ဂလာတိဩဝါဒစာ 1

 

အခန်းကြီး - ၁

chapter 1

 

၆ ၎င်းသည် ၎င်းတို့သည် ဤမျှမြန်စွာ ၎င်းနှင့် ဧဝံဂေလိတရားကို စွန့်လွှတ်သွားသည်ကို အံ့ဩပြီး၊ ၈ ၎င်းသည် ၎င်း၏ဧဝံဂေလိတရားမှလွဲ၍ အခြားဧဝံဂေလိတရားကို ဟောပြောသူများကို ကျိန်ဆဲသည်။ ၁၁ ၎င်းသည် ဧဝံဂေလိတရားကို လူများထံမှမဟုတ်ဘဲ ဘုရားသခင်ထံမှ သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၄ ၎င်း၏ခေါ်ဝေါ်ခြင်းမတိုင်မီ ၎င်းဖြစ်ခဲ့သည်ကို ဖော်ပြပြီး၊ ၁၇ ၎င်း၏ခေါ်ဝေါ်ခြင်းခံရပြီးနောက် ချက်ချင်းပြုလုပ်ခဲ့သည်ကို ဖော်ပြသည်။

6 He wondereth that they have so soon left him and the gospel, 8 and accurseth those that preach any other gospel than he did. 11 He learned the gospel not of men, but of God: 14 and sheweth what he was before his calling, 17 and what he did presently after it.

 

၁. တမန်တော်တစ်ဦး ရောမ ၁:၁ တွင်ကြည့်ပါ။ ပေါလုသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ၎င်းအား တမန်တော်အဖြစ် ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်း၏အဆိုပြုချက်ကို တရားမျှတစေရန် မကြိုးစားပေ။ သို့သော် ဤနေရာတွင်၊ ၎င်း၏တမန်တော်အာဏာကို အကျယ်တဝင့် ခုခံကာကွယ်ခြင်း (ဂလာတိ ၁:၁ မှ ၂:၁၄) သည် စာရေးထားသောချာ့ခ်ျများသည် ၎င်းအား ၎င်းဟုဆိုသည့်အတိုင်း လက်ခံရန် သံသယရှိနေသည်ကို ဖော်ပြသည်။ ၎င်း၏ဧဝံဂေလိတရားသည် ဘုရားသခင်ဆင့်ကဲမူလအစရှိသည် (အခန်း ၁:၆–၁၀)။ ၎င်းသည် စစ်မှန်စွာ ကူးပြောင်းခဲ့သည် (အခန်း ၁:၁၂–၁၈) နှင့် ယုဒပြည်ရှိ ချာ့ခ်ျများမှ မိတ်သဟာယအဖြစ် လက်ခံခဲ့သည် (အခန်း ၁:၁၉–၂၄)။ ၎င်း၏အရေဖျားလှီးခြင်းဆိုင်ရာ ရပ်တည်ချက်ကို ယေရုဆလင်မြို့ရှိ ခေါင်းဆောင်များက အတည်ပြုခဲ့သည် (အခန်း ၂:၁–၆)။ တပါးအမျိုးသားများအတွက် တမန်တော်အဖြစ် ၎င်း၏တာဝန်ကို ၎င်းတို့က အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည် (အခန်း ၂:၇–၁၀)။ ၎င်း၏တမန်တော်အာဏာသည် တမန်တော်ဆယ့်နှစ်ပါးနှင့် တန်းတူဖြစ်သည်။

1. An apostle. See on Rom. 1:1. Paul customarily speaks of himself as an apostle without attempting to justify his claim to the title. Here, however, the extended defense of his apostleship (Gal. 1:1 to 2:14) indicates that the churches addressed were doubtful of accepting him for what he claimed to be. His gospel is of divine origin (ch. 1:6–10). He was genuinely converted (vs. 12–18) and was received into fellowship by the Judean churches (vs. 19–24). His stand on circumcision was approved by the leaders at Jerusalem (ch. 2:1–6). His commission as apostle to the Gentiles was acknowledged by them (vs. 7–10). His authority as an apostle was equal to that of the Twelve.

 

လူများထံမှမဟုတ် ၎င်း၏ဆန့်ကျင်သူများသည် ၎င်းအား တမန်တော်ဆယ့်နှစ်ပါးမှ ခန့်အပ်ခံရခြင်းမရှိသည့်အခြေအနေတွင် ၎င်း၏တမန်တော်အာဏာအဆိုပြုချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့ပုံရသည်။ ၎င်းကို ၎င်းက လွတ်လပ်စွာဝန်ခံသော်လည်း၊ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ပိုမိုမြင့်မားသော သိက္ခာပေးအပ်ခြင်းကို အဆိုပြုသည်။

Not of men. His opponents apparently denied his claim to apostolic authority on the basis that he had not been appointed and commissioned by the Twelve. This he freely admits, but in the same breath lays claim to an even higher ordination.

 

ယေရှုခရစ်အားဖြင့် တမန်တော်ဆယ့်နှစ်ပါးကဲ့သို့ပင်၊ ၎င်းသည် ခရစ်တော်ထံမှ တိုက်ရိုက်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ အာနာနိအား၏အခန်းကဏ္ဍသည် လုံးဝဒုတိယအဆင့်ဖြစ်သည် (တမန်တော် ၉:၁၇–၂၀ ကိုကြည့်ပါ)။ “ယေရှု” နှင့် “ခရစ်တော်” ဟူသောခေါင်းစဉ်များအတွက် မှတ်ချက်ကို မဿဲ ၁:၁ တွင်ကြည့်ပါ။

By Jesus Christ. Like the Twelve, he had received his commission directly from Christ. The role of Ananias was strictly secondary (see Acts 9:17–20). For comment on the titles “Jesus” and “Christ” see on Matt. 1:1.

 

သေခြင်းမှ ပေါလု၏တမန်တော်အာဏာသည် သေခြင်းမှထမြောက်တော်မူသော ခရစ်တော်ထံမှ လာသည်။ ဂလာတိဩဝါဒစာ၏ နှုတ်ခွန်းဆက်တွင် ခရစ်တော်သေခြင်းမှ ထမြောက်ခြင်းကို ရည်ညွှန်းခြင်းသည် ဤစာတစ်စောင်တည်းတွင်သာ ထူးခြားစွာတွေ့ရသည်။ ယုဒပြည်မှ လာသော မမှန်ကန်သောညီအစ်ကိုများသည် ဂလာတိယုံကြည်သူများကို လမ်းမှားသို့ ဦးဆောင်နေပြီး၊ ပေါလုသည် တမန်တော်ဆယ့်နှစ်ပါးကဲ့သို့ ခရစ်တော်နှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခွင့်မရခဲ့သည့်အပေါ်အခြေခံ၍ ၎င်း၏တမန်တော်အာဏာ၏ တရားဝင်မှုကို စိန်ခေါ်ခဲ့ပုံရသည်။ ၎င်းတို့သည် ၎င်းအား ၎င်းတို့မှ တရားဝင်ရွေးချယ်ခန့်အပ်ခံရခြင်းမရှိသည့်အတွက် ၎င်းသည် အယောင်ဆောင်သူဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ဧဝံဂေလိတရားသည် ယုံကြည်မရဟု ဆိုလိုသည်။

From the dead. Paul’s authority as an apostle had come from the risen Christ. Reference to the resurrection of Christ from the dead in the salutation of an epistle is peculiar to the letter to the Galatians. Apparently the false brethren from Judea now leading the Galatian believers astray challenged the validity of Paul’s apostleship on the basis that he had not had the privilege of personal association with Christ as had the Twelve, and had not received his call at the time they had been set apart. From this obvious fact they concluded that he was inferior to the Twelve and implied that, since he had not been formally selected and commissioned by them, he was an impostor and his gospel unreliable.

 

၂. ညီအစ်ကိုများ ပေါလုသည် ၎င်း၏စာများ၏ နှုတ်ခွန်းဆက်များတွင် ၎င်း၏အဖော်များ၏အမည်များကို ထည့်သွင်းရန် ပုံမှန်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ၁ ကောရိန္တု ၁:၁ တွင် ဆော့စသီနီကို ဖော်ပြပြီး၊ ဖိလိပ္ပိ ၁:၁ တွင် တိမောသေကို ဖော်ပြသည်။ ဤစာနှင့် ရောမဩဝါဒစာသည် ကောရိန္တုမြို့မှ တစ်ချိန်တည်းရေးသားခဲ့ဖွယ်ရှိသည့်အတွက်၊ ရောမ ၁၆:၂၁–၂၃ တွင် ဖော်ပြထားသူများကို ဤနေရာတွင် ရည်ညွှန်းဖွယ်ရှိသည်။

2. The brethren. It was usual for Paul to include the names of his companions in the salutations of his epistles. Thus in 1 Cor. 1:1 he mentions Sosthenes and in Phil. 1:1, Timothy. In view of the possibility that this epistle and that to the Romans were written about the same time, from Corinth, those mentioned in Rom. 16:21–23 may here be referred to.

 

ဂလာတိရှိ ချာ့ခ်ျများ စာမျက်နှာ ၉၃၃ တွင်ကြည့်ပါ။ ဤစာ၏နှုတ်ခွန်းဆက်သည် ပေါလုရေးသားသော အခြားစာများနီးပါးအားလုံးနှင့် သိသာထင်ရှားစွာ ကွဲပြားသည်။ “ချစ်ခင်ရပါသော” ဟူသော ရောမ ၁:၇ တွင်ကဲ့သို့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးချစ်ခင်မှုဖော်ပြချက်မရှိသလို၊ ၁ သက်သာလောနိတ် ၁:၃ တွင်ကဲ့သို့ သစ္စာတရားအပေါ် သစ္စာရှိမှုတွင် ယုံကြည်မှုဖော်ပြချက်လည်း မရှိပေ။ သစ္စာရှိမှုနှင့် ခရစ်ယာန်ဝတ်ပြုမှုအတွက် ကျေးဇူးတင်ကြောင်း ဖော်ပြချက်လည်း မရှိပေ။ ၎င်းသည် ဂလာတိလူများကို “သန့်ရှင်းသူများ” ဟုပင် မရည်ညွှန်းပေ။ ဤသည်မှာ ၎င်းတို့၏ဖောက်ပြန်မှု၏ အတိုင်းအတာကို ထင်ဟပ်ပြပေမည်—ပေါလုသည် ၎င်းတို့အား ချီးမွမ်းရန် မည်သည့်အရာမျှ ရှာမတွေ့ခဲ့ပေ။

The churches of Galatia. See p. 931. The salutation to this letter stands in marked contrast with nearly all the others Paul wrote. There is no expression of personal affection, such as “beloved” in Rom. 1:7, or of confidence in their loyalty to the truth, as in 1 Thess. 1:3. There is no expression of appreciation for faithfulness or Christian service. He does not even refer to the Galatians as “saints.” Perhaps this reflects the extent of their apostasy—Paul could find nothing for which to commend them.

 

၃. ကျေးဇူးတော်နှင့် ငြိမ်သက်ခြင်း ပေါလု၏စာများနီးပါးအားလုံးတွင် ပုံမှန်နှုတ်ခွန်းဆက်ဖြစ်သည် (ရောမ ၁:၇၊ ၁ ကောရိန္တု ၁:၃ တွင်ကြည့်ပါ)။ သို့သော် ပေါလုသည် ဂလာတိလူများ၏ဖောက်ပြန်မှုအပေါ် မည်သို့ခံစားရသည်ဖြစ်စေ၊ ၎င်းတို့ကို ချစ်ခြင်းမေတ္တာနည်းပါးသွားခြင်းမရှိပေ။ ၎င်းတို့အတွက် ၎င်း၏ရိုးသားသောဆန္ဒမှာ ယေရှုခရစ်အားဖြင့် ဘုရားသခင်ထံမှ လူသားထံသို့ လက်ဆောင်အဖြစ်လာသော ကျေးဇူးတော်ကို လက်ခံရရှိရန်ဖြစ်သည်။ ဤစာတွင် ပေါလု၏ဝန်ထုပ်မှာ ဖြောင့်မတ်ခြင်းသည် ဘုရားသခင်ထံမှ ကျေးဇူးအဖြစ်လာပြီး အကျင့်ဖြင့်မရရှိနိုင်ဘဲ ခရစ်တော်၏အပြစ်ဖြေရာယဇ်ကို ယုံကြည်ခြင်းဖြင့်သာ ရရှိသည်ဟူသော ကြီးမြတ်သောအမှန်တရားကို ၎င်းတို့အား ထပ်မံအထင်ကြီးစေရန်ဖြစ်သည် (စာမျက်နှာ ၉၃၃ ကိုကြည့်ပါ)။ အပြစ်သားမှ လက်ခံရရှိသောဤကျေးဇူးသည် ငြိမ်သက်ခြင်းကို ယူဆောင်လာသည် (ရောမ ၅:၁၊ ဖိလိပ္ပိ ၄:၇ တွင်ကြည့်ပါ)။

3. Grace … and peace. The customary salutation in nearly all of Paul’s epistles (see on Rom. 1:7; 1 Cor. 1:3). However Paul may feel about the defection of the Galatians, he does not love them less. His sincere desire for them is that they may receive the grace that comes to man from God as a gift through faith in Jesus Christ. Paul’s burden in this letter is to impress again upon them the great truth that righteousness comes from God as a favor (see p. 933). It can never be earned by works, but comes only through belief in the atoning sacrifice of Christ. Received by the sinner, this grace brings peace (see on Rom. 5:1; cf. Phil. 4:7).

 

၄. မိမိကိုယ်ကို ပေးအပ်တော်မူခဲ့သည် မဿဲ ၂၀:၂၈၊ ရောမ ၄:၂၅ တွင်ကြည့်ပါ။ ဤစာ၏အကြောင်းအရာမှာ ယေရှုခရစ်အားဖြင့် ကယ်တင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂလာတိလူများသည် ဤဝိညာဉ်ရေးအမှန်တရားမှ လှည့်ထွက်သွားပြီး၊ ကယ်တင်ခြင်းကို ရရှိနိုင်သည်ဟူသော မမှန်ကန်သောသွန်သင်ချက်ကို လက်ခံခဲ့ကြသည်။ ဤသမ္မာကျမ်းမဆန်သော အယူဝါဒကို လက်ခံခြင်းသည် ၎င်းတို့အား ခရစ်တော်၏အပြစ်ဖြေရာသေလွန်ခြင်းကို လျစ်လျူရှုစေခဲ့သည်။ အပြစ်၏ပြစ်ဒဏ်မှ လွတ်မြောက်ရန် မိမိကိုယ်ကို ပေးအပ်ရာတွင်၊ ယေရှုသည် လူသားအတွက် ယဇ်ပူဇော်ရုံသာမက၊ လူသားမျိုးနွယ်နှင့် မိမိကိုယ်ကို ပေါင်းစည်းပြီး ၎င်းတို့၏အကျိုးစီးပွားကို မိမိ၏အကျိုးစီးပွားနှင့် တစ်သားတည်းဖြစ်စေခဲ့သည် (ဖိလိပ္ပိ ၂:၆–၈ တွင်ကြည့်ပါ)။

4. Gave himself. See on Matt. 20:28; Rom. 4:25. The theme of this epistle is salvation through Jesus Christ. The Galatians had turned away from this spiritual truth and had accepted the false teaching that salvation may be earned. Acceptance of this unscriptural doctrine had practically led them to ignore the atoning death of Christ. In giving Himself to release us from the penalty of sin, Jesus not only offered Himself as a sacrifice for man, to suffer and die in his behalf, but united Himself with the human family and identified its interests with His own (see on Phil. 2:6–8).

 

ကျွန်ုပ်တို့၏အပြစ်များအတွက် ဟေရှာယ ၅၃:၄–၆ တွင်ကြည့်ပါ။

For our sins. See on Isa. 53:4–6.

 

ဤလောကဆိုးသော လောက ဆိုလိုသည်မှာ လက်ရှိခေတ်၏ လွှမ်းမိုးနေသော အပြစ်နှင့် ဖောက်ပြန်မှုမှဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ကိုယ်ပိုင်အားဖြင့် လွတ်မြောက်ရန် စွမ်းအားမရှိပေ (ရောမ ၇:၂၄ မှ ၈:၄ တွင်ကြည့်ပါ)။ ဂလာတိလူများသည် ဤမျှမြန်စွာ ဖြောင့်မတ်ခြင်းနှင့် သန့်ရှင်းခြင်း၏ ကြီးမြတ်သောအမှန်တရားများကို မေ့လျော့ပြီး၊ ကယ်တင်ခြင်း၏နည်းလမ်းအဖြစ် ပညတ်၏အကျင့်များသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားသူများအတွက်၊ ပေါလုသည် ယေရှုသည် ၎င်း၏အပြစ်ဖြေရာယဇ်မှတစ်ဆင့် ၎င်းတို့အား လက်ခံသူများအတွက် လွတ်မြောက်ရန်နည်းလမ်းကို ပေးအပ်ခဲ့သည်ဟူသော ကြီးမြတ်သောအမှန်တရားကို ထပ်မံတင်ပြသည်။ ဤလောက၏ဆိုးညစ်မှုအပေါ် အောင်ပွဲရရှိရန် မိမိကိုယ်ကို အားထုတ်မှုဖြင့် ကြိုးစားခြင်းသည် ဘုရားသခင်၏ဆန္ဒနှင့်အညီမဟုတ်ပေ။  ထို့ကြောင့်၊ ၎င်း၏အကျဉ်းချုပ်နိဒါန်းတွင်၊ ပေါလုသည် စာရေးရခြင်း၏ရည်ရွယ်ချက်ကို အရိပ်အမြွက်ဖော်ပြသည်။ ဂလာတိလူများသည် ၎င်းတို့၏တရားစွဲဆိုမှုတွင် ဆက်လက်ရှိနေပါက၊ ၎င်းတို့သည် ယခုအချိန်တွင် အပြစ်မှ လွတ်မြောက်ခြင်းနှင့် အနာဂတ်တွင် အပြစ်ကင်းသောလောကသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်အတွက် မျှော်လင့်ချက်မရှိနိုင်ပေ။

This present evil world. That is, from the prevailing sin and corruption of the present age. Of ourselves we are powerless to escape (see on Rom. 7:24 to 8:4). To the Galatians, who had so soon forgotten the great truths of justification and sanctification and had returned to the works of the law as a means of salvation, Paul again presents the great truth that Jesus, through His atoning sacrifice, has provided a way of escape for all who will accept Him. Any attempt to earn this victory over the evil of the world through one’s own efforts is not according to God’s will. Thus, in his brief introduction, Paul intimates his objective in writing. If the Galatians persist in their legalism, they can hope neither for deliverance from sin now nor for admission to the future, sinless world.

 

ဆန္ဒအလျောက် ဟေရှာယ ၅၃:၁၀၊ ယောဟန် ၃:၁၆ တွင်ကြည့်ပါ။

According to the will. See on Isa. 53:10; cf. John 3:16.

 

ဘုရားသခင်နှင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ခမည်းတော် တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ဆိုပါက “ကျွန်ုပ်တို့၏ဘုရားသခင်နှင့်ခမည်းတော်” ဖြစ်သည်။ ဤဝေါဟာရများသည် တစ်ဦးတည်းသောပုဂ္ဂိုလ်ကို ရည်ညွှန်းသည်။

God and our Father. Literally, “our God and Father.” Both terms refer to the same person.

၅. ဂုဏ်တော်သည် ၎င်းထံသို့ ဖြစ်ပါစေ ဘုရားသခင်၏မေတ္တာတော်၏ ကြီးမြတ်သောလက်ဆောင်ကို တွေးတောရင်း တမန်တော်သည် ချီးမွမ်းခြင်းဖြင့် ထွက်ပေါ်လာသည်။ ထာဝရတည်ရှိမှုတစ်လျှောက်၊ ရွေးနှုတ်ခံရသူများသည် ဤမျှကြီးမားသောယဇ်ဖြင့် ၎င်းတို့၏ထာဝရကယ်တင်ခြင်းကို ဖြစ်နိုင်စေခဲ့သော ဘုရားသခင်ထံ ချီးမွမ်းသီချင်းများ သီဆိုကြလိမ့်မည်။ “ဂုဏ်တော်” ဟူသောစကားလုံးအတွက် ရောမ ၃:၂၃ တွင်ကြည့်ပါ။

5. To whom be glory. The thought of God’s great gift of love inspires the apostle to break forth in an ascription of praise. Throughout eternity the redeemed will sing praises to Him, who, by so great a sacrifice, made possible their eternal salvation. For the word “glory” see on Rom. 3:23.

 

အာမင် မဿဲ ၅:၁၈ တွင်ကြည့်ပါ။

Amen. See on Matt. 5:18.

 

 

၆. ငါအံ့ဩသည် ဤသည်မှာ ပေါလု၏ချာ့ခ်ျများသို့ရေးသောစာများအားလုံးတွင် ၎င်းသည် ကျေးဇူးတင်ကြောင်းနှင့် ဝမ်းမြှောက်ခြင်းကို ဖော်ပြမထားသည့် တစ်ခုတည်းသောဖြစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ အစားထိုးအနေဖြင့်၊ လေးနက်သောအံ့ဩမှုဖော်ပြချက်တစ်ခုရှိသည်။ ဂလာတိလူများသည် ၎င်းတို့အတွက် အလွန်အရေးပါခဲ့ဖူးသော ဧဝံဂေလိတရား၏အမှန်တရားများနှင့် ဘုရားသခင်၏ခေါ်ဝေါ်ခြင်း၏ သက်သေအားလုံးကို ဤမျှမြန်စွာ မေ့လျော့ပြီး၊ ပေါလုသွန်သင်ခဲ့သမျှကို ဆန့်ကျင်သည့် မမှန်ကန်သောဆရာများကို လက်ခံခဲ့သည်ကို မည်သို့ဖြစ်နိုင်မည်နည်း။ မကြာမီကပင် ၎င်းတို့သည် ခရစ်တော်ကို ၎င်းတို့၏အစားထိုးသူအဖြစ် ဝမ်းမြှောက်စွာ လက်ခံခဲ့ပြီး၊ ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် အပြစ်မှလွတ်မြောက်ခြင်းတွင် ဝမ်းမြှောက်ခဲ့ကြသည်။ ယခုမူ ၎င်းတို့သည် ပညတ်၏အကျင့်များဖြင့် ၎င်းတို့၏အပြစ်များကို ဖြေရာရန် ကြိုးစားနေကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တကယ်တော့ ၎င်းတို့၏ယခင်အတွေ့အကြုံ၏ တရားဝင်မှုကို ငြင်းပယ်နေကြသည်။

6. I marvel. This is the only instance in all of his letters to churches where Paul does not express thankfulness and joy. Instead there is an expression of profound astonishment. How could the Galatians so quickly forget the truths of the gospel and all the evidences of God’s call, which once meant so much to them, in favor of the false teachers, who contradicted all that Paul had taught them? Not long before this they had gladly accepted Christ as their substitute and were rejoicing in freedom from sin, through faith. Now they are attempting to atone for their sins through the works of the law. They are, in fact, denying the validity of their own former experience.

 

ဤမျှမြန်စွာ ဖြစ်နိုင်သည်မှာ၊ ကူးပြောင်းပြီးနောက် “ဤမျှမြန်စွာ” ဖြစ်ပြီး၊ သို့မဟုတ် “အခြားဧဝံဂေလိတရား” ကို ကြားသိပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်သည်။

So soon. Probably, “so soon” after conversion, but possibly after they had heard “another gospel.”

 

ဖယ်ရှားခြင်း ဂရိဘာသာဖြင့် metatithēmi၊ “လွှဲပြောင်းခြင်း”၊ “စွန့်လွှတ်ခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤနေရာတွင် ကြိယာသည် လက်ရှိအချိန်တွင်ရှိပြီး၊ ပေါလုရေးသားနေစဉ် ဖောက်ပြန်မှုသည် ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးနေသည်ကို ဖော်ပြသည်။ ဤယုံကြည်ခြင်းမှ ထွက်ခွာခြင်းသည် ရုတ်တရက်ဖြစ်ပေါ်လာပြီး လျင်မြန်စွာ တိုးတက်နေသည်။ ကြိယာ၏ပုံစံသည် ၎င်းတို့သည် ပေါလုကို စွန့်လွှတ်ရန် တာဝန်ရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ အခြားသူများက ၎င်းတို့ကို လွှမ်းမိုးခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းတို့သည် ထိုလွှမ်းမိုးမှုကို ဆန္ဒအလျောက် တုံ့ပြန်ခဲ့ကြသည်။ ဤသည်မှာ မမှန်ကန်သောဆရာများကိုယ်တိုင်ကို အပြစ်မှ လွတ်မြောက်စေခြင်းမဟုတ်ပေ။

Removed. Gr. metatithēmi, “to transfer,” “to desert.” The verb here is in the present tense, indicating that the apostasy was still in process of development as Paul wrote. This departure from the faith has come suddenly and is progressing rapidly. The form of the verb also implies that they were responsible for deserting Paul. Others had influenced them, but they had willingly responded to that influence. This, of course, does not absolve the false teachers themselves from guilt.

 

 

ဤသည်မှာ ဘုရားသခင်၊ ခရစ်တော်၊ သို့မဟုတ် ပေါလုကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု မှတ်ချက်ပေးသူများက ကွဲပြားစွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။ သို့သော် ပေါလုသည် ဧဝံဂေလိတရားခေါ်ဝေါ်ခြင်းကို ဘုရားသခင်ခမည်းတော်အား အမြဲသတ်မှတ်သည် (ရောမ ၈:၃၀၊ ၉:၁၁၊ ၁ ကောရိန္တု ၁:၉ စသည်တို့ကို ကြည့်ပါ)။ သို့သော်လည်း၊ ပေါလုမှတစ်ဆင့် ဘုရားသခင်သည် ဂလာတိလူများထံ ကျေးဇူးတော်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည် (၂ ကောရိန္တု ၅:၁၈–၂၀ ကိုကြည့်ပါ)။

Him that called. Commentators differ as to whether this refers to God, to Christ, or to Paul. However, Paul always designates God the Father as the one issuing the gospel call (see Rom. 8:30; 9:11; 1 Cor. 1:9; etc.). Nevertheless it was through Paul that God had made His gracious call to the Galatians (cf. 2 Cor. 5:18–20).

 

 

၆။ အခြားဧဝံဂေလိ။ ဆိုလိုသည်မှာ၊ အခြား (ဟီတာ့စ်) မတူညီသောအမျိုးအစားဖြစ်သည် (၂ ကော ၁၁:၄ ကိုကြည့်ပါ)။ မမှန်ကန်သောဆရာများ၏ “ဧဝံဂေလိ” သည် ပေါလု၏ဧဝံဂေလိ၏ပြောင်းလဲမှုတစ်ခုမဟုတ်ဘဲ၊ လုံးဝကွဲပြားသောအရာဖြစ်သည်။ တကယ်တော့၊ ၎င်းသည် ဧဝံဂေလိမဟုတ်ပေ (ဂလာတိ ၁:၇ ကိုကြည့်ပါ)။ ယေရှုခရစ်အားဖြင့်ကယ်တင်ခြင်းမှလွဲ၍ အခြားသတင်းကောင်းမရှိပါ (တမန်တော် ၄:၁၂ ကိုကြည့်ပါ)။ ပေါလုသည် လူတို့သည် ယုံကြည်ခြင်းအားဖြင့် ကယ်တင်ခြင်းခံရကြောင်း၊ ပညတ္တိစဉ်လာ၏အကျင့်များမှလွတ်ကင်းကြောင်း ဟောပြောနေသည်။ ယုံကြည်ခြင်းပေါ်တွင် အကျင့်များကို ထပ်ဆင့်ထည့်သွင်းပြီး ကယ်တင်ခြင်း၏နည်းလမ်းအဖြစ် ကြိုးစားမှုသည် ဧဝံဂေလိကို ပုံပျက်ပြောင်းလဲစေသည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် ခရစ်တော်၏ယဇ်ပူဇော်ခြင်း၏ လိုအပ်မှုနှင့် ထိရောက်မှုကို ငြင်းပယ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ “ဧဝံဂေလိ” ဆိုသောစကားလုံးအတွက် မှတ်ချက်ကို မာကု ၁:၁ တွင်ကြည့်ပါ။ ဂျူးဘာသာနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ရောနှောရန်ကြိုးစားမှုအတွက် မှတ်ချက်ကို စာမျက်နှာ ၅၃၊ ၅၄ တွင်ကြည့်ပါ။

Another gospel. That is, another (heteros) of a different kind (see on 2 Cor. 11:4). The “gospel” of the false teachers was not a variation of Paul’s gospel, but something altogether different. In fact, it was not a gospel at all (see Gal. 1:7). There is no other good news than that of salvation through Jesus Christ (see Acts 4:12). Paul was preaching that men are saved by faith, apart from the works of the law. Any attempt to superimpose works on faith as a means of salvation is a perversion of the gospel, because it denies both the necessity and the efficacy of Christ’s sacrifice. For comment on the word “gospel” see on Mark 1:1. For comment on attempts to blend Judaism and Christianity see pp. 53, 54.

 

 

၆၊ ၇။ ဂလာတိရှိပြဿနာ။—လူမျိုးဂျူးမှပြောင်းလဲလာသူအချို့သည် အသင်းတော်တိုင်းလိုလိုတွင်ရှိခဲ့သည်။ ဤသို့ပြောင်းလဲလာသူများထံသို့ ဂျူးဆရာများသည် အလွယ်တကူဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့မှတစ်ဆင့် အသင်းတော်များတွင် ခြေကုပ်ယူခဲ့သည်။ ပေါလုသင်ကြားသောသွန်သင်ချက်များကို ကျမ်းစာအငြင်းအခုံဖြင့် ဖယ်ရှားရန်မဖြစ်နိုင်သောကြောင့်၊ ၎င်းတို့သည် ပေါလု၏သြဇာအာဏာကို ဆန့်ကျင်ရန်နှင့် သူ၏အခွင့်အာဏာကို အားနည်းစေရန် အကြံအစည်မရှိသောနည်းလမ်းများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ပေါလုသည် ယေရှု၏တပည့်မဟုတ်ခဲ့သည့်အပြင်၊ သူ့ထံမှ တာဝန်မပေးခံရသူဖြစ်ပြီး၊ ပေတရု၊ ယာကုပ်နှင့် အခြားတမန်တော်များ၏သွန်သင်ချက်များနှင့် တိုက်ရိုက်ဆန့်ကျင်သော သွန်သင်ချက်များကို ဟောပြောရန်ရဲတင်းခဲ့သည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဂျူးဘာသာ၏စေလွှတ်သူများသည် ခရစ်ယာန်သက်ဝင်ယုံကြည်သူများစွာကို ၎င်းတို့၏ဧဝံဂေလိဆရာထံမှ ခွဲထုတ်ရာတွင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဤအချက်ကိုရရှိပြီးနောက်၊ ၎င်းတို့သည် ကယ်တင်ခြင်းအတွက်မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ထုံးတမ်းစဉ်လာဥပဒေကို ပြန်လည်လိုက်နာရန် လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။ ခရစ်တော်ကိုယုံကြည်ခြင်းနှင့် ပညတ်ဆယ်ပါးဥပဒေကို နာခံခြင်းကို အရေးမပါသောအရာများအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဂလာတိရှိယုံကြည်သူများအကြားတွင် ကွဲပြားမှု၊ မဖြစ်မနေအယူဝါဒများနှင့် ကာမဂုဏ်ဆန္ဒများသည် လျင်မြန်စွာ ထွန်းကားလာခဲ့သည်။ ပေါလု၏ဝိညာဉ်သည် ဤအသင်းတော်များကို လျင်မြန်စွာဖျက်ဆီးရန်ခြိမ်းခြောက်နေသော ဆိုးရွားမှုများကို မြင်လျှင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ သူသည် ဂလာတိလူများထံသို့ ချက်ချင်းစာရေးပြီး၊ ၎င်းတို့၏မမှန်ကန်သောသီအိုရီများကို ဖော်ထုတ်ကာ၊ ယုံကြည်ခြင်းမှသွေဖည်သွားသူများကို ပြင်းထန်စွာ ဆုံးမခဲ့သည် (LP ၁၈၈၊ ၁၈၉)။

6, 7. Trouble in Galatia.—In almost every church there were some members who were Jews by birth. To these converts the Jewish teachers found ready access, and through them gained a foothold in the churches. It was impossible, by scriptural arguments, to overthrow the doctrines taught by Paul; hence they resorted to the most unscrupulous measures to counteract his influence and weaken his authority. They declared that he had not been a disciple of Jesus, and had received no commission from Him; yet he had presumed to teach doctrines directly opposed to those held by Peter, James, and the other apostles. Thus the emissaries of Judaism succeeded in alienating many of the Christian converts from their teacher in the gospel. Having gained this point, they induced them to return to the observance of the ceremonial law as essential to salvation. Faith in Christ, and obedience to the law of ten commandments, were regarded as of minor importance. Division, heresy, and sensualism were rapidly gaining ground among the believers in Galatia.

Paul’s soul was stirred as he saw the evils that threatened speedily to destroy these churches. He immediately wrote to the Galatians, exposing their false theories, and with great severity rebuking those who had departed from the faith (LP 188, 189).

 

၇။ အခြားမဟုတ်။ ဂျူးဘာသာဝင်များဟောပြောသော ဤအရာသည် “ဧဝံဂေလိ” မဟုတ်ဘဲ၊ ဧဝံဂေလိ၏ ပုံပျက်ပြောင်းလဲမှု သို့မဟုတ် အတုအယောင်ဖြစ်သည်။

7. Not another. What these Judaizers preach is not the “gospel” at all, but a perversion, or counterfeit, of the gospel.

 

အချို့ရှိသည်။ ပေါလုသည် ဂျူးဘာသာဝင်များကို အမည်ဖြင့်ပင် ခေါ်ဆိုရန်မလိုအပ်ဘဲ၊ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့ကိုယ်ကိုယ်သာမကလွဲ၍ မည်သူ့ကိုမျှ ကိုယ်စားမပြုသူများဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်အကျိုးစီးပွားကိုသာ လိုက်စားနေသူများဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြသည်။

There be some. Paul does not even deign to call the Judaizers by name, but implies that they are only private individuals who represent no one but themselves and who are bent solely on the pursuit of their own interests.

 

ဒုက္ခပေးသည်။ ဂရိစကားလုံး “တာရတ်ဆို” သည် “လှုပ်ခတ်ရန်”၊ “ဒုက္ခပေးရန်”၊ “စိတ်ကို စိတ်ရှုပ်ထွေးစေရန်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ ဤနေရာတွင် ပေါလုဟောပြောသော ဧဝံဂေလိ၏မမှန်ကန်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ သံသယများနှင့် စိုးရိမ်မှုများကို အကြံပြုခြင်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

Trouble. Gr. tarassō, “to agitate,” “to trouble,” “to perplex” the mind with respect to something, here, by suggesting doubts and scruples concerning the validity of the gospel as proclaimed by Paul.

 

၈။ ငါတို့။ ပေါလုနှင့် ဖြစ်နိုင်သည်မှာ အခန်းကြီး ၂ တွင်ဖော်ပြထားသော သူ၏အကျိုးဆက်သူများကို ဆိုလိုပေမည်။ ပေါလုသည် သူ့ကိုယ်သူတစ်ဦးတည်းကိုရည်ညွှန်းသောအခါ ပထမလူဦးပုံစံအများကိန်းကို အများအားဖြင့်သုံးသည်။

8. We. Evidently Paul, and possibly his associates mentioned in v. 2. Paul commonly uses the first person plural pronoun when referring to himself alone.

 

ကောင်းကင်မှကောင်းကင်တမန်။ ပေါလုသည် သူဟောပြောခဲ့သော ဧဝံဂေလိနှင့်ပတ်သက်၍ ယုံကြည်ချက်ပိုမိုပြင်းထန်စွာ အတည်ပြုနိုင်ရန် ခဲယဉ်းသည်။ ကောင်းကင်မှကောင်းကင်တမန်တစ်ပါးသည် လူတို့ကို လမ်းလွဲစေမည်ဟု မယုံနိုင်ပေ။

Angel from heaven. Paul could scarcely make a stronger affirmation of certainty with respect to the gospel as he had presented it. It was incredible that an angel from heaven should lead men astray.

 

ထိုအရာထက်။ သို့မဟုတ် “ဆန့်ကျင်သည်”။ “အခြားဧဝံဂေလိ” ဆိုသည်မှာ၊ မတူညီသောအမျိုးအစားဖြစ်သည့် ဧဝံဂေလိသည် မှန်ကန်သောဧဝံဂေလိနှင့် ဆန့်ကျင်ဖြစ်လိမ့်မည်။ ဘုရားသခင်သည် ပြောင်းလဲခြင်းမရှိသလို၊ သူ့ကိုယ်သူလည်း ဆန့်ကျင်မည်မဟုတ်ပေ။

Than that. Or, “contrary to.” “Any other gospel,” that is, a gospel of a different kind, would be contrary to the true gospel. God does not change, nor does He contradict Himself.

 

အမင်္ဂလာ။ ဂရိစကားလုံး “အနာသီမာ” သည် “အမင်္ဂလာသောအရာ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ ဤနေရာတွင် ဘုရားသခင်၏အမျက်ဒေါသသို့ အပ်နှံထားသည်ကို ဆိုလိုသည်။ အာရ်မေယိကျမ်းစာတွင် “အနာသီမာ” သည် ဟီဘရူစကားလုံး “ချရင်း” အတွက်သုံးပြီး၊ “ချရင်း” သည် “ဖျက်ဆီးရန်အပ်နှံထားသော လူ သို့မဟုတ် အရာ” ဟု ဆိုလိုသည် (၁ ရာ ၁၅:၃ ကိုကြည့်ပါ)။ ဝိညာဉ်ရေးအရ ၎င်းသည် အပြစ်ကြောင့် ဘုရားသခင်နှင့်ကွဲပြားနေသူ၏အခြေအနေကို ဖော်ပြသည်။ ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင်သုံးသောအခါ ၎င်းသည် နောက်ပိုင်းရာစုနှစ်များတွင်ကျင့်သုံးခဲ့သော သာသနာရေးဖယ်ထုတ်ခြင်းကို ရည်ညွှန်းခြင်းမဟုတ်သော်လည်း၊ အသင်းတော်မှ ခွဲထုတ်ခြင်းပုံစံတစ်မျိုးကို ထည့်သွင်းခဲ့ပေမည်။ ကောရိန္သုအသင်းတော်ရှိ အကျင့်ယိုယွင်းသောလူတစ်ဦးနှင့်ပတ်သက်၍ ပေါလုသည် သူ့ကို အသင်းတော်မှဖယ်ထုတ်ရန် အကြံပေးခဲ့သည် (၁ ကော ၅:၂)။

Accursed. Gr. anathema, “a cursed thing,” that is, devoted to vengeance, here, the vengeance of God. In the LXX anathema is used for the Hebrew noun cherem, related to the verb charam, and meaning a person or thing consigned to destruction (see on 1 Sam. 15:3). Spiritually it denotes the state of one who is alienated from God by sin. As used in the NT it does not refer to ecclesiastical excommunication as practiced in later centuries, but no doubt did include some form of separation from the church. In the case of the immoral man of the Corinthian church, Paul had advised that he be removed from the church (1 Cor. 5:2).

 

၉။ ငါတို့ပြောခဲ့သည့်အတိုင်း။ ယခင်လည်ပတ်မှုတစ်ခုတွင် ပေါလုသည် ဧဝံဂေလိကို ပုံပျက်ပြောင်းလဲရန်ကြိုးစားမည့် မမှန်ကန်သောဆရာများကို ဂလာတိလူများအား သတိပေးခဲ့ပုံရသည် (တမန်တော် ၂၀:၂၉၊ ၃၀ ကိုကြည့်ပါ)။ ထိုယခင်သတိပေးချက်သည် ၎င်းတို့ကို ထိုသို့သောလှည့်စားသူများမှ ကာကွယ်ပေးသင့်သည်။

9. As we said. Evidently on a previous visit Paul had warned the Galatians against false teachers who would attempt to pervert the gospel (cf. Acts 20:29, 30). That former warning should have protected them against such impostors.

 

ယခုငါပြန်ပြောသည်။ “ငါတို့” မှ “ငါ” သို့ပြောင်းလဲခြင်းသည် သူထပ်လောင်းပြောမည့်ထုတ်ပြန်ချက်သို့ တမန်တော်တစ်ဦးအနေဖြင့် သူ၏ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အာဏာကို ထည့်သွင်းရန် ကြိုးပမ်းမှုကို ထင်ဟပ်ပြသည်။

So say I now. The change from “we” to “I” probably reflects an effort to lend his personal authority as an apostle to the statement he is about to repeat.

 

အမင်္ဂလာ။ အခန်းကြီး ၈ ကိုကြည့်ပါ။

Accursed. See on v. 8.

 

၁၀။ လူတို့ကိုဆွဲဆောင်ရန်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့ကို နှစ်သက်စေရန်နှင့် ၎င်းတို့၏အကျိုးကို ရယူရန်ဖြစ်သည်။ မဿဲ ၂၈:၁၄ နှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါ။ ပေါလုသည် ဂလာတိလူများနှင့် ဧဝံဂေလိကိုဆန့်ကျင်သူများကို မည်သို့ကိုင်တွယ်ရမည်နှင့်ပတ်သက်၍ ပြီးခဲ့သောအချက်များ (ဂလာတိ ၁:၆–၉) သည် လူတို့၏အကျိုးကို ရယူရန်ကြိုးစားမှုအဖြစ် မယူဆနိုင်ပါ။ မမှန်ကန်မှုကို ဤသို့ပြင်းထန်စွာ ဖော်ထုတ်ခြင်းသည် ဘုရားသခင်ကိုသာ နှစ်သက်စေမည်ဖြစ်သည်။ ဤမေးခွန်းသည် မမှန်ကန်သောဆရာများက သူ့အား ဂလာတိလူများကို ချီးမြှောက်ခြင်းနှင့် လှည့်စားခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏အကျိုးကို ရယူခဲ့သည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်တစ်ခုကို ဖြေကြားခြင်းဖြစ်ပေမည်။

10. Persuade men. That is, to please them and so win their favor. Compare Matt. 28:14. Certainly what Paul has just said about the Galatians themselves and about how to deal with those who oppose the gospel (Gal. 1:6–9) cannot be construed as an attempt to win the favor of men. Only God would be pleased with so positive an exposure of error. Perhaps this question was an answer to a charge brought against him by false teachers, to the effect that he had won the favor of the Galatians by flattery and subterfuge.

 

ခရစ်တော်၏ကျွန်။ ခရစ်တော်၏ကျွန်တစ်ဦးအနေဖြင့် ပေါလုသည် လူတို့ကို ကယ်တင်ရန် သူတတ်နိုင်သမျှပြုရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို နှစ်သက်စေရန်မဟုတ်ပေ။ အကယ်၍ သူသည် ဧဝံဂေလိဟောပြောသူအနေဖြင့် သူ၏တာဝန်ကို ဂရုမထားဘဲ “လူတို့ကိုနှစ်သက်စေရန်” ကြိုးစားပါက၊ ခရစ်တော်၏ကျွန်အဖြစ် သူ၏ခေါ်ဆိုမှုကို မမှန်ကန်တော့ပေ။ ထိုသို့သောအလျှော့အတင်းကို စဉ်းစားရန်ပင် မဖြစ်နိုင်ပါ။ သူသည် အချို့ကို ကယ်တင်ရန်အတွက် “လူအားလုံးအတွက် အရာအားလုံး” ဖြစ်လာခဲ့သည်မှန်သော်လည်း (၁ ကော ၉:၂၂)၊ ထိုသို့ပြုလုပ်ရာတွင် သူသည် အမှန်တရားအပေါ် သစ္စာစောင့်သိမှုကို ဘယ်သောအခါမျှ အလျှော့မပေးခဲ့ပေ။ သူသည် လူတို့ကို ကယ်တင်ရန် အရာအားလုံးထက် စိတ်အားထက်သန်ပြီး၊ ဤရည်ရွယ်ချက်အတွက် သူ၏အသက်ကိုပင် မြှုပ်နှံရန် ဝမ်းမြောက်စွာ ပြုလုပ်မည်ဖြစ်သည်။

Servant of Christ. As a servant of Christ, Paul must do all he can to save men, not to please them. Should he seek to “please men,” irrespective of his obligation as a preacher of the gospel, he would not be true to his calling as a servant of Christ. It was impossible even to think of making such a compromise. He had, it is true, become “all things to all men” in order to save some (1 Cor. 9:22), but in doing so he never compromised his loyalty to truth. He is anxious above all else to save men, and to this end he will gladly sacrifice even life itself.

 

၁၁။ ငါအသိပေးသည်။ ပေါလုသည် အခန်းကြီး ၁:၁၁ မှ ၂:၂၁ အထိ အထူးသဖြင့် အာရုံစိုက်ထားသော အကြောင်းအရာကို တရားဝင်ကြေညာသည်။

11. I certify you. Paul solemnly announces the subject to which chs. 1:11 to 2:21 in particular are devoted.

 

လူသားအလိုအတိုင်းမဟုတ်။ အငြင်းပွားနေသောအချက်မှာ ပေါလု၏တမန်တော်အဖြစ် အခွင့်အာဏာဖြစ်ပြီး၊ ထို့ကြောင့် သူ၏ “ဧဝံဂေလိ” ၏မမှန်ကန်မှု—ဥပဒေ၏အကျင့်များဖြင့်မဟုတ်ဘဲ ယုံကြည်ခြင်းအားဖြင့် ကယ်တင်ခြင်းဖြစ်သည်။ သူသည် သူ၏ပြောင်းလဲခြင်းမှစ၍ ယေရုရှလင်မြို့ရှိ ကောင်စီအထိ အချို့သောဖြစ်ရပ်များကို အသေးစိတ်ဖော်ပြရန် နေရာများစွာကို အသုံးပြုသည်၊ ၎င်းတွင် တမန်တော်များသည် သူ၏ဧဝံဂေလိဝန်ကျင်းမှုသို့ ခေါ်ဆိုခြင်းကို တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဂျူးဘာသာဝင်ဆရာများ၏ ပေါလုသည် တမန်တော်ဆယ့်နှစ်ပါးထဲမှတစ်ဦးမဟုတ်သောကြောင့်၊ သူ၏ဧဝံဂေလိသည် တမန်တော်မဟုတ်သလို ထို့ကြောင့် မစစ်မှန်ဟူသော အခိုင်အမာပြောဆိုမှုကြောင့် လိုအပ်ခဲ့သည်။ အခန်းကြီး ၁၂–၂၄ တွင် သူသည် သူ၏ဧဝံဂေလိ၏ဘုရားသခင်မှဆင်းသက်လာမှုကို သက်သေပြပြီး၊ အခန်းကြီး ၂:၁–၁၀ တွင် တမန်တော်များက ၎င်း၏မမှန်ကန်မှုကို အသိအမှတ်ပြုကြောင်း သက်သေအထောက်အထားများကို ဖော်ပြသည်။

Not after man. The point at issue is Paul’s authority as an apostle, and thus the validity of his “gospel”—of salvation by faith instead of by the “works of the law.” He devotes much space to a detailed account of certain incidents from the time of his conversion to the council at Jerusalem, at which the apostles formally acknowledged his call to the gospel ministry. This was necessary because of the insistent claim of the Judaizing teachers that because Paul was not one of the Twelve, therefore his gospel was not apostolic and consequently not genuine. In vs. 12–24 he proves the divine origin of his gospel, and in ch. 2:1–10 he sets forth evidence to prove that the apostles acknowledged its validity.

 

၁၂။ ဗျာဒိတ်တော်။ ဂရိစကားလုံး “အာပိုကာလုပ်စစ်” (ဗျာဒိတ်တော် ၁:၁ ကိုကြည့်ပါ)။

12. Revelation. Gr. apokalupsis (see on Rev. 1:1).

 

ယေရှုခရစ်မှ။ ဆိုလိုသည်မှာ၊ ယေရှုခရစ်မှ သူ့ထံပေးအပ်သော အမှန်တရား၏ဗျာဒိတ်တော်ဖြစ်ပြီး၊ ခရစ်တော်နှင့်ပတ်သက်သော ဗျာဒိတ်တော်တစ်ခုမျှသာမဟုတ်ပေ။ ပေါလုသည် “လူတို့မှ [အားဖြင့်]” မဟုတ်ဘဲ “ယေရှုခရစ်မှ [အားဖြင့်]” ဧဝံဂေလိကို သင်ကြားခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် ဒမတ်စကတ်လမ်းပေါ်ရှိ ရူပါရုံအပြင်၊ နောက်ထပ်ဗျာဒိတ်များလည်း ပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် များစွာရှိခဲ့ပုံရသည်။ ၂ ကော ၁၂:၇ တွင် သူသည် သူရရှိခဲ့သော “ဗျာဒိတ်များ၏ ပေါများခြင်း” အကြောင်း ပြောပြသည်။ ဂလာတိ ၁:၁၇ တွင် သူသည် ဤသင်ကြားမှု၏များစွာသည် အာရေဗျတွင် သုံးနှစ်ကာလအတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း ညွှန်ပြသည်။ သဲကန္တာရတွင် တစ်ယောက်တည်းနေရခြင်းသည် ဗျာဒိတ်တော်နှင့် တွေးတောဆင်ခြင်ရန် အကောင်းဆုံးနေရာတစ်ခုဖြစ်ပေမည်။ သူ၏သင်ကြားမှု၏ ပြည့်စုံမှုကို ယေရုရှလင်မြို့သို့ နောက်ထပ်လည်ပတ်မှုတစ်ခုတွင် ခေါင်းဆောင်များက ထပ်မံထည့်သွင်းစရာမရှိခဲ့ခြင်း (အခန်းကြီး ၂:၆) မှ ထင်ရှားသည်။ ၎င်းတို့သည် သူ၏ဝန်ကျင်းမှုသို့ ခေါ်ဆိုခြင်း၏မမှန်ကန်မှုကို အသိအမှတ်ပြုပြီး၊ တမန်တော်တစ်ဦးအနေဖြင့် သူ့အား ညာဘက်လက်ဆုပ်ကို ပေးခဲ့သည် (အခန်းကြီး ၇–၉)။

Of Jesus Christ. That is, probably, a revelation of truth accorded him by Jesus Christ rather than simply one concerning Christ. Paul was instructed in the gospel “of [by] Jesus Christ,” not “of [by] men.” This would include the vision on the way to Damascus, and subsequent revelations, of which there seem to have been many. In 2 Cor. 12:7 he speaks of the “abundance of the revelations” he had received. In Gal. 1:17 he implies that much of this instruction occurred during the three years he spent in Arabia. The solitude of the desert would provide an ideal place for revelation and contemplation. The completeness of his instruction is evident from the fact that upon a subsequent visit to Jerusalem the leaders could add nothing to it (ch. 2:6). They recognized the validity of his calling to the ministry and gave him the right hand of fellowship as an apostle (vs. 7–9).

၁၃။ ပြောဆိုမှု။ စကားလုံးအရ “အပြုအမူ” (ဧဖက် ၄:၂၂ ကိုကြည့်ပါ)။ ပေါလု၏ပြောင်းလဲခြင်းမတိုင်မီ အသင်းတော်ကို ဂျူးဘာသာအပေါ် စိတ်အားထက်သန်သော သစ္စာစောင့်သိမှုဖြင့် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခဲ့သော အတွေ့အကြုံသည် သူ၏ဧဝံဂေလိအယူအဆကို ပြောင်းလဲခြင်းမတိုင်မီ ဖွဲ့စည်းမထားခဲ့ကြောင်း သက်သေပြသည်။ သူသည် ဂလာတိလူများအား ၎င်းတို့သည် သူ၏ဆိုးရွားသောအပြုအမူကို သိရှိကြောင်း သတိပေးသည်။ ၎င်းသည် သာမန်သိရှိထားသောအရာဖြစ်ပုံရသည်၊ အကြောင်းမှာ အဂရိပ္ပ ဘုရင်ရှေ့တွင် သူ၏ကာကွယ်ပြောဆိုမှုတွင် သူ၏ငယ်ရွယ်စဉ်မှ သူ၏ဘဝပုံစံကို ဂျူးလူမျိုးအားလုံးက သိရှိခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည် (တမန်တော် ၂၆:၄၊ ၅)။ ဂျူးဘာသာနှင့် ၎င်း၏ဥပဒေစနစ်အပေါ် သူ၏ယခင်စိတ်အားထက်သန်မှုသည် ယခု ဧဝံဂေလိ၏လွတ်လပ်မှုအပေါ် သူ၏စိတ်အားထက်သန်မှုနှင့် လုံးဝဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည် (တမန်တော် ၂၆:၉–၁၁ ကိုကြည့်ပါ)။ သူ၏ယခင်ဘဝကို ဤသို့ရည်ညွှန်းခြင်းသည် ဂျူးဘာသာကို သူ၏ယခုဆန့်ကျင်မှုသည် ဂျူးယုံကြည်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ မသိနားမလည်မှုကြောင့်မဟုတ်ဘဲ၊ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် ၎င်းနှင့်ပတ်သက်သော ကိုယ်ပိုင်အတွေ့အကြုံမှ ဖြစ်ပေါ်လာကြောင်း အာရုံစိုက်စေရန် ရည်ရွယ်ပေမည်။

13. Conversation. Literally, “conduct” (cf. Eph. 4:22). Paul’s preconversion experience of persecuting the church, out of a spirit of fanatical loyalty to Judaism, proves that he had not formulated his concept of the gospel prior to his conversion. He reminds the Galatians that they know of his notorious conduct. This seems to have been common knowledge, for in his defense before King Agrippa he declared that his manner of life from a youth was well known to all the Jews (Acts 26:4, 5). His former zeal for Judaism and its legal system was diametrically opposed to his present ardor for the liberty of the gospel (see Acts 26:9–11). This allusion to his past may also have been intended to call attention to the fact that his present opposition to Judaism is not the result of ignorance concerning the Jewish faith but, on the contrary, from personal experience with it.

 

အတိုင်းအထက်။ ပေါလု၏ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ရန် စိတ်အားထက်သန်မှုသည် အခြားဂျူးများထက် သာလွန်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် သူ့အတွက် စွဲလမ်းမှုတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ဧဝံဂေလိဟောပြောခြင်းသည်လည်း စွဲလမ်းမှုဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် အသင်းတော်ကို အနှောင့်အယှက်ပေးရုံဖြင့် ကျေနပ်မနေခဲ့ဘဲ၊ ၎င်းကို လုံးဝဖျက်ဆီးရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည် (တမန်တော် ၈:၃၊ ၂၂:၁၉၊ ၂၆:၁၀၊ ၁၁ ကိုကြည့်ပါ)။ ဘုရားသခင်က ဝင်ရောက်မစွက်ဖက်ခဲ့ပါက၊ ပေါလုသည် ငယ်ရွယ်သောအသင်းတော်ကို လုံးဝဖျက်ဆီးနိုင်ခဲ့ပေမည်။

Beyond measure. Paul’s eagerness to persecute exceeded that of other Jews. It was an obsession with him, as the preaching of the gospel later became. He had not been satisfied with disturbing the church; he was out to destroy it completely (see Acts 8:3; 22:19; 26:10, 11). Had God not intervened, Paul might well have obliterated the infant church.

 

ဖျက်ဆီးသည်။ ဂရိစကားလုံး “ပိုသီအို” သည် “ဖျက်ဆီးရန်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

Wasted. Gr. portheō, “to destroy.”

 

၁၄။ တိုးတက်သည်။ ဂရိစကားလုံး “ပရိုကော့ပ်တို” သည် “တိုးတက်ရန်”၊ “ထွန်းကားရန်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤစကားလုံးကို မူလတွင် ချုံပုတ်များကိုဖြတ်ကာ လမ်းဖောက်လုပ်သူအတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ပြောင်းလဲခြင်းမတိုင်မီ ပေါလုသည် ဂျူးဘာသာတွင် ပထမအဆင့်ထွန်းကားသော ကြယ်တစ်ပွင့်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရခဲ့သည်။

14. Profited. Gr. prokoptō, “to advance,” “to progress.” The word was used originally of a pioneer cutting his way through brushwood. Prior to conversion Paul had been considered a rising star of first magnitude in the sky of Judaism.

 

တူညီသူများ။ စကားလုံးအရ “တစ်ခေတ်တည်းသားများ”။ ပေါလုသည် သူ၏ဓမ္မပညာရပ်တွင်သာမက ဥပဒေ၏ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို တင်းကြပ်စွာလိုက်နာရန် စိတ်အားထက်သန်မှုတွင်လည်း ထူးချွန်ခဲ့သည်။ သူသည် ယေရုရှလင်မြို့တွင် ဂမ္မာလီလ သို့မဟုတ် အခြားထင်ရှားသော ဂျူးဆရာများလက်အောက်တွင် လေ့လာသင်ယူခဲ့သော သူ၏ခေတ်ပြိုင်လူငယ်များကို ရည်ညွှန်းပေမည်။ သူ၏အစောပိုင်းတွင် ဆန်ဟီဒရင်သို့ ရာထူးတိုးမြှင့်ခံရခြင်း (AA ၁၁၂) သည် သူ၏ဆရာများက သူ့ကို မြင့်မားစွာတန်ဖိုးထားကြောင်း သက်သေပြသည်။

Equals. Literally, “contemporaries.” Paul had distinguished himself not only in theological lore but in his zeal for strict observance of the ritual requirements of the law. He no doubt refers to the young men of his own generation who studied in Jerusalem under Gamaliel or other prominent Jewish teachers. His early promotion to the Sanhedrin (AA 112) testifies to the high esteem in which his elders held him.

 

ထုံးတမ်းစဉ်လာများ။ ဆိုလိုသည်မှာ ရေးသားထားသောဥပဒေနှင့် ခွဲခြားထားသော နှုတ်ဖြင့်ဆင့်ပိုးသောဥပဒေဖြစ်သည် (မဿဲ ၁၅:၂၊ အတွဲ ၅၊ စာမျက်နှာ ၉၆ ကိုကြည့်ပါ)။ နှုတ်ဖြင့်ဆင့်ပိုးသောဥပဒေသည် မောရှေ၏ရေးသားထားသောဥပဒေကို ဖြည့်စွမ်းရန် တဖြည်းဖြည်းပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး၊ ဘုရားသခင်၏ရေးသားထားသောဥပဒေနှင့် တန်းတူအဖြစ် သတ်မှတ်ခံလာခဲ့သည်၊ သို့မဟုတ် ၎င်းထက်ပင်မြင့်မားသည်ဟု ယူဆလာခဲ့သည်။ သို့သော် ယေရှုသည် ဤထုံးတမ်းစဉ်လာများသည် ဘုရားသခင်၏ဥပဒေကို အကျိုးမရှိစေသည့်အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည် (မာကု ၇:၁၃ ကိုကြည့်ပါ)။ အချို့သောမှတ်ချက်ပေးသူများက ပေါလုသည် ဥပဒေအပေါ် စိတ်အားထက်သန်သူများအဖြစ် သတ်မှတ်သော ဖာရိရှဲတို့၏အစွန်းရောက်ပါတီသို့ ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ပေမည်ဟု အကြံပြုသည်။ အဂရိပ္ပ ဘုရင်ရှေ့တွင် ပေါလုသည် ဂျူးဘာသာ၏ အတင်းကြပ်ဆုံးပါတီအတိုင်း နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည် (တမန်တော် ၂၆:၄၊ ၅)။

The traditions. That is, the oral law as distinguished from the written law (see Matt. 15:2; Vol. V, p. 96). The oral law had gradually grown up to complement the written law of Moses, and was coming to be considered on an equality with God’s written law, if not above it. But Jesus declared that these traditions had the effect of making the law of God null and void (see on Mark 7:13). Some commentators suggest that Paul may have belonged to the extreme party of the Pharisees, who considered themselves zealots of the law. Before King Agrippa, Paul testified that he had lived according to the strictest party of Judaism (Acts 26:4, 5).

 

၁၅။ ဘုရားသခင်သည် ငါ့ကိုခွဲခြားခဲ့သည်။ စာသားအထောက်အထားများသည် ၎င်းနှင့် “ငါ့ကို ဧဝံဂေလိဝန်ကျင်းမှုအတွက် ခွဲခြားထားသူ” ဟူသော ဖတ်ရှုမှုအကြား ကွဲပြားသည် (စာမျက်နှာ ၁၀ ကိုကြည့်ပါ)။ မွေးဖွားစဉ်ကတည်းက ပေါလု၏ပညာရေးနှင့် လေ့ကျင့်မှု၊ ယုံကြည်ခြင်းနှင့် အကျင့်များသည် ဂျူးဘာသာ၏ထုံးတမ်းစဉ်လာများအတိုင်း ဖြစ်ခဲ့သည် (အခန်းကြီး ၁၄)။ သူ၏အတွေ့အကြုံတွင် ဥပဒေစနစ်ကို ငြင်းပယ်ရန် ဦးတည်စေသော မည်သည့်အရာမျှ မရှိခဲ့ဘဲ၊ အမှန်တကယ်တွင် အရာအားလုံးသည် ဆန့်ကျင်ဘက်သို့ ပြင်းထန်စွာ ဦးတည်ခဲ့သည်။ လူ့အမြင်အရ ဥပဒေဖြင့်ကယ်တင်ခြင်းမှ ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် ကယ်တင်ခြင်းသို့ သူ၏ပြောင်းလဲမှုကို ကျေနပ်ဖွယ်ရှင်းပြချက်မရှိခဲ့ပေ။ ဤပြောင်းလဲမှုသည် ဘုရားသခင်၏တိုက်ရိုက်ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။

15. God, who separated me. Textual evidence is divided (cf. p. 10) between this and the reading “the one who set me apart,” that is, for the gospel ministry. From birth Paul’s education and training, belief and practice, had been according to the traditions of Judaism (v. 14). There had been nothing in the background of his experience that predisposed him to reject the legal system; in fact, everything had tended strongly in the opposite direction. From a human point of view there was no satisfactory explanation of his change from belief in salvation by law to salvation by faith. The change could be attributed only to the direct interposition of God.

 

သူ၏မျက်နှာသာဖြင့်။ သူမွေးဖွားခြင်းမတိုင်မီကပင် ဘုရားသခင်သည် ပေါလုကို သူ၏လူမျိုးသားများထံသို့ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ပြီး၊ ပေါလုကိုယ်တိုင်၏သဘောတူညီမှုပေါ်တွင်မူတည်ပြီး၊ ဘုရားသခင်သည် သူခေါ်ဆိုမှုကို တုံ့ပြန်မည်ကို ကြိုတင်မြင်ခဲ့သည်။ ပေါလုသည် ဤနေရာတွင် သူ၏တမန်တော်အဖြစ် ခန့်အပ်မှုသည် လူသားမဟုတ်ဘဲ ဘုရားသခင်က ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်ဟု ကြေညာသည်။ သူသည် ဤမြင့်မြတ်သောဂုဏ်ပြုမှုကို ထိုက်တန်ရန် မည်သည့်အရာမျှ မပြုခဲ့သောကြောင့် ၎င်းကို မျက်နှာသာပေးမှုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ သူ၏ကိုယ်ပိုင်ဘဝအတွက် သူ၏အစီအစဉ်သည် လုံးဝကွဲပြားခဲ့သည်။ ဒမတ်စကတ်လမ်းပေါ်ရှိ အတွေ့အကြုံသည် သူ့အတွက် ကြီးစွာသောအံ့သြမှုတစ်ခုအဖြစ် ရောက်ရှိလာခဲ့သော်လည်း、ယခုတွင် သူသည် ၎င်းကို ဘုရားသခင်၏အထူးကြွရောက်မှုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုပြီး၊ သူ၏ဘဝအတွက် ဘုရားသခင်သည် သူ့အတွက် ရည်ရွယ်ထားသော အစီအစဉ်ကို လိုက်နာရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

By his grace. Even before his birth it had been God’s purpose to use Paul as His representative to the Gentiles, subject of course to Paul’s own consent, and God foresaw that he would respond to the call when it came. Paul here declares that his appointment to apostleship was determined by God and not man. He had done nothing to deserve this high honor and therefore attributes it to an act of grace. His own plan for his life had been altogether different. The experience on the Damascus road had come to him as a great surprise, but he now recognized it as a special act of Providence bidding him to follow the plan God had for his life.

 

၁၆. သူ၏သားတော်ကို ဖွင့်ပြရန်။ ပေါလ်၏ ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ဧဝံဂေလိတရားဟောပြောရန် သူ၏တာဝန်သည် ရှင်ပြန်ထမြောက်သော ခရစ်တော်နှင့် သူ၏ပထမဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ရေးတွေ့ဆုံမှု၏ အသွင်အပြင်နှစ်ခုဖြစ်သည် (တမန်တော်များ၏အကျဉ်းချုပ် ၂၆:၁၂–၁၉ ကိုကြည့်ပါ)။ ဒမတ်စကတ်လမ်းပေါ်တွင် ခရစ်တော်ကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ပေါ်ထွန်းခြင်း (၁ ကောရိန္တု ၁၅:၈) သည် သူ၏သစ္စာစောင့်သိမှုကို ဂျူးဝါဒမှ ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ လွှဲပြောင်းစေခဲ့ပြီး၊ ခရစ်တော်သည် သူ၏အတွင်းထဲတွင် နေထိုင်သည့် နောက်ဆက်တွဲအတွေ့အကြုံ (ဂလာတိ ၂:၂၀) သည် သူ၏ တပါးအမျိုးသားများအကြား ခရစ်တော်ကို အောင်မြင်စွာ ဟောပြောခြင်းသို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ပေါလ်မှတစ်ဆင့် လောကသည် ယေရှုနှင့် သူ၏ဘဝနှင့် သေဆုံးခြင်းမှတစ်ဆင့် လူသားများအတွက် ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်နှင့်ပတ်သက်သော အရာများစွာကို သင်ယူရမည်ဖြစ်သည်။ ပေါလ်သည် ဧဝံဂေလိ၏ စွမ်းအားအပေါ် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးသက်သေခံချက်ကို ထမ်းဆောင်သောကြောင့် ဧဝံဂေလိတရားဟောပြောရာတွင် အောင်မြင်သော ကိရိယာတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။

16. To reveal his Son. Paul’s conversion to Christianity and his commission to preach the gospel were two aspects of his first personal encounter with the risen Christ (see Acts 26:12–19). It was the revelation, or appearance, of Christ to him in person on the way to Damascus (1 Cor. 15:8) that transferred his loyalty from Judaism to Christianity, and the subsequent experience of Christ dwelling within (Gal. 2:20) that led to his successful preaching of Christ among the heathen. Through Paul the world was to learn many things concerning Jesus and concerning God’s plan for mankind through His life and death. Paul became a successful instrument for preaching the gospel because he bore a personal testimony to the power of the gospel.

 

တပါးအမျိုးသားများအကြား။ ပေါလ်၏ တပါးအမျိုးသားများအတွက် တာဝန်သည် ဒမတ်စကတ်လမ်းပေါ်ရှိ ဗျာဒိတ်ဖြစ်ပြီးနောက် သုံးရက်အကြာ အာနမိယမှတစ်ဆင့် ပေးအပ်ခံရခဲ့သည် (တမန်တော်များ၏အကျဉ်းချုပ် ၉:၉, ၁၅–၁၇ ကိုကြည့်ပါ)။ သူသည် ဂျူးလူမျိုးများထံ ဟောပြောရန် တားမြစ်ခြင်းမခံရခဲ့သော်လည်း၊ သူ၏အဓိကတာဝန်မှာ ဂျူးမဟုတ်သူများအတွက်ဖြစ်သည်။ မြို့တစ်မြို့သို့ ဝင်ရောက်စဉ်တွင် သူသည် ပထမဦးစွာ ဂျူးဘုရားကျောင်းသို့သွားပြီး၊ သူ၏လူမျိုးသားများရှေ့တွင် ယေရှုအကြောင်း သက်သေခံခဲ့ပြီး၊ ထိုနေရာတွင် ဘုရားသခင်ကို ကြောက်ရွံ့သော တပါးအမျိုးသားများကိုလည်း တွေ့ဆုံခဲ့သည် (တမန်တော်များ၏အကျဉ်းချုပ် ၁၃:၁၄- ၄၃–၄၈၊ ၁၄:၁၊ ၁၇:၁–၄ ကိုကြည့်ပါ)။

Among the heathen. Paul’s commission to the Gentiles had been delivered by Ananias three days after the vision on the Damascus road (see Acts 9:9, 15–17). He was not forbidden to preach to the Jews, but his chief responsibility was for non-Jews. Upon entering a city he would first go to the synagogue and there bear witness concerning Jesus before his fellow countrymen, and there he would also meet God-fearing Gentiles (see Acts 13:14, 43–48; 14:1; 17:1–4).

 

ကျွန်ုပ်မတိုင်ပင်ခဲ့ပါ။ သူ၏တာဝန်၏ ဘုရားသခင်မှ ဆင်းသက်လာမှုအတွက် နောက်ထပ်သက်သေမှာ သူ၏ပြောင်းလဲခြင်းပြီးနောက် သုံးနှစ်အတွင်း (အပိုဒ် ၁၇) ယေရုဆလင်ရှိ ခေါင်းဆောင်များနှင့် ဆက်သွယ်မှုမရှိခဲ့ခြင်းနှင့်၊ ၎င်းတို့ထံမှ ယေရှုကို မည်သို့ဟောပြောရမည်နှင့်ပတ်သက်သော ညွှန်ကြားချက်များ မရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

I conferred not. Further evidence for the divine origin of his commission was evident from the fact that he had no contact with the leaders at Jerusalem for three years (v. 17) following his conversion, and that he had received no instructions from them concerning how he was to preach Jesus.

 

၁၇. ယေရုဆလင်သို့မသွားခဲ့ပါ။ အသင်းတော်၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုမှုကို ရရှိရန်အတွက် ပေါလ်သည် ယေရုဆလင်မြို့ရှိ အသင်းတော်၏ အသိအမှတ်ပြုထားသော အကြီးတန်းတမန်တော်များနှင့် တိုင်ပင်ရန်လိုအပ်ခဲ့သည်။ သူသည် ထိုသို့မပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းသည် ၎င်းကို မလိုအပ်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည့် သက်သေဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် သူသည် “အချိန်မတိုင်မီ မွေးဖွားလာသူ” (၁ ကောရိန္တု ၁၅:၈) ဖြစ်ပြီး၊ ဆယ့်နှစ်ပါးမဟုတ်သော်လည်း တမန်တော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။

17. Neither went I up. In order to receive the official endorsement of the church, Paul would have had to confer with the senior apostles, its recognized leaders, in Jerusalem. That he did not do so was evidence that he believed it unnecessary for him to do so. In a sense he was “born out of due time” (1 Cor. 15:8), and an apostle though not of the Twelve.

 

ကျွန်ုပ်သည် အရပ်ဘီယာသို့သွားခဲ့သည်။ ပေါလ်သည် အရပ်ဘီယာ၏ မည်သည့်အပိုင်းသို့ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားသည်ကို သိရှိထားခြင်းမရှိသလို၊ သူထိုနေရာတွင် မည်မျှကြာအောင်နေထိုင်ခဲ့သည်ကိုလည်း မသိရှိရပါ။ ၎င်းသည် သုံးနှစ်ထက်မပိုခဲ့ပါ။ အချို့က ပေါလ်သည် ဒမတ်စကတ်အနီးရှိ သဲကန္တာရကို ရည်ညွှန်းပြီး၊ ဖြစ်နိုင်ခြေအားဖြင့် ထိုမြို့ကိုပင် ထည့်သွင်းဖော်ပြသည်ဟု ထင်ကြသည်။ အခြားသူများက သူ၏တည်းခိုရာနေရာသည် သိနာတောင်အနီးရှိ သဲကန္တာရဖြစ်နိုင်သည်ဟု အကြံပြုကြသည်။ သို့သော် ပေါလ်သည် ထိုဒေသကို “အရပ်ဘီယာ” ဟု ခေါ်ဆိုမည်မဟုတ်ဟု သံသယရှိသည်။

I went into Arabia. It is not known either to what part of Arabia Paul retired, or how long he was there. It was not more than three years. Some think Paul refers to the desert in the vicinity of Damascus, possibly including the city itself. Others suggest that the scene of his sojourn may have been the desert near Mt. Sinai. However, it is doubtful that Paul would have spoken of that region as “Arabia.”

 

ပေါလ်၏ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ယေရုဆလင်သို့ နောက်ထပ်လည်ပတ်ခြင်း (အပိုဒ် ၁၈) အကြား ဖြစ်ရပ်များ၏ အစဉ်အတိုင်းကို လုကာမှပေးထားသော ဖွင့်ဆိုချက်နှင့် ပေါလ်၏ရေးသားချက်များတွင် ဖြစ်သလိုဖော်ပြထားသော ထုတ်ပြန်ချက်များမှ ဖြည့်စွမ်းရမည်ဖြစ်သည်။ လုကာသည် အရပ်ဘီယာသို့ လည်ပတ်ခြင်းကို ဖော်ပြခြင်းမရှိဘဲ၊ ပေါလ်သည် သူ၏ပြောင်းလဲခြင်းပြီးနောက် ဒမတ်စကတ်တွင် ဟောပြောခဲ့ပြီး၊ ထိုနေရာမှ ယေရုဆလင်သို့ သွားခဲ့သည်ဟုသာ ဆက်စပ်ဖော်ပြသည်။

The sequence of events between Paul’s conversion and his next visit to Jerusalem (v. 18) must be filled in from the narrative as given by Luke and incidental statements elsewhere in Paul’s writings. Luke does not mention the visit to Arabia, but relates only that Paul preached in Damascus after his conversion, and from there went to Jerusalem.

 

ရင်းမြစ်အားလုံးမှ အချက်အလက်များကို ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ၊ ဤသုံးနှစ်သို့မဟုတ် နှစ်နှစ်ကာလအတွင်း ဖြစ်ရပ်များသည် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ ဒမတ်စကတ်တွင် ဟောပြောရန် အချိန်အနည်းငယ်ကုန်လွန်ပြီးနောက်၊ ပေါလ်သည် အရပ်ဘီယာသို့ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။ သူဒမတ်စကတ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသောအခါ၊ သူ၏ဟောပြောမှုသည် ဂျူးလူမျိုးများမှ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး သူ့ကို ဖမ်းဆီးရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ သို့သော် သူသည် “တံတိုင်းပေါ်မှ ခြင်းတောင်းဖြင့် လျှော့ချလွှတ်ခံရပြီး” လွတ်မြောက်ခဲ့သည် (၂ ကောရိန္တု ၁၁:၃၃)။ စာမျက်နှာ ၁၀၁၊ တာရသုမြို့မှ အန်တီအုတ်သို့ ခေါ်ဆိုခြင်းအထိ ပေါလ်၏အစောပိုင်းဘဝ; တမန်တော်များ၏အကျဉ်းချုပ် ၉:၂၄- ၂၅ ကိုကြည့်ပါ။

Combining the information from all sources, the events of this period of two or three years were as follows. After spending some time preaching in Damascus, Paul retired to Arabia. When he returned to Damascus his preaching apparently attracted unfavorable attention, for an attempt was made—doubtless instigated by the Jews—to seize him. However, he made good his escape, let down “in a basket … by the wall” (2 Cor. 11:33). See p. 101; Early Life of Paul at Tarsus to Call to Antioch; see on Acts 9:24, 25.

 

၁၈။ သုံးနှစ်ကြာပြီးနောက်။ ပေါလုသည် ဂလာတိလူမျိုးများအား သူ၏ဘာသာပြောင်းလဲပြီးနောက်ဖြစ်ပျက်ခဲ့သော အဖြစ်အပျက်များကို အသေးစိတ်ပြောပြသည်၊ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းသည် သူ၏ဆန့်ကျင်သူများအား ဤကာလအတွင်း သူသည် ယေရုဆလင်မြို့သို့ လျှို့ဝှက်စွာ သွားရောက်ခဲ့ပြီး တမန်တော်များထံမှ သင်ကြားပို့ချမှုများရရှိခဲ့သည်ဟု ပြောဆိုရန် အခွင့်အရေးမရှိစေရန် ဖြစ်သည်။ သူ၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ သူဘာသာပြောင်းလဲပြီးနောက် ယေရုဆလင်မြို့သို့ မည်မျှကြာသည်အထိ မသွားခဲ့ကြောင်း ရှင်းလင်းစွာဖော်ပြရန်ဖြစ်သည်။ “သုံးနှစ်” ကြာမှ သူသည် ပေတရုနှင့်ပင်တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး၊ ထိုကာလတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအတွင်း သူသည် ဟောပြောနေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

18. After three years. Paul gives the Galatians a detailed account of events in his postconversion experience, that his opponents may have no occasion for saying that he secretly visited the apostles in Jerusalem at some time during this period and received his instruction from them. His apparent objective is to make clear how long it was after his conversion before he went to Jerusalem. “Three years” passed before he even saw Peter, and during part of that time he was already preaching.

 

တွေ့ရန်။ သို့မဟုတ် “လည်ပတ်ရန်”။ ပေါလုသည် ယေရုဆလင်မြို့သို့သွားသောအခါ ပေတရုနှင့်တွေ့ဆုံရန် သီးသန့်ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း၊ သူ့ထံမှ သင်ကြားပို့ချမှုရယူရန် သို့မဟုတ် ဟောပြောရန်ခွင့်ပြုချက်ရယူရန် မဟုတ်ပေ။ ပေါလု၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ ပေတရုနှင့်ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ရန်နှင့် သူ၏မိတ်ဆွေဖြစ်မှုရရှိရန်ဖြစ်ပုံရသည်။ ယေရုဆလင်မြို့၌ ဗာနဗသည် ပေါလုနှင့်တွေ့ဆုံပြီး သူ့ကို တမန်တော်အချို့ထံသို့ မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပြီး၊ သူ၏ဘာသာပြောင်းလဲမှုနှင့် ယေရှုသည် ဘုရားသခင်၏သားတော်ဖြစ်ကြောင်း လူသိရှင်ကြား ရဲရင့်စွာကြေညာခဲ့မှုကို ပြောပြခဲ့သည် (တမန်တော်များကျမ်း ၉:၂၇ ကိုကြည့်ပါ)။

To see. Or, “to visit.” When Paul did go to Jerusalem it was specifically to see Peter, but not to receive instruction from him or to secure his permission to preach. Apparently Paul’s purpose was to get acquainted with Peter and to secure his friendship. At Jerusalem Barnabas met Paul and introduced him to certain of the apostles, informing them of his conversion and of his boldness in publicly declaring Jesus to be the Son of God (see Acts 9:27).

 

ပေတရု။ အရေးကြီးသော စာသားဆိုင်ရာ သက်သေများကို “ကီဖါ” ဟုဖတ်ရန် ကိုးကားနိုင်သည် (မဿဲ ၁၆:၁၈ ကိုကြည့်ပါ)။

Peter. Important textual evidence may be cited (cf. p. 10) for reading “Cephas” (see on Matt. 16:18).

 

ဆယ့်ငါးရက်။ ဤတိုတောင်းသောကာလအတွင်း ပေါလုသည် ဟောပြောခြင်းနှင့် ဂရိစကားပြောသော ဂျူးလူမျိုးများနှင့် ငြင်းခုံခြင်းများဖြင့် အလုပ်များနေခဲ့ပြီး၊ ဤကာလ၏ အနည်းငယ်သာလျှင် တမန်တော်များနှင့် အတူအချိန်ကုန်ဆုံးနိုင်ခဲ့သည် (တမန်တော်များကျမ်း ၉:၂၈- ၂၉ ကိုကြည့်ပါ)။ မကြာမီ မုန်းတီးမှုများဖြစ်ပေါ်လာပြီး သူ့ကိုဖျက်ဆီးရန် လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုစတင်ခဲ့သည်။ တစ်နေ့တွင် ဗိမာန်တော်အတွင်း၌ သူသည် ယေရုဆလင်မြို့မှ အမြန်ထွက်ခွာရန် ရူပါရုံဖြင့် သတိပေးခံရသည် (တမန်တော်များကျမ်း ၂၂:၁၇–၂၁ ကိုကြည့်ပါ)။ ပေါလုသည် ပြင်းထန်သောဆန့်ကျင်မှု၊ သေဆုံးရန်ခြိမ်းခြောက်မှု၊ နှင့် ဘုရားသခင်၏သတိပေးချက်ကြောင့် ဤလည်ပတ်မှုကို ဆက်လက်မလုပ်ဆောင်ခဲ့ပေ။ ဤလည်ပတ်မှုကို ဖော်ပြရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထိပ်တန်းတမန်တော်များသည် ထိုအစောပိုင်းအချိန်က သူနှင့်ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့ပြီး၊ သူ၏ဘာသာပြောင်းလဲမှုကို စစ်မှန်ကြောင်း လက်ခံခဲ့ပြီး၊ သူ၏ဧဝံဂေလိတရားဖွင့်ဆိုမှုကို အတည်ပြုခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည် (ဂလာတိ ၁:၂၄)။ တာဝန်ယူမှုရှိသော ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် ပေတရုနှင့် ယာကုပ် (အခန်းကြီး ၁၈, ၁၉) တို့သည် ပေါလု၏သွန်သင်ချက်များကို သိရှိရန် သို့မဟုတ် သူ၏သွန်သင်ချက်များကို သဘောမတူပါက သူ့ကို တိတ်ဆိတ်စေရန် ပျက်ကွက်ခဲ့မည်မဟုတ်ပေ။ “ဆယ့်ငါးရက်” ဟူသော သတ်မှတ်ဖော်ပြချက်သည် ဤဖြစ်ရပ်ကို အချက်အလက်ဆန်သောအသံထွက်စေပြီး၊ သူသည် ထိုနေရာတွင် ကျယ်ပြန့်သောသင်ကြားပို့ချမှုကို ရရှိခဲ့သည်ဆိုခြင်းမှာ မဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။

Fifteen days. During this brief stay in the city Paul was busy preaching and disputing with Greek-speaking Jews, and but a small part of this time could have been spent with the apostles (Acts 9:28, 29). Hatred soon developed, and a movement was set on foot to destroy him. One day while in the Temple he was warned in vision to leave Jerusalem quickly (Acts 22:17–21). Paul would no doubt have prolonged this visit to Jerusalem except for the bitter opposition, the threat of death, and the divine warning to leave. His purpose in mentioning this visit was to prove that the leading apostles had at that early time become acquainted with him, accepted his conversion as genuine, and, it is inferred, approved of his interpretation of the gospel (Gal. 1:24). As responsible leaders, Peter and James (vs. 18, 19) would not have failed to acquaint themselves with Paul’s teachings or to silence him if they had disapproved of what he was teaching. Specific mention of “fifteen days” lends a factual tone to the account and suggests the impossibility that he received extensive instruction while there.

 

၁၉။ တမန်တော်များထဲမှ အခြားသူများ။ တကျိပ်နှစ်ပါးအပြင်၊ အချို့သောအချိန်များတွင် တမန်တော်များအဖြစ် ရည်ညွှန်းခံရသူများရှိသော်လည်း၊ ယေရှုကိုယ်တော်တိုင်ရွေးချယ်ခန့်အပ်ခဲ့သော အဖွဲ့ထဲတွင် ဘယ်သောအခါမှ ထည့်သွင်းစဉ်းစားမခံရပေ (ရောမ ၁၆:၇၊ ၁သက်သာလောနိတ်များ ၂:၆ ကိုကြည့်ပါ)။

19. Other of the apostles. Besides the Twelve there were others who were at one time or another spoken of as apostles, but who were never considered as belonging to the group selected and commissioned by Jesus (see Rom. 16:7; 1 Thess. 2:6).

 

သခင်ယေရှု၏ညီတော်ယာကုပ်။ အချို့က ဤယာကုပ်ကို အလဖဲး၏သားနှင့် တူညီသူဟု ဖော်ထုတ်ကြပြီး၊ “ညီတော်” ဟူသော စကားလုံးသည် “ဝမ်းကွဲ” သို့မဟုတ် အခြားနီးစပ်သောဆွေမျိုးတစ်ဦးဟု ယေဘုယျအဓိပ္ပာယ်ဖြင့် နားလည်ရမည်ဟု ရှင်းပြသည်။ ဤဖော်ထုတ်မှုသည် ပေါလုက ဤယာကုပ်ကို တမန်တော်တစ်ဦးအဖြစ် ရည်ညွှန်းသည်ဟု ယုံကြည်မှုမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ သို့သော် စကားအသုံးအနှုန်းသည် ထိုကဲ့သို့သော ကောက်ချက်ကို လိုအပ်မည်မဟုတ်ပြီး၊ ဤဖော်ထုတ်မှုသည် ဖြစ်နိုင်ခြေနည်းပါးသည် (မဿဲ ၁၃:၅၅၊ မာကု ၃:၁၈ ကိုကြည့်ပါ)။

James the Lord’s brother. Some identify this James with the son of Alphaeus, explaining that “brother” is to be understood in the general sense of “cousin,” or some other near relative. This identification arises from the belief that Paul refers to this James as an apostle. The language, however, does not require such a conclusion, and the identification is highly improbable (see Matt. 13:55; see on Mark 3:18).

 

၂၀။ ငါလိမ်မပြောပါ။ ပေါလုသည် သူယူဆရာ အရေးကြီးဆုံးဖြစ်ရပ်တစ်ခု၏ မှန်ကန်မှုကို အလေးအနက်ကျိန်ဆိုသည်။

20. I lie not. Paul solemnly swears to the truthfulness of what he considers a most important section of his account.

 

၂၁။ ဆီးရီးယားနှင့် ကိလစ္စယာ။ ပေါလုသည် သူ့အသက်အန္တရာယ်ကို ခံရမည့်အကြံအစည်ကြောင့် ယေရုဆလင်မြို့မှ ထွက်ခွာပို့ဆောင်ခံရသည် (တမန်တော်များကျမ်း ၉:၂၉- ၃၀)၊ သခင်ဘုရားက သူ့ကို မြို့မှ အမြန်ထွက်ခွာရန် ရူပါရုံဖြင့် သတိပေးခဲ့သည် (အခန်းကြီး ၂၂:၁၇- ၁၈ ကိုကြည့်ပါ)။ ဤအချိန်တွင် ဆီးရီးယားနှင့် ကိလစ္စယာသည် ရောမအုပ်ချုပ်ရေးတစ်ခုအောက်တွင် ပေါင်းစည်းထားသည် (ပေါလု၏ခရီးများကို ကြည့်ပါ)။ ပေါလု၏မွေးရပ်မြို့ တာရှုသည် ကိလစ္စယာတွင်ရှိသည်။ နောက်ထပ်ငါးနှစ်ခန့်ကို သမ္မာကျမ်းသစ်တွင် တိတ်ဆိတ်စွာ ဖြတ်သန်းသွားသည် (တမန်တော်များကျမ်း ၉:၃၀ ကိုကြည့်ပါ)။ ပေါလုသည် တာရှုနှင့် ထိုအနီးတစ်ဝိုက်တွင် တက်ကြွစွာ ဓမ္မအမှုဆောင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။ ငါးနှစ်ခန့်အကြာတွင် ဗာနဗသည် တာရှုသို့သွားပြီး ပေါလုကို အန္တိအုတ်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့ပြီး၊ ထိုတွင် ၎င်းတို့နှစ်ဦးစလုံး တစ်နှစ်လုံး သင်ကြားပို့ချခဲ့သည် (တမန်တော်များကျမ်း ၁၁:၂၅- ၂၆ ကိုကြည့်ပါ)။

21. Syria and Cilicia. Paul was sent away from Jerusalem because of the plot against his life (Acts 9:29, 30), the Lord having warned him in a vision to flee quickly from the city (see ch. 22:17, 18). At this time Syria and Cilicia were united under one Roman provincial administration (see The Journeys of Paul). Tarsus, Paul’s home city, was in Cilicia. The NT record passes over the next five years or so in silence (see on Acts 9:30). Supposedly Paul engaged in active ministry in Tarsus and that vicinity. Some five years later Barnabas went to Tarsus and brought Paul with him to Antioch, where they both taught for a whole year (Acts 11:25, 26).

 

၂၂။ မျက်နှာဖြင့်မသိ။ ပေါလုသည် ယေရုဆလင်မြို့တွင် ဆယ့်ငါးရက်ကြာနေထိုင်စဉ် ထိုမြို့ရှိ ခရစ်ယာန်များနှင့် ရင်းနှီးခဲ့ပြီး၊ အကြောင်းမှာ လုကာက သူသည် ယေရုဆလင်မြို့တွင် ၎င်းတို့နှင့်အတူ ဝင်ထွက်သွားလာခဲ့သည်ဟု ဆိုသည် (တမန်တော်များကျမ်း ၉:၂၆–၂၈)၊ သို့သော် မြို့ပြင်ရှိ ခရစ်ယာန်အသိုင်းအဝိုင်းများနှင့်မူ မဟုတ်ပေ။

22. Unknown by face. Paul probably became known to the Christians in Jerusalem during the 15 days he spent there, for Luke says that he went in and out among them at Jerusalem (Acts 9:26–28), but not to the Christian communities outside the city.

 

၂၃။ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်သူ။ ပေါလုသည် ဤမုန်းတီးခံရသော ဂိုဏ်းကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ရာတွင် လုံးလုံးလျားလျား စိတ်ရင်းမှန်ဖြင့်ပြုလုပ်ခဲ့သည် (တမန်တော်များကျမ်း ၂၆:၉- ၁၀ ကိုကြည့်ပါ)။ ယေရုဆလင်မြို့နှင့် ယုဒပြည်မြို့များမှ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အမြစ်ပြတ်ဖယ်ရှားရုံဖြင့် မကျေနပ်ဘဲ၊ သူသည် ပါလက်စတိုင်းပြည်ပြင်ပရှိ ဒေသများအထိ သူ၏ရည်မှန်းချက်ကို လိုက်လံဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

23. He which persecuted. Paul had been altogether sincere in persecuting this hated sect (see Acts 26:9, 10). Not content with rooting Christianity out of Jerusalem and the cities of Judea, he pursued his objective even in regions beyond Palestine.

 

ယုံကြည်ခြင်းကို ဟောပြောသည်။ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်သူအပေါ် မည်သည့်ပြောင်းလဲမှုမျိုးဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သနည်း! ဤယုံကြည်ခြင်း၏အံ့ဖွယ်သက်သေသည် နေရာအနှံ့တွင် ကြေညာခံရသည်။ ပေါလုသည် ဤနေရာ၌ ပါလက်စတိုင်းရှိ ဂျူးလူမျိုးများက သူ၏ဟောပြောခြင်းနှင့် သင်ကြားခြင်း၏ စစ်မှန်မှုကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်သည်။ သူ၏ဧဝံဂေလိတရားနှင့် တမန်တော်များကြေညာသော ဧဝံဂေလိတရားအကြား သိသာထင်ရှားသော ကွဲပြားမှုကို မည်သူမှမတွေ့ရှိခဲ့ပုံရသည်။

Preacheth the faith. What a change has come over the persecutor! News of this miracle of the faith was being heralded everywhere. Paul here notes that the Jews of Palestine acknowledged the genuine quality of his preaching and teaching. Apparently no one detected any significant difference between his gospel and that proclaimed by the apostles themselves.

 

၂၄။ ငါ၌။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် ပေါလု၌၊ သူ၏ဘာသာပြောင်းလဲမှုတွင်၊ နှင့် သူ၏ဓမ္မအမှုတော်တွင် ဘုရားသခင်ကို ချီးမွမ်းရန် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။

24. In me. That is, they found in Paul, in his conversion, and in his ministry, reason for praising God.

 

ellen g. white comments

1 AA 127, 387

3 AA 384

3, 4 AA 208

4 DA 266; MH 70

6–8 AA 384

6–9 EW 27

8 GC 243

10 2T 492

11–16 AA 386

17 AA 125; Ed 65; SR 274

17, 18 AA 128

21, 23 AA 156

24 GW 65; 6T 413