ယောရှုမှတ်စာ - ၁၃

 

အခန်းကြီး - ၁၃

chapter 13

 

၁ သိမ်းပိုက်ရသေးသော ပြည်၏ နယ်နိမိတ်များ။ ၈ မျိုးနွယ်နှစ်ခုနှင့် မနာရှေမျိုးနွယ်တစ်ဝက်၏ အမွေခံပိုင်မြေ။ ၁၄၊ ၃၃ ထာဝရဘုရားနှင့် သူ၏ ယဇ်ပူဇော်သက္ကာများသည် လေဝိမျိုးနွယ်၏ အမွေဖြစ်သည်။ ၁၅ ရုဗင်မျိုးနွယ်၏ အမွေခံပိုင်မြေ၏ နယ်နိမိတ်များ။ ၂၂ ဗာလမ်သည် အသတ်ခံရသည်။

1 The bounds of the land not yet conquered. 8 The inheritance of the two tribes and half. 14, 33 The Lord and his sacrifices are the inheritance of Levi. 15 The bounds of the inheritance of Reuben.22 Balaam slain. 24 The bounds of the inheritance of Gad, 29 and of the half tribe of Manasseh.

 

၁. ယောရှုသည် အသက်ကြီးရွယ်အိုလာပြီး နေ့ရက်များတွင် အဆင့်မြင့်လာသည်။ ဤအခန်းသည် ယောရှုစာအုပ်၏ ဒုတိယပိုင်း၏ အစဟု ယူဆလေ့ရှိသည်။ ပထမပိုင်းတွင် ပြည်သိမ်းပိုက်ခြင်း၏ သမိုင်းကို ဖော်ပြထားပြီး၊ ဒုတိယပိုင်းတွင် သိမ်းပိုက်သူများအကြား ပြည်ခွဲဝေပေးခြင်းကို ဖော်ပြသည်။ ပထမစာကြောင်းသည် စာသားအရ “ယောရှုသည် အသက်ကြီးလာပြီး နေ့ရက်များတွင် အဆင့်မြင့်လာသည်” ဟု ဖတ်ရသည်။ ဤဖော်ပြချက်သည် သူ၏သေဆုံးမှုမတိုင်မီ အနည်းငယ်ကြာချိန်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်၊ သူသည် အသက် ၁၁၀ နှစ်တွင် သေဆုံးခဲ့သည် (အခန်း ၂၄:၂၉)။ တစ်ခါတစ်ရံ “အသက်ကြီးသည်” ဟူသော ဟေဗြဲစကားလုံးသည် လူတစ်ဦး၏ နှစ်ပေါင်းမည်မျှအသက်ရှင်ခဲ့သည်ထက် တက်ကြွမှုအခြေအနေနှင့် သက်ဆိုင်သည်ဟု ထင်ရသည်။ ကမ္ဘာဦး ၂၇:၁ တွင် “ဣဇာက်သည် အသက်ကြီးသည်” ဟု ဆိုထားသော်လည်း ထိုအချိန်မှ ၄၃ နှစ်ကြာအောင် အသက်ရှင်ခဲ့သည်။ ထိုနည်းတူ၊ ဒါဝိဒ်နှင့်ပတ်သက်၍ “ရှင်ဘုရင်သည် အလွန်အသက်ကြီးသည်” (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁:၁၅) ဟု ဆိုထားသော်လည်း သူသေဆုံးချိန်တွင် အသက် ၇၀ ခန့်သာရှိခဲ့သည်။ ရှင်ဘုရင်၏ဘဝတွင် ကြံ့ခိုင်မှုနှင့် စိုးရိမ်မှုများက သူ့ကို အသက်ကြီးစေခဲ့သည်။ နိုင်ငံများစွာတွင် အသက် ၅၀ သို့မဟုတ် ၆၀ ကို အသက်ကြီးသည်ဟု ယူဆသည်။ ယောရှုနှင့်လည်း ထိုနည်းတူဖြစ်ပေမည်။ သူ၏ စစ်သည်တော်နှင့် ဣသရေလလူမျိုးတို့၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ပင်ပန်းကြမ်းတမ်းသောဘဝနှင့် သိမ်းပိုက်မှု၏ နောက်ဆုံးနှစ်များတွင် ပြင်းထန်မှုကြောင့် သူသည် ရုတ်တရက် အသက်ကြီးလာပေမည်။ သူ၏ တက်ကြွပြီး စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ စစ်မှုထမ်းခြင်းကာလရှည်ပြီးနောက် သူ၏စွမ်းအင်များ လျင်မြန်စွာ ယုတ်လျော့သွားပြီး၊ ပြည်ခွဲဝေရန် ဘုရားသခင်၏ စကားကို ကြားရသည့်အခါ စစ်ဆင်ရေးကို ရပ်တန့်ရန် ဝမ်းမြောက်ခဲ့ပေမည်။ ဣသရေလလူမျိုးတို့အား ပြည်ကို အပြည့်အဝပိုင်ဆိုင်ရန် လိုအပ်သော စစ်ဆင်ရေးများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် သူ အသက်ရှင်နိုင်မည်လားဟု သူကိုယ်တိုင် တွေးတောနေပေမည်။ ဘုရားသခင်၏ သစ္စာရှိသော ကျွန်အဖြစ်၊ ယောရှုသည် “သုံးစွဲပြီး ကုန်ဆုံးရန်” ဆန္ဒရှိခဲ့သည်။

1. Joshua was old. This chapter is generally considered to be the beginning of the second part of the book of Joshua. The first part has given a history of the conquest of the land. The second part deals with the division of the land among the conquerors.

Literally the first clause reads, “Joshua had aged and was advanced in days.” This statement was made some time before his death at 110 years of age (ch. 24:29). At times the Hebrew word translated “old” seems to be used with respect to the state of vitality rather than with respect to the number of years men lived. Gen. 27:1 states, “Isaac was old,” that is, he had aged; yet he lived 43 years after that. Likewise, it is said concerning David, “the king was very old” (1 Kings 1:15), but he could not have been more than about 70 when he died. The hardships and anxieties of the king’s life had aged him. In many countries 50 or 60 years is considered a great age. So it was, perhaps, with Joshua. His strenuous life as a warrior and leader of Israel, and the intenseness of the last years of conquest, had probably aged him, perhaps somewhat suddenly. His energies may have failed rather rapidly after his long course of active and anxious military service, so that he was glad to hear God utter the word that called for a halt in the campaign, to apportion the land. He may himself have been wondering how he would live to carry through the campaigns yet necessary to place the children of Israel in full possession of the land. As God’s true servant, Joshua had been willing to “spend and be spent.”

 

ယောရှု၏ အသက်အရွယ်နှင့်ပတ်သက်၍ တိကျသောအချက်အလက်မရှိသော်လည်း၊ ဂျိုးဇီးဖပ်စ် (Antiquities v. 1. 29) ၏အဆိုအရ သူသည် မောရှေနှင့် ၄၀ နှစ်ကြာ ဆက်နွယ်ခဲ့ပြီး၊ သခင်သေဆုံးပြီးနောက် ဣသရေလကို ၂၅ နှစ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သူသည် အသက် ၁၁၀ နှစ်တွင် သေဆုံးခဲ့သောကြောင့်၊ ဤအချက်အရ မောရှေသေဆုံးချိန်တွင် သူသည် အသက် ၈၅ နှစ်ရှိပြီး၊ ထွက်မြောက်ရာအချိန်တွင် အသက် ၄၅ နှစ်ခန့်ရှိခဲ့သည်။ ကာလက်၏ ဖော်ပြထားသော အသက်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက (အခန်း ၁၁:၁၈ နှင့် နိဒါန်း၊ စာမျက်နှာ ၁၇၂ ကိုကြည့်ပါ)၊ ဂျိုးဇီးဖပ်စ်၏ ဂဏန်းများကို အားကိုးနိုင်ပါက ယောရှုသည် ဤအချိန်တွင် အသက် ၉၂ နှစ်ခန့်ရှိပေမည်။

We have no definite information as to Joshua’s age at this time, but Josephus (Antiquities v. 1. 29) asserts that he was associated with Moses for 40 years, and that after his master’s death he governed Israel for 25 years. Since he died at the age of 110, this would have made him 85 years old at the death of Moses and about 45 years of age at the time of the Exodus. Comparing this with the stated age of Caleb (see on ch. 11:18 and Introduction, p. 172), Joshua would have been about 92 years of age at this time, that is, if we can rely on the figures of Josephus.

 

ဤအရပ်တွင် ကျန်ရှိသေးသည်။ စစ်ရေးအရ သိမ်းပိုက်မှုသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ယခုအခါ ဣသရေလလူမျိုးတို့သည် ပြည်ကို ပိုင်ဆိုင်ရန်သာ ကျန်ရှိသည်။ ယခုအချိန်အထိ သူတို့သည် ပြည်ကို အနည်းငယ်သာ အခြေချခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါတွင် စစ်ဆင်ရေးများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် အဓိပ္ပာယ်မရှိပေ၊ အကြောင်းမှာ ဣသရေလစစ်တပ်များ ထွက်ခွာသွားသည်နှင့် အောင်နိုင်ခံရသောလူမျိုးများသည် ပြန်လည်ဝင်ရောက်ပြီး ပြည်ကို ပြန်လည်ပိုင်ဆိုင်လေ့ရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အစီအစဉ်မှာ မျိုးနွယ်များသည် ၎င်းတို့၏ အမွေကို ထူထောင်ပြီးနောက် ၎င်းတို့၏ နယ်မြေများကို ချဲ့ထွင်ရန်ဖြစ်သည်။ ပိုင်ဆိုင်မှုကို ပြီးစီးရန် တိုက်ပွဲများစွာ ကျန်ရှိသေးသော်လည်း၊ အတိတ်ကာလတွင် ဘုရားသခင်၏ ကောင်းချီးပေးမှုသည် အနာဂတ်အတွက် အာမခံချက်ဖြစ်သည်။

There remaineth. The military conquest in general was completed. Now it remained for the Israelites to possess the land. So far they had settled comparatively little of it. For the present there seemed to be no point in proceeding with the military campaigns, because often as soon as the armies of Israel had gone the vanquished people would move back and repossess the land. The plan was for the tribes, after they were established in their inheritance, to extend their own territories. Many battles remained yet to be fought in order to complete the possession, but God’s blessing in the past was an assurance for the future.

 

ဝိညာဉ်ရေးရာ စစ်ပွဲတွင်လည်း ထိုနည်းတူဖြစ်သည်။ စရိုက်လက္ခဏာများ၏ ချို့ယွင်းချက်များကို ကျော်လွှားရန် အလုပ်သည် တိုးတက်နေသည်။ နှလုံးသားမှ ရန်သူများကို ဖယ်ရှားရန်သည် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသော ရုန်းကန်မှုဖြစ်သည်။ မျိုးရိုးနှင့် ပြုစုပျိုးထောင်ထားသော မကောင်းမှုဆီသို့ သဘောထားများကို ဆန့်ကျင်သည့် တိုက်ပွဲများကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဆက်လက်ဆင်နွှဲရမည်။

So it is in the spiritual warfare. The work of overcoming the defects of character is progressive. The dispossessing of enemies from the heart is a continuous struggle. Conflict after conflict must be waged against hereditary and cultivated tendencies toward evil.

 

ယောရှုပြုလုပ်ခဲ့သော အလုပ်နှင့် ဣသရေလအတွက် ကျန်ရှိသော အလုပ်ကို ရှင်းလင်းစွာ ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် အရေးကြီးသည်။ ယောရှုသည် အုပ်ချုပ်သူများကို ဖြိုချပြီး ၎င်းတို့၏ စစ်တပ်များကို အောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ဣသရေလလူမျိုးတို့အား နိုင်ငံတွင် ခိုင်မာသော ခြေကုပ်တစ်ခု ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် သူသည် နိုင်ငံ၏ နယ်မြေအားလုံးမှ လူဦးရေကို အပြည့်အဝ သုတ်သင်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ အချို့သော လူမျိုးများကို လုံးဝမထိခိုက်စေဘဲ ထားခဲ့သည် (တရားသူကြီးမှတ်စာ ၂:၂၀–၂၃၊ ၃:၁–၄)။ သိမ်းပိုက်မှုနှင့် ချဲ့ထွင်မှုတွင် မောရှေ၏ ပညတ်တရားတွင် ချမှတ်ထားသော စည်းမျဉ်းများသည် လမ်းညွှန်မူဖြစ်ရမည်။ တရားဟောရာ ၇ နှင့် ၁၂ အခန်းများတွင် ဣသရေလလူမျိုးတို့ လိုက်နာရမည့် အဓိက စည်းမျဉ်းသုံးခုကို ဖော်ပြထားသည်- (၁) ယေဟိုဝါသည် ၎င်းတို့လက်သို့ အပ်နှံသော လူမျိုးများကို လုံးဝသုတ်သင်ရှင်းလင်းရန်၊ (၂) ၎င်းတို့နှင့် မည်သည့်စာချုပ်သို့မဟုတ် သဘောတူညီချက်မျှ မပြုလုပ်ရန်နှင့် အိမ်ထောင်ရေးဆက်နွယ်မှု အားလုံးကို တားမြစ်ရန်၊ (၃) သိမ်းပိုက်ထားသော နယ်မြေတွင် ရုပ်တုကိုးကွယ်မှု၏ အရိပ်အယောင်များကို ဖျက်ဆီးရန်။ ပထမအချက်သည် ခေါင်းဆောင်များ၏ တာဝန်ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယနှင့် တတိယအချက်များသည် လူအားလုံး၏ တာဝန်ဖြစ်သည်။ ကာနာန်လူမျိုးတို့၏ ကိုးကွယ်ရာပစ္စည်းများကို စဉ်ဆက်မပြတ်နှင့် ယေဘုယျအားဖြင့် ဖျက်ဆီးခြင်း၊ စာချုပ်များမပြုလုပ်ရန်နှင့် အိမ်ထောင်ရေးဆက်နွယ်မှုကို ငြင်းပယ်ခြင်းသည် ကာနာန်လူမျိုးတို့၏ စိတ်ထဲတွင် စိတ်ဆိုးဒေါသထွက်မှုအခြေအနေကို ထာဝရဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ဤစည်းမျဉ်းများကို သစ္စာရှိစွာ လိုက်နာခဲ့ပါက၊ ရန်လိုမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး၊ ဣသရေလ၏ ရန်သူများကို ပိုမိုလျင်မြန်စွာ သုတ်သင်ရှင်းလင်းခြင်း သို့မဟုတ် ဣသရေလဥပဒေကို လုံးဝလက်ခံရန် ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် သိမ်းပိုက်မှုအားလုံးသည် အနည်းငယ်ကြာသော အချိန်အတွင်း ပြီးစီးနိုင်ပေမည်။

It is important to mark clearly the distinction between the work done by Joshua and the work left for Israel. Joshua overthrew the ruling powers and defeated their armies to such an extent that Israel was given a firm foothold in the country. But he did not exterminate the population from every portion of the country. Some nations were left entirely intact (Judges 2:20–23; 3:1–4). In the conquest and in the expansion the rules laid down in the law of Moses were to be the guiding principle. The 7th and 12th chapters of Deuteronomy set forth three main rules that the children of Israel were to follow: (1) utter extermination of the nations Jehovah should deliver into their hands; (2) no covenant or treaty to be made with them, and all intermarriage prohibited; (3) the destruction of all traces of idolatry in the conquered territory. The responsibility of the first of these was upon the leaders; the second and third, upon all the people. It is obvious that the persistent and general destruction of objects of Canaanitish worship, with the refusal to make treaties or intermarry, would tend to perpetuate a state of irritation in the minds of the Canaanites. Had these rules been faithfully observed, there would probably have been constant outbreaks of hostility, terminating in the further and more rapid extermination of the enemies of Israel, or else in their absolute submission to Israelite law. Thus the entire conquest might have been completed in a comparatively short time.

 

ရှေးခေတ်သိမ်းပိုက်မှု၏ ပုံစံသည် ဝိညာဉ်ရေးအမှန်တရားကို သရုပ်ပြရန် အသုံးပြုနိုင်သည်။ ခရစ်ယာန်စစ်ပွဲတွင်၊ နှစ်ပေါင်းများစွာ စစ်ဆင်ပြီးနောက်တွင်ပင် အပြစ်တရားကို ဆန့်ကျင်သော တိုက်ပွဲများစွာ ကျန်ရှိနေနိုင်သည်၊ ထို့ပြင် အမှန်တရား၏ နယ်မြေများစွာကိုလည်း သိမ်းပိုက်ရန် ကျန်ရှိနေနိုင်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်မှ သင်ကြားပေးလိုသော သန့်ရှင်းသော အသိပညာအားလုံးကို မရယူရသေးပေ၊ ၎င်းသည် ကျွန်ုပ်တို့အတွက် အကျိုးရှိမည်ဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်များစွာသည် အမှန်တရား၏ မစူးစမ်းရသေးသော သတ္တုတွင်းများတွင် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် စူးစမ်းရှာဖွေမှုအသစ်များ ပြုလုပ်မည့်အစား “ယောရှု” တစ်ဦး၏ သိမ်းပိုက်မှုများကို အားကိုးရန် အန္တရာယ်ရှိသည်။

The manner of the ancient conquest may be taken to illustrate a spiritual truth. In the Christian warfare, not only may many battles against sin remain to be fought, even after years of warfare, but there may also be much territory of truth yet to be occupied. We have not yet secured all the sacred knowledge which God would teach us from His Word, and which would be profitable for us. Many Christians are in danger of relying on the conquests of some “Joshua,” rather than making fresh explorations for themselves in the unexplored mines of truth.

 

၂. ဤအရပ်တွင် ကျန်ရှိသေးသည်။ စာရေးသူသည် ယော်ဒန်မြစ်အနောက်ဘက်ရှိ သိမ်းပိုက်မထားသေးသော နယ်မြေများကို စာရင်းပြုစုဖော်ပြပြီး (အခန်းငယ် ၂–၆)၊ တောင်ဘက်မှ စတင်ကာ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက် လက်ဘနွန်သို့ ဆက်လက်ဖော်ပြသည်။

2. Yet remaineth. The author proceeds to enumerate the unconquered areas to the west of Jordan (vs. 2–6). He begins at the south and proceeds north and northeast to Lebanon.

 

ဖိလိတ္တိလူမျိုးတို့၏ နယ်နိမိတ်များ။ စာသားအရ “ဖိလိတ္တိလူမျိုးတို့၏ စက်ဝိုင်းများ” ဟု ဖော်ပြသည်။ ဤအသုံးအနှုန်းသည် မြို့တစ်ခုစီတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စိုက်ပျိုးထားသော မြေနေရာများကို ရည်ညွှန်းပြီး၊ ၎င်းကို “ခရိုင်များ” ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ ဂရိဘာသာပြန်ကျမ်း (LXX) တွင် “ဒေသများ” ဟု ဖတ်သည်။ ဖိလိတ္တိလူမျိုးများသည် ကာနာန်လူမျိုးများ မဟုတ်ဘဲ၊ မစ္စရိုင်မ်မှတဆင့် ကတ်စလုဟိမ်မှ ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်သည် (ကမ္ဘာဦး ၁၀:၆- ၁၃- ၁၄၊ ၁ ရာဇဝင် ၁:၈- ၁၁- ၁၂၊ ကမ္ဘာဦး ၁၀:၁၄ ကိုကြည့်ပါ)။ ကမ္ဘာဦး ၂၁:၃၂- ၃၄၊ ၂၆:၁- ၈ တွင် ဖိလိတ္တိလူမျိုးများသည် ပါလက်စတိုင်းတောင်ဘက်စွန်းရှိ ဂေရရ်အနီးတွင် နေထိုင်နေပြီဟု ဖော်ပြထားသည်။ ကမ္ဘာဦး ၁၀:၁၄ တွင် “ကဖ်တိုရိမ်မှ ထွက်လာသော ကဖ်တိုရိမ်များ” ၏ ဆွေမျိုးများအဖြစ် ဖော်ပြထားပြီး၊ “အဝိမ်လူမျိုးများ” ကို ဖျက်ဆီးကာ အဇ္ဇာမြို့ (နောက်ပိုင်းတွင် ဂါဇာဟု ခေါ်ဆိုသည်) သို့ မြောက်ဘက်သို့ နေရာယူခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကို “ဖိလိတ္တိလူမျိုးတို့၏ ပြည်” ဟု နောက်ပိုင်းတွင် သိရှိခဲ့သည်။ ပရောဖက်များက ၎င်းတို့ကို ကဖ်တိုမှ လာသူများအဖြစ် ဖော်ပြသည် (ယေရမိ ၄၇:၄၊ အာမုတ် ၉:၇)။ လက်ရှိအချိန်တွင် ဖိလိတ္တိလူမျိုးများသည် ကမ်းရိုးတန်းမြို့များတွင် ဘီစီ ၁၂၀၀ ခန့်အထိ နေထိုင်ခဲ့သည်ဟူသော ရှေးဟောင်းသုတေသနအထောက်အထားမရှိပေ။ ထိုအချိန်တွင် ၎င်းတို့သည် အီဂျစ်တွင် ဆင်းသက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း ဟိတ္တိအင်ပါယာ၏ ပြိုလဲမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော “ပင်လယ်လူမျိုးများ” ၏ ကြီးမားသောလှုပ်ရှားမှုနှင့်ဆက်စပ်ပြီး ရမ်ဇီးစ် ၃ မှ ဖယ်ရှားခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် သမ္မာကျမ်းစာမှတ်တမ်းတွင် အာဗြဟံ၏ ခေတ်ကတည်းက ဤကမ်းရိုးတန်းနယ်မြေတွင် ဖိလိတ္တိလူမျိုးများ ရှိနေပြီဟု ဖော်ပြထားသည်။ ကဖ်တိုကျွန်းမှ အကြိမ်ကြိမ် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆုံး သို့မဟုတ် အဓိကတစ်ခုမှာ ဘီစီ ၁၂၀၀ ခန့်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ရှေးဟောင်းသုတေသနဖြင့် အတည်ပြုထားသော တစ်ခုတည်းသောဖြစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ နောက်ထပ်တူးဖော်မှုများသည် အချက်အလက်များကို ထပ်မံဖော်ထုတ်နိုင်ပေမည်။

Borders of the Philistines. Literally, “circles of the Philistines.” The expression probably refers to the patches of cultivated ground extending around each of the cities, which we might call “districts.” The LXX reads horia, “regions.” The Philistines were not Canaanites, but were descended from Mizraim, through Casluhim (Gen. 10:6, 13, 14; 1 Chron. 1:8, 11, 12; see on Gen. 10:14). In Gen. 21:32, 34; Gen. 26:1, 8, the Philistines are named as already inhabiting the neighborhood of Gerar, in the extreme southwestern part of Palestine, and in Gen. 10:14 as relatives of “the Caphtorims, which came forth out of Caphtor,” destroying “the Avims” and establishing themselves northward to Azzah (afterward Gaza) in what was subsequently known as “the land of the Philistines.” They are mentioned by the prophets as coming from Caphtor (Jer. 47:4; Amos 9:7). At the present time there is no archeological evidence of the Philistines living in the coastal cities until about 1200 b.c. At that time they are reported to have attempted a landing in Egypt but were driven off by Ramses III, in connection with the great movement of “Sea Peoples,” which led to the downfall of the Hittite empire. However, in a number of instances the Biblical record names the Philistines as already in this coastal territory as early as the days of Abraham. There were probably repeated waves of migration from the island of Caphtor, the last or perhaps major one being about 1200 b.c., the only one attested by archeology. Further excavations may bring additional information to light.

 

ဂါရှုရိ။ ဤသူများကို ဂါလိလယ်ပင်လယ်အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ဂါရှုရိလူမျိုးများနှင့် မရောထွေးစေရ။ ဂါရှုရိလူမျိုးများသည် ဖိလိတ္တိလူမျိုးတို့၏ တောင်ဘက်ရှိ နယ်မြေတစ်ခုတွင် နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ အီဂျစ်သို့မဟုတ် အာရေဗျသို့ သွားရာလမ်းတွင် တည်ရှိသည် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၂၇:၈)။

Geshuri. These are not to be confused with the Geshurites northeast of the Sea of Galilee. The Geshuri inhabited a district lying to the south of the Philistines, on the way to Egypt or Arabia (1 Sam. 27:8).

 

၃. ရှိဟိုရ်။ ဤသည်မှာ အီဂျစ်ဘာသာစကားမှ “ဟိုးရပ်စ်၏ ရေကန်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဟေဗြဲစကားလုံးဖြစ်ပြီး၊ အီဂျစ်စာရွက်စာတမ်းများတွင် ဒယ်လ်တာ၏ အရှေ့ဘက်နယ်နိမိတ်ရှိ ရေအိုင်တစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်း၏ တိကျသောတည်နေရာကို မသိရှိရပေ။ ဂရိဘာသာပြန်ကျမ်း (LXX) တွင် “အီဂျစ်ရှေ့ရှိ လူမနေသော နယ်မြေမှ” ဟု ဖတ်သည်။ သမ္မာကျမ်းစာတွင် အခြားနေရာများတွင် (ယောရှု ၁၅:၄- ၄၇၊ ကမ္ဘာဦး ၁၅:၁၈၊ တောလည်ရာ ၃၄:၅၊ ၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၈:၆၅; ဟေရှာယ ၂၇:၁၂) “အီဂျစ်မြစ်” သို့မဟုတ် “အီဂျစ်ရေစီးကြောင်း” ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို သုံးထားသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် နိုင်းမြစ်ကို ရည်ညွှန်းခြင်းမဟုတ်ပေ၊ အကြောင်းမှာ ဟေဗြဲဘာသာတွင် “ဆောင်းရာသီရေစီးကြောင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော “နာဟလ်” ဟူသော စကားလုံးကို သုံးထားသည်။ ထို့ပြင် ယေရမိ ၂:၁၈ နှင့် ၁ ရာဇဝင် ၁၃:၅ တွင် ရှိဟိုရ် သို့မဟုတ် ရှိဟိုးရ်ကို နိုင်းမြစ်ကို ဖယ်ထုတ်သည့်ပုံစံဖြင့် သုံးထားသည်။ အချို့က ရှိဟိုရ်သည် ပါလက်စတိုင်း၏ တောင်ဘက်စွန်းရှိ ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်သော ချောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ၎င်းသည် ပါရန်တော၏ ရာသီအလိုက် ပိုလျှံသောရေများကို မြေထဲပင်လယ်သို့ စီးဆင်းစေသော ကျယ်ပြန့်ပြီး တိမ်သည့် ဝါဒီ (ချိုင့်ဝှမ်း) တစ်ခုမှတဆင့် စီးဆင်းသည်။ ၎င်းကို ယနေ့တွင် ဝါဒီအယ်လ်-အရှိရှ် ဟု သိကြပြီး၊ ၎င်းသည် ဂါဇာမှ တောင်အနောက်ဘက် ၄၇ မိုင် (၇၅ ကီလိုမီတာ) ခန့်အကွာတွင်ရှိသည်။

3. Sihor. From the Hebrew form of the Egyptian Shi–ḥor, “Pond of Horus,” which appears in Egyptian documents as a body of water at the eastern border of the Delta. Its exact location is unknown. The LXX reads, “from the uninhabited area which is before Egypt.” In certain other places in the Bible (Joshua 15:4, 47; Gen. 15:18; Num. 34:5; 1 Kings 8:65; Isa. 27:12) the expression “river of Egypt” or “stream of Egypt” is used. But these do not refer to the river Nile, because in the Hebrew the word nahal, “a winter torrent,” is used. Also in Jer. 2:18 and 1 Chron. 13:5 Sihor, or Shihor, is used in a way decisively eliminating the Nile. Some think the Sihor to be the brook that runs into the sea at the extreme southern border of Palestine. It flows through a broad, shallow wadi, or valley, that drains the seasonal surplus water from the Wilderness of Paran into the Mediterranean. It is known today as Wadi el–Arish, and is about 47 mi. (75 km.) southwest of Gaza.

 

ဧကရုန်။ တည်နေရာမသေချာသော်လည်း၊ မကြာသေးမီက အရှ်ဒုဒ်မြို့မှ အရှေ့မြောက်ဘက် ၁၁ မိုင် (၁၇.၇ ကီလိုမီတာ) ခန့်ရှိ ခါရှိဘတ်အယ်လ်-မူခါနာ’ ဟု သတ်မှတ်ထားသည်၊ ၎င်းသည် ယခင်ထင်ထားသည်ထက် အရှ်ဒုဒ်မြို့အနီးသို့ ပိုမိုနီးကပ်သည်။ ဤနယ်မြေကို “ကာနာန်လူမျိုးတို့ထံ ရေတွက်ထားသည်” ဟု ဖော်ပြထားခြင်းမှာ ၎င်း၏ မူလပိုင်ဆိုင်သူများသည် ဟာမ်၏ အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သော ကာနာန်၏ သားစဉ်မြေးဆက်များဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကဖ်တိုရိမ်လူမျိုးများသည် ဤနယ်မြေကို ပိုင်ဆိုင်ထားသော အဝိလူမျိုးများကို ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး (ကမ္ဘာဦး ၁၀:၁၄ ကိုကြည့်ပါ)၊ ၎င်းတို့၏ နေရာတွင် နေထိုင်ခဲ့သည် (တရားဟောရာ ၂:၂၃ ကိုကြည့်ပါ)။

Ekron. Site uncertain, but assigned most recently to Khirbet el–Muqanna’, about 11 mi. (17.7 km.) east-northeast of Ashdod, nearer that city than formerly supposed. This territory is probably “counted to the Canaanite” because its original possessors were descendants of Canaan, the youngest of Ham’s sons. However, the Caphtorim dispossessed the Avites who held this territory (see on Gen. 10:14), and dwelt there in their stead (see Deut. 2:23).

 

မင်းများ။ တရားသူကြီးမှတ်စာ ၃:၃ ကိုကြည့်ပါ။ “မင်းများ” ဟု ဘာသာပြန်ထားသော စကားလုံးသည် ဖိလိတ္တိလူမျိုးများနှင့် ထူးခြားသည်။ ၎င်းသည် စာသားအရ “ဝင်ရိုး” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ အထက်တွင် ဖော်ပြထားသော “ဖိလိတ္တိလူမျိုးတို့၏ စက်ဝိုင်းများ” (အခန်းငယ် ၂ ကိုကြည့်ပါ) ဟူသော စကားစုနှင့် အလွန်သင့်လျော်သည်။ ဤ“မင်းများ” သည် ဘုရင်များထက် အကြီးအကဲများဖြစ်သည်။

Lords. See on Judges 3:3. The word translated “lords” is peculiar to the Philistines. It literally means “axle,” and, in view of the phrase referred to above, “circles of the Philistines” (see on v. 2), is very fitting. These “lords” were heads rather than kings.

 

အဝိလူမျိုးများ။ စာသားအရ “အပျက်အစီးနေထိုင်သူများ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၎င်းတို့သည် ဖိလိတ္တိလူမျိုးတို့၏ အနီးအနားနှင့် တောင်ဘက်ရှိ နယ်မြေတွင် ကာနာန်လူမျိုးများမတိုင်မီ ရှိခဲ့သော ဒေသခံမူလလူမျိုးများဖြစ်ပြီး၊ ကဖ်တိုရိမ်လူမျိုးများက ၎င်းတို့ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် (တရားဟောရာ ၂:၂၂- ၂၃ ကိုကြည့်ပါ)။

Avites. Literally, “ruin dwellers.” These may have been the aborigines of the area around and to the south of the Philistines who preceded the Canaanites, and were dispossessed by the Caphtorim (see Deut. 2:22, 23).

 

၄. တောင်ဘက်မှ။ ဤစကားစုသည် ယခင်အခန်းငယ်နှင့် ဆက်စပ်သင့်သလား၊ နောက်အခန်းငယ်နှင့် ဆက်စပ်သင့်သလား ဆိုသည်ကို တိကျစွာ မဆုံးဖြတ်နိုင်ပေ။ ဂရိဘာသာပြန်ကျမ်းနှင့် ဆီးရီးယားဘာသာပြန်ကျမ်းတို့သည် ၎င်းကို နောက်အခန်းငယ်နှင့် ဆက်စပ်ထားပြီး၊ ၎င်းသည် ပိုမိုသင့်လျော်သည်ဟု ထင်ရသည်။ ဂရိဘာသာပြန်ကျမ်းတွင် တောင်ဘက်အတွက် မူလနာမည်ကို သုံးထားပြီး၊ “သျှမာန်မှ” ဟု ဘာသာပြန်ထားသည်၊ ၎င်းသည် အဝိလူမျိုးတို့၏ နယ်မြေ၏ တောင်ဘက်စွန်းဖြစ်သည်။

4. From the south. It cannot be definitely determined whether this phrase should go with the preceding or succeeding verses. The LXX and the Syriac connect it with what follows, which seems to make the better sense. The LXX employs for south the proper name, and translates it, “from Theman,” which was the southern limit of Avite territory.

 

မြဲရာ။ စာသားအရ “ဂူ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤအခန်းငယ်ကို “ဆီဒုန်လူမျိုးတို့ပိုင်ဆိုင်သော ဂူ” ဟု ဘာသာပြန်နိုင်သည်။ ဤဂူသည် တုရုနှင့် ဆီဒုန်အကြားရှိ ဂူဖြစ်သည်ဟု ယူဆထားပြီး၊ မူဂါရျှဂျေဇင်ဟု ခေါ်ဆိုကာ၊ လက်ဘနွန်ရှိ ထုံးကျောက်တောင်များမှ ထွင်းထုထားသော ဂူအများအပြားရှိသည်။ နောက်ထပ်ယာယီသတ်မှတ်ချက်တစ်ခုမှာ ဆီဒုန်မြို့မှ အရှေ့မြောက်ဘက် ၅.၅ မိုင် (၉ ကီလိုမီတာ) ခန့်ရှိ မိုဂျဲရိယဟ်ဖြစ်သည်။ ဤအခန်းငယ်နှင့်အတူ စာရေးသူသည် မြောက်ဘက်ရှိ သိမ်းပိုက်မထားသေးသော နယ်မြေများသို့ လှည့်သည်။

Mearah. Literally, “cave.” The verse may be translated “and the cave that belongs to the Sidonians.” This cave has been thought to be the cave between Tyre and Sidon, called Mughār Jezzīn, where a number of grottoes are hewn out of the limestone rocks of Lebanon. Another tentative identification is Mogheiriyeh, about 5 1/2 mi. (9 km.) northeast of Sidon. With this verse the writer turns to the northern unconquered areas.

 

အဖဲက်။ ယခုအခါ ဘီရုတ်မြို့အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ အာဖ်ကာဟု ခေါ်ဆိုသော မြောက်ဘက်အဖဲက်ဖြစ်ပုံရသည် (အခန်း ၁၉:၃၀)။ အခန်း ၁၂:၁၈ ရှိ အဖဲက်နှင့် မရောထွေးစေရ။ ဂရိလူမျိုးများက အာဖာကာဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် အဒိုးနိစ်မြစ်၏ အရင်းအမြစ်အနီးတွင်ရှိသည်။ ၎င်းသည် အာရှဲရအတွက် ပိုင်ဆိုင်ရာနယ်မြေတွင် ရှိသည်။

Aphek. Apparently the northern Aphek (ch. 19:30), now Afka, northeast of Beirut. Not to be confused with the Aphek of ch. 12:18. Called by the Greeks Aphaka, it was near the source of the Adonis River. It was in the lot that fell to Asher.

 

အာမောရိလူမျိုးတို့၏ နယ်နိမိတ်များ။ ဆိုလိုသည်မှာ တစ်ချိန်က အာမောရိလူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့သော ပြည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ဗာရှန်မင်းဧဂျ၏ ပိုင်ဆိုင်ရာဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ယာမုက်မြစ်၏ အလယ်နှင့် အထက်ပိုင်းမြောက်ဘက်သို့ ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။

Borders of the Amorites. That is, the land once inhabited by the Amorites, which belonged to Og, king of Bashan. It extended north of the central and upper Yarmuk River.

 

၅. ဂိဗလိလူမျိုးများ။ ဟေဗြဲဘာသာတွင် “ဂိဗလိ” ဟု ခေါ်ဆိုပြီး၊ ၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၅:၁၈ တွင် “ကျောက်တုံးဖြတ်သူများ” ဟု ဘာသာပြန်ထားသည်။ ဤလူမျိုးများသည် ဖိုနီရှမြို့တစ်ခုဖြစ်သော ဂါဘဲလ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဤမြို့ကို ဂရိလူမျိုးများက ဘိုင်ဗလော့စ်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး၊ ဘီရုတ်မြို့မှ မြောက်အရှေ့ဘက် ၁၇.၅ မိုင် (၂၈.၂ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် ရှိသည်။ ဤအချက်မှ ဘုရားသခင်သည် ဣသရေလလူမျိုးတို့အား ၎င်းတို့ တကယ်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်ထက် မြောက်ဘက်သို့ များစွာကျယ်ပြန့်သော နယ်မြေကို ပိုင်ဆိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ တကယ်တော့၊ ယူဖရေးတီးမြစ်သည် ၎င်းတို့၏ နယ်နိမိတ်ဖြစ်ရမည်ဟု ဘုရားသခင်က ကြေညာခဲ့သည် (ကမ္ဘာဦး ၁၅:၁၈၊ တရားဟောရာ ၁၁:၂၄)။

5. Giblites. Heb. gibli, translated “stone-squarers” in 1 Kings 5:18. These people inhabited Gebal, an important Phoenician seaport. This city, called Byblos by the Greeks, was 17 1/2 mi. (28.2 km.) north by east from Beirut. From this it is evident that God intended Israel to occupy territory much farther to the north than they actually later conquered. In fact, He had declared that the Euphrates was to be their boundary (Gen. 15:18; Deut. 11:24).

 

ဗာလဂဒ်။ စာသားအရ “ကံကြမ္မာ၏သခင်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဗာလဂဒ်တောင်ဘက်ရှိ ဘုရင်များအားလုံးကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီဖြစ်သည် (အခန်း ၁၁:၁၇ နှင့် ၁၂:၇ ကိုကြည့်ပါ)။ ယခုအခါ ဗာလဂဒ်မှ မြောက်ဘက်ရှိ သိမ်းပိုက်မထားသေးသော နယ်မြေကို ရည်ညွှန်းသည်။

Lebanon, toward the sunrising. The eastern range, that is, the Anti-Lebanon.

Baal-gad. Literally, “lord of fortune.” All the kings south of Baal-gad had been conquered (see on ch. 11:17 and 12:7). Now the reference is to the unconquered territory north from Baal-gad.

 

ဟာမတ်သို့ဝင်ရောက်ရာနေရာ။ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများအရ ဟေဗြဲဘာသာတွင် “လီဘို” ဟူသော “ဝင်ရောက်ရာနေရာ” ဟူသော စကားလုံးကို ဟာမတ်နာမည်နှင့် အတူသုံးသောအခါ၊ ၎င်းသည် ယနေ့တွင် လီဗွေဟု သိကြသော ရှေးဟောင်းမြို့တစ်မြို့ကို ရည်ညွှန်းသည်၊ ၎င်းသည် သမ္မာကျမ်းစာရှိ ဟာမတ်ဖြစ်သော ဟာမာမှ တောင်အနောက်ဘက် ၇၀ မိုင် (၁၁၃ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင်ရှိသည်။ ရှေးအီဂျစ်စာသားများတွင် ထိုမြို့ကို ဟာမတ်၏ မှီခိုနယ်မြေအဖြစ် မကြာခဏဖော်ပြထားသည်။

The entering into Hamath. Investigation has shown that when the Hebrew word lebo’, “entering,” is used with the name Hamath it refers to an ancient city known today as Lebweh, 70 mi. (113 km.) south-southwest of Hamā, the Biblical Hamath. Ancient Egyptian texts frequently mention the city, which was at that time a dependency of Hamath.

 

ဣသရေလ၏ မြောက်ဘက်နယ်နိမိတ်ကို “ဟာမတ်သို့ ဝင်ရောက်ရာနေရာ” အထိ ချဲ့ထွင်ထားသည်ဟု ဖော်ပြထားသည် (တရားသူကြီးမှတ်စာ ၃:၃၊ ၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၈:၆၅၊ တောလည်ရာ ၃၄:၈၊ ၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၄:၂၅)။ ရှောလမုန်နှင့် ယေရောဗောမ် ၂ ၏ နန်းစံချိန်တွင် ဣသရေလ၏ နယ်နိမိတ်သည် ထိုမျှဝေးကွာသော နေရာအထိ တကယ်ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။

The northern border of Israel is described as extending to the “entering in of Hamath” (Judges 3:3; 1 Kings 8:65; see Num. 34:8; 2 Kings 14:25). There were times when the border of Israel actually extended that far, as in the reign of Solomon and also in the reign of Jeroboam II.

 

၆. တောင်တန်းနယ်မြေ။ လက်ဘနွန်တောင်ဘက်နှင့် ဂါလိလယ်အထက်ပိုင်းရှိ တောင်များ။

6. The hill country. The mountains of southern Lebanon and upper Galilee.

 

မစ်ရှရဖို့-မိမ်။ အခန်း ၁၁:၈ ကို ကြည့်ပါ။

Misrephoth-maim. See on ch. 11:8.

 

ဆီဒုန်လူအားလုံး။ လက်ဘနုန်တောင်အောက်ဘက်မှ ရှဆ်အင်း-နဂူရာ သို့မဟုတ် မစ်ရှရဖို့-မိမ်၊ ခါရှဘက်အင်း-မုရှဲရဖဲအထိ နေထိုင်သော တစ်ပါးအမျိုးသားမျိုးနွယ်အားလုံး။

All the Sidonians. All the heathen tribes dwelling south of the Lebanon as far as the promontory of Rās en–Naḳūrah, or Misrephoth-maim, Khirbet el–Musheirefeh.

 

ငါသည် ထုတ်ပယ်မည်။ မူရင်းသည် အလေးပေးဖော်ပြထားသည်၊ “သူတို့ကို ထုတ်ပယ်မည်မှာ ငါပင်ဖြစ်သည်။” သို့သော် ဤကတိသည် အခြားသော ဆင်တူသော ကြေညာချက်များကဲ့သို့ အကယ်၍ အစ္စရေးလူများသည် ယောရှုကဲ့သို့ ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် ရှေ့ဆက်သွားပါက၊ ဘုရားသခင်သည် သူတို့အတွက် တိုက်ခိုက်ပေးပြီး အောင်မြင်မှုကို ပေးအပ်မည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် အစ္စရေးသည် ၎င်းတို့၏ သိမ်းယူမှုများကို ပြီးပြည့်စုံအောင် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် ပျက်ကွက်ခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်က ထုတ်ပယ်မည်ဟု ကတိပြုထားသော လူမျိုးအချို့သည် အစ္စရေးလူမျိုး၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မရှိခြင်းကြောင့် ထုတ်ပယ်မခံရဘဲ၊ နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် အစ္စရေးလူမျိုး၏ အကြီးမားဆုံး စိတ်အနှောင့်အယှက်နှင့် အရှက်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်လာခဲ့သည် (တော၊ ၃၃:၅၅၊ တရား၊ ၂:၁-၅၊ ၁၀:၆-၉၊ ၁၃:၁၊ ၁ ရာ၊ ၄ ကို ကြည့်ပါ)။ အစ္စရေးသည် ၎င်းတို့၏ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရန် ပျက်ကွက်ခဲ့ပြီး၊ ကတိသည် မပြည့်စုံခဲ့ပေ။ ဘုရားသခင်၏ မပြည့်စုံသော ကတိတစ်ခုသည် ကျွန်ုပ်တို့အား အကြောင်းရင်းကို စေ့စပ်စွာ စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် ဖြစ်ပေါ်စေသင့်သည်။ ဘုရားသခင်သည် သူ၏ နှုတ်ထွက်သံသည် အချည်းနှီးပြန်လာမည်မဟုတ်ဟု ရည်ရွယ်ထားသည် (ဟေရှာ၊ ၅၅:၁၁)။

Will I drive out. The original is emphatic, “It is I that will drive them out.” This promise, however, like other similar declarations, is to be understood conditionally. If the Israelites would go forward by faith as Joshua had done, God would fight for them and give them victory. But Israel failed to press their conquests to completion. Some of the very people whom God had promised to drive out but did not, for lack of Israel’s cooperation, became the source of Israel’s greatest irritation and shame in later years (see Num. 33:55; Judges 2:1–5; 10:6–9; 13:1; 1 Sam. 4). Israel failed to carry out their part of the agreement, and the promise remained unfulfilled. An unfulfilled promise of God to us should cause us to inquire diligently into the cause. God does not intend that the word that has gone out of His mouth shall return unto Him void (Isa. 55:11).

 

မဲခွဲပေးလော့။ စာသားအရ “အမွေအတွက် ကျရောက်စေလော့” ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤအသုံးအနှုံးသည် ၎င်း၏ ခွဲဝေပေးမှုကို ထိန်းချုပ်သော မဲနှိုက်နည်းဖြင့် ဆင်းသက်လာသည်မှာ ထင်ရှားသည်။ သိမ်းပိုက်မှုမှာ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာဖြစ်သော်လည်း၊ ကြီးမြတ်သော ပိုင်ရှင်သည် သူ၏လူများအား ယခုပင် ၎င်းတို့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုအဖြစ် ထိုနိုင်ငံကို ယူမှတ်ရန် အလိုရှိသည်။ သူ၏ ရည်ရွယ်ချက်၏ စိတ်ရင်းမှန်ကို အာမခံချက်အဖြစ်၊ တစ်နိုင်ငံလုံးကို ၎င်းတို့အား ပေးအပ်ရန် နောက်ထပ်နှောင့်နှေးမှုမရှိဘဲ ၎င်းကို မျိုးနွယ်များအကြား ခွဲဝေရန် ညွှန်ကြားသည်။

Divide thou it by lot. Literally, “cause thou it to fall for an inheritance.” The phraseology is evidently derived from the method of casting lots by which its distribution was governed. Though still only partially conquered, the great Proprietor would have His people consider the country even now as theirs. As a pledge of the sincerity of His purpose to give the entire land to them, He directs that without further delay it be divided among the tribes.

 

၈။ မည်သူနှင့်အတူ။ ဆိုလိုသည်မှာ မနာရှေမျိုးနွယ်၏ အခြားတစ်ဝက်နှင့်ဖြစ်သည်။ စာသားအရ ဤစကားစုသည် “သူနှင့်အတူ” ဟု ဖတ်ရသည်၊ ဆက်စပ်နာမ်စားထက် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးနာမ်စားဖြစ်သည်။ ယောရှုထံသို့ ညွှန်ကြားသော ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်သည် အခန်းကျမ်း ၇ တွင် ပြီးဆုံးသည်။ စာရေးသူသည် “မနာရှေမျိုးနွယ်တစ်ဝက်” ဟူသော ထပ်ခါတလဲလဲဖြစ်မှုကို ရှောင်ရှားရန် နာမ်စားကို အသုံးပြုသည်။ စာဖတ်သူသည် မျိုးနွယ်နှစ်ခုခွဲနှင့်တစ်ဝက်ကို ခွဲဝေမှုအသစ်တွင် ချန်လှပ်ထားရသည့် အကြောင်းရင်းကို နားလည်နိုင်ရန်၊ စာရေးသူသည် (အခန်းကျမ်း ၈-၁၄) ၎င်းတို့ကို မောရှေမှ ပေးအပ်ပြီးဖြစ်ကြောင်း ရှင်းပြသည်။ ဤနေရာတွင် နိုင်ငံခွဲဝေမှု၏ တရားဝင်မှတ်တမ်းတွင် ထပ်မံဖော်ပြခြင်းသည် မောရှေမှ ယခင်ပေးအပ်ခဲ့သော ခွဲဝေမှုကို အတည်ပြုရန် ဖြစ်သည်။

8. With whom. That is, with the other half of the tribe of Manasseh. Literally the phrase reads, “with him,” a personal rather than a relative pronoun. The words of the Lord direct to Joshua close with v. 7. The author uses the pronoun in order to avoid the repetition of “the half tribe of Manasseh.” So that the reader might understand the reason for the omission of the two and a half tribes in the new distribution, the writer explains (vs. 8–14) that they have already been provided for. The restatement of the fact here, in the formal record of the division of the land, would serve to ratify the grant formerly made by Moses.

 

၉။ မဒေဘာ။ ယခုခေတ် မာဒီဘာ၊ ဂျေရရှ (ဂီရာဆာ) မှ တောင်ဘက် ၄၀ မိုင် (၆၅ ကီလိုမီတာ) ခန့်နှင့် သေးလှံပင်လယ်၏ မြောက်ဘက်အဆုံးမှ အရှေ့တောင်ဘက် ၁၅ မိုင် (၂၄ ကီလိုမီတာ) ခန့်တွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့။ မဒေဘာသည် ဒိဗုန်နှင့်ဆက်စပ်၍ အစ္စရေးမှ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည် (တော၊ ၂၁:၃၀)။

9. Medeba. The modern Mâdebā, a town east of the Jordan about 40 mi. (65 km.) south of Jerash (Gerasa) and about 15 mi. (24 km.) southeast of the north end of the Dead Sea. Medeba is mentioned in connection with Dibon as having been conquered by Israel (Num. 21:30).

 

ဒိဗုန်။ ဤမြို့သည် မဒေဘာမှ တောင်ဘက် ၁၅ မိုင် (၂၄ ကီလိုမီတာ) နှင့် အာနုန်မြစ်ပေါ်ရှိ အရိုအာမှ အနောက်မြောက်ဘက် ၃ မိုင်ခွဲ (၅ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းကို အစ္စရေးမှ အစောပိုင်းကာလတွင် သိမ်းယူခဲ့ပြီး ဂဒ်မှ ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဤနေရာတွင် ၁၈၆၈ ခုနှစ်တွင် နာမည်ကျော် မောဘလူမျိုးတို့၏ ကျောက်စာကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယခုအခါ ဤနေရာကို ဒီဘန်ဟု ခေါ်သည်။

Dibon. This town was 15 mi. (24 km.) directly south of Medeba and 3 1/4 mi. (5 km.) northwest of Aroer, on the river Arnon. It was taken by Israel at an early period and rebuilt by Gad. It was here that the famous Moabite Stone was discovered in 1868. The site is now called Dhībân.

 

၁၀။ အမ္မုန်လူတို့၏ နယ်စပ်။ ဤသည်မှာ ဟေရှဘုန်နိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ဖြစ်သည်။ အမ္မုန်သည် ဂျဘုတ်မြစ်၏ ရေဝေရာနယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် အနောက်ဘက်တွင် ဂဒ်နှင့် မနာရှေတို့ဖြင့် ကန့်သတ်ထားပြီး၊ အရှေ့ဘက်တွင် သဲကန္တာရဖြင့်၊ မြောက်ဘက်နယ်စပ်မှာ ယာမုတ်မြစ်၏ တောင်ဘက်ခြမ်းဖြစ်နိုင်သည်။

10. Border of the children of Ammon. This was northeast of the kingdom of Heshbon. Ammon lay in the watershed of the Jabbok River. It was bounded on the west by Gad and Manasseh, and on the east by the desert, with its northern boundary probably being the southern branch of the Yarmuk River.

 

၁၁။ ဂေရှုရလူများနှင့် မာခါသလူများ။ အခန်း ၁၂:၅ ကို ကြည့်ပါ။

11. Geshurites and Maachathites. See on ch. 12:5.

 

၁၂။ ဧရာမာန်များ။ အခန်း ၁၂:၄ ကို ကြည့်ပါ။

12. Giants. See on ch. 12:4.

 

၁၄။ လေဝိ။ လေဝိမျိုးနွယ်သည် မျိုးနွယ်များအကြား အမွေမရရှိရဟူသော ဖော်ပြချက်ကို ဤနေရာတွင် မျိုးနွယ်နှစ်ခုခွဲနှင့်တစ်ဝက်နှင့်ပတ်သက်သော ဖော်ပြချက်၏အဆုံးတွင် ပေးထားပြီး၊ အခန်းကျမ်း ၃၃ နှင့် အခန်း ၁၄:၃၊ ၁၄:၄ တွင် ထပ်မံဖော်ပြထားသည်။ ဘုရားသခင်သည် ၎င်းတို့အား အမွေမပေးခဲ့ပေ၊ အကြောင်းမှာ တစ်နိုင်ငံလုံး၏ ဆယ်ဖြည့်ဆယ်ဘို့တစ်ဘို့သည် မြေအစိတ်အပိုင်းအစား ၎င်းတို့အတွက် ဖြစ်လာရမည်ဖြစ်သည် (တော၊ ၁၈:၂၀-၂၄)။ ၎င်းတို့သည် ပူဇော်သက္ကာများမှလည်း ရရှိရမည် (တော၊ ၁၈၊ တရားဟောရာ၊ ၁၈:၁- ၂)။ ယဇ်ပုရောဟိတ်များနှင့် လေဝိလူများသည် ဆယ်ဖြည့်ဆယ်ဘို့တစ်ဘို့နှင့် သတ်မှတ်ထားသော ပူဇော်သက္ကာများအပေါ် ၎င်းတို့၏ ညီအစ်ကိုများထက် မြေယာအပေါ် ရှိသကဲ့သို့ မငြင်းနိုင်သော အခွင့်အရေးရှိသည်။ ယဇ်ပုရောဟိတ်များနှင့် လေဝိလူများသည် ယဇ်ပုရောဟိတ်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရန်၊ လူများကို သင်ကြားပေးရန်နှင့် အခြားဝိညာဉ်ရေးရာတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရန် တစ်ပြိုက်နက် မဖြစ်နိုင်ပါက၊ ၎င်းတို့သည် မြေယာ၊ တိရစ္ဆာန်များ၊ စီးပွားရေးနှင့် စစ်ပွဲများဖြင့် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဖြစ်နေရမည်ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်တွင် လေဝိလူများသည် ဆယ်ဖြည့်ဆယ်ဘို့တစ်ဘို့ကို ရယူပြီး တစ်ချိန်တည်းတွင် လယ်ယာလုပ်ငန်း သို့မဟုတ် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ရန် မရှိခဲ့ပေ၊ ထို့အတူ ယနေ့တွင်လည်း ဘုရားသခင်သည် ဝတ်ပြုရေးအတွက် အပ်နှံထားသူများအား ကောင်းကင်နိုင်ငံ၏ တိုးတက်မှုအတွက် ၎င်းတို့၏ စွမ်းအင်အားလုံးကို ပေးအပ်ရန် တောင်းဆိုထားသည်။

14. Levi. The statement that Levi was to receive no inheritance among the tribes is given here at the end of the account regarding the two and a half tribes, and is repeated in v. 33 and again in ch. 14:3, 14:4 God gave them no inheritance, because the tithes of the whole country were to be theirs instead of a portion of the land (Num. 18:20–24). They were also to receive of the offerings (Num. 18; Deut. 18:1, 2). They had as indisputable a right to the tithes and allotted offerings as their brethren had to the land. The priests and Levites could not at once perform the duties of the priesthood, teach the people, and perform other spiritual duties if they were to be burdened with land, cattle, business, and warfare. As it was not in God’s plan to have the Levites take their share of the tithes and at the same time carry on farming or commercial enterprises, so today God asks those dedicated to the ministry to give their full energies to the advancement of the kingdom of heaven.

 

ယဇ်ပူဇော်သက္ကာများ။ ဟေဗြဲဘာသာတွင် ‘အစ်ရှဲဟ်’ ဟုခေါ်ပြီး အမြဲတမ်း “မီးဖြင့်ပြုလုပ်သော ပူဇော်သက္ကာ” သို့မဟုတ် “မီးဖြင့်ယဇ်ပူဇော်ခြင်း” ဟု ဘာသာပြန်သည်။ သို့သော် ဝတ်ပြု ၂၄:၇- ၉ တွင် ပြသရန်မုန့်သည် မီးဖြင့်ပြုလုပ်သော ပူဇော်သက္ကာအဖြစ် ဖော်ပြထားသော်လည်း ၎င်းကို ယဇ်ပုရောဟိတ်များမှ စားသုံးရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤစကားလုံးသည် ဤသို့သတ်မှတ်ထားသော ယဇ်ပူဇော်သက္ကာများသည် အမြဲတမ်း မီးဖြင့် မီးရှို့ဖျက်ဆီးရမည်ဟု မဆိုလိုပါ။

Sacrifices. Heb. ’ishsheh, always translated “offering made by fire,” or “sacrifice made by fire.” However, in Lev. 24:7, 9, the shewbread is spoken of as an offering made by fire, yet it was to be eaten by the priests. Hence the word does not necessarily mean that the sacrifices thus designated were always to be consumed with fire.

 

၁၅။ ရုဗင်။ မောရှေမှ မျိုးနွယ်နှစ်ခုနှင့်တစ်ဝက်အား သတ်မှတ်ပေးထားသော နယ်မြေကို ယေဘုယျအားဖြင့် ဖော်ပြပြီးနောက်၊ ယောရှုသည် မျိုးနွယ်တစ်ခုစီ၏ သတ်မှတ်ထားသော နယ်နမိတ်များကို ချမှတ်ရန် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရုဗင်၏ နယ်မြေကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။

15. Reuben. Having set forth in general the territory that Moses had assigned to the two tribes and a half, Joshua proceeded to set down the particular boundaries of each tribe. The territory of Reuben was first defined.

 

၁၆။ အရိုအာ။ အခန်း ၁၂:၂ ကို ကြည့်ပါ။ မဒေဘာ။ အခန်းကျမ်း ၉ ကို ကြည့်ပါ။ အခန်းကျမ်း ၁၆-၂၁ မှ စာရေးသူသည် ရုဗင်၏ အမွေအဖြစ်ဖွဲ့စည်းထားသော မြို့များနှင့် နယ်မြေများကို အသေးစိတ်ဖော်ပြထားသည်။

16. Aroer. See on ch. 12:2.

Medeba. See on v. 9. From vs. 16–21 the author enumerates in detail the various cities and territories that formed part of the inheritance of Reuben.

 

၁၉။ ဇာရသ-ရှဟာ။ “အရုဏ်ဦး၏ ဆီရက်သ်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤနေရာသည် မသိရှိရသေးဘဲ၊ ဖြစ်နိုင်သည်မှာ သေးလှံပင်လယ်အနီးတွင်ဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသည်မှာ ၎င်းသည် တောင်ကြားတစ်ခုရှိ တောင်ကုန်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ ဖြစ်နိုင်သည်မှာ ဂျော်ဒန်တောင်ကြားဖြစ်သည်။ ဤနေရာ၏ အမည်သည် ယခုခေတ် ဇာရတ်တွင် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။

19. Zareth-shahar. Meaning “Sereth of the dawn.” This place is unidentified, perhaps near the Dead Sea. Apparently it was on a hill in a valley, probably the Jordan Valley. The name of this place may be preserved in the modern Zārât.

 

၂၁။ မင်းသားများနှင့်။ “နှင့်” ဟူသော နိဒါန်းစကားလုံးသည် မူရင်းတွင် မရှိပါ။ ဟေဗြဲဘာသာတွင် မောရှေသည် ဆိဟုန်ကို သိမ်းယူစဉ် တစ်ပြိုက်နက် ၎င်းတို့ကို သိမ်းယူခဲ့သည်ဟု မဆိုလိုပါ၊ သို့သော် ၎င်းတို့သည် ဆိဟုန်နှင့်အတူ သိမ်းယူခံခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။

21. With the princes. The preposition “with” is not in the original. The Hebrew does not say that Moses smote them at the same time he smote Sihon, but only that they were smitten, as well as Sihon.

 

ဆိဟုန်၏ မင်းသားများ။ ဤအခန်းကျမ်းတွင် မင်းသားများဟုလည်း ခေါ်သည်။ တော၊ ၃၁:၈ တွင် ၎င်းတို့ကို “ဘုရင်များ” ဟု ခေါ်သည်။ သို့သော် သန့်ရှင်းသော ကျမ်းစာများတွင် “ဘုရင်” တစ်ဦးသည် အာဏာပိုင်တစ်ဦးထက် သေးငယ်သော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးသာဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ဖြစ်နိုင်သည်မှာ ပိုမိုအာဏာရှိသော အုပ်ချုပ်သူတစ်ဦးအောက်တွင် ရှိနေနိုင်သည်။ ဤအခန်းကျမ်းတွင် ၎င်းတို့ကို “ဆိဟုန်၏ မင်းသားများ” သို့မဟုတ် မင်းသားများဟု ခေါ်သည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့သည် ဆိဟုန်အား နာခံရပြီး ဆိဟုန်အား ဆက်ကပ်အပ်နှံရသူများဖြစ်ပြီး စစ်ပွဲတွင် သူ့ကို ကူညီခဲ့သည်။ ဆိဟုန်သည် ဤနေရာများတွင် နေထိုင်သော မောဘလူများကို ဖျက်ဆီးသောအခါ၊ မိဒျန်လူမျိုးအချို့ကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို အုပ်ချုပ်မှုအောက်သို့ ထားရှိကာ ဆက်ကပ်အပ်နှံရန် အတင်းအကျပ်ပြုခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့ကို ဤနေရာတွင် “ဆိဟုန်၏ မင်းသားများ” ဟု ခေါ်နိုင်သည်။ အစ္စရေးမှ မိဒျန်လူများကို သိမ်းယူမှုကို တော၊ ၃၁ တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ “အစ္စရေးလူမျိုးကို မိဒျန်လူများထံမှ လက်စားချေရန်” အမိန့်ပေးခဲ့သည် (တော၊ ၃၁:၂)၊ အကြောင်းမှာ မိဒျန်လူများသည် အစ္စရေးကို ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုနှင့် အကျင့်ပျက်ယွင်းမှုသို့ ဆွဲဆောင်ခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဤအခန်းကျမ်းတွင် ၎င်းတို့နှင့် အစ္စရေးအကြား ရန်ဖြစ်မှု၏ နောက်ထပ်အကြောင်းရင်းတစ်ခုကို ဖြည့်စွမ်းပေးသည်။ ၎င်းတို့သည် ဆိဟုန်၏ အစိုးရတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။ ဆိဟုန်၏ နယ်မြေကို လုံးဝသိမ်းပိုက်ရန်အတွက် ဆိဟုန်၏ မင်းသားများကို ဖယ်ရှားရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ မိဒျန်နှင့် မောဘအကြား ဆက်ဆံရေးသည် အစ္စရေးသမိုင်းတွင် အစောပိုင်းကာလများတွင် တွေ့ရသည် (တော၊ ၂၂:၄ ကို ကြည့်ပါ)။ မိဒျန်နှင့် မောဘအကြား ရှိပြီးသား ဆက်ဆံရေးသည် တော၊ ၃၁ တွင် မရှင်းပြထားသော်လည်း၊ ဤနေရာတွင် ဖြစ်ပေါ်သော မတော်မတရားဖြစ်ပေါ်မှုဖြင့် သက်သေပြထားသည်။ ၎င်းသည် ယောရှုကျမ်းနှင့် ပဉ္စလက္ခဏများအကြား သမိုင်းဆိုင်ရာ သဘောတူညီမှု၏ နောက်ထပ်ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။

Dukes of Sihon. Also called princes in this same verse. In Num. 31:8 they are called “kings.” However, in the sacred writings a “king” may be no more than a petty chieftain, perhaps himself subject to some more powerful ruler. In this verse they are called “dukes,” or princes, of Sihon, because they were subject and tributaries to Sihon and assisted him in war. It is probable that when Sihon destroyed the Moabites who dwelt in these parts, he found some of the nomad Midianites living there, placed them under subjection, and forced them to pay tribute. For this reason they may here be called “dukes of Sihon.” The conquest of the Midianites by Israel is recorded in Num. 31. The orders were given to “avenge the children of Israel of the Midianites” (Num. 31:2), because the Midianites had tempted Israel to idolatry and immorality. This verse supplies us with a further reason for hostilities between them and Israel. They were a part of Sihon’s government. In order for the subjugation of Sihon’s territory to be completed, it was necessary to remove Sihon’s dukes or princes. The connection between the Midianites and the Moabites is seen in earlier Israelitic history (see Num. 22:4). An existing relationship between Midian and Moab, which is implied but not explained in Num. 31, is attested by the incidental remark here. It is another example of historical agreement between the book of Joshua and the Pentateuch.

 

၂၂။ ဗိဇ္ဇာနဆရာ။ ဗာလမ်သည် တစ်ချိန်က ဘုရားသခင်၏ ပရောဖက်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သော်လည်း၊ ဆုလာဘ်နှင့် ဂုဏ်အသရေအတွက် မိမိကိုယ်ကို ရောင်းစားခဲ့ပြီး၊ ပရောဖက်အဖြစ်မှ ဗိဇ္ဇာနဆရာအဖြစ်သို့ ရာထူးကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ အစ္စရေးတပ်ကို ကျိန်ဆဲရန် မအောင်မြင်ခဲ့သော ကြိုးပမ်းမှုမှ အိမ်သို့ ပြန်လာပြီးနောက်၊ ဗာလမ်သည် ဘာလက်မှ ကမ်းလှမ်းသော ဆုလာဘ်ကို ရယူရန် အခြားနည်းလမ်းများကို အသုံးပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ မောဘပြည်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိပြီး၊ အစ္စရေးလူများကို ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုနှင့် အကျင့်ပျက်ယွင်းမှုသို့ ဆွဲဆောင်ရန် မောဘလူများကို ဖျောင်းဖျခဲ့သည်။ ထိုအစီအစဉ်သည် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်၏လူများကို ဆန့်ကျင်သည့်အတွက် ဗာလမ်သည် မိဒျန်လူများအပေါ် ကျရောက်သော ဖျက်ဆီးမှုတွင် ဘုရားသခင်၏ ရန်သူများ၏ ကံကြမ္မာကို မျှဝေခံစားခဲ့ရသည် (တော၊ ၂၅:၁၆-၁၈)။

22. The soothsayer. Balaam was at one time a prophet of God, but sold himself for reward and honor, and degraded his position as a prophet until he became known as a soothsayer. After returning home from his unsuccessful attempt to curse the camp of Israel, Balaam decided to resort to other means to obtain the reward offered by Balak. Returning to the land of Moab, he persuaded the Moabites to entice the children of Israel into idolatry and immorality. The plan was successful. For thus opposing God’s people Balaam shared the fate of God’s enemies in the destruction that fell upon the Midianites (Num. 25:16–18).

 

၂၅။ ဂျာဇာ။ ဤမြို့သည် အမောရလူများထံမှ သိမ်းယူခဲ့ပြီး (တော၊ ၂၁:၃၂)၊ ဂဒ်၏ တောင်းဆိုမှုအရ ပေးအပ်ခဲ့သည် (တော၊ ၃၂:၁, ၂)။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤနေရာသည် လေဝိမြို့တစ်မြို့ဖြစ်လာခဲ့သည် (အခန်း ၂၁:၃၉)။ ဤမြို့သည် အမ္မုန်တွင် သို့မဟုတ် ၎င်း၏ နယ်စပ်တွင် ရဗ္ဗသအမ္မုန်၊ ယခုခေတ် အမ္မာန်မှ မြောက်ဘက် သို့မဟုတ် အနောက်မြောက်ဘက် အနည်းငယ်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဤဒေသသည် ကျက်စားရန်အတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သည်။

25. Jazer. This city was snatched from the Amorites (Num. 21:32), and given to Gad upon his request (Num. 32:1, 2). Later the place became a Levitical city (ch. 21:39). The town was in Ammon, or on its border, a short distance north or northwest of Rabbath-ammon, the modern Amman. The region was excellent for grazing.

 

ဂိလဒ်မြို့များ။ ဆိုလိုသည်မှာ ဂိလဒ်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းရှိ မြို့များဖြစ်ပြီး၊ ဂျဘုတ်အထိဖြစ်သည်။ ဂိလဒ်၏ အခြားတစ်ဝက်သည် ဆိဟုန်ထက် ဘာရှန်ဘုရင်နှင့် သက်ဆိုင်ပြီး၊ အခန်းကျမ်း ၃၁ မှ သိရသည်အတိုင်း မနာရှေမျိုးနွယ်တစ်ဝက်ထံသို့ ကျရောက်ခဲ့သည် (အခန်း ၁၂:၂ ကို ကြည့်ပါ)။ ဂဒ်၏ နယ်စပ်သည် ရုဗင်ထက် အရှေ့ဘက်သို့ ပိုမိုတိုးချဲ့သည်။ ဂဒ်၏ မြောက်ဘက်နယ်စပ်သည် ဂျဘုတ်မြစ်မှ အနောက်ဘက်သို့ အာရဗဟ်အထိ ဖြစ်ပြီး၊ ထို့နောက် ခါနရက်ပင်လယ်သို့ မြောက်ဘက်သို့ ဖြစ်သည် (တရားဟောရာ ၊ ၃:၁၆, ၁၇)။ ဂဒ်သည် ဂျဘုတ်မြစ်မြောက်ဘက်နှင့် ဂျော်ဒန်မြစ်အရှေ့ဘက်ရှိ ဂျော်ဒန်လွင်ပြင်ကို ပေးအပ်ခံရသည်မှာ ထင်ရှားသည်။

Cities of Gilead. That is, the cities of the southern part of Gilead, as far as the Jabbok. The other half of Gilead, which belonged to the king of Bashan rather than Sihon, fell, as we learn from v. 31, to the half tribe of Manasseh (see ch. 12:2). The border of Gad extended farther east than did that of Reuben. The northern border of Gad was the river Jabbok west to the Arabah and then north to the Sea of Chinnereth (Deut. 3:16, 17). Gad evidently was given the plain of Jordan north of the Jabbok and east of the river Jordan.

 

အမ္မုန်။ အစ္စရေးလူများသည် အမ္မုန်နိုင်ငံကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ရန် တားမြစ်ခံထားရပြီးဖြစ်သည် (တရားဟောရာ၊ ၂:၁၉)။

Ammon. The children of Israel had already been expressly forbidden to meddle with the country of Ammon (Deut. 2:19).

 

အရိုအာသို့။ ဤအရိုအာသည် အာနုန်မြစ်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းပေါ်ရှိ ရုဗင်၏ အရိုအာနှင့် မရောထွေးရပါ (အခန်း ၁၂:၂၊ ၁၃:၉- ၁၆)။ ၎င်းသည် ရဗ္ဗသအမ္မုန်၏ “ရှေ့” တွင်ဖြစ်သည်။ အချို့က “ရှေ့” ဟူသော စကားလုံးကို “အရှေ့ဘက်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုပြီး အရိုအာကို ရဗ္ဗသအရှေ့ဘက်တွင် ထားသည်။ အချို့က ၎င်းကို အချိန်အဓိပ္ပာယ်ဖြင့်ယူပြီး၊ ဂျော်ဒန်မှလာသူတစ်ဦးမှ စောစီးစွာ ရောက်ရှိသော နေရာအဖြစ် မြင်သည်၊ ထို့ကြောင့် ရဗ္ဗသအနောက်ဘက်တွင် ဖြစ်သည်။

Unto Aroer. This Aroer is not to be confused with Aroer of Reuben on the northern bank of the Arnon (chs. 12:2; 13:9, 16). It is “before” Rabbah, Rabbath-ammon. Some taking “before” in the sense of “east of,” place Aroer east of Rabbah; others, taking it in its time sense, see it as a place reached earlier by one coming from the Jordan, hence west of Rabbah.

 

၂၆။ ဟေရှဘုန်။ တော၊ ၂၁:၂၅ ကို ကြည့်ပါ။ ရာမသမစ်ဇပါဟ်။ စာသားအရ “အမြင်စင်မြင့်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤနေရာသည် ဂျဘုတ်မြစ်မြောက်ဘက်ရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသတွင် တည်ရှိပြီး၊ ယခုခေတ် မသိရှိရသေးဘဲ၊ ရာမုတ်ဂိလဒ်ဖြစ်နိုင်သည်၊ ဖြစ်နိုင်သည်မှာ ဘက်ရှန်မှ အရှေ့ဘက် ၃၀ မိုင် (၄၈ ကီလိုမီတာ) အကွာရှိ တယ်လအာ ရုမဲသီ (ရာမစ်သီ) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဂဒ်၏ မြောက်ဘက်နယ်စပ်တွင် ရှိသည်။ ဘတ်တိုနမ်။ ဂျဘုတ်အနီးရှိ ရာမသမစ်ဇပါဟ်အနီးတွင် တည်ရှိသော နေရာတစ်ခု၊ ဂဒ်၏ နယ်နမိတ်တွင် မြောက်ဘက်အချက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ အဲစ-ဆလတ်အနီးရှိ ခါရှဘက်ဘတ်နဲဟ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ မဟနာအိမ်။ ယခုအခါ တိကျစွာ သတ်မှတ်မထားရသေးပါ။ ဤမြို့သည် ဂျော်ဒန်အရှေ့ဘက်၊ ဖြစ်နိုင်သည်မှာ ဂျဘုတ်မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ ယာကုပ်က ကောင်းကင်တမန်များ၏ တပ်စခန်းများကို မြင်ခဲ့သည့် နေရာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည် (ကမ္ဘာ၊ ၃၂:၁, ၂, ၂၂)။ ၎င်းသည် ဂဒ်နှင့် မနာရှေတို့၏ နယ်စပ်တွင် တည်ရှိသည်။ မဟနာအိမ်အနီးတွင် ဒေဘိရှိပြီး၊ ၎င်းသည် ဒါဝိဒ်မင်းကြီးအား သားဖြစ်သူ အဗရှလုံမှ ထွက်ပြေးစဉ် လိုအပ်သော ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများကို ကူညီပေးခဲ့သူ မာခါရှိရာ လိုဒေဘာနှင့် ဖြစ်နိုင်သည်မှာ တူညီသည် (၂ ရာ၊ ၁၇:၂၇)။

26. Heshbon. See on Num. 21:25.

Ramath-mizpeh. Literally, “height of the lookout point.” The site, somewhere in the highlands north of the Jabbok, is today unknown unless it is Ramoth-gilead, probably 30 mi. (48 km.) east of Beth-shan, at Tell er Rumeith (Rāmith). It was on the northern border of Gad.

Betonim. A site near Ramath-mizpeh, forming a north point in the boundary of Gad, somewhere near the Jabbok, identified with Khirbet Batneh, near es–Salt.

Mahanaim. Not as yet definitely identified. This city was east of the Jordan, probably on the banks of the river Jabbok, built on the spot where Jacob saw the camps of angels (Gen. 32:1, 2, 22). It was situated on the border of Gad and Manasseh. Somewhere near Mahanaim lay Debir, which is probably identical with Lo-debar, the home of Machir, who helped to provide David with necessary supplies when he fled from his son Absalom (2 Sam. 17:27).

 

၂၇။ တောင်ကြားတွင်။ ဟေရှဘုန်နိုင်ငံ၏ နယ်နမိတ်သည် ဂျဘုတ်အထိ မြောက်ဘက်သို့သာမက၊ ခါနရက်ပင်လယ်အထိ ဂျော်ဒန်တောင်ကြားကိုပါ ထည့်သွင်းထားသည်။ ဤနယ်မြေအားလုံးကို ဂဒ်လူများအား ပေးအပ်ခဲ့သော်လည်း၊ မြေပုံများတွင် မနာရှေ၏ အမွေသည် ဂျော်ဒန်မြစ်အထိ ဆန့်ထွက်နေသည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် ပြသထားသည်။ ဆုကုတ်နှင့် ဇဖုန်။ အခန်းကျမ်း ၂၇ တွင် ဖော်ပြထားသော မြို့လေးမြို့အနက် ဤနှစ်မြို့သာ သတ်မှတ်ခံထားရသည်။ ဤမြို့များအားလုံးသည် ဂျော်ဒန်တောင်ကြား၏ အထက်ပိုင်းတွင် ရှိသည်။ ဆုကုတ်သည် ဂျဘုတ်မြစ်အနီးရှိ ကုန်းမြင့်နေရာတစ်ခုတွင် တည်ရှိပြီး၊ တယ်လဒဲရအလ္လာဟု သတ်မှတ်ထားပြီး၊ ၎င်းသည် ၆၀ ပေ (၁၈.၃ မီတာ) မြင့်သော ဖြူဖွေးသော တောင်ကုန်းဖြစ်သည်။ ဇဖုန်သည် တယ်လအယ်လ-ကို့စ်ဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဇဖုန်သည် ဆုကုတ်မြောက်ဘက်နှင့် ဇာရတန်တောင်ဘက်ရှိ ရာဂျဗ်မြစ်၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။

27. In the valley. The boundary of the kingdom of Heshbon not only went north as far as the Jabbok but also took in the Jordan valley as far north as the Sea of Chinnereth. All this territory was given to the children of Gad, although maps generally show Manasseh’s inheritance as extending all the way to the river Jordan.

Succoth, and Zaphon. These are the only two cities of the four mentioned in v. 27 that have been identified. All these cities, of course, were in the upper Jordan valley. Succoth lay on a highland site near the river Jabbok and has been identified as Tell Deir‘allā, a whitish mound 60 ft. (18.3 m.) high. Zaphon may be identified with Tell el–Qôs. Zaphon is on the north side of the Rajeb River north of Succoth and south of Zaretan.

 

၂၉။ မနာရှေ။ သိရသလောက်၊ မနာရှေသည် ရုဗင်နှင့် ဂဒ်ကဲ့သို့ (တော၊ ၃၂:၁, ၂) ဂျော်ဒန်အရှေ့ဘက်ရှိ ဤအမွေကို တရားဝင်တောင်းဆိုခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ မနာရှေမျိုးနွယ်၏ လူဦးရေများပြားမှု (တော၊ ၂၆:၃၄) ကြောင့် ၎င်းတို့ကို အခြားမျိုးနွယ်နှစ်ခုနှင့် ပေါင်းစည်းရန် သင့်လျော်သည်ဟု ယူဆခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ ၎င်းတို့တွင် အခြားမျိုးနွယ်နှစ်ခုကဲ့သို့ တိရစ္ဆာန်များ များပြားနိုင်သည်။ မနာရှေလူများသည် စစ်သည်တော်ကောင်းများဖြစ်ပြီး၊ မောရှေသည် ၎င်းတို့ကို ဂျော်ဒန်အရှေ့ဘက်တွင် အပြင်ဘက်အစောင့်အကြပ်အဖြစ် ထားရှိရန် သင့်လျော်သည်ဟု ခံစားခဲ့ရပြီး၊ အထူးသဖြင့် မာခါရှိနှင့် ဂျာအိမ်မျိုးရိုးများဖြစ်သည် (ဒုတိ၊ ၃:၁၄, ၁၅ ကို ကြည့်ပါ)။

29. Manasseh. As far as can be observed, Manasseh did not formally request this inheritance to the east of Jordan, as did Reuben and Gad (Num. 32:1, 2). Probably it was thought fit to join them with the other two tribes because of the large population of the tribe of Manasseh (Num. 26:34). It is also likely that they had a large number of cattle, as did the other two tribes. The Manassites were good warriors, and perhaps Moses felt it would be well to have them to the east of Jordan as an outer guard, especially the families of Machir and Jair (See Deut. 3:14, 15).

 

၃၀ မဟာနိမ်မှစ၍။ အခန်းကြီး ၁၃၊ အပိုဒ် ၂၆ ကိုကြည့်ပါ။ ဂဒ်အမျိုး၏ နယ်မြေသည် ဤနေရာမှ ယော်ဒန်မြစ်နှင့် ခင်နရေတ်ပင်လယ်သို့ ဦးတည်သွားပြီး၊ မနာရှေအမျိုး၏ နယ်မြေသည် အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ တည်ရှိသည်။

ဗာရှန်။ ခင်နရေတ်ပင်လယ်၏ အရှေ့ဘက်ရှိ စပါးထွက်ရှိသော နယ်မြေ။

30. From Mahanaim. See v. 26. The territory of Gad went from this point in toward the Jordan and the Sea of Chinnereth, whereas the territory of Manasseh lay toward the northeast.

Bashan. The grain country east of the Sea of Chinnereth.

 

ယဲရ်၏မြို့များ။ စာသားအရ “ယဲရ်၏ နေရာထိုင်ခင်းများ” ဟုဆိုသည်။ ယဲရ်၏ အဖွားသည် မနာရှေအမျိုးမှဖြစ်သော်လည်း၊ သူ၏အဘိုးမှာ ယုဒအမျိုးမှ တမာမှတစ်ဆင့် ဟေဇရုန်ဖြစ်သည် (၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၂:၁၈-၂၂)။ သို့သော် သူသည် မနာရှေ၏သားမာခိရ်၏သမီး၏ မြေးဖြစ်သည့်အတွက် မနာရှေအမျိုးနှင့် ရေတွက်ခံရသည်။ ရဲရင့်သော မနာရှေလူများနှင့် ပေါင်းကာ၊ ၎င်းတို့၏အကူအညီဖြင့် သူသည် မြို့များစွာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည် (တောလည်ရာ ၃၂:၄၀, ၄၁၊တရားဟောရာ ၃:၄, ၁၄)။ ယောရှုခေတ်မှ နှစ်ဆယ်ရာစုနှစ်ခန့်အကြာတွင် ဣသရေလကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ယဲရတစ်ဦးသည် ဤယဲရ်၏ သားစဉ်မြေးဆက်ဖြစ်နိုင်သည် (တရားသူကြီး ၁၀:၃-၅ ကိုကြည့်ပါ)။ မူလက “ယဲရ်၏မြို့များ” သည် မြို့ပေါင်း ၂၃ မြို့ရှိခဲ့သည်။

The towns of Jair. Literally, “the dwelling places of Jair.” Jair’s grandmother was of the tribe of Manasseh, but his grandfather was Hezron, a grandson of Judah through Tamar (1 Chron. 2:18-22). Still he was reckoned with the tribe of Manasseh because he was the grandchild of the daughter of Machir, the son of Manasseh. Associated with the valiant Manassites, and with their help, he took many cities (Num. 32:40, 41; Deut. 3:4, 14). Another Jair, who judged Israel two centuries after the time of Joshua, may have been a descendant of this Jair (see Judges 10:3–5). Originally, there were 23 “towns of Jair.”

 

၃၁ ဂိလဒ်တစ်ဝက်။ ဂဒ်အမျိုးသားများအား မပေးခဲ့သော ကျန်တစ်ဝက်ကို ဆိုလိုသည် (အခန်းကြီး ၁၃၊ အပိုဒ် ၂၅)။ ဂိလဒ်မြောက်ပိုင်းသည် အုတ်မင်း၏ နိုင်ငံတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။
အရှတရုတ်နှင့် ဧဒရိ။ အခန်းကြီး ၁၂၊ အပိုဒ် ၄ ကိုကြည့်ပါ။
မာခိရ်၏သားများ။ ယခင်က မနာရှေသားများဟု ခေါ်ခဲ့သူများနှင့် တူညီသည်။ ယခုအခါ မာခိရ်သည် မနာရှေ၏သားဦးဖြစ်ပြီး တစ်ဦးတည်းသောသားဖြစ်သောကြောင့် မာခိရ်၏သားများဟု ခေါ်သည် (တောလည်ရာ ၂၆:၂၉၊ ၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၇:၁၄-၁၆)။ ထို့ကြောင့် “မာခိရ်၏သားများ” သည် မနာရှေလူများဖြစ်သည်။ မာခိရ်၏သားများ၏ ကျန်တစ်ဝက်အတွက် ယောရှုမှတ်တမ်း ၁၇:၁-၆ ကိုကြည့်ပါ။

31. And half Gilead. That is, the other half not given to the Gadites (v. 25). North Gilead was part of the kingdom of Og.

Ashtaroth, and Edrei. See on ch. 12:4.

Children of Machir. The same as those previously called the children of Manasseh. They are now called the children of Machir, because Machir was the first-born and only son of Manasseh (Num. 26:29; 1 Chron. 7:14–16). Thus the “children of Machir” are the Manassites. For the other half of Machir’s children, see Joshua 17:1–6.

 

၃၃ လေဝိအမျိုး။ လေဝိအမျိုးသည် အမွေမရရှိကြောင်း ထပ်မံဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းသည် အခန်းကြီး ၁၃၊ အပိုဒ် ၁၄ ၏ ထပ်ခါတလဲလဲဖြစ်ပြီး၊ အခန်းကြီး ၁၄:၃, ၄ နှင့် အခန်းကြီး ၁၈:၇ တွင်လည်း ထပ်မံဖော်ပြထားသည်။ ဤမကြာခဏ ထပ်ခါတလဲလဲဖော်ပြခြင်းသည် လူများအား လေဝိအမျိုးသားများအပေါ် ၎င်းတို့၏တာဝန်ကို မမေ့လျော့စေရန် ရည်ရွယ်ပုံရသည်။ ထို့ပြင် လေဝိအမျိုးသားများအား ၎င်းတို့သည် ထာဝရဘုရား၏ အမှုတော်ဆောင်များဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့၏ဘဝသည် ဘုရား၏အမှုတော်အတွက် မြှုပ်နှံထားရမည်ကို စိတ်ထဲထည့်သွင်းရန် ရည်ရွယ်ပုံရသည်။ ဘုရားသည် ဆယ်ဖို့တစ်ဖို့နှင့် ပူဇော်သက္ကာများဖြင့် ၎င်းတို့ကို ပြုစုစောင့်ရှောက်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အမွေမရရှိခြင်းအတွက် စိတ်မပူပန်ရမည်။

33. Tribe of Levi. Again mention is made of the fact that Levi received no inheritance. This is a repetition of v. 14, and the statement is again repeated in ch. 14:3, 4, and in ch. 18:7. This frequent repetition was probably to help the people remember their obligation to the Levites. It may also have been designed to impress the members of the tribe of Levi that they were the ministers of the Lord and that their life was to be devoted to the service of God. God would care for them through the arrangement made concerning the tithes and offerings. Therefore, they should not be concerned over the fact that they received no inheritance.