တရားသူကြီးမှတ်စာ ၁၂

 

အခန်းကြီး - ၁၂

chapter 12

 

၁. ဧဖရိမ်လူမျိုးများသည် ယံဖထာနှင့် စကားများရန်ဖြစ်ကြပြီး၊ ရှိဗိုလက်ဖြင့် သိရှိခံရသဖြင့် ဂိလဒ်လူမျိုးများက သတ်ဖြတ်ကြသည်။ ၇. ယံဖထာ သေဆုံးသည်။ ၈. သားသုံးဆယ်နှင့် သမီးသုံးဆယ်ရှိသော ဣဇဗန်၊ ၁၁. ဧလုန်၊ ၁၃. သားလေးဆယ်နှင့် မြေးသုံးဆယ်ရှိသော အဗဒုန်တို့သည် ဣသရေလကို အုပ်စိုးသည်။

1 The Ephraimites, quarrelling with Jephthah, and discerned by Shibboleth, are slain by the Gileadites. 7 Jephthah dieth. 8 Ibzan, who had thirty sons and thirty daughters, 11 and Elon, 13 and Abdon, who had forty sons and thirty nephews, judged Israel.

 

၁. မြောက်သို့။ ဟေဗြဲလို "ဇဖိုနာ"။ ဂိလဒ်သည် ဧဖရိမ်၏ အရှေ့နှင့် အရှေ့မြောက်တွင်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် သမ္မာကျမ်းစာဘာသာပြန်များစွာက ဤစကားလုံးကို နာမည်အဖြစ်ဖော်ပြသည်။ ဂျိုဒန်ချိုင့်ဝှမ်းတွင် ဆုက္ကုတ်မြို့မှ မဝေးသော ဂိလဒ်ဘက်ရှိ ဇဖုန်အမည်ရှိ မြို့တစ်မြို့ရှိသည် (ယောရှု ၁၃:၂၇)။

1. Northward. Hebrew, ṣaphonah. Gilead was to the east and northeast of Ephraim. Because of this, most Bible translations give the word as a proper name. There was a town by the name of Zaphon in the Jordan valley, on the Gilead side, not far from Succoth (Joshua 13:27).

 

သင်ဖြတ်သွားသည်။ သူတို့က ယံဖထာသည် ဂျိုဒန်မြစ်ကို ဖြတ်သွားသည်ဟု မဆိုလိုပါ။ အမ္မုန်လူမျိုးများကို တိုက်ခိုက်ရန် ချီတက်သွားသည်ဟု ဆိုလိုသည်။

Passedst thou over. They do not mean that he crossed the Jordan, but that he marched against the Ammonites.

 

သင်တို့ကို မခေါ်ခဲ့ဟု ဆိုသည်။ ဤနေရာတွင်လည်းကောင်း၊ တရားသူကြီးမှတ်စာ ၈:၁-၃ တွင်လည်းကောင်း ဧဖရိမ်အမျိုးကို မကောင်းသောအလင်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ သူတို့သည် ဖိနှိပ်ခံရချိန်တွင် မလှုပ်မရှား၊ အခြားသူများက ဦးဆောင်ပြီး အောင်မြင်သောအခါ မာနထောင်လွှားကြသည်။ ဂိဒေါင်သည် ၎င်းတို့၏ ရိုင်းစိုင်းမှုကို လျစ်လျူရှုပြီး ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခဲ့သော်လည်း၊ ယံဖထာသည် ၎င်းတို့အား လိုက်လျောရန် စိတ်မထားခဲ့ပေ။ ၎င်းတို့၏ မကျေနပ်မှုသည် ဣသရေလ၏ ထိပ်တန်းအမျိုးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံလိုသော ဆန္ဒမှ ပေါက်ဖွားလာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ မာနသည် အောင်ပွဲ၏ ဂုဏ်ကျက်သရေတွင် ပါဝင်ခွင့်မရှိခြင်းကို မကျေနပ်စေခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းတို့သည် ဂိလဒ်အား သီးခြားလှုပ်ရှားခွင့်နှင့် အုပ်စိုးသူရွေးချယ်ခွင့်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။

Didst not call us. Both here and in Judges 8:1–3 the tribe of Ephraim is presented in an unfavorable light. They were passive in time of oppression, and arrogant when others had taken the initiative and won the victory. Gideon had been conciliatory toward them and overlooked their boorishness, but Jephthah was in no mood to become subservient to them. Their alleged grievance stemmed from their desire to be regarded as the leading Israelite tribe. Their pride led them to resent having had no part in the glory of the victory. Moreover, they denied to Gilead the right of separate action, let alone that of choosing a ruler.

 

၂. ငါသင်တို့ကို ခေါ်သောအခါ။ ယခင်ဖော်ပြချက်တွင် ဖိနှိပ်သူများကို တွန်းလှန်ရန် အနောက်ကန္နဝါဒေသရှိ အမျိုးများအား အကူအညီတောင်းခဲ့သည်ဟု မဖော်ပြထားပါ။ မှတ်တမ်းရေးသူသည် အဓိကအချက်များကိုသာ ဖော်ပြထားသည်။

2. When I called you. The previous account did not mention an appeal to the tribes in western Canaan to help drive back the oppressors. The narrator mentioned only the salient facts.

 

၃. သို့ဖြစ်လျှင် အဘယ်ကြောင့်နည်း။ ဧဖရိမ်လူများသည် အမ္မုန်လူမျိုးများထက် ပိုမိုအပြစ်ရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ယံဖထာ၏ ဖြေကြားချက်သည် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံသော စိတ်ဓာတ်ဖြင့်ပေးခဲ့သလား ဆိုသည်ကို ဆုံးဖြတ်ရန်ခက်ခဲသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ဧဖရိမ်လူများသည် ၎င်း၏ အကျိုးသင့်အကြောင်းသင့်ဖြေကြားချက်ကို မကျေနပ်ပုံရသည်၊ အကြောင်းမူကား ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

3. Wherefore then? The men of Ephraim were more guilty, if possible, than were the Ammonites. It is difficult to tell whether Jephthah’s answer was given in a conciliatory spirit. At any rate the Ephraimites did not seem to be satisfied with his reasoning, for civil war ensued.

 

၄. ဂိလဒ်လူအားလုံး။ ဂျိုဒန်မြစ်အရှေ့ဘက်ရှိ ဣသရေလလူမျိုးအားလုံးပါဝင်ပုံရသည်။ မီးအချက်ပြများနှင့် တံပိုးများဖြင့် အရှေ့ဘက်အမျိုးများ၏ ရွာများသို့ စုရုံးရန် အချက်ပြသံကို အလျင်အမြန်ပို့ဆောင်နိုင်သည်။

သူတို့ပြောသောကြောင့်။ ယံဖထာ၏ အကျိုးသင့်အကြောင်းသင့်ဖြေကြားချက်ရှိသော်လည်း၊ ဧဖရိမ်လူများသည် သည်းမခံနိုင်သော လှောင်ပြောင်မှုများဖြင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားစေခဲ့ပုံရသည်။

4. All the men of Gilead. Probably including all the Israelites east of the Jordan. Signal fires and trumpets could pass the mustering call to the villages of the eastern tribes within a very short time.

Because they said. In spite of Jephthah’s reasonable answer, the men of Ephraim seem to have precipitated the conflict by intolerable taunts.

 

ဧဖရိမ်၏ ထွက်ပြေးသူများ။ လှောင်ပြောင်မှု၏ အပြည့်အဝအားသည် အသေးစိတ်အားလုံးကို ကျွန်ုပ်တို့မသိသောကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့အတွက် မထင်ရှားပါ။ ဂျိုဒန်မြစ်အရှေ့ဘက်ရှိ မာနဿဲလူများနှင့် အနောက်ပိုင်းရှိ မာနဿဲလူများနှင့် ၎င်းတို့၏ နီးစပ်သော ဧဖရိမ်လူများအကြား ပြင်းထန်သော မနာလိုမှုပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက်ရှိ မာနဿဲလူများသည် ၎င်းတို့၏ နီးစပ်သော မျိုးနွယ်နှင့် မိသားစုဆက်နွယ်မှုကို လျော့ရဲစေခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့နေထိုင်ရာ ရုဗင်နှင့် ဂဒ်အမျိုးများ၏ သိုးထိန်းများနှင့် ပိုမိုရောထွေးလာခဲ့သည်။ ဤမျိုးနွယ်ခွဲထွက်မှုအတွက် ဧဖရိမ်လူများက ၎င်းတို့ကို "ထွက်ပြေးသူများ" ဟုခေါ်ကာ အနောက်ပိုင်းရှိ မျိုးနွယ်ဆွေမျိုးများ၏ အနိမ့်တန်းစားဟု လှောင်ပြောင်ခဲ့ကြသည်။

Fugitives of Ephraim. The full force of the taunt is lost to us inasmuch as we do not know all the details. It seems that fierce jealousy had sprung up between the Manassites living east of the Jordan, and the rest of Manasseh and their close kinsmen, the Ephraimites, in western Palestine. The Manassites in the east had allowed their close clan and family connections to languish and were throwing in their lot more and more with the pastoral tribes of Reuben and Gad among whom they lived. For this schism in clanship the Ephraimites were taunting them, calling them fugitives, that is, the dregs and lower class of the tribal relatives in the west.

 

၅. ဂျိုဒန်မြစ်ဖြတ်ကူးရာနေရာများ။ ဧဖရိမ်လူများသည် ၎င်းတို့၏ နယ်မြေသို့ အမြန်ပြန်ရန် ဤဖြတ်ကူးရာနေရာများမှတစ်ဆင့်သာ ဖြတ်သန်းနိုင်သည်။
ထွက်ပြေးလာသော ဧဖရိမ်လူများ။ ဟေဗြဲဘာသာတွင် ဤစကားလုံးများသည် ဧဖရိမ်လူများက ဂိလဒ်လူများကို လှောင်ပြောင်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သော "ဧဖရိမ်၏ ထွက်ပြေးသူများ" ဟူသော စကားလုံးများနှင့် အတိအကျ တူညီသည်။ ယခု ဧဖရိမ်လူများသည် ထွက်ပြေးသူများဖြစ်လာသည်။
သင်သည် ဧဖရိမ်လူဖြစ်သလား။ ဂျိုဒန်မြစ်ဖြတ်ကူးရာနေရာများတွင် လူအများအပြား သွားလာလှုပ်ရှားမှုရှိသည်။ မေးမြန်းခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထွက်ပြေးသူများနှင့် အန္တရာယ်မရှိသော ခရီးသွားများ၊ ကုန်သည်များကို ခွဲခြားရန်ဖြစ်သည်။ မကြာသေးမီက ၎င်းတို့၏ အမျိုးကို ဂုဏ်ယူခဲ့သော လူများသည် ယခု ၎င်းတို့၏ အသက်ကို ကယ်တင်ရန် အမျိုးနှင့် ဆက်နွယ်မှုကို ငြင်းပယ်လိုကြသည်။

5. Passages of Jordan. Only through these fords could the men of Ephraim quickly cross the Jordan to their own territory.

Ephraimites which were escaped. In Hebrew these are exactly the same words with which the Ephraimites had so shortly before taunted the men of Gilead—“fugitives of Ephraim.” Now the Ephraimites are the fugitives.

Art thou an Ephraimite? There was considerable traffic across the Jordan fords. The object of the questioning was to distinguish between the fugitives and the harmless travelers and merchants. The men who had boasted of their tribe shortly before were now willing to deny any connection with it in order to save their lives.

 

၆. ရှိဗိုလက်ဟု ပြောလော့။ ဤစကားလုံးကို ရှင်အက္ခရာဖြင့် စသော စကားလုံးတစ်ခုအဖြစ် ကျပန်းရွေးချယ်ခဲ့ပုံရသည်။ ရှင်အက္ခရာဖြင့် စသော အခြားစကားလုံးမဆို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဂျိုဒန်မြစ်အရှေ့ဘက်ရှိ ဟေဗြဲလူများသည် ရှိဗိုလက်ဟု ရှင်အက္ခရာကို ထင်ရှားစွာ အသံထွက်သည်။ ကန္နဝါဒေသရှိ ဟေဗြဲလူများသည် ရှင်အက္ခရာကို ဆိဗိုလက်ဟု ဖြည်းညှင်းစွာ အသံထွက်သည်။ ၎င်းသည် နှစ်များတစ်လျှောက် ပေါက်ဖွားလာသော ဒေသိယစကားပုံစံ ကွဲပြားမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။

6. Say now Shibboleth. The word was probably selected at random as an example of a word beginning with the letter shin. Any other word beginning with that letter might have served as well. The Hebrews east of the Jordan pronounced the initial letter sh, as in shibboleth. The Hebrews in Canaan gave it a soft sound, s, as in sibboleth. It was one of those differences in dialect that had grown up through the years.

 

၇. ခြောက်နှစ်။ ယံဖထာ၏ အုပ်စိုးမှုသည် တရားသူကြီးများအနက် အတိုဆုံးဖြစ်သည်။ သူသည် အခြားဣသရေလရန်သူများနှင့် တိုက်ပွဲတွင် ကျဆုံးခဲ့ပုံရသည်။

7. Six years. Jephthah’s rule was the shortest of all the judges. It may be that he fell in battle while fighting other Israelite enemies.

 

၈. ဣဇဗန်။ ဤအမည်၏ အဓိပ္ပါယ်ကို မသိရပါ။ ၎င်းသည် သမ္မာကျမ်းစာတွင် ဤနေရာတွင်သာ ဖော်ပြထားသည်။

ဗက်လယ်ဟမ်မှ။ ၎င်းသည် ယုဒပြည်ရှိ ဗက်လယ်ဟမ်ဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ ဇဗူလုန်အမျိုးရှိ ဗက်လယ်ဟမ်ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်၊ ယခုလက်ရှိ ဘိတ်လဟမ်သည် နာဇရက်မြို့မှ အနောက်မြောက်ဘက် ၇ မိုင် (၁၁.၂ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင်ရှိသည် (ယောရှု ၁၉:၁၅-၁၆ ကိုကြည့်ပါ)။

8. Ibzan. The meaning of this name is unknown. It occurs in the Bible only in this place.

Of Beth-lehem. Though this may have been the Bethlehem of Judah, it was probably the Bethlehem in the tribe of Zebulun, the present Beit Lahm, 7 mi. (11.2 km.) northwest of Nazareth (see Joshua 19:15, 16).

 

ဣဇဗန်သည် ဤနေရာတွင် ဖော်ပြထားသော အခြားတရားသူကြီးနှစ်ဦးဖြစ်သည့် ဧလုန်နှင့် အဗဒုန်၊ နှင့် အခန်း ၁၀:၁-၅ တွင် ဖော်ပြထားသော တိုလနှင့် ယာဣရ တို့နှင့်အတူ တရားသူကြီးများအုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ စွမ်းဆောင်မှုများအကြောင်း မည်သည့်အချက်အလက်မျှ မဖော်ပြထားပါ။ ၎င်းတို့၏ အမည်များ၊ နေထိုင်ရာနေရာ၊ အုပ်စိုးသည့်ကာလ၊ သင်္ဂြိုဟ်ရာနေရာတို့ကိုသာ အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းတို့အနက် သုံးဦး (ယာဣရ၊ ဣဇဗန်၊ အဗဒုန်) ၏ သားသမီးအရေအတွက်နှင့် ၎င်းတို့၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာဆိုင်ရာ သက်သေများကိုလည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။

Ibzan, along with the other two judges mentioned here, Elon and Abdon, and the two whose names are given in ch. 10:1–5, Tola and Jair, form a group of judges of whose exploits nothing is related. The briefest details about them are given: their names, where they lived, how long they ruled, the place of their burial. In the case of three of them (Jair, Ibzan, and Abdon) the number of their children and evidence of their wealth are added.

 

၉. သူသည် ပြင်ပသို့ပို့လိုက်သည်။ ဣဇဗန်သည် အခြားအမျိုးများနှင့် လက်ထပ်မှုဖြင့် ၎င်း၏ အနေအထားကို ခိုင်မာစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ မူဝါဒချမှတ်ခဲ့သည်။ သူ၏ သမီးသုံးဆယ်ကို အခြားအမျိုးများမှ လူများနှင့် လက်ထပ်ပေးခဲ့ပြီး၊ သားသုံးဆယ်အတွက်လည်း အခြားအမျိုးများမှ သမီးများကို ယူခဲ့သည်။ ဤအချက်အလက်ကို ဣဇဗန်သည် ကျယ်ပြန့်သော သြဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိသော ထူးကဲသူတစ်ဦးဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြရန် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ထို့ပြင်၊ သူ၏ သားသမီး ၆၀ ဦးလက်ထပ်သည်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ရခြင်းသည် ၎င်းသည် သက်ရှည်ထောင်ဝါဝါဖြင့် နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ သူသည် ဣသရေလကို ၇ နှစ်သာ အုပ်စိုးခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ၎င်း၏ ဘဝ၏ နောက်ဆုံး ၇ နှစ်ဖြစ်ပုံရသည်။ သူသည် အခြားအမျိုးများနှင့် လက်ထပ်မှုဖြင့် ခင်မင်ရင်းနှီးမှုတည်ဆောက်ခြင်း၏ မူဝါဒဖြင့် တရားသူကြီးရာထူးကို ရရှိခဲ့ပုံရသည်။ ၎င်း၏ အုပ်စိုးမှုကာလတွင် ငြိမ်းချမ်းမှုရှိခဲ့ပုံရသည်။

9. He sent abroad. Ibzan had a definite policy of strengthening his position by intermarriage. He gave his 30 daughters in marriage to men of other tribes, and also took daughters for his 30 sons from other tribes than these. This information is recorded to show that Ibzan was a great man with wide influence. Moreover, that he lived to see his 60 children married indicates that he had a long and prosperous life, although he ruled Israel only 7 years. These were probably the last 7 years of his life. Perhaps he attained his position of judge through his policy of building up friendships in other tribes by intermarriages. Evidently there was peace during the period of his rule.

 

၁၁. ဧလုန်။ အမည်သည် "တဲရာဘိန်သုနှင့်ပင်" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အရှေ့တိုင်းသားများသည် သစ်ပင်များအမည်ဖြင့် မကြာခဏ အမည်ပေးခံရသည်။ ကမ္ဘာ ဦးကျမ်း ၄၆:၁၄ နှင့် တောလည်ရာ ၂၆:၂၆ တွင် ဤအမည်သည် ဇဗူလုန်အမျိုး၏ မိသားစုတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။

11. Elon. The name means “a terebinth.” Orientals were often named after trees. In Gen. 46:14 and Num. 26:26 the name occurs as one of the families of Zebulun.

 

၁၃. အဗဒုန်။ စကားလုံးအရ "ကျွန်"။

ဟိလ္လယ်လူ။ "ချီးမွမ်းခြင်း" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ဤအမည်သည် နောက်ပိုင်းတွင် ယုဒလူမျိုးများအကြား ထင်ရှားလာသော အမည်တစ်ခု၏ ပထမဆုံးဖြစ်ပေါ်မှုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သမ္မာကျမ်းစာတွင် ဤနေရာတွင်သာ ဖော်ပြထားသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဟိလ္လယ်သည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ မကြာမီက ယုဒလူမျိုး၏ တရားဒေသနာဆရာကျောင်းတစ်ခု၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီး၊ ယုဒလူမျိုး၏ အကြီးကျယ်ဆုံး ရဗ္ဗိအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။

13. Abdon. Literally, “servant.”

Of Hillel. Signifying, “praising.” This is the first occurrence of a name that later became famous among the Jews. It occurs only here in the Bible. The later Hillel was the leader of one of the Jewish schools of thought shortly before the time of Christ, and is regarded as the greatest of all the Jewish rabbis.

 

ဖိရသုန်လူ။ ဖိရသုန်သည် အခန်း ၁၅ အရ ဧဖရိမ်ပြည်တွင်ရှိသည်၊ ထို့ကြောင့် အဗဒုန်သည် ဧဖရိမ်အမျိုးမှဖြစ်သည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ ၁ ရာဇဝင်ချက် ၈:၂၃ တွင် အဗဒုန်အမည်ရှိသူတစ်ဦးသည် ဗင်္ယာမိန်အမျိုးတွင် ပါဝင်သော်လည်း၊ အမည်သည် သာမန်ဖြစ်သောကြောင့် တရားသူကြီးဖြစ်လာသော အဗဒုန်သည် ဧဖရိမ်လူဖြစ်နိုင်သည် (၁ ရာဇဝင်ချက် ၂၇:၁၄ ကိုကြည့်ပါ)။ ဖိရသုန်မြို့သည် ယခုလက်ရှိ ဖာရာသာဟု ယူဆရပြီး၊ ရှေခင်မြို့မှ အနောက်တောင်ဘက် ၇ မိုင် (၁၁.၂ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင်ရှိသည်။

A Pirathonite. Pirathon, according to v. 15, was in the land of Ephraim, so we may conclude that Abdon belonged to the tribe of Ephraim. In 1 Chron. 8:23 a man named Abdon is included in the tribe of Benjamin, but since the name was common, the Abdon who became judge could well have been an Ephraimite (see 1 Chron. 27:14). The town of Pirathon is generally thought to be the modern Far‘athā, 7 mi. (11.2 km.) west by south of Shechem.

 

၁၄. သားလေးဆယ်။ မိသားစု၏ အမျိုးသားများကိုသာ ဖော်ပြထားသည်။ သူ့တွင် သမီးများစွာလည်း ရှိခဲ့ပုံရသည်။ ထပ်မံ၍၊ ၎င်း၏ မိသားစု၏ ကြီးမားမှုသည် ၎င်း၏ စည်းစိမ်နှင့် မြင့်မားသော အဆင့်အတန်း၏ သက်သေအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းသည် ဇနီးများစွာထားရှိနိုင်သူများအကြား ပေါများသော အိမ်ထောင်ရေးစည်းမျဉ်းကို သက်သေပြသည်။

14. Forty sons. Only the male members of the family are mentioned. He doubtless had many daughters as well. Again, the large size of his family is cited as an evidence of his wealth and high rank. It also testifies to the widespread polygamy among those who could afford numerous wives.

 

မြေးများ။ ဤသည်မှာ "သားသမီးများ" ဖြစ်သင့်သည်။ ဟေဗြဲဘာသာတွင် "သားများ၏သားများ" ဟု စကားလုံးအရ ဆိုသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန် (KJV) တွင် "မြေး" ဟူသော စကားလုံးကို ယခုမသုံးတော့သည့် အင်္ဂလိပ်အဓိပ္ပါယ်ဟောင်းဖြင့် အသုံးပြုထားသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုဗားရှင်းတွင် "မြေး" ဟူသော စကားလုံးပေါ်လာသည့်နေရာတိုင်း၊ "သားသမီး" ဟု ဖတ်သင့်သည်။

Nephews. This should be “grandsons.” The Hebrew says literally, “sons of sons.” The KJV used the word “nephew” in the old English sense of grandson, which use is now obsolete. Therefore in that version wherever the word “nephew” occurs, we should read “grandson.”

 

၁၅. အမာလက်လူမျိုး၏ တောင်။ အမာလက်လူမျိုးများသည် ယုဒပြည်၏ တောင်ဘက်ရှိ နေဂတ်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ သို့သော်၊ ဤနေရာအမည်သည် ၎င်းတို့သည် တစ်ချိန်က ဧဖရိမ်ဒေသရှိ ဤဒေသအထိ မြောက်ဘက်သို့ တိုးဝင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ အမည်ကို ထိုနေရာနှင့် ဆက်စပ်စေခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ၎င်းတို့သည် ထိုနေရာတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ခြင်း သို့မဟုတ် ၎င်းတို့အနက် အနည်းငယ်ကို အစောပိုင်းကာလများတွင် ထိုနေရာတွင် အခြေချခွင့်ပြုခဲ့ပုံရသည်။

15. Mount of the Amalekites. The Amalekites made their home in the Negeb, in the south of Judah. However, this place name indicates that at one time they had advanced as far north as this region in Ephraim on an incursion that caused their name to be attached to that particular area. It may have been that they were defeated there, or that a small number of them may have been allowed to settle in that area in earlier times.