ရောမဩဝါဒစာ ၁၄

 

အခန်းကြီး - ၁၄

chapter 14

 

၃. လူများသည် အရေးမကြီးသောအရာများအတွက် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မထီမဲ့မြင်ပြုခြင်း သို့မဟုတ် ရှုတ်ချခြင်းမပြုရပါ။ ၁၃. သို့သော် ၎င်းတို့သည် ထိုအရာများတွင် မည်သူ့ကိုမျှ စိတ်အနှောင့်အယှက်မဖြစ်စေရန် သတိထားရမည်။ ၁၅. အကြောင်းမူကား၊ တမန်တော်သည် အကြောင်းပြချက်များစွာဖြင့် ၎င်းသည် တရားမဝင်ကြောင်း သက်သေပြသည်။

3 Men may not contemn nor condemn one the other for things indifferent: 13 but take heed that they give no offence in them: 15 for that the apostle proveth unlawful by many reasons.

 

၁. ယုံကြည်ခြင်းအားနည်းသူ။ ဆိုလိုသည်မှာ ဖြောင့်မတ်ခြင်း၏မူများကို အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ နားလည်ထားသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် ကယ်တင်ခြင်းခံရရန် စိတ်အားထက်သန်ပြီး သူယုံကြည်ရာ လိုအပ်သည်ဟု ထင်သမျှကို ပြုလုပ်ရန် ဆန္ဒရှိသည်။ သို့သော် သူ၏ခရစ်ယာန်အတွေ့အကြုံ၏ ရင့်ကျက်မှုမရှိခြင်းကြောင့် (ဟေဗြဲ ၅:၁၁ မှ ၆:၂ ကိုကြည့်ပါ)၊ နှင့် ယခင်ပညာရေးနှင့် ယုံကြည်ချက်များကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်၊ သူသည် သူ့အပေါ်တွင် တကယ်တမ်းတွင် ချုပ်နှောင်မှုမရှိသော စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းအချို့ကို လိုက်နာခြင်းဖြင့် သူ၏ကယ်တင်ခြင်းကို ပို၍သေချာစေရန် ကြိုးစားသည်။ သူ့အတွက် ဤစည်းမျဉ်းများသည် အလွန်အရေးကြီးသည်။ သူသည် ၎င်းတို့ကို ကယ်တင်ခြင်းအတွက် လုံးဝချုပ်နှောင်ထားသည်ဟု ယူဆပြီး၊ သူ့အနီးအနားရှိ အထူးသဖြင့် ပို၍အတွေ့အကြုံရှိပုံရသော အခြားခရစ်ယာန်များက သူ၏စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို မမျှဝေသည်ကို မြင်သောအခါ စိတ်ရှုပ်ထွေးပြီး စိတ်မသက်မသာဖြစ်သည်။

1. Weak in the faith. That is, one who has but a limited grasp of the principles of righteousness. He is eager to be saved and is willing to do whatever he believes is required of him. But in the immaturity of his Christian experience (see Heb. 5:11 to 6:2), and probably also as the result of former education and belief, he attempts to make his salvation more certain by the observance of certain rules and regulations that are in reality not binding upon him. To him these regulations assume great importance. He regards them as absolutely binding upon him for salvation, and he is distressed and confused when he sees other Christians about him, especially those who seem to be more experienced, who do not share his scruples.

 

ရောမ ၁၄ ရှိ ရှင်ပေါလု၏ထုတ်ပြန်ချက်များကို အမျိုးမျိုးအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့ကြပြီး၊ အချို့က (၁) သက်သတ်လွတ်စားသောက်မှုကို အထင်အမြင်သေးစေရန်၊ (၂) သန့်ရှင်းသောအသားနှင့် မသန့်ရှင်းသောအသားများအကြား ကွဲပြားမှုကို ဖယ်ရှားရန်၊ (၃) နေ့ရက်များအကြား ကွဲပြားမှုအားလုံးကို ဖယ်ရှားပြီး သတ္တမနေ့ဥပုသ်နေ့ကို ဖျက်သိမ်းရန် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဤအခန်းကို ပထမရာစုခရစ်ယာန်များကို ဒုက္ခပေးခဲ့သော ဘာသာရေးနှင့်ဆက်စပ်သော ပြဿနာအချို့၏ အလင်းတွင် လေ့လာသောအခါ၊ ရှင်ပေါလုသည် ဤသုံးမျိုးစလုံးကို မပြုလုပ်ကြောင်း ထင်ရှားလာသည်။

Paul’s statements in Rom. 14 have been variously interpreted, and have been used by some: (1) to disparage a vegetarian diet, (2) to abolish the distinction between clean and unclean meats, and (3) to remove all distinction between days, thus abolishing the seventh-day Sabbath. That Paul is doing none of these three becomes evident when this chapter is studied in the light of certain religious and related problems that troubled some of the 1st-century Christians.

 

ရှင်ပေါလုသည် ညီအစ်ကိုများအကြား နားလည်မှုလွဲမှားမှုဖြစ်စေသော ပြဿနာများကို ဖော်ပြသည်။ (၁) အစားအသောက်နှင့်ပတ်သက်သော ပြဿနာများ (အခန်းကြီး ၂)၊ (၂) နေ့ရက်အချို့ကို လိုက်နာခြင်းနှင့်ပတ်သက်သော ပြဿနာများ (အခန်းကြီး ၅, ၆)။ ၁ ကောရိန္တု ၈ တွင် အစားအသောက်နှင့်ပတ်သက်၍ ယုံကြည်ခြင်းအားကြီးသူနှင့် အားနည်းသူအကြား ပြဿနာကို ဖော်ပြထားသည်။ ကောရိန္တုသားများထံသို့စာသည် ရောမသားများထံသို့စာမရေးမီ တစ်နှစ်မပြည့်မီတွင် ရေးသားခဲ့သည်။ ၁ ကောရိန္သု ၈ နှင့် ရောမ ၁၄ တွင် ရှင်ပေါလုသည် အခြေခံအားဖြင့် တူညီသောပြဿနာကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနေသည်ဟု ယူဆရန် အကျိုးသင့်အကြောင်းသင့်ဖြစ်သည်။ ကောရိန္တုတွင် ပြဿနာမှာ ရုပ်တုများအား ပူဇော်ထားသော အစားအစာများကို စားသုံးခြင်း၏ သင့်လျော်မှုဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ်အလေ့အထအရ ရုပ်တုဘုန်းတော်ကြီးများသည် ရုပ်တုများအား ပူဇော်ထားသော တိရစ္ဆာန်ယဇ်များကို ကျယ်ပြန့်စွာ ကုန်သွယ်ရောင်းချခဲ့ကြသည်။ ရှင်ပေါလုသည် ကောရိန္သု ယုံကြည်သူများ—ဂျူးဘာသာမှ ပြောင်းလဲလာသူများနှင့် ရုပ်တုဘာသာမှ ပြောင်းလဲလာသူများ—အား ရုပ်တုသည် ဘာမှမဟုတ်သောကြောင့် ၎င်းအတွက် မြှုပ်နှံထားသော အစားအစာများကို စားခြင်းတွင် မူလကပင် အမှားမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် သူရှင်းပြသည်မှာ၊ ယခင်နောက်ခံနှင့် လေ့ကျင့်မှု၊ ဝိညာဉ်ရေးရာပိုင်းခြားသိမြင်မှု ကွဲပြားခြင်းကြောင့် လူအားလုံးတွင် ဤ“အသိပညာ” မရှိသဖြင့် စိတ်ရှင်းလင်းစွာ ၎င်းအစားအစာများကို စားသုံးနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ (၁ ကောရိန္သု ၈ ကိုကြည့်ပါ)။ ထို့ကြောင့် ရှင်ပေါလုသည် ၎င်းအစားအစာများနှင့်ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ပူပန်မှုမရှိသူများအား ၎င်းတို့ကို စားသုံးခြင်းဖြင့် ညီအစ်ကို၏လမ်းတွင် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသော အတားအဆီးမထားရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည် (ရောမ ၁၄:၁၃)။ သူ၏တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ချက်သည် ယေရုဆလင်ကောင်စီ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် သဟဇာတဖြစ်ပြီး၊ ထိုကောင်စီသည် ဤအကြောင်းအရာနှင့်ပတ်သက်၍ ၎င်း၏ရပ်တည်ချက်ကို ယူဆောင်ခဲ့သည့် အနည်းဆုံးအကြောင်းရင်းတစ်ခုကို ထပ်လောင်းအလင်းပေးပုံရသည် (တမန် ၁၅ ကိုကြည့်ပါ)။ ဤကိစ္စတွင် စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်မည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် အချို့ခရစ်ယာန်များသည် အသားစားခြင်းကို လုံးဝရှောင်ကြဉ်ခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းဆိုသည်မှာ ၎င်းတို့၏အစားအစာသည် “ဆေးဖက်ဝင်အပင်များ” ဆိုသည်မှာ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များသို့ ကန့်သတ်ထားခြင်းဖြစ်သည် (ရောမ ၁၄:၂ ကိုကြည့်ပါ)။

Paul mentions various problems that are an occasion of misunderstanding between brethren: (1) those relating to diet (v. 2), and (2) those relating to the observance of certain days (vs. 5, 6). In 1 Cor. 8 the problem of the strong versus the weak brother, as regards diet, is also dealt with. The letter to the Corinthians was written less than a year before that to the Romans. It seems reasonable to conclude that in 1 Cor. 8 and Rom. 14 Paul is dealing with essentially the same problem. In Corinthians the problem is identified as the propriety of eating foods sacrificed to idols. According to the ancient practice pagan priests carried on an extensive merchandise of the animal sacrifices offered to idols. Paul told the Corinthian believers—converts both from Judaism and from paganism—that inasmuch as an idol was nothing there was no wrong, per se, in eating foods dedicated to it. However, he explains, because of earlier background and training, and differences in spiritual discernment, not all had this “knowledge” and could not with a free conscience eat such foods (see on 1 Cor. 8). Hence Paul urged those without scruples regarding these foods not to place a stumbling block in a brother’s way by indulging in them (Rom. 14:13). His admonition is thus in harmony with the decision of the Jerusalem Council, and doubtless throws light on at least one reason why that council took the stand it did on this subject (see on Acts 15). Probably for fear of offending in this matter some Christians abstained from flesh foods entirely, which means that their food was restricted to “herbs,” that is, vegetables (see Rom. 14:2).

 

ရှင်ပေါလုသည် ကျန်းမာရေးအတွက် အန္တရာယ်ရှိသော အစားအစာများအကြောင်း ပြောဆိုနေခြင်းမဟုတ်ပါ။ ယုံကြည်ခြင်းအားကြီးသော ခရစ်ယာန်သည် ၎င်း၏ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုမခွဲခြားဘဲ မည်သည့်အရာကိုမဆို စားသုံးနိုင်သည်ဟု အကြံပြုနေခြင်းမဟုတ်ပါ။ သူသည် အခန်းကြီး ၁၂:၁ တွင် စစ်မှန်သောယုံကြည်သူသည် ၎င်း၏ခန္ဓာကိုယ်ကို ဘုရားသခင်အား သန့်ရှင်းပြီး လက်ခံနိုင်သော အသက်ရှင်သော ယဇ်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားမည်ဟု ရှင်းလင်းပြီးဖြစ်သည်။ ယုံကြည်ခြင်းအားကြီးသောသူသည် ကောင်းမွန်သောကျန်းမာရေးကို ထိန်းသိမ်းခြင်းကို ဝိညာဉ်ရေးရာဝတ်ပြုခြင်းတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူမည် (ရောမ ၁၂:၁၊ ၁ ကောရိန္သု ၁၀:၃၁)။

Paul is not speaking of foods hygienically harmful. He is not suggesting that the Christian of strong faith may eat anything, regardless of its effect upon his physical well-being. He has already made plain, in ch. 12:1, that the true believer will see to it that his body is preserved holy and acceptable to God as a living sacrifice. The man of strong faith will regard it as an act of spiritual worship to maintain good health (Rom. 12:1; 1 Cor. 10:31).

 

ထပ်လောင်းအချက်တစ်ခုသည် ရှင်ပေါလုဆွေးနွေးနေသော ပြဿနာများအပေါ် အလင်းပေးသည်။ ဂျူးခရစ်ယာန်များစွာသည် အခမ်းအနားဆိုင်ရာဥပဒေသည် ခရစ်တော်တွင် ၎င်း၏ပြည့်စုံမှုကို ရရှိခဲ့ပြီး (ကောလောသဲ ၂:၁၄-၁၆ ကိုကြည့်ပါ) ထို့နောက်မှစ၍ ချုပ်နှောင်မှုမရှိတော့ကြောင်း အစပိုင်းတွင် မှိန်ဖျော့စွာသာ နားလည်ခဲ့ကြသည်။ အမှန်စင်စစ်၊ ပထမဆုံးခရစ်ယာန်များသည် နှစ်စဉ်ဂျူးပွဲတော်များသို့ တက်ရောက်ခြင်းကို ရုတ်တရက်ရပ်စဲရန် သို့မဟုတ် အခမ်းအနားဆိုင်ရာ ထုံးတမ်းများအားလုံးကို ချက်ချင်းငြင်းပယ်ရန် မတောင်းဆိုခံရပါ။ အခမ်းအနားဆိုင်ရာဥပဒေအရ ဂျူးများသည် နှစ်စဉ်ဥပုသ်နေ့ခုနစ်ရက်ကို လိုက်နာရမည်။ ရှင်ပေါလုကိုယ်တိုင်သည် သူပြောင်းလဲယုံကြည်ပြီးနောက် ပွဲတော်များစွာကို တက်ရောက်ခဲ့သည် (တမန် ၁၈:၂၁၊ စသည်)။ သူသည် အရေဖျားလှီးခြင်းသည် ဘာမှမဟုတ်ဟု သင်ကြားခဲ့သော်လည်း (၁ ကောရိန္သု ၇:၁၉)၊ သူသည် တီမောသေကို အရေဖျားလှီးစေခဲ့သည် (တမန် ၁၆:၃)၊ နှင့် ရှေးကျမ်းစာဥပဒေ၏စည်းမျဉ်းများအတိုင်း ကတိသစ္စာတစ်ခုကို ပြည့်စုံစေရန် သဘောတူခဲ့သည် (တမန် ၂၁:၂၀-၂၇)။ ဤအခြေအနေများအောက်တွင်၊ ဂျူးအခမ်းအနားဆိုင်ရာဥပဒေ၏ အစိတ်အပိုင်းအမျိုးမျိုးသည် စိတ်နှင့်သြတ္တိစိတ်ထားအလင်းရလာသည်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်းပျောက်ကွယ်သွားရန် ခွင့်ပြုခြင်းသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်ပုံရသည်။ ထို့ကြောင့်၊ ဂျူးခရစ်ယာန်များအကြား၊ နှစ်စဉ်ပွဲတော်များနှင့်ဆက်စပ်သော အချို့သော “နေ့ရက်များ”—ဂျူးအားလပ်ရက်များကို လိုက်နာခြင်း၏ သင့်လျော်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ မေးခွန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းသည် မလွှဲမရှောင်သာဖြစ်သည် (ဝတ်ပြု ၂၃:၁-၄၄၊ ကောလောသဲ ၂:၁၄-၁၇ ကိုကြည့်ပါ)။

A further fact throws light on the problems Paul is discussing. Only dimly, at first, did many Jewish Christians comprehend that the ceremonial law had met its fulfillment in Christ (see on Col. 2:14–16) and was henceforth no longer binding. Indeed, the first Christians were not called upon abruptly to cease attendance at the annual Jewish feasts or to repudiate at once all ceremonial rites. Under the ceremonial law the Jews were to keep seven annual sabbaths. Paul himself attended a number of the feasts after his conversion (Acts 18:21; etc.). Though he taught that circumcision was nothing (1 Cor. 7:19), he had Timothy circumcised (Acts 16:3), and agreed to fulfill a vow according to the stipulations of the ancient code (Acts 21:20–27). Under the circumstances it appeared best to allow the various elements of the Jewish ceremonial law gradually to disappear as the mind and conscience became enlightened. Thus, it was inevitable that among Jewish Christians there would arise questions as to the propriety of keeping certain “days”—Jewish holydays, in connection with their annual feasts (see Lev. 23:1–44; see on Col. 2:14–17).

 

ဤအချက်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသောအခါ၊ ရှင်ပေါလုသည် ရောမ ၁၄ တွင် (၁) “ဆေးဖက်ဝင်အပင်များ” (ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ) ၏အစားအသောက်ကို အထင်အမြင်သေးစေခြင်း၊ (၂) သန့်ရှင်းသောအသားနှင့် မသန့်ရှင်းသောအသားများအကြား ရှေးကျမ်းစာကွဲပြားမှုကို ဖယ်ရှားခြင်း၊ သို့မဟုတ် (၃) ကိုယ်ကျင့်တရားဥပဒေအရ သတ္တမနေ့ဥပုသ်နေ့ကို ဖျက်သိမ်းခြင်း မပြုကြောင်း ထင်ရှားလာသည် (အခန်းကြီး ၃:၃၁ ကိုကြည့်ပါ)။ ဤသို့ဆိုသူသည် ရှင်ပေါလု၏အငြင်းအခုံတွင် မရှိသောအရာတစ်ခုကို ဖတ်ရှုထည့်သွင်းရမည်။

In view of these facts it becomes evident that Paul, in Rom. 14, is not (1) disparaging a diet of “herbs” (vegetables), or (2) doing away with the age-old Biblical distinction between clean and unclean meats, or (3) abolishing the seventh-day Sabbath of the moral law (see on ch. 3:31). The person who thus claims must read into Paul’s argument something that is not there.

 

ရှင်ပေါလုသည် သတ္တမနေ့ဥပုသ်နေ့ကို ဖျက်သိမ်းခြင်းကို သင်ကြားခြင်း သို့မဟုတ် အရိပ်အမြွက်ပင်မပြသည်ကို ဂျိမ်းဆင်၊ ဖော့စကတ်၊ နှင့် ဘရောင်းကဲ့သို့သော ရှေးရိုးစွဲမှတ်ချက်ပေးသူများက အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ အခန်းကြီး ၁၄:၅, ၆ မှတ်ချက်တွင်။ “နေ့ရက်များလိုက်နာခြင်းနှင့်ပတ်သက်သော ဤကျမ်းပိုဒ်မှ၊ အယ်လဖို့ဒ်သည် ဥပုသ်နေ့ဥပဒေသည် ဧဝံဂေလိတရားအောက်တွင် မည်သည့်ပုံစံဖြင့်မဆို အာဏာတည်ရှိနေပါက ဤသို့သောဘာသာစကားကို အသုံးမပြုနိုင်ဟု မလွှဲမရှောင်သာ ကောက်ချက်ချသည်။ ဥပုသ်နေ့သည် ဂျူးပွဲတော်နေ့များထဲမှ တစ်ခုသာဖြစ်ခဲ့ပါက ထိုသို့မဖြစ်နိုင်ပါ။ သို့သော် ၎င်းသည် မောရှေစီရင်မှုအောက်တွင် လိုက်နာခဲ့သည်ဟူသောအကြောင်းဖြင့် ဤအရာကို ယူဆရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။ ဥပုသ်နေ့သည် ဂျူးဘာသာထက် ပို၍ရှေးကျသည်ဆိုပါက၊ ဂျူးဘာသာအောက်တွင်ပင် ၎င်းသည် ဆီနာတောင်ထဲတွင် ထိတ်လန့်ဖွယ်ရာများဖြင့် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သော ဆယ်ပညတ်တရား၏ ထာဝရသန့်ရှင်းမှုများထဲတွင် ထည့်သွင်းထားခဲ့သည်ဆိုပါက၊ ဥပဒေပေးသူကိုယ်တိုင်က ကမ္ဘာပေါ်တွင်ရှိစဉ် ‘လူသား၏သားတော်သည် ဥပုသ်နေ့၏သခင်ဖြစ်သည်’ (မာကု ၂:၂၈ ကိုကြည့်ပါ) ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်ဆိုပါက—တမန်တော်သည် ၎င်းကို ၎င်း၏စာဖတ်သူများက ပျောက်ကွယ်သွားသော ဂျူးပွဲတော်နေ့များထဲတွင် အဆင့်သတ်မှတ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်ဟု ပြသရန် ခက်ခဲလိမ့်မည်၊ ၎င်းတို့သည် အားနည်းမှုကြောင့်သာ အာဏာတည်ရှိနေသည်ဟု စိတ်ကူးယဉ်နိုင်သည့် အားနည်းမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ပို၍အလင်းရရှိသူများသည် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့် သည်းခံရန်သာ လိုအပ်သည်။”

That Paul does not teach or even imply the abolition of the seventh-day Sabbath has been recognized by such conservative commentators, for example, as Jamieson, Fausset, and Brown, in their comment on ch. 14:5, 6: “From this passage about the observance of days, Alford unhappily infers that such language could not have been used if the sabbath-law had been in force under the Gospel in any form. Certainly it could not, if the sabbath were merely one of the Jewish festival days; but it will not do to take this for granted merely because it was observed under the Mosaic economy. And certainly if the sabbath was more ancient than Judaism; if, even under Judaism, it was enshrined amongst the eternal sanctities of the Decalogue, uttered, as no other parts of Judaism were, amidst the terrors of Sinai; and if the Lawgiver Himself said of it when on earth, ‘The Son of man is Lord even of the sabbath day’ (see Mark 2:28)—it will be hard to show that the apostle must have meant it to be ranked by his readers amongst those vanished Jewish festival days, which only ‘weakness’ could imagine to be still in force—a weakness which those who had more light ought, out of love, merely to bear with.”

 

ရောမ ၁၄:၁ မှ ၁၅:၁၄ တွင် ရှင်ပေါလုသည် ယုံကြည်ခြင်းအားကြီးသူများအား ၎င်းတို့၏အားနည်းသော ညီအစ်ကိုများ၏ပြဿနာများကို စာနာစိတ်ဖြင့် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် တိုက်တွန်းသည်။ အခန်းကြီး ၁၂ နှင့် ၁၃ တွင်ကဲ့သို့၊ သူသည် အသင်းတော်တွင် စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ရင်းမြစ်သည် စစ်မှန်သောခရစ်ယာန်မေတ္တာဖြစ်ကြောင်း ပြသသည်။ ဤတူညီသော မေတ္တာနှင့် အပြန်အလှန်လေးစားမှုသည် ဘာသာရေးကိစ္စများတွင် ထင်မြင်ချက်နှင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ကွဲပြားနေသော်လည်း၊ ယုံကြည်သူများအကြား ဆက်လက်သဟဇာတဖြစ်မှုကို အာမခံမည်။

In Rom. 14:1 to 15:14 Paul urges the stronger Christians to give sympathetic consideration to the problems of their weaker brethren. As in chs. 12 and 13, he shows that the source of unity and peace in the church is genuine Christian love. This same love and mutual respect will ensure continuing harmony among the body of believers, in spite of differing opinions and scruples in matters of religion.

 

လက်ခံကြလော့။ ဂရိဘာသာ “ပရိုစလမ်ဘာနို”၊ “မိမိကိုယ်သို့ယူခြင်း”။ “ယုံကြည်ခြင်းအားနည်းသူ” များကို ခရစ်တော်က ၎င်းတို့ကို လက်ခံပြီး ကြိုဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း (အခန်းကြီး ၁၅:၇) ခရစ်ယာန်မိတ်သဟာယအဖြစ် ညီအစ်ကိုများအဖြစ် လက်ခံရမည်။

Receive ye. Gr. proslambanō, “to take to oneself.” Those who are “weak in the faith” should nevertheless be received into Christian fellowship as brethren, because Christ has thus received and welcomed them (ch. 15:7).

 

သံသယဖြစ်ဖွယ်အငြင်းပွားမှုများ။ သို့မဟုတ် “ထင်မြင်ချက်များအပေါ် အငြင်းပွားမှုများ” (အာအက်စ်ဗွီ)။ “အားနည်းသူ” ယုံကြည်သူများကို မိတ်သဟာယအဖြစ် ကြိုဆိုရမည်ဖြစ်သော်လည်း၊ ၎င်းတို့ကို အငြင်းပွားမှုထဲသို့ ဆွဲသွင်းရန်မဟုတ်ပါ။ ယုံကြည်ခြင်းအားကြီးသူများသည် ယုံကြည်ခြင်းအားနည်းသူများ၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ဖြေရှင်းရန် သို့မဟုတ် စီရင်ဆုံးဖြတ်ရန် မတောင်းဆိုခံရပါ။

Doubtful disputations. Or, “disputes over opinions” (RSV). The “weak” believers are to be welcomed into fellowship, but not for the purpose of drawing them into controversy. The stronger brethren are not called upon to settle or pass judgment on the scruples of those who may be weaker in the faith.

 

၂. ယုံကြည်သည်။ သို့မဟုတ် “ယုံကြည်ခြင်းရှိသည်” (အခန်းကြီး ၃:၃ ကိုကြည့်ပါ)။ ရှင်ပေါလု၏အချက်မှာ တစ်ဦး၏ယုံကြည်ခြင်းသည် သူ့ကို အရာအားလုံးစားခွင့်ပြုသော်လည်း၊ နောက်တစ်ဦး၏ယုံကြည်ခြင်းက ၎င်းကို ခွင့်မပြုပါ။

2. Believeth. Or, “has faith” (see on ch. 3:3). Paul’s point is that one man’s faith allows him to eat things that another man’s faith does not permit.

 

ဆေးဖက်ဝင်အပင်များ။ ဂရိဘာသာ “လာခါနာ”၊ “ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ”။ အခန်းကြီး ၁ ကိုကြည့်ပါ။ ရှင်ပေါလုသည် အချို့သောအစားအစာများကို စားသုံးခြင်း သို့မဟုတ် ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၏ သင့်လျော်မှုကို ဆွေးနွေးနေခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ ထိုကဲ့သို့သောကိစ္စများတွင် သည်းခံမှုနှင့် စိတ်ရှည်မှုကို တိုက်တွန်းနေသည်။ “ဘုရားသခင်၏နိုင်ငံတော်သည် အသားနှင့်သောက်စရာမဟုတ်၊ ဖြောင့်မတ်ခြင်း၊ ငြိမ်းချမ်းခြင်းနှင့် သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်ထဲတွင် ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြစ်သည်” (အခန်းကြီး ၁၇)။ ထို့ကြောင့် ယုံကြည်ခြင်းအားကြီးသောသူသည် “ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စေသောအရာများကို လိုက်လျှောက်မည်” (အခန်းကြီး ၁၉) ဖြစ်ပြီး၊ သူ၏စားသောက်မှု သို့မဟုတ် အခြားပုဂ္ဂိုလိကအလေ့အကျင့်များဖြင့် ဘုရားသခင်၏အမှုကို ဖျက်ဆီးခြင်း သို့မဟုတ် ခရစ်တော်အတွက် သေဆုံးခဲ့သူများကို (အခန်းကြီး ၁၅) ဖျက်ဆီးခြင်းမပြုရန် သတိထားရမည်။

Herbs. Gr. lachana, “vegetables.” See on v. 1. Paul is not discussing the propriety of eating or abstaining from certain foods but rather urging patience and forbearance in such matters. “The kingdom of God is not meat and drink; but righteousness, and peace, and joy in the Holy Ghost” (v. 17). There fore, the man of strong faith will “follow after the things which make for peace” (v. 19) and will beware lest by his eating or drinking or any other personal practice he destroy the work of God (v. 20) and those for whom Christ died (v. 15).

 

၃. မထီမဲ့မြင်ပြုခြင်း။ ဂရိဘာသာ “အက်ဇောသီနီယို”၊ စကားလုံးအားဖြင့် “ဘာမှမဟုတ်သလို ပစ်ထုတ်ခြင်း”၊ ထို့ကြောင့် “အထင်အမြင်သေးခြင်း”၊ “မထီမဲ့မြင်ဆက်ဆံခြင်း”။ ယုံကြည်ခြင်းအားကြီးသူများသည် အစားအစာများနှင့်ပတ်သက်၍ “ယုံကြည်ခြင်းအားနည်းသူ” (အခန်းကြီး ၁) ၏ ကျဉ်းမြောင်းမှုကို အချို့သောမထီမဲ့မြင်ဖြင့် ကြည့်ရှုရန် သဘာဝကျစွာ သဘောထားလိမ့်မည်။ ဤသည်မှာ ယုံကြည်ခြင်းအားကြီးသူဟု ယူဆသူများ၏ ယုံကြည်ခြင်းသည် မလုံလောက်သေးကြောင်း ဖော်ပြလိမ့်မည်၊ အကြောင်းမူကား သန့်ရှင်းသောယုံကြည်ခြင်းသည် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့် အလုပ်လုပ်သည် (ဂလာတိ ၅:၆)။

3. Despise. Gr. exoutheneō, literally, “to throw out as nothing,” hence, “to look down on,” “to treat with contempt.” Those of stronger faith would naturally be inclined to look with some contempt upon the narrowness of those “weak in the faith” (v. 1) as regards foods. This, of course, would reveal that the faith of those supposedly strong was still deficient, for pure faith works through love (Gal. 5:6).

 

စီရင်ဆုံးဖြတ်ခြင်း။ ပြင်ပလိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းခြင်းအပေါ် အခြေခံထားသော ဘာသာရေးအတွေ့အကြုံရှိသူများတွင် ဝေဖန်ပိုင်းခြားမှုသည် မကြာခဏထူးခြားသည်။ နှစ်ဖက်စလုံးသည် မမှန်ကန်ပါ။ နှစ်ဖက်စလုံးသည် ခရစ်ယာန်မေတ္တာအစား ဝိညာဉ်ရေးရာမာနကို ဖော်ပြနေသည်။

Judge. Censoriousness is often characteristic of those whose religious experience is based largely upon the fulfillment of external requirements. Both parties are in the wrong. Both are revealing spiritual pride instead of Christian love.

 

လက်ခံခြင်း။ ဂရိဘာသာ “ပရိုစလမ်ဘာနို”၊ “မိမိကိုယ်သို့ယူခြင်း”။ ဤသည်မှာ အခန်းကြီး ၁ တွင် “လက်ခံခြင်း” ဟု ဘာသာပြန်ဆိုထားသောစကားလုံးဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်သည် ဘုရားသခင်က ၎င်းကို လက်ခံခဲ့သည့်အတိုင်း (အခန်းကြီး ၁၅:၇ ကိုကြည့်ပါ) ၎င်း၏ညီအစ်ကိုကို “လက်ခံ” ရမည်။

Received. Gr. proslambanō, “to take to oneself.” This is the word translated “receive” in v. 1. The Christian is to “receive” his brother as God has received him (see ch. 15:7).

 

သူ။ ဆိုလိုသည်မှာ “အရာအားလုံး” (အခန်းကြီး ၂) ကို စားသုံးရာတွင် စိုးရိမ်ပူပန်မှုမရှိသော ယုံကြည်ခြင်းအားကြီးသူဖြစ်သည်။ ရှင်ပေါလု၏အချက်မှာ ရှောင်ကြဉ်သောယုံကြည်သူသည် ဘုရားသခင်က လက်ခံပြီး ၎င်း၏အသင်းတော်ထဲသို့ ဤလွတ်လပ်မှုဖြင့် လက်ခံထားသူကို ၎င်း၏လွတ်လပ်မှုအတွက် ရှုတ်ချမှုမပြုရပါ (၁ ကောရိန္တု ၁၀:၂၉၊ ဂလာတိ ၅:၁၃ ကိုကြည့်ပါ)။ အကယ်၍ ဘုရားသခင်က ၎င်း၏အပြစ်များကို ခွင့်လွှတ်ပြီး ၎င်းကို သူ၏သားသမီးအဖြစ် လက်ခံခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏ဘဝတွင် အခြားနည်းဖြင့် သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်၏ရှိနေမှုကို ဖော်ပြပါက၊ ဤသို့သောဝေဖန်မှုအားလုံးသည် မသင့်လျော်ပါ။

Him. That is, the stronger brother who has no scruples about eating “all things” (v. 2). Paul’s point is that the abstaining believer should not condemn, for his freedom, the man whom God has accepted and received into His church in this freedom (see 1 Cor. 10:29; Gal. 5:13). If God has forgiven his sins and accepted him as His child, and his life in other respects reveals the presence of the Holy Spirit, all such criticism is out of place.

 

၄. စီရင်ဆုံးဖြတ်သူသင်။ ရှင်ပေါလုသည် အားနည်းသောညီအစ်ကိုကို ဦးတည်ပြောဆိုနေသည်၊ အကြောင်းမူကား “စီရင်ဆုံးဖြတ်သည်” သည် အခန်းကြီး ၃ ရှိ “စီရင်ခြင်း” နှင့် ကိုက်ညီသည်။

4. Thou that judgest. Paul is addressing the weak brother, since “judgest” corresponds to “judge” in v. 3.

 

အခြားသူ၏ကျေးကျွန်။ ဤကိစ္စတွင် “အခြားသူ၏ကျေးကျွန်” ဆိုသည်မှာ ဘုရားသခင် သို့မဟုတ် ခရစ်တော်၏ကျေးကျွန်ဖြစ်သည်၊ အခန်းကြီး၏နောက်ပိုင်းတွင် “ဘုရားသခင်” သို့မဟုတ် “သခင်” ဟု လက်ခံထားသော စာသားပေါ်မူတည်၍ (အောက်တွင် “ဘုရားသခင်” ကိုကြည့်ပါ၊ အခန်းကြီး ၈, ၉ ကိုလည်းကြည့်ပါ)။ ဤတွင်အသုံးပြုထားသော ဂရိစကားလုံး “အိုကီတေ့စ်” သည် ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် ရှားပါးပြီး၊ ဤနေရာ၊ လုကာ ၁၆:၁၃၊ တမန် ၁၀:၇၊ ၁ ပေတရု ၂:၁၈ တွင်သာ တွေ့ရသည်။ ၎င်းသည် သာမန်ကျွန်မဟုတ်ဘဲ၊ မိသားစုနှင့် ပို၍ရင်းနှီးစွာ ဆက်စပ်နေသော “အိမ်ထဲကျေးကျွန်” ကို ဆိုလိုသည်။ “အားနည်း” (ရောမ ၁၄:၁) သော ယုံကြည်သူသည် ဘုရားသခင်၏ကျေးကျွန်တစ်ဦးကို ဝေဖန်နေပြီး၊ ၎င်းသည် ဝေဖန်နေသော ဖော်ရွေသောကျေးကျွန်ထံသို့မဟုတ် ဘုရားသခင်ထံသို့ တာဝန်ခံရသူဖြစ်သည်။

Another man’s servant. Rather, “another’s servant,” in this case God’s or Christ’s, depending on whether “God” or “the Lord” is accepted as the reading in the latter part of the verse (see below under “God”; cf. vs. 8, 9). The Greek word here used for “servant” (oiketēs) is rare in the NT, occurring only here and in Luke 16:13; Acts 10:7; 1 Peter 2:18. It denotes a “household servant,” distinguished from an ordinary slave, as being more closely connected with the family. The “weak” (Rom. 14:1) believer is condemning one of God’s servants, one who is responsible to God, not to the criticizing fellow servant.

 

ရပ်တည်ခြင်း။ အချို့က ၎င်းကို ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ဝိညာဉ်ရေးရာခိုင်မြဲမှုဟု နားလည်ကြသည် (၁ ကောရိန္သု ၁၆:၁၃၊ ဖိလိပ္ပိ ၁:၂၇ ကိုကြည့်ပါ)။ အချို့က ဘုရားသခင်ရှေ့တွင် လွတ်မြောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အတည်ပြုခြင်းဟု နားလည်ကြသည် (ဆာလံ ၁:၅ ကိုကြည့်ပါ)။

Standeth. Some have understood this to mean moral and spiritual steadfastness (cf. 1 Cor. 16:13; Phil. 1:27); others, acquittal or approval in the sight of God (cf. Ps. 1:5).

 

ကျဆုံးခြင်း။ “ရပ်တည်ခြင်း” နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည် (အထက်ကိုကြည့်ပါ)။ အချို့က ၎င်းကို ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ဝိညာဉ်ရေးရာမအောင်မြင်မှုဟု မှတ်ယူကြသည် (အခန်းကြီး ၁၁:၁၁, ၂၂ ကိုကြည့်ပါ)၊ အချို့က တရားစီရင်မှုတွင် ရှုတ်ချခြင်း သို့မဟုတ် မအတည်ပြုခြင်းဟု မှတ်ယူကြသည်။ ဤဝေါဟာရများကို ၁ ကောရိန္တု ၁၀:၁၂ တွင် ဤအဓိပ္ပာယ်နှစ်ခုအနက် ပထမအဓိပ္ပာယ်ဖြင့် အသုံးပြုထားသည်။ “မိမိရပ်တည်နေသည်ဟု ထင်မှတ်သူသည် ကျဆုံးမည်ကို သတိထားရမည်”။

Falleth. In contrast with “standeth” (see above). Some view this as moral and spiritual failure (cf. ch. 11:11, 22), others as condemnation or disapproval in the judgment. Both terms are used in the first of these two senses in 1 Cor. 10:12, “Let him that thinketh he standeth take heed lest he fall.”

 

၄။ ထိန်းသိမ်းပေးထားသည်။ စကားလုံးအားဖြင့် “ရပ်တည်စေခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ သူ၏ဆုံးမသြဝါဒပေးသော ညီအစ်ကိုများ၏ ဝေဖန်မှုများရှိသော်လည်း၊ ယုံကြည်ခြင်းအားဖြင့် သူ၏ခရစ်ယာန်လွတ်လပ်မှုကို ကျင့်သုံးသော ယုံကြည်သူသည် သူ၏သခင်ထံမှ အားပေးထောက်မမှုရရှိလိမ့်မည်။ ယုံကြည်ခြင်း “အားနည်း” (အခန်းကဏ္ဍ ၁) သောသူသည် အားပြင်းသောညီအစ်ကိုသည် သူ၏သံသယများကို မမျှဝေခြင်းဖြင့် အန္တရာယ်ကြီးမားနိုင်သည်ဟု စိုးရိမ်နိုင်သည်။ သို့သော် ပေါလုက မည်သည့်အန္တရာယ်ရှိစေကာမူ၊ သူ၏ကျွန်ကို လွတ်လပ်မှုသို့ (ဂလာတိ ၅:၁၃) ခေါ်ယူသော သခင်သည် လွတ်လပ်မှုပါဝင်သော အန္တရာယ်များမှ သူ့ကို ကာကွယ်ပေးရန် တန်ခိုးရှိသည်ဟု အကြံပြုသည်။ ထိုအန္တရာယ်များကို “အားနည်း” (အခန်းကဏ္ဍ ၁) သောညီအစ်ကိုသည် အခြားနည်းဖြင့် ရှောင်ရှားရန်ကြိုးစားနေသည်။ သို့သော် အချို့က ဤစကားစုသည် တရားစီရင်ခြင်းတွင် လွတ်မြောက်ခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။

Holden up. Literally, “made to stand.” In spite of the criticisms of his censorious brethren, the believer who in faith exercises his Christian freedom in the matters under question will be strengthened and supported by his Master. The one whose faith is “weak” (v. 1) may even fear that the stronger brother is in great danger by not sharing his scruples. But Paul suggests that whatever the danger, the Master, who called His servant to freedom (Gal. 5:13), has power to preserve him from the perils that freedom involves, which perils the “weak” (v. 1) brother is seeking to avoid by other means. Some, however, interpret this phrase to refer to acquittal in the judgment.

 

ဘုရား။ အရေးကြီးသော စာသားဆိုင်ရာ သက်သေများ (စာမျက်နှာ ၁၀ ကို ကြည့်ပါ) ကို “သခင်” သို့မဟုတ် “ဆရာ” ဟူသော ဖတ်ရှုမှုအတွက် ကိုးကားနိုင်ပြီး၊ ဤအခန်းကဏ္ဍ၏ ပထမပိုင်းတွင် မိတ်ဆက်ထားသော ဆရာနှင့် သူ၏ကျွန်ဆိုင်ရာ အယူအဆကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။

God. Important textual evidence (cf. p. 10) may be cited for the reading “the Lord,” or “the Master,” maintaining the idea of the Master and His servant introduced in the first part of this verse.

 

၅။ တန်ဖိုးထားသည်။ ဂရိဘာသာဖြင့် “krinō” သည် “တရားစီရင်ရန်”၊ “ခန့်မှန်းရန်”၊ “အတည်ပြုရန်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပေါလုသည် ယခု အထူးရက်များကို လိုက်နာခြင်းအကြောင်း ဆွေးနွေးပြီး၊ ယုံကြည်သူများအကြား သဘောထားကွဲလွဲမှုနှင့် ရှုပ်ထွေးမှု၏ နောက်ထပ်အကြောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အခန်းကဏ္ဍ ၁ ကို ကြည့်ပါ။ ဂလာတိရှိ အသင်းတော်များတွင် ဆင်တူသော အခြေအနေ (ဂလာတိ ၄:၁၀၊ ၁၁) နှင့် ကောလောသဲအသင်းတော်တွင် (ကောလောသဲ ၂:၁၆၊ ၁၇) ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ။

5. Esteemeth. Gr. krinō, “to judge,” to estimate, “to approve of.” Paul now discusses the observance of special days, another cause of dissension and confusion among believers. See on v. 1. Compare a similar situation in the churches of Galatia (Gal. 4:10, 11), and in the Colossian church (Col. 2:16, 17).

 

ထုံးတမ်းရိုးရာအားလုံးကို ချက်ချင်းစွန့်လွှတ်နိုင်သော ယုံကြည်ခြင်းရှိသူများသည် ယုံကြည်ခြင်းအားနည်းသော အခြားသူများကို မထီမဲ့မြင်ပြုမရ။ ထို့အတူ၊ နောက်ပိုင်းသူများသည် သူတို့အတွက် ပေါ့ပေါ့ဆဆဟု ထင်ရသူများကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားမရ။ ယုံကြည်သူတစ်ဦးစီသည် ဘုရားသခင်ရှေ့တွင် တာဝန်ရှိသည် (ရောမ ၁၄:၁၀–၁၂)။ ဘုရားသခင်သည် သူ၏ကျွန်တစ်ဦးစီထံမှ မျှော်လင့်ထားသည်မှာ၊ သူသည် “မိမိစိတ်နှလုံးတွင် အပြည့်အဝယုံကြည်စိတ်ချ” ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ သူရရှိထားသော အလင်းနှင့် နားလည်မှုအတိုင်း သူ၏ယုံကြည်ချက်များကို သစ္စာစောင့်သိစွာ လိုက်နာရမည်ဖြစ်သည်။ ခရစ်တော်၏နောက်လိုက်များအကြား အင်အားသုံးခြင်း၊ ဖိအားပေးခြင်းမရှိရပါ။ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် စာနာထောက်ထားမှု၏ စိတ်ဓာတ်သည် အချိန်တိုင်း လွှမ်းမိုးရမည်။ ယုံကြည်ခြင်းအားပြင်းသောသူများသည် “အားနည်းသူများ၏ အားနည်းချက်များကို ထမ်းပိုး” (အခန်းကဏ္ဍ ၁၅:၁) ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ခရစ်တော်သည် ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး၏ အားနည်းချက်များကို ထမ်းပိုးထားသကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏အမြင်နှင့် ကျင့်ထုံးများ ကွဲပြားသူများကို မိမိကိုယ်ကို ဖြောင့်မတ်သယောင်ယောင်ဖြင့် ဝေဖန်ခြင်း သို့မဟုတ် ယုံကြည်ခြင်းတွင် “ကလေးငယ်” (ဟေဗြဲ ၅:၁၃) ဖြစ်နေဆဲသူများကို မထီမဲ့မြင်ပြုရန် နေရာမရှိပါ။

Those believers whose faith enables them immediately to leave behind all ceremonial holidays should not despise others whose faith is less strong. Nor, in turn, may the latter criticize those who seem to them lax. Each believer is responsible to God (Rom. 14:10–12). And what God expects of each of His servants is that he shall “be fully persuaded in his own mind” and conscientiously follow his convictions in accordance with the light he has received and understood so far. Among Christ’s followers there is to be no force, no compulsion. A spirit of love and sympathetic tolerance is to prevail at all times. Those who are stronger in faith are to “bear the infirmities of the weak” (ch. 15:1), as Christ has borne the weaknesses of us all. There is no room for self-righteous criticism of those whose views and practices may differ from our own, or scorn for those who may still be “babes” (Heb. 5:13).

 

အပြည့်အဝ ယုံကြည်စိတ်ချခြင်း။ သို့မဟုတ် “အပြည့်အဝ ယုံကြည်ချက်ရှိခြင်း” (အခန်းကဏ္ဍ ၄:၂၁ ကို ကြည့်ပါ)။ ပေါလုသည် ခရစ်ယာန်များသည် သဘောထားကွဲလွဲမှုရှိသည့် ဤအကြောင်းအရာများနှင့်ပတ်သက်၍ ယုံကြည်ချက်မရှိရဟု အကြံပြုထားခြင်းမဟုတ်ပါ။ သို့သော် သူက ယုံကြည်သူများအား ရှင်းလင်းပြတ်သားသော နိဂုံးချုပ်မှုများသို့ ရောက်ရှိရန် တိုက်တွန်းသည်။ သို့သော် တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ သူတို့သည် အခြားနိဂုံးချုပ်မှုများသို့ ရောက်ရှိသူများအပေါ် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့် ပြုမူရမည်။ မည်သူ့ကိုမျှ မိမိ၏တာဝန်နှင့်ပတ်သက်၍ မိမိစိတ်ကြိုက်ဆုံးဖြတ်ရန် လွတ်လပ်ခွင့်ကို လုယက်ရန် ကြိုးစားမှုမပြုရပါ။ DA ၅၅၀၊ Ed ၁၇ ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ။

Fully persuaded. Or, “fully convinced” (see on ch. 4:21). Paul does not suggest that Christians should have no convictions regarding these matters about which there may be disagreement. Rather, he urges believers to come to clear and definite conclusions. But at the same time they should do so with charity toward those who reach other conclusions. No attempt should be made to rob anyone of this freedom to make up his own mind with respect to personal duty. Compare DA 550; Ed 17.

 

၆။ လိုက်နာသည်။ ဤအခန်းကဏ္ဍတွင် အကြိမ်လေးကြိမ်ပါရှိသော စကားလုံးသည် ဂရိဘာသာဖြင့် “phroneō” မှဖြစ်ပြီး၊ ဤနေရာတွင် “လိုက်နာသည်”၊ “တန်ဖိုးထားသည်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဖိလိပ္ပိ ၃:၁၉၊ ကောလောသဲ ၃:၂ တို့တွင် “phroneō” ကို အသီးသီး “စိတ်ထား”၊ “ချစ်ခင်မှုထားရာ” ဟု ဘာသာပြန်ထားသည်။

6. Regardeth. The four occurrences of the word in this verse are from the Gr. phroneō, here meaning “to observe,” “to esteem.” Compare Phil. 3:19; Col. 3:2, where phroneō is translated respectively “mind,” “set … affection on.”

 

သခင်ထံသို့။ နှစ်ဖက်စလုံး၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ တူညီသည်၊ နေ့တစ်နေ့ကို စောင့်ထိန်းခြင်း သို့မဟုတ် လျစ်လျူရှုခြင်း၊ သို့မဟုတ် အစားအသောက်ကို စားသုံးခြင်း သို့မဟုတ် ရှောင်ကြဉ်ခြင်းတို့တွင်ဖြစ်သည်။ ယုံကြည်မှုပိုမိုခိုင်မာသူသည် “အရာအားလုံး” (ကျမ်းပိုဒ် ၂) အတွက် ဘုရားသခင်ကို ကျေးဇူးတင်ပြီး၊ ဘုရားသခင်၏ ဘုန်းတော်အတွက် သူ၏အစားအသောက်ကို စားသုံးသည် (၁ ကောရိန္သု ၁၀:၃၁ နှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ ယုံကြည်မှုအားနည်းသူသည် သူစားသောအရာအတွက် ဘုရားသခင်ကို ကျေးဇူးတင်ပြီး၊ ဘုရားသခင်၏ ဘုန်းတော်အတွက် ရုပ်တုများအား ပူဇော်ထားသည့် အစားအသောက်များကို ရှောင်ကြဉ်သည် (ရောမ ၁၄:၁ ကိုကြည့်ပါ)။

Unto the Lord. The motive of both parties is the same, whether in the observance or neglect of a day, or in the use of, or abstinence from, food. The stronger brother thanks God for “all things” (v. 2) and partakes of his food to the glory of God (cf. 1 Cor. 10:31). His weaker brother thanks God for what he eats and to the glory of God abstains from foods that may have been sacrificed to idols (see on Rom. 14:1).

 

ထောက်မှတ်ခြင်းမရှိ။ စာသားသက်သေအထောက်အထားများအရ (စာမျက်နှာ ၁၀ ကိုကြည့်ပါ) “နေ့ကို ထောက်မှတ်ခြင်းမရှိသူသည် သခင်ထံသို့ ထောက်မှတ်ခြင်းမပြုဟူသော” စကားစုကို ချန်လှပ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် ခေတ်သစ်ဘာသာပြန်များတွင် ၎င်းကို ဖယ်ထုတ်ထားသည်။ ဤစကားစုသည် ယခင်စကားစု၏ အဓိပ္ပာယ်ကို အနှုတ်သဘောဖြင့်သာ တင်ပြထားသောကြောင့် ကျမ်းပိုဒ်၏ အဓိပ္ပာယ်မပြောင်းလဲပါ။

Regardeth not. Textual evidence favors (cf. p. 10) the omission of the clause, “and he that regardeth not the day, to the Lord he doth not regard it.” It is therefore omitted in modern versions. The meaning of the verse is left unchanged, for this clause simply presents, in the negative, the thought of the preceding clause.

 

မစားသူ။ “သခင်ထံသို့” အောက်တွင် ဖော်ပြထားသည်ကို ကြည့်ပါ။

Eateth not. See above under “unto the Lord.”

 

၇. မိမိကိုယ်အတွက် အသက်ရှင်သည်။ ရှင်ပေါလုသည် ကျမ်းပိုဒ် ၆ တွင် “သခင်ထံသို့” ဟူသော စကားစုမှ အကြံပြုထားသော အတွေးကို ဘဝ၏ ယေဘုယျစည်းမျဉ်းအဖြစ် ချဲ့ထွင်ထားသည်။ ခရစ်ယာန်တစ်ဦးသည် အစားအသောက်နှင့် အထူးနေ့များကိစ္စတွင်သာမက၊ “သခင်ထံသို့” အရာအားလုံးကို ပြုလုပ်သည်။ သူ၏ တစ်သက်လုံးရည်မှန်းချက်မှာ မိမိကိုယ်အတွက်၊ မိမိ၏ အပျော်အပါးနှင့် ဆန္ဒများအလိုက် အသက်ရှင်ရန်မဟုတ်၊ ဘုရားသခင်၏ ဘုန်းတော်အတွက်နှင့် သူ၏ အလိုတော်အတိုင်း “သခင်ထံသို့” အသက်ရှင်ရန်ဖြစ်သည် (၂ ကောရိန္သု ၅:၁၄, ၁၅ ကိုကြည့်ပါ)။ သူ၏ ဘဝတစ်ခုလုံးသည် နောက်ဆုံးအခိုက်အတန့်အထိ သခင်အတွက်ဖြစ်သည် (ရောမ ၁၄:၈)၊ ထို့ကြောင့် သူသည် ဘုရားသခင်ထံ မိမိကိုယ်မိမိ အကောင့်ပြရမည် (ကျမ်းပိုဒ် ၁၂)။ ထို့ကြောင့် ခရစ်ယာန်များသည် တစ်နေ့တွင် “ခရစ်၏ တရားစီရင်ရာထိုင်နေရာ” ရှေ့တွင် ရပ်တည်ရမည့်သူများအဖြစ် အသက်ရှင်သင့်သည် (ကျမ်းပိုဒ် ၁၀)။

7. Liveth to himself. Paul now expands as a general rule of life the thought suggested by the phrase “unto the Lord” in v. 6. It is not only in the matter of food and special days that the Christian does all “unto the Lord.” It is the aim of his entire existence to live not “to himself,” for his own pleasure and according to his own desires, but “unto the Lord,” for His glory and according to His will (see 2 Cor. 5:14, 15). His whole life, to its very last moments, belongs to the Lord (Rom. 14:8), and in due time he must give an account of himself to God (v. 12). Therefore Christians should live as men who must someday “stand before the judgment seat of Christ” (v. 10).

 

ဤကျမ်းပိုဒ်၏ စကားလုံးများကို လူတစ်ဦးသည် သူ၏အိမ်နီးချင်းများအပေါ် လွှမ်းမိုးမှုအဖြစ် မကြာခဏ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ သို့သော် ဤအဓိပ္ပာယ်သည် အဓိကအဓိပ္ပာယ်မဟုတ်ကြောင်း၊ ဆက်စပ်မှုမှ ထင်ရှားသည်။ ရှင်ပေါလုသည် ခရစ်ယာန်တစ်ဦးသည် သူပြုလုပ်သမျှအရာအားလုံးကို သခင်နှင့်သက်ဆိုင်စွာ ပြုလုပ်သည်ဟူသော အချက်ကို အလေးပေးပြောဆိုနေသည်။

The words of this verse have often been applied to the influence that a man exerts upon his fellow men. It should be remembered, however, that this is not the primary meaning, as the context makes evident. Paul is emphasizing the point that whatever the Christian does, he does with reference to the Lord.

 

၈. ကျွန်ုပ်တို့သည် သခင်၏ဥစ္စာဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကျွန်ုပ်တို့သည် ခရစ်တော်ပိုင်ဆိုင်သည်၊ အကြောင်းမှာ သူသည် “သေသူများနှင့် ရှင်သူများ၏ သခင်” ဖြစ်သည် (ကျမ်းပိုဒ် ၉)။ ယုံကြည်မှုအားနည်းသူဖြစ်စေ၊ ခိုင်မာသူဖြစ်စေ၊ အသက်ရှင်နေစဉ်ဖြစ်စေ၊ သေဆုံးသည်ဖြစ်စေ၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် သခင်ထံ တာဝန်ခံရသည်၊ အကြောင်းမှာ ကျွန်ုပ်တို့သည် သူ၏ ဝယ်ယူထားသော ဥစ္စာဖြစ်သည် (တော်ဝင်တမန်များ၏အကျဉ်း ၂၀:၂၈၊ ၁ ကောရိန္သု ၆:၂၀၊ ဧဖက် ၁:၁၄)။ ခရစ်တော်ပိုင်ဆိုင်သူတစ်ဦးကို ကျွန်ုပ်တို့သည် မည်သည့်အခွင့်အာဏာဖြင့် တရားစီရင်နိုင်သနည်း။

8. We are the Lord’s. That is, we belong to Christ, for He is “Lord both of the dead and living” (v. 9). Whether weak in faith or strong, in life or death alike, we are responsible to the Lord, for we are His purchased possession (Acts 20:28; 1 Cor. 6:20; Eph. 1:14). What right have we to sit in judgment on anyone who belongs to Christ?

 

၉. ဤရည်ရွယ်ချက်အတွက်။ ဆိုလိုသည်မှာ ခရစ်တော်သည် သေသူများနှင့် ရှင်သူများ၏ သခင်ဖြစ်လာစေရန်ဖြစ်သည်။

9. To this end. That is, in order that Christ might become Lord of the dead and the living.

 

သေပြီး၊ ထမြောက်ပြီး၊ အသက်ပြန်ရှင်လာသည်။ စာသားသက်သေအထောက်အထားများအရ (စာမျက်နှာ ၁၀ ကိုကြည့်ပါ) “သေပြီး အသက်ပြန်ရှင်လာသည်” ဟူသော ဖတ်ဆိုချက်ကို ထောက်ခံသည်။ သူ၏သေခြင်းအားဖြင့် ခရစ်တော်သည် လူများကို ဝယ်ယူခဲ့သည်။ သူ၏ထမြောက်ခြင်းအားဖြင့် သူဝယ်ယူထားသူများကို ကယ်တင်သည် (ရောမ ၄:၂၅ ကိုကြည့်ပါ)။ သူ၏သေခြင်းနှင့် ထမြောက်ခြင်းပြီးနောက်၊ ခရစ်တော်သည် ခမည်းတော်၏ လက်ယာဘက်တွင် ထီးနန်းတင်စေခံရပြီး၊ သူ့အား တစ်ကမ္ဘာလုံးအုပ်စိုးမှု ပေးအပ်ခံရသည် (မာကု ၁၄:၆၂၊ ၁၆:၁၉၊ ဧဖက် ၁:၂၀–၂၂၊ ဖိလိပ္ပိ ၂:၈–၁၁၊ ဟေဗြဲ ၁:၃ ကိုကြည့်ပါ)။

Died, and rose, and revived. Textual evidence favors (cf. p. 10) the reading “died and came to life.” By His death Christ purchased a people. By His resurrection He delivers those whom He has purchased (see on ch. 4:25). After His death and resurrection Christ was enthroned at the Father’s right hand, and universal domination was given to Him (see Mark 14:62; 16:19; Eph. 1:20–22 Phil. 2:8–11 Heb. 1:3).

 

သခင်ဖြစ်ရန်။ ဂရိဘာသာ “ကူရီယူအို” (kurieuō)၊ “အုပ်စိုးရန်”၊ “သခင်ဖြစ်လာရန်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

He might be Lord. Gr. kurieuō, “to rule over,” “to become lord of.”

 

သေသူများနှင့် ရှင်သူများ။ ဤစကားလုံးများ၏ ပုံမှန်အစီအစဉ်ကို ပြောင်းပြန်လှန်ထားခြင်းသည် ဝါကျ၏ပထမပိုင်းတွင် ခရစ်တော်အကြောင်းဖော်ပြထားသော စကားလုံးများ၏ အစီအစဉ်ကြောင့်ဖြစ်ပေမည်။ သေခြင်းတွင်ပင် ခရစ်ယာန်သည် ခရစ်တော်ပိုင်ဆိုင်သည်၊ အကြောင်းမှာ သူသေသောအခါ “ယေရှု၌” အိပ်ပျော်သွားသည် (၁ သက်သာလောနိမှတ်စာ ၄:၁၄၊ ဗျာဒိတ် ၁၄:၁၃ ကိုကြည့်ပါ)။ “ခရစ်၌သေသူများ” သည် ထမြောက်လာပြီး ထို့နောက် “သခင်နှင့်အမြဲအတူရှိကြလိမ့်မည်” (၁ သက်သာလောနိမှတ်စာ ၄:၁၆, ၁၇)။ ခရစ်တော်ကို ငြင်းပယ်သူများပင်လျှင် သေခြင်းဖြင့် သူ့ထံတာဝန်မှ လွတ်မြောက်နိုင်မည်မဟုတ်။ အကြောင်းမှာ သေသူအားလုံးသည် “အသက်ရှင်ခြင်းသို့ ထမြောက်ခြင်း” သို့မဟုတ် “အပြစ်စီရင်ခြင်းသို့ ထမြောက်ခြင်း” အဖြစ် ပြန်လည်ထမြောက်လာရမည် (ယောဟန် ၅:၂၉၊ ဗျာဒိတ် ၂၀:၁၂, ၁၃ ကိုကြည့်ပါ)။ ထိုနေ့တွင် “ကျွန်ုပ်တို့တစ်ဦးစီသည် ဘုရားသခင်ထံ မိမိကိုယ်မိမိ အကောင့်ပြရလိမ့်မည်” (ရောမ ၁၄:၁၂)။

The dead and living. The reversal of the usual order of these words is perhaps due to the order of the words about Christ in the first part of the sentence. Even in death the Christian belongs to Christ, because when he dies he falls asleep “in Jesus” (1 Thess. 4:14 cf. Rev. 14:13). “The dead in Christ shall rise” and thenceforth “ever be with the Lord” (1 Thess. 4:16, 17). Even those who reject Christ cannot escape their responsibility to Him by death. For all the dead shall rise again, either “unto the resurrection of life” or “unto the resurrection of damnation” (John 5:29; cf. Rev. 20:12, 13). In that day “every one of us shall give account of himself to God” (Rom. 14:12).

 

ဤကျမ်းပိုဒ်ကို အချို့သော မှတ်ချက်ပေးသူများက ဝိညာဉ်သည် မသေနိုင်ဖြစ်ပြီး၊ သေခြင်းသည် ယုံကြည်သူကို တစ်နယ်မှ နောက်တစ်နယ်သို့ သတိရှိစွာ ဝန်ဆောင်မှုပြောင်းရွှေ့ပေးသည်ဟူသော သက်သေအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ဤအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်သည် ကျမ်းစာတစ်ခုလုံးနှင့် သဟဇာတမဖြစ်ပါ။ ဝိညာဉ်မသေနိုင်ခြင်းရှိမရှိသည့်မေးခွန်းကို သေခြင်းတွင် ဝိညာဉ်၏အခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ ဖော်ပြထားသော အခြားကျမ်းပိုဒ်များအပေါ် အခြေခံ၍ ဆုံးဖြတ်ရမည်၊ ဤကျမ်းပိုဒ်တွင် ရှင်ပေါလုသည် ၎င်းကို ဆွေးနွေးမထားပါ (ယောဘ ၁၄:၂၁၊ ဆာလံ ၉:၅၊ ယောဟန် ၁၁:၁၁ စသည်တို့ကို ကြည့်ပါ)။

This verse is used by some commentators as evidence that the soul is immortal and that death simply transfers the believer from one sphere of conscious service to another. The interpretation is out of harmony with the rest of Scripture. The question of whether the soul is immortal must be determined on the basis of other passages that deal with the condition of the soul in death, which Paul is not here discussing (see Job 14:21; Eccl. 9:5; John 11:11; etc.).

 

၁၀. အဘယ်ကြောင့် တရားစီရင်သနည်း။ ဤကျမ်းပိုဒ်၏ ပထမပိုင်းကို ဂရိဘာသာတွင် အလေးပေးဖော်ပြထားသည်- “သို့သော် သင်သည် အဘယ်ကြောင့် သင်၏ညီအစ်ကိုကို တရားစီရင်သနည်း။ သို့မဟုတ် သင်လည်း၊ အဘယ်ကြောင့် သင်၏ညီအစ်ကိုကို အထင်သေးသနည်း။” ညီအစ်ကိုကို တရားစီရင်သူသည် “ဟင်းသီးဟင်းရွက်စားသူ” ဖြစ်ပြီး၊ အထင်သေးသူသည် “အရာအားလုံးစားနိုင်သည်” ဟု ယုံကြည်စိတ်ချသူဖြစ်သည် (ကျမ်းပိုဒ် ၂)။

10. Why dost thou judge? The first part of this verse is emphatically expressed in the Greek: “But you, why do you judge your brother? Or you also, why do you set at nought your brother?” The one judging his brother is the one who “eateth herbs,” and the one setting at nought is the one who conscientiously believes he “may eat all things” (v. 2).

 

ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး ရပ်တည်ရလိမ့်မည်။ ဂရိဘာသာတွင် “အားလုံး” ဟူသော စကားလုံးသည် အလေးပေးသည့်အနေအထားတွင် ရှိသည်။ ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး၊ ယုံကြည်မှုအားနည်းသူဖြစ်စေ၊ ခိုင်မာသူဖြစ်စေ၊ ဘုရားသခင်၏ တရားစီရင်ရာထိုင်နေရာရှေ့တွင် ရပ်တည်ရမည်။ ယုံကြည်သူအားလုံးသည် ဘုရားသခင်၏ လက်အောက်ခံများနှင့် ကျွန်များဖြစ်ပြီး၊ တူညီသော တရားစီရင်ရာထိုင်နေရာရှေ့တွင် ရပ်တည်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့်၊ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်မရှိပါ။ ထိုသို့တရားစီရင်ခြင်းသည် ဘုရားသခင်၏ အခွင့်အာဏာကို လုယူခြင်းဖြစ်သည် (ရောမ ၁၄:၁၀၊ ၂ ကောရိန္သု ၅:၁၀ ကိုကြည့်ပါ)။

We shall all stand. In the Greek the word for “all” is in the position of emphasis. All of us, both weak and strong, are to stand before the divine tribunal. Since all believers are alike subjects and servants of God, and must all stand before the same judgment seat, they have no right to sit in judgment on one another. Such judging usurps a prerogative of God (Rom. 14:10; cf. 2 Cor. 5:10).

 

ခရစ်တော်၏။ စာသားသက်သေအထောက်အထားများအရ (စာမျက်နှာ ၁၀ ကိုကြည့်ပါ) “ဘုရားသခင်၏” ဟူသော ဖတ်ဆိုချက်ကို ထောက်ခံသည်။ “ခရစ်တော်၏” ဟူသော ဖတ်ဆိုချက်သည် ၂ ကောရိန္သု ၅:၁၀ ၏ နှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ကျမ်းပိုဒ်မှ ဝင်ရောက်လာခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ ခမည်းတော်ဘုရားသခင်သည် ခရစ်တော်အားဖြင့် ဤလောကကို တရားစီရင်မည် (ရောမ ၂:၁၆၊ တော်ဝင်တမန်များ၏အကျဉ်း ၁၇:၃၁ ကိုကြည့်ပါ)။

Of Christ. Textual evidence favors (cf. p. 10) the reading “of God.” The reading “of Christ” may have come in from the parallel passage in 2 Cor. 5:10. God the Father will judge the world through Christ (see Rom. 2:16; cf. Acts 17:31).

 

၁၁. ရေးထားသည်။ ဤစကားလုံးများသည် ဟေဗြဲဘာသာမှ အနည်းငယ်ကွဲပြားမှုများဖြင့် ဟေရှာယ ၄၅:၂၃ မှ ကိုးကားထားသည်။

11. It is written. The quotation is from Isa. 45:23, though with some variations from the Hebrew.

 

ဒူးတိုင်း။ ဤစကားလုံးများသည် နောက်ဆုံးတရားစီရင်ခြင်း၏ တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သဘောကို အလေးပေးသည်။

Every knee. These words emphasize the universal character of the final judgment.

 

ဝန်ခံလိမ့်မည်။ ဂရိဘာသာ “အိဇွမိုလောဂီအို” (exomologeō)၊ “ဝန်ခံရန်”၊ “ချီးမွမ်းရန်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နောက်ဆုံးအဓိပ္ပာယ်သည် စက္ကူဖြူပေါ်တွင် (LXX) တွင် ပုံမှန်ဖြစ်သည် (၁ ရာဇဝင်ချက် ၂၉:၁၃ စသည်ကိုကြည့်ပါ)။ လုကာ ၁၀:၂၁ တွင် ဤဂရိစကားလုံးကို “ကျေးဇူးတင်သည်” ဟု ဘာသာပြန်ထားသည်ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ။ သို့သော် “ဝန်ခံရန်”၊ “အသိအမှတ်ပြုရန်” ဟူသော အခြားအဓိပ္ပာယ်လည်း ဖြစ်နိုင်သည် (ယာကုပ် ၅:၁၆၊ “သင်တို့၏အပြစ်များကို ဝန်ခံကြလော့” ကိုကြည့်ပါ)။ ရောမ ၁၄:၁၁ ၏ဆက်စပ်မှုတွင် အဓိပ္ပာယ်နှစ်မျိုးလုံး သင့်လျော်နိုင်သည်။ ဟေရှာယမှ မူရင်းကိုးကားချက်တွင် “ဤသူသည် ကျိန်ဆိုလိမ့်မည်” ဟူသော စကားစုဖြင့် ဖော်ပြထားသော ဂါရဝပြုမှုသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးအား ယေဟောဝါထံ လက်အောက်ခံမှုနှင့် သူ၏အချုပ်အခြာအာဏာကို ဝန်ခံခြင်းကို ထင်ရှားစေသည် (ယောရှု ၂၃:၇၊ ၂ ရာဇဝင်ချက် ၁၅:၁၄၊ဟေရှာယ ၁၉:၁၈ ကိုကြည့်ပါ)။

Shall confess. Gr. exomologeō, “to acknowledge,” “to give praise.” The latter meaning is common in the LXX (see 1 Chron. 29:13; etc.). Compare the use of this Greek word in Luke 10:21, where it is translated “to thank.” However, the alternative meaning “to confess,” “to acknowledge,” is also possible (cf. James 5:16, “Confess your faults”). Either meaning may be suitable in the context of Rom. 14:11. In the original quotation from Isaiah the oath of homage expressed by the phrase “shall swear” (cf. Joshua 23:7; 2 Chron. 15:14; Isa. 19:18) marks the submission of the whole world to Jehovah and the solemn confession of His sovereignty.

 

၁၂. ထို့ကြောင့်။ ဤကျမ်းပိုဒ်၏ ဂရိဘာသာတွင် စကားလုံးအစီအစဉ်သည် ယုံကြည်သူတစ်ဦးချင်းစီ၏ တစ်ဦးချင်းတာဝန်ကို အလေးပေးသည်- “ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့တစ်ဦးစီသည် မိမိကိုယ်မိမိအကြောင်း ဘုရားသခင်ထံ အကောင့်ပြရလိမ့်မည်။”

12. So then. The word order of this verse in the Greek adds emphasis to the individual responsibility of each believer: “So then each one of us concerning himself an account will give to God.”

 

အကောင့်။ ဂရိဘာသာ “လိုဂို့စ်” (logos) (ရောမ ၉:၂၈ ကိုကြည့်ပါ)။ သြတ္တပ္ပစိတ်ကိစ္စများတွင် လူတစ်ဦးချင်းစီသည် ဘုရားသခင်ထံသို့သာ တာဝန်ခံရသည်။

Account. Gr. logos (see on ch. 9:28). In matters of conscience each man is personally responsible to God, and to Him alone.

 

၁၃. ဤအရာကို တရားစီရင်ပါ။ ယုံကြည်သူများသည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ဝေဖန်မပြုသင့်သည့် ဒုတိယအကြောင်းရင်း။ ရှင်ပေါလုသည် “တရားစီရင်သည်” ဟူသော စကားလုံးကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရာတွင် ကစားထားသည်။ ဤစကားစုတွင် သူသည် “ဆုံးဖြတ်ရန်”၊ “သတ်မှတ်ရန်” ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် အသုံးပြုသည် (၁ ကောရိန္သု ၂:၂၊ ၂ ကောရိန္သု ၂:၁၊ တိတု ၃:၁၂ ကိုကြည့်ပါ)။ တရားစီရင်ခြင်းတစ်ခုခုရှိမည်ဆိုပါက၊ ၎င်းသည် အခြားသူများကို ဝေဖန်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ ညီအစ်ကိုတစ်ဦးကို ပြုတ်ကျစေမည့်အရာကို မပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခြင်းဖြစ်ရမည်။ တရားစီရင်ခြင်းမပြုရသည့် ရှင်ပေါလု၏ ပထမအကြောင်းရင်းမှာ လူများသည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မဟုတ်ဘဲ ဘုရားသခင်ထံသို့ တာဝန်ခံရသည်၊ သူသည် ၎င်းတို့၏ သခင်နှင့် တရားသူကြီးဖြစ်သည်။ ဒုတိယအကြောင်းရင်းမှာ သူ၏ မကြာခဏထပ်လောင်းပြောဆိုထားသော ခရစ်ယာန်မေတ္တာစည်းမျဉ်းဖြစ်သည်။ ယုံကြည်မှုခိုင်မာသူများသည် မေတ္တာကြောင့် ၎င်းတို့၏ ယုံကြည်မှုအားနည်းသော ညီအစ်ကိုများ၏ ခံစားချက်များနှင့် သြတ္တပ္ပစိတ်ကို ထောက်ထားစာနာပြီး၊ ၎င်းတို့ကို စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေခြင်း သို့မဟုတ် ရှုပ်ထွေးစေခြင်းမပြုရန် ဂရုစိုက်ရမည်။ သြတ္တပ္ပစိတ်ကိစ္စများတွင် လူတစ်ဦးသည် အခြားသူထံ တာဝန်မခံရသော်လည်း၊ ခရစ်ယာန်အားလုံးသည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး၏ သာယာမှုအတွက် တာဝန်ရှိသည်။ ခရစ်ယာန်တစ်ဦးသည် ယခင်နေ့၏ ဥပဒေအရ ကျန်ရှိနေသော ကန့်သတ်ချက်များကို ဖယ်ရှားရန် လွတ်လပ်ခွင့်ရှိသော်လည်း၊ မေတ္တာသည် “ယုံကြည်မှုအားနည်းသူ” (ရောမ ၁၄:၁) ဖြစ်သည့် ညီအစ်ကိုတစ်ဦးကို ထိခိုက်စေနိုင်သော ဤလွတ်လပ်ခွင့်ကို အသုံးပြုခြင်းကို တားမြစ်သည်။

13. Judge this rather. A second reason why believers should not criticize one another. Paul gives that reason with a play on the word “judge.” In this phrase he uses the word in the sense of “to decide,” “to determine” (see 1 Cor. 2:2; 2 Cor. 2:1; Titus 3:12). If there is to be any judging at all, let it not be criticism of others but the determination not to cause a brother to fall. Paul’s first reason for not judging is that men are accountable, not to one another but to God, who is their Master and Judge. His second reason is his oft-repeated rule of Christian love. Believers who are strong in faith will, out of love, be considerate of the feelings and consciences of their weaker brethren, and will exercise every care to avoid offending or confusing them. Although it is true that in matters of conscience no man is accountable to another, nevertheless all Christians are responsible for one another’s welfare. And though a Christian is free to shake off all legalistic remains of a former day, yet love for others forbids any use of this freedom that might harm a fellow believer who is “weak in the faith” (Rom. 14:1).

 

၁၄. ငါသိ၏။ ရှင်ပေါလုသည် ခရစ်ယာန်၏ လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် အချို့သောသူများကိုင်တွယ်ထားသော သြတ္တပ္ပစိတ်ကို ငြင်းပယ်ပိုင်ခွင့်ရှိကြောင်း သူ၏ ကိုယ်ပိုင်၊ ဝိညာဉ်တော်ဖြင့်ဉာဏ်အလင်းရရှိသော ယုံကြည်ချက်ကို ဖော်ပြသည် (၁ ကောရိန္သု ၈:၄ ကိုကြည့်ပါ)။ ဤပြတ်သားသော ထုတ်ဖော်ပြောဆိုမှုဖြင့် “ယုံကြည်မှုအားနည်းသူ” (ရောမ ၁၄:၁) အတွက် ထောက်ထားစာနာမှုသည် မေတ္တာအပေါ်အခြေခံရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုသြတ္တပ္ပစိတ်များသည် မျှတသည်ဟု အသိအမှတ်ပြုခြင်းပေါ်တွင် မဟုတ်ကြောင်း ပြသသည်။

14. I know. Paul expresses his own personal, Spirit-enlightened conviction about the Christian’s freedom and right to reject certain scruples to which others hold (cf. 1 Cor. 8:4). By this emphatic assertion he shows that consideration for the “weak” (Rom. 14:1) is to be based upon love and not upon a recognition that such scruples are justified.

 

သခင်ယေရှု၌။ သို့မဟုတ် “သခင်ယေရှု၌”။ ရှင်ပေါလု၏ ယုံကြည်ချက်သည် ခရစ်တော်နှင့် ဆက်သွယ်နေသော စိတ်နှလုံးမှ ပေါက်ဖွားလာပြီး၊ သူ၏ဝိညာဉ်တော်ဖြင့် ဉာဏ်အလင်းရရှိသည်။ ရောမ ၉:၁ ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ။

By the Lord Jesus. Or, “in the Lord Jesus.” Paul’s conviction springs from a mind dwelling in communion with Christ and thus enlightened by His Spirit. Compare ch. 9:1.

 

အဘယ်အရာမျှ။ ဆိုလိုသည်မှာ ဤဆက်စပ်မှုတွင်၊ ရှင်ပေါလုသည် ဤနေရာတွင် ပြောဆိုနေသော အစားအသောက်များဖြစ်သည် (ကျမ်းပိုဒ် ၁ ကိုကြည့်ပါ)။ “အဘယ်အရာမျှ” ဟူသော စကားလုံးကို ၎င်း၏ အကြွင်းမဲ့အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် နားလည်မရနိုင်ပါ။ စကားလုံးများသည် မကြာခဏ အဓိပ္ပာယ်တစ်မျိုးထက်ပိုပေးသည်၊ ထို့ကြောင့် ရည်ရွယ်ထားသော သတ်မှတ်အဓိပ္ပာယ်ကို ဆက်စပ်မှုဖြင့် ဆုံးဖြတ်ရမည်။ ဥပမာ၊ ရှင်ပေါလုက “အရာအားလုံးသည် ငါ့အတွက် တရားသောအရာ” (၁ ကောရိန္သု ၆:၁၂) ဟု ပြောသောအခါ၊ ဤထုတ်ဖော်ပြောဆိုချက်ကို ဆက်စပ်မှုမှ ခွဲထုတ်လျှင် တမန်တော်သည် လွတ်လပ်သူဖြစ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ သို့သော် ဆက်စပ်မှုသည် အကျင့်ယိုယွင်းမှုကို သတိပေးခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ထိုသို့သော နိဂုံးချုပ်ခြင်းကို ချက်ချင်းတားမြစ်သည် (ထိုနေရာတွင် မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ)။ ထိုနည်းတူ၊ ထွက်မြောက်ရာ ၁၆:၄ တွင် “နေ့တိုင်း” ဟူသော စကားရပ်သည် တစ်ပတ်လုံး နေ့တိုင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ သို့သော် ဆက်စပ်မှုသည် ဥပုသ်နေ့ကို ဖယ်ထုတ်ထားသည်ကို ပြသသည်။

Nothing. That is, in this context, those kinds of foods that Paul has been speaking about here (see on v. 1). The word “nothing” must not be understood in its absolute sense. Words often convey more than one meaning; therefore, the particular definition intended must in each case be determined by the context. For example, when Paul said, “All things are lawful unto me” (1 Cor. 6:12), his statement, when isolated from the context, could be interpreted as a declaration that the apostle was a libertine. The context, which is a warning against immorality, immediately prohibits such a deduction (see comment there). Similarly in Ex. 16:4 the expression “every day” could be interpreted as meaning every day of the week. However, the context shows that the Sabbath is excluded.

 

မစင်ကြယ်။ ဂရိဘာသာ “ကိုင်နော့စ်” (koinos)၊ စာသားအရ “သာမန်”။ ဤဝေါဟာရသည် လောကီအရာများတွင် “သာမန်” ဖြစ်သော်လည်း၊ သန့်ရှင်းသော ဂျူးလူမျိုးများအတွက် တားမြစ်ထားသော အရာများကို ဖော်ပြရန် အသုံးပြုသည် (မာကု ၇:၂ ကိုကြည့်ပါ)။

Unclean. Gr. koinos, literally, “common.” This term was used to describe those things which, though “common” to the world, were forbidden to the pious Jew (see on Mark 7:2).

 

၎င်း၏သဘာဝအရ။ “ယုံကြည်မှုအားနည်းသူ” (ကျမ်းပိုဒ် ၁) သည် ရှောင်ကြဉ်သော အစားအသောက်များနှင့် ယုံကြည်မှုခိုင်မာသူသည် ခွင့်ပြုသော အစားအသောက်များသည် ၎င်းတို့၏ သဘာဝအရ မစင်ကြယ်သည့် အစားအသောက်များမဟုတ်ဘဲ၊ သြတ္တပ္ပစိတ်ကြောင့် ၎င်းတို့၏ ညစ်ညမ်းမှုကို ရရှိသည် (ကျမ်းပိုဒ် ၂၃ ကိုကြည့်ပါ)။ ရှင်ပေါလုသည် ဤနေရာတွင် အစားအသောက်များအကြား ခွဲခြားမှုအားလုံးကို ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်သည် ဆွေးနွေးနေသော သတ်မှတ်ထားသော အစားအသောက်များနှင့် တမန်တော်က ကိုင်တွယ်နေသော သတ်မှတ်ပြဿနာ၊ ဆိုလိုသည်မှာ အချို့သောအစားအသောက်များကို စားသုံးခြင်းမှ တားမြစ်ထားသော တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဉာဏ်အလင်းရရှိသော သြတ္တပ္ပစိတ်ရှိသူများကို စာနာစွာ ဆက်ဆံခြင်းသို့ ကန့်သတ်ရမည်။

Of itself. The foods that the “weak” (v. 1) brother refrains from eating, but which the strong brother allows, are not the kinds of foods that are unclean in their own nature, but owe their taint to conscientious scruples (see on v. 23). Paul is not here sweeping away all distinctions between foods. The interpretation must be limited to the particular foods under discussion and to the specific problem with which the apostle is dealing, namely, the sympathetic treatment of those whose partly-enlightened consciences prevent their eating certain foods.

 

၎င်းသည် မစင်ကြယ်။ မစင်ကြယ်မှုသည် အစားအသောက်၏ သဘာဝတွင် မရှိဘဲ၊ ယုံကြည်သူ၏ အမြင်တွင်သာ ရှိသည်။ “ယုံကြည်မှုအားနည်းသူ” (ကျမ်းပိုဒ် ၁) ခရစ်ယာန်သည် ရုပ်တုများအား ပူဇော်ထားသော အစားအသောက်များကို မစားသင့်ဟု ယုံကြည်ပြီး၊ ထိုသို့သော အစားအသောက်များကို ရှောင်ကြဉ်ရန် ၎င်းကို သြတ္တပ္ပစိတ်ကိစ္စဖြစ်စေသည်။ သူ၏ ဤယုံကြည်ချက်ကို ကိုင်စွဲထားသရွေ့၊ သူစားသုံးခြင်းသည် မဖြစ်သင့်ပါ။ သူသည် အခြားသူ၏ အမြင်ဖြင့် မှားယွင်းနိုင်သော်လည်း၊ ဘုရားသခင်တောင်းဆိုသည်ဟု သူသြတ္တပ္ပစိတ်ဖြင့် ယူဆထားသည့်အရာကို ချိုးဖောက်ပြီး ပြုမူခြင်းသည် မသင့်လျော်ပါ (ကျမ်းပိုဒ် ၂၃ ကိုကြည့်ပါ)။

It is unclean. The uncleanness does not lie in the nature of the food but in the believer’s view of it. The “weak” (v. 1) Christian believes he ought not to eat foods offered to idols, for example, and makes it a matter of conscience to abstain from such foods. So long as he holds this conviction, it would be wrong for him to partake. He may be in error, judged from another’s point of view, but it would not be proper for him to act in violation of what he conscientiously supposes God requires (see v. 23).

 

၁၅. သို့သော်။ ယခင်အငြင်းအခုံများနှင့် ဤကျမ်းပိုဒ်ကို ဆက်စပ်ပေးသည့် “အကြောင်းမှာ” ဟုပင်။

15. But. Rather, “for,” apparently connecting this verse with the preceding argument.

 

စိတ်မသက်မသာဖြစ်သည်။ ယုံကြည်မှုအားနည်းသူသည် အတွေ့အကြုံပိုရှိသော ယုံကြည်သူများသည် သူအပြစ်ဟု ယူဆသောအရာတွင် ပါဝင်နေသည်ကို မြင်ရသောအခါ သြတ္တပ္ပစိတ်ဖြင့် နာကျင်ခြင်းနှင့် စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်သည်။ ဤဝမ်းနည်းမှုသည် သူ၏ပျက်စီးခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်၊ အကြောင်းမှာ သူသည် အပြစ်ဟု ယူဆသော အလေ့အကျင့်များနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ခရစ်ယာန်ယုံကြည်မှုမှ လှည့်ထွက်သွားနိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် သူ၏ယုံကြည်မှုခိုင်မာသော ညီအစ်ကိုများ၏ ဥပမာဖြင့် သူအပြစ်ဟု ယူဆသော လုပ်ရပ်တစ်ခုတွင် သတ္တိမရှိဘဲ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေနိုင်သည် (၁ ကောရိန္သု ၈:၁၀–၁၂ ကိုကြည့်ပါ)။

Be grieved. The weak brother is pained and troubled in conscience by seeing more experienced believers indulging in what he considers sinful. This grief may result in his destruction, for either he may be turned away from the Christian faith, which seems to be associated with practices he regards sinful, or he may be led by the example of his stronger brethren into a cowardly acquiescence in a course of action which to him appears to be sinful (see 1 Cor. 8:10–12).

 

အစားအသောက်။ ဂရိဘာသာ “ဗရိုမာ” (brōma)၊ “အစားအသောက်” အတွက် ယေဘုယျဝေါဟာရဖြစ်သည်။

Meat. Gr. brōma, a general term for “food.”

 

သင်သွားလျှောက်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ သင်အသက်ရှင်သည်၊ သင်ပြုမူသည် (ရောမ ၁၃:၁၃ ကိုကြည့်ပါ)။ မေတ္တာနှင့်မကိုက်ညီ။ စာသားအရ “မေတ္တာအရ” မဟုတ်ပါ။ ရောမ ၁၃ ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ။

Walkest thou. That is, you live, you behave (cf. on ch. 13:13).

Not charitably. Literally, “not according to love.” Compare ch. 13.

 

၁၅. မဖျက်ဆီးပါနှင့်။ မည်သည့်အရာမဆို လူတစ်ဦး၏ သြတ္တပ္ပစိတ်ကို ချိုးဖောက်ရန် လွှမ်းမိုးမှုဖြစ်ပေါ်စေပါက၊ ၎င်း၏ဝိညာဉ်ပျက်စီးခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ တစ်ကြိမ်ချိုးဖောက်ထားသော သြတ္တပ္ပစိတ်သည် များစွာအားနည်းသွားသည်။ တစ်ကြိမ်ချိုးဖောက်မှုသည် နောက်ထပ်ချိုးဖောက်မှုသို့ ဦးတည်သွားနိုင်ပြီး၊ ဝိညာဉ်ပျက်စီးသည်အထိဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ကျိုးရှာသည့်နှစ်သက်မှုဖြင့်၊ သူမဖြစ်မနေသင့်လျော်သည်ဟု ယူဆသည့်အရာတွင်ပင် ပါဝင်သည့် ခရစ်ယာန်တစ်ဦးသည် ထိုသို့သော ပျက်စီးစေသည့် လွှမ်းမိုးမှုကို ပြုလုပ်ပါက၊ ခရစ်တော်အတွက် သေဆုံးခဲ့သည့် ဝိညာဉ်တစ်ခု ဆုံးရှုံးမှုအတွက် အပြစ်ရှိသည် (၁ ကောရိန္သု ၈ ကိုကြည့်ပါ)။

Destroy not. Whatever tends to influence anyone to violate his conscience may result in the destruction of his soul. A conscience once violated has been greatly weakened. One violation may lead to another until the soul is destroyed. Therefore a Christian who, by selfish indulgence even in something he regards as perfectly proper, exerts such a destroying influence, is guilty of the loss of a soul for whom Christ died (cf. 1 Cor. 8).

 

သင်၏အစားအသောက်ဖြင့်။ စာသားအရ “သင်၏အစားအသောက်ဖြင့်”။ မာကု ၇:၁၉ ကိုကြည့်ပါ။

With thy meat. Literally, “by your food.” See on Mark 7:19.

 

ခရစ်တော်သေဆုံးခဲ့သည်။ ခရစ်တော်သည် “ယုံကြည်မှုအားနည်းသူ” (ကျမ်းပိုဒ် ၁) ညီအစ်ကိုကို ကယ်တင်ရန် သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ သူ၏ညီအစ်ကိုယုံကြည်သူများသည် အချို့သော အစားအသောက်များတွင် နှစ်သက်မှုအတွက် သူ့ကို မဖျက်ဆီးသင့်ပါ။ ခရစ်တော်ပေးဆပ်ခဲ့သည်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အလွန်သေးငယ်သော စွန့်လွှတ်မှုကိုသာ တောင်းဆိုထားသည်။ သူသည် သူ၏အသက်ကို ပေးခဲ့သည်။ ယုံကြည်မှုခိုင်မာသော ခရစ်ယာန်များသည် ၎င်းတို့၏ ယုံကြည်မှုအားနည်းသော ညီအစ်ကိုအတွက် သူတို့အနှစ်သက်ဆုံး အစားအသောက် သို့မဟုတ် သောက်စရာတစ်ခု၏ နှစ်သက်မှုကို စွန့်လွှတ်ရန် ဆန္ဒရှိမည်မှာ သေချာသည်။

Christ died. Christ died to save the “weak” (v. 1) brother, and his fellow believers must not destroy him for the sake of indulgence in certain foods. A very small sacrifice is asked in comparison with what Christ gave. He gave His life. Surely Christians who are strong in faith will be willing to forgo the pleasure of some favorite item of food or drink for the sake of their weaker brother.

 

၁၆. သင်၏ကောင်းမှု။ ၎င်းသည် ယုံကြည်မှုပိုမိုခိုင်မာသူများပိုင်ဆိုင်သော ပိုမိုခိုင်မာသောယုံကြည်မှု၊ ပိုမိုကြီးမားသောအသိပညာ၊ နှင့် ပိုမိုပြည့်စုံသော လွတ်လပ်မှုကို ဖော်ပြပေမည် (၁ ကောရိန္သု ၈:၉–၁၁၊ ၁၀:၃၀ ကိုကြည့်ပါ)။

16. Your good. This probably refers to the stronger faith, greater knowledge, and fuller freedom enjoyed by the stronger believers (see 1 Cor. 8:9–11; 10:30).

 

မကောင်းဟု ပြောဆိုခံရသည်။ ဂရိဘာသာ “ဗလစ်ဖီမိအို” (blasphēmeō)၊ “ဆဲရေးရန်”။ ဤစကားလုံးကို ရောမ ၃:၈၊ ၁ ကောရိန္သု ၁၀:၃၀ တွင် အသုံးပြုပုံကို နှိုင်းယှဉ်ပါ။ ယုံကြည်မှုခိုင်မာသူသည် သူ၏လွတ်လပ်ခွင့်ကို ကိုယ်ကျိုးရှာစွာ အသုံးပြုခြင်းဖြင့် “ယုံကြည်မှုအားနည်းသူ” (ရောမ ၁၄:၁) များအား သူ့အတွက် ကောင်းမွန်ပြီး ကောင်းချီးဖြစ်သည့်အရာကို အပြစ်တင်ပြီး မကောင်းဟု ပြောဆိုရန် အကြောင်းမပေးသင့်ပါ။ သူသည် သူ၏ကိုယ်ပိုင်အပြုအမူကြောင့် သြတ္တပ္ပစိတ်လွန်ကဲသော ညီအစ်ကိုတစ်ဦးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် အကြောင်းတစ်စုံတစ်ရာကို မပေးရန် သတိထားသင့်သည်။ ၁ ကောရိန္သု ၈:၇–၁၃ ကိုကြည့်ပါ။

Be evil spoken of. Gr. blasphēmeō, “to blaspheme.” Compare the use of this word in Rom. 3:8; 1 Cor. 10:30. The strong man should not let the selfish use of his liberty give occasion to those “weak in the faith” (Rom. 14:1) to condemn and speak evil of something that to him is a good thing and a blessing. He should beware lest he give any cause for others to reproach him for the harm his personal conduct may have brought to some overscrupulous brother. See on 1 Cor. 8:7–13.

 

၁၇. ဘုရားသခင်၏နိုင်ငံတော်။ ဤစကားရပ်သည် တစ်ခုတည်းရပ်တည်လျှင်၊ အနာဂတ်ဘုန်းတန်ခိုးနိုင်ငံတော် (၁ ကောရိန္သု ၆:၉, ၁၀ ကိုကြည့်ပါ) သို့မဟုတ် လက်ရှိတရားသက်ဝင်မှုနိုင်ငံတော်ကို ဖော်ပြနိုင်သည် (မဿဲ ၄:၁၇၊ မဿဲ ၅:၂, ၃ ကိုကြည့်ပါ)။ ဤနေရာတွင် နောက်ဆုံးအဓိပ္ပာယ်ကို ရည်ရွယ်ထားသည်မှာ ထင်ရှားသည်။ ဘုရားသခင်၏နိုင်ငံတော်၏ အနှစ်သာရသည် ပြင်ပအရာများတွင်မဟုတ်ဘဲ၊ ဝိညာဉ်ရေးဘဝ၏ အတွင်းစိတ်တရားသက်ဝင်မှုများတွင် တည်ရှိသည်။

17. The kingdom of God. This expression, standing alone, may refer either to the future kingdom of glory (cf. 1 Cor. 6:9, 10) or to the present kingdom of grace (see on Matt. 4:17; Matt. 5:2, 3). The latter meaning is here obviously intended. The essence of the kingdom of God lies not in things external, but in the inward graces of the spiritual life.

 

အစားအသောက်နှင့် အရက်သောက်စရာ။ သို့မဟုတ် “စားသောက်ခြင်း”။ ဤကိစ္စများသည် ဘုရားသခင်၏နိုင်ငံတော်တွင် အမှန်တကယ်ပါဝင်သော အရာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက သေးငယ်ပြီး အရေးမပါပါ။ ယုံကြည်မှုခိုင်မာသော ခရစ်ယာန်သည် ဘုရားသခင်၏နိုင်ငံတော်၏ ဝိညာဉ်ရေးသဘောကို သိရှိထားသည်ဟု ယူဆရသည်။ အမှန်တကယ်အားဖြင့်၊ ဤအရေးကြီးသောအမှန်တရားကို သိရှိခြင်းသည် ကျမ်းပိုဒ် ၁၆ တွင် ဖော်ပြထားသော “ကောင်းမှု” ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤအသိပညာသည် သူ့ကို အစားအသောက်ကဲ့သို့သော သက်ဆိုင်ရာအရာများတွင် ယုံကြည်မှုအားနည်းသော ညီအစ်ကိုကို ဝမ်းနည်းစေခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်ဆီးခြင်းမှ တားဆီးလိမ့်မည်။

Meat and drink. Or, “eating and drinking.” These matters are trifling and insignificant when compared with those of which the kingdom of God actually does consist. Presumably the Christian whose faith is strong is aware of the spiritual nature of God’s kingdom. In fact, the knowledge of this vital truth is part of the “good” mentioned in v. 16. Surely then this knowledge will prevent him from grieving or destroying his weaker brother over matters that are so relatively inconsequential in themselves.

 

ဖြောင့်မတ်ခြင်း။ ဆိုလိုသည်မှာ ဖြောင့်မတ်သောဘဝနေထိုင်မှု၊ ဖြောင့်မတ်စွာ ပြုမူခြင်း (ရောမ ၆:၁၉၊ ဧဖက် ၄:၂၄ ကိုကြည့်ပါ)။

Righteousness. That is, a righteous way of life; right doing (see Rom. 6:19; Eph. 4:24).

 

အေးချမ်းခြင်း。 ၎င်းတွင် ဘုရားသခင်နှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ခြင်း (ရောမ ၅:၁) သာမက၊ ချာ့ချ်အတွင်း သဟဇာတဖြစ်မှုနှင့် မေတ္တာလည်း ပါဝင်သည် (ရောမ ၁၄:၁၉၊ ဧဖက် ၄:၃၊ ကောလောသဲ ၃:၁၄, ၁၅ ကိုကြည့်ပါ)။

Peace. This includes not only reconciliation to God (ch. 5:1) but also harmony and love in the church (cf. Rom. 14:19; Eph. 4:3; Col. 3:14, 15).

 

သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်၌ ဝမ်းမြောက်ခြင်း။ ၎င်းသည် ဘုရားသခင်၏ဝိညာဉ်တော်ဖြင့် “ဝိညာဉ်တော်၌ အသက်ရှင်သူများ” (ဂလာတိ ၅:၂၅၊ ရောမ ၁၅:၁၃၊ ဂလာတိ ၅:၂၂၊ ၁ သက်သာလောနိမှတ်စာ ၁:၆ ကိုကြည့်ပါ) ကို ဖြည့်ဆည်းပေးသော သန့်ရှင်းသော ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ယုံကြည်မှုအခိုင်မာဆုံးသူများသည် ဘုရားသခင်၏နိုင်ငံတော်သည် အစားအသောက်နှင့် သောက်စရာကဲ့သို့သော ရုပ်ဝတ္ထုအရာများတွင် မဟုတ်ဘဲ၊ ဤဝိညာဉ်ရေးတရားသက်ဝင်မှုများတွင် တည်ရှိကြောင်း အကောင်းဆုံးနားလည်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့၏ စားသောက်ခြင်းတွင် ခရစ်ယာန်လွတ်လပ်ခွင့်နှင့်ပတ်သက်၍၊ ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်ခွင့်ကို ကန့်သတ်ရန် ရွေးချယ်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုသို့သော လွတ်လပ်ခွင့်ကို အသုံးပြုခြင်းသည် ချာ့ချ်၏ အေးချမ်းမှုကို ဖျက်ဆီးခြင်း (ရောမ ၁၄:၁၃)၊ သို့မဟုတ် ယုံကြည်မှုအားနည်းသူအတွက် မဖြောင့်မတ်သည့်အရာကို ပြုလုပ်ရန် ဦးတည်စေခြင်း (ကျမ်းပိုဒ် ၁၄)၊ သို့မဟုတ် ၎င်း၏သြတ္တပ္ပစိတ်ကို ဝမ်းနည်းစေခြင်းဖြင့် ဝိညာဉ်တော်၌ ဝမ်းမြောက်ခြင်းကို လုယူခြင်းမပြုရန်ဖြစ်သည် (ကျမ်းပိုဒ် ၁၅)။

Joy in the Holy Ghost. This is the holy gladness with which the Spirit of God suffuses those who “life in the Spirit” (Gal. 5:25; cf. Rom. 15:13; Gal. 5:22; 1 Thess. 1:6). Those who are the strongest in faith understand best that the kingdom of God consists in such spiritual graces as these, and not in such material things as food and drink. Consequently as regards their Christian freedom in eating and drinking they would rather curtail their own personal liberty than to have their exercise of such freedom destroy the peace of the church (Rom. 14:13), or lead a weaker brother to do what, for him, would be unrighteous (v. 14), or rob him of his joy in the Spirit by grieving his conscience (v. 15).

 

၁၈. ဤအရာများတွင်။ စာသားသက်သေအထောက်အထားများအရ (စာမျက်နှာ ၁၀ ကိုကြည့်ပါ) “ဤနည်းဖြင့်” ဟူသော ဖတ်ဆိုချက်ကို ထောက်ခံသည်၊ ဆိုလိုသည်မှာ “ဤနည်းဖြင့်” ဖြစ်ပေမည်။ မေတ္တာဖြင့် ပြုမူသော ယုံကြည်သူသည် ၎င်း၏ညီအစ်ကိုအတွက် ခလုတ်တိုက်မှုတစ်ခုထားမည့်အစား၊ ၎င်း၏ညီအစ်ကို၏ ကျေးဇူးကို ရရှိသည်။

18. In these things. Textual evidence favors (cf. p. 10) the reading “in this,” meaning, perhaps, “in this way.” The believer who acts charitably wins the good will of his brother instead of putting a stumbling block in his way.

 

အတည်ပြုခံရသည်။ ဂရိဘာသာ “ဒိုကီမော့စ်” (dokimos)၊ “စမ်းသပ်ပြီး”၊ “စစ်ဆေးမှုနှင့် ဝေဖန်မှုကို ခံနိုင်ရည်ရှိသည်”။ “ဒိုကီမော့စ်” ကို ၁ ကောရိန္သု ၁၁:၁၉၊ ၂ ကောရိန္သု ၁၀:၁၈၊ ၂ တိမောတိ ၂:၁၅ တွင် အသုံးပြုပုံကို နှိုင်းယှဉ်ပါ။

Approved. Gr. dokimos, “tested,” “able to stand the test of inspection and criticism.” Compare the use of dokimos in 1 Cor. 11:19; 2 Cor. 10:18; 2 Tim. 2:15.

 

၁၉. ကျွန်ုပ်တို့။ ဤကျမ်းပိုဒ်သည် စာသားအရ “ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် အေးချမ်းမှု၏အရာများနှင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး တည်ဆောက်မှုအတွက် အရာများကို လိုက်စားကြပါစို့” (၁ သက်သာလောနိမှတ်စာ ၅:၁၁၊ ၁ ကောရိန္သု ၁၄:၂၆ ကိုကြည့်ပါ)။

19. Let us. The verse reads literally, “So then let us pursue the things of peace and the things of upbuilding for one another” (cf. 1 Thess. 5:11; see also 1 Cor. 14:26).

 

၂၀. အစားအသောက်။ ဂရိဘာသာ “ဗရိုမာ” (brōma)၊ ယေဘုယျအစားအသောက်။

20. Meat. Gr. brōma, food in general.

 

ဖျက်ဆီးရန်။ ဂရိဘာသာ “ကတလူအို” (kataluō)၊ စာသားအရ “ဖြိုချရန်”။ ဤစကားလုံးသည် တည်ဆောက်ထားသောအရာတစ်ခုကို ဖြိုချခြင်းကို ဖော်ပြရန် အသုံးပြုပြီး၊ ကျမ်းပိုဒ် ၁၉ တွင် “တည်ဆောက်ရန်” ဟူသော “အိုကိုဒိုမီ” (edify) ဖြင့် စတင်ထားသော ပုံသဏ္ဌာန်ကို ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် ဆက်လက်ထားသည်။ ရိုးရိုးအစားအသောက်အတွက် ခရစ်ယာန်များသည် ဘုရားသခင်တည်ဆောက်ထားသည်ကို ဖြိုချခြင်းနှင့် ဖျက်ဆီးခြင်းဖြင့် ဘုရားသခင်ကို ဆန့်ကျင်မတိုက်ခိုက်သင့်ပါ။

Destroy. Gr. kataluō, literally, “to loosen down.” The word is used to describe the pulling down of something that has been built up and thus carries on, by contrast, the figure begun by “edify,” literally, “build up,” in v. 19. For the sake of mere food Christians are not to fight against God by tearing down and destroying what He has built up.

 

ဘုရားသခင်၏လုပ်ဆောင်မှု။ ၁ ကောရိန္သု ၃:၉၊ ဧဖက် ၂:၁၀ ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ။

The work of God. Compare 1 Cor. 3:9; Eph. 2:10.

 

စင်ကြယ်သည်။ ကျမ်းပိုဒ် ၁၄ ကိုကြည့်ပါ၊ ၁ ကောရိန္သု ၁၀:၂၃ ကိုကြည့်ပါ။

Pure. See v. 14; cf. 1 Cor. 10:23.

 

ခလုတ်တိုက်မှုဖြင့်။ ၎င်းသည် ၎င်း၏လွတ်လပ်ခွင့်ကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး “ယုံကြည်မှုအားနည်းသူ” ညီအစ်ကိုကို စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသော ယုံကြည်မှုခိုင်မာသူ၊ သို့မဟုတ် ၎င်း၏ယုံကြည်မှုခိုင်မာသော ညီအစ်ကို၏ ဥပမာဖြင့် ၎င်း၏သြတ္တပ္ပစိတ်ခွင့်မပြုသည့်အရာကို စားရန် ရဲရင့်စွာ လှုံ့ဆော်ခံရသော “ယုံကြည်မှုအားနည်းသူ” (ကျမ်းပိုဒ် ၁) ကို ဖော်ပြနိုင်သည် (၁ ကောရိန္သု ၈:၁၀ ကိုကြည့်ပါ)။ မှတ်ချက်ပေးသူအများစုသည် ပထမအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို ပိုမိုနှစ်သက်ပုံရသည်။ ဤအဓိပ္ပာယ်မှန်ပါက၊ ရှင်ပေါလုသည် “လူတစ်ဦးသည် သူစားသည့်အရာဖြင့် အခြားသူများအတွက် ခလုတ်တိုက်မှုဖြစ်စေခြင်းသည် မဖြစ်မနေမဖြစ်ပါ” ဟု ပြောနေသည်။

With offence. This may refer either to the strong brother who, by taking advantage of his own liberty, offends his “weak” brother, or to the “weak” (v. 1) brother who, by the example of his strong brother, is emboldened to eat that which his conscience does not allow (see 1 Cor. 8:10). Most commentators seem to prefer the first interpretation. If this is correct, Paul is saying that “it is wrong for a man to be a stumbling block to others by what he eats.”

 

၂၁. ၎င်းသည် ကောင်းသည်။ ယုံကြည်မှုခိုင်မာသော ခရစ်ယာန်သည် ဤသက်ဆိုင်ရာမသိသာသော ကိစ္စများတွင် ၎င်း၏လွတ်လပ်ခွင့်ကို စွန့်လွှတ်ရန် ဆန္ဒရှိသင့်သည်၊ ယုံကြည်မှုအားနည်းသော ညီအစ်ကိုကို စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေမည့်အစား (၁ ကောရိန္သု ၈:၁၃ ကိုကြည့်ပါ)။

21. It is good. The strong Christian should be willing to give up his freedom in these comparatively inconsequential matters rather than to offend a weaker brother (cf. 1 Cor. 8:13).

 

အသား။ ဂရိဘာသာ “ကရိယာ” (krea)၊ “အသားအစားအသောက်များ”။ ဤစကားလုံးသည် ဤနေရာနှင့် ၁ ကောရိန္သု ၈:၁၃ တွင်သာ ပေါ်ပေါက်သည်။ ရောမ ၁၄:၁၅, ၂၀ စသည်တို့တွင် “ဗရိုမာ” (brōma)၊ ယေဘုယျအစားအသောက်အတွက် စကားလုံးကို အသုံးပြုသည်။

Flesh. Gr. krea, “flesh foods.” The word occurs only here and in 1 Cor. 8:13. In Rom. 14:15, 20; etc., brōma, the word for food in general, is used.

 

ဝိုင်အရက်။ အသားနှင့် ဝိုင်အရက်သည် ယုံကြည်မှုအားနည်းသူ၏ ဘာသာရေးသြတ္တပ္ပစိတ်များ၏ အဓိကအရာများဖြစ်ပုံရသည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့ကို ရုပ်တုများအား ပူဇော်ရာတွင် ပုံမှန်အသုံးပြုလေ့ရှိသောကြောင့်ဖြစ်ပေမည်။

Wine. Flesh and wine were evidently the principal objects of the weaker brother’s religious scruples, probably because they were customarily used by the pagans in sacrifice to their idols.

 

အဘယ်အရာမျှ။ “အဘယ်အရာမျှ” ဟူသော စကားလုံးများသည် ထည့်သွင်းထားသော်လည်း၊ ဂရိဘာသာတွင် ရှင်းလင်းစွာ အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်သည်။ ရှင်ပေါလုသည် ဤယေဘုယျသတိပေးချက်ကို ထည့်သွင်းထားပြီး၊ ၎င်းသည် သူ့သဘာဝအရ တရားသောဖြစ်သော်လည်း၊ ထိုသို့သောလုပ်ရပ်များသည် ဘုရားသခင်ခွင့်ပြုသည်ဟု ယုံကြည်မှုမရှိသေးသော ညီအစ်ကိုကို စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်သည့် မည်သည့်လုပ်ဆောင်မှုကိုမဆို ဖုံးအုပ်ရန်ဖြစ်သည်။ တစ်ခုသော လုပ်ရပ်တစ်ခုကို စဉ်းစားနေသော ခရစ်ယာန်သည် ၎င်းသည် တရားသောလား ဟု မေးရုံမျှမက၊ ၎င်းသည် ငါ့ညီအစ်ကို၏ ဝိညာဉ်ကို မည်သို့ထိခိုက်မည်နည်း ဟုလည်း မေးရမည်။

Nor any thing. The words “any thing,” though supplied, are clearly implied in the Greek. Paul adds this general caution to cover any activity that, though legitimate in itself, may upset or confuse the brother who is not yet persuaded that such actions are divinely permitted. The Christian who is contemplating a certain course of action will not only ask, Is this lawful? but also, How will this affect my brother’s soul?

 

ခလုတ်တိုက်သည်။ ဂရိဘာသာ “ပရော့စကော့ပ်တို” (proskoptō)၊ “ထိမိရန်”၊ “ခလုတ်တိုက်ရန်”၊ “ရိုက်ချရန်”၊ ပုံဆောင်အားဖြင့် “စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ရန်”။

Stumbleth. Gr. proskoptō, “to strike against,” “to stumble,” “to beat against,” metaphorically, “to take offense at.”

 

စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်သည်။ စာသားသက်သေအထောက်အထားများအရ (စာမျက်နှာ ၁၀ ကိုကြည့်ပါ) “သို့မဟုတ် စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်သည်၊ သို့မဟုတ် အားနည်းစေသည်” ဟူသော စကားစုကို ချန်လှပ်ထားနိုင်သည်။ သို့သော် ဤအကြံအစီများသည် “ခလုတ်တိုက်သည်” တွင် အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်သည်။

Offended. Textual evidence may be cited (cf. p. 10) for the omission of “or is offended, or is made weak.” However, these ideas are implicit in “stumbleth.”

 

အားနည်းစေသည်။ စာသားအရ “အားနည်းသည်”၊ ဆိုလိုသည်မှာ ယုံကြည်မှုခိုင်မာသော ညီအစ်ကိုသည် ၎င်း၏ညီအစ်ကို၏ ဉာဏ်အလင်းမရရှိသေးသော သြတ္တပ္ပစိတ်ကို အလွယ်တကူ ဝမ်းနည်းစေနိုင်သည့် ကိစ္စအားလုံးတွင် သတိထားရမည်။

Is made weak. Literally, “is weak,” meaning that the stronger brother is to be careful in all matters about which his brother’s unenlightened conscience may be easily grieved.

 

၂၂. သင့်တွင် ယုံကြည်မှုရှိသလား။ အရေးကြီးသော စာသားသက်သေအထောက်အထားများအရ (စာမျက်နှာ ၁၀ ကိုကြည့်ပါ) “သင်ရှိသော ယုံကြည်မှု” ဟူသော ဖတ်ဆိုချက်ကို ထောက်ခံသည်။ ဂရိဘာသာတွင် “သင်” ဟူသော နာမ်စားသည် အလေးပေးထားသည်။ ဤဆက်စပ်မှုတွင် “ယုံကြည်မှု” သည် “အရာအားလုံးစားနိုင်သည်” ဟူသော ယုံကြည်မှုဖြစ်သည် (ကျမ်းပိုဒ် ၂)။

22. Hast thou faith? Important textual evidence may be cited (cf. p. 10) for the reading, “The faith that you have.” The pronoun “you” is emphatic in the Greek. “Faith” in this context is the faith to “eat all things” (v. 2).

 

သင့်ကိုယ်သင်အတွက် ထားပါ။ ထိုသို့သော ယုံကြည်မှုကို “ယုံကြည်မှုအားနည်းသူ” (ကျမ်းပိုဒ် ၁) ညီအစ်ကိုကို စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေရန် လူသိရှင်ကြား ပြသမထားရဘဲ၊ သင်နှင့် ဘုရားသခင်အကြား ထားရမည်။

Have it to thyself. Such faith is not to be paraded openly to the offense of the “weak” (v. 1) brother, but is to be kept between yourself and God.

 

ပျော်ရွှင်သည်။ ဂရိဘာသာ “မာကာရီအို့စ်” (makarios) (မဿဲ ၅:၃ ကိုကြည့်ပါ)။ ဤပျော်ရွှင်မှုသည် ရှင်းလင်းပြီး သံသယမရှိသော သြတ္တပ္ပစိတ်၏ ကောင်းချီးဖြစ်သည်။

Happy. Gr. makarios (see on Matt. 5:3). This happiness is the blessedness of a clear and undoubting conscience.

 

ခွင့်ပြုသည်။ ဂရိဘာသာ “ဒိုကီမာဇို” (dokimazō) (ရောမ ၁၂:၂ ကိုကြည့်ပါ)။

Alloweth. Gr. dokimazō (see on ch. 12:2).

 

၂၃. သံသယရှိသည်။ သို့မဟုတ် “မိမိအတွင်း၌ ငြင်းခုံသည်”။ စိတ်နှစ်မျိုးရှိသော လူတစ်ဦး၏ ဖော်ပြချက်ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ (ယာကုပ် ၁:၆၊ မဿဲ ၂၁:၂၁၊ မာကု ၁၁:၂၃၊ ရောမ ၄:၂၀ ကိုကြည့်ပါ)။

23. Doubteth. Or, “debates within himself.” Compare the description of the double-minded man (James 1:6; cf. Matt. 21:21; Mark 11:23; Rom. 4:20).

 

အပြစ်စီရင်ခံရသည်။ ဂရိဘာသာ “ကတကရိနို” (katakrinō)၊ “အပြစ်စီရင်ရန်”။ ၎င်း၏သြတ္တပ္ပစိတ်သံသယများရှိသော်လည်း စားသုံးသူသည် အပြစ်စီရင်ခံရသည်။

Is damned. Gr. katakrinō, “to condemn.” The man who eats, in spite of the doubts of his conscience, is condemned.

 

ယုံကြည်မှု။ ဤနေရာတွင် ဖြောင့်မတ်မှုနှင့် မဖြောင့်မတ်မှုကို ယုံကြည်မှုကို ဖော်ပြပြီး၊ ဘုရားသခင်၏အလိုတော်ဟု ယုံကြည်သည့်အရာကို ပြုလုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်းဖြစ်သည်။ ရှင်ပေါလု၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ခရစ်ယာန်တစ်ဦးသည် သူပြုလုပ်သည်မှာ ဖြောင့်မတ်သည်ဟူသော ပြတ်သားသော ကိုယ်ပိုင်ယုံကြည်ချက်မှ မပြုမူဘဲ၊ အခြားသူများ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် အားနည်းစွာ လိုက်လျောပါက၊ ၎င်း၏လုပ်ရပ်သည် အပြစ်ဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်သည် ၎င်း၏သြတ္တပ္ပစိတ်ကို ဘယ်သောအခါမျှ ချိုးဖောက်မထားသင့်ပါ။ ၎င်းသည် ပညာပေးရန် လိုအပ်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် သူ့အား သူ့သဘာဝအရ မဖြစ်မနေမဖြစ်သော အရာများသည် မဖြစ်မနေဖြစ်သည်ဟု ပြောနိုင်သည်။ သို့သော် ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်နှင့် ဝိညာဉ်တော်ဖြင့် ၎င်းအတွက် သင့်လျော်သည်ဟု ယုံကြည်မှုမရရှိမချင်း၊ သူသည် ၎င်းကို မလိုက်လျှောက်သင့်ပါ။ သူသည် အခြားသူများကို ၎င်း၏အပြုအမူအတွက် စံနှုန်းအဖြစ် မထားရဘဲ၊ ကျမ်းစာသို့သွားပြီး ၎င်း၏တာဝန်ကို ကိုယ်တိုင်သင်ယူရမည် (၂တ ၁၁၉–၁၂၄ ကိုကြည့်ပါ)။

Faith. Here referring to a conviction of right and wrong, resulting in the determination to do whatever is believed to be God’s will. Paul’s meaning is that if a Christian does not act from strong personal conviction that what he does is right, but, instead, complies weakly with the judgment of others, then his action is sinful. The Christian should never violate his conscience. It may require educating. It may tell him that certain things are wrong that in themselves may not be wrong. But until convinced by the Word and the Spirit of God that a certain course is proper for him, he ought not to pursue it. He must not make others the criterion for his conduct; he must go to the Scriptures and learn for himself his duty in the matter (see 2T 119–124).

 

ellen g. white comments

4 MB 57

5 DA 550

7 CT 33; FE 191, 206; GW 396; ML 212; PK 94; SC 120; 4T 72,  339,  493, 562; 5T 386, 565; 6T 236, 242; 7T 50, 296

10 MH 166

12 DA 550; 4T 654; 5T 399

13 MH 166; 1T 420; 2T 87, 552; 5T 352

16 CT 257; Ev 680; EW 70; 5T 593

17 TM 422, 497; 2T 319

19 DA 356; 6T 460

23 GC 436; MYP 198; 5T 437