Saturday, August 22, 2026

ရုသဝတ္ထု-ရုသ-Ruth – Ruth

 


 




မာတိကာ (Table of Contents)


နိဒါန်း

ခေါင်းစဉ်နှင့် စာရေးသူ။ ရုသစာအုပ်သည် သမ္မာကျမ်းစာရှိ အခြားစာအုပ်အမျိုးမျိုးကဲ့သို့ပင် မိမိ၏စာရေးသူကို ဖော်ပြထားခြင်းမရှိပါ။ ယုဒလူမျိုးတို့၏ အစဉ်အလာအရ ၎င်းကို ရှမွေလက ရေးသားသည်ဟု ယူဆကြသည်။

ရေးသားသည့်အချိန်။ ပထမအခန်းငယ်သည် ဇာတ်ကြောင်းကို တရားသူကြီးများခေတ်နှင့် ဆက်စပ်ပေးထားသည်။ ထိုခေတ်သည် ဣသရေလနိုင်ငံ၏ ဘုရင်မပေါ်မီကာလဖြစ်ပြီး၊ ဘုရားသခင်၏ ခေါ်ယူခြင်းခံရသော “တရားသူကြီးများ” က ထာဝရဘုရား၏ လူမျိုးတော်ကို နိုင်ငံခြားဖိနှိပ်သူများထံမှ ကယ်တင်ခဲ့သောကာလဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်ကာလကို ယောရှု၏ခေတ်တွင် သူလျှိုများကို လက်ခံခဲ့သော ရာဟပ်မှ ဗောဇကို မွေးဖွားခဲ့သည်ဟူသောအချက်ကလည်း ထောက်ခံပေးသည် (ယောရှု ၂; မဿဲ ၁:၅)။ ဗောဇနှင့် ရုသတို့အပါအဝင် ဒါဝိဒ်၏ မျိုးရိုးကို မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း (၄:၁၇–၂၂) သည် ဒါဝိဒ်သည် စာဖတ်သူ သို့မဟုတ် နားထောင်သူအတွက် ထိုကဲ့သို့သောအသေးစိတ်အချက်များ အဓိပ္ပာယ်ရှိလောက်အောင် အရေးပါလာပြီးနောက်မှသာ ရေးသားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စာအုပ်တစ်အုပ်လုံးကို တစ်ကြိမ်တည်းရေးသားခဲ့သည်ဆိုလျှင်၊ ရှောလုအုပ်စိုးစဉ်အတွင်း ဒါဝိဒ်ကို ဘိသိက်ပေးပြီးနောက် (၂ ရာဇဝင်ချုပ် ၁၆) ထက် စော၍ ရေးသားနိုင်မည်မဟုတ်ပါ။

နောက်ခံအကြောင်းအရာများ။ တရားသူကြီးမှတ်စာတွင် ဖော်ပြထားသော ဣသရေလလူမျိုးတို့၏ အတွေ့အကြုံသည် နောမိနှင့် ရုသတို့၏ ဇာတ်လမ်းအတွက် နောက်ခံအကြောင်းအရာဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် မြေဩဇာကောင်းသော ဗက်လင်ဟင်မြို့တွင် အစာခေါင်းပါးခြင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟူသော ဖော်ပြချက်က ဣသရေလသည် ထာဝရဘုရားထံမှ တစ်ဖန် ဝေးကွာသွားခဲ့သည်ကို ညွှန်ပြသည် (ဝတ်ပြုရာ ၂၆:၁၈–၂၀ ကိုကြည့်ပါ)။ သို့သော် ဤဇာတ်ကြောင်းသည် ဘုရားကိုစွန့်ပယ်ခြင်းကို အဓိကစိတ်ဝင်စားခြင်းမရှိပါ၊ အကြောင်းမှာ ဣသရေလလူအများအပြားသည် ထာဝရဘုရားထံ အပ်နှံထားကြသည်ဟု စာအုပ်က ဖော်ပြထားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဘုရားသခင်အပေါ် ထားရှိသော နက်ရှိုင်းသည့် ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် သစ္စာရှိမှုကို အခြားလူသားများအပေါ် ထားရှိသော သစ္စာရှိမှုအားဖြင့် ထင်ဟပ်ပြသသည့် လှပသောဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။ မောဘနှင့် ခါနန်တို့သည် မည်သို့ ဒါဝိဒ်၏ မိသားစုမျိုးရိုးထဲသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်ကို ရှင်းပြသည့် မှတ်တမ်းလည်းဖြစ်သည်။ ဒါဝိဒ်သည် တစ်ကြိမ်တွင် မိမိ၏မိဘများကို မောဘပြည်၌ လုံခြုံစွာ နေစေရန် ထားခဲ့သည် (၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၂၂:၃–၄)။ ထို့ကြောင့် မောဘလူမျိုးအားလုံးသည် ဆိုးညစ်သူများမဟုတ်ကြောင်းကိုလည်း ဤစာအုပ်က ပြသသည်။

စာပေဆိုင်ရာ ထူးခြားချက်များ။ ရုသစာအုပ်သည် စာပေလက်ရာမြောက်သော စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်သည်။ ဥပဒေဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ (၄:၁–၁၂)၊ ကဗျာတစ်ပုဒ် (၁:၁၆–၁၇) နှင့် မျိုးရိုးစာရင်း (၄:၁၈–၂၂) တို့ကို တွေ့ရသည်။ သို့သော် စာအုပ်သည် အခြေခံအားဖြင့် စကားပြောခန်းများဖြင့် ထင်ရှားသော ဇာတ်ကြောင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။

ဓမ္မပညာနှင့် ရည်ရွယ်ချက်။ ရုသသည် နက်ရှိုင်းသော ဓမ္မပညာဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကို ဖြေရှင်းတင်ပြသည့် စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ် ဇာတ်ကြောင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဇာတ်လမ်း၏အစနှင့် အဆုံးက အသက်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ အသက်ကို ထိန်းသိမ်းရာ၌ ဘုရားသခင်၏ လုပ်ဆောင်မှုနှင့် ရွေးနုတ်သူ၏ အခန်းကဏ္ဍတို့ကို ဖော်ပြထားကြောင်း ညွှန်ပြသည်။

၁။ အသက်နှင့် သေခြင်း။ စာအုပ်အစတွင်ပင် သေခြင်း၏ခြိမ်းခြောက်မှုကို ချက်ချင်းမိတ်ဆက်ထားသည်။ ဗက်လင်ဟင်ပြည်၌ အစာခေါင်းပါးခြင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဤအန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်ရသောအခါ လူတို့သည် အသက်ရှင်နိုင်ရန် နည်းလမ်းရှာကြသည်။ ဇာတ်လမ်းသည် မိသားစုတစ်စု၏ အသက်ရှင်ရေးအတွက် စိုးရိမ်မှုနှင့် ထိုမိသားစု လုံးဝပျောက်ကွယ်သွားနိုင်ခြေတို့အကြောင်း ဖြစ်သည်။ ဇာတ်လမ်းထဲရှိ ဇာတ်ကောင်အားလုံးနီးပါး၏ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် အသက်ရှင်ရေးမေးခွန်းပတ်လည်တွင် လည်ပတ်နေသည်။ ဗက်လင်ဟင်တွင် အစာမရှိသောကြောင့် ဧလိမေလက်နှင့် သူ၏မိသားစုသည် မိမိတို့အသက်ကို ထိန်းသိမ်းရန် မောဘပြည်သို့ သွားကြသည်။ သို့သော် မောဘသည် အသက်ကို မထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ပါ။ အမှန်မှာ ထိုနေရာ၌ မိသားစုသည် သေခြင်းနှင့် အဓိပ္ပာယ်မဲ့ခြင်း၏ ဖျက်ဆီးနိုင်သောစွမ်းအားကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး၊ မိမိတို့ဘဝထဲမှ ထာဝရဘုရား၏ တည်ရှိမှု မရှိသကဲ့သို့ပင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ အစပိုင်းတွင် အခြေအနေများက ကောင်းမွန်သွားမည့်ပုံရသည်။ ထို့နောက် မိသားစု၏ဖခင် သေဆုံးသွားပြီး၊ သားနှစ်ယောက်နှင့် ဇနီးကို ထူးခြားသောပြည်၌ ချန်ထားခဲ့သည်။ သားနှစ်ယောက် လက်ထပ်သောအခါ မိသားစုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်မည့် အလားအလာ တိုးလာသဖြင့် အခြေအနေများက တစ်ဖန် တိုးတက်လာမည့်ပုံရသည်။

ကံမကောင်းစွာဖြင့် သားနှစ်ယောက်အတွက် မိသားစုသည် မတိုးပွားခဲ့ပါ။ သူတို့၏ဇနီးများသည် သားသမီးမမွေးခဲ့ကြပါ။ နောမိ၏သားနှစ်ယောက် သေဆုံးသွားသောအခါ ဤမိသားစု ပျောက်ကွယ်သွားမည့် အန္တရာယ်သည် ပြန်လည်မဖြေရှင်းနိုင်သည့် အဆင့်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ရုတ်တရက် အချိန်သည် ရပ်တန့်သွားသကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူမအတွက် အနာဂတ်မရှိတော့ပါ။ သူမသည် ဗက်လင်ဟင်သို့ ပြန်ရန် အသင့်ဖြစ်နေပြီး၊ အသက်ရှင်ခြင်းကို ရှာဖွေရန်မဟုတ်ဘဲ တိတ်တဆိတ်သေဆုံးရန် ပြန်သွားလိုခဲ့သည်။ ထိုသို့ဖြင့် မိသားစု၏ တည်ရှိခဲ့ခြင်းအကြောင်း အမှတ်အသားတစ်စုံတစ်ရာမျှ မကျန်တော့မည့် အခြေအနေဖြစ်သည်။

ဇာတ်ကြောင်းကို သမ္မာကျမ်းစာ၏ သတ်မှတ်ထားသော အကြောင်းအရာအတွင်း ထားကြည့်သောအခါ ဤမိသားစုသည် ဤကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ လူသားတို့၏အသက်ကို ထိန်းသိမ်းရန် ကြွလာမည့် မေရှိယ၊ ဒါဝိဒ်အား ပုံဆောင်ထားသော မျိုးရိုးလိုင်းနှင့် သက်ဆိုင်ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့သိရှိရသည်။ အသက်မရှိသကဲ့သို့ ထင်ရသော မိသားစုတစ်စုမှတစ်ဆင့် ထာဝရဘုရားသည် နောက်ဆုံးတွင် လူသားတို့အတွက် ထာဝရအသက်ကို ဆောင်ကြဉ်းပေးမည်ဖြစ်သည်။

၂။ ဘုရားသခင်နှင့် အသက်။ နောမိ၏ ဘုရားသခင်သည် သူမနားလည်နိုင်သည့်အရာထက် ကျော်လွန်နေသည်။ ဇာတ်လမ်း၏ ပထမပိုင်းတွင် ကိုယ်တော်သည် မရှိသကဲ့သို့ ထင်ရပြီး၊ သူမသည် ကိုယ်တော်၏ မရှိခြင်းကြောင့် နာကျင်မှုကို ခံစားခဲ့ရသည်။ သေခြင်းဖြစ်ပေါ်သောအခါ ကျွန်ုပ်တို့သည် ကိုယ်တော်၏ တိတ်ဆိတ်နေခြင်းကို တွေ့ကြုံရနိုင်သော်လည်း၊ ၎င်းသည် ကိုယ်တော် မရှိခြင်းမဟုတ်ပါ။ ဇာတ်ကြောင်းတွင် အံ့ဖွယ်အမှုများ မရှိပါ။ အကြောင်းမှာ ဧသတာစာအုပ်ကဲ့သို့ပင် ဘုရားသခင်သည် သမိုင်းအတွင်းမှလည်းကောင်း၊ ဇာတ်လမ်းထဲရှိ ဇာတ်ကောင်များမှတစ်ဆင့်လည်းကောင်း အလုပ်လုပ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကိုယ်တော်သည် ကျေးဇူးပြုတတ်ပြီး သစ္စာရှိသော ဘုရားသခင်ဖြစ်သည်။ ဇာတ်လမ်းတွင် ခေစက် ဟူသော ဟေဗြဲစကားလုံးကို ဘုရားသခင်၏ အဓိကလက္ခဏာတစ်ရပ်ကို ဖော်ပြရန် အကြိမ်ကြိမ်အသုံးပြုထားသည်။ ၎င်းသည် လူသားတို့အပေါ် ကိုယ်တော်၏ ကျေးဇူးပြုမှု၊ ကရုဏာနှင့် သစ္စာရှိသော အပ်နှံမှုကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဤဘုရားသခင်၏ ကျေးဇူးတော်သည် ဣသရေလလူမျိုးများနှင့် ဣသရေလမဟုတ်သူများအတွက်လည်း ရရှိနိုင်သည် (၁:၈; ၂:၂၀)။ ၎င်းသည် လူသားတို့၏ လိုအပ်ချက်များအတွက် ဘုရားသခင်၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုဖြစ်ပြီး၊ ထိုစိုးရိမ်ပူပန်မှုက လူတို့အား အခြားသူများအပေါ် ခေစက် (“ကရုဏာ၊” “ကြင်နာမှု၊” “ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် သစ္စာရှိမှု”) ပြရန် ဦးဆောင်စေသည်။ နောမိသည်လည်း မကြာမီ ထိုအရာကို သိရှိလာမည်ဖြစ်သည်။

အသက်တာကြောင့် စိတ်ဓာတ်ကျပြီး စိတ်ပျက်နေသော နောမိသည် သူမ၏ ချွေးမများကို သူမအား စွန့်ပစ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်သည် သူမကို စွန့်ပစ်ပြီးသားဖြစ်ပါက သူမ၏အခြေအနေကို ပြောင်းလဲရန် သူတို့ဘာမျှ မလုပ်နိုင်တော့ပါ။ သူမတွင် အနာဂတ်မရှိတော့ပါ။ ဤအချိန်တွင် ဘုရားသခင်၏ ကျေးဇူးတော်နှင့် ချစ်ခြင်းမေတ္တာ (ခေစက်) သည် ဩရပနှင့် ရုသတို့မှတစ်ဆင့် ဘုရားသခင်ထံမှ နောမိထံသို့ စီးဆင်းလာခဲ့သည်။ သူမ၏ နာကျင်မှုအလယ်တွင် ထာဝရဘုရားသည် အခြားလူသားများမှတစ်ဆင့် မိမိ၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် ကြင်နာမှုကို ပြသနေခဲ့သည်။ သူမကို မစွန့်ပစ်လိုသော သူတို့၏ ဆန္ဒက ဘုရားသခင်သည် သူမနှင့်အတူ ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြသသည်။ ရုသ၏ အလွန်ထူးခြားသော အပ်နှံမှုသည် နောမိအပေါ်သာမက နောမိ၏ လူမျိုးနှင့် သူမ၏ ဘုရားသခင်အပေါ်ပါ ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ဤဇာတ်ကြောင်းတွင် ဘုရားသခင်၏ ကရုဏာတော်ကို အင်အားအကောင်းဆုံး ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဆုံးဖြတ်ချက်မှတစ်ဆင့် နောမိ၏ မျှော်လင့်ချက်ကင်းမဲ့မှုကြားမှပင် အသက်ကို ဘုရားသခင်က ထိန်းသိမ်းပေးမည့် အလားအလာသည် အမှန်တကယ် ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။

ဘုရားသခင်၏ ခေစက် သည် ဇာတ်လမ်း၏ ဖြစ်ရပ်များကို ရှေ့ဆက်စေသော အင်အားဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် စာဖတ်သူကို သေခြင်းမှ အသက်ရှင်ခြင်းသို့ ခေါ်ဆောင်သွားသည်။ ဇာတ်လမ်းသည် မျှော်လင့်ချက်ပင် သေဆုံးသွားသကဲ့သို့ အလွန်ထင်ရှားစွာ သေခြင်းဖြင့် စတင်သော်လည်း၊ ဒါဝိဒ်ပေါ်ထွက်လာမည့် မိသားစုမျိုးရိုးကို ထိန်းသိမ်းပေးမည့် အသက်သစ် ပွင့်လန်းလာခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ ထာဝရဘုရားသည် မိမိ၏လူမျိုးအတွက် အစီအစဉ်ကို ပြောင်းလဲစေရန် သေခြင်းကို ခွင့်မပြုခဲ့ပါ။ အသက်သည် သေခြင်းကို အောင်နိုင်ပြီး လူသား၏နှလုံးသားကို ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့် မျှော်လင့်ခြင်းတို့ဖြင့် ပြည့်စေသည်။

၃။ ရွေးနုတ်ခြင်း။ ဇာတ်ကြောင်းတွင် ဘုရားသခင်သည် ရွေးနုတ်သူတစ်ဦးမှတစ်ဆင့် အသက်ကို ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ မေရှိယကြွလာမည့် မျိုးရိုးလိုင်းကို ထိန်းသိမ်းရန် ဆန္ဒရှိသော ရွေးနုတ်သူတစ်ဦးကို တွေ့ရှိလာခြင်းသည် ကိုယ်တော်၏ ကြိုတင်စီမံဦးဆောင်မှုအားဖြင့် ဖြစ်သည်။ နောမိသည် သူမ၏ခင်ပွန်း၏ အသက်ရှင်နေဆဲ ဆွေမျိုးတစ်ဦးအကြောင်း သိရှိထားပြီး၊ ထိုသူသည် သူမ၏ ရွေးနုတ်သူ ဖြစ်လာနိုင်သည်။ ရုသသည် လယ်ကွင်းများတွင် ကောက်သိမ်းရန် ထွက်သွားသောအခါ သူမကို မည်သည့်နေရာတွင် ရှာဖွေရမည်ကို နောမိ မသိခဲ့ပုံရသည်။ ထို့ကြောင့် အမှတ်မထင်ဖြစ်သကဲ့သို့ ရုသသည် ဧလိမေလက်၏ ဆွေမျိုး ဗောဇ၏ လယ်ကွင်းသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည် (၂:၃)။ ဤသမိုင်းဆိုင်ရာ “မတော်တဆဖြစ်ရပ်” နောက်ကွယ်တွင် ဇာတ်ကြောင်းကို အဆုံးသတ်ချက်နှင့် မိသားစု၏အသက်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်းသို့ ဦးတည်စေသော ထာဝရဘုရား၏ လက်တော်ကို တွေ့ရသည်။ ရွေးနုတ်သူဖြစ်သော ဗောဇ၌ ထိုအမျိုးသမီးနှစ်ဦး မရှိသော ပစ္စည်းဥစ္စာ ကြွယ်ဝမှုရှိသည်။ ထို့အပြင် ထာဝရဘုရားက မိမိ၏ ရည်ရွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေရန် အသုံးပြုမည့် စိတ်ဓာတ်နှင့် ဖြောင့်မတ်မှု ကြွယ်ဝခြင်းလည်း သူ့တွင်ရှိသည်။ ဤဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်တွင် ကိုယ်ကျိုးရှာသော ရွေးနုတ်သူအတွက် နေရာမရှိပါ။ တာဝန်မယူသော ရွေးနုတ်သူသည် မကြာမီ ဇာတ်ကြောင်းထဲမှ ပျောက်ကွယ်သွားပြီး၊ သူ၏ဘဝနှင့် ပတ်သက်၍ အမှတ်အသားတစ်စုံတစ်ရာမျှ မကျန်ခဲ့ပါ။

ရွေးနုတ်သူ၏ အလုပ်သည် ကိုယ်ကျိုးရှာမှုကြောင့် မဟုတ်သကဲ့သို့၊ ဆင်ခြင်တုံတရားကင်းမဲ့သော စိတ်လှုပ်ရှားမှုတစ်ရပ် ပေါက်ကွဲထွက်လာခြင်းကြောင့်လည်း မဟုတ်ပါ။ ဗောဇက မိမိကိုယ်ကို ရွေးနုတ်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းသည် တရားရုံး၊ မြို့တံခါးနှင့် သက်သေများရှေ့တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည် (ရုသ ၄:၅–၁၁; တရားဟောရာ ၂၅:၅–၁၀; ဗျာဒိတ် ၅:၉–၁၀ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ မြို့သူမြို့သားတို့က သူ၌ ရွေးနုတ်ရန် တရားဝင်အခွင့်အရေးရှိကြောင်း အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီး၊ သူသည် ဝမ်းမြောက်စွာ ထိုအခွင့်အရေးကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဤအချိန်မှစ၍ ရွေးနုတ်သူကို တွေ့ရှိခဲ့သောကြောင့် ဇာတ်လမ်း၏ စိတ်ခံစားမှုအသံနေအသံထားသည် အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲသွားသည်။ ထာဝရဘုရားသည် နောမိနှင့် ရုသတို့အတွက် သူတို့မျှော်လင့်ထားနိုင်သည်ထက် အလွန်ကောင်းမွန်သော အနာဂတ်ကို ဖန်တီးပေးခဲ့သည်။ သူတို့မှတစ်ဆင့် လူသားမိသားစုကို ရွေးနုတ်မည့် စစ်မှန်သော ရွေးနုတ်ရှင် ကြွလာမည်ဖြစ်သည်။





အခန်းကြီး - ၁

ရှင်းလင်းချက်

၁:၁–၂၂

မောဘမှ ဗက်လင်ဟင်သို့

ဇာတ်ကြောင်းသည် ဗက်လင်ဟင်တွင် စတင်သည် (၁:၁)၊ ထို့နောက် မောဘသို့ ရွေ့လျားသွားပြီး ထိုနေရာတွင် ဇာတ်လမ်း၏အဓိကဖြစ်ရပ်များ သိသိသာသာ ဖွံ့ဖြိုးလာသည် (အခန်းငယ် ၁–၁၈)။ နောက်ဆုံးတွင် နောမိနှင့် ရုသတို့ ဗက်လင်ဟင်သို့ ပြန်လာခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည် (အခန်းငယ် ၁၉–၂၂)။

၁:၁–၅။ မောဘပြည်ရှိ ဧလိမေလက်၏ မိသားစု။ ဇာတ်လမ်းသည် ဧလိမေလက်နှင့် နောမိတို့၏ မိသားစုအကြောင်း ဖြစ်သည်။ သူတို့တွင် မာလုန်နှင့် ခိလျုန်ဟူသော သားနှစ်ယောက်ရှိပြီး၊ သူတို့ကို ဧဖရသိလူမျိုးများဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဗက်လင်ဟင်ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ဧဖရတ်အရပ်မှ ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည် (ကမ္ဘာဦး ၃၅:၁၆–၁၉; ၄၈:၇)။ ထိုမျိုးနွယ်အမည်သည် ဗက်လင်ဟင်တွင် အခြေချနေထိုင်သော သူ၏သားစဉ်မြေးဆက်များကို ဖော်ပြထားသည့် ကာလက်၏ဇနီး ဧဖရတ်ထံမှ ဆင်းသက်လာနိုင်သည် (၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၂:၁၉၊ ၅၀–၅၁; ၄:၄)။ ထို့ကြောင့် ဇာတ်ကြောင်းပြောသူသည် ဧလိမေလက်၏ မိသားစုကို မိသားစုတည်ထောင်သူများနှင့် ဆက်စပ်ပေးနေပြီး၊ ထိုသို့ပြုခြင်းက နောက်ပိုင်းဖြစ်ပေါ်မည့် အဖြစ်ဆိုးကို ပို၍ ဝမ်းနည်းဖွယ်ဖြစ်စေသည်။ ဧလိမေလက်ဟူသောအမည် (“ငါ၏ဘုရား [ထာဝရဘုရား] သည် ဘုရင်ဖြစ်တော်မူ၏” သို့မဟုတ် “ဘုရားသခင်သည် ဘုရင်ဖြစ်တော်မူ၏”) သည် မိဘများ၏ ဘာသာရေးယုံကြည်ချက်ကို ညွှန်ပြသည်။ နောမိ၏အမည်သည် “ငါ၏ချိုမြိန်ခြင်း” သို့မဟုတ် “ချိုမြိန်သူ၊ နှစ်သက်ဖွယ်သူ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရနိုင်ပြီး၊ မိန်းကလေးတစ်ဦး မွေးဖွားလာခြင်းအပေါ် မိဘတစ်ဦး၏ ဝမ်းမြောက်မှုကို ဖော်ပြနိုင်သည်။

ရုသစာအုပ်သည် ဗက်လင်ဟင်တွင် စတင်ပြီး အဆုံးသတ်သည်။ ထိုနေရာသည် ယေရုရှလင်မြို့၏ တောင်ဘက် မိုင်ခြောက်မိုင်ခန့်အကွာတွင်ရှိသော အလွန်မြေဩဇာကောင်းသည့် ဒေသဖြစ်သည်။ စာအုပ်စတင်ချိန်တွင် “မုန့်အိမ်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဗက်လင်ဟင်၌ အစားအစာမရှိခဲ့ပါ။ လုံခြုံရေးနှင့် အစားအစာရှာဖွေရန် ဧလိမေလက်၏ မိသားစုသည် ပင်လယ်သေ၏ အရှေ့ဘက်ရှိ မောဘပြည်သို့ ခရီးထွက်ခဲ့ကြသည်။ ဤအချက်က ထိုအစာခေါင်းပါးခြင်းသည် ဣသရေလပြည်အတွင်းသာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း ညွှန်ပြသည်။ မောဘလူမျိုးများသည် လောတနှင့် သူ၏အကြီးဆုံးသမီးတို့ကြား သွေးသားမသင့်သော ဆက်ဆံရေးမှ ဆင်းသက်လာကြသည် (ကမ္ဘာဦး ၁၉:၃၀–၃၈)။ ထို့အပြင် သူတို့သည် ဣသရေလလူမျိုးတို့၏ ရန်သူများဖြစ်လေ့ရှိကြသည်။ ဧလိမေလက်၏ မိသားစုသည် ဣသရေလကို ရန်လိုခဲ့သော လူမျိုးများအကြား ခိုလှုံရန် ရှာဖွေခဲ့ခြင်းက သူတို့၏ အလွန်အမင်း ခက်ခဲသောအခြေအနေကို ညွှန်ပြနိုင်ပြီး၊ ထိုအချက်က နောမိ၊ ဗောဇနှင့် ဗက်လင်ဟင်လူတို့က ရုသအပေါ် ပြသခဲ့သော ကြင်နာမှုကို ပိုမိုထင်ရှားစေသည်။

မာလုန်နှင့် ခိလျုန်တို့ကို အစပိုင်းတွင် “သူ၏သားနှစ်ယောက်” ဟုသာ ဖော်ပြထားသည်။ ဧလိမေလက်သေဆုံးပြီးနောက် နောမိသည် သားများနှင့်အတူ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်ဟု စာသားက ဖော်ပြသည် (အခန်းငယ် ၃)။ ဤသည်မှာ ဘေးဒုက္ခကို ထိခိုက်ဖွယ်ရာ ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသားနှစ်ယောက်သည် မောဘအမျိုးသမီးများကို လက်ထပ်ခဲ့ကြသည် (အခန်းငယ် ၄)။ ဆယ်နှစ်ခန့်ကြာပြီးနောက် နောမိ၏သားနှစ်ယောက်လည်း သေဆုံးခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် အမျိုးသမီးသည် သားနှစ်ယောက်နှင့် ခင်ပွန်းမရှိဘဲ ကျန်ရစ်ခဲ့ကြောင်း စာရေးသူက မှတ်သားထားသည် (အခန်းငယ် ၅)။ ဤသည်က နောမိ၏ အလုံးစုံဆုံးရှုံးမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ မျှော်လင့်ချက်မရှိတော့သောအခါ သူမက ထာဝရဘုရား၏ လက်တော်သည် သူမအပေါ် ဆန့်ကျင်လာသည်ဟုသာ ပြောခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၁၃)။ သူမ၏ အသက်အရွယ်နှင့် ဆင်းရဲမွဲတေမှုက နောက်တစ်ကြိမ် လက်ထပ်ပြီး သားသမီးများ ထပ်မံရရှိမည့် မျှော်လင့်ချက်ကို ဖျောက်ဖျက်လိုက်သည် (အခန်းငယ် ၁၁–၁၃)။ နောမိနှင့် သူမ၏ ချွေးမနှစ်ဦးတို့သည် မျှော်လင့်ချက်ကင်းမဲ့သော အနာဂတ်ကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြသည်။

၁:၆–၁၈။ နောမိ၏ အစီအစဉ်များ။ မောဘပြည်ကို အမြဲတမ်းနေရာအဖြစ် မရည်ရွယ်ခဲ့သောကြောင့် နောမိသည် ဣသရေလပြည်သို့ ပြန်ရန် အစီအစဉ်ချခဲ့သည်။ ထာဝရဘုရားသည် မိမိ၏လူမျိုး၏ လိုအပ်ချက်များကို အာရုံစိုက်၍ အစာပေးနေကြောင်း ကြားသိသောကြောင့် ပြန်လာခြင်းဖြစ်သည် (စာသားအရ “မုန့်”; အခန်းငယ် ၆)။ “မုန့်အိမ်” တွင် ယခု မုန့်ရှိလာပြီဖြစ်သည်။ သူမသည် မောဘသို့ ပစ္စည်းများစွာဖြင့် သွားခဲ့သော်လည်း အချည်းနှီးပြန်လာခဲ့သည်။

သူမ၏ ချွေးမငယ်နှစ်ဦးအတွက် ပေးစရာဘာမျှမရှိသောကြောင့် နောမိသည် သူတို့နှစ်ဦးစလုံးကို မိမိတို့၏မိခင်အိမ်သို့ ပြန်သွားရန် ပထမဦးစွာ တိုက်တွန်းခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၈–၁၀)။ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် မိခင်၏အိမ်ကို ရည်ညွှန်းခြင်းမှာ ရှားပါးသည် (ကမ္ဘာဦး ၂၄:၂၈၊ ၆၇; သီချင်း ၃:၄; ၈:၂ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ သူမသည် သူတို့နှစ်ဦးအတွက် ပျော်ရွှင်ဖွယ်အနာဂတ် ဖြစ်စေရန် ဆုတောင်းပေးခဲ့သည်။ ထိုအနာဂတ်ကို ထာဝရဘုရားသည် သူမမှတစ်ဆင့် မပေးနိုင်ခဲ့ပါ။ နောမိသည် သူမ၏ ချွေးမများ၏ ကောင်းကျိုးကိုသာ စိုးရိမ်ခဲ့သည်။ “သွားပါ၊ ပြန်ပါ” ဟူသော စကား (ဟေဗြဲဘာသာတွင် အမိန့်ပေးစကားနှစ်ကြိမ် ပါဝင်သည်) သည် အရေးတကြီးဖြစ်မှုကို ညွှန်ပြပြီး၊ ချွေးမများအား နောက်ထပ်တာဝန်ရှိခြင်းမှ လွတ်မြောက်စေသည်။

သူမ၏ နူးညံ့သိမ်မွေ့မှုကို ထာဝရဘုရားသည် သူတို့အား သူတို့က သူမနှင့် သူမ၏မိသားစုအပေါ် ပြုခဲ့သော ခေစက် (“ကြင်နာမှု/ကရုဏာ”) အတိုင်း ပြန်လည်ပေးတော်မူရန် ဆုတောင်းခြင်းအားဖြင့် ဖော်ပြထားသည် (အခန်းငယ် ၈ခ)။ နက်ရှိုင်းသော ဝမ်းနည်းမှုအတွင်း ရှိနေသော်လည်း ထာဝရဘုရားအပေါ် သူမ၏ ယုံကြည်ခြင်းသည် ထင်ရှားနေသည်။ သူမသည် မောဘအမျိုးသမီး ချွေးမများကို ကိုယ်တော်နှင့် ကိုယ်တော်၏ ကြင်နာမှုထံ အပ်နှံခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၈)။ ဘုရားသခင်၏ ကြိုတင်စောင့်ရှောက်မှုသည် ဣသရေလပြည်အပြင်ဘက်သို့လည်း ရောက်ရှိသည်ဟု နောမိယုံကြည်ခဲ့သည်။ မောဘလူမျိုးများသည် လောတမှတစ်ဆင့် ဝေးကွာသော ဆွေမျိုးများဖြစ်ကြသည် (ကမ္ဘာဦး ၁၉:၃၆–၃၇)။ သူတို့သည် လူမျိုးတစ်မျိုးအနေဖြင့် မှားယွင်းသောဘုရားများကို ကိုးကွယ်ကြသော်လည်း နောမိ၏စကားများနှင့် မာလုန်၊ ခိလျုန်တို့သည် မောဘအမျိုးသမီးများအကြား သင့်လျော်သော ဇနီးများကို ရှာတွေ့ခဲ့ခြင်းက အာဗြဟံ၏ဘုရားသခင်ထံ အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ပွင့်လင်းမှုရှိကြောင်း ညွှန်ပြနိုင်သည်။ ဘုရားသခင်သည် ဟေဗြဲလူမျိုးများအတွက်သာ ဘုရားမဟုတ်ဘဲ လူမျိုးအားလုံးအတွက် ဘုရားဖြစ်သည်ဟူသော အယူအဆကို ဓမ္မဟောင်းကျမ်း၏ အခြားနေရာများတွင်လည်း တွေ့ရသည် (ကမ္ဘာဦး ၁၈:၁၈; ၂၂:၁၈; ၂၆:၄; ဟေရှာယ ၅၆:၇; ဇာခရိ ၁၄:၁၆)။ ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် ဤအယူအဆသည် ဧဝံဂေလိတာဝန်၏ အကျယ်အဝန်းနှင့် ကာလအဆုံး၌ နောက်ဆုံးပြန်လည်ထူထောင်ခြင်းကို နားလည်ရန် အလွန်အရေးကြီးလာသည် (မဿဲ ၂၈:၁၉; တမန်တော် ၁၀:၃၄၊ ၄၅; ၁၁:၁၈; ရောမ ၁၆:၂၆; ဗျာဒိတ် ၁၅:၄)။

ထို့နောက် အနမ်းများနှင့် မျက်ရည်များ ရှိလာသည်။ “အသံကို မြှင့်၍ ငိုကြွေးသည်” ဟူသော ဟေဗြဲစကားရပ်ကို စာသားအတိုင်း ဘာသာပြန်လျှင် “အသံကျယ်ကျယ်ငိုကြွေးသည်” ဟု ဆိုနိုင်ပြီး၊ ဝမ်းနည်းခြင်းနှင့် ငိုကြွေးခြင်းအခြေအနေများတွင် မကြာခဏတွေ့ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ချစ်ခင်ရင်းနှီးသော ဆက်နွှယ်မှုရှိကြောင်း ပြသသည် (အခန်းငယ် ၁၄)။ နောမိ၏ ချွေးမများသည် သူမကို မထားခဲ့လိုကြဘဲ နွေးထွေး၍ ချစ်ခင်သော သံယောဇဉ်ကို ပြသခဲ့ကြသည်။ ရှည်လျားသော စကားပြောခန်းသည် ဤမြင်ကွင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည် (အခန်းငယ် ၈–၁၇)။ မျက်ရည်များဖြင့် ပြန်လည်တုံ့ပြန်ရင်း မုဆိုးမငယ်နှစ်ဦးသည် နောမိနှင့် သူမ၏လူမျိုးတို့နှင့်အတူ နေမည်ဟု ကြေညာခဲ့ကြသည် (အခန်းငယ် ၁၀)။

ဒုတိယအကြိမ် စကားပြောဆိုမှုတွင် (အခန်းငယ် ၁၁–၁၄) နောမိသည် သူမ၏ “သမီးများ” ကို နူးညံ့စွာ ပြောဆိုပြီး အိမ်သို့ ပြန်ရန် ပြောခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၁၁)။ အကြောင်းမှာ သူမသည် ထပ်မံလက်ထပ်ရန် အသက်ကြီးနေပြီဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည် (အခန်းငယ် ၁၂)။ သူမသည် ထပ်မံလက်ထပ်ပြီး သားများမွေးခဲ့လျှင်ပင် ထိုသားများ အရွယ်ရောက်သည်အထိ စောင့်နေရန် ချွေးမများအတွက် အလွန်ကြီးမားသော စွန့်လွှတ်မှုဖြစ်မည်။ ဤစကားပြောခန်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ သူတို့ကို ဆွဲဆောင်စည်းရုံးရန် ဖြစ်သည်။ နောမိသည် ထာဝရဘုရား၏ လက်တော်သည် သူမအပေါ် ဆန့်ကျင်လာပြီဟု ငိုကြွေးကာ အဆုံးသတ်ခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၁၃)။ သူမသည် ဘုရားသခင်၏ မရှိသကဲ့သို့ ထင်ရသောအခြေအနေကို တွေ့ကြုံနေပြီး၊ သူမ၏ ချွေးမနှစ်ဦး၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည် သူမအပေါ် ဘုရားသခင်၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် ကရုဏာတော်ကို ဖော်ပြခြင်းဖြစ်ကြောင်း ခဏတာ မမြင်နိုင်ခဲ့ပါ။ တစ်ဖန် အနမ်းများနှင့် မျက်ရည်များ ရှိလာသည်။ ယခုအကြိမ်တွင် ငိုကြွေးခြင်းသည် ဩရပ၏ နှုတ်ဆက်အနမ်းဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ သူမသည် မောဘသို့ ပြန်သွားပြီး နောမိအကြံပြုခဲ့သည့်အတိုင်း ပြုကာ ထာဝရဘုရား၏ ကောင်းချီးကို နောမိထံမှ ရရှိခဲ့သည်။ ဩရပသည် ဇာတ်ကြောင်းထဲမှ ထွက်ခွာသွားသည်။

တတိယအကြိမ် စကားပြောဆိုမှုတွင် (အခန်းငယ် ၁၅–၁၈) နောမိသည် ရုသထံ လှည့်၍ ဩရပပြုသကဲ့သို့ သူမ၏လူမျိုးနှင့် သူမ၏ဘုရားများထံ ပြန်သွားရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၁၅)။ သမ္မာကျမ်းစာက ဩရပ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဝေဖန်ခြင်းမပြုသကဲ့သို့ သူမကို ရုသနှင့် အနုတ်လက္ခဏာဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ခြင်းလည်း မပြုပါ။ ဩရပသည် သူမ၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် ကြင်နာမှုအတွက် ချီးမွမ်းခံရပြီး ထာဝရဘုရား၏ ကောင်းချီးထံ အပ်နှံခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် သူမ၏ဆုံးဖြတ်ချက်က အသက်အရွယ်ကြီး၍ မုဆိုးမဖြစ်သော ယောက္ခမကို “မှီခိုတွယ်ကပ်ရန်” ရုသ၏ စွန့်လွှတ်မှုကို ပိုမိုထင်ရှားစေသည်။ ဟေဗြဲစကားလုံး ဒဗက် (“မှီခိုတွယ်ကပ်သည်၊” “ခိုင်မြဲစွာကပ်သည်”; အခန်းငယ် ၁၄) သည် သစ္စာရှိမှု သို့မဟုတ် နက်ရှိုင်းသော ချစ်ခင်မှုကို ညွှန်ပြသည် (ရုသ ၂:၂၃; ကမ္ဘာဦး ၂:၂၄; ၂ ရာဇဝင်ချုပ် ၂၀:၂ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။

နောမိသည် နောက်ဆုံးတွင် ကန့်ကွက်ပြောဆိုခြင်းကို ရပ်လိုက်သည်။ ရုသက မိမိ၏ရည်ရွယ်ချက်ကို တစ်ဖန်အတည်ပြုခဲ့ပြီး၊ သမ္မာကျမ်းစာထဲရှိ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ဖော်ပြချက်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော စကားကို ပြောခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ရုသ၏အသံကို ပထမဆုံးအကြိမ် ကြားရခြင်းဖြစ်သည်။ နောမိ၊ သူမ၏လူမျိုးနှင့် သူမ၏ဘုရားသခင်တို့အပေါ် သုံးပိုင်းပါသော အပ်နှံမှုမပြုမီ ရုသသည် နောမိအား မိမိကို တားဆီးရန် မကြိုးစားစေရန် တောင်းဆိုပြီး ထာဝရဘုရားကို သက်သေအဖြစ် ခေါ်ခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၁၆)။ သူမ၏ အပ်နှံမှုသည် နောမိ၏အသက်ထက်ပင် ကျော်လွန်မည် (“သင်သေသောနေရာ၌ ကျွန်မလည်း သေရမည်”)။ မိမိ၏ မွေးရပ်မြေတွင် သင်္ဂြိုဟ်ခံရမည့်အခွင့်ကို စွန့်လွှတ်ပြီး ရုသသည် နိုင်ငံခြားပြည်၌ ကျန်ရှိသောဘဝတစ်လျှောက်လုံး အမြဲတမ်းနေထိုင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ “သင်၏လူမျိုးသည် ကျွန်မ၏လူမျိုး ဖြစ်ရမည်၊ သင်၏ဘုရားသည် ကျွန်မ၏ဘုရား ဖြစ်ရမည်” (အခန်းငယ် ၁၆)။ မောဘ၏ဘုရားများကို ငြင်းပယ်၍ ရုသသည် ထာဝရဘုရားကို မိမိ၏ဘုရားအဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး၊ ကိုယ်တော်၏ ပဋိညာဉ်နာမကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ သူမသည် ခင်ပွန်းတစ်ဦးကို ရှာဖွေနေခြင်းမဟုတ်ဘဲ စစ်မှန်သောဘုရားသခင်ကို အစေခံရန် ရှာဖွေနေခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ယောက္ခမအပေါ် တစ်သက်တာ အပ်နှံမှုကို အလေးအနက်၊ ပြန်လည်မပြောင်းလဲနိုင်သော ကျိန်ဆိုချက်ဖြင့် အတည်ပြုခဲ့ပြီး၊ မိမိကတိကို မတည်လျှင် ဘုရားသခင်၏ ကျိန်ခြင်းကို မိမိအပေါ် ကျရောက်စေရန် ခေါ်ဆိုခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၁၇)။

ဤဆုံးဖြတ်ချက်သည် သမ္မာကျမ်းစာတွင် တုနှိုင်းမရသော ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီးသုံးဦးကြား စကားပြောဆိုမှု (အခန်းငယ် ၈–၁၇) သည် နောမိက ထာဝရဘုရား၏နာမကို အသုံးပြု၍ ကောင်းချီးပေးခြင်းဖြင့် စတင်ပြီး၊ ရုသက ကိုယ်တော်အပေါ် လုံးဝအပ်နှံခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ နောမိသည် ခင်ပွန်းနှင့် သားနှစ်ယောက်ရှိလျက် ဗက်လင်ဟင်မှ ထွက်ခွာခဲ့သော်လည်း ပြန်လာသောအခါ အပ်နှံထားသော ချွေးမတစ်ဦးနှင့်အတူ ပြန်လာခဲ့သည်။ ဗက်လင်ဟင်အမျိုးသမီးများက ထိုချွေးမသည် သူမအတွက် “သားခုနစ်ယောက်ထက်ပင် ကောင်းသည်” ဟု အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည် (၄:၁၅)။

၁:၁၉–၂၂။ ဗက်လင်ဟင်သို့ ရောက်ရှိခြင်း။ ခရီးစဉ်အသေးစိတ်များကို ချန်လှပ်ထားပြီး ဗက်လင်ဟင်သို့ ခရီးကို အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြထားသည် (အခန်းငယ် ၁၉)။ ထို့နောက် ဇာတ်ကြောင်းသည် ပျော်ရွှင်ဖွယ် အခမ်းအနားတစ်ရပ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ ဗက်လင်ဟင်သားတို့သည် မမျှော်လင့်ဘဲ ပြန်လာသော နောမိကို ဝမ်းမြောက်စွာ ကြိုဆိုကြသည်။ သူမသည် မိမိ၏ဒုက္ခကို ပြင်းထန်သော စိတ်ခံစားချက်ဖြင့် ဖော်ပြပြီး မိမိကို မာရဟု (“ခါးသီးသူ”) ခေါ်ရန် အခိုင်အမာ ပြောခဲ့သည်။ သူမသည် ဘုရားသခင်ကို ကိုယ်တော်၏ ပဋိညာဉ်နာမနှစ်မျိုးဖြစ်သော ယဟွေ နှင့် ရှဒ္ဒဲ ဖြင့် ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ ယောဘကဲ့သို့ပင် သူမသည် ဘုရားသခင်၏ နားမလည်နိုင်သော တရားမျှတမှုကို မေးခွန်းထုတ်ခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ သူမ၏စိတ်ထဲတွင် အနန္တတန်ခိုးရှင်က သူမဘဝကို ခါးသီးစေခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည် (ယောဘ ၂၇:၂ နှင့် အလွန်ဆင်တူသော စကားများဖြင့်)။ နောမိသည် ယောဘ၊ ဆာလံဆရာများနှင့် ယေရမိတို့နှင့်အတူ ဆင်းရဲဒုက္ခခံစားရသောအခါ ရိုးသားခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်သည် သူမ၏ တိုင်တန်းမှုများကို လက်ခံခဲ့သည်။ သူမသည် ချီးမွမ်းစကားများကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ သူမသည် “ပြည့်စုံလျက်” ထွက်ခွာခဲ့သော်လည်း ယခုတွင် အနန္တတန်ခိုးရှင် (ရှဒ္ဒဲ) က သူမကို ဒုက္ခပေးခဲ့သည်ဟု ပြောခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သူမ၏ဘဝသည် ခက်ခဲသောအချိန်များအတွင်း၌ပင် ထာဝရဘုရား၏လက်တော်၌ အမြဲရှိခဲ့သည်။

ဇာတ်ကြောင်းကို အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြထားသည် (အခန်းငယ် ၂၂)။ ထို့ကြောင့် နောက်အပိုင်းအတွက် အထောက်အကူပြုသော အခြေခံတစ်ရပ်ကို ပေးထားသည်။ ဇာတ်ကြောင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် နောမိ၏ ချွေးမကို သူမ၏အမည်နှင့် လူမျိုးအလိုက် ဖော်ပြထားသည်။ သူမကို မောဘပြည်မှ ပြန်လာသူအဖြစ် ဖော်ပြထားသော်လည်း ထိုပြည်သည် သူမ၏ မွေးရပ်မြေဖြစ်သည် (၁:၇၊ ၁၆၊ ၂၂; ၂:၆)။ သူတို့သည် ဗက်လင်ဟင်သို့ မုယောစပါးရိတ်သိမ်းချိန် အစတွင် ရောက်လာခဲ့ကြောင်း အချိန်ကာလကို ဖော်ပြ၍ ဇာတ်ကြောင်းကို ပိတ်သိမ်းထားသည် (အခန်းငယ် ၂၂)။ သူတို့သည် သီးနှံများကို စုဆောင်းနေချိန်တွင် ရောက်လာကြသည် (မတ်လ သို့မဟုတ် ဧပြီလ)။ မုယောစပါးသည် ပထမဆုံးရိတ်သိမ်းရသော သီးနှံဖြစ်သည် (ထွက်မြောက်ရာ ၉:၃၁–၃၂; ၂ ရာဇဝင်ချုပ် ၂၁:၉)။ အခန်း၏အစနှင့် အဆုံးတွင် ဇာတ်ကြောင်းကို ဝန်းရံထားသည့် ဆက်စပ်သော အချက်များရှိသည်။ အခန်းငယ် ၁ သည် အချိန်နှင့် နေရာကို အခြေပြုထားပြီး၊ အခန်းငယ် ၂၂ သည် ဆက်စပ်သည့် အသေးစိတ်အချက်များဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ အခန်းသည် အစာခေါင်းပါးခြင်းနှင့် ထွက်ခွာခြင်းဖြင့် စတင်ပြီး ရိတ်သိမ်းခြင်းနှင့် ပြန်လာခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။


အခန်းကြီး - ၂

၂:၁–၂၃

လယ်ကွင်းတွင် တွေ့ဆုံခြင်း

ဤဇာတ်ကြောင်းအပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် စကားပြောခန်းငါးခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် နောမိနှင့် ရုသတို့ကြား စကားပြောခြင်းဖြင့် စတင် (အခန်းငယ် ၂) ပြီး နောက်ဆုံးတွင်လည်း သူတို့နှစ်ဦးကြား စကားပြောခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည် (အခန်းငယ် ၁၉–၂၂)။ ဗောဇသည် မိမိ၏ အလုပ်သမားများနှင့် (အခန်းငယ် ၄–၇)၊ ရုသနှင့် (အခန်းငယ် ၈–၁၄)၊ ထို့နောက် အလုပ်သမားများနှင့် တစ်ဖန် (အခန်းငယ် ၁၅–၁၆) စကားပြောခဲ့သည်။ စကားပြောဆိုမှုများအတွင်း ပါဝင်သူတို့၏ အကျင့်စရိုက်များ ပေါ်လွင်လာသည်။ ရုသ၏ မောဘလူမျိုးဖြစ်ခြင်းကို အကြိမ်ကြိမ် ဖော်ပြထားပြီး ဗောဇနှင့် နောမိတို့၏ ဆက်နွှယ်မှုကိုလည်း ပြန်လည်ဖော်ပြထားသည်။ ရုသနှင့် ဗောဇတို့နှစ်ဦးစလုံးသည် ထူးခြားသော ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် ကြင်နာမှု (ခေစက်) ကို ပြသခဲ့ကြသည်။ ရုသသည် နောမိအတွက် စားစရာရှာပေးရန် မောဘအမျိုးသမီးတစ်ဦးအနေဖြင့် လူမှုရေးအပယ်ခံရခြင်းနှင့် ကိုယ်ထိလက်ရောက် အန္တရာယ်ကြုံရခြင်းကို စွန့်စားခဲ့သည်။ ဗောဇသည် မုဆိုးမနှစ်ဦးစလုံးအပေါ် အလွန်ရက်ရောမှုကို ပြသခဲ့သည်။ ဗောဇ၏ ရုသ၏ ကောင်းကျိုးအပေါ် စိုးရိမ်မှုကို လေးကြိမ် (အခန်းငယ် ၈၊ ၁၅၊ ၁၆၊ ၂၂) ဖော်ပြထားခြင်းက တရားသူကြီးများခေတ်အတွင်း ဣသရေလပြည်ရှိ အချို့နေရာများနှင့် လူအချို့အကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော နှုတ်ဖြင့်ဖြစ်စေ ကိုယ်ထိလက်ရောက်ဖြစ်စေ အနိုင်ကျင့်မှု ဖြစ်နိုင်ခြေကို ညွှန်ပြသည် (တရားသူကြီး ၁၉; ၂၁ ကိုကြည့်ပါ)။

၂:၁–၇။ ရုသ၏ အစီအစဉ်။ ဗောဇသည် ဇာတ်ကြောင်းတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သောကြောင့် ပထမဦးစွာ သူ့ကို မိတ်ဆက်ထားသည်။ သူသည် နောမိ၏ သေဆုံးပြီးဖြစ်သော ခင်ပွန်း ဧလိမေလက်၏ ဆွေမျိုးတစ်ဦးဖြစ်သည် (အခန်းငယ် ၁)။ ဤအသေးစိတ်အချက်က ဗောဇအား ရုသနှင့် လက်ထပ်ရန် တရားဝင်အခွင့်အရေး ပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ သူသည် ဗက်လင်ဟင်တွင် ချမ်းသာပြီး ဩဇာရှိသော နိုင်ငံသားတစ်ဦးဖြစ်သကဲ့သို့ ဘုရားကို ကြောက်ရွံ့ပြီး ရက်ရောမှုနှင့် ဖြောင့်မတ်မှုရှိသော လူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရုသသည် မိမိဆန္ဒအလျောက် လယ်ကွင်းတွင် ကောက်သိမ်း၍ စားစရာရှာရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၂)။ နောမိ၏သား သေဆုံးသွားသော်လည်း ရုသသည် ယောက္ခမကို ဆက်လက်ရိုသေခဲ့ပြီး ရဲစွမ်းသတ္တိကို သုံးကြိမ်ပြသခဲ့သည် (၁:၂၂; ၂:၂၊ ၂၁)။ သူမ၏ လိင်အမျိုးအစား၊ လူမျိုးနှင့် လူမှုရေးအဆင့်အတန်းတို့က သူမကို အန္တရာယ်ထဲသို့ ရောက်စေနိုင်သော်လည်း ဖြစ်သည်။ မောရှေ၏ဥပဒေသည် တိုင်းတစ်ပါးသားများ၊ မိဘမဲ့များနှင့် မုဆိုးမများအပေါ် ကရုဏာပြရန် အမိန့်ပေးထားပြီး၊ သူတို့အတွက် လယ်သမားများက လယ်ကွင်းများတွင် ကောက်သိမ်းရန် စပါးကို တမင်ချန်ထားပေးရသည် (ဝတ်ပြုရာ ၁၉:၉–၁၀; ၂၃:၂၂; တရားဟောရာ ၂၄:၁၉)။ ဤလယ်ကွင်းမြင်ကွင်းတွင်လည်း စာအုပ်ရှိ အခြားနေရာများကဲ့သို့ ဗောဇနှင့် ရိတ်သိမ်းသူများ သို့မဟုတ် ရုသတို့ကြား စကားပြောခန်းသုံးခု ပါဝင်သည် (အခန်းငယ် ၄–၁၆)။ ရုသသည် ဧလိမေလက်၏ ဆွေမျိုးဖြစ်သော ဗောဇပိုင်သည့် လယ်ကွင်းသို့ ကောက်သိမ်းရန် သွားခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၃)။ ဤ “မတော်တဆဖြစ်ရပ်” သည် ထာဝရဘုရား၏ လမ်းညွှန်မှုအောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း ဇာတ်ကြောင်းက ဖော်ပြသည်။

၂:၈–၁၆။ ဗောဇသည် ရုသနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း။ ဗောဇသည် လယ်ကွင်းသို့လာပြီး ရိတ်သိမ်းသူများကို “ထာဝရဘုရားသည် သင်တို့နှင့်အတူ ရှိတော်မူပါစေ” ဟု နှုတ်ဆက်ခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၄)။ သူသည် ဘာသာတရားကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မိမိ၏ အလုပ်သမားများကို ရိုသေစွာ ဆက်ဆံခဲ့သည်။ သူသည် မိမိ၏လယ်ကွင်းတွင် သူစိမ်းတစ်ဦးကိုလည်း သတိပြုမိခဲ့သည်။ မေးမြန်းစုံစမ်းပြီးနောက် ထိုသူသည် မောဘအမျိုးသမီးငယ် ရုသဖြစ်ကြောင်း သိရသည် (အခန်းငယ် ၆)။ သူမသည် ရိတ်သိမ်းသူများနောက်တွင် ကောက်သိမ်းရန် ခွင့်တောင်းခဲ့ပြီး မနက်စောစောကတည်းက လုံ့လဝီရိယဖြင့် အလုပ်လုပ်နေခဲ့သည်။ အမျိုးသားရိတ်သိမ်းသူများကလည်း သူမကို သတိပြုမိကြမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုအချက်က သူမ၏ အားနည်းထိခိုက်လွယ်မှုကို ညွှန်ပြသည်။

ဗောဇသည် ရုသကို “သမီး” ဟု နူးညံ့စွာ ခေါ်ဆိုခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၈)။ ဤအချက်က ဗောဇသည် ရုသထက် အသက်ကြီးကြောင်း ညွှန်ပြသည်။ မောဘအမျိုးသမီးအပေါ် သူ၏အကူအညီနှင့် ကာကွယ်မှု ကမ်းလှမ်းခြင်းက လူမျိုးရေးအလိုက် မလိုမုန်းထားမှု မရှိကြောင်း ဖော်ပြသည် (သူ၏မိခင်မှာ ခါနန်အမျိုးသမီး ရာဟပ်ဖြစ်သောကြောင့်)။ သူသည် မိမိ၏ အလုပ်သမားများကို ရုသအပေါ် လေးစားစွာ ဆက်ဆံရန် ညွှန်ကြားပြီး၊ ကောက်သိမ်းသူများကို ခွင့်မပြုသည့် ပုံမှန်စပါးစည်းများကြားတွင်ပင် ကောက်သိမ်းရန် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ဣသရေလဥပဒေထက်ပင် ကျော်လွန်သော ရက်ရောသည့် လုပ်ဆောင်ချက်ဖြစ်သည်။ ရုသသည်လည်း ဗောဇက ပုံမှန်အလုပ်သမားများအတွက် ပေးထားသောရေကို သောက်ရန် ကမ်းလှမ်းခံရသည် (အခန်းငယ် ၉)။ သူမသည် လူမှုရေးအဆင့်အတန်းကို ရိုသေသောကြောင့် စကားအနည်းငယ်သာ ပြန်ပြောခဲ့သည်။ သူမတို့နှစ်ဦးကြား လူမှုရေးကွာဟချက်ကို သိရှိပြီး ရိုသေမှုအဖြစ် ဗောဇရှေ့တွင် ဦးညွှတ်ကာ နိုင်ငံခြားသူဖြစ်သည့် မိမိကို အဘယ်ကြောင့် ဤမျှကြင်နာစွာ သတိပြုမိသနည်းဟု မေးခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၁၀)။ ဗောဇသည် ရုသနှင့် နောမိတို့၏ ဇာတ်လမ်းနှင့် ရုသက သူမ၏ယောက္ခမအပေါ် ပြသခဲ့သော ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် ကြင်နာမှုကို သိထားသည်။ သူသည် ရုသက နောမိအတွက် ပြုလုပ်ခဲ့သမျှကို ရည်ညွှန်းပြီး၊ ရုသသည် မိမိ၏ဖခင်၊ မိခင်နှင့် မွေးရပ်မြေကို စွန့်ခွာခဲ့ခြင်းကိုလည်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အာဗြံနှင့် စာရဲကဲ့သို့ (ကမ္ဘာဦး ၁၂:၁–၅) ရုသသည်လည်း မိမိ၏ မွေးရပ်မြေ၏ လုံခြုံမှုကို စွန့်လွှတ်ပြီး နောမိနှင့် သူမ၏ဘုရားသခင်နောက်သို့ လိုက်ရန် နိုင်ငံခြားသားတစ်ဦး၏ ဘဝကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။

ရုသကို ကာကွယ်ပေးရန် ထာဝရဘုရားထံ ဗောဇတောင်းဆိုရာတွင် မိခင်ငှက်တစ်ကောင်က မိမိ၏သားငယ်များကို ကာကွယ်ပေးခြင်းကို ပုံဆောင်အသုံးပြုထားသည်။ ဘုရားသခင်ကို ရုသသည် မိမိ၏ခိုလှုံရာအတွက် “အတောင်ပံများ” အောက်သို့ ဝင်လာခဲ့သောသူအဖြစ် ရည်ညွှန်းထားသည် (အခန်းငယ် ၁၂; တရားဟောရာ ၃၂:၁၁–၁၂; မဿဲ ၂၃:၃၇ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ ဗောဇသည် ရုသ၏အလုပ်ကို ဆုချရန် ထာဝရဘုရားထံ တောင်းဆိုခြင်းဖြင့် သူမကို ကောင်းချီးပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုကောင်းချီးကို အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် သူကိုယ်တိုင် ဘုရားသခင်၏ ကိရိယာဖြစ်လာမည်ကို မသိခဲ့ပါ (အခန်းငယ် ၁၂)။ ဗောဇသည် ရုသကို နေ့လယ်စာစားရန်လည်း ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ လယ်ပိုင်ရှင်တစ်ဦးက မိမိ၏အလုပ်သမားများနှင့်အတူ စားသောက်ခြင်းသည် ထူးခြားသောအရာဖြစ်သော်လည်း၊ ဤဆင်းရဲသော မောဘမုဆိုးမအပေါ် ဗောဇ၏ ရက်ရောမှုနှင့် ကရုဏာသည် အထူးထင်ရှားသည်။ ကာလိ (“အခြောက်ခံထားသော၊” “လှော်ထားသော” စပါး; အခန်းငယ် ၁၄) သည် ထိုအချိန်က အဓိကအစားအစာဖြစ်ပြီး၊ ဗောဇသည် ရုသအား ပိုလျှံစွာ ပေးခဲ့သည်။

ရက်ရောသော အစားအစာစားပြီးနောက် ရုသသည် ထပ်မံကောက်သိမ်းရန် ထလာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗောဇသည် မိမိ၏အလုပ်သမားများကို အလေးအနက် ညွှန်ကြားခဲ့ပြီး၊ ရုသအား စပါးစည်းများအကြား ကောက်သိမ်းခွင့်ပြုရန်၊ သူမအတွက် အပိုစပါးအချို့ကို တမင်ချန်ထားရန်နှင့် သူမကို အရှက်မခွဲရန်၊ အပြစ်မတင်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၁၅–၁၆)။ ရုသ၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် ကြင်နာမှုက အခြားသူများကိုလည်း သူမအပေါ် ကြင်နာမှုပြရန် လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။ ရုသအပေါ် ဆက်ဆံရာတွင် ဗောဇသည် အခြားသူများအပေါ် ဘုရားသခင်၏ ရက်ရောမှုနှင့် စောင့်ရှောက်မှုကို ပြသခဲ့သည်။

ဇာတ်ကြောင်းသည် ရုသ၏ တစ်နေ့တာရှည်လျားသော အလုပ်ကို အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြသည်။ သူမသည် ညနေတိုင်အောင် လယ်ကွင်းတွင် ကောက်သိမ်းပြီးနောက် မုယောစပါး “ဧဖာ” တစ်ဧဖာခန့်ကို ချွေလှေ့ခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၁၇၊ အောက်တွင် “ဧဖာ” ကိုကြည့်ပါ)။ စပါးကို ချွေလှေ့ခြင်းသည် အခွံများကို စပါးစေ့များမှ ခွဲထုတ်ခြင်းဖြစ်ပြီး အိမ်သို့ စပါးစေ့များ သယ်ဆောင်ရာတွင် အပိုအလေးချိန်ကို ဖယ်ရှားပေးသည်။

၂:၁၇–၂၃။ ရုသက နောမိကို ပြောပြခြင်း။ ရုသသည် နောမိထံ ပြန်လာသောအခါ ထိုနေ့တွင် သူမအလုပ်လုပ်ခဲ့သော အမျိုးသား၏အမည်မှာ ဗောဇဖြစ်ကြောင်း ယောက္ခမအား ပြောပြသည် (အခန်းငယ် ၁၉)။ နောမိသည် ချက်ချင်း ကောင်းချီးပေးစကား ပြောပြီး၊ သူသည် သူတို့၏ နီးစပ်သောဆွေမျိုးဖြစ်သည့် ဂိုအဲလ် (“ရွေးနုတ်သူ”) ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ အစ္စရေးမိသားစုဥပဒေအရ နီးစပ်သောဆွေမျိုးများတွင် တာဝန်အချို့ရှိကြောင်း နောမိသိသည်။ အထူးသဖြင့် အိမ်ထောင်မရှိသော ယောက္ခမမောင် (ယဗမ်) သည် မိမိ၏အစ်ကို သို့မဟုတ် ညီ၏ မုဆိုးမကို လက်ထပ်၍ သေဆုံးသူ၏အမည် မပျောက်ကွယ်စေရန် တာဝန်ရှိသည် (တရားဟောရာ ၂၅:၅–၁၀)။ နောမိနှင့် ရုသတို့၏ အခြေအနေသည် ထိုဥပဒေစနစ်နှင့် အပြည့်အဝ မကိုက်ညီသော်လည်း၊ “ခဲဗျာတ်” စနစ်၏ ယေဘုယျရည်ရွယ်ချက်ကို ထင်ဟပ်စေသည်။ “ခဲဗျာတ်” သည် ယောက္ခမမောင်အတွက် လက်တင်စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ဩဗက်ကို ဗောဇမှတစ်ပါး အခြားသူတစ်ဦးဦး၏သားဟု သမ္မာကျမ်းစာတွင် မည်သည့်အခါမျှ ခေါ်ဆိုခြင်းမရှိပါ (ရုသ ၄:၂၁; ၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၂:၁၂; မဿဲ ၁:၅; လုကာ ၃:၃၂)။

ဧဖာ

ဧဖာ” ဟူသောစကားလုံးသည် “ခြင်းတောင်း” သို့မဟုတ် ခြင်းတောင်းတစ်လုံး၏ ဆံ့ပမာဏဟု အဓိပ္ပာယ်ရနိုင်ပြီး၊ အဲဂုတ္တုပြည်မှ ချေးယူထားသော စကားလုံးဖြစ်သည် (ဇာခရိ ၅:၅–၁၁)။ ဧဖာတစ်ဧဖာ၏ တိကျသောအလေးချိန်ကို အငြင်းပွားနေကြသော်လည်း မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ အလွန်လေးလံသော ဝန်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် ၎င်းသည် ခြောက်သွေ့သောစပါးအတွက် စံသတ်မှတ်ထားသော အတိုင်းအတာတစ်ခုဖြစ်သည် (ထွက်မြောက်ရာ ၁၆:၃၆; ဝတ်ပြုရာ ၁၉:၃၆; အာမုတ် ၈:၅)။ ဂိဒေါင်သည် ထာဝရဘုရား၏ ကောင်းကင်တမန်အတွက် မုန့်ပြင်ရာတွင် မုန့်ညက်တစ်ဧဖာကို အသုံးပြုခဲ့သည် (တရားသူကြီး ၆:၁၉)။ ယေရှဲသည်လည်း မိမိ၏သား ဒါဝိဒ်ကို အစ်ကိုများထံ မုယောစပါးတစ်ဧဖာနှင့်အတူ ပို့ခဲ့သည် (၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၁၇:၁၇)။ ရုသသည် တစ်နေ့တည်းတွင် ဧဖာတစ်ဧဖာကို ရိတ်သိမ်းနိုင်ခြင်းက ဗောဇ၏ ရက်ရောမှုအကူအညီဖြင့် နာရီပေါင်းများစွာ လုံ့လဝီရိယရှိစွာ အလုပ်လုပ်ခဲ့ကြောင်း ညွှန်ပြသည်။

ဂိုအဲလ် ဟူသော ဝေါဟာရသည် ဇာတ်ကြောင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ပေါ်လာသည် (အခန်းငယ် ၂၀)၊ ထို့နောက် ဗောဇနှင့် ဆက်စပ်သော အဓိကစကားလုံးတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ရုသသည် “မတော်တဆ” ဗောဇ၏ လယ်ကွင်းသို့ ရောက်ရှိသွားခြင်းတွင် ဘုရားသခင်၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် ကြင်နာမှု (ခေစက်) ပေါ်လွင်နေကြောင်း နောမိက ထပ်မံဖော်ပြသည် (အခန်းငယ် ၂၀–၂၁)။ ရုသသည် မုယောစပါးနှင့် ဂျုံရိတ်သိမ်းမှု နှစ်ခုလုံးကာလတစ်လျှောက် ဗောဇ (အခန်းငယ် ၈) နှင့် နောမိ (အခန်းငယ် ၂၂) တို့၏ အကြံပေးချက်ကို လိုက်နာခဲ့သည်။ ထိုကာလသည် ခုနစ်ပတ်မှ ရှစ်ပတ်အထိ (ဧပြီလနှောင်းပိုင်းမှ ဇွန်လအထိ) ကြာမြင့်သည်။ ရိတ်သိမ်းချိန်က ဗောဇနှင့် ရုသတို့အား အပတ်ပေါင်းများစွာ အပြန်အလှန်တွေ့မြင်နိုင်ရန် အခွင့်အရေး ပေးခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၂၃)။ စပါးရိတ်သိမ်းမှု အဆုံးသတ်ခြင်းက ရုသနှင့် ဗောဇတို့ နောက်ထပ်တွေ့ကြတော့မည်မဟုတ်ဟု ထင်ရစေသည်။ သို့သော် ဇာတ်လမ်း၏ အဓိကအကြောင်းအရာသည် မဖြေရှင်းရသေးပါ။ အကြောင်းမှာ ရုသသည် နောမိ၏အိမ်၌ ဆက်လက်နေထိုင်နေသေးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။


အခန်းကြီး - ၃

၃:၁–၁၈

ကောက်နယ်တလင်းတွင်

တစ်ညတည်းအတွင်း ဖြစ်ပျက်ခဲ့သော ဇာတ်ကြောင်းအတွက် အခန်းနေရာများစွာ ပေးထားခြင်းက ဇာတ်လမ်းသည် အဆုံးသတ်ချက်သို့ နီးကပ်လာကြောင်း ညွှန်ပြသည်။ နောမိသည် ရုသအား အသေးစိတ်ညွှန်ကြားချက်များ ပေးခဲ့ပြီး (အခန်းငယ် ၁–၄)၊ ရုသသည် ဗောဇနှင့် ပြန်လည်တွေ့ဆုံသောအခါ ထိုညွှန်ကြားချက်များအတိုင်း လုပ်ဆောင်ခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၆–၁၃)။ ထို့နောက် ရုသသည် နောမိထံ ပြန်လာပြီး ဖြစ်ပျက်ခဲ့သမျှကို ပြောပြသည် (အခန်းငယ် ၁၆–၁၇)။ သူတို့ရှေ့တွင် အနာဂတ်အသစ်တစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာနေသည်။ သူတို့၏ဘဝများသည် သိသိသာသာ ပြောင်းလဲတော့မည်ဖြစ်သည်။

၃:၁–၆။ နောမိ၏ အစီအစဉ်။ ရုသအတွက် ပိုကောင်းသော အနာဂတ်ကို ရှာဖွေရန် နောမိသည် သူမအား တာဝန်တစ်ရပ်ပေးခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၁–၄)။ တစ်ဖန် “သမီး” ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ရုသသည် ယခင်က နောမိကို စောင့်ရှောက်မည်ဟု ကတိပြုခဲ့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ယခုတွင် နောမိက ရုသအတွက် လုံခြုံမှုရှာပေးလိုသည်။ သူမသည် ရုသအတွက် အချိန်ကြာမြင့်စွာ မထောက်ပံ့နိုင်တော့မည်ကို သိရှိသောကြောင့် အိမ်ထောင်ပြုခြင်းမှ ရရှိနိုင်သော လုံခြုံမှုကို ရုသအတွက် ပေးလိုခဲ့သည်။ ဗောဇနှင့် ပတ်သက်၍ သူမမေးသော မေးခွန်းသည် (အခန်းငယ် ၂) သူတို့၏ ဆွေမျိုးတော်စပ်မှုကို တစ်ဖန် အလေးပေးဖော်ပြပြီး၊ ထိုအချက်သည် သူမ၏အစီအစဉ်၏ အဓိကအချက်ဖြစ်သည်။

ဗောဇသည် ရုသအပေါ် မည်သည့်စိတ်ဝင်စားမှုမျှ မပြသခဲ့ပုံရသည်။ ရုသသည် မုဆိုးမအဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်နေဆဲဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ဗောဇသည် သူမ၏ ခင်ပွန်းသေဆုံးမှုအတွက် ဝမ်းနည်းနေခြင်းကို မနှောင့်ယှက်လိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ နောမိသည် ထူးခြားရဲတင်းသော အစီအစဉ်ဖြင့် အခြေအနေကို အနည်းငယ် ပြောင်းလဲရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ စပါးရိတ်သိမ်းမှု ပြီးဆုံးချိန် (၂:၂၃) တွင် ဗောဇသည် ကောက်နယ်တလင်း၌ ရှိနေမည်ကို နောမိသိသည်။

စပါးချွေလှေ့ခြင်း

စပါးရိတ်သိမ်းပြီးနောက် လယ်ကွင်းထဲတွင် စပါးကို စည်းများဖွဲ့ပြီး လက်ဖြင့်ဖြစ်စေ လှည်းဖြင့်ဖြစ်စေ ကောက်နယ်တလင်းသို့ သယ်ဆောင်ကြသည် (အာမုတ် ၂:၁၃)။ ထိုနေရာတွင် စပါးကို ရိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်များ၏ ခွာများဖြင့် နင်းစေခြင်း ပြုလုပ်ကြသည် (မိက္ခာ ၄:၁၃)။ တစ်ခါတစ်ရံ အခွံများကို စပါးစေ့များမှ ခွဲထုတ်ရန် စပါးကို လှည်းဘီးအောက်တွင် ချေကြသည် (ဟေရှာယ ၂၈:၂၈)။ ချွေလှေ့ပြီးသော စပါးကို လေထဲသို့ ပစ်တင်ကာ စပါးစေ့များကို အခွံများမှ ခွဲထုတ်ကြသည် (အာမုတ် ၉:၉)။ လေသည် ဖွဲကို လွင့်စင်စေပြီး (ဟောရှေ ၁၃:၃) စပါးစေ့များသည် မြေပြင်သို့ ကျလာကြသည်။ ထို့နောက် ၎င်းတို့ကို ဆန်ခါချ၍ အစုအပုံများဖြင့် စုဆောင်းကြသည် (မဿဲ ၃:၁၂)။ ကောက်ရိုးကို တိရစ္ဆာန်များအတွက် အစာအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ လေပြေလေညင်း၏ သွားလာပုံကို အခွင့်ကောင်းယူနိုင်ရန် ကောက်နယ်တလင်းများကို မဟာဗျူဟာကျစွာ နေရာချထားကြသည်။

ရုသသည် ရေချိုးရန်၊ ကိုယ်ကိုမွှေးကြိုင်စေရန်၊ အကောင်းဆုံးအဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်ရန် (အခန်းငယ် ၃) နှင့် ကောက်နယ်တလင်းသို့ သွားရန် ညွှန်ကြားခံရသည်။ ဤအချက်သည် ရုသသည် သွေးဆောင်မှုဖြစ်စေမည့် အခြေအနေတစ်ခုကို ဖန်တီးနေသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်မရပါ။ သူမသည် ညအချိန်တွင် ထွက်သွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ ဗောဇသည် ရိတ်သိမ်းပြီးသော စပါးကို စောင့်ကြည့်ရန် ကောက်နယ်တလင်းတွင် ညအိပ်မည်ဖြစ်သောကြောင့် နွေးထွေးစေရန် သင့်လျော်သောအဝတ်အစား ဝတ်ဆင်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဗောဇအိပ်ပျော်သွားသည်အထိ မိမိကိုယ်ကို မဖော်ပြရန် နောမိက ရုသအား ပြောခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၃)။ ဗောဇသည် စိတ်ချမ်းသာနေမည့်အခြေအနေဖြစ်ပြီး၊ ထိုအခြေအနေကြောင့် တောင်းဆိုချက်ကို လက်ခံရန် ပို၍ လွယ်ကူနိုင်သည်။

ဗောဇအိပ်ပျော်နေချိန်တွင် ရုသသည် သူ၏ခြေထောက်များကို ဖွင့်လှစ်၍ သူ့ဘေးတွင် လှဲအိပ်ရန် ဖြစ်သည်။ ဤစကားရပ်သည် ဆွေးနွေးမှုများစွာ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ “ခြေထောက်” (မဂ်ရေလာ) နှင့် “လှဲအိပ်သည်” (ရှာကပ်) ဟူသော ဟေဗြဲစကားလုံးများကို စာသားအတိုင်း နားလည်နိုင်သည်။ ထိုသို့ဆိုလျှင် “သူ၏ခြေထောက်များကို ဖွင့်လှစ်သည်” ဆိုသည်မှာ ည၏ အေးမြသောအပူချိန်နှင့် ထိတွေ့စေပြီး သူ့ကို နိုးထလာစေရန် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤစကားလုံးနှစ်ခုစလုံးသည် လိင်အင်္ဂါများနှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှုတို့နှင့်လည်း ဆက်စပ်ကြောင်း အချို့က ထောက်ပြကြသည်။ ဥပမာ ရေဂယ် ဟူသော စကားလုံး (မဂ်ရေလာနှင့် နီးစပ်သောစကားလုံး၊ တရားဟောရာ ၂၈:၅၇; ၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၈:၂၇; ယေဇကျေလ ၁၆:၂၅) နှင့် ရှာကပ် (ဥပမာ ကမ္ဘာဦး ၃၀:၁၆; ၃၉:၁၂; ထွက်မြောက်ရာ ၂၂:၁၆) တို့ကို မည်သို့အသုံးပြုထားသည်ကို သတိပြုပါ။ သို့သော် ဇာတ်ကြောင်းက “ခြေထောက်” ကို စာသားအတိုင်း အသုံးပြုထားကြောင်း ဖော်ပြသည် (အခန်းငယ် ၁၄)။ အကြောင်းမှာ သူ၏ခြေထောက်များ လှဲနေသည့် နေရာ သို့မဟုတ် ဧရိယာကို ရှင်းလင်းစွာ ရည်ညွှန်းထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မဂ်ရေလာ သည် လှဲနေသော လူတစ်ဦး၏ ခြေထောက်များ ရှိသည့်နေရာကို သတ်မှတ်သည်။

ရုသသည် သီလရှိသောအမျိုးသမီးဖြစ်ကြောင်း သိထားပြီးသားဖြစ်သည် (အခန်းငယ် ၁၁)။ ထို့အပြင် ဤဇာတ်လမ်းကို အရှက်ရစရာမရှိဘဲ ထင်ရှားစွာ မျှဝေခဲ့ကြသောကြောင့် ဇာတ်ကြောင်းကို အကျင့်ပျက်မှုအဖြစ် နားလည်ရန် အကြောင်းမရှိပါ။ နောမိသည် သွေးဆောင်မှုအကြောင်း ဘာမျှမပြောဘဲ ရုသအတွက် လုံခြုံမှုရရှိစေရန် မိမိ၏စိုးရိမ်မှုကိုသာ ပြောခဲ့သည်။ ရုသသည် ဗောဇ၏ဘေးတွင် လှဲအိပ်ရန်လည်း သူမ မပြောခဲ့ပါ။ ရုသသည် ရိုးရိုးရှင်းရှင်း လှဲအိပ်ပြီး ဗောဇနိုးလာသောအခါ ဘာလုပ်ရမည်ကို သူပြောရန် စောင့်နေရန်သာ ဖြစ်သည် (အခန်းငယ် ၄)။

၃:၇–၁၃။ ရုသနှင့် ဗောဇ။ ဗောဇသည် ညစာစားပြီး စိတ်ရွှင်လန်းနေခဲ့သည်။ ဟေဗြဲဘာသာတွင် စာသားအတိုင်း “သူ၏နှလုံးသည် ရွှင်လန်းနေသည်” ဟု ဆိုထားသည် (အခန်းငယ် ၇)။ ဤစကားရပ်သည် သာယာသော အတွေ့အကြုံတစ်ခုနှင့်အတူ ရရှိလာသော စိတ်ကျေနပ်မှုနှင့် ကောင်းမွန်သောအခြေအနေကို ဖော်ပြသည်။ ဗောဇသည် ညသန်းခေါင်တွင် ရုတ်တရက် နိုးလာပြီး ရုသ၏အကြောင်း သိရှိသောအခါ ရုသက အစပြု၍ သင်္ကေတဆန်သော စကားလုံးများဖြင့် ခဲဗျာတ်စနစ်နှင့်အညီ အိမ်ထောင်ပြုရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။

ရုသသည် ဗောဇကို မိမိအား ဖုံးအုပ်ပေးရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ပြီး၊ သူမအပေါ်ရှိ သူ၏တာဝန်ကို သင်္ကေတအားဖြင့် အတည်ပြုခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အဝတ်အစားဖြင့် ဖုံးအုပ်ခြင်းဖြစ်စေ၊ သူမကို မိမိ၏အတောင်ပံအောက်တွင် ခေါ်ယူခြင်းကို ပုံဆောင်ခြင်းဖြစ်စေ၊ အဓိပ္ပာယ်မှာ ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ရွေးနုတ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ၎င်းသည် ခရစ်တော်ပေးမည့် နောက်ဆုံးရွေးနုတ်ခြင်းကို ကြိုတင်ပုံဖော်ထားသည် (မဿဲ ၂၃:၃၇; ရောမ ၃:၂၄)။ ယေဇကျေလ ၁၆:၈ တွင် ဘုရားသခင်နှင့် ဣသရေလတို့၏ ဆက်ဆံရေးအတွက် ဘုရားသခင်သည် ထိုစကားရပ်ကိုပင် အသုံးပြုထားသည်။ ဗောဇသည် နီးစပ်သောဆွေမျိုး (ဂိုအဲလ်) ဖြစ်သောကြောင့် ထိုသို့ပြုရန် တာဝန်ရှိသည်။ ရုသသည် ဂိုအဲလ် ၏ တာဝန်များနှင့် ဗောဇက ထိုတာဝန်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးသင့်ကြောင်း သိရှိထားသည်မှာ ထင်ရှားသည်။ ဤအချိန်တွင် ဗောဇ၏ မြင့်မြတ်သော စိတ်ဓာတ် ပေါ်လွင်လာသည်။ ထိုအခြေအနေကို အခွင့်ကောင်းယူမည့်အစား သူသည် ရုသ၏ မိသားစုအပေါ် သစ္စာရှိမှုနှင့် ရဲတင်းသော လုပ်ဆောင်မှုကို ချီးမွမ်းခဲ့သည်။ အစောပိုင်းတွင် ဗောဇသည် ရုသ၏ ယောက္ခမအပေါ် စောင့်ရှောက်မှုကို ချီးမွမ်းခဲ့ပြီး (၂:၁၁) ယခုတွင် သူမအား မြင့်မြတ်၍ သီလရှိသောအမျိုးသမီးအဖြစ် ချီးမွမ်းခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၁၀–၁၁)။ သူမသည် ယခင်ကထက်ပင် ပိုမိုကြင်နာမှုကို ပြသခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၁၀)။ ရုသသည် ရှက်ရွံ့ခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်လှုပ်ရှားခြင်းရှိနိုင်သောကြောင့် ဗောဇက သူမအား မကြောက်ရန် ပြောခဲ့ပြီး၊ သူမ၏တောင်းဆိုချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။ ဗက်လင်ဟင်ရှိ လူတိုင်းက သူမသည် မြင့်မြတ်သောအမျိုးသမီးဖြစ်ကြောင်း သိကြသည်ဟုလည်း ပြောခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၁၁)။

ဗောဇသည် သူမ၏တောင်းဆိုချက်ကို ဖြည့်ဆည်းရာတွင် ရှုပ်ထွေးသောအချက်တစ်ရပ် ရှိကြောင်း အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီး၊ အခြေအနေကို သူဖြေရှင်းပေးမည်ဟု စိတ်ချစေခဲ့သည်။ မိသားစုမျိုးရိုးထဲတွင် ပို၍နီးစပ်သော ဆွေမျိုးတစ်ဦးရှိနေခြင်းက အခြေအနေကို ရှုပ်ထွေးစေသည်။ ဤအချက်က ဗောဇသည် ယခင်က ဂိုအဲလ် ၏ တာဝန်များကို မထမ်းဆောင်ခဲ့ခြင်းအတွက် အကြောင်းပြချက် ဖြစ်နိုင်သည်။ ရုသသည် ဆင်းရဲသည်ဖြစ်စေ ချမ်းသာသည်ဖြစ်စေ အသက်ငယ်သော အမျိုးသားများနောက်သို့ မလိုက်ခဲ့ခြင်းကိုလည်း သူချီးမွမ်းခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၁၀)။ ထိုအချက်က ရုသတွင် အခြားလက်ထပ်ရန် အလားအလာရှိသူများ ရှိခဲ့နိုင်ကြောင်း ညွှန်ပြသည်။ ရုသသည် အမျိုးသမီးငယ်တစ်ဦးဖြစ်သောကြောင့် အသက်ငယ်သော အမျိုးသားများကို ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့မည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် သူမသည် နောမိအပေါ် အပ်နှံထားခဲ့ပြီး၊ ဤအချက်က ဗောဇကို အထင်ကြီးစေခဲ့သည်။ ဗောဇသည် ရုသအား “မြင့်မြတ်သော အကျင့်စရိုက်ရှိသောအမျိုးသမီး” / “သီလရှိသောအမျိုးသမီး” ဟု ချီးမွမ်းခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၁၁)။ ဤအချက်သည် အခန်း ၂ တွင် ဗောဇ၏ ဖော်ပြချက်နှင့် ရုသ၏ အကျင့်စရိုက်ကို ကိုက်ညီစေသည်။

ဗောဇသည် ရုသအား ထိုည၏ ကျန်ရှိသောအချိန်တွင် နေရန် အကြံပေးခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၁၃)။ ၁:၁၆ တွင် ရုသက နောမိနေရမည့်နေရာတိုင်း၌ မိမိလည်း တည်းခိုမည်ဟု ကတိပြုရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် စကားလုံးနှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။ “တည်းခိုသည်” ဟူသော စကားလုံးသည် ဟေဗြဲကျမ်းစာတွင် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်မရှိပါ။ ညသန်းခေါင်တွင် ကောက်နယ်တလင်းမှ ထွက်ခွာရန် အလွန်နောက်ကျနေပြီဖြစ်သော်လည်း၊ ရုသနှင့် ဗောဇတို့၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ကာကွယ်ရန် သူမသည် ထိုနေရာမှ ထွက်ခွာသွားသည်ကို မည်သူမျှ မသိမြင်စေရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မကောင်းသော အရိပ်အမြွက်တစ်စုံတစ်ရာက နောက်တစ်နေ့မနက် မြို့တံခါး၌ ပြုလုပ်မည့် တရားဝင်လုပ်ငန်းများကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။

၃:၁၄–၁၈။ ရုသသည် နောမိထံ ပြန်လာခြင်း။ ဗောဇသည် ရုသအား မိမိလုပ်နိုင်သမျှ လုပ်ပေးမည်ဟု စိတ်ချစေသောအခါ ဂိုအဲလ် ဟူသောစကားလုံးကို လေးကြိမ်အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ အလေးပေးနာမ်စားနှင့် ပြင်းထန်သောကျိန်ဆိုမှုတစ်ရပ်ဖြင့် မိမိ၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ခိုင်မာစေခဲ့သည် (စာသားအရ “[ထာဝရဘုရား] ၏အသက်ကိုတိုင်တည်၍”)။ ဗောဇသည် သင့်လျော်သော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအတိုင်း ကိစ္စကို ဖြေရှင်းမည်ဖြစ်ပြီး၊ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန် အခြားသူ၏အခွင့်အရေးကို ငြင်းပယ်မည်မဟုတ်ပါ။ ဗောဇ၏ စကားဝိုင်းကို ကောင်းချီးများဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ သူသည် ရုသအား အိမ်သို့ ပြန်ပို့ရာတွင် ချွေလှေ့ပြီးသော စပါးများကို သူမ၏ အဝတ်တစ်ထည်တွင် ထည့်၍ ပေးခဲ့သည်။ ထိုအဝတ်သည် အပြင်အဝတ်တစ်မျိုး ဖြစ်နိုင်သည်။

ရုသသည် ဗောဇထံမှ ထူးခြားစွာ အများအပြားရရှိသော ချွေလှေ့ပြီးစပါးကို နောမိထံ ပေးအပ်ခဲ့ပြီး၊ ဇာတ်ကြောင်းပြောသူက အစောပိုင်းတွင် မမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သော ဗောဇ၏စကားကိုလည်း ပြောပြခဲ့သည်။ ထိုစကားမှာ ရုသသည် မိမိ၏ ယောက္ခမထံသို့ လက်ဗလာဖြင့် အိမ်ပြန်မသွားရန် ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ စာအုပ်ထဲတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော ရုသ၏ နောက်ဆုံးစကားများ ဖြစ်သည် (အခန်းငယ် ၁၇)။ မောဘမှ ပြန်လာစဉ် မိမိကိုယ်ကို “အချည်းနှီး” ဟု ကြေညာခဲ့သော နောမိ (၁:၂၁) သည် ယခုတွင် အချည်းနှီးမဟုတ်တော့ပါ။ သူမသည် အချည်းနှီးဖြစ်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော အဖြစ်ဆိုးနှစ်ရပ်ကို ခံစားခဲ့ရသည်။ အစာခေါင်းပါးခြင်းနှင့် သားသမီးမရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ဗောဇ၏ ရက်ရောမှုက အစာခေါင်းပါးခြင်းအစား အစားအစာကို အစားထိုးပေးခဲ့ပြီး၊ သူ၏ ဂိုအဲလ် ကတိက သားသမီးမရှိခြင်းလည်း မကြာမီ အဆုံးသတ်နိုင်ကြောင်း ညွှန်ပြသည်။ ဇာတ်ကြောင်းသည် ယခုအခါ အထွတ်အထိပ်သို့ ရွေ့လျားသွားသည်။


အခန်းကြီး - ၄

၄:၁–၂၂

မြို့တံခါးတွင်

ဧလိမေလက်အတွက် ဂိုအဲလ် ရှိမရှိဆိုသော မေးခွန်းသည် အခန်း ၃ တွင် ဖြေရှင်းပြီးဖြစ်သည်။ ယခု မေးခွန်းမှာ ထိုနီးစပ်သော ဆွေမျိုးသည် ဂိုအဲလ် ၏ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်မည်လောဆိုသည် ဖြစ်သည်။ အခန်းသည် ထိုမနက်တွင် ဗောဇက မြို့တံခါးသို့ သွားခြင်းဖြင့် စတင်ပြီး (အခန်းငယ် ၁)၊ နောက်ဆုံးတွင် သူသည် ဂိုအဲလ် ၏ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ ထိုသို့ဖြင့် ဆင်းရဲသော မုဆိုးမနှစ်ဦးထံ မျှော်လင့်ချက်ကို ဆောင်ကြဉ်းပေးပြီး နောမိက မိမိ၏သားအဖြစ် သဘောထားခဲ့သော ဩဗက်မှတစ်ဆင့် ဧလိမေလက်၏ မျိုးဆက်ကို ထိန်းသိမ်းပေးသည် (အခန်းငယ် ၁၇)။

၄:၁–၄။ အမည်မဲ့ ရွေးနုတ်သူ။ အရပ်ဘက်နှင့် တရားရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စများကို မြို့တံခါးတွင် ကိုင်တွယ်ကြသည် (တရားဟောရာ ၂၁:၁၉; ၂၂:၁၅; ၂၅:၇)။ စီးပွားရေးကိစ္စအတွက် အသင့်ဖြစ်နေသော ဗောဇသည် ဧလိမေလက်၏ နီးစပ်သောဆွေမျိုးကို အမည်မဖော်ဘဲ ခေါ်ယူခဲ့သည်။ ထူးခြားစွာပင် မိမိ၏သေဆုံးသော ဆွေမျိုး၏အမည်ကို ထိန်းသိမ်းရန် ငြင်းပယ်ခဲ့သော ထိုသူသည် အမည်မဖော်ပြခံရသူ ဖြစ်လာသည် (အခန်းငယ် ၆၊ ၈)။

မြို့၏အကြီးအကဲများသည် ထိုလူနှစ်ဦးနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ကြသည်။ ဤအကြီးအကဲများသည် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း၏ အရပ်ဘက်နှင့် တရားရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စများကို အုပ်ချုပ်ကြသည် (တရားဟောရာ ၂၅:၇–၈; တရားသူကြီး ၈:၁၄၊ ၁၆; ၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၁၁:၃)။ ချမ်းသာသော မြေပိုင်ရှင် ဗောဇသည်လည်း အကြီးအကဲများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်နိုင်သည်။ အခန်းငယ် ၃–၁၀ သည် ဥပဒေဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး၊ အခန်းငယ်တစ်ခု (အခန်းငယ် ၇) သည် ရှင်းလင်းချက်ပေးထားသည်။ ဥပဒေဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှုအတွင်း ဧလိမေလက်ကို “ကျွန်ုပ်တို့၏အစ်ကို” / “ကျွန်ုပ်တို့၏ဆွေမျိုး” ဟု ခေါ်သည် (အခန်းငယ် ၃)။ မျိုးနွယ်ပိုင်မြေကို မိသားစုထံမှ အမြဲတမ်း မယူသင့်ပါ။ ဝတ်ပြုရာကျမ်းတွင် ဂိုအဲလ် သည် မြေပိုင်ဆိုင်မှုဆိုင်ရာ ကိစ္စများကို ဖြေရှင်းပေးရမည် (၂၅:၂၃–၂၅)။ နောမိတွင် မြေရှိသောကြောင့် ဂိုအဲလ် တစ်ဦးက သူမ၏မြေကို ရွေးနုတ်ပေးနိုင်သည်။ သူမ မောဘပြည်တွင် ရှိနေစဉ် တစ်စုံတစ်ဦးက ဧလိမေလက်၏ မြေကို သိမ်းပိုက်ထားနိုင်သည်။ ဗောဇသည် သင့်လျော်သော ဥပဒေဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများကို အသုံးပြု၍ နောမိ၏ကိုယ်စား ပြောဆိုခဲ့သည်။ အကြီးအကဲများရှေ့တွင် အခြားဆွေမျိုး၏ တရားဝင်အခွင့်အရေးများကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီး (၄:၄)၊ မိသားစုအတွင်း ဆွေမျိုးစဉ်အတိုင်း အခြားဆွေမျိုး၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို သိလိုခဲ့သည် (ယေရမိ ၃၂:၇–၉ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ အခြားဆွေမျိုးက ထိုမြေကို ရွေးနုတ်မည်ဟု ပြန်ဖြေခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗောဇက အရေးကြီးသော သတ်မှတ်ချက်ကို ထပ်မံပြောခဲ့သည် (၄:၅)။ ရုသသည် ဧလိမေလက်၏ မြေနှင့်အတူ ပါလာမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောပြခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ ဧလိမေလက်တွင် သားမရှိဘဲ မုဆိုးမနှစ်ဦးသာ ကျန်ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ နောမိ၏ မုဆိုးမဖြစ်မှုကို မဖော်ပြထားခြင်းမှာ သူမ၏ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်မှုကြောင့် သားသမီးမမွေးနိုင်တော့ဟု ယူဆထားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

ဗောဇက ဧလိမေလက်၏ မိသားစုမျိုးရိုးသည် မတည်ငြိမ်သော အခြေအနေတွင် ရှိကြောင်း ရှင်းပြခဲ့သည်။ နောမိသည် ကလေးမွေးနိုင်သည့် အသက်ကို ကျော်လွန်နေပြီး၊ သူမ၏သားနှစ်ယောက် သေဆုံးခဲ့ကြသည်။ ရုသသည် သူမ၏ ချွေးမဖြစ်သည်။ ရုသနှင့် လက်ထပ်မည့် ဆွေမျိုးသည် သူမမှတစ်ဆင့် အမွေဆက်ခံမည့်သူတစ်ဦးကို ဖခင်အဖြစ် ပေးခြင်းဖြင့် ဧလိမေလက်၏အမည်ကို ထိန်းသိမ်းပေးမည်ဖြစ်သည်။ အဓိကပြဿနာမှာ မြေကို ထိန်းသိမ်းရန် သို့မဟုတ် ရုသကို စောင့်ရှောက်ရန်သာ မဟုတ်ဘဲ ဧလိမေလက်၏ မိသားစုမျိုးရိုး ဆက်လက်ရှင်သန်စေရန် ဖြစ်သည်။ အခြားဆွေမျိုးက ဂိုအဲလ် ၏ တာဝန်များကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ သူသည် စိတ်ပြောင်းသွားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အစောပိုင်းတွင် မြေနှင့်ဆက်စပ်နေသော မုဆိုးမသည် အသက်ကြီးသော နောမိဖြစ်ပြီး အခက်အခဲမဖြစ်နိုင်ဟု တွက်ချက်ထားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ သူ၏ကိုယ်ပိုင်မြေပိုင်ဆိုင်မှုများ တိုးပွားလာမည်ဖြစ်ပြီး၊ မိသားစုအမည်အပေါ် သစ္စာရှိခြင်းက သူ၏ဂုဏ်သတင်းကို မြှင့်တင်ပေးမည်။ မြေမှ အနာဂတ်အကျိုးအမြတ်များက အသက်ကြီးသော နောမိကို စောင့်ရှောက်ရသည့် ကုန်ကျစရိတ်ကို ပြန်လည်ကာမိနိုင်သည်။ သို့သော် အသက်ငယ်သော မုဆိုးမ ရုသသည် ကလေးမွေးနိုင်ပြီး၊ ဧလိမေလက်၏ မြေပိုင်ဆိုင်မှုအတွက် တရားဝင်အမွေဆက်ခံသူကို ပေးနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် မိမိ၏ ရွေးနုတ်ခွင့်ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သည် (၄:၆)။ မိမိမလုပ်နိုင်ကြောင်းနှင့် ဗောဇက ရွေးနုတ်သူအဖြစ် ဆောင်ရွက်သင့်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ပြီး၊ မိမိ၏ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ပတ်သက်၍ သံသယမရှိစေခဲ့ပါ။

၄:၅–၁၂။ ရွေးနုတ်သူ ဗောဇ။ ဗောဇသည် မည်သည့်တုံ့ဆိုင်းမှုမျှမရှိဘဲ ဆွေမျိုး၏ တာဝန်များကို လက်ခံခဲ့သည်။ ဗက်လင်ဟင်၏ အကြီးအကဲများက နီးစပ်သော ဆွေမျိုး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ဗောဇ၏ အဆိုပြုချက်သည် တရားဝင်ကြောင်း လက်ခံခဲ့ကြသည်။ သမ္မာကျမ်းစာစာရေးသူက မြေပိုင်ဆိုင်မှု လွှဲပြောင်းခြင်းနှင့် ရွေးနုတ်ခြင်းတို့တွင် အသုံးပြုသော တရားဝင်ဓလေ့ထုံးတမ်းတစ်ရပ်ကို မှတ်ချက်ပြုထားသည် (အခန်းငယ် ၇)။ ဖိနပ်သည် ဆွေမျိုးတစ်ဦးထံမှ အခြားဆွေမျိုးတစ်ဦးထံ ရွေးနုတ်ခွင့်ကို တရားဝင်လွှဲပြောင်းပေးခြင်း၏ သင်္ကေတဖြစ်သည် (တရားဟောရာ ၂၅:၅–၁၀ ကိုကြည့်ပါ)။ ထို့နောက် ဗောဇသည် မိမိရရှိခဲ့သော ရွေးနုတ်ခွင့်ကို အသုံးပြုခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၉)။ သူသည် အကြီးအကဲများနှင့် ထိုလုပ်ငန်းစဉ်ကို နားထောင်နေသူအားလုံးထံ ပြောဆိုခဲ့သည်။ “ယနေ့ သင်တို့သည် သက်သေများဖြစ်ကြသည်” ဟူသည်မှာ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် တရားဝင်မှတ်တမ်းတင်ခြင်းနှင့် ဆင်တူသော လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ရပ် ဖြစ်ပုံရသည် (ယောရှု ၂၄:၂၂; ၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၁၂:၅; ဟေရှာယ ၄၃:၉–၁၀၊ ၁၂; ၄၄:၈)။ ဗောဇသည် ထိုအရောင်းအဝယ်တွင် ပါဝင်သည့် ကိစ္စများကို သတ်မှတ်ပြောဆိုပြီး ဧလိမေလက်၊ ခိလျုန်နှင့် မာလုန်တို့နှင့် သက်ဆိုင်သမျှကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရုသသည် မာလုန်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ကြောင်း ထပ်မံပြောခဲ့သည်။ ဤအချက်သည် တရားဝင်ကြေညာချက်အတွက် လိုအပ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဧလိမေလက်၏ သားများထဲမှ မည်သူနှင့် ရုသလက်ထပ်ခဲ့သည်ကို ဇာတ်ကြောင်းက ဖော်ပြသည့် တစ်ခုတည်းသောနေရာ ဖြစ်သည်။

တာဝန်များ လွှဲပြောင်းပြီးနောက် ဗောဇသည် ဖြစ်ပျက်ခဲ့သမျှ၏ အသေးစိတ်အချက်များကို ရေတွက်ဖော်ပြခဲ့သည်။ သူ၏စကားကို “ယနေ့ သင်တို့သည် သက်သေများဖြစ်ကြသည်” နှင့် “ယနေ့” ဟူသော တူညီသည့် စကားရပ်များဖြင့် ဝန်းရံထားပြီး၊ ရုသအား ပေးခဲ့သော ကတိများ (၃:၁၃) ကို ချက်ချင်းဖြည့်ဆည်းရန်နှင့် နောမိ၏ ယုံကြည်မှုကို ဂုဏ်ပြုရန် သူ၏ လျင်မြန်မှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည် (အခန်းငယ် ၁၇)။ ဤမိသားစု၏ ဝမ်းနည်းဖွယ်အခြေအနေသည် ဗောဇက မောဘအမျိုးသမီး ရုသ၊ မာလုန်၏ မုဆိုးမကို မိမိ၏ဇနီးအဖြစ် ရယူခဲ့ကြောင်း အလေးအနက်ပြောဆိုခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ အိမ်ထောင်ပြုခြင်းသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်မည် (အခန်းငယ် ၁၃)။ အကြီးအကဲများနှင့် မြို့တံခါးရှိ လူများက “ကျွန်ုပ်တို့သည် သက်သေများဖြစ်ကြသည်” ဟု ပြန်ဖြေခဲ့ကြသည် (အခန်းငယ် ၁၁)။ အရောင်းအဝယ်ပြီးဆုံးသောအခါ ဗောဇနှင့် ရုသတို့အပေါ် ကောင်းချီးပေးခဲ့ပြီး၊ ထာဝရဘုရားသည် ရာခေလနှင့် လေအာတို့အကြား ရုသအတွက် နေရာတစ်ခုကို တည်ထောင်ပေးတော်မူပါစေဟု ဆုတောင်းခဲ့ကြသည်။ ရာခေလနှင့် လေအာတို့ကဲ့သို့ ရုသသည်လည်း ပဋိညာဉ်မျိုးရိုး၏ မိခင်တစ်ဦး ဖြစ်လာမည် (အခန်းငယ် ၁၁–၁၂)။

သက်သေများက ယုဒ၏ ထင်ရှားသော မိသားစုမျိုးရိုးကိုလည်း ဖော်ပြပြီး ရုသကို တာမာနှင့် နှိုင်းယှဉ်ခဲ့ကြသည်။ နှစ်ဦးစလုံးသည် မိသားစုမျိုးရိုး ပျောက်ကွယ်မည့် အန္တရာယ်ရှိချိန်တွင် ယုဒ၏ မိသားစုမျိုးရိုးကို ဆက်လက်တည်ရှိစေခဲ့သော နိုင်ငံခြားအမျိုးသမီးများ ဖြစ်ကြသည်။ တာမာနှင့် ရုသတို့ကို နှိုင်းယှဉ်ခြင်းသည် သူတို့၏ အကျင့်စရိုက် သို့မဟုတ် လူမျိုးကို အထင်အမြင်သေးခြင်းမဟုတ်ဘဲ သူတို့၏အခြေအနေများတွင် ရှိသော ခဲဗျာတ်သဘောကို တူညီကြောင်း ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကောင်းချီးများသည် အကြောင်းအရာများစွာကို တစ်စုတစ်စည်းတည်း ဖြစ်စေသည်။ ရာခေလနှင့် လေအာတို့က ဣသရေလအိမ်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သကဲ့သို့ ရုသသည်လည်း ဗောဇ၏အိမ်ကို တည်ဆောက်နိုင်ပါစေဟု ဆုတောင်းထားသည် (တရားဟောရာ ၂၅:၉; ၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၂:၃၅; ၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁:၃၈; ၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၁၇:၁၀ ကိုကြည့်ပါ)။ ရုသကို “မိန်းမငယ်” ဟု ရည်ညွှန်းခြင်းဖြင့် သားသမီးမွေးဖွားနိုင်ခြင်း၏ ကောင်းချီးကို အလေးပေးထားသည် (အခန်းငယ် ၁၂)။ နောက်ဆုံးစာကြောင်းတွင် သူမထံမှ မွေးဖွားလာမည့် သားစဉ်မြေးဆက်များအပေါ် ထာဝရဘုရား၏ ကောင်းချီးကို တောင်းဆိုထားသည် (စာသားအရ “မျိုးစေ့”; ကမ္ဘာဦး ၁၂:၇; ၁၃:၁၅; ၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၇:၁၂)။ ထာဝရဘုရားကို သားသမီးရရှိခြင်း၏ စစ်မှန်သော အရင်းအမြစ်အဖြစ် ချီးမြှောက်ထားသည်။

၄:၁၃–၂၂။ မျိုးရိုးစာရင်း။ ဗောဇသည် ရုသနှင့် လက်ထပ်ပြီးနောက် အိမ်ထောင်ရေးကို ပြည့်စုံစေခဲ့သည်။ ထူးခြားသော သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံကို အသုံးပြု၍ ဇာတ်ကြောင်းပြောသူက ထာဝရဘုရားသည် ရုသအား “ကိုယ်ဝန်ရစေတော်မူသည်” / “ကိုယ်ဝန်ကို ပေးတော်မူသည်” ဟု ဖော်ပြသည်။ ထာဝရဘုရား၏ လုပ်ဆောင်မှုသည် စာအုပ်၏အစ (၁:၆) နှင့် အဆုံး (၄:၁၃) နှစ်နေရာစလုံးကို ဖွင့်လှစ်ပေးသည်။ မာလုန်နှင့် လက်ထပ်ထားစဉ် ရုသသည် သားသမီးမမွေးနိုင်ခဲ့ပါ။ ယခု ထာဝရဘုရားသည် သူမကို ကောင်းချီးပေး၍ မိသားစုမျိုးရိုးကို ထိန်းသိမ်းရန် သားတစ်ဦးကို မွေးဖွားစေခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးမြင်ကွင်းတွင် ဗက်လင်ဟင်အမျိုးသမီးများက ကလေးအတွက် ဆုတောင်းပြီး၊ ကိုယ်တော်၏ ကြင်နာမှုနှင့် ကောင်းမြတ်မှုအတွက် ထာဝရဘုရားအား ချီးမွမ်းခြင်းဖြင့် ဝမ်းမြောက်စွာ ကြွေးကြော်ခဲ့ကြသည် (အခန်းငယ် ၁၄–၁၅)။

စာအုပ်စတင်ချိန်တွင် နောမိသည် မိမိ၏ဘဝကို အချည်းနှီးဖြစ်သွားပြီဟု ပြောခဲ့သော်လည်း ဩဗက်မွေးဖွားပြီးနောက် သူမသည် ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံလာခဲ့သည်။ ရုသသည် နောမိအတွက် သားခုနစ်ယောက်ထက်ပင် ပို၍ကောင်းသည်ဟု ကြေညာခဲ့ကြသည်။ မောဘနိုင်ငံခြားသူအမျိုးသမီးတစ်ဦးသည် ဗက်လင်ဟင်တွင် စစ်မှန်သော ခေစက် ကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် သေခြင်းကို အောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ကလေး ဩဗက်သည် နောမိအတွက် အသက်ကို ပြန်လည်ထူထောင်ပေးသူ/အသစ်ပြန်ဖြစ်စေသူ ဖြစ်လာမည် (အခန်းငယ် ၁၅က)။ ထိုသူသည် မိသားစုမျိုးရိုး ဆက်လက်တည်ရှိမည်ကို အာမခံပေးမည်။ သူသည် နောမိ၏ အသက်ကြီးချိန်တွင်လည်း သူမကို အာဟာရပေး၍ ထောက်ပံ့မည်။ ထိုသို့ဖြင့် အစောပိုင်းက အစာခေါင်းပါးခြင်းကြောင့် ခံစားခဲ့ရသော နောမိ၏ ဆင်းရဲဒုက္ခကို ပြောင်းပြန်ဖြစ်စေပြီး၊ သူမ၏ သားသမီးမရှိခြင်းအတွက်လည်း ဝမ်းမြောက်ဖွယ် အဖြေတစ်ရပ် ပေးမည် (၁:၁၁–၁၃၊ ၂၀–၂၁)။ နောမိ၏ ခါးသီးသော ကြွေးကြော်သံက အခန်း ၁ ကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ဤဝမ်းမြောက်ဖွယ် စကားများက ပြောင်းပြန်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကို ဖော်ပြသည်။ ၁:၅ တွင် နောမိ၏ သားနှစ်ယောက်ဆုံးရှုံးခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့သော အကြောင်းအရာသည် နောမိ၏ရင်ခွင်ထဲတွင် ကလေး ဩဗက်ရှိနေခြင်းနှင့်အတူ သူမ၏ ဝမ်းနည်းဖွယ် အချည်းနှီးဖြစ်မှုကို ပြောင်းပြန်ဖြစ်စေ၍ အဆုံးသတ်သည် (အခန်းငယ် ၁၆)။ ထူးခြားစွာပင် အမျိုးသမီးများက ကလေးကို အမည်ပေးခဲ့ကြသည် (အခန်းငယ် ၁၇)။ ထိုအမည်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ “အစေခံသူ” ဖြစ်သည်။ မိဘများရွေးချယ်ထားသော အမည်ကို အမျိုးသမီးများက အတည်ပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ထိုအချိန်သည် အလွန်ဝမ်းမြောက်ဖွယ် အချိန်ဖြစ်ကြောင်း အလေးပေးဖော်ပြခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

ဩဗက်နှင့် ပတ်သက်၍ နောက်ထပ်မည်သည့်အရာမျှ မသိရတော့သော်လည်း သူ၏မွေးဖွားခြင်းသည် အရေးပါသည်။ အကြောင်းမှာ သူ၏မြေးသည် ဒါဝိဒ်ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်သည် မောဘမုဆိုးမတစ်ဦးမှတစ်ဆင့် မင်းမျိုးမင်းနွယ်မျိုးရိုးကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အခန်းငယ် ၁၈ ရှိ မျိုးရိုးခေါင်းစဉ်တွင် ဖာရက်ကို ရည်ညွှန်းထားပြီး၊ ထို့နောက် ကမ္ဘာဦးကျမ်းတွင် အကြိမ်ကြိမ်ပေါ်လာသော “အ-သည် ဘ-ကို မွေးသည်” ပုံစံဖြင့် အမည်ကိုးခုကို ဖော်ပြထားသည်။ ရုသစာအုပ်ရှိ မျိုးရိုးသည် ဒါဝိဒ်၏ မျိုးရိုးကို အခြားနိုင်ငံခြားမုဆိုးမဖြစ်သော တာမာမှ မွေးဖွားသည့် ဖာရက်ထံအထိ ခြေရာခံဖော်ပြထားသည်။ အာဗြဟံမှတစ်ဆင့် လူမျိုးအားလုံးအတွက် ကောင်းချီးပေးမည်ဟူသော ကတိတော်သည် ရုသ၏ဇာတ်လမ်းတွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြည့်စုံလာသည် (ကမ္ဘာဦး ၁၂:၁–၃)။ ဤကတိတော်သည် သမိုင်းကို ရှေ့သို့ တွန်းပို့ပြီး မျှော်လင့်ခြင်းနှင့် စောင့်မျှော်ခြင်းတို့ဖြင့် ပြည့်စေသည်။

 


No comments:

Post a Comment