အခန်း ၄၆—အစောပိုင်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများ

 

အခန်း ၄၆—အစောပိုင်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများ

ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အာဏာစိုးမိုးမှု ကာလရှည်ကြီးအတွင်း မြေကြီးပေါ်သို့ ကျရောက်လာသော မှောင်မိုက်မှုအလယ်၌ သမ္မာတရား၏အလင်းကို လုံးဝငြိမ်းသတ်၍ မရခဲ့ပါ။ ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် ဘုရားသခင်အတွက် သက်သေခံသူများ ရှိခဲ့ကြသည်—ဘုရားသခင်နှင့် လူသားအကြား တစ်ပါးတည်းသော ကြားဝင်ဖျန်ဖြေသူအဖြစ် ခရစ်တော်ကို ယုံကြည်ခြင်းကို မြတ်နိုးသူများ၊ သမ္မာကျမ်းစာကို အသက်တာ၏ တစ်ခုတည်းသော စည်းမျဉ်းအဖြစ် ကိုင်စွဲသူများနှင့် စစ်မှန်သော ဥပုသ်နေ့ကို သန့်ရှင်းစွာ ထိန်းသိမ်းသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုသူများအပေါ် ကမ္ဘာကြီးက မည်မျှ အကြွေးတင်နေသည်ကို နောင်လာနောက်သားများသည် မည်သည့်အခါမျှ သိရှိနိုင်မည်မဟုတ်ပါ။ သူတို့ကို အယူမှားသူများဟု တံဆိပ်ကပ်ခဲ့ကြသည်၊ သူတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်များကို စွပ်စွဲပြစ်တင်ခဲ့ကြသည်၊ သူတို့၏ အကျင့်စာရိတ္တကို အမနာပပြောဆိုခဲ့ကြသည်၊ သူတို့၏ ရေးသားချက်များကို ဖိနှိပ်ခဲ့ကြသည်၊ အဓိပ္ပာယ်လွဲမှားစွာ ဖော်ပြခဲ့ကြသည် သို့မဟုတ် ဖြတ်တောက်ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် သူတို့သည် ခိုင်မြဲစွာ ရပ်တည်ခဲ့ကြပြီး၊ မျိုးဆက်များအတွက် မြင့်မြတ်သော အမွေအနှစ်တစ်ရပ်အဖြစ် မိမိတို့၏ ယုံကြည်ခြင်းကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်စွာ ခေတ်အဆက်ဆက် ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။

သမ္မာကျမ်းစာအပေါ် ဆင်နွှဲခဲ့သော စစ်ပွဲသည် အလွန်ခါးသီးခဲ့သဖြင့် တစ်ခါတစ်ရံတွင် မိတ္တူအနည်းငယ်သာ ကျန်ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ဘုရားသခင်သည် မိမိ၏နှုတ်ကပတ်တော်ကို လုံးဝဖျက်ဆီးခံရစေရန် ခွင့်မပြုခဲ့ပါ။ ၎င်း၏သမ္မာတရားများကို အစဉ်အမြဲ ဖုံးကွယ်ထား၍ မရနိုင်ပါ။ ကိုယ်တော်၏ အစေခံများကို လွတ်မြောက်စေရန် ထောင်တံခါးများကို ဖွင့်ပေးပြီး သံတံခါးများကို ဖြုတ်ပေးနိုင်သကဲ့သို့ အသက်ရှင်ခြင်း၏ နှုတ်ကပတ်တော်များကိုလည်း အလွယ်တကူ ချည်နှောင်ထားခြင်းမှ လွတ်မြောက်စေနိုင်သည်။ ဥရောပနိုင်ငံအသီးသီးတွင် လူတို့သည် ဝှက်ထားသော ရတနာကို ရှာဖွေသကဲ့သို့ သမ္မာတရားကို ရှာဖွေရန် ဘုရားသခင်၏ ဝိညာဉ်တော်အားဖြင့် လှုံ့ဆော်ခံခဲ့ကြသည်။ ထိုသူတို့သည် ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်အတိုင်း သန့်ရှင်းသောကျမ်းစာများထံသို့ လမ်းညွှန်ခံရပြီး၊ မြင့်မြတ်သော စာမျက်နှာများကို အလွန်စိတ်ဝင်စားစွာ လေ့လာခဲ့ကြသည်။ မိမိတို့အတွက် မည်သည့်ကုန်ကျစရိတ်ပင် ဖြစ်စေကာမူ အလင်းကို လက်ခံရန် အသင့်ရှိခဲ့ကြသည်။ အရာအားလုံးကို ရှင်းလင်းစွာ မမြင်နိုင်ကြသော်လည်း ကြာမြင့်စွာ မြှုပ်နှံဖုံးကွယ်ထားခဲ့သော သမ္မာတရားများစွာကို သိမြင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ကောင်းကင်မှ စေလွှတ်သော သတင်းစကားများအဖြစ် သူတို့သည် ထွက်ခွာလာကြပြီး အမှားနှင့် အယူသီးမှု၏ ချည်နှောင်ခြင်းများကို ဖြိုဖျက်ကာ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ကျွန်ခံခဲ့ရသူများအား ထ၍ မိမိတို့၏ လွတ်လပ်ခွင့်ကို တောင်းဆိုကြရန် ခေါ်ဆော်ခဲ့ကြသည်။

ကျမ်းစာများကို ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးသို့ ဘာသာပြန်၍ နိုင်ငံအသီးသီးရှိ လူတို့အား မိမိတို့၏ မိခင်ဘာသာစကားဖြင့် ပေးအပ်ရမည့်အချိန် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာကြီးသည် သန်းခေါင်ယံအချိန်ကို ကျော်လွန်လာခဲ့ပြီ။ မှောင်မိုက်သောနာရီများ ကုန်လွန်နေပြီး နိုင်ငံအများအပြားတွင် လာမည့်အရုဏ်ဦး၏ လက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။

ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၏ မိုးသောက်ကြယ်

ဆယ့်လေးရာစုတွင် အင်္ဂလန်၌ “ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၏ မိုးသောက်ကြယ်” ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ John Wycliffe သည် အင်္ဂလန်တစ်နိုင်ငံတည်းအတွက်သာမက ခရစ်ယာန်လောကတစ်ခုလုံးအတွက် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၏ ရှေ့ပြေးသူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် ပျူရစ်တန်များ၏ အစပြုသူဖြစ်ပြီး သူ၏ခေတ်က သဲကန္တာရအတွင်းရှိ အိုအေစစ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။

ထာဝရဘုရားသည် သူ၏ ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေးစွမ်းရည်က သူ၏လုပ်ငန်းများကို ထင်ရှားဂုဏ်သိက္ခာရှိစေမည့်သူတစ်ဦးထံ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလုပ်ငန်းကို အပ်နှင်းရန် သင့်လျော်သည်ဟု မြင်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုအရာကြောင့် အထင်အမြင်သေးသော အသံများ တိတ်ဆိတ်သွားပြီး သမ္မာတရား၏ ရန်သူများသည် သမ္မာတရားကို ထောက်ခံသူ၏ မသိနားမလည်မှုကို လှောင်ပြောင်ခြင်းဖြင့် သူ၏အမှုကို အထင်အမြင်သေးစေရန် ကြိုးပမ်းခြင်းကို တားဆီးနိုင်ခဲ့သည်။ Wycliffe သည် ကျောင်းများ၏ ပညာရပ်များကို ကျွမ်းကျင်ပြီးသောအခါ ကျမ်းစာလေ့လာခြင်းကို စတင်ခဲ့သည်။ ကျမ်းစာထဲတွင် သူယခင်က အချည်းနှီးရှာဖွေခဲ့သောအရာကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဤနေရာတွင် ကယ်တင်ခြင်းအစီအစဉ်ကို ဖော်ပြထားသည်ကိုလည်းကောင်း၊ လူသားအတွက် တစ်ဦးတည်းသော ကြားဝင်ဖျန်ဖြေသူအဖြစ် ခရစ်တော်ကို တင်ပြထားသည်ကိုလည်းကောင်း တွေ့မြင်ခဲ့သည်။ ရောမသည် သမ္မာကျမ်းစာ၏ လမ်းများကို စွန့်ပယ်၍ လူတို့၏ အစဉ်အလာများနောက်သို့ လိုက်သွားခဲ့သည်ကို သူမြင်ခဲ့သည်။ သူသည် မိမိကိုယ်ကို ခရစ်တော်၏ အမှုတော်အတွက် အပ်နှံခဲ့ပြီး မိမိရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော သမ္မာတရားများကို ကြေညာရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။

သူ၏ဘဝ၏ အကြီးမြတ်ဆုံးလုပ်ငန်းမှာ ကျမ်းစာများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသို့ ဘာသာပြန်ခြင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပထမဆုံးပြုလုပ်ခဲ့သော အပြည့်အစုံသော အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ကျမ်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပုံနှိပ်စက်အတတ်ပညာကို ထိုအချိန်တွင် မသိရှိသေးသဖြင့် ထိုလုပ်ငန်း၏ မိတ္တူများကို ဖြည်းညင်းစွာ ပင်ပန်းကြီးစွာသော အလုပ်ဖြင့်သာ များပြားအောင် ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုအရာကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး အင်္ဂလန်လူတို့သည် မိမိတို့၏ ဘာသာစကားဖြင့် သမ္မာကျမ်းစာကို ရရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ဖြင့် ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်၏ အလင်းသည် မှောင်မိုက်ကို ဖြတ်၍ တောက်ပသော ရောင်ခြည်များ စတင်ဖြန့်ကျက်လာခဲ့သည်။ ကြီးမြတ်သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် လမ်းကို ဘုရားသခင်၏ လက်တော်က ပြင်ဆင်နေခဲ့သည်။

လူတို့၏ ဆင်ခြင်ဉာဏ်ကို အယူခံဝင်ခြင်းသည် သူတို့ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အယူဝါဒများအပေါ် အချည်းနှီးသော နာခံမှုမှ နိုးထစေခဲ့သည်။ ထိုခေတ်တွင် စာပေတတ်မြောက်မှုရှိသူများဖြစ်သည့် အထက်တန်းလွှာများက ကျမ်းစာများကို နှစ်သက်စွာ လက်ခံခဲ့ကြသည်။ Wycliffe သည် ယခု ပရိုတက်စတင့်တို့၏ ထူးခြားသော အယူဝါဒများ—ခရစ်တော်ကို ယုံကြည်ခြင်းအားဖြင့် ကယ်တင်ခြင်းနှင့် ကျမ်းစာ၏ တစ်ခုတည်းသော အမှားကင်းမှု—တို့ကို သွန်သင်ခဲ့သည်။ ယဇ်ပုရောဟိတ်များစွာသည် သူနှင့် ပူးပေါင်းကာ သမ္မာကျမ်းစာကို ဖြန့်ဝေခြင်းနှင့် ဧဝံဂေလိတရားဟောပြောခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုလုပ်ငန်းများနှင့် Wycliffe ၏ ရေးသားချက်များ၏ သက်ရောက်မှုသည် အလွန်ကြီးမားသဖြင့် အင်္ဂလန်လူမျိုးများ၏ ထက်ဝက်နီးပါးသည် ယုံကြည်ခြင်းအသစ်ကို လက်ခံခဲ့ကြသည်။ အမှောင်နိုင်ငံသည် တုန်လှုပ်ခဲ့သည်။

သူ၏လုပ်ငန်းကို ရပ်တန့်ရန်နှင့် သူ၏အသက်ကို ဖျက်ဆီးရန် ရန်သူများ၏ ကြိုးပမ်းမှုများသည် အောင်မြင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ သူသည် အသက်ခြောက်ဆယ့်တစ်နှစ်တွင် ယဇ်ပလ္လင်၏ အမှုတော်ကို ထမ်းဆောင်နေစဉ် ငြိမ်းချမ်းစွာ သေဆုံးခဲ့သည်။

ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ပျံ့နှံ့လာခြင်း

Wycliffe ၏ ရေးသားချက်များမှတစ်ဆင့် Bohemia မှ John Huss သည် Romanism ၏ အမှားများစွာကို စွန့်ပယ်ရန်နှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလုပ်ငန်းကို စတင်ရန် လမ်းညွှန်ခံခဲ့ရသည်။ Wycliffe ကဲ့သို့ပင် Huss သည် မြင့်မြတ်သော ခရစ်ယာန်တစ်ဦး၊ ပညာတတ်တစ်ဦးနှင့် သမ္မာတရားအပေါ် မယိမ်းမယိုင်သော ဆည်းကပ်မှုရှိသူတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကျမ်းစာများကို အခြေခံ၍ သူ၏ အယူခံဝင်မှုများနှင့် ဘုန်းတော်ကြီးများ၏ အရှက်ရဖွယ်၊ အကျင့်ပျက်သော အသက်တာများကို ရဲရင့်စွာ ပြစ်တင်ရှုတ်ချမှုများသည် ကျယ်ပြန့်သော စိတ်ဝင်စားမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး လူထောင်ပေါင်းများစွာသည် ပိုမိုသန့်ရှင်းသော ယုံကြည်ခြင်းကို ဝမ်းမြောက်စွာ လက်ခံခဲ့ကြသည်။ ထိုအရာကြောင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးနှင့် ဘုန်းတော်ကြီးများ၊ ယဇ်ပုရောဟိတ်များနှင့် ရဟန်းများ၏ ဒေါသကို နှိုးဆွခဲ့ပြီး Huss ကို အယူမှားမှုဖြင့် စွပ်စွဲခံရရန် Constance ကောင်စီရှေ့သို့ လာရောက်ရန် ဆင့်ခေါ်ခဲ့သည်။ ဂျာမန်ဧကရာဇ်က သူ့အား လုံခြုံစွာ သွားလာခွင့် ပေးခဲ့ပြီး Constance သို့ ရောက်ရှိသောအခါ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးကိုယ်တိုင်က သူ့အား မည်သည့်မတရားမှုမျှ မပြုလုပ်ရဟု အာမခံခဲ့သည်။

ရှည်လျားသော စစ်ဆေးစီရင်မှုတစ်ရပ်ပြီးနောက် သမ္မာတရားကို မယိမ်းမယိုင် ထိန်းသိမ်းခဲ့သော Huss သည် မိမိ၏ အယူဝါဒများကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းမည်လော သို့မဟုတ် သေခြင်းကို ခံမည်လောဟု ရွေးချယ်ရန် တောင်းဆိုခံခဲ့ရသည်။ သူသည် အာဇာနည်သေခြင်းကို ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး မိမိ၏စာအုပ်များကို မီးရှို့ခံရသည်ကို မြင်ပြီးနောက် သူကိုယ်တိုင်လည်း သစ်တိုင်တွင် မီးရှို့ခံခဲ့ရသည်။ ဘုရားကျောင်းနှင့် နိုင်ငံတော်မှ စုဝေးလာသော ဂုဏ်သရေရှိသူများရှေ့တွင် ဘုရားသခင်၏ အစေခံသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အဆင့်ဆင့်သော အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်၏ အကျင့်ပျက်မှုများကို ဆန့်ကျင်၍ မြင့်မြတ်ပြီး သစ္စာရှိသော ကန့်ကွက်ချက်တစ်ရပ်ကို ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။ အကာအကွယ်ပေးမည်ဟု အများရှေ့တွင် အလွန်အလေးအနက် ကတိပြုထားသော်လည်း ထိုကတိကို အရှက်မဲ့စွာ ချိုးဖောက်၍ သူ့အား ကွပ်မျက်ခဲ့ခြင်းသည် ရောမ၏ သစ္စာမဲ့ရက်စက်မှုကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးအား ပြသခဲ့သည်။ သမ္မာတရား၏ ရန်သူများသည် မိမိတို့မသိရှိဘဲ မိမိတို့ဖျက်ဆီးရန် အချည်းနှီးကြိုးပမ်းခဲ့သော အမှုကို ပိုမိုတိုးတက်စေခဲ့ကြသည်။

နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှု၏ ဒေါသအရှိန် မည်မျှပင် ပြင်းထန်စေကာမူ Wycliffe သေဆုံးပြီးနောက်တွင်လည်း ထိုခေတ်တွင် လွှမ်းမိုးနေသော ဘာသာရေးယုံကြည်ခြင်း၏ အကျင့်ပျက်မှုကို ဆန့်ကျင်သည့် တည်ငြိမ်သော၊ ဘုရားတရားကို ရိုသေသော၊ အလေးအနက်ထားသော၊ စိတ်ရှည်သော ကန့်ကွက်မှုကို ဆက်လက်ထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။ တမန်တော်တို့၏ ခေတ်က ယုံကြည်သူများကဲ့သို့ပင် လူအများသည် ခရစ်တော်၏ အမှုအတွက် မိမိတို့၏ လောကီပစ္စည်းဥစ္စာများကို လွတ်လပ်စွာ စွန့်လွှတ်ခဲ့ကြသည်။

ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အာဏာကို ခိုင်မာစေရန်နှင့် တိုးချဲ့ရန် အားသွန်ခွန်စိုက် ကြိုးပမ်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးများက ခရစ်တော်၏ ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်ကြောင်း ဆက်လက်အခိုင်အမာ ဆိုနေကြသော်လည်း သူတို့၏ အသက်တာများမှာ အလွန်အကျင့်ပျက်သဖြင့် လူတို့ စက်ဆုပ်ရွံရှာလာကြသည်။ ပုံနှိပ်စက်အတတ်ပညာ၏ အကူအညီဖြင့် ကျမ်းစာများကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ ဖြန့်ဝေနိုင်ခဲ့ပြီး လူအများသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အယူဝါဒများကို ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်က ထောက်ခံထားခြင်းမရှိကြောင်း မြင်လာကြသည်။

သက်သေခံတစ်ဦးသည် သမ္မာတရား၏ မီးရှူးတိုင်ကို လွှတ်ချရန် အတင်းအကျပ် ခံရသောအခါ အခြားတစ်ဦးက သူ၏လက်မှ ၎င်းကို ယူ၍ မကြောက်မရွံ့ မြှောက်ကိုင်ထားခဲ့သည်။ တစ်ဦးချင်းစီနှင့် အသင်းတော်များသာမက နိုင်ငံများပါ လွတ်မြောက်လာစေရန် အဆုံးသတ်မည့် တိုက်ပွဲကြီးသည် စတင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ နှစ်ပေါင်းတစ်ရာကြာသော အကွာအဝေးကို ဖြတ်၍ လူတို့သည် Wycliffe ၏ခေတ်ရှိ Lollards များ၏ လက်ကို ကိုင်ဆွဲရန် မိမိတို့၏လက်များကို ဆန့်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ Luther လက်ထက်တွင် ဂျာမနီ၌ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး စတင်ခဲ့သည်၊ Calvin သည် ပြင်သစ်တွင် ဧဝံဂေလိတရားကို ဟောပြောခဲ့သည်၊ Zwingle သည် ဆွစ်ဇာလန်တွင် ဟောပြောခဲ့သည်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှ တစ်နိုင်ငံသို့ “ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်” ဟူသော မှော်ဆန်သော စကားလုံးများ ပဲ့တင်ထပ်လာသည်နှင့်အမျှ ကမ္ဘာကြီးသည် ရာစုနှစ်များစွာကြာ အိပ်ပျော်နေရာမှ နိုးထလာခဲ့သည်။