“ငါ၏အိမ်နီးချင်းကား အဘယ်သူနည်း” — လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုနှင့် အမျိုးသားရေးဝါဒအပေါ် အတွေးအမြင်အချို့

လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုနှင့် အမျိုးသားရေးဝါဒတို့သည် ယနေ့ခေတ်ကမ္ဘာတွင် အလွန်အရေးကြီးသော စိန်ခေါ်မှုများအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေကြသည်။ မီဒီယာများ၏ ဖော်ပြချက်များ၊ အစိုးရများ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် ပညာရပ်ဆိုင်ရာလေ့လာမှုများသည် ကမ္ဘာ့ဒေသအသီးသီး၌ ဆက်လက်တည်ရှိနေသော လူမျိုး၊ တိုင်းရင်းသားနှင့် အမျိုးသားရေးအရ ကြိုတင်အမြင်ဖြင့် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုများ၏ ဆိုးရွားမှုကို အာရုံစိုက်စေခဲ့ကြသည်။[၁] ဝမ်းနည်းစရာမှာ ဤပြဿနာများသည် အသင်းတော်ကိုလည်း ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး၊ မြေကြီး၏ဆားဖြစ်ရန် ရရှိထားသော အသင်းတော်၏ အခွင့်ထူးကို ပျက်ပြယ်စေနိုင်သည်။ ဤစာတမ်းတွင် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုနှင့် အမျိုးသားရေးဝါဒပြဿနာကို သမ္မာကျမ်းစာရှုထောင့်မှ ဆွေးနွေးပြီး ဤစိန်ခေါ်မှုများကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရန် အခြေခံမူအချို့ကို တင်ပြထားသည်။

အစပိုင်းတွင် လူမျိုးနှင့် နိုင်ငံဟူသော အယူအဆများကို အများအားဖြင့် မည်သို့အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်ကို ဖော်ပြရန် သင့်လျော်သည်။ ဤဝေါဟာရများ၏ တိကျသောအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များသည် အခက်အခဲများစွာရှိသော်လည်း အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း သုံးသပ်နိုင်သည်။ အရင်းအမြစ်တစ်ခုက လူမျိုးကို “ဘုံဇာတိရှိခြင်းအားဖြင့် ဆက်နွှယ်နေသော လူအုပ်စု သို့မဟုတ် လူအမျိုးအစား” ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။[၂] အခြားအရင်းအမြစ်တစ်ခုက လူမျိုးဟူသောအယူအဆတွင် လူအုပ်စုတစ်စုနှင့် အခြားလူအုပ်စုတစ်စုကို ခွဲခြားသိရှိနိုင်စေသည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကွဲပြားမှုအချို့ ပါဝင်နိုင်သည်ဟု လက်ခံသော်လည်း လက်ရှိသိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ အသိပညာအရ “လူသားတို့အတွင်း တွေ့မြင်ရသော ကွဲပြားမှုများသည် ဇီဝဗေဒအရ သတ်မှတ်ထားသော လူမျိုးဟူသော အဓိပ္ပာယ်ပေါ်တွင် အခြေမခံကြောင်း” ရှင်းလင်းထားသည်။[၃] အမှန်မှာ ဤအချက်သည် “လူသားအုပ်စုအားလုံးတွင် သွေးအမျိုးအစားတူညီမှုရှိကြပြီး၊ အချင်းချင်း မျိုးပွားနိုင်ကြသည့်အပြင်၊ လူမျိုးရေးနယ်နိမိတ်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည့် နယ်နိမိတ်များကို ကျော်လွန်၍ ကိုယ်အင်္ဂါများကို လက်ခံနိုင်၊ လှူဒါန်းနိုင်ကြသည်” ဟူသောအချက်ဖြင့် ထင်ရှားစွာ အတည်ပြုနိုင်သည်။[၄] ဤစာတမ်းတွင် “လူမျိုး” နှင့် “တိုင်းရင်းသားအုပ်စု”[၅] ဟူသောဝေါဟာရများကို အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် နီးစပ်စွာ အသုံးပြုထားပြီး၊ ရှေးခေတ်လူမျိုးများနှင့်ပတ်သက်၍ နောက်ဆုံးဝေါဟာရကို အနည်းဆုံးအားဖြင့် “အုပ်စုဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်အမှတ်သညာ” ဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။[၆]

ထိုနည်းတူ နိုင်ငံဟူသော အယူအဆကို “ဘုံမျိုးရိုး၊ သမိုင်း၊ ယဉ်ကျေးမှု သို့မဟုတ် ဘာသာစကားတို့ဖြင့် စည်းလုံးညီညွတ်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော နိုင်ငံတော် သို့မဟုတ် နယ်မြေတစ်ခုအတွင်း နေထိုင်ကြသော လူအများစု” ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။[၇] ဤအယူအဆနှစ်ရပ်မှ “လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု” နှင့် “အမျိုးသားရေးဝါဒ” ဟူသော ဝေါဟာရများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုသည် “အမှန်အားဖြင့် အလွန်ကွဲပြားသော အရာနှစ်ရပ်ကို ရည်ညွှန်းသည်။ တစ်ဖက်တွင် မိမိတို့နှင့် ကွဲပြားသော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာလက္ခဏာများကို ထင်ရှားစွာ ပိုင်ဆိုင်ထားသူများအပေါ် မုန်းတီးခြင်း သို့မဟုတ် အထင်အမြင်သေးခြင်းကို အများအားဖြင့် ဖော်ပြသည့် အပြုအမူနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် လူမျိုးများနှင့်ပတ်သက်သော အယူဝါဒ၊ လူမျိုးများဆိုင်ရာ သဘောတရားနှင့် သက်ဆိုင်သည်။”[၈] အမျိုးသားရေးဝါဒကိုမူ “သတ်မှတ်ထားသော ပထဝီဝင်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုနယ်နိမိတ်များအတွင်း စုပေါင်းစည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ခံယူသောသဘော”[၉] ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံတွင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ သို့မဟုတ် လူအုပ်စုတစ်စုသည် အခြားနိုင်ငံများ သို့မဟုတ် လူအုပ်စုများထက် သာလွန်သည်ဟု သတ်မှတ်သည့် သီးခြားခွဲထုတ်သော အယူဝါဒအဖြစ်သို့ ဖွံ့ဖြိုးလာနိုင်သည်။ ဤစာတမ်းအတွက် အမျိုးသားရေးဝါဒ၊ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုနှင့် လူမျိုးစုဝါဒတို့ကို ပြဿနာတစ်ခုတည်း၏ အစိတ်အပိုင်းများအဖြစ် ယူဆထားသည်။ ထိုပြဿနာမှာ လူသားတို့သည် မိမိတို့နှင့် မတူသော လူမျိုး၊ တိုင်းရင်းသား သို့မဟုတ် ယဉ်ကျေးမှုရှိသူ “အခြားသူ” ကို လက်ခံရန် ခက်ခဲခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဝေါဟာရသုံးမျိုးအနက် တစ်ခုအပေါ် ပြောဆိုသည့်အရာသည် အားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်နိုင်သောကြောင့် ၎င်းတို့ကို အသုံးပြုရာတွင် အကြွင်းမဲ့တိကျမှုရရှိရန် ကြိုးပမ်းထားခြင်းမရှိပါ။

ဤအကြောင်းအရာကို အဓိကအပိုင်းလေးပိုင်းဖြင့် ခွဲခြားသုံးသပ်မည်။ ပထမအပိုင်းတွင် သမ္မာကျမ်းစာ၌ လူမျိုးနှင့် နိုင်ငံဟူသော အယူအဆများကို ဆွေးနွေးမည်။ ဒုတိယအပိုင်းတွင် တိုင်းရင်းသားကွဲပြားမှုအပေါ် ဓမ္မပညာဆိုင်ရာ သုံးသပ်ချက်ကို တင်ပြမည်။ တတိယအပိုင်းတွင် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုနှင့် အမျိုးသားရေးဝါဒအပေါ် သမ္မာကျမ်းစာ၏ တုံ့ပြန်ပုံကို အာရုံစိုက်မည်။ စတုတ္ထအပိုင်းတွင် ဤသုံးသပ်ချက်များကို အနှစ်ချုပ်ပြီး အကြံပြုချက်အချို့ကို တင်ပြမည်။

သမ္မာကျမ်းစာ၌ လူမျိုးနှင့် နိုင်ငံ

မျက်မှောက်ခေတ်ပြဿနာများကို သမ္မာကျမ်းစာအပေါ် အတင်းအကျပ် ထည့်သွင်းမထားရန် သတိပြုသင့်သည်။ အကြောင်းမှာ ခေတ်သစ် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု သို့မဟုတ် အမျိုးသားရေးဝါဒဆိုင်ရာ အယူအဆများသည် သမ္မာကျမ်းစာရေးသားသူများနှင့် မရင်းနှီးခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ယဉ်ကျေးမှုအချို့က မိမိတို့ကိုယ်ကို အခြားယဉ်ကျေးမှုများထက် သာလွန်သည်ဟု မြင်သည့်သဘောအရ အမျိုးသားရေးဝါဒ သို့မဟုတ် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုသည် သမ္မာကျမ်းစာခေတ်တွင် အမှန်ပင် ပြဿနာတစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဂရိလူမျိုးများအတွက် ဂရိဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို မသိကျွမ်းသော နိုင်ငံခြားသားများသည် လူရိုင်းများဖြစ်ကြပြီး၊ ယုဒလူမျိုးများအတွက် ယုဒမဟုတ်သူများသည် တပါးအမျိုးသားများ၊ တစ်နည်းအားဖြင့် အယူမှားသူများဖြစ်ကြသည်။[၁၀] ထို့အပြင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများနှင့် နိုင်ငံများ၏ ကွဲပြားမှုကို သမ္မာကျမ်းစာက အကြိမ်ကြိမ် ဖော်ပြထားသည်။ အီလက်ထရွန်နစ်ဒေတာဘေ့စ်တစ်ခုကို ရှာဖွေရာတွင် ဓမ္မဟောင်းကျမ်း၌ တိုင်းရင်းသားဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များ ၁,၉၇၂ ကြိမ် တွေ့ရှိရပြီး၊ အီဂုတ္တုလူများ၊ ကုရှလူများ၊ ဖိလိတ္တိလူများ၊ အာရှုရိလူများ စသည်တို့ကဲ့သို့ လူမျိုးအမည်များဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။[၁၁] ထိုနည်းတူ ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင်လည်း တိုင်းရင်းသား၊ အမျိုးသား သို့မဟုတ် လူမျိုးရေးဆိုင်ရာ ဆက်နွှယ်မှုကို ဖော်ပြသော ဝေါဟာရများ အမျိုးမျိုးပါဝင်သည်။ ပင်တေကုတ္တေပွဲနေ့တွင် ယေရုရှလင်မြို့၌ ရှိနေကြသော ဧည့်သည်များစာရင်းဖြစ်သည့် ပါသိလူ၊ မေဒိလူ၊ ဧလံလူ စသည်တို့ကို ဥပမာပြုနိုင်သည် (တ ၂း၉)။ ထို့ကြောင့် သမ္မာကျမ်းစာတွင် လူမျိုးနှင့် နိုင်ငံများအကြောင်း များစွာပြောထားကြောင်း ထင်ရှားလာသည်။

ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် လူမျိုး သို့မဟုတ် တိုင်းရင်းသားဟူသော အယူအဆကို ဖော်ပြရန် အများဆုံးအသုံးပြုသော ဝေါဟာရများမှာ ဂေါယိ (၅၅၅ ကြိမ်) နှင့် အမ် (၁,၈၆၆ ကြိမ်) တို့ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်များစွာ ထပ်တူကျသော်လည်း ဂေါယိ သည် နိုင်ငံများနှင့် လူများကို နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေးအဖွဲ့အစည်းများအဖြစ် ရည်ညွှန်းပြီး အမ် သည် ဆွေမျိုးတော်စပ်မှုကို အလေးပေးကာ ဘုရားသခင်၏လူမျိုးဖြစ်သော ဣသရေလကို ပိုမိုရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ လေအုမ် ဟူသော စကားလုံး (၃၁ ကြိမ်) သည် ပရောဖက်ပြုကျမ်းများနှင့် ဆာလံကျမ်းများတွင် ဂေါယိ နှင့် အပြိုင် မကြာခဏပေါ်လာသည်။[၁၂] ဟေဗြဲနှင့် အာရမိတ်ဘာသာစကားနှစ်မျိုးစလုံးတွင် တွေ့ရသော အုမ္မာ ဟူသောဝေါဟာရ (၇ ကြိမ်) သည် “နိုင်ငံ၊” “အနွယ်၊” “လူမျိုး” ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။ ရှေဗက် (၁၉၀ ကြိမ်) နှင့် မတ္တေဟ် (၂၅၂ ကြိမ်) တို့သည် “အနွယ်” ကို ရည်ညွှန်းနိုင်ပြီး မိရှပဟာ (၃၀၃ ကြိမ်) သည် အနွယ်တစ်ခု၏ ခွဲခြားအုပ်စုကို ရည်ညွှန်းကာ အများအားဖြင့် “မိသားစု” ဟု ဘာသာပြန်ထားသည်။

ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင်မူ လူမျိုး သို့မဟုတ် နိုင်ငံကို ဖော်ပြရန် အက်သနော့စ် (၁၆၄ ကြိမ်) နှင့် လာအော့စ် (၁၄၃ ကြိမ်) တို့ကို အသုံးပြုထားသည်။ သို့သော် အမှန်တကယ်အသုံးပြုရာတွင် အက်သနော့စ် သည် နိုင်ငံများ၊ တပါးအမျိုးသားများ၊ မယုံကြည်သူများနှင့် ဣသရေလမဟုတ်သော ခရစ်ယာန်တပါးအမျိုးသားများကိုပင် ပိုမိုရည်ညွှန်းသည်။[၁၃] လာအော့စ် သည် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းရှိ အမ် ကဲ့သို့ ဘုရားသခင်၏လူမျိုးကို ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။[၁၄] တစ်ခါတစ်ရံ အများကိန်း လာအိုအိ သည် “လူသားအားလုံး” ကို ရည်ညွှန်းသည့်အနေဖြင့် အက်သနော့စ် နှင့် အပြိုင်အသုံးပြုထားသည်။[၁၅] အခြားဝေါဟာရနှစ်ခုကိုလည်း သတိပြုသင့်သည်။ တစ်ခုမှာ ဖူလေး (၃၁ ကြိမ်) ဖြစ်ပြီး “လူမျိုး၊” “အနွယ်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကာ ဣသရေလအနွယ် ဆယ့်နှစ်နွယ်ကို ရည်ညွှန်းနိုင်သကဲ့သို့ (သမိုင်းအရဖြစ်စေ၊ ခရစ်ယာန်များကို ပုံဆောင်၍ဖြစ်စေ) မြေကြီးပေါ်ရှိ အနွယ်များ၊ လူမျိုးများနှင့် နိုင်ငံများကိုလည်း ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။[၁၆] အခြားတစ်ခုမှာ ဂျီနော့စ် (၂၁ ကြိမ်) ဖြစ်ပြီး “မိသားစု၊” “တိုင်းပြည်” စသည်တို့၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ဆောင်သဖြင့် တိုင်းရင်းသားဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်များလည်း ပါဝင်နိုင်သည်။ နိဂုံးချုပ်အနေဖြင့် ဘာဘာရော့စ် (၆ ကြိမ်) နှင့် အက်သနိကော့စ် (၂ ကြိမ်) ဟူသော စကားလုံးများကိုလည်း သတိပြုသင့်သည်။ ပထမစကားလုံးသည် ဂရိလူမျိုးမဟုတ်သော လူမျိုးများကို ရည်ညွှန်းပြီး[၁၇] ဒုတိယစကားလုံးသည် အာဗြဟံ၏အမျိုးအနွယ်များနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော တပါးအမျိုးသားများကို ရည်ညွှန်းသည်။[၁၈]

ဘာသာစကားဆိုင်ရာ အချက်အလက်အချို့ကို ကြည့်ရှုပြီးနောက် ယခု “လူမျိုးများ၏ဇယား” ဟု ခေါ်ဆိုသော ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၁၀ ကို ဆက်လက်ကြည့်ရှုမည်။ ထိုအခန်းတွင် ကမ္ဘာ့သမိုင်း၏ အစောပိုင်းကာလ၌ လူမျိုးများနှင့် တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများ၏ ခြုံငုံပုံရိပ်ကို ပေးထားသည်။ ဤဇယားကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း လေ့လာကြည့်သောအခါ နိုင်ငံများနှင့် လူမျိုးများ၏ ကွဲပြားမှုသည် မြေကြီးပေါ်ရှိ လူမျိုးအားလုံး ကောင်းချီးခံရမည်ဟူသော နောက်ပိုင်းကတိတော်များ၏ နောက်ခံဖြစ်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။[၁၉] တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများနှင့် နိုင်ငံများ၏ ကွဲပြားမှုရှိခြင်းသည် “မြေကြီးကို ပြည့်စေကြလော့” ဟူသော အမိန့်တော်တွင် အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်နေသည်ဟု ယူဆနိုင်သည် (က ၉း၂)။[၂၀] ထိုအချက်သည် ဗာဗုလုန်ရဲတိုက်တည်ဆောက်သူများသည် ဘုရားသခင်၏ တရားစီရင်ခြင်းကို ခံရသည့်အကြောင်းကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရှင်းပြနိုင်သည် (က ၁၁း၁–၉)။ အကြောင်းမှာ သူတို့သည် မြေကြီးကို ပြည့်စေရန် ဘုရားသခင်ပေးထားသော အမိန့်ကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။[၂၁] ဘုရားသခင်သည် သူတို့၏ဘာသာစကားကို ရောထွေးစေပြီး မြေကြီးမျက်နှာပြင်အနှံ့သို့ ကွဲပြားစေခြင်းအားဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် မြေကြီးကို ပြည့်စေမည့် မိသားစုများ၊ နိုင်ငံများနှင့် တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများ၏ ကွဲပြားမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဘုရားသခင်သည် အာဗြဟံကို “မြေကြီးပေါ်ရှိ အဆွေအမျိုးအနွယ်အပေါင်းတို့” အတွက် ကောင်းချီးဖြစ်စေရန် ခေါ်တော်မူခဲ့သည် (က ၁၂း၃)။

ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းလုံးအတွက် ဘုရားသခင်၏ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုနှင့် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်သော အစီအစဉ်တွင် အားလုံးပါဝင်စေသော အချက်တစ်ခုကိုလည်း ဖော်ပြသင့်သည်။ ဘုရားသခင်သည် ဣသရေလအမျိုးအတွက်သာ မြေကို ခွဲဝေပေးခဲ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ အခြားနိုင်ငံများကိုလည်း မြေပိုင်ဆိုင်ခွင့် ပေးတော်မူခဲ့သည်။ ဧသောအတွက် (တရား ၂း၅)၊ မောဘလူတို့အတွက် (တရား ၂း၉) နှင့် အမ္မုန်လူတို့အတွက် (တရား ၂း၁၉) မြေပိုင်ဆိုင်ခွင့် ပေးတော်မူခဲ့သည်။ အာမုတ်၏ ပရောဖက်ပြုချက်တစ်ရပ်တွင် ထာဝရဘုရားသည် ထွက်မြောက်ရာဖြစ်ရပ်နှင့် ဆင်တူသော နည်းလမ်းဖြင့် အခြားနိုင်ငံများ၏ အကျိုးအတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း ဆိုထားသည်။ ကိုရသမှ ဖိလိတ္တိလူတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ကိရမှ ရှုရိလူတို့ကိုလည်းကောင်း ဆောင်ယူတော်မူခဲ့သည် (အာ ၉း၇)။ တရားဟောရာကျမ်း ၃၂း၈ ကလည်း “အမြင့်ဆုံးသောဘုရားသည် လူမျိုးတို့အား အမွေကို ခွဲဝေတော်မူသောအခါ၊ အာဒံ၏သားတို့ကို ခွဲခြား၍ ဣသရေလအမျိုးသားတို့၏ အရေအတွက်နှင့်အညီ လူမျိုးတို့၏ နယ်နိမိတ်ကို သတ်မှတ်တော်မူ၏” ဟု ထပ်မံဖော်ပြထားသည်။ ရှေးပရောဖက်များသည် နိုင်ငံများသည် ယေရုရှလင်မြို့သို့ လာရောက်၍ ထာဝရဘုရားကို ကိုးကွယ်ကာ ကိုယ်တော်၏ပညတ်တရားများကို သင်ယူမည့်အချိန်ကို မျှော်မြင်ခဲ့ကြသည် (ဥပမာ၊ ယေ ၅၀း၅၊ ဇာ ၈း၂၁–၂၃၊ ၁၄း၁၆–၂၁)။

မှန်ပါသည်၊ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် နိုင်ငံများအပေါ် တရားစီရင်ခြင်းဆိုင်ရာ ပရောဖက်ပြုချက်များလည်း ပါဝင်သည်။ သို့သော် ထိုသတင်းစကားများတွင် လူမျိုးရေး သို့မဟုတ် အသားအရောင်အပေါ် အခြေခံသော ကြိုတင်မုန်းတီးမှု၏ အရိပ်အယောင် မရှိပါ။[၂၂] အမှန်မှာ ဣသရေလနှင့် ယုဒအပေါ်တွင်ပင် အပြင်းထန်ဆုံးသော တရားစီရင်ချက်များကို ချမှတ်ခဲ့ကြသည် (ဥပမာ အာ ၇း၈၊ ၁၅၊ ၈း၂)။ နိုင်ငံများကို ၎င်းတို့၏ လူမျိုး သို့မဟုတ် အသားအရောင် “ကွဲပြားခြင်း” ကြောင့် တရားစီရင်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ဘုရားသခင်၏ ထာဝရပဋိညာဉ်အပေါ် သစ္စာရှိခြင်း၊ မရှိခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ တရားစီရင်ခြင်းဖြစ်သည်။[၂၃] သမ္မာကျမ်းစာ၏ မည်သည့်နေရာတွင်မျှ နိုင်ငံရေး၊ လူမျိုးရေး သို့မဟုတ် တိုင်းရင်းသားအမှတ်သညာများကို အနုတ်လက္ခဏာဆောင်သော အကဲဖြတ်ချက်ဖြင့် ဖော်ပြထားခြင်းမရှိပါ။[၂၄] အာဗြဟံနှင့် သူ၏အမျိုးအနွယ်တို့ကို ဘုရားသခင်၏ အထူးလူမျိုးအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းသည် အခြားနိုင်ငံများကို ထိခိုက်နစ်နာစေခြင်းအတွက် မဟုတ်ကြောင်း အထက်တွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း ထင်ရှားသည်။ အာဗြဟံနှင့် နောက်ပိုင်းတွင် ဣသရေလတို့သည် လူသားတို့၏ မျှော်လင့်ချက်နှင့် ဆန့်ကျင်သည့်အခြေအနေများကြားမှပင် မြေကြီးပေါ်ရှိ မိသားစုအားလုံးအတွက် ကောင်းချီးဖြစ်လာရန် တာဝန်ကို ရရှိခဲ့ကြသည် (တရား ၇း၇၊ ၂၆း၅)။

တိုင်းရင်းသားကွဲပြားမှုအပေါ် ဓမ္မပညာဆိုင်ရာ သုံးသပ်ချက်

အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း သမ္မာကျမ်းစာသည် လူမျိုး၊ နိုင်ငံနှင့် တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများကို ဖော်ပြရုံသာမက ကယ်တင်ခြင်းအစီအစဉ် ဖော်ဆောင်လာသည်နှင့်အမျှ ဘုရားသခင်သည် မြေကြီးပေါ်ရှိ နိုင်ငံများနှင့် မိသားစုများ၏ အကျိုးအတွက် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေတော်မူသည်ကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ အမှန်မှာ သမ္မာကျမ်းစာ၏ စာသားများသည် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုနှင့် အမျိုးသားရေးဝါဒကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စိန်ခေါ်မှုများကို ရင်ဆိုင်ရန် အခြေခံမူများနှင့် လမ်းညွှန်ချက်များကို ပေးထားသည်။

ပထမအချက်၊ သမ္မာကျမ်းစာ၏ ဓမ္မပညာတစ်ရပ်လုံး ရပ်တည်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပျက်စီးခြင်းကို ဆုံးဖြတ်ပေးသည့် အခြေခံအကျဆုံးမူမှ စတင်ရမည်။ ထိုအခြေခံမှာ ဘုရားသခင်သည် လူသားမျိုးနွယ်ကို စုံတွဲတစ်တွဲမှ ဖန်ဆင်းတော်မူခဲ့သည်ဟူသော ဓမ္မပညာဆိုင်ရာ အယူအဆဖြစ်သည်။ ပေါလုက အေသင်မြို့သားများအား သတိပေးခဲ့သကဲ့သို့ ဘုရားသခင်သည် “လူမျိုးအပေါင်းတို့ကို တစ်သွေးတည်းမှ ဖန်ဆင်းတော်မူ၍ မြေတစ်ပြင်လုံး၌ နေစေတော်မူ၏။ သူတို့နေထိုင်ရမည့် အချိန်ကာလများနှင့် နေရာဒေသများကိုလည်း ကြိုတင်သတ်မှတ်တော်မူ၏” (တ ၁၇း၂၆)။ လူသားမျိုးနွယ်၏ တစ်သားတည်းဖြစ်မှုကို အခိုင်အမာဖော်ပြရာတွင် ပေါလုသည် ဖန်ဆင်းခြင်းမှတ်တမ်း (က ၁၊ ၂) နှင့် လူမျိုးများ၏ဇယား (က ၁၀) ကိုလည်း ရည်ညွှန်းနေဖွယ်ရှိသည်။[၂၅] ဖန်ဆင်းခြင်းအပေါ် အခြေခံ၍ လူအုပ်စုတစ်စုက အခြားလူအုပ်စုတစ်စုထက် သာလွန်သည်ဟူသော အယူအဆအတွက် နေရာမရှိပါ။ အကြောင်းမှာ “ဖန်ဆင်းခြင်းအယူဝါဒသည် လူသားအားလုံး၏ တစ်သားတည်းဖြစ်မှုနှင့် တန်ဖိုးဂုဏ်သိက္ခာ နှစ်ရပ်စလုံးကို အတည်ပြုသောကြောင့်” ဖြစ်သည်။[၂၆] လူသားတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများ၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်းများ၊ လူမျိုးများနှင့် နိုင်ငံသားအမှတ်သညာများ၏ အမျိုးမျိုးကွဲပြားမှုများအထက်တွင် အားလုံးသည် ဘုရားသခင်၏ ပုံသဏ္ဌာန်တော်နှင့်အညီ ဖန်ဆင်းခံရကြသည်ဟူသော အချက်ရှိနေသည်။ အဆုံးစွန်အားဖြင့် “လူသားမျိုးနွယ်များစွာ ရှိသည်မဟုတ်ဘဲ လူသားမျိုးနွယ်တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိသည်။”[၂၇]

ဒုတိယအချက်၊ သမ္မာကျမ်းစာက ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြသကဲ့သို့ ကျဆုံးခြင်းသည် လူသားနှင့် ဘုရားသခင်ကြား ဆက်ဆံရေးကိုသာ ထိခိုက်စေခဲ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ လူသားတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးကြား ဆက်ဆံရေးအတွင်းလည်း ခွဲခြားမှုကို ဖြစ်စေခဲ့သည် (ရော ၃း၂၃)။ လူအုပ်စုအမျိုးမျိုးသည် ဘုရားသခင်ထံမှ ပိုမိုဝေးကွာလာသည်နှင့်အမျှ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု၊ အမျိုးသားရေးဝါဒနှင့် မိမိလူမျိုးကိုသာ ဗဟိုပြုသည့် အမြင်များ ဖြစ်ပေါ်စေသော ကမ္ဘာ့အမြင်များကို ဖွံ့ဖြိုးလာကြသည်။ ထိုအရာတို့၏ သဘာဝအကျိုးဆက်မှာ “အခြားသူ” ကို ဖိနှိပ်ခြင်းနှင့် ဖျက်ဆီးခြင်းဖြစ်သည်။ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် တိုင်းရင်းသားကွဲပြားမှု၏ လှပသောပုံစံကို လေးစားမည့်အစား အချို့သူများသည် မိမိတို့နှင့် မိမိတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုကို အခြားသူများကို တိုင်းတာရမည့် စံနှုန်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ထိုသို့သော အယူအဆများသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် အချိန်ကာလအမျိုးမျိုးတွင် ဘုရားသခင်၏လူမျိုးကို ဆိုးရွားစွာ ထိခိုက်စေခဲ့သော လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု၊ မိမိလူမျိုးကို ဗဟိုပြုမှုနှင့် အမျိုးသားရေးဝါဒတို့၏ အခြေခံဖြစ်သည်။

တတိယအချက်၊ ဘုရားသခင်၏ နောက်ဆုံးကာလဆိုင်ရာ ကတိတော်များတွင် နိုင်ငံများလည်း ပါဝင်ကြသည်။ ဣရှာယနှင့် အာမုတ်တို့သည် ရှေးခေတ်နောက်ဆုံးကာလဆိုင်ရာ ပုံဖော်ချက်တစ်ရပ်တွင် နိုင်ငံများ (ဂေါယိ) နှင့် လူမျိုးများ (အမ်မိမ်) သည် ဘုရားသခင်၏လမ်းတော်များကို သင်ယူရန် ယေရုရှလင်မြို့သို့ စီးဝင်လာကြမည့်အကြောင်း ဖော်ပြကြသည် (ဟေရှာ ၂း၁–၄၊ အာ ၂း၁၊ ၂)။ အီဂုတ္တုပြည်၌ ယဇ်ပလ္လင်တစ်ခု တည်ဆောက်ပြီး အီဂုတ္တုလူတို့သည် ထာဝရဘုရားကို ဝတ်ပြုကြမည့်နေ့ကိုလည်း ဣရှာယက မျှော်မြင်ခဲ့သည် (ဟေရှာ ၁၉း၁၉–၂၂)။ ထို့နောက် ဣရှာယသည် အီဂုတ္တု၊ အာရှုရိနှင့် ဣသရေလတို့သည် တစ်စည်းတစ်လုံးဖြစ်လာမည်ဟု ကြေညာပြီး ယခင်က ဣသရေလအတွက်သာ သီးသန့်အသုံးပြုခဲ့သော ပဋိညာဉ်ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားကို အီဂုတ္တုနှင့် အာရှုရိတို့အတွက်ပါ အသုံးပြုသည်။[၂၈] အီဂုတ္တုကို “ငါ၏လူ” (အမိ) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။[၂၉] အာရှုရိကိုမူ “ငါ့လက်နှင့် ပြုလုပ်သောအရာ” ဟု ခေါ်ဆိုသည်။[၃၀] ဟေရှာယ ၅၆း၆ တွင် နိုင်ငံခြားသား (နေခါရ်) ကို ပဋိညာဉ်အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း ထည့်သွင်းမည့်အကြောင်း ကတိပြုထားသည်။ ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင်လည်း မြေကြီးပေါ်ရှိ လူမျိုးအပေါင်းတို့ (အက်သနော့စ်) ထံ ဧဝံဂေလိတရားကို ဟောပြောမည့်အကြောင်း ဖော်ပြထားသည် (မ ၁၃း၁၀၊ ၂၄း၁၄၊ ၂၈း၁၉၊ လု ၂၄း၄၇)။ နိုင်ငံများသည်လည်း ရန်လိုလာပြီး ကယ်တင်ခြင်းသတင်းစကားကို ငြင်းပယ်နိုင်ကြသည် (ဗျာ ၁၁း၁၈၊ ၁၄း၈၊ ၁၇း၁၅၊ ၁၈း၃)။ သို့သော် ထိုနိုင်ငံများထဲမှပင် ဘုရားသခင်၏နိုင်ငံတော်အတွက် လူများ ထွက်ပေါ်လာကြမည်။ နောက်ဆုံးကာလ ပြည့်စုံခြင်း၌ လူမျိုးအပေါင်းတို့မှ သန့်ရှင်းသူများ ပါဝင်ကြမည် (ရော ၁း၅၊ ၆၊ ဗျာ ၁၅း၄၊ ၂၁း၂၄)၊ ဘုရားသခင်နှင့် သိုးသငယ်ထံမှ ထွက်ပေါ်သော အလင်း၌ လျှောက်လှမ်းကြမည် (ဗျာ ၂၁း၂၄)။

စတုတ္ထအချက်၊ သမ္မာကျမ်းစာသည် မြေကြီးပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများနှင့် နိုင်ငံများ၏ ကွဲပြားမှုကို အသိအမှတ်ပြုပြီး အတည်ပြုသည် (က ၁၀း၁–၃၂၊ တရား ၃၂း၈)။ ပင်တေကုတ္တေပွဲနေ့၌ သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော် ဆင်းသက်လာခြင်းသည်လည်း လူမျိုး၊ ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအားလုံးအတွက် ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်ကို ထပ်မံအတည်ပြုသည် (တ ၂)။ တစ်ဦးချင်းစီ၏ တိုင်းရင်းသား၊ အမျိုးသား သို့မဟုတ် အနွယ်ဆိုင်ရာ အမှတ်သညာများသည် ဆွေမျိုးတော်စပ်မှုနှင့် အသိုင်းအဝိုင်းဆိုင်ရာ ခံစားချက်ကို ပေးစွမ်းပြီး လုံခြုံမှုနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုကို ရှာဖွေလိုသော လူသားတို့၏ လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးသည်။ ဤသို့သော ကွဲပြားမှုသည် လူသားတို့၏ ဖန်တီးနိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်ပေးပြီး လူသားဘဝကို ကြွယ်ဝစေသည်။[၃၁] ထို့အပြင် “လူမျိုးများစွာ ကွဲပြားစွာတည်ရှိခြင်းသည် လူသားတို့၏ မာနနှင့် ဆိုးညစ်မှုကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအတိုင်းအတာဖြင့် ကန့်သတ်ထားရန် ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်အတွင်း အသုံးပြုသော နည်းလမ်းတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး သမိုင်းတစ်လျှောက် ထိုသို့လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အလွန်အင်အားကြီးပြီး အရာအားလုံးကို ထိန်းချုပ်လိုသော အစိုးရများကို ထိုအစိုးရများ၏ ခြိမ်းခြောက်မှုခံရသော အခြားလူမျိုးများက တစ်ဦးတည်းဖြစ်စေ၊ ပေါင်းစည်း၍ဖြစ်စေ ဆန့်ကျင်ခြင်းအားဖြင့် ထိန်းချုပ်ကာ နောက်ဆုံးတွင် ဖြုတ်ချကြသည်။ ထို့ကြောင့် တိုင်းရင်းသားအမှတ်သညာသည် လူသားတို့၏ အပြစ်အချို့နှင့် အကန့်အသတ်မဲ့ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် အလားအလာကို တားဆီးပေးသည့် အရာတစ်ရပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်” ဟုလည်း သုံးသပ်ထားကြသည်။[၃၂]

ပဉ္စမအချက်၊ နိုင်ငံများနှင့် တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများသည် အကြွင်းမဲ့အရာများ မဟုတ်ကြပါ။ ယနေ့ကမ္ဘာ၏ အခြေအနေအတွင်း အရေးကြီးပြီး အသုံးဝင်သော်လည်း အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သော အဖွဲ့အစည်းများသည် “သမိုင်းအတွင်း ဖြစ်ပေါ်လာသော အသိုင်းအဝိုင်းများသာဖြစ်ပြီး မူလဖန်ဆင်းခြင်းအစီအစဉ်၏ အစိတ်အပိုင်းများ မဟုတ်ကြပါ။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် ယာယီနှင့် အခြေအနေအပေါ်မူတည်သော အသိုင်းအဝိုင်းများဖြစ်ပြီး လူသားတို့၏ အကြွင်းမဲ့သစ္စာခံမှုကို တောင်းဆိုနိုင်သော အခွင့်အရေး မရှိကြပါ။”[၃၃] ထို့အပြင် လူမျိုးရေးနှင့် အမျိုးသားရေးအဖွဲ့အစည်းများသည် အဓိပ္ပာယ်ရှိပြီး မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည့်အရာများဖြစ်ပုံရသော်လည်း အပြစ်၏အကျိုးဆက်များကို သယ်ဆောင်ထားကြသည်။ ဤအချက်ကို သိရှိနားလည်ခြင်းသည် အမျိုးသားရေးဝါဒ၊ လူမျိုးစုဝါဒ၊ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုနှင့် တိုင်းရင်းသားအမှတ်သညာကို ရုပ်တုတစ်ခုကဲ့သို့ အမြင့်မြတ်ဆုံးထားခြင်း အမျိုးမျိုးကို စိန်ခေါ်ရန် လှုံ့ဆော်ပေးသင့်သည်။[၃၄] သမ္မာကျမ်းစာသည် လူမျိုး သို့မဟုတ် နိုင်ငံသားအမှတ်သညာအပေါ် အခြေခံသည့် မည်သည့်အဆင့်အတန်းကိုမဆို ယေရှုခရစ်၏ အကြွင်းမဲ့အရှင်ဖြစ်မှုအောက်တွင် ချထားသည်။ ခရစ်တော်၌ အပြစ်ကြောင့် တည်ဆောက်ထားသော အတားအဆီးအားလုံး ဖျက်ဆီးခံရသည်။ ပေါလုက “ယုဒလူမရှိ၊ ဂရိလူမရှိ၊ ကျွန်မရှိ၊ လူလွတ်မရှိ၊ ယောက်ျားမရှိ၊ မိန်းမမရှိ၊ သင်တို့ရှိသမျှသည် ခရစ်တော်ယေရှု၌ တစ်လုံးတစ်ဝတည်းဖြစ်ကြ၏” ဟု ဆိုခဲ့သည် (ဂလာ ၃း၂၈)။[၃၅]

ဆဋ္ဌမအချက်၊ ဘုရားသခင်သည် လူမျိုးရေး သို့မဟုတ် တိုင်းရင်းသားရေးအရ ကြိုတင်ခွဲခြားမုန်းတီးမှုကို လက်မခံသကဲ့သို့ သည်းခံတော်မမူပါ။ ဤအချက်ကို ဥပမာနှစ်ရပ်ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ လူမျိုးရေးအရ ကြိုတင်မုန်းတီးမှုကို ထင်ဟပ်ပုံရသည့် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုမှာ အာရုန်နှင့် မိရိအံတို့က မောရှေကို ဆန့်ကျင်သည့် ဖြစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် မောရှေယူထားသော “ကုရှမိန်းမ” ကြောင့် မောရှေကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသည်။ “အကြောင်းမူကား သူသည် ကုရှမိန်းမကို ယူသောကြောင့် ကုရှမိန်းမနှင့် အိမ်ထောင်ပြုထားသောကြောင့်ဖြစ်၏” (တော ၁၂း၁)။ ဤတိုတောင်းသောကျမ်းပိုဒ်တွင် “ကုရှမိန်းမ” ဟူသော ဖော်ပြချက်ကို နှစ်ကြိမ်အသုံးပြုထားခြင်းသည် မောရှေ၏ဇနီး၏ တိုင်းရင်းသားအမှတ်သညာသည် မိရိအံနှင့် အာရုန်တို့အတွက် ပြဿနာဖြစ်လာခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ သို့သော် ၎င်းသည် အမှန်တကယ်ဖြစ်သော ပြဿနာ—မောရှေ၏ ဦးဆောင်မှုကို သူတို့လည်း မျှဝေလိုသော ဆန္ဒ—ကို ဖုံးကွယ်ရန် အကြောင်းပြချက်တစ်ခုသာ ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤကဲ့သို့သော အခြေအနေမျိုးသည် မထူးဆန်းပါ။ တစ်စုံတစ်ဦးသည် မသင့်လျော်သောရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုကို အောင်မြင်စေရန် လူမျိုးရေးအကြောင်းပြချက်ကို အသုံးပြုတတ်သည်။ တုံ့ပြန်မှုအနေဖြင့် ဘုရားသခင်သည် မိရိအံကို နူနာရောဂါဖြင့် ဒဏ်ခတ်တော်မူ၍ သူမ၏အသားသည် “နှင်းကဲ့သို့ ဖြူ” လာသည် (တော ၁၂း၁၀)။ “ကုရှ” ဟူသော စကားလုံးသည် မောရှေ၏ဇနီး၏ အသားအရောင်မည်းခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု ယူဆပါက မိရိအံ၏ အသားအရောင်ဖြူသွားခြင်းသည် သူမ၏ တိုင်ကြားချက်အပေါ် ထေ့ငေါ့သော တုံ့ပြန်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်လာသည်။

ထိုနည်းတူ ယောန၏အတွေ့အကြုံသည်လည်း လူမျိုးရေး သို့မဟုတ် အမျိုးသားရေးဆိုင်ရာ ကြိုတင်မုန်းတီးမှုကို ဖော်ပြသည်။ နိနေဝေမြို့သို့ တရားဟောပြီးနောက် ပရောဖက်သည် မိမိ၏တာဝန်အောင်မြင်ခြင်းအပေါ် မကျေနပ်ဘဲ ဘုရားသခင်ထံ မိမိအသက်ကို ယူတော်မူရန် ဆုတောင်းသည်။ မကြာမီ ထာဝရဘုရားပြင်ဆင်ပေးထားသော အပင်တစ်ပင်၏ အရိပ်အောက်တွင် သူသည် အေးမြမှုကို ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ပိုးတစ်ကောင်သည် ထိုအပင်ကို ကိုက်၍ အပင်ညှိုးနွမ်းသွားသောအခါ ပရောဖက်သည် သေချင်ပြန်သည်။ ထိုအခါ ဘုရားသခင်ကိုယ်တော်တိုင် သင်ခန်းစာကို ဖော်ထုတ်ပေးတော်မူသည်။ ယောနသည် မိမိမပင်ပန်းခဲ့သော အပင်တစ်ပင်အတွက် သနားခဲ့သည်။ ထိုအခါ လူပေါင်း ၁၂၀,၀၀၀ ကျော်နှင့် တိရစ္ဆာန်များစွာရှိသော နိနေဝေမြို့ကို ထာဝရဘုရားသည် သနားသင့်သည်မဟုတ်လော (ယောန ၄း၁–၁၀)။ အချက်မှာ ရှင်းလင်းသည်။ ဘုရားသခင်သည် လူပုဂ္ဂိုလ်၊ နိုင်ငံသားအမှတ်သညာ သို့မဟုတ် တိုင်းရင်းသားအမှတ်သညာအပေါ် မျက်နှာလိုက်တော်မမူပါ။ ဣသရေလ၏ အဆိုးရွားဆုံးရန်သူများဖြစ်သော အာရှုရိလူများပင် ဘုရားသခင်၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၌ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ရှိကြသည်။

သတ္တမအချက်၊ အထက်တွင် ဖော်ပြထားသကဲ့သို့ ဘုရားသခင်သည် မျက်နှာမလိုက်တော်မူပါ။ ဤမျှ ရှင်းလင်းသောအချက်သည် ထိုခေတ်က လူများအတွက် ရှင်းလင်းလောက်ခြင်း မရှိခဲ့နိုင်သကဲ့သို့ အစောပိုင်းအသင်းတော်ကလည်း အပြည့်အဝ နားမလည်ခဲ့ပါ။ လူမျိုးရေးအပေါ် အခြေခံ၍ ဘုရားသခင်သည် လူများကို မခွဲခြားကြောင်း နားလည်ရန် ပေတရုသည် ရူပါရုံတစ်ရပ်ကို လက်ခံရရှိခဲ့ရသည်။ ကော်နေလိအိမ်သူအိမ်သားများထံ ပေတရု၏ ပထမဆုံးစကားများမှာ “ဘုရားသခင်သည် အဘယ်သူကိုမျှ မျက်နှာမလိုက်ကြောင်းကို ငါအမှန်အကန် သိမြင်၏” (တ ၁၀း၃၄) ဖြစ်သည်။ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းသည်မှာ ဤကျမ်းပိုဒ်တွင် “သိမြင်သည်” ဟူသော ကြိယာသည် ဖြစ်စဉ်တစ်ခုကို ဖော်ပြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ပေတရုသည် ဤနက်နဲပြီး အခြေခံကျသော အမှန်တရားကို အပြည့်အဝ နားလည်ပြီးသားမဟုတ်ဘဲ နားလည်လာနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံနေသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။[၃၆]

ထို့နောက် တမန်တော်ဝတ္ထုတွင် ပြောင်းလဲလာသော တပါးအမျိုးသားများ၏ အခြေအနေကို ဆွေးနွေးရန် ခရစ်ယာန်ခေါင်းဆောင်များသည် အစည်းအဝေးပြုလုပ်ရသည်။ သမ္မာကျမ်းစာကို လေ့လာပြီး ဆုတောင်းပြီးနောက် တပါးအမျိုးသားယုံကြည်သူများကို အရေဖျားလှီးခြင်းနှင့် အခမ်းအနားဆိုင်ရာ ပညတ်တရားတစ်ရပ်လုံးကို စောင့်ထိန်းရန် မတောင်းဆိုဘဲ လက်ခံကြသည် (တ ၁၅)။ ပေတရုရရှိခဲ့သော ရူပါရုံနှင့် ယေရုရှလင်ကောင်စီ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များရှိသော်လည်း ပြဿနာများ ပျောက်ကွယ်မသွားခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ ပေါလုသည် အသင်းတော်အတွင်း အုပ်စုခွဲခြင်းနှင့် ကွဲပြားမှုများကို အမြဲတမ်း ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းခဲ့ရသည်။ ထိုအရာအချို့သည် လူမျိုးရေး သို့မဟုတ် အမျိုးသားရေးဆိုင်ရာ ကြိုတင်မုန်းတီးမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ပေတရုပင် နောက်ပိုင်းတွင် မိမိ၏ ယခင်ကြိုတင်မုန်းတီးမှုသဘောထားထဲသို့ ပြန်လည်ကျရောက်သွားသည် (ဂလာ ၂း၁၁၊ ၁၂)။[၃၇] ဂလာတိ၊ ဧဖက်နှင့် ကောလောသဲကျမ်းများကဲ့သို့ ဓမ္မသစ်ကျမ်းစာများတွင် ယုဒလူမျိုးနှင့် တပါးအမျိုးသားများသည် ခရစ်တော်၏ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း တန်းတူအဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ကြောင်း အလေးအနက်ဖော်ပြရန် အလွန်အမင်း ကြိုးပမ်းထားကြသည်။ ထိုအချက်က အစောပိုင်းအသင်းတော်အတွက် တိုင်းရင်းသားဆိုင်ရာ ပြဿနာများသည် ဆက်လက်စိန်ခေါ်မှုတစ်ရပ်ဖြစ်နေခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။[၃၈]

လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုနှင့် အမျိုးသားရေးဝါဒအပေါ် သမ္မာကျမ်းစာ၏ တုံ့ပြန်မှုများ

အထက်ပါအချက်များကို အလင်းပြု၍ မိမိ၏ နိုင်ငံ၊ တိုင်းပြည်၊ အနွယ် သို့မဟုတ် တိုင်းရင်းသားအုပ်စုနှင့် ကိုယ်ပိုင်အမှတ်သညာပြုခြင်းသည် အခြားအုပ်စုများအပေါ် ရန်လိုမှုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသောအခါ လူမျိုးနှင့် နိုင်ငံသားအမှတ်သညာအပေါ် သမ္မာကျမ်းစာ၏ အမြင်သည် ဆိုးရွားစွာ ပုံပျက်သွားကြောင်း သတိပြုသင့်သည်။[၃၉] ထိုးထွင်းသိမြင်မှုရှိသော လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် မီရိုစလပ် ဗောလ်ဖ်သည် ထိုသို့သော ရန်လိုမှုကို “ဖယ်ထုတ်ခြင်း” ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ဤဖယ်ထုတ်မှု ဖြစ်ပေါ်ပုံသုံးမျိုးကို ခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဖျက်ဆီးခြင်း၊ လွှမ်းမိုးခြင်းနှင့် စွန့်ပစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။[၄၀] လူသားတို့သည် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု၊ အမျိုးသားရေးဝါဒ သို့မဟုတ် တိုင်းရင်းသားအမှတ်သညာကို ရုပ်တုတစ်ခုကဲ့သို့ အမြင့်မြတ်ဆုံးထားခြင်းဖြင့် ကူးစက်ခံရသောအခါ ထိုသို့ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

မေတ္တာကရုဏာပြုခြင်း။ သမ္မာကျမ်းစာသည် ဖျက်ဆီးခြင်းအစား မေတ္တာကရုဏာပြုခြင်းကို ထားရှိသည်။ “ကိုယ်နှင့်စပ်ဆိုင်သောသူကို ကိုယ်နှင့်အမျှ ချစ်ရမည်” ဟူသော အမိန့်တော် (ဝတ် ၁၉း၁၈၊ မာ ၁၂း၃၁) သည် အနွယ်နှင့် နိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်များကို ကျော်လွန်ပြီး မိမိနှင့် မတူသော အနွယ်၊ တိုင်းရင်းသား သို့မဟုတ် နိုင်ငံသားကိုလည်း ပါဝင်စေသည်။ ဧလိရှဲကို ဤနေရာတွင် သတိရနိုင်သည်။ သူသည် ရှုရိတပ်မှူးကို ဖျက်ဆီးရမည့် ရန်သူတစ်ဦးအဖြစ် မမြင်ဘဲ ကုသပေးရန်လိုအပ်သော အိမ်နီးချင်းတစ်ဦးအဖြစ် မြင်ခဲ့သည် (၄ရာ ၅း၉–၁၉)။ သုတ္တံကျမ်းကလည်း “သင်၏ရန်သူသည် မွတ်သိပ်လျှင် စားစရာမုန့်ကို ပေးလော့။ ရေငတ်လျှင် သောက်စရာရေကို ပေးလော့။ ထိုသို့ပြုလျှင် သူ၏ခေါင်းပေါ်၌ မီးခဲပုံလိမ့်မည်။ ထာဝရဘုရားသည်လည်း သင့်အား အကျိုးပေးတော်မူလိမ့်မည်” ဟု ဆိုသည် (သု ၂၅း၂၁၊ ၂၂)။ ပေါလုသည် ဤကျမ်းပိုဒ်ကို ပြန်လည်အသုံးပြု၍ “မကောင်းသောအမှုအားဖြင့် မအောင်မြင်စေနှင့်။ မကောင်းမှုကို ကောင်းသောအမှုအားဖြင့် အောင်လော့” ဟု ထပ်မံဆိုသည် (ရော ၁၂း၂၀၊ ၂၁)။ မေတ္တာကရုဏာပြုခြင်းသည် ရန်သူကို မိတ်ဆွေအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးခြင်းအားဖြင့် ရန်သူဖြစ်မှုကို “ဖယ်ရှား” ပေးသည်။

အမှုဆောင်ခြင်း။ လွှမ်းမိုးခြင်းအစား သမ္မာကျမ်းစာသည် အမှုဆောင်ခြင်းကို အကြံပြုသည်။ နိုင်ငံခြားသားအတွက် ပြဋ္ဌာန်းထားသော ဥပဒေတွင် “ဧည့်သည် [ဂေရ်] ကို မညှဉ်းဆဲရ၊ မနှိပ်စက်ရ။ သင်တို့သည် အီဂုတ္တုပြည်၌ ဧည့်သည်ဖြစ်ခဲ့ကြသည်ကို အောက်မေ့ကြလော့” ဟု ဆိုသည် (ထွက် ၂၂း၂၁)။ ဥပဒေကို စောင့်ထိန်းရန် လှုံ့ဆော်ချက်အဖြစ် ဘုရားသခင်သည် အီဂုတ္တုပြည်၌ ဣသရေလတို့၏ အတွေ့အကြုံကို ပြန်လည်ရည်ညွှန်းထားသည်ကို သတိပြုသင့်သည်။ ဖိနှိပ်ခံရသူသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဖိနှိပ်သူ ဖြစ်လာနိုင်သောကြောင့် ဘုရားသခင်သည် မိမိလူမျိုးများ၏ ယခင်အခြေအနေကို သတိပေးပြီး နိုင်ငံခြားသားများနှင့် စည်းလုံးညီညွတ်မှုရှိစွာ ဆက်ဆံစေသည်။ ဤနေရာတွင် ရှေးအရှေ့အနီးဒေသရှိ နိုင်ငံများအကြား ဣသရေလသည် နိုင်ငံခြားသားများ (ဂေရိမ်) ကို ကာကွယ်ပေးရန် တောင်းဆိုသော ဥပဒေများရှိသည့် ထူးခြားသောနိုင်ငံဖြစ်ကြောင်း သတိရသင့်သည်။[၄၁]

ယုဒလူမျိုးတို့သည် ရောမတို့၏ ဖိနှိပ်မှုအောက်တွင် ညည်းတွားနေရသောအချိန်တွင် ယေရှုက “တစ်စုံတစ်ယောက်သည် သင်၏ညာဘက်ပါးကို ရိုက်လျှင် အခြားပါးကိုလည်း လှည့်ပေးလော့” ဟု ဟောကြားတော်မူသည် (မ ၅း၃၈)။ ထိုအကြောင်းကို ပိုမိုရှင်းလင်းစေရန် ယေရှုက “တစ်စုံတစ်ယောက်သည် သင့်ကို တစ်မိုင်သွားစေလိုလျှင် သူနှင့်အတူ နှစ်မိုင်သွားလော့” ဟု ထပ်မံမိန့်တော်မူသည် (မ ၅း၄၁)။ မှတ်ချက်ပေးသူအချို့က ထောက်ပြသကဲ့သို့ နောက်ဆုံးစကားသည် ရောမတို့က မိမိတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်ရှိ ပြည်သူများအပေါ် အတင်းအကျပ်သုံးစွဲသည့် “အခွင့်ထူး” ကို ရည်ညွှန်းဖွယ်ရှိသည်။ ထိုအခွင့်ထူးအရ “ရောမစစ်သားများသည် ဒေသခံများ၏ လုပ်အား၊ အလုပ်လုပ်သည့် တိရစ္ဆာန် သို့မဟုတ် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို အတင်းအကျပ် အသုံးချရန် တရားဝင်အခွင့်အရေး ရှိကြသည်” (မာ ၁၅း၂၁ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။[၄၂] ဤစကားတော်သည် ဤစာတမ်းတို၏ အကန့်အသတ်အတွင်း မဆွေးနွေးနိုင်သော ကျမ်းစာအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှုဆိုင်ရာ မေးခွန်းများကို ပေါ်ပေါက်စေသည်။ သို့သော် အာဏာရှင်စနစ်နှင့် နိုင်ငံခြားရန်သူ၏ ဖိနှိပ်မှုအခြေအနေအတွင်း မိန့်တော်မူခဲ့သော ယေရှု၏စကားများသည် မိမိနှင့် မတူသော တိုင်းရင်းသားအုပ်စုအပေါ် အမှုဆောင်ရမည့် အခြေခံမူကို အလေးပေးဖော်ပြကြောင်း အထူးသတိပြုသင့်သည်။

စည်းလုံးညီညွတ်မှု။ မိမိနှင့် မတူသော တိုင်းရင်းသားအုပ်စုကို စွန့်ပစ်ခြင်းအစား စည်းလုံးညီညွတ်မှုဖြင့် အစားထိုးရမည်။ ဗိမာန်တော်အပ်နှံပွဲတွင် ရှောလမုန်သည် နိုင်ငံခြားသား၏ ဆုတောင်းချက်ကို ဘုရားသခင် နားထောင်တော်မူရန် ဆုတောင်းခဲ့သည် (၃ရာ ၈း၄၁၊ ၄၃)။ ထိုအချက်သည် ဗိမာန်တော်ဝတ်ပြုမှုတွင် နိုင်ငံခြားသားများလည်း ပါဝင်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ နောက်ပိုင်းကာလတွင် ဗိမာန်တော်ဝတ်ပြုမှုသည် တပါးအမျိုးသားများကို ဖယ်ထုတ်သည့် သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။[၄၃]

ဤအခြေအနေတွင် “ကောင်းသောရှမာရိလူ” ပုံဥပမာသည် အထူးသဖြင့် သင်ခန်းစာပေးနိုင်သည်။ အကြောင်းမှာ ထိုပုံဥပမာသည် “လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု၏ ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ရပ်” ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။[၄၄] ဇာတ်လမ်းအရ လမ်းဘေးတွင် စွန့်ပစ်ခံထားရသော ယုဒလူမျိုးသည် ပထမဦးစွာ ယဇ်ပုရောဟိတ်တစ်ဦးထံမှ အကူအညီမရခဲ့သကဲ့သို့ လေဝိလူတစ်ဦးထံမှလည်း အကူအညီမရခဲ့ပါ။ နောက်ဆုံးတွင် မူလနားထောင်သူများ၏ မျှော်လင့်ချက်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော အခြားတိုင်းရင်းသားအုပ်စုဝင် ရှမာရိလူက ထိုဒုက္ခရောက်သူကို ကုသပေးခဲ့သည်။ ဤပုံဥပမာကို “ဥပမာပြုသော ဇာတ်လမ်း” အဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။[၄၅] အကြောင်းမှာ အခြားပုံဥပမာအချို့နှင့် မတူဘဲ ဤပုံဥပမာသည် လိုက်နာသင့်သော သို့မဟုတ် ရှောင်ရှားသင့်သော နမူနာတစ်ရပ်ကို ဖော်ပြထားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အံ့သြဖွယ်ကောင်းသည်မှာ အပြုသဘောဆောင်သော နမူနာကို ဗိမာန်တော်အမှုထမ်းများဖြစ်သော ယဇ်ပုရောဟိတ်နှင့် လေဝိလူတို့က မပြသဘဲ နိုင်ငံခြားသားက ပြသခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်၏နည်းလမ်းအတိုင်း မိမိနှင့်မတူသော တိုင်းရင်းသားအုပ်စုဝင်ကို ဆက်ဆံပြုမူခဲ့သူမှာ ရှမာရိလူဖြစ်သည် (လု ၁၀း၂၉–၃၇)။

ကျွန်ုပ်တို့၏ တိုင်းရင်းသားအိမ်နီးချင်းနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် သမ္မာကျမ်းစာက လက်ခံခြင်း၊ အမှုဆောင်ခြင်းနှင့် စည်းလုံးညီညွတ်ခြင်းဟူသော သဘောထားများကို ပြသရန် ကျွန်ုပ်တို့အား တိုက်တွန်းသည်။ ဤအရာသည် ပြောရန်လွယ်သော်လည်း လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ရန် မလွယ်ကူပါ။ နှစ်ဆယ်ရာစုအတွင်း လူမျိုးရေးသုတ်သင်ရှင်းလင်းမှုများနှင့် လူမျိုးရေးဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများသည် သွေးစွန်းသော အစွန်းအထင်းကို ချန်ထားခဲ့သည်။ လူသားသမိုင်းတစ်လျှောက်လုံးတွင်လည်း ထိုသို့ဖြစ်ခဲ့သည်။[၄၆] လူမျိုးတစ်မျိုးက အခြားလူမျိုးတစ်မျိုးအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့သော ကြောက်မက်ဖွယ်လုပ်ရပ်များသည် လူများ၊ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုများ ဆုံးရှုံးခဲ့ရခြင်းကြောင့် ယနေ့တိုင် နာကျင်စေနိုင်သည်။ ထိုသို့သော ဆင်းရဲဒုက္ခ၏ နက်နဲမှုကို လျှော့တွက်မထားသင့်ပါ။ သို့သော် အမြဲတမ်းအတွက် ကုသခြင်းနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်းကို ရရှိစေနိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော ရွေးချယ်စရာများမှာ ကျေးဇူးတော်နှင့် ခွင့်လွှတ်ခြင်းတို့ ဖြစ်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း သတိရသင့်သည်။

ဗတ္တိဇံအားဖြင့် ယုံကြည်သူများသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းလုံးရှိ ညီအစ်ကိုမောင်နှမများ ပါဝင်သော အသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခုထဲသို့ ဝင်ရောက်လာကြပြီး၊ ထိုအသိုင်းအဝိုင်းသည် တိုင်းရင်းသားနှင့် အမျိုးသားရေးအပေါ် အခြေခံသော သစ္စာခံမှုများ၏ အရေးပါမှုကို သင့်တင့်စွာ သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဤမြေကြီးဆိုင်ရာ ဆက်နွှယ်မှုများသည် အရေးကြီးသော်လည်း ၎င်းတို့သည် ကျွန်ုပ်တို့ကို ခရစ်တော်နှင့် ယုံကြည်သူအချင်းချင်း ချည်နှောင်ထားသော ဆက်နွှယ်မှုများကို မဖျက်ဆီးစေရ။ ခရစ်တော်၏ စကားတော်က ဤအချက်ကို ကောင်းစွာ ဖော်ပြထားသည်။ “ငါ့အတွက်လည်းကောင်း၊ ဧဝံဂေလိတရားအတွက်လည်းကောင်း အိမ်၊ ညီအစ်ကို၊ ညီအစ်မ၊ အဘ၊ အမိ၊ မယား၊ သားသမီး၊ လယ်မြေတို့ကို စွန့်သောသူမည်သည်ကား ယခုကာလ၌ အဆတစ်ရာသော အိမ်၊ ညီအစ်ကို၊ ညီအစ်မ၊ အမိ၊ သားသမီး၊ လယ်မြေတို့ကို ဖိစီးနှိပ်စက်ခြင်းနှင့်တကွ ခံရမည်။ နောင်ကာလ၌ ထာဝရအသက်ကိုလည်း ခံရမည်။ ရှေ့ဆုံးသောသူများစွာတို့သည် နောက်ဆုံးဖြစ်ကြလိမ့်မည်။ နောက်ဆုံးသောသူများစွာတို့သည် ရှေ့ဆုံးဖြစ်ကြလိမ့်မည်” (မာ ၁၀း၂၉–၃၁)။

နိဂုံးချုပ်သုံးသပ်ချက်များ

အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း သမ္မာကျမ်းစာသည် လူမျိုးများနှင့် နိုင်ငံများ၏ ကွဲပြားမှုကို အတည်ပြုသကဲ့သို့ လူမျိုး၊ တိုင်းရင်းသားအုပ်စုနှင့် နိုင်ငံအားလုံးသည် တစ်ခုတည်းသော လူသားမိသားစုဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း အခိုင်အမာယုံကြည်စေသည်။ ဤဓမ္မပညာဆိုင်ရာ အခြေခံပေါ်တွင် သမ္မာကျမ်းစာသည် နိုင်ငံများနှင့် တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများအပေါ် ၎င်း၏အမြင်ကို တည်ဆောက်ထားသည်။ ဤဓမ္မပညာဆိုင်ရာ အခြေခံမူသည် အနွယ်နှင့် နိုင်ငံသားအမှတ်သညာဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများ၏ အရေးပါမှုကို သင့်တင့်စွာ သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဤလူသားဆိုင်ရာ သစ္စာခံမှုများအထက်တွင် ဖန်ဆင်းရှင်ဘုရားသခင်အပေါ် ကျွန်ုပ်တို့ပေးရမည့် အကြွင်းမဲ့သစ္စာခံမှု ရှိနေပြီး၊ ကိုယ်နှင့်မတူသော နိုင်ငံခြားသား ညီအစ်မ သို့မဟုတ် ညီအစ်ကိုကို ချစ်ရန် ကိုယ်တော်က တောင်းဆိုတော်မူသည်။ ထို့ကြောင့် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု၊ မိမိလူမျိုးကိုသာ ဗဟိုပြုမှု၊ အမျိုးသားရေးဝါဒ သို့မဟုတ် လူမျိုးစုဝါဒ၏ မည်သည့်ဖော်ပြချက်မဆို လူသားချင်းစာနာမှုရှုထောင့်မှသာမက သမ္မာကျမ်းစာနှင့် ဓမ္မပညာရှုထောင့်မှလည်း လက်မခံနိုင်သောအရာ ဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်များသည် တစ်ခါတစ်ရံ တိုင်းရင်းသားနှင့် အမျိုးသားရေးဆိုင်ရာ ရုပ်တုကိုးကွယ်မှု၏ ဆွဲဆောင်မှုကို မတွန်းလှန်နိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ မှန်ပါသည်။

သမ္မာကျမ်းစာ၏ သွန်သင်ချက်များဖြင့် ပုံဖော်ထားသော ကမ္ဘာ့အမြင်တစ်ရပ်ကသာ လူမျိုး၊ တိုင်းရင်းသားနှင့် နိုင်ငံသားအမှတ်သညာတို့ကို လက်တွေ့ကျကျ ချဉ်းကပ်ရန် ခိုင်မာသော အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ပေးနိုင်သည်။ သမ္မာကျမ်းစာက “အစအဦး” မှစ၍ ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားသကဲ့သို့ ဖန်ဆင်းခြင်းသည် နိုင်ငံခြားသားအိမ်နီးချင်းနှင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ ဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်ရန် အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သမ္မာကျမ်းစာက အပြစ်သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ “အခြားသူ” အပေါ် အမြင်ကို ပုံပျက်စေကြောင်း ဖော်ပြသည်။ လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုနှင့် ဆက်နွှယ်သော ကြိုတင်မုန်းတီးမှုပုံစံများသည် လူသားတို့၏ သဘာဝအတွင်း ကူးစက်ဝင်ရောက်နေပြီး ယေရှု၏သွေးအားဖြင့်သာ ဖယ်ရှားပစ်နိုင်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ အသင်းတော်များနှင့် အဖွဲ့အစည်းများကို ဧဝံဂေလိတရားအတိုင်း အသက်ရှင်၍ ထိုတရားကို ကြေညာစေရန် ဦးဆောင်သည့်အခါ “ဂရိလူ၊ ယုဒလူ၊ အရေဖျားလှီးခြင်းခံသူ၊ မခံသူ၊ လူရိုင်း၊ စကိသိလူ၊ ကျွန်၊ လူလွတ်ဟူ၍ မရှိ။ ခရစ်တော်သည် အလုံးစုံဖြစ်တော်မူ၍ အလုံးစုံတို့၌ ရှိတော်မူ၏” ဟူသော အချက်ကို အခြားသူများနှင့် မိမိတို့ကိုယ်ကို အမြဲသတိပေးသင့်သည် (ကော ၃း၁၁)။

---

ကိုးကားချက်များ

၁။ ဥပမာအားဖြင့် လက်စ် ဘက်ခ်နှင့် ဂျွန် ဆိုလိုမော့စ်တို့ တည်းဖြတ်သည့် လူမျိုးနှင့် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုဆိုင်ရာ သီအိုရီများ—ဖတ်ရှုရန်စာစုများ၊ ရုတ်လက်ချ် ကျောင်းသားစာဖတ်စာအုပ်များ (လန်ဒန်၊ ရုတ်လက်ချ်၊ ၂၀၀၀)၊ ဝင်ဒီ ကလိုင်း၏ ပိုမိုကောင်းမွန်သော လူမျိုးတစ်ရပ်တည်ဆောက်ခြင်း—ရာစုနှစ်အလှည့်မှ ကလေးမွေးဖွားမှုတိုးတက်ရေးအထိ ကျားမ၊ လိင်နှင့် ယူဂျင်နစ်ပညာ (ဘာကလေ၊ နယူးယောက်၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်စာနယ်ဇင်း၊ ၂၀၀၁)၊ ဂျိမ်းစ် ဒဗလျူ ပာကင်ဆန်၏ လူဖြူဘာသာရေး—ခေတ်သစ်အတွင်း လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်မှု၊ လူမည်းဘာသာရေး၊ အမျိုးသမီးရေးအတွေးအမြင်နှင့် လူမှုတရားမျှတမှု (နယူးယောက်၊ ပါလ်ဂရေ့ဗ် မက်ကမီလန်၊ ၂၀၀၄)၊ ဂျွန် ဒေါင်းနင်းနှင့် ချားလ်စ် ဟပ်စ်ဘန်တို့၏ လူမျိုးကို ကိုယ်စားပြုခြင်း—လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုများ၊ တိုင်းရင်းသားအမှတ်သညာများနှင့် မီဒီယာ (လန်ဒန်၊ စေ့ဂျ်၊ ၂၀၀၅)၊ ဂလင်ဒါ မက်နော့တန်နှင့် ကာရီနာ ဒေးဗစ်တို့ တည်းဖြတ်သည့် “လူမျိုး” နှင့် အစောပိုင်းကလေးဘဝ ပညာရေး—အမှတ်သညာ၊ နိုင်ငံရေးနှင့် သင်ကြားနည်းအတွက် နိုင်ငံတကာချဉ်းကပ်မှု (နယူးယောက်၊ ပါလ်ဂရေ့ဗ် မက်ကမီလန်၊ ၂၀၀၉)၊ စတီဗင် လီယိုနတ် ဂျေကော့ဘ်စ် တည်းဖြတ်သည့် လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှုကို ရင်ဆိုင်ခြင်း—ယုဒဘာသာ၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာ (လန်ဟမ်၊ နယူးယောက်၊ လက်ဇင်တန်စာအုပ်များ၊ ၂၀၀၉)။

၂။ အာနက်စ် ကက်ရှ်မိုး၊ မိုက်ကယ် ဘန်တန်နှင့် ဟဲရီဘတ် အာဒမ်၊ လူမျိုးနှင့် တိုင်းရင်းသားဆက်ဆံရေး အဘိဓာန်၊ တတိယအကြိမ်ထုတ်ဝေမှု (လန်ဒန်၊ ရုတ်လက်ချ်၊ ၁၉၉၄)၊ စာမျက်နှာ ၂၉၄။

၃။ ရောဘတ် မိုင်လ်စ်၊ “အမျိုးသားရေးဝါဒ”၊ ဂီဒို ဘိုလာဖီ၊ ရာဖေးလ် ဘရာကာလန်တီ၊ ပီတာ ဘရာဟမ်နှင့် ဆန်ဒရို ဂျင်ဒရိုတို့ တည်းဖြတ်သည့် လူမျိုး၊ တိုင်းရင်းသားအမှတ်သညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အဘိဓာန် (လန်ဒန်၊ စေ့ဂျ်စာပေ၊ ၂၀၀၃)၊ စာမျက်နှာ ၂၄၀။

၄။ ဂျေ. အန်ဒရူး ကာ့ခ်၊ “လူမျိုး၊ လူတန်းစား၊ ဇာတ်နှင့် သမ္မာကျမ်းစာ”၊ သမီလီအော့စ် ၁၀း၂ (၁၉၈၅)၊ စာမျက်နှာ ၇။

၅။ “လူမျိုး” ဟူသော စကားလုံးကို ယူဂျင်နစ်ပညာနှင့် လူမျိုးရေးခွဲခြားသော အယူဝါဒများတွင် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် အသုံးပြုခဲ့သောကြောင့် ပညာရှင်များသည် ဤစကားလုံးအစား ယဉ်ကျေးမှုကို လူအုပ်စုများကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရာတွင် အဓိကအမျိုးအစားအဖြစ် သတ်မှတ်သော “တိုင်းရင်းသားအမှတ်သညာ” ဟူသော ဝေါဟာရကို အသုံးပြုလာကြသည်။ အဲရစ် ဒီ. ဘာရက်တို၊ “တိုင်းရင်းသားညှိနှိုင်းမှုများ—တမန်တော်ဝတ္ထု ၁၆ တွင် လူမျိုးနှင့် တိုင်းရင်းသားအမှတ်သညာ၏ လုပ်ဆောင်ချက်” (အမ်မရီတက္ကသိုလ် ဒေါက်တာဘွဲ့စာတမ်း၊ ၂၀၁၀)၊ စာမျက်နှာ ၃၈–၄၁။

၆။ အန်း အီး. ကီလီဘရူး၊ သမ္မာကျမ်းစာခေတ် လူမျိုးများနှင့် တိုင်းရင်းသားအမှတ်သညာ—အီဂုတ္တု၊ ခါနာန်၊ ဖိလိတ္တိနှင့် အစောပိုင်းဣသရေလတို့၏ ရှေးဟောင်းသုတေသနလေ့လာမှု၊ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၁၃၀၀–၁၁၀၀ (လေဒင်၊ ဘရီးလ်၊ ၂၀၀၅)၊ စာမျက်နှာ ၈။

၇။ ကက်သရင်း ဆိုအန်းစ်နှင့် အန်ဂတ်စ် စတီဗင်ဆန်၊ အကျဉ်းချုပ် အောက်စ်ဖို့ဒ်အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန် (အောက်စ်ဖို့ဒ်၊ အောက်စ်ဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်စာနယ်ဇင်း၊ ၂၀၀၄)။

၈။ ဇ်ဗက်တန် တိုဒိုရော့ဗ်၊ “လူမျိုးနှင့် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှု”၊ လက်စ် ဘက်ခ်နှင့် ဂျွန် ဆိုလိုမော့စ်တို့ တည်းဖြတ်သည့် လူမျိုးနှင့် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုဆိုင်ရာ သီအိုရီများ—ဖတ်ရှုရန်စာစုများ (လန်ဒန်၊ ရုတ်လက်ချ်၊ ၂၀၀၀)၊ စာမျက်နှာ ၆၄–၇၀။

၉။ ကက်ရှ်မိုး၊ ဘန်တန်နှင့် အာဒမ်၊ စာမျက်နှာ ၂၅၄။

၁၀။ ဒန်းနစ် အယ်လ်. အုတ်ဟုမ်း၊ အဖြူနှင့် အမည်းအကြား ဧဝံဂေလိတရား—လူမျိုးရေးပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးအတွက် ဓမ္မပညာဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်များ (ဒေါင်းနာ့စ်ဂရုဗ်၊ အီလီနွိုက်၊ အင်တာဗာစီတီစာနယ်ဇင်း၊ ၁၉၉၇)၊ စာမျက်နှာ ၁၁၈။

၁၁။ အန်ဒါဆန်–ဖော့ဘ်စ် စကားစုအမှတ်အသား ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု၊ လိုဂို့စ် သမ္မာကျမ်းစာဆော့ဖ်ဝဲ။

၁၂။ ဒျူအိန်း အယ်လ်. ခရစ်စတန်ဆန်၊ “နိုင်ငံများ”၊ ဒေးဗစ် နိုအဲလ် ဖရီးဒ်မန် တည်းဖြတ်သည့် အန်ကာ သမ္မာကျမ်းစာ အဘိဓာန် (နယူးယောက်၊ ဒပ်ဘလဒေး၊ ၁၉၉၂)၊ အတွဲ ၄၊ စာမျက်နှာ ၁၀၃၇။

၁၃။ ဝီလျံ အာန်ဒ်၊ ဖရက်ဒရစ် ဒဗလျူ. ဒန်ကာနှင့် ဝေါလ်တာ ဘောင်အာ၊ ဓမ္မသစ်ကျမ်းနှင့် အစောပိုင်းခရစ်ယာန်စာပေများ၏ ဂရိ–အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန် (ချီကာဂို၊ အီလီနွိုက်၊ ချီကာဂိုတက္ကသိုလ်စာနယ်ဇင်း၊ ၂၀၀၀)၊ စာမျက်နှာ ၂၇၆။

၁၄။ အာန်ဒ်၊ ဒန်ကာနှင့် ဘောင်အာ၊ စာမျက်နှာ ၅၈၆။

၁၅။ အိပ်ချ်. ဘီတင်ဟတ်၊ “လူမျိုးများ”၊ လိုသာ ကိုအင်နန်၊ အဲရစ် ဘွိုင်းရုသာနှင့် ဟန်စ် ဘီတင်ဟတ်တို့ တည်းဖြတ်သည့် ဓမ္မသစ်ကျမ်းဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာ အဘိဓာန် (ဂရန်းရက်ပစ်၊ မစ်ရှီဂန်၊ ဇွန်ဒါဗန်၊ ၁၉၈၆)၊ စာမျက်နှာ ၇၉၉။ ဥပမာ လု ၂း၃၁၊ ရော ၁၅း၁၁ ကိုကြည့်ပါ။

၁၆။ အန်. ဟီလီယာ၊ “အနွယ်”၊ ကိုလင် ဘရောင်း တည်းဖြတ်သည့် ဓမ္မသစ်ကျမ်းဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာ အဘိဓာန် (ဂရန်းရက်ပစ်၊ မစ်ရှီဂန်၊ ဇွန်ဒါဗန်စာနယ်ဇင်း၊ ၁၉၈၆)၊ စာမျက်နှာ ၈၇၁။

၁၇။ ဟန်စ် ဝင်ဒစ်ရှ်၊ “လူရိုင်း”၊ ဂျာရတ် ကစ်တယ်၊ ဂျက်ဖရီ ဒဗလျူ. ဘရိုမီလီနှင့် ဂျာရတ် ဖရီးဒရစ်တို့ တည်းဖြတ်သည့် ဓမ္မသစ်ကျမ်းဆိုင်ရာ သီအိုလောဂျီ အဘိဓာန် (ဂရန်းရက်ပစ်၊ မစ်ရှီဂန်၊ အီးယားမန်းစ်၊ ၁၉၆၄)၊ အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၅၄၆–၅၅၃။

၁၈။ အာန်ဒ်၊ ဒန်ကာနှင့် ဘောင်အာ၊ စာမျက်နှာ ၂၇၆။

၁၉။ ဂျေ. ဒန်နီယယ် ဟေးစ်၊ လူမျိုးတိုင်းနှင့် နိုင်ငံတိုင်းမှ—လူမျိုးဆိုင်ရာ သမ္မာကျမ်းစာ ဓမ္မပညာ (ဒေါင်းနာ့စ်ဂရုဗ်၊ အီလီနွိုက်၊ အင်တာဗာစီတီ၊ ၂၀၀၃)၊ စာမျက်နှာ ၅၆–၆၀။ ဖရန့်ခ် ခရူဆေမန်၊ “လူသားတို့၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် တိုင်းရင်းသားအမှတ်သညာ—ကမ္ဘာဦးကျမ်း၏ မျိုးရိုးစဉ်ဆက်စနစ်အတွင်း ဣသရေလ၏ ကိုယ်ပိုင်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှု”၊ မာ့ခ် ဂျီ. ဘရက်တ် တည်းဖြတ်သည့် တိုင်းရင်းသားအမှတ်သညာနှင့် သမ္မာကျမ်းစာ (လေဒင်၊ ဘရီးလ်၊ ၁၉၉၆)၊ စာမျက်နှာ ၁၉၇–၂၁၄ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ။

၂၀။ အခြားနည်းဖြင့် ဖော်ပြထားခြင်းမရှိပါက သမ္မာကျမ်းစာကိုးကားချက်များသည် နယူးကင်းဂျိမ်းစ်ဘာသာပြန်မှ ဖြစ်သည်။

၂၁။ အယ်လင်ဂျီဝှိုက်၊ ဘိုးဘေးများနှင့် ပရောဖက်များ (မောင်တိန်းဗျူး၊ ကယ်လီဖိုးနီးယား၊ ပစိဖိတ်စာနယ်ဇင်း၊ ၁၉၅၈)၊ စာမျက်နှာ ၁၁၈၊ ၁၁၉ ကိုကြည့်ပါ။

၂၂။ ခရစ်စတန်ဆန်၏ အမြင်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်။ သူက “အထူးသဖြင့် ပရောဖက်ပြုစာပေများအတွင်း ဣသရေလ၏ ရန်သူများအပေါ် အကျဉ်းမြောင်းဆုံး ကိုယ်ကျိုးစီးပွားနှင့် မုန်းတီးမှုကိုပင် ဖော်ပြသည့် ကျမ်းပိုဒ်များ ရှိသည်” ဟု ဆိုသည် (အတွဲ ၄၊ စာမျက်နှာ ၁၀၃၇)။

၂၃။ ဂျွန် ဒီ. လေဗင်ဆန်၊ “သမ္မာကျမ်းစာ၏ သီးခြားရွေးချယ်မှုအတွင်း အားလုံးပါဝင်သော မိုးကုပ်စက်ဝိုင်း”၊ မာ့ခ် ဂျီ. ဘရက်တ် တည်းဖြတ်သည့် တိုင်းရင်းသားအမှတ်သညာနှင့် သမ္မာကျမ်းစာ (လေဒင်၊ ဘရီးလ်၊ ၁၉၉၆)၊ စာမျက်နှာ ၁၄၇။ ရေနယ်ဒို ဒဗလျူ. စီကွေးရာ၊ “အာမုတ် ၁း၂–၂း၁၆ တွင် ပဋိညာဉ်အယူအဆ၏ ရှိနေမှု” (အန်ဒရူးစ်တက္ကသိုလ် ဒေါက်တာဘွဲ့စာတမ်း၊ ၁၉၉၆) ကိုကြည့်ပါ။

၂၄။ ကုရှလူများကို အနုတ်လက္ခဏာဖြင့် ဖော်ပြထားသော အချို့ဖြစ်ရပ်များနှင့်ပတ်သက်၍ ထိုအရာများသည် “လူမျိုးရေးဝါဒ” ကြောင့်မဟုတ်ဘဲ သီးခြားသမိုင်းဖြစ်ရပ်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း သတိပြုရမည်။ ရော့ဒ်နီ စတီဗင် ဆက်ဒ်လာ ဂျူနီယာ၊ ကုရှလူသည် မိမိ၏အသားကို ပြောင်းလဲနိုင်သလော။—ဟေဗြဲကျမ်းစာအတွင်း လူမျိုး၊ တိုင်းရင်းသားအမှတ်သညာနှင့် အခြားသူအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းကို လေ့လာခြင်း (လန်ဒန်၊ နယူးယောက်၊ တီအန်တီ ကလာ့ခ်၊ ၂၀၀၅)၊ စာမျက်နှာ ၁၄၈။

၂၅။ ဟေးစ်၊ စာမျက်နှာ ၅၆–၆၀ ကိုကြည့်ပါ။ ဖရန့်ခ် ခရူဆေမန်၊ “လူသားတို့၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် တိုင်းရင်းသားအမှတ်သညာ—ကမ္ဘာဦးကျမ်း၏ မျိုးရိုးစဉ်ဆက်စနစ်အတွင်း ဣသရေလ၏ ကိုယ်ပိုင်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှု”၊ မာ့ခ် ဂျီ. ဘရက်တ် တည်းဖြတ်သည့် တိုင်းရင်းသားအမှတ်သညာနှင့် သမ္မာကျမ်းစာ၊ စာမျက်နှာ ၁၉၂၊ ၁၉၃ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ။

၂၆။ ကိတ် ဖာဒီနန်ဒို၊ “တိုင်းရင်းသားရန်သူ—ဂရိလူမရှိ၊ ယုဒလူမရှိ… လူရိုင်း၊ စကိသိလူ—ဧဝံဂေလိတရားနှင့် တိုင်းရင်းသားကွဲပြားမှု”၊ သမီလီအော့စ်၊ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၈၊ အမှတ် ၂၊ အတွဲ ၃၃ (၂၀၀၈)၊ စာမျက်နှာ ၅၇။

၂၇။ ဖာဒီနန်ဒို၊ စာမျက်နှာ ၅၇။

၂၈။ ဂျွန် အန်. အော့စ်ဝေါလ်တ်၊ ဣရှာယကျမ်း၊ အခန်း ၁–၃၉ (ဂရန်းရက်ပစ်၊ မစ်ရှီဂန်၊ အီးယားမန်းစ်၊ ၁၉၈၆)၊ စာမျက်နှာ ၃၈၁။

၂၉။ ဟေရှာ ၁၀း၂၄၊ ၄၃း၆၊ ၇၊ ဟော ၁း၁၀၊ ၂း၂၃၊ ယေ ၁၁း၄ ကိုကြည့်ပါ။

၃၀။ ဟေရှာ ၆၀း၂၁၊ ၆၄း၈၊ ဆာ ၁၁၉း၇၃၊ ၁၃၈း၈ ကိုကြည့်ပါ။

၃၁။ ဖာဒီနန်ဒို၊ စာမျက်နှာ ၅၈။

၃၂။ အထက်ဖော်ပြပါအတိုင်း၊ စာမျက်နှာ ၅၉။

၃၃။ ဝီလျံ စတောရာ၊ “‘မူးဝေခြင်း’ သို့မဟုတ် ‘ဘုရားသခင်၏ပုံသဏ္ဌာန်’—ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်အတွင်း နိုင်ငံများ”၊ သမီလီအော့စ်၊ ဧပြီ ၁၉၉၆၊ အမှတ် ၃၊ အတွဲ ၂၁ (၁၉၉၆)၊ စာမျက်နှာ ၄။

၃၄။ ဖာဒီနန်ဒို၊ စာမျက်နှာ ၅၈။

၃၅။ ဤကျယ်ပြန့်သော ဖော်ပြချက်သည် ဖန်ဆင်းခြင်း၌ သတ်မှတ်ထားသော ယောက်ျားနှင့် မိန်းမတို့၏ တာဝန်နှင့် ကွဲပြားမှုများကို ဖျက်ပစ်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ ယင်းအစား ယေရှု၏ ကယ်တင်ခြင်းလုပ်ငန်းအားဖြင့် ဖန်ဆင်းခြင်းကို ဘုရားသခင် ပြန်လည်ပြုပြင်တော်မူခြင်းကို အတည်ပြုခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဤကျမ်းပိုဒ်သည် “ယောက်ျားဖြစ်ခြင်းနှင့် မိန်းမဖြစ်ခြင်းတို့သည် အရာအားလုံးတွင် အရေးမပါဟု မဆိုလိုပါ” (သောမတ်စ် အာ. ရှရိုင်နာ၊ ဂလာတိကျမ်း [ဂရန်းရက်ပစ်၊ မစ်ရှီဂန်၊ ဇွန်ဒါဗန်၊ ၂၀၁၀]၊ စာမျက်နှာ ၂၅၉)။ ဒန်းနစ် ရော်နယ်၊ ယောက်ျားနှင့် မိန်းမမရှိ—ပေါလုနှင့် ဂနော့စတစ်ဝါဒတွင် သခင်ဘုရား၏ စကားတော်၏ ကံကြမ္မာ (ဖီလာဒဲလ်ဖီးယား၊ ပင်ဆယ်လ်ဗေးနီးယား၊ ဖော်တရက်စ်၊ ၁၉၈၇)၊ စာမျက်နှာ ၁၃၀ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ။

၃၆။ ဂရိကြိယာ ကတလမ်ဘာနိုမိုင် (“သိမြင်သည်”) ၏ ပစ္စုပ္ပန်ကာလအသုံးအနှုန်းဖြင့် ဤအချက်ကို ဖော်ပြထားသည်။ ဒန်းနစ် အယ်လ်. အုတ်ဟုမ်း၊ အဖြူနှင့် အမည်းအကြား ဧဝံဂေလိတရား—လူမျိုးရေးပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးအတွက် ဓမ္မပညာဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်များ (ဒေါင်းနာ့စ်ဂရုဗ်၊ အီလီနွိုက်၊ အင်တာဗာစီတီစာနယ်ဇင်း၊ ၁၉၉၇)၊ စာမျက်နှာ ၁၃၉ ကိုကြည့်ပါ။

၃၇။ ဂလာတိ ၂ တွင် ဖော်ပြထားသော ဖြစ်ရပ်သည် တမန်တော် ၁၅ ပါ ယေရုရှလင်ကောင်စီနောက်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း အယ်လင်ဂျီဝှိုက်၏ တမန်တော်တို့၏အမှု (မောင်တိန်းဗျူး၊ ကယ်လီဖိုးနီးယား၊ ပစိဖိတ်စာနယ်ဇင်း၊ ၁၉၁၁)၊ စာမျက်နှာ ၁၉၇–၁၉၈ က အတည်ပြုသည်။ ဟာမန် အန်. ရစ်ဒါဘော့စ်၊ ဂလာတိရှိ အသင်းတော်များထံ ပေါလု၏စာ (ဂရန်းရက်ပစ်၊ မစ်ရှီဂန်၊ အီးယားမန်းစ်၊ ၁၉၅၃)၊ စာမျက်နှာ ၇၅–၉၇ ကိုလည်း ကြည့်ပါ။

၃၈။ ဂျွန် အမ်.ဂျီ. ဘာကလေ၊ “‘ယုဒလူမရှိ၊ ဂရိလူမရှိ’—ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းစုံဝါဒနှင့် ပေါလုအပေါ် အမြင်သစ်”၊ တိုင်းရင်းသားအမှတ်သညာနှင့် သမ္မာကျမ်းစာ၊ စာမျက်နှာ ၁၉၇–၂၁၄။ ဟေးစ်၊ စာမျက်နှာ ၁၈၁–၁၉၃ ကိုကြည့်ပါ။

၃၉။ ဖာဒီနန်ဒို၊ စာမျက်နှာ ၅၉။

၄၀။ မီရိုစလပ် ဗောလ်ဖ်၊ ဖယ်ထုတ်ခြင်းနှင့် လက်ခံပွေ့ဖက်ခြင်း—အမှတ်သညာ၊ အခြားသူဖြစ်မှုနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးဆိုင်ရာ ဓမ္မပညာလေ့လာမှု (နက်ရှ်ဗီးလ်၊ တင်နက်ဆီ၊ အဘင်ဒန်စာနယ်ဇင်း၊ ၁၉၉၆)၊ စာမျက်နှာ ၇၅။ ဖာဒီနန်ဒို၏ စာမျက်နှာ ၅၉ ရှိ အသုံးဝင်သော အနှစ်ချုပ်ကို ကြည့်ပါ။

၄၁။ အာလီယန်၊ နိုင်ငံခြားသားနေထိုင်သူဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာ၊ တီ. ဒက်စ်မွန် အလက်ဇန်းဒါးနှင့် ဒေးဗစ် ဒဗလျူ. ဘေကာတို့ တည်းဖြတ်သည့် ဓမ္မဟောင်းကျမ်း အဘိဓာန်—ပင်တေတုတ် (ဒေါင်းနာ့စ်ဂရုဗ်၊ အီလီနွိုက်၊ အင်တာဗာစီတီစာနယ်ဇင်း၊ ၂၀၀၃)၊ စာမျက်နှာ ၂၄–၃၃ ကိုကြည့်ပါ။

၄၂။ ခရိတ် အက်စ်. ကီးနာ၊ ဓမ္မသစ်ကျမ်း၏ အိုင်ဗီပီ သမ္မာကျမ်းစာနောက်ခံ မှတ်ချက် (ဒေါင်းနာ့စ်ဂရုဗ်၊ အီလီနွိုက်၊ အင်တာဗာစီတီစာနယ်ဇင်း၊ ၁၉၉၃)၊ စာမျက်နှာ ၆၀။

၄၃။ ခရိတ် အက်စ်. ကီးနာ၊ “ဧဝံဂေလိတရားနှင့် လူမျိုးရေးပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး”၊ ဒန်းနစ် အယ်လ်. အုတ်ဟုမ်း တည်းဖြတ်သည့် အဖြူနှင့် အမည်းအကြား ဧဝံဂေလိတရား—လူမျိုးရေးပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးအတွက် ဓမ္မပညာဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်များ (ဒေါင်းနာ့စ်ဂရုဗ်၊ အီလီနွိုက်၊ အင်တာဗာစီတီစာနယ်ဇင်း၊ ၁၉၉၇)၊ စာမျက်နှာ ၁၁၇–၁၃၀။

၄၄။ ဒေးဗစ် ဂျီ. ဘန်နာနှင့် ပီတာ စီ. ဟေးလ်တို့ တည်းဖြတ်သည့် ဘေကာ စိတ်ပညာနှင့် အကြံပေးခြင်း စွယ်စုံကျမ်း၊ ဘေကာကိုးကားစာကြည့်တိုက် (ဂရန်းရက်ပစ်၊ မစ်ရှီဂန်၊ ဘေကာစာအုပ်များ၊ ၁၉၉၉)၊ စာမျက်နှာ ၈၉၆။

၄၅။ ကေ. အာ. စနော့ဒဂရပ်စ်၊ “ပုံဥပမာ”၊ ဂျိုအဲလ် ဘီ. ဂရင်းနှင့် စကော့ မက်နိုက်တို့ တည်းဖြတ်သည့် ယေရှုနှင့် ဧဝံဂေလိကျမ်းများ အဘိဓာန် (ဒေါင်းနာ့စ်ဂရုဗ်၊ အီလီနွိုက်၊ အင်တာဗာစီတီစာနယ်ဇင်း၊ ၁၉၉၂)၊ စာမျက်နှာ ၅၉၃။

၄၆။ ဥပမာအားဖြင့် အဲရစ် ဒီ. လောင်းမန်း၊ မိုက်ကယ် ဝိုက်ဇ်နှင့် အဲရစ် ဒီ. လူမျိုးနှင့် နိုင်ငံ၏ အနှစ်တစ်ရာ လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှု (ပရင်စတန်၊ နယူးဂျာစီ၊ ပရင်စတန်တက္ကသိုလ်စာနယ်ဇင်း၊ ၂၀၀၃) ကိုကြည့်ပါ။