံတစ်ခုဖြစ်လာသည်။ ထို့ပြင် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားမှ အီတလီအထိ ၎င်းသည် ဂျူးလူမျိုးသန်းပေါင်းများစွာအတွက် ကျမ်းစာဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဓမ္မသစ်ကျမ်းရှိ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းမှ ကိုးကားချက်အများစုကို အယ်လျယ်ဇက်စ်အတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဤအကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဂရိဓမ္မဟောင်းကျမ်းသည် ဓမ္မသစ်ကျမ်း၏ ဘာသာစကားပုံစံအပေါ် အားကြီးသော လွှမ်းမိုးမှုရှိခဲ့သည်။

The LXX translation of the Old Testament (see Vol. I, p. 39) provides one of the main sources for an understanding of Koine. Since the LXX was a translation, and not an original Greek work, it introduced to the Greek-speaking world many Hebrew and Aramaic theological concepts and expressions. Thus it furnished the early Christian church with theological terminology in Greek that already was familiar among Hellenistic Jews. In this way it became a medium in the hands of the apostles for proclaiming the teachings of Christ to the Jews of the Dispersion in terms which they understood everywhere. Furthermore, from Mesopotamia to Italy it was the Bible for millions of Jews. Hence, most of the Old Testament quotations in the New Testament are given according to the LXX. As a result of all these factors, the Greek Old Testament exerted a powerful influence on the linguistic form of the New.

 

၂ ရာစုနှစ်မှ ခရစ်ယာန်ဂရိစာပေများသည်လည်း ဓမ္မသစ်ကျမ်းဂရိဘာသာကို နားလည်ရန် နှိုင်းယှဉ်အရင်းအမြစ်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ဤကာလမှ လက်ရာများအနက် အစောပိုင်းခရစ်ယာန်ဘုန်းတော်ကြီးများ၏ ရေးသားချက်များ၊ အာပိုခရီဖယ်ဧဝံဂေလိများနှင့် တမန်တော်များ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များ၊ အာဇာနည်များအကြောင်း ဒဏ္ဍာရီများ ပါဝင်သည်။

The Christian Greek literature of the 2d century also serves as comparative material for an understanding of New Testament Greek. Among the various works of this period are the writings of certain of the earlier Church Fathers, apocryphal gospels and acts of the apostles, and legends about martyrs.

 

သို့သော် ဓမ္မသစ်ကျမ်းအသုံးအနှုန်းများအပေါ် အလင်းပေးသည့် အရင်းအမြစ်မှာ ရာစုနှစ်အလှည့်ကျမှစတင်သိရှိလာခဲ့သော စာရွက်စာတမ်းများနှင့် အိုးခွက်အပိုင်းအစများပေါ်တွင် ရေးသားထားသော နေ့စဉ်ဘဝ၏ ရေးသားထုတ်ဝေမှုများဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ်အီဂျစ်မြို့ပြအမှိုက်ပုံများနှင့် ၎င်းတို့ကို အသုံးပြုပြီး မြှုပ်နှံထားသော မြှုပ်နှံထားသော တိရစ္ဆာန်များ၏ ဝမ်းဗိုက်ထဲတွင် ထောင်ပေါင်းများစွာ တွေ့ရှိခဲ့သော ဤစာရွက်စာတမ်းများသည် ဟယ်လီနစ်တစ်နှင့် ရောမခေတ်များတွင် အီဂျစ်ရှိ လူထု၏ နေ့စဉ်ဘဝနှင့် ဘာသာစကားကို တိကျစွာ ဖော်ပြသည်။ ၎င်းတို့သည် တရားဝင်အမိန့်များနှင့် စည်းမျဉ်းများ၊ ပုဂ္ဂလိကပုဂ္ဂိုလ်များ၏ လျှောက်လွှာများ၊ တိုင်ကြားစာများ၊ တောင်းဆိုချက်များ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၏ မှတ်တမ်းမျး၊ အိမ်ထောင်လိုင်စင်များ၊ ကွာရှင်းစာများ၊ သေတမ်းစာများနှင့် စိတ်ကူးနိုင်သမျှ စာများဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် သဘာဝကျပြီး အနုပညာမပါသော ပုံစံဖြင့် ရေးသားထားသော စာများသည် တန်ဖိုးရှိသည်။ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့သည် ရှေးခေတ်နေ့စဉ်ဘဝတွင် အသုံးပြုခဲ့သော အသုံးအနှုန်းများစွာကို ပံ့ပိုးပေးသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့အနက် အများစုကို ခင်ပွန်းများက ဇနီးများထံ၊ သားသမီးများက မိဘများထံ၊ သူငယ်ချင်းများ၊ ကျွန်များ၊ စစ်သားများ၊ အရာရှိများနှင့် ကျောင်းသားများက ရေးသားခဲ့ကြသည်။

However, the brightest light on New Testament expressions has been shed by the written products of everyday life, found on papyri and potsherds that have become known since the turn of the century. Discovered by the thousands in ancient Egyptian city dumps and in the bellies of mummified sacred animals that had been stuffed with them, these documents provide an accurate view of the daily life and language of the common people of Egypt in Hellenistic and Roman times. They are official decrees and regulations, petitions of private individuals, complaints and requests, files of business transactions, marriage licenses, bills of divorce, wills, and letters of every kind imaginable. Especially valuable are letters written in a natural and artless style, for they furnish a multitude of expressions used in ancient everyday life. Many of these were written by husbands to their wives, by children to their parents, by friends, slaves, soldiers, officials, and students.

 

ဤစာရွက်စာတမ်းများသည် ဓမ္မသစ်ကျမ်းကို ပိုမိုနားလည်ရန် အဖိုးတန်ရတနာများအဖြစ် သက်သေပြခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းတို့ကို အီဂျစ်၏ ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုတွင်သာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်မှာ စိတ်မသက်မသာဖြစ်စရာဖြစ်သည်။ အာရှမိုင်းနား၊ ဆီးရီးယား သို့မဟုတ် ဂရိပြည်မှ ဆင်တူသော အရင်းအမြစ်များ ရှိခဲ့ပါက၊ ထိုဒေသများတွင် ဒေသိယဘာသာစကားကွဲပြားမှုများရှိခဲ့သည်ဟု ယူဆရသောကြောင့် ကိုင်းနီးအပေါ် နောက်ထပ်အလင်းပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

While these documents have proved to be veritable treasures for a better understanding of the New Testament, it is regrettable that they have been preserved only in the dry climate of Egypt. If similar material was extant from Asia Minor, Syria, or Greece, it would doubtless throw further light on Koine, for dialectical differences probably prevailed in those areas.

 

ဓမ္မသစ်ကျမ်းဂရိဘာသာ၏ ထူးခြားသောအင်္ဂါရပ်များ—ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင်တွေ့ရသော အသုံးအနှုန်းများနှင့် ဝေါဟာရအားလုံးကို အများသုံးဂရိဘာသာစကားအဖြစ် ရှင်းပြလို့မရနိုင်ပေ။ အချို့သည် ဟီဗြူသို့မဟုတ် အာရမိတ်ဘာသာနောက်ခံကို ထင်ရှားစွာရှိပြီး၊ အချို့သည် ကျမ်းစာတွင်သာ တွေ့ရသော ဖန်တီးမှုသစ်များဖြစ်သည်။ ဤသို့သော ဝေါဟာရများကို တစ်ခါတစ်ရံ “ဗိုးစီးဇ် ဘီဘလီကီ”၊ “ကျမ်းစာဝေါဟာရများ” ဟု ခေါ်သည်။ လက်ရှိရာစုနှစ်အစတွင် ပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့ကို ရာနှင့်ချီသော အရေအတွက်ဖြင့် ရေတွက်ခဲ့ပြီး၊ တမန်တော်ပေါလုနှင့် အခြားကျမ်းစာရေးသားသူများ၏ တီထွင်ဖန်တီးမှုများဟု မကြာခဏယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့အနက် အများအပြားသည် ယခုအခါ စာရွက်စာတမ်းများနှင့် အခြားရှေးခေတ်စာရွက်စာတမ်းများတွင် တွေ့ရှိခဲ့ပြီးဖြစ်သောကြောင့်၊ ယနေ့တွင် ကျမ်းစာပြင်ပရေးသားမှုများတွင် မတွေ့ရသေးသော ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင်ရှိသော ဝေါဟာရများသည် ၅၀ ခန့်သာရှိသည်။ ထိုသို့သော ဝေါဟာရများဥပမာမှာ “အန်တီမစ်သီယာ”၊ “ဆုလာဘ်” နှင့် “အပိုကတ္တလဿိုး”၊ “ပြန်လည်သင့်မြတ်ရန်” တို့ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် အဓိကအားဖြင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။

Some Unique Features of New Testament Greek.—Not all expressions and words found in the New Testament can be explained as belonging to the common Greek language. Some have a definite Hebrew or Aramaic background, others are new creations found only in the Bible. These latter words are sometimes called voces Biblicae, “Biblical words.” At the beginning of the present century scholars still numbered them in the hundreds, and often believed them to be inventions of the apostle Paul and other Bible writers. However, since many of them now have been discovered in papyri and other ancient documents, there are today only about 50 such words in the New Testament that have not yet been found in extra-Biblical writings. Examples of such words are antimisthia, “reward,” and apokatallassō, “to reconcile,” which have chiefly a religious meaning.

 

သမ္မာကျမ်းစာပြင်ပရင်းမြစ်များတွင် တွေ့ရသော်လည်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရာတွင် ပြဿနာဖြစ်ပေါ်စေသော စကားလုံးအချို့ရှိသည်။ ဥပမာ၊ allotriepiskopos (၁ ပေတရု ၄:၁၅) သည် သမ္မာကျမ်းစာပြင်ပတွင် တွေ့ရသော်လည်း အလွန်ရှုပ်ထွေးပြီး ဘာသာပြန်သူများက အောက်ပါအဓိပ္ပာယ် ငါးမျိုးကို အကြံပြုထားသည်- (၁) “ခိုးယူထားသောပစ္စည်းများကို လက်ခံသူ သို့မဟုတ် ဖုံးကွယ်သူ”၊ (၂) “ရဲတပ်ဖွဲ့သူလျှို”၊ (၃) “သတင်းပေးသူ”၊ (၄) “အခြားသူ၏လုပ်ငန်းထဲဝင်ရောက်နှောက်ယှက်သူ”၊ (၅) “ပုန်ကန်သူ”။ epiousios ဟူသောစကားလုံး (“တရားစီရင်ခြင်း” ဆုတောင်းချက်တွင် “နေ့စဉ်” ဟု ဘာသာပြန်သည်၊ မဿဲ ၆:၁၁) သည် သမ္မာကျမ်းစာပြင်ပစာရွက်စာတမ်းများတွင် တွေ့ရသော်လည်း အဓိပ္ပာယ်မသေချာသဖြင့် စကားလုံးပညာရှင်များက အောက်ပါအဓိပ္ပာယ် လေးမျိုးကို အကြံပြုထားသည်- (၁) “ဘဝအတွက်လိုအပ်သော”၊ (၂) “ယနေ့အတွက်”၊ (၃) “လာမည့်နေ့အတွက်”၊ (၄) “အနာဂတ်အတွက်”။

Some words pose problems of interpretation even though they do appear in extra-Biblical sources. For example, the word allotriepiskopos (1 Peter 4:15), although found outside the Bible, is so obscure that translators have suggested the following five meanings: (1) “a receiver or concealer of stolen goods,” (2) “a police spy,” (3) “an informer,” (4) “one who meddles in other men’s business,” and (5) “a rebel.” The word epiousios, translated “daily” in the Lord’s Prayer (Matt. 6:11), though appearing in non-Biblical documents, remains sufficiently uncertain in meaning that four different interpretations have been proposed by lexicographers: (1) “necessary for life,” (2) “for this day,” (3) “for the following day,” and (4) “for the future.”

 

ဤစကားလုံးများအပြင်၊ သမ္မာကျမ်းသစ်တွင် သမ္မာကျမ်းစာပြင်ပလက်ရာများတွင် တူညီသောပုံစံဖြင့် မတွေ့ရသော်လည်း Koine ဘာသာစကားနှင့် သက်ဆိုင်သော စကားလုံးများစွာရှိသည်။ ထိုသို့သော စကားလုံးများမှာ- paroikia, “ယာယီခိုလှုံနေထိုင်ခြင်း”၊ သမ္မာကျမ်းစာပြင်ပ တွင် paroikos ပုံစံဖြင့်သာ တွေ့ရသည်။ anakainoō, “အသစ်ပြုလုပ်သည်”၊ ပေါလုက ပိုမိုသုံးရိုးသုံးစွဲသော anakainizō အစား အသုံးပြုသည်။ dolioō, “ငါလှည့်စားသည်”၊ doloō အစား အသုံးပြုသည်။

Besides these words there are many others in the New Testament which do not appear in non-Biblical works in identical form, but which nevertheless belong to the Koine. Such words are paroikia, “a sojourning,” found outside of the Bible only in the form paroikos; anakainoō, “I renew,” used by Paul instead of the more common anakainizō; and dolioō, “I deceive,” instead of doloō.

 

Koine ဘာသာစကားတွင် လူသိများသော စကားလုံးအချို့သည် သမ္မာကျမ်းသစ်တွင် သာမန်ဘဝတွင် မဆောင်သယ်ခဲ့သော ထူးခြားသော ဘာသာရေးအဓိပ္ပာယ်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဥပမာ၊ ta azuma, “တဆေးမထည့်သောအရာ” သည် ပသခါပွဲပြီးနောက် ကျင်းပသော ယုဒလူမျိုး၏ တဆေးမထည့်သောမုန့်ပွဲကို သတ်မှတ်သောအသုံးအနှုန်းဖြစ်လာသည်။ anathēma, “ပူဇော်သောလက်ဆောင်” သည် ကျိန်ဆဲခံရသောအရာဖြစ်လာသည်။ baptizō, “ငါစိမ်သည်” သို့မဟုတ် “ငါနှစ်သည်” သည် ခရစ်ယာန်အသုံးပြုမှုတွင် အထူးသဖြင့် ဗတ္တိဇံဆောင်ခြင်းထုံးတမ်းအတွက် အသုံးပြုခဲ့ပြီး ဂရိဘာသာစကားမှ ချေးယူသောစကားလုံးအဖြစ် အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ရောက်ရှိလာသည်။ hē kibōtos, “သေတ္တာ” သည် သမ္မာကျမ်းသစ်တွင် နောဧ၏သေတ္တာနှင့် သက်သေခံသေတ္တာကို သတ်မှတ်ရန် အသုံးပြုခဲ့သည်။ hē paraskeuē, “ပြင်ဆင်ခြင်း” သည် ဥပုသ်နေ့မတိုင်မီနေ့၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ သောကြာနေ့အတွက် အမည်ဖြစ်လာသည်။

Some well-known Koine words received in the New Testament a particular religious meaning which they did not carry in ordinary life. Thus, ta azuma, “the unleavened things,” became a fixed term for the Jewish Feast of Unleavened Bread, which followed the Passover; to anathēma, “the devoted gift,” became the thing accursed; baptizō, “I dip,” or, “I immerse,” was applied in Christian usage particularly to the rite of baptism, and has come into English as a Greek loan word; hē kibōtos, “the box,” was used in the New Testament to designate the ark of Noah and the ark of testimony; and hē paraskeuē, “the preparation,” became the name for the day preceding the Sabbath, our Friday.

 

ဓမ္မသစ်ကျမ်းရှိ ဂရိဘာသာစကားတွင် ဆီးမိုက်တစ်ဝါဒများ—ဟီဘရု စကားလုံးများနှင့် အသုံးအနှုန်းများ၏ ဘာသာပြန်မှုများဖြစ်သည့် ဟီဘရာအိုင်ဇင်များသည် ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် ပေါ်ထွက်လာသည်။ ဥပမာအားဖြင့် prosōpon lambanein သည် ဟီဘရု အသုံးအနှုန်း naśa’ phanim ၏ ဘာသာပြန်ဖြစ်ပြီး၊ စာသားအရ “မျက်နှာကိုမြှောက်ပင့်သည်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော်လည်း “လူတစ်ဦးကို လေးစားသည်” သို့မဟုတ် “ခွဲခြားဆက်ဆံသည်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ stoma machairas အသုံးအနှုန်းသည် ဟီဘရု pi chereb နှင့် တူညီပြီး၊ စာသားအရ “ဓားမုတ်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော်လည်း အမှန်တကယ်တွင် “ဓားသွား” သို့မဟုတ် “ထက်သောဓား” ဟု ဆိုလိုသည်။ geenna ဟူသော စကားလုံး (“မီးငရဲ”၊ မဿဲ ၅:၂၂) သည် ဟီဘရု ge hinnom “ဟိန္နုံချိုင့်ဝှမ်း” ကို ထပ်မံဖော်ပြထားပြီး၊ ယင်းသည် ယေရုဆလင်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ကို မသိသူဂရိလူမျိုးတစ်ဦးအတွက် နားလည်ရန်ခက်ခဲသော အသုံးအနှုန်းဖြစ်သည်။ ပါလက်စတိုင်းရှိ ယုဒလူများအတွက် ၎င်းသည် ဆိုးယုတ်သူများအတွက် နောက်ဆုံးတရားစီရင်ရာနေရာ၏ သင်္ကေတဖြစ်လာပြီး၊ ဓမ္မသစ်ကျမ်းရေးသားသူများက ၎င်းကို ထိုအဓိပ္ပာယ်ဖြင့် အသုံးပြုခဲ့သည် (မဿဲ ၅:၂၂ ကို ကြည့်ပါ)။

Semitisms in New Testament Greek.—Hebraisms are translations of Hebrew words and idioms. A number of such expressions appear in the New Testament. Thus prosōpon lambanein is a translation of the Hebrew expression naśa’ phanim, literally, “to lift up the face,” which came to mean “to respect a person,” “to discriminate.” The expression stoma machairas is the same as the Hebrew pi chereb, literally, “mouth of the sword,” which really means “edge of the sword,” or “sharp sword.” The term geenna (“hell fire,” Matt. 5:22) reproduces the Hebrew ge hinnom, “the Valley of Hinnom,” an expression that could not be understood by a Greek unfamiliar with the topography of Jerusalem. To the Jews of Palestine it became a symbol of the final place of judgment for the wicked, and the New Testament writers used it in that sense (see on Matt. 5:22).

 

huioi “သားများ”၊ “ကလေးများ” ဟူသော စကားလုံးကို နာမ်မည်မမည်သောအရာများနှင့် ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခြင်းသည် ဟီဘရုနှင့် အာရမိဘာသာမှ ဆင်းသက်လာသည်။ ခရစ်တော်၏ အာရမိစကားဖြင့် ဟောပြောခဲ့သော စကားများကို တတ်နိုင်သမျှ သစ္စာရှိစွာ ဂရိဘာသာသို့ ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် ခရစ်ဝင်ကျမ်းရေးသားသူများက ၎င်းစကားလုံးကို မကြာခဏ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် “ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်း၏သားများ” (လုကာ ၂၀:၃၆)၊ “မင်္ဂလာဆောင်၏ဧည့်သည်များ” (မဿဲ ၉:၁၅)၊ “မိုးကြိုးသားများ” (မာကု ၃:၁၇)၊ “ငြိမ်သက်ခြင်း၏သား” (လုကာ ၁၀:၆)၊ “အလင်းသားများ” (ယောဟန် ၁၂:၃၆)၊ “ဤလောက၏သားများ” (လုကာ ၁၆:၈) စသည်ဖြင့် အသုံးပြုခဲ့သည်။

The frequent use of huioi, “sons,” “children,” with abstract concepts in the genitive, also has its origin in Hebrew and Aramaic. The gospel writers used this word often in reporting the words of Jesus, who spoke in Aramaic. Transmitting His sayings as faithfully as possible into Greek, they used such terms as “children of the resurrection” (Luke 20:36), “children of the bridechamber [”wedding guests “]” (Matt. 9:15), “sons of thunder” (Mark 3:17), “son of peace” (Luke 10:6), “children of light” (John 12:36), and “children of this world” (Luke 16:8).

 

ဓမ္မဟောင်းကျမ်း၏ ဂရိဘာသာပြန် (LXX) ၏ လွှမ်းမိုးမှုသည် ဤဆီးမိုက်တစ်ဝါဒများတွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ ဓမ္မသစ်ကျမ်းရေးသားသူများသည် ဝိညာဉ်ရေးရာအကြောင်းအရာများကို ရေးသားရာတွင် ၎င်းတို့၏ ခေတ်ကာလ၏ ကျမ်းစာ ဖြစ်သော ဂရိဘာသာဓမ္မဟောင်းကျမ်း၏ ဘာသာစကားကို မသိစိတ်ဖြင့် အသုံးပြုခဲ့ကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဤနည်းဖြင့် လောကီဂရိဘာသာတွင် မတွေ့ရသော ဘာသာစကားဆိုင်ရာ ထူးခြားမှုများ ဓမ္မသစ်ကျမ်းထဲသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဟီဘရု စကားလုံး ’im သည် များသောအားဖြင့် “အကယ်၍” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဆက်စပ်စကားလုံးဖြစ်သည်။ သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ၎င်းသည် မေးခွန်းတစ်ခုကို ညွှန်ပြသော စကားလုံးဖြစ်ပြီး မေးခွန်းသင်္ကေတနှင့် ဆင်တူသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ကျိန်ဆိုခြင်း သို့မဟုတ် ကျိန်စာသင့်ခြင်းတွင် ၎င်းသည် ပြတ်သားစွာ ငြင်းပယ်ခြင်းကို ဖော်ပြပြီး “လုံးဝမဟုတ်” ဟူသော အင်္ဂလိပ်စကားလုံးဖြင့် ဘာသာပြန်သင့်သည်။ သို့သော် LXX တွင် ဂရိစကားလုံး ei ကို ဟီဘရု ’im အတွက် ပုံမှန်အသုံးပြုထားပြီး၊ ei သည် ပုံမှန်အားဖြင့် “အကယ်၍” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး အခြားအဓိပ္ပာယ်များကို မဆောင်သည်။ ဤနည်းဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုမှု၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ဟီဘရု ၄:၃ တွင် တွေ့ရပြီး၊ KJV ဘာသာပြန်တွင် ei ကို “အကယ်၍” ဟု ဘာသာပြန်ထားသည်။ “ငါ၏အမျက်တော်တွင် ကျိန်ဆိုခဲ့သည်အတိုင်း၊ အကယ်၍ သူတို့သည် ငါ၏အနားယူရာအရပ်သို့ ဝင်ရလိမ့်မည်” ဟူသော ဤဘာသာပြန်သည် အမှန်တကယ်အဓိပ္ပာယ်ကို မထင်ရှားစေဘဲ၊ ei သည် ဆီးမိုက်တစ်ဝါဒဖြစ်ပြီး RSV တွင် မှန်ကန်စွာ “ငါ၏အမျက်တော်တွင် ကျိန်ဆိုခဲ့သည်အတိုင်း ‘သူတို့သည် ငါ၏အနားယူရာအရပ်သို့ ဘယ်သောအခါမျှ ဝင်ရမည်မဟုတ်’” ဟု ဘာသာပြန်ထားသည်။

The influence of the LXX is clearly noticeable in these Semitisms, because the New Testament writers who wrote on spiritual themes unconsciously lived in the language of the Greek Old Testament, the Bible of their time. In this way linguistic peculiarities not found in secular Greek came into the New Testament. For example, the Hebrew word ’im is usually a conjunction meaning “if.” Sometimes, however, it is a particle indicating a question, somewhat like a question mark. At still other times, in oaths or curses, it signifies an emphatic negation and should then be translated by some English term like “certainly not.” However, in the LXX the Greek ei is used regularly for the Hebrew ’im, even though ei normally has only the meaning of “if” and none of these other connotations. The effect of this procedure is seen in Heb. 4:3, where in a divine oath the KJV translates ei as “if,” “As I have sworn in my wrath, if they shall enter into my rest.” This translation obscures the real meaning, for ei is a Semitism, and is correctly rendered in RSV, “As I swore in my wrath, ‘They shall never enter my rest.’”

 

ဓမ္မသစ်ကျမ်းရှိ ဂရိစကားလုံးအချို့သည် ဟီဘရု စကားလုံးများ၏ သက်သက်ဘာသာပြန်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် “အလယ်လူယာ [“ထာဝရဘုရားကို ချီးမွမ်းပါ”]” (ဗျာဒိတ် ၁၉:၁)၊ “အာမင် [“ဤသို့ဖြစ်ပါစေ”]” (မဿဲ ၆:၁၃)၊ “မန္န [ဣသရေလလူမျိုးများအား တောထဲတွင် ပေးသနားတော်မူသော ကောင်းကင်မုန့်]” (ယောဟန် ၆:၃၁)၊ “ဆာဘွိုသ် [“ဗိုလ်ခြဘိုးများ”]” (ရောမ ၉:၂၉)၊ “ဟိုဇန္နာ [“ယခုကယ်တင်ပါ”]” (မဿဲ ၂၁:၉) စသည်ဖြင့် အများအပြားရှိသည်။ ဤစကားလုံးများသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် သာမန်ဖြစ်လာပုံသည် ၎င်းတို့သည် ဂရိဘာသာတွင် ပထမဦးစွာ သာမန်ဖြစ်လာပုံကို ဖော်ပြသည်။

Some Greek words in the New Testament are purely transliterations of Hebrew terms, like “Alleluia [“praise the Lord”]” (Rev. 19:1); “Amen [“so be it”]” (Matt. 6:13); “manna,” the bread of heaven given to the children of Israel in the desert (John 6:31); “Sabaoth [“hosts”]” (Rom. 9:29); “hosanna [“help now”]” (Matt. 21:9); and many others. The way in which these words have become common in English illustrates the process by which they first became common in Greek.

 

ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် အာရမိအသုံးအနှုန်းအချို့လည်း ပါဝင်သည်။ ဥပမာ “အဘ္ဘာ [“ခမည်းတော်”]” (မာကု ၁၄:၃၆)၊ “ဧဖဖာသာ [“ဖွင့်လှစ်လော့”]” (မာကု ၇:၃၄)၊ “ကောရ်ဘန် [“အပ်နှံသောလက်ဆောင်”]” (မာကု ၇:၁၁)၊ “မာရန်အာသာ [“သခင်ကြွလာတော်မူ၏”]” (၁ ကောရိန္သု ၁၆:၂၂) တို့ဖြစ်သည်။

The New Testament also contains a few Aramaic expressions like “Abba [“father”]” (Mark 14:36); “Ephphatha [“be opened”]” (Mark 7:34); “Corban [“a dedicated gift”]” (Mark 7:11); and “Maran-atha [“the Lord cometh”]” (1 Cor. 16:22).

 

ဓမ္မသစ်ကျမ်းစာအုပ်များတွင် စာပေကွဲပြားမှုများ—ဓမ္မသစ်ကျမ်း၏ ဂရိဘာသာကျမ်းကို ဖတ်သူတိုင်းသည် စာပေပုံစံတွင် ကွဲပြားမှုများကို သတိပြုမိနိုင်သည်။ ဂရိဘာသာစကားကို စတင်လေ့လာသူသည် ယောဟန်၏လက်ရာများကို အခက်အခဲမရှိ ဖတ်နိုင်သော်လည်း၊ ကောရိန္သုဩဝါဒစာတစ်စောင် ဒုတိယစာစောင် သို့မဟုတ် ဟီဘရုဩဝါဒစာကို ဖတ်ရန်ကြိုးစားသောအခါ စိတ်ဓာတ်ကျသွားနိုင်သည်။

Literary Differences in New Testament Books.—Differences in literary style within the New Testament can be recognized by every reader of the Greek Bible. The novice in Greek who reads the works of John without difficulty may despair when he attempts to read Paul’s Second Epistle to the Corinthians or the Epistle to the Hebrews.

 

ဓမ္မသစ်ကျမ်းရေးသားသူများသည် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတန်းအစားများမှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ မတူညီသော ပညာရေးနှင့် လေ့ကျင့်မှုများကို ဖြတ်သန်းခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ နောက်ခံအကြောင်းအမျိုးမျိုးသည် ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားတွင် ထင်ဟပ်ပြသည်။ အချို့သည် အရိုးရှင်းဆုံး ပြောဆိုသုံးစွဲသော ဂရိဘာသာကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ အချို့ကမူ ၎င်းတို့၏ ပုံစံနှင့် အသုံးအနှုန်းများတွင် စာပေဘာသာစကားကို ချဉ်းကပ်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။

The authors of the New Testament belonged to different classes of society, and had passed through various types of training and education. These differences in background are reflected in their language. Some used the simplest forms of colloquial Greek, whereas others attempted to approach literary language in their style and expressions.

 

ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် အကျယ်စုံဆုံးနှင့် ရိုးရှင်းဆုံး ဂရိဘာသာစကားမှာ ဗျာဒိတ်ကျမ်းဖြစ်ပြီး၊ အကောင်းဆုံးနှင့် ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့သော စာပေပုံစံမှာ ဟေဗြဲကျမ်းတွင် တွေ့ရသည်။ လုကာရေးသားသော ကျမ်းများသည် စတိုင်လ်ပိုင်းတွင် ဟေဗြဲကျမ်းနှင့် အနီးစပ်ဆုံး ထူးချွန်မှုရှိပြီး၊ ပေါလုအမည်တပ်ထားသော စာများ ၁၃ စောင်သည် နောက်တွင် ရပ်တည်သည်။

The simplest Greek in the New Testament is that of Revelation, whereas the most skilled and elegant literary style appears in Hebrews. The works of Luke are closest to Hebrews in excellence of style, and the 13 letters bearing Paul’s name probably rank next.

 

မာကုခရစ်ဝင်ကျမ်းသည် ရိုးရှင်းသော ဘာသာစကားပုံစံကို ပြသသည်။ စာရေးသူသည် သူ၏လေ့လာမှု၏ အရေးကြီးသော အကြောင်းအရာကို စာပေပုံစံထက် ပိုမိုဂရုစိုက်ခဲ့သည်။ ဓမ္မသစ်ကျမ်းစာရေးသူများအနက် သူသည် နိုင်ငံခြားစကားလုံးများကို အများဆုံးအသုံးပြုခဲ့သည်။ ဤစကားလုံးများထဲတွင် ဆီးမိုက်ဘာသာစကားလုံးများဖြစ်သည့် “ရဗ္ဗိ” (ဆရာ၊ မာကု ၉:၅)၊ “ရဗ္ဗူနိ” (သခင်၊ မာကု ၁၀:၅၁)၊ “အဗ္ဗာ” (အဘ၊ မာကု ၁၄:၃၆)၊ “တာလိသာကူမိ” (မာကု ၅:၄၁)၊ “ကောရ်ဗန်” (မာကု ၇:၁၁)၊ “စာတန်” (မာကု ၁:၁၃)၊ “ဗိုအာနာဂျစ်” (မာကု ၃:၁၇) နှင့် လက်တင်ဘာသာစကားလုံးများဖြစ်သည့် “အခွန်” (ဂရိ: ကဲန်ဆို့စ်၊ လက်တင်: ဆင်ဆပ်စ်၊ မာကု ၁၂:၁၄)၊ “ပင်နီ” (ဂရိ: ဒေနာရီယွန်၊ လက်တင်: ဒေနာရီယပ်စ်၊ မာကု ၆:၃၇)၊ “ရာအိုးမှူး” (ဂရိ: ကင်တူရီယွန်၊ လက်တင်: ဆင်တူရီယို၊ မာကု ၁၅:၃၉)၊ နှင့် “ရိုက်နှက်သည်” ဟူသော ကြိယာ (ဂရိ: ဖရာဂျလိုအို၊ လက်တင်: ဖလာဂျလ်လို၊ မာကု ၁၅:၁၅) တို့ပါဝင်သည်။ သန့်စင်သော ဂရိဘာသာကို နှစ်သက်သူတစ်ဦးသည် မာကုခရစ်ဝင်ကျမ်းတွင် နိုင်ငံခြားစကားလုံးများစွာရှိခြင်းနှင့် “ကဲ” (အကယ်စင်စစ်) ဟူသော စကားဆက်ကို ထပ်ခါတလဲလဲအသုံးပြုခြင်းကို မနှစ်သက်ပေ။

The Gospel of Mark, on the other hand, reveals a very simple form of language. The author was more concerned about the important content of his study than he was about the literary form. Of all the New Testament writers he used the greatest number of foreign words. Among these were Semitic terms like rabbi, “master” (Mark 9:5); rabbouni, “lord” (Mark 10:51); abba, “father” (Mark 14:36); “talitha cumi” (Mark 5:41); “Corban” (Mark 7:11); “Satan” (Mark 1:13); “Boanerges” (Mark 3:17); and Latin words for “tribute,” Gr. kēnsos, Latin census (Mark 12:14); “penny,” Gr. dēnarion, Latin denarius (Mark 6:37); “centurion,” Gr. kenturiōn, Latin centurio (Mark 15:39); and the verb “to scourge,” Gr. pharageloō, Latin flagello (Mark 15:15). A lover of refined Greek might not have been pleased with the many foreign words in Mark’s Gospel nor its apparently monotonous use of the conjunction kai, “and.”

 

ဤအချက်များတွင် အခြားခရစ်ဝင်ကျမ်းရေးသူများသည် ပိုမိုချောမွေ့ပြီး စီးဆင်းသော စာသားကို ပေးစွမ်းခဲ့သည်။ ဥပမာ၊ မဿဲသည် မာကုအသုံးပြုသော မူလမသိရသည့် နိုင်ငံခြားစကားလုံး “ခရာဘတို့စ်” (တင်စီ၊ အိပ်ရာ) ကို ရှောင်ရှားခဲ့ပြီး၊ ယင်းအစား ကောင်းသော ဂရိစကားလုံး “ခလိနဲ” ကို အသုံးပြုခဲ့သည် (မာကု ၂:၄၊ ၉ နှင့် မဿဲ ၉:၂၊ ၆ တို့ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ ဆီးမိုက်အသုံးအနှုန်း “လူသားတို့” (မာကု ၃:၂၈) အစား၊ မဿဲသည် ယေရှု၏ထပ်တူဖော်ပြချက်တွင် “လူများ” ဟူသော ရိုးရှင်းသောစကားလုံးကို အသုံးပြုခဲ့သည် (မဿဲ ၁၂:၃၁)။ ထိုနည်းတူ၊ သူသည် အခြားဆီးမိုက်အသုံးအနှုန်းများကိုလည်း ရှောင်ရှားခဲ့သည်။ “ကဲ” (အကယ်စင်စစ်) ဟူသော စကားဆက်ကို ထပ်ခါတလဲလဲ အသုံးမပြုဘဲ၊ သူသည် သူ၏ဝါကျများကို “တိုတဲ” (ထိုအခါ)၊ “ဒဲ” (သို့သော်) ဟူသော စကားလုံးများဖြင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်၊ သို့မဟုတ် ဝိဘတ္တိပုံစံများကို အသုံးပြုခဲ့သည် (မာကု ၁:၄၁ နှင့် မဿဲ ၈:၃ တို့ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ)။

In these respects the other Gospel writers have furnished a much smoother and better-flowing text. Matthew, for example, avoided krabatos, “a stretcher,” “a bed,” a foreign word of doubtful origin employed by Mark, and used instead the good Greek word klinē (cf. Mark 2:4, 9, with Matt. 9:2, 6). In place of the Semitic expression “sons of men” (Mark 3:28), Matthew spoke simply of “men,” in giving the same statement of Jesus (Matt. 12:31). Similarly he elsewhere avoided other Semitic phrases. Instead of using, without variation, the conjunction kai, “and,” he often connected his clauses by means of the particles, tote, “then,” and de “but,” or resorted to participial constructions (cf. Mark 1:41 with Matt. 8:3).

 

လုကာသည် မာကုနှင့် မဿဲတို့ထက် ပိုမိုကျော်လွှားပြီး နိုင်ငံခြားမှ ချေးယူထားသော စကားလုံးများကို လုံးဝမသုံးခဲ့ပေ။ “အခွန်”၊ “ဗိုလ်ကြီး”၊ “ပင်နီ”၊ “ရိုက်နှက်ရန်” စသည့် လက်တင်စကားလုံးများအစား သင့်လျော်သော ဂရိစကားလုံးများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ သူ၏ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံများသည် ဂရိစကားစဉ်များကို ပို၍ သန့်စင်စွာ အသုံးပြုထားသည်ကို ပြသည်။ သူသည် အဓိကဝါကျများနှင့် ဆက်စပ်ဝါကျများကို ပါတီစပယ်ပုံစံများ သို့မဟုတ် ဆက်စပ်ဖွဲ့စည်းပုံများဖြင့် ချိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ လုကာသည် သူ၏အကြောင်းအရာများကို အမြဲတမ်း ရှင်းလင်းစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး၊ မာကုကမူ မရေရာနိုင်သော “သူ” ဟူသော စကားလုံးကို မကြာခဏ အသုံးပြုခဲ့သည်။ မာကုက ချန်လှပ်ထားသော်လည်း လုကာနှင့် မဿဲတို့က ပြောပြထားသော ဇာတ်လမ်းများသည် လုကာ၏ဂရိဘာသာသည် မဿဲထက် ပိုမိုမြင့်မားသောပုံစံရှိကြောင်း ပြသသည်။ လုကာ၏ အကောင်းဆုံးဂရိဘာသာသည် သူကိုယ်တိုင် မျက်မြင်သက်သေအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သော တမန်တော်များ၏လုပ်ဆောင်ချက်များတွင် ထင်ရှားပြီး၊ ခရစ်ဝင်ကျမ်းများနှင့် တမန်တော်များ၏လုပ်ဆောင်ချက်များ၏ အစောပိုင်းအပိုင်းများတွင် သူသည် ရေးထားသော သို့မဟုတ် နှုတ်ဖြင့်ပြောပြထားသော သက်သေများကို အခြေခံ၍ ရေးသားခဲ့သည့်နေရာများထက် ပိုမိုထင်ရှားသည်။ သူ၏ဂရိဘာသာသည် သူသည် ကောင်းမွန်သောပညာရေးအခွင့်အလမ်းကို ရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြပြီး၊ တစ်ခါတစ်ရံ ဂန္တဝင်ပုံစံနှင့် နီးစပ်သည်။

Luke went beyond Mark and Matthew in using almost no foreign loan words. Instead of the Latin words for “tax,” “captain,” “penny,” “to scourage,” he employed appropriate Greek terms. His sentence constructions also show a more refined use of Greek phrases. He connected subordinate clauses with main clauses either by participial forms or by relative constructions. Luke always clearly defined his subjects, whereas Mark frequently used a possibly ambiguous “he.” Stories omitted by Mark, but told by Luke and Matthew, show a higher form of Greek in the former than in the latter. Luke’s best Greek appears in those parts of Acts where he reported as an eyewitness, rather than in the Gospels and the early part of Acts where he based his narrative on the written or oral testimony of others. His Greek reveals that he had had the opportunity of a good education; sometimes it approaches classical style.

Paul also showed in his letters that he knew the use of an elevated form of Greek, and his expressions and choice of words occasionally reveal that he was well acquainted with classical Attic. His epistles reflect clearly his education in the university city of Tarsus, and his acquaintance with the cultivated writings of his time. The following literary words, taken from the great number that occur in his writings, show this, although their excellence is lost in English translation: dispsos, “thirst” (2 Cor. 11:27); egkrateuomai, “to exercise self-control,” “to be temperate” (1 Cor. 7:9; 9:25); athanasia, “immortality” (1 Cor. 15:53, ; 1 Tim. 6:16); eleutheria, “liberty” (Gal. 2:4; etc.); anakephalaioō, “to sum up” (Rom. 13:9); Eph. 1:10; dōrēma, “gift” (Rom. 5:16); politeuomai, “to behave” (Phil. 1:27); pleonektēs, “covetous” (1 Cor. 5:10, ).

 

ရှင်ပေါလုသည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် စကားလုံးများကို နားထောင်သူအတွက် နှစ်သက်ဖွယ်ဖြစ်စေရန် ထူးခြားသော စာပေနည်းပညာများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ရောမ ၁၂:၃ ကို ဂရိဘာသာဖြင့် ဖတ်ကြည့်ပါက သူသည် ဟူပါဖရိုနိန်, ဖရိုနိန်, နှင့် ဆိုဖရိုနိန် ဟူသော စကားလုံးများကို ထူးခြားစွာ အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ဤကျမ်းပိုဒ်၏ စာပေဆန်သော အလှတရားသည် ဘာသာပြန်တွင် ပျောက်ဆုံးသွားပြီး၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန် (KJV) တွင် ဤစကားလုံးသုံးလုံးကို အသီးသီး "မိမိကိုယ်ကို မြင့်မားစွာ တွေးတောရန်"၊ "တွေးတောရန်"၊ "သမန်စွာ တွေးတောရန်" ဟု ဘာသာပြန်ထားသည်။ အခြားကျမ်းပိုဒ်များတွင်လည်း ရှင်ပေါလုသည် အလားတူအသံထွက်စကားလုံးများကို ထိရောက်စွာ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဖိလိပ္ပိ ၃:၂၊ ၃ တွင် ကတတိုမီး နှင့် ပါရီတိုမီး ဟူသော စကားလုံးများဖြင့် စကားလုံးကစားမှုကို တွေ့ရပြီး၊ ၎င်းတို့သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်တွင် "ဖြတ်တောက်ခြင်း" နှင့် "အရေဖျားလှီးခြင်း" ဟု ထင်ဟပ်နေသည်။ သို့သော် မည်သည့်ဘာသာပြန်မှ ဖသွိုနိုဖသွိုနို "မနာလိုခြင်း" နှင့် ဖိုနို "လူသတ်ခြင်း" (ရောမ ၁:၂၉)၊ အာဆူနီတို့ "သဘောမတူသူ" နှင့် အာဆူနသီတို့ "ပဋိညာဉ်ဖောက်ဖျက်သူ" (ရောမ ၁:၃၁) ကဲ့သို့သော စကားလုံးပေါင်းစပ်မှုများ၏ စာပေဆန်သော အားကို လုံလောက်စွာ ဖော်ပြရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။

Paul sometimes used impressive literary devices to make his words pleasing to the ear. A reading of Rom. 12:3 in Greek shows how strikingly he used the words huperphronein, phronein, and sōphronein. The literary beauty of this verse is lost in translation, where in the KJV these three words are translated respectively, “to think of himself more highly,” “to think,” “to think soberly.” In other passages also Paul effectively used similar-sounding words. A play on words appears in Phil. 3:2, 3, where the terms katatomē and peritomē reveal Paul’s literary art, and find their echo even in the English translation “concision” and “circumcision.” No translation, however, can adequately portray the literary force of combinations like phthonos and phonos “envy” and “murder” (Rom. 1:29), and asunetos and asunthetos, “without understanding” and “covenant-breakers” (Rom. 1:31).

 

ဘာသာစကားအရ ဟီဘရူးစာတမ်းသည် ဓမ္မသစ်ကျမ်း၏ စာပေဆန်သော အကောင်းဆုံးလက်ရာဖြစ်သည်။ ဤစာတမ်းတွင် လှပစီးဆင်းသော ဂရိအသုံးအနှုန်းများစွာ ပါဝင်ပြီး ၎င်း၏သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံသည် နှစ်သက်ဖွယ်အသံစဉ်ကို ဖော်ပြသည်။ အီမသမ် "သင်ယူခြင်း" နှင့် အီပသမ် "ဆင်းရဲဒုက္ခခံခြင်း" (အခန်း ၅:၈)၊ မနိုစမ် "ဆက်လက်တည်ရှိခြင်း" နှင့် မယ်လိုစမ် "လာမည့်အရာ" (အခန်း ၁၃:၁၄) ကဲ့သို့သော စကားလုံးကစားမှုများသည် ဂရိစာဖတ်သူ၏နားအတွက် နှစ်သက်ဖွယ်ဖြစ်သည်။

From the standpoint of its language, the Epistle to the Hebrews is the literary masterpiece of the New Testament. This work contains a wealth of fine Greek expressions in beautifully flowing style. Its syntactic structure reveals a pleasant rhythm, while such plays on words as emathen and epathen (“learned,” “suffered,” ch. 5:8), and menousan and mellousan (“continuing,” “to come,” ch. 13:14) are pleasing to the ear of the Greek reader.

 

အထက်ဖော်ပြချက်များသည် ဓမ္မသစ်ကျမ်း၏ မူရင်းဘာသာစကားလေ့လာမှု၏ ကျယ်ပြန့်မှုကို ပြသသည်။ ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်၏ စစ်မှန်သော အဓိပ္ပာယ်ကို အပြည့်အဝနားလည်ရန်၊ ဂန္တဝင်ဂရိဘာသာစကားဗဟုသုတသာမကလုံလောက်ပါ၊ အကြောင်းမှာ ကျမ်းစာရေးသားသူများသည် ထိုဘာသာစကားကို အသုံးမပြုခဲ့ပေ။ ထိုအစား၊ ဓမ္မသစ်ကျမ်းစကားလုံးတစ်လုံး၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ပထမရာစုနှစ်ရှိ သာမန်လူထု၏ နေ့စဉ်သုံးစကားဖြင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိရန် လိုအပ်သည်၊ အကြောင်းမှာ တမန်တော်များသည် ၎င်းတို့အတွက် ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

The foregoing survey shows how far reaching is the study of the original language of the New Testament. In order to understand fully the real meaning of the divine word, a knowledge of classical Greek is insufficient, because Bible writers did not use that language. It is necessary, rather, to discover the meaning of a New Testament word in the colloquial speech of the common people of the 1st century, since it was for them that the apostles wrote.

 

II. ဓမ္မသစ်ကျမ်း၏ လက်ရေးမူများ

II. The Manuscripts of the New Testament

 

စာသားလေ့လာမှု၏ လိုအပ်ချက် ဓမ္မသစ်ကျမ်းစာအုပ်များသည် ပုံနှိပ်စက်ပညာရပ်ကို အနောက်ကမ္ဘာတွင် တီထွင်ခဲ့သည့်အချိန်မတိုင်မီ ၁၄ ရာစုနှစ်ခန့်ကတည်းက ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရာစုနှစ်များစွာကြာအောင် ကျမ်းစာကို ပုံတူကူးယူရန် တစ်ခုတည်းသောနည်းလမ်းမှာ စာသားကို လက်ဖြင့်ကူးရေးခြင်းဖြစ်သည်။ ကျမ်းစာ၏ မူရင်းလက်ရေးမူအားလုံး ပျောက်ဆုံးသွားသောကြောင့်၊ ဓမ္မသစ်ကျမ်းကို ယခုအခါ ပုံတူများဖြင့်သာ ရရှိနိုင်ပြီး၊ အစောဆုံးပုံတူများသည် မူရင်းရေးသားသူများ သေဆုံးပြီးနောက် နှစ်များစွာအကြာတွင် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယနေ့ရှိသော ပုံတူများအနက် မည်သည့်အရာမှ မူရင်းရေးသားချက်များမှ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ အခြားပုံတူများမှ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရာစုနှစ်များစွာ ကျမ်းစာကို ပုံတူကူးရေးသည့်ဖြစ်စဉ်တွင်၊ ကူးရေးသူများ၏ အမှားများသည် နောက်ပိုင်းကျမ်းစာလက်ရေးမူများတွင် ထည့်သွင်းခံရသည်။

Necessity of a Thorough Text Study.—The books of the New Testament were written some 14 centuries before the art of printing was invented in the Western world. For long centuries the only method of reproducing the Bible was to copy its text by hand. Since all original manuscripts of the Scriptures are lost, the New Testament is available now only in copies, the earliest of which were made many years after the death of the original authors. Almost certainly none of the copies extant today were made from the original writings, but rather from other copies. In the process of recopying the Scriptures for centuries various copyists’ errors were incorporated into later Bible manuscripts.

 

ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေမှုများသည် မူရင်းလက်ရေးမူရှိပါက တိကျမှုကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ထုတ်ဝေမှုအသစ်တစ်ခုထုတ်လုပ်သည့်အခါ ပြောင်းလဲမှု သို့မဟုတ် ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်နိုင်ပြီး၊ ယခင်ထုတ်ဝေမှုများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ခြင်းဖြင့် ထိုပြောင်းလဲမှုများကို အလွယ်တကူ သိရှိနိုင်သည်။ သို့သော်၊ ရာစုနှစ်များစွာကြာ လက်ဖြင့်ပုံတူကူးယူခဲ့ပြီး မူရင်းလက်ရေးမူများ မရရှိနိုင်သည့် လက်ရာများနှင့်ပတ်သက်လျှင် လုပ်ငန်းစဉ်သည် ကွဲပြားသည်။ ဤအခြေအနေတွင်၊ ပညာရှင်သည် မူရင်းစာသားကို ဖြစ်နိုင်ခြေအရှိဆုံး ရရှိရန် အလွန်ကြိုးစားသော သိပ္ပံနည်းကျနှိုင်းယှဉ်မှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည်။ ဓမ္မသစ်ကျမ်းလက်ရေးမူများတွင် ရှိသော ကွဲပြားမှုထောင်ပေါင်းများစွာအနက် အနည်းငယ်သာ သမ္မာကျမ်းဆိုင်ရာ အရေးပါသော်လည်း၊ ခရစ်ယာန်ဓမ္မပညာရှင်နှင့် ကျမ်းစာသင်ယူသူသည် ကျမ်းစာရေးသားသူများ၏ စစ်မှန်သောဖော်ပြချက်များပေါ်တွင် ၎င်းတို့၏ယုံကြည်ခြင်းကို အခြေခံရမည်ဖြစ်သောကြောင့်၊ ယုံကြည်စိတ်ချရသော စာသားရရှိရန် ဤလုပ်ငန်းသည် အလွန်အရေးကြီးသည်။

Printed works can be checked for accuracy if the original manuscript of the author is available. Changes or corrections can be made when a new edition is published, and such changes are easily recognized by comparison with earlier editions. The process is different, however, in regard to works which for centuries have been transmitted by hand and of which the original manuscripts are unavailable. In this case laborious scientific comparison often is necessary before the scholar can feel that he has probably reached the original reading of each passage. Although only a few of the thousands of variations in New Testament manuscripts are theologically significant, nevertheless since the Christian theologian and Bible student must base his faith on the authentic statements of Bible writers, this work of obtaining a reliable text is extremely important.

 

ထို့ကြောင့် စာသားပညာရှင်၏တာဝန်မှာ ရှိရှိသမျှ ဓမ္မသစ်ကျမ်းလက်ရေးမူများကို ဂရုတစိုက်လေ့လာပြီး၊ မူရင်းနှင့် တတ်နိုင်သမျှ နီးကပ်သော စာသားတစ်ခုကို တည်ထောင်ရန်ဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ငန်းကို ယေဘုယျအားဖြင့် စာသားဝေဖန်ရေး သို့မဟုတ် အောက်ပိုင်းဝေဖန်ရေး ဟုခေါ်သည်။ ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်အပေါ် ယုံကြည်မှုကို ထိခိုက်စေသည့် အထက်ပိုင်း သို့မဟုတ် စာပေဝေဖန်ရေးနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့်၊ အောက်ပိုင်းဝေဖန်ရေးသည် ကျမ်းစာကိုယ်တိုင်နှင့် သက်ဆိုင်မှုမရှိပေ။ ၎င်းသည် ကူးရေးသူများ၏ အမှားများကို ရှာဖွေဖယ်ရှားရန် သိပ္ပံနည်းကျနှင့် စေ့စပ်သေချာစွာ လေ့လာခြင်းဖြင့်၊ မူရင်းရေးသားသူများလက်ထဲမှ ထွက်ပေါ်လာသည့် စာသားနှင့် တတ်နိုင်သမျှ နီးကပ်စွာ တူညီသော စာသားပုံစံကို ရရှိရန် ကြိုးပမ်းသည်။ ဤလုပ်ငန်းသည် အလွန်အကျိုးဖြစ်ထွန်းပြီး၊ ၎င်း၏အောင်မြင်မှုများနှင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများသည် မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ကျမ်းစာစာသားအပေါ် ယုံကြည်မှုကို ပြန်လည်တည်ထောင်ရန် များစွာအထောက်အကူပြုခဲ့သည်။

Therefore it is the task of the textual scholar to study carefully all extant New Testament manuscripts in order to establish a text that is as close to the original as is humanly possible. Such work is generally known by the name of textual, or lower, criticism. As contrasted with higher, or literary, criticism, which has done much to undermine faith in God’s Word, lower criticism does not concern itself with the Bible as such. It endeavors, rather, by a process of critical and diligent study, to detect and eliminate copyists’ mistakes and thus to arrive at a form of Biblical text that is as nearly as possible the same as that which came from the hands of the original writers. Such work has been extremely rewarding, and its accomplishments and discoveries have done much in recent years to re-establish confidence in the Bible text.

 

ဓမ္မသစ်ကျမ်းစာသားဝေဖန်ရေးလေ့လာမှုအတွက် စာမျက်နှာ ၁၄၀-၁၄၈ ကို ကြည့်ပါ။

For a study of New Testament textual criticism see pp. 140-148.

 

စာသားကွဲပြားမှုများ၏ သဘောသဘာဝ ဤလက်ရေးမူများစွာကို ပရော်ဖက်ရှင်နယ်စာရေးသူများမဟုတ်ဘဲ၊ အထူးသဖြင့် အစောပိုင်းရာစုနှစ်များတွင် ချာ့ခ်ျများမှာ ဆင်းရဲသေးသည့်အချိန်တွင်၊ ပညာရေးနည်းပါးသော ခရစ်ယာန်များက ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဖောက်ထွင်းမရှင်းလင်းသော လက်ရေးဖြင့်၊ စာလုံးပေါင်းအမှားများနှင့် စာရေးနည်းပညာနှင့် မရင်းနှီးမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အခြားကူးရေးသူအမှားများက ဤအချက်ကို ပြသသည်။

The Nature of Textual Variants.—Many of these manuscripts were produced, not by professional scribes, but, especially in the early centuries when the churches were still poor, by Christians who had little education. Poor handwriting, many spelling mistakes, and other scribal errors due to unfamiliarity with the art of writing show this to have been so.

 

ပုံမှန်ကူးရေးသူအမှားတစ်ခုမှာ "ပြောရန်"၊ "ဆိုရန်" သို့မဟုတ် "ဖော်ပြရန်" ကဲ့သို့သော အဓိပ္ပာယ်တူစကားလုံးများ လဲလှယ်မှုဖြစ်သည်။ ဤသို့သော လဲလှယ်မှုများစွာသည် ဓမ္မသစ်ကျမ်းလက်ရေးမူများတွင် တွေ့ရှိရသော်လည်း၊ စာသား၏အဓိပ္ပာယ်သည် ထိုကိစ္စများတွင် မထိခိုက်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့်၊ အချို့လက်ရေးမူများတွင် အယ်လသွန် "ရောက်လာသည်" ဟူသော စကားလုံးသည် အာ့ခ်ခွန်တိုင် "လာသည်" အစား မ ဿဲ ၂၅:၁၁ တွင် ပါရှိသည်။ ဤကွဲပြားမှုသည် အချိန်ကာလတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး ဘာသာပြန်တွင် သတိမထင်မရှိဖြစ်နိုင်သည်။

A typical copyist’s error is the interchange of synonyms such as “to speak,” “to say,” or “to tell.” Many such exchanges appear in New Testament manuscripts, although the meaning of the text is in such cases not affected. For example, some manuscripts have the word ēlthon, “came,” instead of erchontai, “come” in Matt. 25:11. The difference is only one of tense and may not even be noticeable in a translation.

 

စကားလုံးများ၏ အစီအစဉ်သည် လက်ရေးမူတစ်ခုမှတစ်ခုသို့ ကွဲပြားနေသော်လည်း အတွေးအခေါ်သည် တူညီသည့်နေရာများစွာရှိသည်။ ၎င်းတို့အများစုသည် အရေးမကြီးပေ၊ ဥပမာအားဖြင့် မ ဿဲ ၄:၁ မှ ဥပမာတစ်ခုက ပြသသည်။ အောက်တွင် ဓမ္မသစ်ကျမ်းလက်ရေးမူလေးခု၏ တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်များဖြစ်သည်။

1.     

In many places the sequence of the words differs from one manuscript to another even though the thought may be identical. Most of these again are of no importance, as an example from Matt. 4:1 shows. Following are literal translations of four different New Testament manuscripts:

 

·  "ထိုအခါ ယေရှုသည် ဝိညာဉ်တော်မှ လှုံ့ဆော်ခံရပြီး မာရ်နတ်မှ စုံစမ်းခြင်းခံရန် သဲကန္တာရသို့ ပို့ဆောင်ခံရသည်။"

·  1. “Then Jesus was led up into the desert by the spirit to be tempted by the devil.”

 

·  "ထိုအခါ ယေရှုသည် ဝိညာဉ်တော်မှ လှုံ့ဆော်ခံရပြီး သဲကန္တာရသို့ ပို့ဆောင်ခံရပြီး မာရ်နတ်မှ စုံစမ်းခြင်းခံရသည်။"

·  2. “Then Jesus was led up by the spirit into the desert to be tempted by the devil.”

 

·  "ထိုအခါ ယေရှုသည် သဲကန္တာရသို့ ပို့ဆောင်ခံရပြီး မာရ်နတ်မှ စုံစမ်းခြင်းခံရသည်။"

·  3. “Then Jesus was led up into the desert to be tempted by the devil.”

 

1.    "ထိုအခါ ယေရှုသည် သဲကန္တာရသို့ ပို့ဆောင်ခံရပြီး ဝိညာဉ်တော်မှ စုံစမ်းခြင်းခံရသည်။"

4. “Then Jesus was led up into the desert to be tempted by the spirit.”

 

ပထမဖတ်ရှုမှုသည် ၄ ရာစုမှ ကိုဒတ်စ် ဗက်တီကန်နပ်စ် မှဖြစ်သည်။ ဒုတိယဖတ်ရှုမှုသည် ၄ ရာစုမှ ကိုဒတ်စ် ဆီနိုင်တီကပ်စ် နှင့် ၉ ရာစုမှ အခြားလက်ရေးမူတစ်ခုမှဖြစ်သည်။ တတိယနှင့် စတုတ္ထဖတ်ရှုမှုများသည် နောက်ပိုင်းအလယ်ခေတ်လက်ရေးမူများမှဖြစ်သည်။

The first reading is that of Codex Vaticanus, from the 4th century; the second, of Codex Sinaiticus, also from the 4th century, and of another manuscript of the 9th century; the third and fourth readings are of later medieval manuscripts.

 

မကြာခဏဖြစ်ပေါ်သော အခြားအမှားတစ်မျိုးမှာ စကားလုံးများ၊ စကားစုများ၊ သို့မဟုတ် စာကြောင်းတစ်ခုလုံး ချန်လှပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ စာရိုက်သူတိုင်းသည် စာမျက်နှာပေါ်တွင် စကားလုံးတစ်လုံးမှ အောက်တွင် တူညီသောစကားလုံးတစ်လုံးသို့ ခုန်ကျော်သွားပြီး ၎င်းတို့ကြားရှိ အပိုင်းတစ်ခုလုံးကို ချန်လှပ်ရန် မည်မျှလွယ်ကူကြောင်း သိရှိသည်။ ပညာရှင်များသည် ဤစာသားချန်လှပ်မှုကို ဟိုမီယိုတယ်လူတစ် အမှားဟု ခေါ်သည်။ ဤစာသားချန်လှပ်မှုအပြင် အခြားအမှားများလည်း ဓမ္မသစ်ကျမ်းလက်ရေးမူများတွင် တွေ့ရှိရသည်။

Another type of mistake that occurs frequently is omission of words, phrases, or even whole lines. Every typist knows how easy it is to jump from one word to the same one several lines lower on the page and thus to miss the whole section lying between these two words. Scholars call this a homoeoteleutic error. Not only this kind of text omission but others as well are encountered in New Testament manuscripts.

 

အခြားကိစ္စများတွင် စာသားထဲသို့ ထပ်မံထည့်သွင်းမှုများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ "ထို" ဟူသော စကားလုံးကို အစောဆုံးလက်ရေးမူများတွင် မပါရှိသော နာမ်များသို့ အချို့ကျမ်းပိုဒ်များတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။ ခရစ်တော် ဟူသော စကားလုံးကို အစောဆုံးစာသားတွင် ယေရှု သာရှိသည့်နေရာတွင် ထည့်သွင်းထားပြီး၊ ထိုနည်းတူ သန့်ရှင်းသော ဟူသော အရည်အသွေးကို ဝိညာဉ်တော် ဟူသော စကားလုံးရှေ့တွင် ထည့်သွင်းထားသည်။

In other cases, additions to the text appear. For example, “the” is added to nouns in certain passages that do not have it in the oldest manuscripts, the word “Christ” is added where the oldest text has only “Jesus,” and similarly the attribute “holy” is prefixed to the word “Spirit.”

 

စာလုံးပေါင်းအမှားများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကွဲပြားမှုများနှင့် မျက်စိဖြင့်တူညီပုံရသော်လည်း အဓိပ္ပာယ်ကွဲပြားသော စကားလုံးများကို ရောထွေးခြင်းက အခြားကွဲပြားမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အစောပိုင်းဓမ္မသစ်ကျမ်းလက်ရေးမူများသည် စာလုံးအကြီးများဖြင့်သာ ရေးသားထားပြီး၊ စကားလုံးများကြားတွင် နေရာလွတ်မရှိ၊ ပုဒ်ဖြတ်အမှတ်အသားများ မရှိ၊ နှင့် အသံထွက်များ မရှိသောကြောင့်၊ မလေ့ကျင့်ထားသော မျက်စိဖြင့် စကားလုံးအချို့ကို မတိကျစွာ ဖတ်ရန် လွယ်ကူသည်။ ထို့ပြင်၊ အချို့လက်ရေးမူများတွင် စာဖတ်သူများက ဘေးတစ်ဖက်တွင် ရေးထားသော မှတ်ချက်များသည် နောက်ပိုင်းကူးရေးသူများက မူရင်းစာသား၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် မမှန်ကန်စွာ ယူဆပြီး လက်ရေးမူအသစ်များတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်ကို ပြသသည်။ ထိုကူးရေးသူများသည် ဘေးတစ်ဖက်မှတ်ချက်သည် ယခင်ကူးရေးသူတစ်ဦးမှ ချန်လှပ်ခဲ့သော အမှားတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ထိုအမှားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးနောက် ဘေးတစ်ဖက်တွင် ရေးထားသည်ဟု ယူဆခဲ့ပုံရသည်။ ဤနည်းဖြင့် အစောဆုံးပုံတူများတွင် မရှိသော ထည့်သွင်းမှုများသည် နောက်ပိုင်းလက်ရေးမူများတွင် ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Other variants are caused by mistakes in spelling, and confusion of words that look similar to the eye but have different meanings account for other variants. Since early New Testament manuscripts were in capital letters only, with no spaces between words, no punctuation marks, and no accents, it was easy for the untrained eye to misread certain words. Furthermore, some manuscripts show that notes written in the margins by readers were sometimes mistakenly considered part of the original text by a later copyist and were incorporated in new manuscripts. Doubtless such copyists thought that the marginal note was an omission overlooked by a previous copyist, and that it had been put in the margin after the supposed error had been discovered. In this way additions that are not present in the older copies have appeared in later manuscripts.

 

လူသားတို့၏ မပြည့်စုံမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရည်ရွယ်ချက်မရှိသော ကွဲပြားမှုများအပြင်၊ နောက်ပိုင်းလက်ရေးမူအချို့တွင် စာသားကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ပြောင်းလဲမှုများလည်း ပေါ်ပေါက်လာသည်။ အချို့သောကိစ္စများတွင်၊ ခက်ခဲသောကျမ်းပိုဒ်များကို ရှင်းလင်းချက်များဖြင့် ရိုးရှင်းစေခဲ့သည်။ အခြားကိစ္စများတွင် ကြမ်းတမ်းသော စကားလုံးများကို ပိုမိုချောမွေ့သော စကားလုံးများဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ အချို့တွင် ပုံမမှန်သော သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံများကို ပို၍သာမန်ဖြစ်သော ဖွဲ့စည်းပုံများဖြင့် လဲလှယ်ခဲ့သည်။ ခရစ်ဝင်ကျမ်းများ၏ ကူးရေးသူအချို့သည် အပြိုင်စာသားများတွင် အလားတူအသုံးအနှုန်းများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ပြသပြီး၊ အခြားသူများသည် မရင်းနှီးသော ဓမ္မဟောင်းကျမ်းကိုးကားချက်များကို ၎င်းတို့ရင်းနှီးသော ဓမ္မဟောင်းကျမ်းစာသားနှင့် ကိုက်ညီစေရန် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။

Besides all these unintentional variants caused by human imperfection, other changes appear in some later manuscripts, which reveal a studious effort to improve the text. In some instances, difficult passages were made simpler by explanatory remarks; in others rough words were replaced by smoother ones; in still others unusual grammatical constructions were exchanged for more common ones. Some copyists of the Gospels show the influence of similar expressions in parallel texts, and others changed unfamiliar Old Testament quotations to agree with the Old Testament text familiar to them.