အခန်း ၆ — လူသာ၏ ရောမမှ ခွဲထွက်ခြင်း

 

အခန်း ၆ — လူသာ၏ ရောမမှ ခွဲထွက်ခြင်း

ပုပ်ရဟန်းမင်းအုပ်ချုပ်မှု၏ မှောင်မိုက်ခြင်းထဲမှ အသင်းတော်ကို ပိုမိုသန့်ရှင်းသော ယုံကြည်ခြင်း၏အလင်းထဲသို့ ဦးဆောင်ရန် ခေါ်တော်မူခံရသူများအနက် အထင်ရှားဆုံးသူမှာ Martin Luther ဖြစ်သည်။ ထက်သန်၍ စိတ်အားထက်သန်ကာ ဆက်ကပ်အပ်နှံထားသူဖြစ်ပြီး ဘုရားသခင်ကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းမှလွဲ၍ မည်သည့်အရာကိုမျှ မကြောက်ရွံ့သူ၊ ဘာသာရေးယုံကြည်ခြင်းအတွက် သန့်ရှင်းသောကျမ်းစာများမှလွဲ၍ မည်သည့်အခြေခံအုတ်မြစ်ကိုမျှ အသိအမှတ်မပြုသူ Luther သည် မိမိခေတ်အတွက် သင့်လျော်သောသူဖြစ်ခဲ့သည်။ သူ့အားဖြင့် ဘုရားသခင်သည် အသင်းတော်၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ကမ္ဘာလောက၏ ဉာဏ်အလင်းပေးရေးအတွက် ကြီးမားသောအမှုကို ပြီးမြောက်စေတော်မူခဲ့သည်။

ဧဝံဂေလိတရား၏ ပထမဦးဆုံး ကြေညာသူများကဲ့သို့ပင် Luther သည် ဆင်းရဲသောလူတန်းစားထဲမှ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ သူ၏ငယ်ရွယ်စဉ်နှစ်များကို ဂျာမန်တောင်သူလယ်သမားတစ်ဦး၏ ရိုးရှင်းသောအိမ်တွင် ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ သူ၏ဖခင်သည် သတ္တုတွင်းလုပ်သားအဖြစ် နေ့စဉ်ကြိုးစားလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် သူ့ပညာရေးအတွက် လိုအပ်သောငွေကို ရှာဖွေခဲ့သည်။ သူ့သားကို ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်စေရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း ဘုရားသခင်သည် ရာစုနှစ်များတစ်လျှောက် အလွန်နှေးကွေးစွာ တည်ဆောက်လာနေသော ကြီးမြတ်သည့်ဗိမာန်တော်တွင် တည်ဆောက်သူတစ်ဦးဖြစ်စေရန် ရည်ရွယ်တော်မူခဲ့သည်။ အခက်အခဲ၊ ချို့တဲ့မှုနှင့် ပြင်းထန်သောစည်းကမ်းများသည် Luther ၏ဘဝအတွက် အရေးကြီးသောတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရန် အနန္တဉာဏ်ပညာက သူ့ကို ပြင်ဆင်ပေးခဲ့သော ကျောင်းဖြစ်ခဲ့သည်။

Luther ၏ဖခင်သည် စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာ၍ တက်ကြွသောစိတ်ရှိသူ၊ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးအင်အားကြီးမားသူ၊ ရိုးသား၍ စိတ်ပိုင်းဖြတ်ထားကာ ဖြောင့်မတ်တိကျသူဖြစ်သည်။ အကျိုးဆက်မည်သို့ပင် ဖြစ်လာစေကာမူ မိမိ၏တာဝန်နှင့် ပတ်သက်၍ ယုံကြည်ချက်များအပေါ် သစ္စာရှိခဲ့သည်။ သူ၏ထူးခြားသော ဘုံသဘောတရားက ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းစနစ်ကို မယုံကြည်စေရန် သူ့ကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ Luther သည် သူ၏သဘောတူညီချက်မရှိဘဲ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းသို့ ဝင်ရောက်သွားသောအခါ သူအလွန်မကျေမနပ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဖခင်နှင့်သား ပြန်လည်သင့်မြတ်ရန် နှစ်နှစ်ကြာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်၌ပင် ဖခင်၏အမြင်များသည် အတူတူပင် ကျန်ရှိနေခဲ့သည်။

Luther ၏မိဘများသည် သားသမီးများ၏ ပညာရေးနှင့် လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်မှုအပေါ် အလွန်ဂရုစိုက်ခဲ့ကြသည်။ သူတို့သည် ဘုရားသခင်ကို သိကျွမ်းခြင်းနှင့် ခရစ်ယာန်သီလများကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးခြင်းတို့တွင် သားသမီးများအား သွန်သင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ ဖခင်၏ဆုတောင်းသံသည် သူ့သားကြားနိုင်သည့်အတိုင်း မကြာခဏ ကောင်းကင်သို့ တက်လေ့ရှိပြီး ထိုကလေးသည် ထာဝရဘုရား၏နာမတော်ကို အောက်မေ့ကာ တစ်နေ့တွင် ကိုယ်တော်၏အမှန်တရား တိုးတက်ပြန့်ပွားရေးတွင် ကူညီပေးနိုင်ပါစေဟု ဆုတောင်းခဲ့သည်။ ပင်ပန်းကြမ်းတမ်းစွာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းရသော သူတို့၏ဘဝက ခွင့်ပြုသမျှ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ဉာဏ်ရည်ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အကျိုးကျေးဇူးတိုင်းကို ထိုမိဘများက စိတ်အားထက်သန်စွာ အသုံးချခဲ့ကြသည်။ သူတို့၏ကြိုးပမ်းမှုများသည် သားသမီးများကို ဘုရားတရားကိုင်းရှိုင်း၍ အကျိုးပြုသောဘဝအတွက် ပြင်ဆင်ပေးရန် အလေးအနက်ထားပြီး မလျော့မတင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူတို့၏ခိုင်မာမှုနှင့် ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးအင်အားကြောင့် တစ်ခါတစ်ရံတွင် အလွန်အမင်း တင်းကျပ်စွာ ဆုံးမခဲ့ကြသော်လည်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားကိုယ်တိုင်သည် အချို့သောကိစ္စများတွင် သူတို့မှားယွင်းခဲ့ကြောင်း သိရှိနေသော်လည်း သူတို့၏စည်းကမ်းထဲတွင် အပြစ်တင်ရမည့်အရာထက် ချီးကျူးရမည့်အရာ ပိုများသည်ဟု တွေ့ရှိခဲ့သည်။

ငယ်စဉ်ကတည်းက ပို့ထားသောကျောင်းတွင် Luther သည် ကြမ်းတမ်းစွာသာမက အကြမ်းဖက်မှုနှင့်ပါ ဆက်ဆံခံခဲ့ရသည်။ သူ၏မိဘများ အလွန်ဆင်းရဲကြသဖြင့် အချိန်ကာလတစ်ခုတွင် တံခါးတစ်ပေါက်မှ တံခါးတစ်ပေါက်သို့ သီချင်းဆို၍ အစားအစာရယူရပြီး မကြာခဏ အစာငတ်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်က ပျံ့နှံ့နေသော ဘာသာရေးနှင့်ပတ်သက်သည့် မှောင်မိုက်၍ အယူသီးသော အယူအဆများက သူ့ကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် ပြည့်စေခဲ့သည်။ ညအချိန်တွင် ဝမ်းနည်းသောနှလုံးသားဖြင့် အိပ်ရာဝင်ပြီး မှောင်မိုက်သောအနာဂတ်ကို တုန်လှုပ်စွာ မျှော်ကြည့်ခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်ကို ကြင်နာသော ကောင်းကင်ဘုံဖခင်တစ်ဦးအဖြစ် မဟုတ်ဘဲ တင်းကျပ်၍ မလျှော့သောတရားသူကြီး၊ ရက်စက်သောအာဏာရှင်အဖြစ် မြင်မိသည့်အတွေးကြောင့် အမြဲတမ်း ကြောက်ရွံ့နေခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုမျှများပြား၍ ထိုမျှကြီးမားသော စိတ်ဓာတ်ကျစရာများကြားမှ Luther သည် မိမိရရှိရန် ဆုံးဖြတ်ထားသော ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ဉာဏ်ရည်ထူးချွန်မှု၏ မြင့်မားသောစံနှုန်းသို့ ရဲရင့်စွာ ဆက်လက်ချီတက်ခဲ့သည်။

သူသည် အသိပညာကို အလွန်ဆာလောင်ခဲ့ပြီး သူ၏စိတ်၏ အလေးအနက်ထား၍ လက်တွေ့ကျသော သဘောသဘာဝကြောင့် အပြင်ပန်းတောက်ပ၍ အပေါ်ယံဖြစ်သောအရာထက် ခိုင်မာ၍ အသုံးဝင်သောအရာကို လိုလားခဲ့သည်။ အသက်ဆယ့်ရှစ်နှစ်အရွယ်တွင် Erfurth တက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ရောက်သောအခါ သူ၏အခြေအနေသည် ယခင်နှစ်များထက် ပိုမိုကောင်းမွန်ပြီး အလားအလာများလည်း ပိုမိုတောက်ပလာခဲ့သည်။ သူ၏မိဘများသည် ချွေတာခြင်းနှင့် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်းဖြင့် လုံလောက်သောအခြေအနေကို ရရှိလာသဖြင့် သူလိုအပ်သမျှ အကူအညီကို ပေးနိုင်ခဲ့ကြသည်။ ပညာရှိစွာ ဆုံးမပေးနိုင်သော မိတ်ဆွေများ၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကလည်း ယခင်လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်မှု၏ မှောင်မိုက်သောအကျိုးဆက်များကို အနည်းငယ် လျော့ပါးစေခဲ့သည်။ ယခုသူသည် အကောင်းဆုံးစာရေးဆရာများ၏ စာများကို လုံ့လဝီရိယရှိစွာ လေ့လာပြီး သူတို့၏ အလေးအနက်ဆုံး အတွေးအခေါ်များဖြင့် မိမိ၏နားလည်မှုကို ကြွယ်ဝစေကာ ပညာရှိတို့၏ ဉာဏ်ပညာကို မိမိပိုင်အဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ မှတ်ဉာဏ်ကောင်းခြင်း၊ ထက်မြက်သော စိတ်ကူးစိတ်သန်း၊ ခိုင်မာသော ဆင်ခြင်တွေးခေါ်နိုင်စွမ်းနှင့် လေ့လာမှုအပေါ် တက်ကြွစွာ အာရုံစိုက်ခြင်းတို့ကြောင့် မကြာမီ သူ၏အပေါင်းအသင်းများအကြား ထိပ်တန်းအဆင့်ကို ရရှိခဲ့သည်။

ထာဝရဘုရားကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းသည် Luther ၏နှလုံးသားတွင် နေထိုင်ခဲ့ပြီး မိမိ၏ရည်ရွယ်ချက်တွင် မယိမ်းမယိုင်တည်ကြည်နိုင်စေကာ ဘုရားသခင်ရှေ့တွင် နက်ရှိုင်းသောနှိမ့်ချမှုသို့ ဦးဆောင်ပေးခဲ့သည်။ သူသည် ဘုရားသခင်၏အကူအညီအပေါ် မိမိမှီခိုနေရသည်ကို အမြဲသိရှိနေခဲ့ပြီး နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ဆုတောင်းခြင်းဖြင့် စတင်ရန် မပျက်ကွက်ခဲ့သကဲ့သို့ သူ၏နှလုံးသားသည်လည်း လမ်းညွှန်မှုနှင့် ထောက်မမှုအတွက် ဆုတောင်းချက်ကို အမြဲတမ်း ထုတ်ဖော်နေခဲ့သည်။ “ကောင်းစွာ ဆုတောင်းခြင်းသည် လေ့လာခြင်း၏ ပိုကောင်းသောတစ်ဝက်ဖြစ်သည်” ဟု သူမကြာခဏ ပြောလေ့ရှိသည်။

တစ်နေ့တွင် တက္ကသိုလ်စာကြည့်တိုက်ရှိ စာအုပ်များကို စစ်ဆေးကြည့်ရှုနေစဉ် Luther သည် လက်တင်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော သမ္မာကျမ်းစာတစ်အုပ်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သူသည် ယခင်က အများပြည်သူဝတ်ပြုကိုးကွယ်ရာတွင် ဧဝံဂေလိကျမ်းများနှင့် စာစောင်များထဲမှ အပိုင်းအစများကို ကြားဖူးခဲ့ပြီး ထိုအရာများသည် ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော် အလုံးစုံဖြစ်သည်ဟု ထင်ခဲ့သည်။ ယခုမှသာ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် သမ္မာကျမ်းစာတစ်အုပ်လုံးကို သူကြည့်ရှုခဲ့သည်။ ရိုသေကြည်ညိုမှုနှင့် အံ့ဩမှုတို့ ရောနှောနေသောစိတ်ဖြင့် မြင့်မြတ်သောစာမျက်နှာများကို လှန်လှောခဲ့ပြီး နှလုံးခုန်နှုန်းမြန်ကာ ရင်တုန်လျက် အသက်၏စကားများကို မိမိကိုယ်တိုင် ဖတ်ရှုခဲ့သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ရပ်တန့်၍ “အို၊ ဘုရားသခင်က ဒီလိုစာအုပ်မျိုးကို ကျွန်ုပ်အတွက် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ပေးတော်မူပါစေ” ဟု အော်ဟစ်ခဲ့သည်။ ကောင်းကင်တမန်များသည် သူ့ဘေးတွင် ရှိနေကြပြီး ဘုရားသခင်၏ပလ္လင်တော်မှ အလင်းရောင်ခြည်များက အမှန်တရား၏ ရတနာများကို သူ၏နားလည်မှုထဲသို့ ဖော်ပြပေးခဲ့သည်။ သူသည် ဘုရားသခင်ကို ပြစ်မှားမိမည်ကို အစဉ်အမြဲ ကြောက်ရွံ့ခဲ့သော်လည်း ယခုတွင် အပြစ်သားတစ်ဦးအဖြစ် မိမိ၏အခြေအနေကို နက်ရှိုင်းစွာ သိမြင်ခြင်းသည် ယခင်ကထက် ပိုမိုပြင်းထန်စွာ သူ့အပေါ် သက်ရောက်လာခဲ့သည်။

အပြစ်မှ လွတ်မြောက်၍ ဘုရားသခင်နှင့် ငြိမ်သက်ခြင်းကို ရှာဖွေလိုသော အလေးအနက်ထားသည့်ဆန္ဒကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတစ်ခုသို့ ဝင်ရောက်ကာ ဘုန်းတော်ကြီးဘဝကို ဆက်ကပ်ရန် သူ့ကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် အနိမ့်ကျဆုံးသော အလုပ်ကြမ်းများကို လုပ်ဆောင်ရပြီး အိမ်တစ်အိမ်မှ တစ်အိမ်သို့ တောင်းရမ်းရသည်။ လူတစ်ဦးသည် လေးစားမှုနှင့် အသိအမှတ်ပြုမှုကို အလွန်တောင့်တဆုံးအရွယ်တွင် ရှိနေသော်လည်း ဤအောက်ကျို့သောအလုပ်များသည် သူ၏သဘာဝခံစားချက်များကို အလွန်အမင်း အရှက်ရစေခဲ့သည်။ သို့သော် မိမိ၏အပြစ်များကြောင့် ဤအရာများကို ခံရခြင်းသည် လိုအပ်သည်ဟု ယုံကြည်သဖြင့် ထိုအရှက်ခွဲခံရမှုကို စိတ်ရှည်စွာ ခံရပ်ခဲ့သည်။

နေ့စဉ်တာဝန်များမှ လွတ်လပ်နိုင်သမျှ အချိန်တိုင်းကို သူသည် လေ့လာမှုအတွက် အသုံးပြုပြီး အိပ်စက်ချိန်ကိုပင် လျှော့ချကာ မိမိ၏ရိုးရှင်းသောအစားအစာစားချိန်များကိုပင် အချိန်ကုန်သည်ဟု သဘောထားခဲ့သည်။ အခြားအရာအားလုံးထက် ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်ကို လေ့လာခြင်း၌ သူအလွန်နှစ်သက်ခဲ့သည်။ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းနံရံတွင် သံကြိုးဖြင့် ချည်နှောင်ထားသော သမ္မာကျမ်းစာတစ်အုပ်ကို သူတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ထိုနေရာသို့ မကြာခဏ သွားရောက်ခဲ့သည်။ အပြစ်နှင့်ပတ်သက်သော သူ၏ခံယူချက်များ ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာသည်နှင့်အမျှ မိမိ၏လုပ်ရပ်များအားဖြင့် ခွင့်လွှတ်ခြင်းနှင့် ငြိမ်သက်ခြင်းကို ရရှိရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ အစာရှောင်ခြင်း၊ ညမအိပ်ခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်ကို ရိုက်နှက်ခြင်းများဖြင့် ဇာတိကို အသေခံစေရန် ကြိုးပမ်းကာ အလွန်တင်းကျပ်သော ဘဝကို နေထိုင်ခဲ့သည်။ သန့်ရှင်းလာ၍ ကောင်းကင်ဘုံကို ရရှိရန် မည်သည့်အနစ်နာခံမှုကိုမျှ မရှောင်ခဲ့ပါ။ ဤနာကျင်ဖွယ် စည်းကမ်းကျင့်စဉ်များကြောင့် သူ၏ခွန်အားများ လျော့နည်းလာပြီး မူးဝေသတိလစ်ခြင်းများကို ခံစားခဲ့ရကာ ထိုအကျိုးဆက်မှ မည်သည့်အခါမျှ အပြည့်အဝ ပြန်လည်ကောင်းမွန်မလာခဲ့ပါ။ သို့သော် မည်မျှပင် ကြိုးစားခဲ့စေကာမူ သူ၏ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဖြစ်နေသော ဝိညာဉ်သည် သက်သာမှုမရခဲ့ပါ။ နောက်ဆုံးတွင် သူသည် စိတ်ပျက်အားငယ်ခြင်း၏ အစွန်းသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။

Luther အတွက် အရာအားလုံး ဆုံးရှုံးသွားပြီဟု ထင်ရသည့်အချိန်တွင် ဘုရားသခင်သည် သူ့အတွက် မိတ်ဆွေနှင့် ကူညီပေးသူတစ်ဦးကို ပေါ်ပေါက်စေတော်မူခဲ့သည်။ ဘုရားတရားကိုင်းရှိုင်းသူ Staupitz သည် Luther ၏စိတ်ကို ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်ထံ ဖွင့်ပေးခဲ့ပြီး မိမိကိုယ်ကို မကြည့်တော့ဘဲ ဘုရားသခင်၏ပညတ်တော်ကို ချိုးဖောက်ခြင်းကြောင့် ရရှိမည့် အဆုံးမဲ့ပြစ်ဒဏ်ကို ဆင်ခြင်ခြင်းမှ ရပ်တန့်ကာ အပြစ်ကိုခွင့်လွှတ်ပေးသော ကယ်တင်ရှင် Jesus ထံသို့ ကြည့်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ “သင်၏အပြစ်များကြောင့် မိမိကိုယ်ကို မနှိပ်စက်ပါနှင့်။ သင်၏ရွေးနုတ်ရှင်၏လက်ထဲသို့ မိမိကိုယ်ကို ပစ်ချလိုက်ပါ။ ကိုယ်တော်ကို ယုံကြည်ပါ—ကိုယ်တော်၏အသက်တာ၏ ဖြောင့်မတ်ခြင်းကို ယုံကြည်ပါ—ကိုယ်တော်၏သေခြင်းအားဖြင့် ပြုသော အပြစ်ဖြေခြင်းကို ယုံကြည်ပါ။ ဘုရားသခင်၏သားတော်၏စကားကို နားထောင်ပါ။ သင့်အား ဘုရားသခင်၏မျက်နှာသာတော်ရှိကြောင်း အာမခံပေးရန် လူဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။ သင့်ကို အရင်ဆုံးချစ်တော်မူသောသူကို ချစ်ပါ။” ဤသို့ ကရုဏာ၏တမန်က ပြောဆိုခဲ့သည်။ သူ၏စကားများသည် Luther ၏စိတ်အပေါ် နက်ရှိုင်းစွာ အကျိုးသက်ရောက်ခဲ့သည်။ ကာလရှည်ကြာစွာ စွဲမြဲနေသော အမှားများနှင့် အကြိမ်ကြိမ် ရုန်းကန်ပြီးနောက် သူသည် အမှန်တရားကို ဆုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ကာ သူ၏စိတ်ပူပန်နေသောဝိညာဉ်ထဲသို့ ငြိမ်သက်ခြင်း ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။

Luther သည် ယဇ်ပုရောဟိတ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီး ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းမှ ထွက်ကာ Wittemberg တက္ကသိုလ်တွင် ပါမောက္ခအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ထိုနေရာတွင် မူရင်းဘာသာစကားများဖြင့် ရေးသားထားသော ကျမ်းစာများကို လေ့လာခြင်းတွင် မိမိကိုယ်ကို အပ်နှံခဲ့သည်။ သူသည် သမ္မာကျမ်းစာအကြောင်း ဟောပြောပို့ချမှုများကို စတင်ခဲ့ပြီး ဆာလံကျမ်း၊ ဧဝံဂေလိကျမ်းများနှင့် စာစောင်များကို ဝမ်းမြောက်စွာ နားထောင်သူများစွာ၏ နားလည်မှုအတွက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ သူ၏မိတ်ဆွေနှင့် အထက်အရာရှိဖြစ်သူ Staupitz က တရားဟောစင်မြင့်ပေါ်သို့ တက်၍ ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်ကို ဟောပြောရန် သူ့ကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ Luther သည် မိမိကိုယ်ကို မထိုက်တန်ဟု ခံစားရသဖြင့် ခရစ်တော်၏ကိုယ်စား လူတို့အား စကားပြောရန် တွန့်ဆုတ်ခဲ့သည်။ မိတ်ဆွေများ၏ တိုက်တွန်းမှုကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ရုန်းကန်ပြီးနောက်မှသာ လက်ခံခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင်ပင် သူသည် ကျမ်းစာများ၌ အလွန်အစွမ်းထက်သူဖြစ်နေပြီး ဘုရားသခင်၏ကျေးဇူးတော်သည် သူ့အပေါ် ကျရောက်နေခဲ့သည်။ သူ၏အဟောအပြောသည် နားထောင်သူများကို ဆွဲဆောင်ခဲ့ပြီး အမှန်တရားကို တင်ပြရာတွင် ရှင်းလင်းပြတ်သားမှုနှင့် အင်အားက သူတို့၏နားလည်မှုကို ယုံကြည်စေခဲ့ကာ သူ၏နက်ရှိုင်းသော စိတ်အားထက်သန်မှုက သူတို့၏နှလုံးသားများကို ထိမိစေခဲ့သည်။

Luther သည် ထိုအချိန်ထိ ပုပ်ရဟန်းမင်းအသင်းတော်၏ သစ္စာရှိသားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မည်သည့်အခါမျှ အခြားအရာတစ်ခု ဖြစ်လာမည်ဟု မစဉ်းစားခဲ့ပါ။ ဘုရားသခင်၏ စီမံတော်မူခြင်းအရ ရောမသို့ သွားရောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ သူသည် လမ်းတစ်လျှောက်ရှိ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် တည်းခိုရင်း ခြေလျင်ခရီးနှင်ခဲ့သည်။ အီတလီနိုင်ငံရှိ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတစ်ခုတွင် အခန်းများ၏ ခမ်းနားထည်ဝါမှု၊ ဝတ်စုံများ၏ ကြွယ်ဝမှု၊ စားပွဲ၏ ဇိမ်ခံမှုနှင့် နေရာတိုင်းတွင် ရှိနေသော အလွန်အကျွံသုံးစွဲမှုတို့ကို မြင်သောအခါ သူအလွန်အံ့ဩခဲ့သည်။ ထိုမြင်ကွင်းနှင့် မိမိ၏ဘဝတွင် မိမိကိုယ်ကို ငြင်းပယ်ခြင်းနှင့် အခက်အခဲများကို နာကျင်စွာ နှိုင်းယှဉ်မိခဲ့သည်။ သူ၏စိတ်သည် ရှုပ်ထွေးလာခဲ့သည်။

နောက်ဆုံးတွင် တောင်ခုနစ်လုံးပေါ်တွင် တည်ရှိသောမြို့ကို အဝေးမှ မြင်တွေ့ခဲ့သည်။ နက်ရှိုင်းသောခံစားချက်ဖြင့် မြေပေါ်တွင် ပျပ်ဝပ်ကာ “သန့်ရှင်းသော ရောမမြို့၊ သင့်ကို ကျွန်ုပ်နှုတ်ဆက်ပါ၏” ဟု အော်ဟစ်ခဲ့သည်။ သူသည် မြို့ထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ ဘုရားကျောင်းများသို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး ယဇ်ပုရောဟိတ်များနှင့် ဘုန်းတော်ကြီးများ ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောပြသော အံ့ဖွယ်ပုံပြင်များကို နားထောင်ကာ လိုအပ်သော အခမ်းအနားများအားလုံးကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သူကြည့်ရှုသမျှ နေရာတိုင်းတွင် အံ့ဩခြင်းနှင့် ထိတ်လန့်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသော မြင်ကွင်းများကို တွေ့ခဲ့သည်။ ဘုန်းတော်ကြီးများ၏ အတန်းအစားအားလုံးကြားတွင် အကျင့်ပျက်ခြစားမှု ရှိနေသည်ကို မြင်ခဲ့သည်။ ဘုန်းတော်ကြီးကြီးများထံမှ မဖွယ်မရာ ဟာသစကားများကို ကြားခဲ့ရပြီး မစ္ဆားဝတ်ပြုချိန်အတွင်းပင် သူတို့၏ ကြောက်မက်ဖွယ် ဘုရားသခင်ကို စော်ကားပြောဆိုမှုများကြောင့် ထိတ်လန့်ခဲ့သည်။ ဘုန်းတော်ကြီးများနှင့် မြို့သူမြို့သားများကြား ရောနှောသွားလာရာတွင် အပျော်အပါးလိုက်စားမှုနှင့် အကျင့်ပျက်မှုတို့ကို တွေ့ကြုံခဲ့သည်။ သူမည်သည့်နေရာသို့ လှည့်ကြည့်စေကာမူ သန့်ရှင်းမှုရှိသင့်သောနေရာတွင် အရှက်ကွဲဖွယ်ပြုမူမှုကိုသာ တွေ့ရှိခဲ့သည်။ “ရောမမြို့တွင် မည်မျှသောအပြစ်များနှင့် ကြောက်မက်ဖွယ်ရာလုပ်ရပ်များကို ပြုလုပ်နေကြသည်ဆိုသည်မှာ မယုံနိုင်စရာပင်” ဟု သူရေးသားခဲ့သည်။ “ငရဲရှိလျှင် ရောမမြို့သည် ၎င်း၏အပေါ်တွင် တည်ရှိနေသည်။ အပြစ်အားလုံး ထွက်ပေါ်လာသည့် ချောက်နက်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။”

ပုပ်ရဟန်းမင်းက လူတိုင်းအတွက် ပိလတ်၏လှေကားဟု ခေါ်သော လှေကားကို ဒူးထောက်၍ တက်သူများအား အပြစ်လွှတ်ခြင်းကို ကတိပြုထားခဲ့သည်။ Luther သည် တစ်နေ့တွင် ထိုအမှုကို ပြုလုပ်နေစဉ် မိုးကြိုးကဲ့သို့သော အသံတစ်သံက သူ့အား “ဖြောင့်မတ်သောသူသည် ယုံကြည်ခြင်းအားဖြင့် အသက်ရှင်လိမ့်မည်” ဟု ပြောသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ သူသည် အရှက်ရခြင်းနှင့် ထိတ်လန့်ခြင်းတို့ဖြင့် ချက်ချင်း မတ်တပ်ရပ်ကာ မိမိ၏မိုက်မဲမှုဖြစ်ရပ်မှ ထွက်ပြေးခဲ့သည်။ ထိုကျမ်းချက်သည် သူ၏ဝိညာဉ်အပေါ်တွင် မည်သည့်အခါမျှ အစွမ်းမပျောက်ခဲ့ပါ။ ထိုအချိန်မှစ၍ လူသားတို့၏လုပ်ရပ်များကို အားကိုး၍ ကယ်တင်ခြင်းရရန် ကြိုးပမ်းခြင်းသည် မှားယွင်းကြောင်းနှင့် ခရစ်တော်၏ကျေးဇူးတော်များအပေါ် အစဉ်မပြတ် ယုံကြည်ခြင်း လိုအပ်ကြောင်း ယခင်ကထက် ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ မြင်ခဲ့သည်။ သူ၏မျက်စိများသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းအုပ်ချုပ်မှု၏ စာတန်ဆန်သော လှည့်ဖြားမှုများကို မြင်နိုင်ရန် ဖွင့်လှစ်ခံခဲ့ရပြီး နောက်တစ်ကြိမ် ပြန်၍ ပိတ်သွားတော့မည်မဟုတ်ပါ။ ရောမမြို့မှ မျက်နှာလွှဲလိုက်သောအခါ သူ၏နှလုံးသားထဲမှလည်း ရောမကို ကျောခိုင်းခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ အကွာအဝေးသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာကာ နောက်ဆုံးတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းအသင်းတော်နှင့် ဆက်နွှယ်မှုအားလုံးကို ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။

ရောမမြို့မှ ပြန်လာပြီးနောက် Luther သည် Wittemberg တက္ကသိုလ်တွင် ဘာသာရေးပညာ ဒေါက်တာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ယခုတွင် သူချစ်မြတ်နိုးသော ကျမ်းစာများကို ယခင်ကထက် ပိုမိုအပ်နှံ၍ လေ့လာနိုင်ရန် လွတ်လပ်ခွင့်ရခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်ကို သေချာစွာလေ့လာ၍ သစ္စာရှိစွာ ဟောပြောမည်ဟု လေးနက်သောကတိပြုချက် ပြုထားခဲ့ပြီး ပုပ်ရဟန်းမင်းများ၏ စကားများနှင့် အယူဝါဒများကိုမူ မဟောပြောရန် ဆုံးဖြတ်ထားခဲ့သည်။ သူသည် ရိုးရိုးဘုန်းတော်ကြီး သို့မဟုတ် ပါမောက္ခတစ်ဦး မဟုတ်တော့ဘဲ သမ္မာကျမ်းစာ၏ အခွင့်အာဏာရှိသော ကြေညာသူတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အမှန်တရားကို ဆာလောင်၍ ရေငတ်နေသော ဘုရားသခင်၏သိုးစုကို ကျွေးမွေးရန် သိုးထိန်းတစ်ဦးအဖြစ် ခေါ်တော်မူခံရသည်။ ခရစ်ယာန်များသည် သန့်ရှင်းသောကျမ်းစာများ၏ အခွင့်အာဏာပေါ်တွင် အခြေခံထားသော အယူဝါဒများမှလွဲ၍ အခြားမည်သည့်အယူဝါဒကိုမျှ လက်မခံသင့်ကြောင်း သူအခိုင်အမာ ကြေညာခဲ့သည်။ ဤစကားများသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းအုပ်ချုပ်မှု၏ အမြင့်မြတ်ဆုံးအာဏာကို အခြေခံအုတ်မြစ်မှပင် ထိုးနှက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့တွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၏ အရေးကြီးဆုံးအခြေခံမူ ပါဝင်နေခဲ့သည်။

Luther သည် လူသားတို့၏ သီအိုရီများကို ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်ထက် မြှင့်တင်ခြင်း၏ အန္တရာယ်ကို မြင်ခဲ့သည်။ သူသည် ပညာရှင်များ၏ ခန့်မှန်းအယူအဆများကို မကြောက်မရွံ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး လူတို့အပေါ် ကာလရှည်ကြာ ထိန်းချုပ်သြဇာလွှမ်းမိုးခဲ့သော ဒဿနိကဗေဒနှင့် ဘာသာရေးပညာတို့ကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့သောလေ့လာမှုများသည် တန်ဖိုးမရှိရုံသာမက အန္တရာယ်ရှိသည်ဟု ရှုတ်ချခဲ့ပြီး နားထောင်သူတို့၏စိတ်များကို ဒဿနပညာရှင်များနှင့် ဘာသာရေးပညာရှင်များ၏ လှည့်စားဆင်ခြေများမှ လွှဲကာ ပရောဖက်များနှင့် တမန်တော်များ ဖော်ပြခဲ့သော ထာဝရအမှန်တရားများထံသို့ လှည့်ပေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။

စိတ်အားထက်သန်စွာ သူ၏စကားများကို နားထောင်နေကြသော လူအုပ်ကြီးထံ သူသယ်ဆောင်လာသော သတင်းစကားသည် အလွန်တန်ဖိုးကြီးလှသည်။ ထိုသို့သောသွန်သင်ချက်များကို ယခင်က သူတို့၏နားများ မကြားဖူးခဲ့ပါ။ ကယ်တင်ရှင်၏မေတ္တာနှင့် ပတ်သက်သော ဝမ်းမြောက်ဖွယ်သတင်း၊ ကိုယ်တော်၏အပြစ်ဖြေသောသွေးအားဖြင့် ခွင့်လွှတ်ခြင်းနှင့် ငြိမ်သက်ခြင်း ရရှိကြောင်း အာမခံချက်တို့သည် သူတို့၏နှလုံးသားများကို ဝမ်းမြောက်စေပြီး မသေဆုံးနိုင်သောမျှော်လင့်ချက်ကို သူတို့အတွင်း နိုးကြားစေခဲ့သည်။ Wittemberg တွင် အလင်းတစ်ရောင် ထွန်းညှိခဲ့ပြီး ထိုအလင်း၏ရောင်ခြည်များသည် ကမ္ဘာမြေ၏ အဝေးဆုံးအရပ်များအထိ ပျံ့နှံ့သွားမည်ဖြစ်ကာ ကာလကုန်ဆုံးသည်အထိ ပိုမိုတောက်ပလာမည်ဖြစ်သည်။

သို့သော် အလင်းနှင့် မှောင်မိုက်သည် အတူတကွ မညီညွတ်နိုင်ပါ။ အမှန်တရားနှင့် အမှားအကြား မဖိနှိပ်နိုင်သော ပဋိပက္ခတစ်ရပ် ရှိသည်။ တစ်ဖက်ကို ထောက်ခံကာ ကာကွယ်ခြင်းသည် အခြားတစ်ဖက်ကို တိုက်ခိုက်၍ ဖြိုဖျက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ကယ်တင်ရှင်ကိုယ်တော်တိုင် “ငါသည် ငြိမ်သက်ခြင်းကို ယူဆောင်ရန် လာသည်မဟုတ်၊ ဓားကို ယူဆောင်ရန် လာ၏” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ မဿဲ ၁၀:၃၄။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး စတင်ပြီး နှစ်အနည်းငယ်အကြာတွင် Luther က “ဘုရားသခင်သည် ကျွန်ုပ်ကို ဦးဆောင်ရုံသာ မဟုတ်ဘဲ ရှေ့သို့ တွန်းပို့တော်မူသည်။ ကျွန်ုပ်၏လုပ်ရပ်များကို ကျွန်ုပ်ကိုယ်တိုင် အုပ်ချုပ်သူမဟုတ်ပါ။ ငြိမ်သက်စွာ နေထိုင်လိုသော်လည်း အရှုပ်အထွေးများနှင့် တော်လှန်ပြောင်းလဲမှုများ၏ အလယ်သို့ ပစ်ချခံရပါသည်” ဟု ပြောခဲ့သည်။ ယခုတွင် သူသည် ထိုတိုက်ပွဲထဲသို့ တွန်းပို့ခံရတော့မည်ဖြစ်သည်။

ရောမအသင်းတော်သည် ဘုရားသခင်၏ကျေးဇူးတော်ကို ရောင်းဝယ်ကုန်သွယ်မှုတစ်ခုအဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သူမ၏ယဇ်ပလ္လင်များဘေးတွင် ငွေလဲသူများ၏ စားပွဲများကို တည်ထားပြီး ဝယ်သူများနှင့် ရောင်းသူများ၏ အော်ဟစ်သံများဖြင့် လေထုသည် ပဲ့တင်ထပ်နေခဲ့သည်။ ရောမမြို့ရှိ စိန့်ပေတရုဘုရားကျောင်း တည်ဆောက်ရန် ရန်ပုံငွေရှာဖွေသည်ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အာဏာဖြင့် အပြစ်များအတွက် အပြစ်လွှတ်လက်မှတ်များကို လူသိရှင်ကြား ရောင်းချခဲ့သည်။ အပြစ်ပြုခြင်းမှ ရရှိသောငွေဖြင့် ဘုရားသခင်ကို ဝတ်ပြုရန် ဗိမာန်တော်ကို တည်ဆောက်မည်ဖြစ်ပြီး၊ မတရားမှု၏အခကြေးငွေဖြင့် အုတ်မြစ်ကျောက်ကို ချထားမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ရောမ၏ ကြီးပွားတိုးတက်ရေးအတွက် အသုံးပြုခဲ့သော ထိုနည်းလမ်းများပင် သူမ၏အာဏာနှင့် ကြီးမြတ်မှုအပေါ် အပြင်းထန်ဆုံး ထိုးနှက်ချက်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ထိုအရာကြောင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းအုပ်ချုပ်မှု၏ ရန်သူများထဲမှ အခိုင်မာဆုံးနှင့် အအောင်မြင်ဆုံးသူ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ရာဇပလ္လင်ကို အမြစ်မှတုန်လှုပ်စေမည့်၊ ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ဦးခေါင်းပေါ်ရှိ သရဖူသုံးဆင့်ကို လှုပ်ခါစေမည့် တိုက်ပွဲသို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။

ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် အပြစ်လွှတ်လက်မှတ်များ ရောင်းချခြင်းကို ကြီးကြပ်ရန် ခန့်အပ်ထားသော အရာရှိ—Tetzel ဟု အမည်ရသူ—သည် လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် ဘုရားသခင်၏ပညတ်တော်ကို ဆန့်ကျင်သည့် အလွန်အောက်တန်းကျသော အပြစ်များဖြင့် အပြစ်ရှိကြောင်း စီရင်ခံထားရသူဖြစ်သည်။ သို့သော် သူ၏အပြစ်များနှင့် ထိုက်တန်သော ပြစ်ဒဏ်မှ လွတ်မြောက်လာပြီးနောက် ရောမအသင်းတော်၏ ငွေကြေးလိုလား၍ မရိုးသားသော စီမံချက်များကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်ရန် အသုံးချခံရသည်။ အလွန်အရှက်မရှိစွာဖြင့် ထင်ရှားသော မုသားများကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောဆိုခဲ့ပြီး မသိနားမလည်သော၊ အလွယ်တကူ ယုံကြည်တတ်သော၊ အယူသီးသော လူတို့ကို လှည့်ဖြားရန် အံ့ဖွယ်ပုံပြင်များကို ပြောပြခဲ့သည်။ သူတို့တွင် ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော် ရှိခဲ့ပါက ဤသို့ လှည့်ဖြားခံရမည်မဟုတ်ပါ။ သူတို့ကို ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ထားရှိနိုင်ရန်၊ ရည်မှန်းချက်ကြီးမားသော ခေါင်းဆောင်များ၏ အာဏာနှင့် ကြွယ်ဝမှုကို တိုးပွားစေနိုင်ရန် သမ္မာကျမ်းစာကို သူတို့ထံမှ ဖုံးကွယ်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

Tetzel မြို့တစ်မြို့သို့ ဝင်ရောက်လာသောအခါ တမန်တစ်ဦးသည် သူ့ရှေ့မှသွားကာ “ဘုရားသခင်၏ကျေးဇူးတော်နှင့် သန့်ရှင်းသောဖခင်၏ကျေးဇူးတော်သည် သင်တို့၏တံခါးဝသို့ ရောက်ရှိနေပြီ” ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ လူတို့သည် ဘုရားသခင်ကိုယ်တော်တိုင် ကောင်းကင်ဘုံမှ သူတို့ထံ ဆင်းသက်လာသကဲ့သို့ ဘုရားသခင်ကို စော်ကားသော ထိုဟန်ဆောင်သူကို ကြိုဆိုခဲ့ကြသည်။ ထိုနာမည်ဆိုးဖြင့်ကျော်ကြားသော ရောင်းဝယ်မှုကို ဘုရားကျောင်းထဲတွင် စတင်ခဲ့ပြီး Tetzel သည် တရားဟောစင်မြင့်ပေါ်သို့ တက်ကာ အပြစ်လွှတ်လက်မှတ်များကို ဘုရားသခင်၏ အဖိုးတန်ဆုံးလက်ဆောင်အဖြစ် ချီးမြှောက်ခဲ့သည်။ သူ၏ခွင့်လွှတ်ခြင်းလက်မှတ်များကြောင့် ဝယ်ယူသူသည် နောင်တွင် ပြုလိုသောအပြစ်အားလုံးကို ခွင့်လွှတ်ခံရမည်ဖြစ်ပြီး နောင်တရခြင်းပင် မလိုအပ်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုထက်မက အပြစ်လွှတ်လက်မှတ်များသည် အသက်ရှင်နေသူများသာမက သေဆုံးသူများကိုပါ ကယ်တင်နိုင်သော အစွမ်းရှိကြောင်း အာမခံခဲ့သည်။ သူ၏သေတ္တာအောက်ခြေကို ငွေသံမြည်ထိမှန်သည့် အချိန်တစ်ခဏတည်းတွင်ပင် ထိုငွေကို ပေးအပ်ထားသော ဝိညာဉ်သည် ငရဲမီးသန့်စင်ရာနေရာမှ လွတ်မြောက်ကာ ကောင်းကင်ဘုံသို့ သွားနိုင်မည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။

Simon Magus သည် အံ့ဖွယ်အမှုများ ပြုလုပ်နိုင်သော အစွမ်းကို တမန်တော်များထံမှ ဝယ်ယူရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သောအခါ Peter က “သင်၏ငွေသည် သင်နှင့်အတူ ပျက်စီးပါစေ။ အကြောင်းမူကား ဘုရားသခင်၏ဆုကျေးဇူးကို ငွေဖြင့် ဝယ်ယူနိုင်သည်ဟု သင်ထင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်” ဟု ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။ တမန်တော်ဝတ္ထု ၈:၂၀။ သို့သော် Tetzel ၏ကမ်းလှမ်းမှုကို စိတ်အားထက်သန်သော ထောင်ပေါင်းများစွာသောသူတို့က လက်ခံခဲ့ကြသည်။ ရွှေနှင့်ငွေများသည် သူ၏ဘဏ္ဍာတိုက်ထဲသို့ စီးဝင်လာခဲ့သည်။ ငွေဖြင့် ဝယ်ယူနိုင်သော ကယ်တင်ခြင်းသည် နောင်တရခြင်း၊ ယုံကြည်ခြင်းနှင့် အပြစ်ကို ခုခံ၍ အောင်မြင်ရန် လုံ့လဝီရိယရှိစွာ ကြိုးပမ်းခြင်းတို့ လိုအပ်သော ကယ်တင်ခြင်းထက် ပိုမိုလွယ်ကူစွာ ရရှိနိုင်ခဲ့သည်။

အပြစ်လွှတ်လက်မှတ်များ၏ အယူဝါဒကို ရောမအသင်းတော်အတွင်းရှိ ပညာတတ်၍ ဘုရားတရားကိုင်းရှိုင်းသူများက ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြပြီး ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် ဗျာဒိတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးနှင့် ဆန့်ကျင်သော ထိုတောင်းဆိုမှုများကို မယုံကြည်သူများစွာ ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် အကျင့်ပျက်သော ထိုရောင်းဝယ်မှု၏ လိမ်လည်မှုနှင့် အကျင့်ပျက်ခြစားမှုကို ဆန့်ကျင်၍ မည်သည့်ဘုန်းတော်ကြီးမျှ မိမိအသံကို မမြှင့်ရဲခဲ့ပါ။ လူတို့၏စိတ်များသည် စိတ်ပူပန်၍ မသက်မသာဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး မိမိ၏အသင်းတော်ကို သန့်ရှင်းစေရန် ဘုရားသခင်သည် တစ်စုံတစ်ရာသော နည်းလမ်းအားဖြင့် လုပ်ဆောင်တော်မူမည် မဟုတ်လောဟု လူများစွာက စိတ်အားထက်သန်စွာ မေးမြန်းခဲ့ကြသည်။

Luther သည် ထိုအချိန်တွင်ပင် အတင်းကျပ်ဆုံးသော ပုပ်ရဟန်းမင်းဝါဒီတစ်ဦးဖြစ်နေသော်လည်း အပြစ်လွှတ်လက်မှတ်ရောင်းဝယ်သူများ၏ ဘုရားသခင်ကို စော်ကားသော တောင်းဆိုမှုများကြောင့် ထိတ်လန့်ခဲ့သည်။ သူ၏အသင်းတော်သားများစွာသည် အပြစ်လွှတ်လက်မှတ်များကို ဝယ်ယူခဲ့ကြပြီး မကြာမီ မိမိတို့၏အပြစ်များကို ဝန်ခံရန်၊ နောင်တရ၍ ပြုပြင်လိုသောကြောင့်မဟုတ်ဘဲ အပြစ်လွှတ်လက်မှတ်ကို အခြေခံ၍ အပြစ်လွှတ်ခြင်းကို မျှော်လင့်ကာ မိမိတို့၏သင်းအုပ်ဆရာထံ လာရောက်ခဲ့ကြသည်။ Luther သည် သူတို့အား အပြစ်လွှတ်ခြင်းကို ငြင်းပယ်ခဲ့ပြီး နောင်တမရဘဲ မိမိတို့၏အသက်တာကို မပြုပြင်လျှင် အပြစ်များအတွင်း ပျက်စီးရမည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။ အလွန်ရှုပ်ထွေးပူပန်နေကြသဖြင့် သူတို့သည် Tetzel ထံသို့ သွား၍ ဩဂတ်စတင်းဂိုဏ်းဝင် ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ဦးက သူ၏စာများကို အထင်အမြင်သေးစွာ ဆက်ဆံခဲ့ကြောင်း ပြောပြခဲ့ကြသည်။ ထိုဘုန်းတော်ကြီးသည် အလွန်ဒေါသထွက်သွားခဲ့သည်။ အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် ကျိန်ဆဲစကားများကို ပြောဆိုကာ လူထုရင်ပြင်တွင် မီးများထွန်းညှိစေပြီး မိမိ၏အလွန်သန့်ရှင်းသော အပြစ်လွှတ်လက်မှတ်များကို ဆန့်ကျင်ဝံ့သော အယူမှားသူများကို မီးရှို့ရန် ပုပ်ရဟန်းမင်းထံမှ အမိန့်ရရှိထားကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

Luther သည် ယခုတွင် အမှန်တရား၏ ချန်ပီယံတစ်ဦးအဖြစ် မိမိ၏အမှုကို ရဲရင့်စွာ စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ တရားဟောစင်မြင့်မှ သူ၏အသံကို လေးနက်၍ အလေးအနက်ထားသော သတိပေးချက်အဖြစ် ကြားရသည်။ သူသည် လူတို့ရှေ့တွင် အပြစ်၏ စက်ဆုပ်ဖွယ်သဘောသဘာဝကို တင်ပြခဲ့ပြီး လူသားသည် မိမိ၏လုပ်ရပ်များအားဖြင့် အပြစ်၏အပြစ်ရှိမှုကို လျော့နည်းစေခြင်း သို့မဟုတ် ၎င်း၏ပြစ်ဒဏ်မှ ရှောင်လွှဲခြင်း မဖြစ်နိုင်ကြောင်း သွန်သင်ခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်ထံသို့ နောင်တရခြင်းနှင့် ခရစ်တော်ကို ယုံကြည်ခြင်းမှလွဲ၍ အပြစ်သားကို ကယ်တင်နိုင်သောအရာ မရှိပါ။ ခရစ်တော်၏ကျေးဇူးတော်ကို ဝယ်ယူ၍ မရပါ။ ၎င်းသည် အခမဲ့ပေးသောလက်ဆောင်ဖြစ်သည်။ အပြစ်လွှတ်လက်မှတ်များကို မဝယ်ရန်၊ ကားတိုင်ပေါ်တွင် အသေခံခဲ့သော ရွေးနုတ်ရှင်ကို ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် ကြည့်ရှုရန် လူတို့အား အကြံပေးခဲ့သည်။ မိမိကိုယ်ကို နှိမ့်ချခြင်းနှင့် အပြစ်ဒဏ်ခံခြင်းများဖြင့် ကယ်တင်ခြင်းရရန် အချည်းနှီးကြိုးစားခဲ့သော မိမိ၏နာကျင်ဖွယ် အတွေ့အကြုံကို ပြောပြခဲ့ပြီး မိမိကိုယ်ကို မကြည့်တော့ဘဲ ခရစ်တော်ကို ယုံကြည်ခြင်းအားဖြင့် ငြိမ်သက်ခြင်းနှင့် ဝမ်းမြောက်ခြင်းကို ရရှိခဲ့ကြောင်း နားထောင်သူများအား အာမခံခဲ့သည်။

Tetzel သည် သူ၏ရောင်းဝယ်မှုနှင့် ဘုရားတရားမဲ့သော တောင်းဆိုမှုများကို ဆက်လက်ပြုလုပ်နေသဖြင့် Luther သည် ထိုထင်ရှားသော အလွဲသုံးစားမှုများကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ကန့်ကွက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ သူတော်စင်အပေါင်းတို့၏ပွဲနေ့သည် Wittemberg အတွက် အရေးကြီးသောနေ့ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် အသင်းတော်၏ အကုန်အကျများသော ဓာတ်တော်များကို ပြသထားပြီး ဘုရားကျောင်းသို့ လာရောက်ကာ အပြစ်များကို ဝန်ခံသူတိုင်းအား အပြစ်လွှတ်ခြင်းကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုနေ့တွင် လူများသည် အမြောက်အမြား ထိုနေရာသို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။ ပွဲနေ့မတိုင်မီနေ့တွင် Luther သည် လူအုပ်ကြီးများ ဝတ်ပြုရန် စုဝေးလာနေပြီဖြစ်သော ဘုရားကျောင်းသို့ ရဲရင့်စွာ သွားရောက်ကာ အပြစ်လွှတ်လက်မှတ်များ၏ အယူဝါဒကို ဆန့်ကျင်သည့် အဆိုပြုချက် ကိုးဆယ့်ငါးချက်ကို တံခါးပေါ်တွင် ကပ်ခဲ့သည်။ ထိုအဆိုပြုချက်များကို ဆန့်ကျင်သူ မည်သူမဆိုနှင့် ဆွေးနွေးကာ ကာကွယ်ပြောဆိုရန် အသင့်ရှိကြောင်း သူကြေညာခဲ့သည်။

သူ၏အဆိုပြုချက်များသည် လူတိုင်း၏အာရုံစိုက်မှုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ကို ထပ်ခါတလဲလဲ ဖတ်ရှုကြပြီး နေရာတိုင်းသို့ ပြန်လည်ပြောဆိုပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်နှင့် မြို့တစ်မြို့လုံးတွင် ကြီးမားသော စိတ်လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဤအဆိုပြုချက်များအားဖြင့် အပြစ်ကို ခွင့်လွှတ်ပေးရန်နှင့် ၎င်း၏ပြစ်ဒဏ်ကို လွှတ်ပေးရန် အာဏာသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းထံသို့ဖြစ်စေ၊ အခြားမည်သည့်လူသားထံသို့ဖြစ်စေ အပ်နှင်းထားခြင်း မရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုအစီအစဉ်တစ်ခုလုံးသည် ဟာသတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး လူတို့၏အယူသီးမှုကို အသုံးချကာ ငွေညှစ်ယူရန် ပြုလုပ်ထားသော လှည့်ကွက်တစ်ခု၊ ထိုလိမ်လည်သော တောင်းဆိုမှုများကို ယုံကြည်သူအားလုံး၏ဝိညာဉ်များကို ဖျက်ဆီးရန် စာတန်အသုံးပြုသော နည်းလမ်းတစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ ခရစ်တော်၏ဧဝံဂေလိတရားသည် အသင်းတော်၏ အဖိုးတန်ဆုံးရတနာဖြစ်ကြောင်းနှင့် ထိုထဲတွင် ဖော်ပြထားသော ဘုရားသခင်၏ကျေးဇူးတော်သည် နောင်တရခြင်းနှင့် ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် ရှာဖွေသူအားလုံးအတွက် အခမဲ့ပေးအပ်ထားကြောင်းကိုလည်း ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြခဲ့သည်။

Luther ၏အဆိုပြုချက်များသည် ဆွေးနွေးရန် စိန်ခေါ်ခဲ့သော်လည်း မည်သူမျှ ထိုစိန်ခေါ်မှုကို လက်ခံရန် မရဲခဲ့ကြပါ။ သူတင်ပြခဲ့သော မေးခွန်းများသည် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ဂျာမနီတစ်နိုင်ငံလုံးသို့ ပျံ့နှံ့သွားပြီး ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အတွင်း ခရစ်ယာန်လောကတစ်ခုလုံးတွင် ပဲ့တင်ထပ်လာခဲ့သည်။ အသင်းတော်အတွင်း ပျံ့နှံ့နေသော ကြောက်မက်ဖွယ် အကျင့်ပျက်ခြစားမှုကို မြင်၍ ဝမ်းနည်းခဲ့သော်လည်း ၎င်း၏တိုးတက်မှုကို မည်သို့တားဆီးရမည်ကို မသိခဲ့သော ရောမဝါဒီများစွာသည် ထိုအဆိုပြုချက်များကို အလွန်ဝမ်းမြောက်စွာ ဖတ်ရှုခဲ့ကြပြီး ထိုထဲတွင် ဘုရားသခင်၏အသံကို သိမြင်ခဲ့ကြသည်။ ရောမမြို့၏ ထိုင်ခုံတော်မှ ထွက်ပေါ်လာနေသော အလျင်အမြန်ကြီးထွားလာသည့် အကျင့်ပျက်ခြစားမှုရေလှိုင်းကို တားဆီးရန် ထာဝရဘုရားသည် ကရုဏာတော်ဖြင့် မိမိ၏လက်ကို ဆန့်တော်မူပြီဟု သူတို့ခံစားခဲ့ကြသည်။ မင်းသားများနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများသည် မည်သူ့ထံသို့မျှ အယူခံ၍ မရသော မာနထောင်လွှားသည့် အာဏာကို တားဆီးမည့်အရာ ပေါ်ပေါက်လာသဖြင့် လျှို့ဝှက်စွာ ဝမ်းမြောက်ခဲ့ကြသည်။

သို့သော် အပြစ်ကိုချစ်၍ အယူသီးသော လူအုပ်ကြီးသည် မိမိတို့၏ကြောက်ရွံ့မှုများကို သက်သာစေခဲ့သော လှည့်စားဆင်ခြေများ ဖယ်ရှားခံရသောအခါ ထိတ်လန့်ခဲ့ကြသည်။ အပြစ်ကျူးလွန်မှုကို ခွင့်ပြုခြင်းဖြင့် မိမိတို့၏အလုပ်ကို လုပ်ဆောင်နေကြသော လိမ္မာသော ဘုန်းတော်ကြီးများသည် မိမိတို့၏ဝင်ငွေများ အန္တရာယ်ကျရောက်နေသည်ကို မြင်သဖြင့် ဒေါသထွက်ကာ မိမိတို့၏တောင်းဆိုချက်များကို ထောက်ခံရန် စုရုံးခဲ့ကြသည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားသည် ခါးသီးသော စွပ်စွဲသူများကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ အချို့က သူသည် အလျင်စလို၍ စိတ်အလိုက်သင့် လုပ်ဆောင်သည်ဟု စွပ်စွဲကြသည်။ အခြားသူများက မာနထောင်လွှားခြင်းဟု စွပ်စွဲကာ သူသည် ဘုရားသခင်၏လမ်းညွှန်မှု မခံရဘဲ မာနနှင့် အလွန်ရဲတင်းစွာ လုပ်ဆောင်နေသည်ဟု ပြောကြသည်။ သူက “မာန၏အရိပ်အယောင်အချို့ မပါဘဲ၊ ရန်ပွဲများကို လှုံ့ဆော်သည်ဟု စွပ်စွဲမခံရဘဲ လူတစ်ဦးသည် အယူအဆအသစ်တစ်ခုကို မကြာခဏ တင်ပြနိုင်သည်ဟု မည်သူမသိသနည်း။ ခရစ်တော်နှင့် အာဇာနည်များအားလုံး အဘယ်ကြောင့် အသတ်ခံခဲ့ရသနည်း။ သူတို့နေထိုင်ခဲ့သော ခေတ်၏ပညာကို မာနထောင်လွှားစွာ အထင်အမြင်သေးသူများအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့ကြပြီး ရှေးအယူအဆများ၏ ဗျာဒိတ်တော်များကို ဦးစွာမမေးမြန်းဘဲ အမှန်တရားအသစ်များကို တင်ပြခဲ့ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်” ဟု ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။

ထို့နောက် သူက “ကျွန်ုပ်လုပ်နေသောအရာကို လူသား၏အမြော်အမြင်က ပြီးမြောက်စေမည်မဟုတ်ဘဲ ဘုရားသခင်၏အကြံအစည်က ပြီးမြောက်စေမည်။ အမှုသည် ဘုရားသခင်၏အမှုဖြစ်လျှင် မည်သူက တားဆီးနိုင်မည်နည်း။ မဟုတ်လျှင် မည်သူက ရှေ့သို့ ဆောင်ရွက်နိုင်မည်နည်း။ ကျွန်ုပ်၏အလိုမဟုတ်၊ သူတို့၏အလိုမဟုတ်၊ ကျွန်ုပ်တို့၏အလိုမဟုတ်ဘဲ ကောင်းကင်ဘုံ၌ရှိတော်မူသော သန့်ရှင်းသောအဘ၏အလိုတော် ဖြစ်ပါစေ” ဟု ကြေညာခဲ့သည်။

Luther သည် ဘုရားသခင်၏ဝိညာဉ်တော်အားဖြင့် မိမိ၏အမှုကို စတင်ရန် လှုံ့ဆော်ခံခဲ့ရသော်လည်း ပြင်းထန်သော ပဋိပက္ခများမရှိဘဲ ထိုအမှုကို ရှေ့ဆက်ဆောင်ရွက်ရန် မဖြစ်နိုင်ခဲ့ပါ။ ရန်သူများ၏ ကဲ့ရဲ့မှုများ၊ သူ၏ရည်ရွယ်ချက်များကို လွဲမှားစွာ ဖော်ပြမှုများနှင့် သူ၏ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးနှင့် ရည်ရွယ်ချက်များအပေါ် မတရား၍ မနာလိုသော ပြစ်တင်မှုများသည် လွှမ်းမိုးသော ရေလွှမ်းမိုးမှုကဲ့သို့ သူ့အပေါ် ကျရောက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် အကျိုးသက်ရောက်မှုမရှိဘဲ မနေခဲ့ပါ။ အသင်းတော်၏ခေါင်းဆောင်များနှင့် နိုင်ငံ၏ဒဿနပညာရှင်များသည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် သူနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်စွာ ပူးပေါင်းမည်ဟု သူယုံကြည်ခဲ့သည်။ အထက်တန်းကျသော အနေအထားရှိသူများထံမှ အားပေးစကားများက သူ့ကို ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့် မျှော်လင့်ချက်တို့ဖြင့် ပြည့်စေခဲ့သည်။ အသင်းတော်အတွက် ပိုမိုတောက်ပသောနေ့တစ်နေ့ အရုဏ်တက်လာနေသည်ကို ကြိုတင်မြင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ သို့သော် အားပေးမှုသည် ကဲ့ရဲ့မှုနှင့် ပြစ်တင်ရှုတ်ချမှုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ အသင်းတော်နှင့် နိုင်ငံတော်၏ ဂုဏ်သရေရှိသူများစွာသည် သူ၏အဆိုပြုချက်များ မှန်ကန်ကြောင်း ယုံကြည်လာခဲ့ကြသော်လည်း ထိုအမှန်တရားများကို လက်ခံခြင်းသည် ကြီးမားသောပြောင်းလဲမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေမည်ကို မကြာမီ သိမြင်ခဲ့ကြသည်။ လူတို့ကို အလင်းပေး၍ ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းသည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏အာဏာကို အခြေခံမှ လှုပ်ခါခြင်း၊ ယခု သူမ၏ဘဏ္ဍာတိုက်ထဲသို့ စီးဝင်နေသော ငွေကြေးစီးကြောင်း ထောင်ပေါင်းများစွာကို ရပ်တန့်ခြင်းနှင့် ရောမခေါင်းဆောင်များ၏ အလွန်အကျွံသုံးစွဲမှုနှင့် ဇိမ်ခံမှုကို အလွန်လျှော့ချခြင်း ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ ထို့အပြင် လူတို့အား မိမိတို့ကိုယ်တိုင် တာဝန်ရှိသောသူများအဖြစ် စဉ်းစား၍ ပြုမူရန်၊ ကယ်တင်ခြင်းအတွက် ခရစ်တော်တစ်ပါးတည်းကိုသာ ကြည့်ရန် သွန်သင်ခြင်းသည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ရာဇပလ္လင်ကို ဖြိုချမည်ဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် သူတို့၏ကိုယ်ပိုင်အာဏာကိုလည်း ဖျက်ဆီးမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအကြောင်းကြောင့် သူတို့ထံ ဘုရားသခင်က ပေးအပ်သောအသိပညာကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကြပြီး သူတို့ကို အလင်းပေးရန် စေလွှတ်ခံရသောသူကို ဆန့်ကျင်ခြင်းအားဖြင့် ခရစ်တော်နှင့် အမှန်တရားကို ဆန့်ကျင်ဘက်ပြုခဲ့ကြသည်။

Luther သည် မိမိကိုယ်တိုင်ကို ကြည့်သောအခါ တုန်လှုပ်ခဲ့သည်—ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အင်အားအကြီးဆုံး အာဏာများနှင့် ဆန့်ကျင်နေသော လူတစ်ဦးတည်း ဖြစ်နေသည်။ သူသည် အသင်းတော်၏အာဏာကို ဆန့်ကျင်ရန် ဘုရားသခင်၏လမ်းညွှန်မှုကို အမှန်တကယ် ခံခဲ့ရပါသလောဟု တစ်ခါတစ်ရံ သံသယဝင်ခဲ့သည်။ “မြေကြီးပေါ်ရှိ ဘုရင်များနှင့် ကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံး တုန်လှုပ်ကြောက်ရွံ့ရသော ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ဘုန်းအာနုဘော်ကို ဆန့်ကျင်ရန် ကျွန်ုပ်သည် မည်သူနည်း” ဟု သူရေးသားခဲ့သည်။ “ပထမနှစ်နှစ်အတွင်း ကျွန်ုပ်ခံစားခဲ့ရသည့်အရာနှင့် မည်မျှ စိတ်ကျဆင်းကာ စိတ်ပျက်အားငယ်ခဲ့ရသည်ကို မည်သူမျှ မသိနိုင်ပါ။” သို့သော် သူ့ကို လုံးဝစိတ်ဓာတ်ကျစေရန် ချန်ထားမခံခဲ့ရပါ။ လူသားတို့၏ထောက်ပံ့မှု ပျက်ကွက်သောအခါ သူသည် ဘုရားသခင်တစ်ပါးတည်းကိုသာ ကြည့်ရှုခဲ့ပြီး အလုံးစုံတန်ခိုးရှိသော ထိုလက်ရုံးတော်ကို ပြည့်ဝစွာ ယုံကြည်အားကိုးနိုင်ကြောင်း သိရှိခဲ့သည်။

ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၏ မိတ်ဆွေတစ်ဦးထံ Luther က “လေ့လာခြင်းအားဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ဉာဏ်ရည်အင်အားအားဖြင့်ဖြစ်စေ ကျမ်းစာကို နားလည်ခြင်းသို့ ကျွန်ုပ်တို့ မရောက်နိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် သင်၏ပထမဆုံးတာဝန်မှာ ဆုတောင်းခြင်းဖြင့် စတင်ရန် ဖြစ်ရမည်။ ကိုယ်တော်၏ကြွယ်ဝသော ကရုဏာတော်ဖြင့် ကိုယ်တော်၏နှုတ်ကပတ်တော်ကို မှန်ကန်စွာ နားလည်နိုင်ရန် ခွင့်ပြုတော်မူပါရန် ထာဝရဘုရားထံ တောင်းလျှောက်ပါ။ ထိုနှုတ်ကပတ်တော်၏ စာရေးသူကိုယ်တိုင်မှလွဲ၍ အခြားအနက်ဖွင့်သူ မရှိပါ။ ကိုယ်တော်မိန့်တော်မူခဲ့သကဲ့သို့ ‘သူတို့အားလုံးကို ဘုရားသခင်က သွန်သင်တော်မူလိမ့်မည်။’ သင်၏လေ့လာမှုနှင့် ဉာဏ်ရည်အင်အားမှ မည်သည့်အရာကိုမျှ မမျှော်လင့်ဘဲ ဘုရားသခင်နှင့် ကိုယ်တော်၏ဝိညာဉ်တော်၏ လမ်းညွှန်မှုကိုသာ ယုံကြည်အားကိုးပါ။ ဤအရာကို ကိုယ်တိုင် စမ်းသပ်တွေ့ကြုံဖူးသူ၏စကားကို ယုံကြည်ပါ” ဟု ရေးခဲ့သည်။ ဤနေရာတွင် ဤကာလအတွက် လေးနက်သောအမှန်တရားများကို အခြားသူများထံ တင်ပြရန် ဘုရားသခင်၏ခေါ်တော်မူခြင်းကို ခံရသည်ဟု ခံစားရသူများအတွက် အလွန်အရေးကြီးသော သင်ခန်းစာတစ်ရပ် ရှိသည်။ ဤအမှန်တရားများသည် စာတန်နှင့် သူတီထွင်ထားသော ပုံပြင်များကို ချစ်မြတ်နိုးသူများ၏ ရန်ငြိုးကို နိုးဆွပေးမည်ဖြစ်သည်။ အဆိုး၏အင်အားများနှင့် ပဋိပက္ခတွင် ဉာဏ်ရည်နှင့် လူသားတို့၏ ဉာဏ်ပညာထက် ပိုမိုသောအရာ လိုအပ်သည်။

ရန်သူများက အစဉ်အလာနှင့် ထုံးတမ်းစဉ်လာများ၊ သို့မဟုတ် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ပြောဆိုချက်များနှင့် အာဏာကို အားကိုးသောအခါ Luther သည် သမ္မာကျမ်းစာနှင့် သမ္မာကျမ်းစာတစ်ခုတည်းဖြင့် သူတို့ကို ရင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ဤနေရာတွင် သူတို့မဖြေနိုင်သော အကြောင်းပြချက်များ ရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ပုံစံအပေါ်သာ အားကိုးသော အယူဝါဒနှင့် အယူသီးမှု၏ကျွန်များသည် ယုဒလူတို့က ခရစ်တော်၏အသွေးကို တောင်းဆိုခဲ့သကဲ့သို့ သူ၏အသွေးကို တောင်းဆိုအော်ဟစ်ခဲ့ကြသည်။ “သူသည် အယူမှားသူဖြစ်သည်” ဟု ရောမ၏ ထက်သန်သူများက အော်ဟစ်ခဲ့ကြသည်။ “သူ့ကို တစ်နာရီပင် အသက်ရှင်ခွင့်ပြုခြင်းသည် အပြစ်ဖြစ်သည်။ သူ့ကို ချက်ချင်း ကွပ်မျက်ရာသို့ ပို့လိုက်ကြ!” သို့သော် Luther သည် သူတို့၏ဒေါသ၏ သားကောင်မဖြစ်ခဲ့ပါ။ ဘုရားသခင်သည် သူ့အတွက် လုပ်ဆောင်စရာအမှုတစ်ခု ရှိတော်မူပြီး ကောင်းကင်တမန်များကို သူ့အား ကာကွယ်ရန် စေလွှတ်တော်မူခဲ့သည်။ သို့သော် Luther ထံမှ အဖိုးတန်အလင်းကို ရရှိခဲ့သူများစွာသည် စာတန်၏ဒေါသကို ခံခဲ့ကြရပြီး အမှန်တရားအတွက် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုနှင့် သေခြင်းကို မကြောက်မရွံ့ ခံခဲ့ကြသည်။

Luther ၏သွန်သင်ချက်များသည် ဂျာမနီတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ဆင်ခြင်တုံတရားဖြင့် စဉ်းစားတတ်သူများ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ရရှိခဲ့သည်။ သူ၏တရားဟောချက်များနှင့် စာများမှ အလင်းရောင်ခြည်များ ထွက်ပေါ်လာပြီး ထောင်ပေါင်းများစွာသောသူတို့ကို နိုးကြား၍ အလင်းပေးခဲ့သည်။ အသင်းတော်ကို ကာလရှည်ကြာစွာ ချည်နှောင်ထားခဲ့သော သေဆုံးနေသည့် ပုံစံကျအယူဝါဒ၏နေရာတွင် အသက်ရှင်သောယုံကြည်ခြင်းသည် အစားထိုးလာခဲ့သည်။ လူတို့သည် ရောမဝါဒ၏ အယူသီးမှုများအပေါ် ယုံကြည်မှုကို နေ့စဉ်လျော့နည်းလာခဲ့ကြသည်။ အစွဲအလမ်း၏ အတားအဆီးများသည် ပြိုကွဲလာခဲ့သည်။ Luther သည် အယူဝါဒတိုင်းနှင့် တောင်းဆိုချက်တိုင်းကို စမ်းသပ်ခဲ့သော ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်သည် အသွားနှစ်ဖက်ပါသော ဓားကဲ့သို့ ဖြစ်၍ လူတို့၏နှလုံးသားများထဲသို့ လမ်းဖောက်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ နေရာတိုင်းတွင် ဝိညာဉ်ရေးတိုးတက်မှုကို လိုလားမှု နိုးကြားလာခဲ့သည်။ နေရာတိုင်းတွင် ရှေးခေတ်ကာလများအတွင်း မတွေ့ရသည်မှာ ကြာပြီဖြစ်သော ဖြောင့်မတ်ခြင်းအတွက် ဆာလောင်ခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ လူတို့၏မျက်စိများသည် လူသားတို့၏ထုံးတမ်းများနှင့် လူသားတို့၏ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ပေးသူများထံသို့ ကာလရှည်ကြာ ဦးတည်နေခဲ့ရာမှ ယခုတွင် နောင်တနှင့် ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် ခရစ်တော်နှင့် ကားတိုင်ပေါ်တွင် အသေခံတော်မူသော ကိုယ်တော်ထံသို့ လှည့်လာခဲ့ကြသည်။

ဤသို့ ကျယ်ပြန့်လာသော စိတ်ဝင်စားမှုကြောင့် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အာဏာပိုင်များ၏ ကြောက်ရွံ့မှုသည် ပိုမိုကြီးထွားလာခဲ့သည်။ Luther သည် အယူမှားမှုစွဲချက်ကို ဖြေရှင်းရန် ရောမသို့ လာရောက်ရန် ဆင့်ခေါ်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုအမိန့်ကြောင့် သူ၏မိတ်ဆွေများ ထိတ်လန့်ခဲ့ကြသည်။ အာဇာနည်များ၏အသွေးဖြင့် မူးယစ်နေပြီဖြစ်သော ထိုအကျင့်ပျက်မြို့တွင် သူ့အပေါ် ကျရောက်မည့်အန္တရာယ်ကို သူတို့ကောင်းစွာ သိခဲ့ကြသည်။ သူ ရောမသို့ မသွားရန် ကန့်ကွက်ခဲ့ကြပြီး ဂျာမနီတွင်ပင် သူ၏အမှုကို စစ်ဆေးပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။

နောက်ဆုံးတွင် ထိုအစီအစဉ်ကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့ပြီး ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ကိုယ်စားလှယ်ကို အမှုကို ကြားနာရန် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းက ထိုအရာရှိထံ ပေးပို့သောညွှန်ကြားချက်များတွင် Luther ကို အယူမှားသူအဖြစ် ကြေညာပြီးဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်စားလှယ်အား သူ့ကို တရားစွဲ၍ နှောင့်နှေးမှုမရှိဘဲ လက်အောက်ခံစေရန် အမိန့်ပေးထားသည်။ သူမတုန်မလှုပ် ဆက်လက်ရပ်တည်ပြီး ကိုယ်စားလှယ်က သူ့ကို မိမိ၏လက်ထဲသို့ မရနိုင်ပါက ဂျာမနီရှိ နေရာတိုင်းတွင် သူ့ကို တားမြစ်ရန်၊ သူနှင့်ဆက်နွှယ်သူအားလုံးကို ဖယ်ရှား၊ ကျိန်ဆဲ၍ အသင်းတော်မှ အပြစ်ပယ်ရန် အာဏာပေးထားသည်။ ထို့အပြင် ပုပ်ရဟန်းမင်းသည် အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေသော အယူမှားမှုကို အမြစ်မှလုံးဝ ဖယ်ရှားရန်အတွက် Luther နှင့် သူ၏နောက်လိုက်များကို ဖမ်းဆီး၍ ရောမ၏အမျက်ဒဏ်ကို ခံစားစေရန် မပို့ဆောင်သူ အသင်းတော် သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်အတွင်း မည်သည့်အဆင့်အတန်းရှိသူမဆို—ဧကရာဇ်မှလွဲ၍—အားလုံးကို အသင်းတော်မှ အပြစ်ပယ်ရန် သူ၏ကိုယ်စားလှယ်ကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။

ဤနေရာတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းအုပ်ချုပ်မှု၏ စစ်မှန်သောစိတ်ဓာတ်ကို တွေ့မြင်ရသည်။ ထိုစာတမ်းတစ်ခုလုံးတွင် ခရစ်ယာန်မူဝါဒ၏ အရိပ်အယောင်တစ်ခုမျှပင် မရှိသကဲ့သို့ သာမန်တရားမျှတမှု၏ အရိပ်အယောင်ပင် မတွေ့ရပါ။ Luther သည် ရောမနှင့် အလွန်ဝေးကွာသောနေရာတွင် ရှိနေပြီး မိမိ၏အနေအထားကို ရှင်းပြရန် သို့မဟုတ် ကာကွယ်ရန် အခွင့်အရေးပင် မရရှိသေးပါ။ သို့သော် သူ၏အမှုကို စစ်ဆေးခြင်းမပြုမီကပင် သူ့ကို အယူမှားသူဟု အကျဉ်းချုပ်ကြေညာခဲ့ပြီး တစ်နေ့တည်းတွင်ပင် အကြံပေးခြင်း၊ စွပ်စွဲခြင်း၊ တရားစီရင်ခြင်းနှင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုအရာအားလုံးကို အသင်းတော်နှင့် နိုင်ငံတော်တွင် တစ်ဦးတည်းသော အမြင့်ဆုံးနှင့် အမှားမရှိသော အာဏာပိုင်ဟု မိမိကိုယ်ကို ခေါ်ဆိုသော သန့်ရှင်းသောဖခင်က ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

Augsburg ကို တရားစီရင်မည့်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားသည် ထိုနေရာသို့ ခြေလျင်ခရီးထွက်ခဲ့သည်။ သူ့အတွက် ပြင်းထန်သောစိုးရိမ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ လမ်းတွင် ချောင်းမြောင်း၍ သတ်ဖြတ်မည်ဟု ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ခြိမ်းခြောက်မှုများ ပြုလုပ်ထားပြီး မိတ်ဆွေများက သူ့အား မသွားရန် တောင်းပန်ခဲ့ကြသည်။ Wittemberg မှ ခဏထွက်ခွာ၍ သူ့ကို ဝမ်းမြောက်စွာ ကာကွယ်ပေးမည့်သူများထံတွင် ဘေးကင်းရာ ရှာဖွေရန်ပင် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဘုရားသခင်က သူ့ကို ချထားတော်မူသောနေရာမှ ထွက်ခွာရန် သူမဆန္ဒရှိခဲ့ပါ။ သူ့အပေါ် တိုက်ခတ်နေသော မုန်တိုင်းများရှိနေသော်လည်း အမှန်တရားကို သစ္စာရှိစွာ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရမည်။ သူ၏စကားမှာ “ကျွန်ုပ်သည် ရန်ပွဲနှင့် အငြင်းပွားမှု၏လူ Jeremiah ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သို့သော် သူတို့၏ခြိမ်းခြောက်မှုများ တိုးလာလေလေ ကျွန်ုပ်၏ဝမ်းမြောက်ခြင်းလည်း ပိုများလာလေလေ ဖြစ်သည်။... သူတို့သည် ကျွန်ုပ်၏ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် နာမည်ကောင်းကို အပိုင်းပိုင်းဆုတ်ဖြဲပြီးဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်၌ ကျန်ရှိသမျှသည် ဤသနားစရာခန္ဓာကိုယ်သာ ဖြစ်သည်။ ထိုအရာကို ယူကြပါစေ။ ထိုသို့ဆိုလျှင် ကျွန်ုပ်၏အသက်ကို နာရီအနည်းငယ် စောစီးစွာ တိုစေလိမ့်မည်။ သို့သော် ကျွန်ုပ်၏ဝိညာဉ်ကိုမူ သူတို့ မယူနိုင်ကြပါ။ ခရစ်တော်၏နှုတ်ကပတ်တော်ကို ကမ္ဘာသို့ သယ်ဆောင်ရန် ဆုံးဖြတ်ထားသူသည် မည်သည့်အချိန်မဆို သေခြင်းကို မျှော်လင့်ရမည်” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

Luther Augsburg သို့ ရောက်ရှိလာကြောင်း သတင်းကြားရသောအခါ ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ကိုယ်စားလှယ်သည် အလွန်ကျေနပ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး၏ အာရုံစိုက်မှုကို နှိုးဆွနေသော ထိုဒုက္ခပေးသည့် အယူမှားသူသည် ယခု ရောမ၏လက်ထဲသို့ ရောက်နေပြီဟု ထင်ရသဖြင့် ကိုယ်စားလှယ်သည် သူဝင်လာသကဲ့သို့ မြို့မှပြန်ထွက်မသွားနိုင်စေရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားသည် ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ သွားလာခွင့်စာတမ်းကို မယူဆောင်လာခဲ့ပါ။ မိတ်ဆွေများက ထိုစာတမ်းမရှိဘဲ ကိုယ်စားလှယ်ရှေ့ မပေါ်လာရန် တိုက်တွန်းခဲ့ကြပြီး သူတို့ကိုယ်တိုင် ဧကရာဇ်ထံမှ ထိုစာတမ်းကို ရယူပေးရန် တာဝန်ယူခဲ့ကြသည်။ ကိုယ်စားလှယ်သည် Luther ကို ဖြစ်နိုင်လျှင် မိမိ၏အယူဝါဒများကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းစေရန် အတင်းအကျပ်ပြုမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုသို့မဖြစ်နိုင်ပါက Huss နှင့် Jerome တို့၏ကံကြမ္မာကို ခံစားစေရန် ရောမသို့ ပို့ဆောင်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သူ၏အေးဂျင့်များမှတစ်ဆင့် Luther ကို ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ သွားလာခွင့်စာတမ်းမရှိဘဲ လာရောက်ရန်၊ မိမိ၏ကရုဏာကို ယုံကြည်အားကိုးရန် ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားသည် ထိုအရာကို ခိုင်မာစွာ ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ ဧကရာဇ်၏ကာကွယ်မှုကို အာမခံထားသော စာတမ်းကို လက်ခံရရှိပြီးမှသာ ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ သံတမန်ရှေ့သို့ ပေါ်လာခဲ့သည်။

နိုင်ငံရေးအရ တွက်ချက်၍ ရောမဝါဒီများသည် Luther ကို နူးညံ့သိမ်မွေ့သည့် ဟန်ပန်ဖြင့် အနိုင်ရယူရန် ကြိုးပမ်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ကိုယ်စားလှယ်သည် သူနှင့်တွေ့ဆုံရာတွင် အလွန်ရင်းနှီးခင်မင်သောပုံစံကို ပြသခဲ့သော်လည်း Luther အား အသင်းတော်၏အာဏာကို အပြည့်အဝ လက်အောက်ခံရန်နှင့် အငြင်းအခုံ သို့မဟုတ် မေးခွန်းမထုတ်ဘဲ အချက်တိုင်းကို အလျှော့ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သူသည် မိမိရင်ဆိုင်နေရသော လူ၏ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးကို မှန်ကန်စွာ အကဲဖြတ်ထားခြင်း မရှိခဲ့ပါ။ Luther က ပြန်လည်ဖြေကြားရာတွင် အသင်းတော်အပေါ် မိမိ၏လေးစားမှု၊ အမှန်တရားအတွက် မိမိ၏ဆန္ဒ၊ မိမိသွန်သင်ခဲ့သမျှကို ဆန့်ကျင်သော ကန့်ကွက်ချက်အားလုံးကို ဖြေကြားရန် မိမိ၏အသင့်ရှိမှုနှင့် မိမိ၏အယူဝါဒများကို ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ်အချို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ တင်ပြရန် အသင့်ရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ သို့သော် တစ်ချိန်တည်းတွင် သူ့ကို အမှားရှိကြောင်း မသက်သေပြရသေးမီ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းရန် တောင်းဆိုသော ကာဒီနယ်၏ လုပ်ရပ်ကို ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။

တစ်ခုတည်းသော တုံ့ပြန်ချက်မှာ “ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းပါ၊ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းပါ” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားက မိမိ၏အနေအထားသည် ကျမ်းစာများဖြင့် ထောက်ခံထားကြောင်း ပြသခဲ့ပြီး အမှန်တရားကို မစွန့်လွှတ်နိုင်ကြောင်း ခိုင်မာစွာ ကြေညာခဲ့သည်။

ဘုန်းတော်ကြီးသည် Luther ၏ဆင်ခြင်ချက်များကို မဖြေရှင်းနိုင်ကြောင်း မြင်သောအခါ မိမိကိုယ်ကို မထိန်းနိုင်တော့ဘဲ ဒေါသဖြင့် “ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းပါ၊ သို့မဟုတ် သင့်ကို ရောမသို့ ပို့မည်။ ထိုနေရာတွင် သင့်အမှုကို စီရင်ရန် ခန့်အပ်ထားသော တရားသူကြီးများရှေ့၌ ပေါ်လာရမည်။ သင်နှင့် သင့်နောက်လိုက်အားလုံးကို အသင်းတော်မှ အပြစ်ပယ်မည်။ နောင်တွင် သင့်အား မည်သူကမျှ ထောက်ခံပေးပါက ထိုသူတို့ကိုလည်း အသင်းတော်မှ အပြစ်ပယ်မည်” ဟု အော်ဟစ်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် မာနထောင်လွှား၍ ဒေါသထွက်သောအသံဖြင့် “ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းပါ၊ သို့မဟုတ် နောက်တစ်ကြိမ် ပြန်မလာနှင့်” ဟု ကြေညာခဲ့သည်။

ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားသည် မိတ်ဆွေများနှင့်အတူ ထွက်ခွာသွားခဲ့ပြီး ကာဒီနယ်နှင့် သူ၏ထောက်ခံသူများကိုမူ ထိုတွေ့ဆုံမှု၏ မမျှော်လင့်ထားသော ရလဒ်ကြောင့် အလွန်ရှုပ်ထွေးပူပန်စွာ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ကြည့်ရှုနေခဲ့စေသည်။

ထိုအခါ Luther ၏ကြိုးပမ်းမှုများသည် အကျိုးမရှိဘဲ မနေခဲ့ပါ။ ထိုနေရာတွင် ရှိနေသော လူအများအပြားသည် ထိုလူနှစ်ဦးကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရှုရန်၊ သူတို့တစ်ဦးစီ ပြသခဲ့သော စိတ်ဓာတ်နှင့် သူတို့၏အနေအထားများ၏ အင်အားနှင့် မှန်ကန်မှုကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်ရန် အခွင့်အရေးရခဲ့ကြသည်။ မည်မျှသိသာသော ကွာခြားချက် ဖြစ်သနည်း။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားသည် ရိုးရှင်း၍ နှိမ့်ချကာ ခိုင်မာစွာ ရပ်တည်ခဲ့ပြီး ဘုရားသခင်၏အင်အားဖြင့် အမှန်တရားကို မိမိဘက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ကိုယ်စားလှယ်မှာ မိမိကိုယ်ကို အရေးကြီးသည်ဟု ထင်မှတ်၍ အနိုင်ကျင့်ကာ မာနထောင်လွှားပြီး အကြောင်းမဲ့သူဖြစ်သဖြင့် ကျမ်းစာများမှ အကြောင်းပြချက်တစ်ခုမျှပင် မရှိခဲ့သော်လည်း “ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းပါ၊ သို့မဟုတ် အပြစ်ဒဏ်ခံရန် ရောမသို့ ပို့မည်” ဟု အပြင်းအထန် အော်ဟစ်နေခဲ့သည်။

Luther သည် ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ သွားလာခွင့်စာတမ်းကို ရရှိထားသော်လည်း ရောမဝါဒီများသည် သူ့ကို ဖမ်းဆီး၍ ထောင်ချရန် ကြံစည်နေကြသည်။ မိတ်ဆွေများက သူ၏နေထိုင်မှုကို ဆက်လက်ရှည်ကြာစေရန် အကျိုးမရှိသဖြင့် Wittemberg သို့ ချက်ချင်းပြန်သင့်ကြောင်းနှင့် သူ၏ရည်ရွယ်ချက်များကို ဖုံးကွယ်ရန် အထူးသတိထားသင့်ကြောင်း တိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် မိုးမလင်းမီ Augsburg မှ မြင်းစီး၍ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးက ပေးအပ်ထားသော လမ်းပြတစ်ဦးတည်းနှင့်သာ လိုက်ပါကာ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ စိုးရိမ်မှုများစွာဖြင့် မြို့၏မှောင်မိုက်၍ တိတ်ဆိတ်သောလမ်းများတစ်လျှောက် လျှို့ဝှက်စွာ ခရီးနှင်ခဲ့သည်။ ရန်သူများသည် သတိကြီး၍ ရက်စက်စွာ သူ၏ဖျက်ဆီးမှုကို ကြံစည်နေကြသည်။ သူ့အတွက် ပြင်ဆင်ထားသော ထောင်ချောက်များမှ သူလွတ်မြောက်နိုင်မည်လော။ ထိုအချိန်များသည် စိုးရိမ်ပူပန်မှုနှင့် အလေးအနက်ဆုတောင်းခြင်းတို့၏ အချိန်များဖြစ်သည်။ သူသည် မြို့ရိုးရှိ တံခါးငယ်တစ်ခုသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုတံခါးကို သူ့အတွက် ဖွင့်ပေးခဲ့ပြီး လမ်းပြနှင့်အတူ အတားအဆီးမရှိ ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ မြို့နယ်နိမိတ်ကို ကျော်လွန်ပြီးသည်နှင့် မကြာမီ မြို့ကို အဝေးကြီးနောက်တွင် ချန်ထားခဲ့သည်။ စာတန်နှင့် သူ၏အမှုဆောင်များသည် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ကြသည်။ သူတို့၏လက်ထဲတွင် ရှိနေပြီဟု ထင်ခဲ့သော ထိုလူသည် ငှက်ဖမ်းသူ၏ထောင်ချောက်မှ လွတ်မြောက်သော ငှက်ကဲ့သို့ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်။

Luther ထွက်ခွာသွားကြောင်း သတင်းရသောအခါ ကိုယ်စားလှယ်သည် အလွန်အံ့ဩ၍ ဒေါသထွက်ခဲ့သည်။ အသင်းတော်၏ ထိုအနှောင့်အယှက်ပေးသူနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် မိမိ၏ဉာဏ်ပညာနှင့် ခိုင်မာမှုကြောင့် ကြီးမားသောဂုဏ်အသရေ ရရှိမည်ဟု မျှော်လင့်ခဲ့သော်လည်း သူ၏မျှော်လင့်ချက် ပျက်စီးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် Saxony ၏ရွေးကောက်ခံမင်းသား Frederick ထံ စာရေး၍ မိမိ၏ဒေါသကို ဖော်ပြကာ Luther ကို ခါးခါးသီးသီး ရှုတ်ချပြီး ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားကို ရောမသို့ ပို့စေခြင်း သို့မဟုတ် Saxony မှ နှင်ထုတ်စေခြင်းကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။

မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ရာတွင် Luther က ကိုယ်စားလှယ် သို့မဟုတ် ပုပ်ရဟန်းမင်းအနေဖြင့် မိမိ၏အမှားများကို ကျမ်းစာများမှ ပြသရန် တောင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိ၏အယူဝါဒများသည် ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်နှင့် ဆန့်ကျင်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက မိမိ၏အယူဝါဒများကို စွန့်လွှတ်မည်ဟု အလွန်လေးနက်စွာ ကတိပြုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ထိုကဲ့သို့ မြင့်မြတ်သောအမှုအတွက် ဆင်းရဲဒုက္ခခံရန် ထိုက်တန်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရခြင်းအတွက် ဘုရားသခင်ကို ကျေးဇူးတင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုစကားများသည် ရွေးကောက်ခံမင်းသား၏ စိတ်အပေါ် နက်ရှိုင်းစွာ အကျိုးသက်ရောက်ခဲ့ပြီး သူသည် Luther ၏ ကာကွယ်သူအဖြစ် ရပ်တည်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ သူ့ကို ရောမသို့ ပို့ရန်လည်းကောင်း၊ မိမိ၏နယ်မြေများမှ နှင်ထုတ်ရန်လည်းကောင်း ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။

ရွေးကောက်ခံမင်းသားသည် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ တားမြစ်ထိန်းချုပ်မှုများ ယေဘုယျအားဖြင့် ပြိုကွဲနေသည်ကို မြင်ခဲ့သည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် ကြီးမားသောအမှုတစ်ရပ် လိုအပ်နေသည်။ လူတို့သည် ဘုရားသခင်၏တောင်းဆိုချက်များနှင့် ဉာဏ်အလင်းရရှိသော ကိုယ်ကိုယ်ကျင့်တရား၏ ညွှန်ကြားချက်များကို အသိအမှတ်ပြု၍ နာခံကြပါက အပြစ်မှုများကို တားဆီးရန်နှင့် အပြစ်ပေးရန် ရှုပ်ထွေး၍ ကုန်ကျစရိတ်များသော အစီအစဉ်များ မလိုအပ်တော့ကြောင်း သူမြင်ခဲ့သည်။ Luther သည် ဤရည်ရွယ်ချက်ကို ရရှိရန် ကြိုးပမ်းနေသည်ကို မြင်သဖြင့် အသင်းတော်အတွင်း ပိုမိုကောင်းမွန်သော သြဇာလွှမ်းမိုးမှုတစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာနေခြင်းအတွက် လျှို့ဝှက်စွာ ဝမ်းမြောက်ခဲ့သည်။

သူသည် တက္ကသိုလ်တွင် ပါမောက္ခအဖြစ် Luther အလွန်အောင်မြင်နေသည်ကိုလည်း မြင်ခဲ့သည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ အရပ်ရပ်မှ ကျောင်းသားများသည် သူ၏သွန်သင်ချက်များကို နားထောင်ရန် Wittemberg သို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် လာရောက်ခဲ့ကြသည်။ မြို့ကို ပထမဆုံးအကြိမ် မြင်တွေ့ရသော လူငယ်များသည် ကောင်းကင်ဘုံဘက်သို့ လက်များမြှောက်ကာ ဘုရားသခင်သည် ထိုနေရာမှ သူ၏အမှန်တရား၏အလင်းကို ရှေးအခါ Jerusalem မှ ထွန်းလင်းစေခဲ့သကဲ့သို့ ထွန်းလင်းစေတော်မူသောကြောင့် ဘုရားသခင်ကို ကျေးဇူးတင်ကြသည်။

Luther သည် ရောမဝါဒ၏ အမှားများမှ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာ ပြောင်းလဲလာသေးသည်။ သို့သော် မြင့်မြတ်သောကျမ်းစာများကို ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အမိန့်များနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်သောအခါ အံ့ဩခြင်းနှင့် ပြည့်နှက်ခဲ့သည်။ “ကျွန်ုပ်သည် ပုပ်ရဟန်းမင်းများ၏ အမိန့်များကို ဖတ်နေပါသည်။... ပုပ်ရဟန်းမင်းသည် အန္တိခရစ်ကိုယ်တိုင် ဖြစ်သလော၊ သို့မဟုတ် သူ၏တမန်တော် ဖြစ်သလောဆိုသည်ကိုပင် ကျွန်ုပ်မသိတော့ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ထိုစာများထဲတွင် ခရစ်တော်သည် မည်မျှလွဲမှားစွာ ဖော်ပြခံရပြီး မည်မျှပင် ကားတိုင်တင်ခံရသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရသောကြောင့် ဖြစ်သည်” ဟု သူရေးခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုအချိန်တွင်ပင် Luther သည် ရောမအသင်းတော်ကို ထောက်ခံသူဖြစ်နေဆဲဖြစ်ပြီး သူမ၏မိတ်သဟာယမှ မည်သည့်အခါမျှ ခွဲထွက်မည်ဟု မစဉ်းစားခဲ့ပါ။

ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမား၏ စာများနှင့် သူ၏အယူဝါဒသည် ခရစ်ယာန်လောကရှိ နိုင်ငံတိုင်းသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ထိုအမှုသည် ဆွစ်ဇာလန်နှင့် ဟော်လန်သို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ သူ၏စာများ၏ မိတ္တူများသည် ပြင်သစ်နှင့် စပိန်နိုင်ငံများသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်တွင် သူ၏သွန်သင်ချက်များကို အသက်၏နှုတ်ကပတ်တော်အဖြစ် လက်ခံခဲ့ကြသည်။ ဘယ်လ်ဂျီယမ်နှင့် အီတလီနိုင်ငံများသို့လည်း အမှန်တရား ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ထောင်ပေါင်းများစွာသောသူတို့သည် သေခြင်းကဲ့သို့သော အိပ်မောကျမှုမှ နိုးထလာကြပြီး ယုံကြည်ခြင်း၏ဘဝမှ ရရှိသော ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့် မျှော်လင့်ခြင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။

ရောမသည် Luther ၏တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ပိုမိုဒေါသထွက်လာခဲ့ပြီး သူ၏အရူးအမူးဆန့်ကျင်သူအချို့က Luther ၏အသက်ကို သတ်သူသည် အပြစ်ရှိမည်မဟုတ်ဟု လျှို့ဝှက်စွာ ကြေညာခဲ့ကြသည်။ တစ်နေ့တွင် လူစိမ်းတစ်ဦးသည် အင်္ကျီအောက်တွင် သေနတ်ကို ဝှက်ထားပြီး ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားထံသို့ ချဉ်းကပ်လာကာ သူသည် အဘယ်ကြောင့် ဤသို့ တစ်ယောက်တည်း သွားလာနေသနည်းဟု မေးမြန်းခဲ့သည်။ Luther က “ကျွန်ုပ်သည် ဘုရားသခင်၏လက်ထဲတွင် ရှိပါသည်။ ကိုယ်တော်သည် ကျွန်ုပ်၏အကူအညီနှင့် ကျွန်ုပ်၏အကာအကွယ် ဖြစ်တော်မူသည်။ လူတို့သည် ကျွန်ုပ်အား မည်သို့ပြုနိုင်ကြမည်နည်း” ဟု ဖြေကြားခဲ့သည်။ ထိုစကားများကို ကြားသောအခါ ထိုလူစိမ်းသည် မျက်နှာဖြူဖျော့သွားပြီး ကောင်းကင်တမန်များ၏ရှေ့မှ ထွက်ပြေးသကဲ့သို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။

ရောမသည် Luther ကို ဖျက်ဆီးရန် အပြည့်အဝ စိတ်ပိုင်းဖြတ်ထားခဲ့သော်လည်း ဘုရားသခင်သည် သူ၏အကာအကွယ် ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။ သူ၏အယူဝါဒများကို နေရာတိုင်းတွင် ကြားရသည်—ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင်၊ ဆင်းရဲသောအိမ်များတွင်၊ အထက်တန်းလွှာများ၏ ရဲတိုက်များတွင်၊ တက္ကသိုလ်များတွင်၊ ဘုရင်များ၏နန်းတော်များတွင်—နေရာတိုင်း၌ သူ၏ကြိုးပမ်းမှုများကို ထောက်ခံရန် ဂုဏ်သရေရှိသူများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ကြသည်။

ခရစ်ယာန်ဘာသာ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် ဂျာမနီဧကရာဇ်နှင့် အထက်တန်းလွှာများထံ အယူခံဝင်ရာတွင် Luther သည် ပုပ်ရဟန်းမင်းနှင့်ပတ်သက်၍ “ခရစ်တော်၏ကိုယ်စားလှယ်ဟု ခေါ်ဆိုခံရသူသည် မည်သည့်ဧကရာဇ်ထက်မဆို ပြိုင်ဘက်မရှိအောင် ခမ်းနားထည်ဝါစွာ ပြသနေသည်ကို မြင်ရခြင်းမှာ အလွန်အံ့ဖွယ်ဆိုးရွားလှသည်။ ဤသည်မှာ ဆင်းရဲ၍ နှိမ့်ချသော Jesus ကို ကိုယ်စားပြုခြင်းလော၊ သို့မဟုတ် နှိမ့်ချသော St. Peter ကို ကိုယ်စားပြုခြင်းလော။ ပုပ်ရဟန်းမင်းသည် ကမ္ဘာ၏သခင်ဖြစ်သည်ဟု သူတို့ပြောကြသည်။ သို့သော် သူသည် မိမိကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သည်ဟု ကြွေးကြော်သော ခရစ်တော်က ‘ငါ၏နိုင်ငံသည် ဤလောကနှင့် မသက်ဆိုင်’ ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး၏ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့်သည် မိမိကိုယ်စားပြုသူ၏ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့်ထက် ကျော်လွန်နိုင်ပါသလော” ဟု ရေးခဲ့သည်။

တက္ကသိုလ်များနှင့်ပတ်သက်၍လည်း သူက “တက္ကသိုလ်များသည် သန့်ရှင်းသောကျမ်းစာများကို ရှင်းလင်းစွာ သွန်သင်ရန်နှင့် လူငယ်တို့၏နှလုံးသားများထဲတွင် ထွင်းထုရန် လုံ့လဝီရိယရှိစွာ ဂရုမစိုက်ပါက ငရဲသို့ ဆင်းသက်သွားစေသော ကြီးမားသည့်တံခါးများ ဖြစ်လာမည်ကို ကျွန်ုပ်အလွန်စိုးရိမ်ပါသည်။ သန့်ရှင်းသောကျမ်းစာများကို ဘဝ၏စံနှုန်းအဖြစ် မမှတ်ယူသောနေရာတွင် မိမိ၏သားသမီးကို ထားရန် မည်သူ့ကိုမျှ ကျွန်ုပ်မအကြံပြုပါ။ ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်ကို လုံ့လဝီရိယရှိစွာ မလေ့လာသော အဖွဲ့အစည်းတိုင်းသည် အကျင့်ပျက်သွားရမည်” ဟု ရေးခဲ့သည်။

ဤအယူခံချက်သည် ဂျာမနီတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့သွားပြီး လူတို့အပေါ် အလွန်အားကောင်းသော သြဇာသက်ရောက်ခဲ့သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးသည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၏ အလံတော်အောက်တွင် စုဝေးရန် နိုးကြားလာခဲ့သည်။ Luther ၏ရန်သူများသည် လက်စားချေလိုစိတ်ဖြင့် ပူလောင်နေကြပြီး သူ့အပေါ် ပြတ်သားသော အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်ရန် ပုပ်ရဟန်းမင်းကို တိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်။ သူ၏အယူဝါဒများကို ချက်ချင်း ရှုတ်ချရန် အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားနှင့် သူ၏နောက်လိုက်များအား ရက်ပေါင်းခြောက်ဆယ် ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်အတွင်း မိမိတို့၏အယူဝါဒများကို မရုပ်သိမ်းပါက အားလုံးကို အသင်းတော်မှ အပြစ်ပယ်မည်ဖြစ်သည်။

ထိုအရာသည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော အကျပ်အတည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရာစုနှစ်များတစ်လျှောက် ရောမ၏ အသင်းတော်မှ အပြစ်ပယ်ခြင်းစီရင်ချက်နောက်တွင် သေဒဏ်ချက်ချင်း ကျရောက်လေ့ရှိသည်။ Luther သည် မိမိအပေါ် မကြာမီကျရောက်တော့မည့် မုန်တိုင်းကို မမြင်မကန်းမဟုတ်ခဲ့သော်လည်း ခရစ်တော်သည် မိမိ၏ထောက်မမှုနှင့် အကာအကွယ်ဖြစ်မည်ဟု ယုံကြည်ကာ ခိုင်မာစွာ ရပ်တည်ခဲ့သည်။ အာဇာနည်တစ်ဦး၏ ယုံကြည်ခြင်းနှင့် သတ္တိဖြင့် သူက “မကြာမီဖြစ်ပျက်မည့်အရာကို ကျွန်ုပ်မသိပါ၊ သိရန်လည်း မစိုးရိမ်ပါ” ဟု ရေးခဲ့သည်။ “ထိုးနှက်ချက်သည် မည်သည့်နေရာမှ ကျွန်ုပ်ထံ ရောက်လာစေကာမူ ကျွန်ုပ်မကြောက်ပါ။ ကျွန်ုပ်တို့၏အဘ၏အလိုတော်မရှိဘဲ သစ်ရွက်တစ်ရွက်ပင် မကျနိုင်ပါ။ ထိုမျှမက ကိုယ်တော်သည် ကျွန်ုပ်တို့ကို မည်မျှပို၍ ဂရုစိုက်တော်မူမည်နည်း။ ကိုယ်တော်၏နှုတ်ကပတ်တော်အတွက် သေခြင်းသည် အရေးမကြီးပါ။ အကြောင်းမူကား ကျွန်ုပ်တို့အတွက် လူ့ဇာတိခံယူတော်မူသော ကိုယ်တော်၏နှုတ်ကပတ်တော်သည် ကိုယ်တော်တိုင် သေတော်မူခဲ့ပြီ။ ကိုယ်တော်နှင့်အတူ သေကြလျှင် ကိုယ်တော်နှင့်အတူ အသက်ရှင်ကြမည်။ ကိုယ်တော်သည် ကျွန်ုပ်တို့ရှေ့တွင် ဖြတ်သန်းတော်မူခဲ့သောအရာကို ဖြတ်သန်းပြီး ကိုယ်တော်ရှိရာနေရာသို့ ရောက်ကာ ကိုယ်တော်နှင့်အတူ ထာဝရနေထိုင်ကြမည်” ဟု ရေးခဲ့သည်။

ပုပ်ရဟန်းမင်း၏အမိန့်စာ Luther ထံသို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ သူက “၎င်းကို ဘုရားတရားမဲ့၍ မမှန်ကန်သောအရာအဖြစ် မထီမဲ့မြင်ပြု၍ ဆန့်ကျင်ပါ၏။ ထိုအထဲတွင် အပြစ်ပယ်ခံရသူမှာ ခရစ်တော်ကိုယ်တော်တိုင် ဖြစ်ပါသည်” ဟု ပြောခဲ့သည်။ “အကောင်းဆုံးသောအမှုအတွက် ဆင်းရဲဒုက္ခခံရမည့် အလားအလာအတွက် ကျွန်ုပ်ဂုဏ်ယူပါ၏။ ယခုတွင် ကျွန်ုပ်ပို၍ လွတ်လပ်သည်ဟု ခံစားရပါသည်။ အကြောင်းမူကား ယခု ပုပ်ရဟန်းမင်းသည် အန္တိခရစ်ဖြစ်ပြီး သူ၏ရာဇပလ္လင်သည် စာတန်ကိုယ်တိုင်၏ ရာဇပလ္လင်ဖြစ်ကြောင်း ကျွန်ုပ်သိပြီ” ဟု ဆိုခဲ့သည်။

သို့သော် ရောမ၏ပုပ်ရဟန်းမင်း၏နှုတ်ကပတ်တော်သည် ထိုအချိန်တွင်ပင် အာဏာရှိနေသေးသည်။ ထောင်၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုနှင့် ဓားတို့သည် လက်အောက်ခံစေရန် အလွန်အစွမ်းထက်သော လက်နက်များ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ အရာအားလုံးက ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမား၏အမှုသည် မကြာမီ အဆုံးသတ်တော့မည်ဟု ညွှန်ပြနေခဲ့သည်။ အားနည်း၍ အယူသီးသောသူများသည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏အမိန့်ကို ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်ခဲ့ကြပြီး Luther အပေါ် ယေဘုယျအားဖြင့် စာနာမှုရှိနေသော်လည်း လူအများက ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် မိမိတို့၏အသက်ကို စွန့်စားရလောက်အောင် အသက်သည် အလွန်တန်ဖိုးကြီးသည်ဟု ခံစားခဲ့ကြသည်။

သို့သော် Luther သည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏အမိန့်စာကို ကျမ်းတော်များ၊ ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အမိန့်များနှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာကို ထောက်ခံသော စာအချို့နှင့်အတူ လူအများရှေ့တွင် မီးရှို့ခဲ့သည်။ ဤလုပ်ရပ်အားဖြင့် သူသည် ရောမအသင်းတော်နှင့် မိမိ၏နောက်ဆုံးခွဲထွက်မှုကို ရဲရင့်စွာ ကြေညာခဲ့သည်။ အသင်းတော်မှ အပြစ်ပယ်ခြင်းကို လက်ခံပြီး သူနှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းအကြား ယခုမှစ၍ စစ်ပွဲဖြစ်ရမည်ဟု ကမ္ဘာကို ကြေညာခဲ့သည်။ ကြီးမားသောတိုက်ပွဲသည် ယခုတွင် အပြည့်အဝ စတင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ထိုနောက် မကြာမီတွင် အမိန့်စာအသစ်တစ်စောင် ပေါ်လာပြီး ယခင်က ခြိမ်းခြောက်ထားသော အသင်းတော်မှ အပြစ်ပယ်ခြင်းကို နောက်ဆုံးတွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားနှင့် သူ၏အယူဝါဒများကို လက်ခံသူအားလုံးအပေါ် အတည်ပြုချမှတ်ခဲ့သည်။

ဘုရားသခင်အသုံးပြုတော်မူသောသူအားလုံးအတွက် မိမိတို့ခေတ်နှင့် အထူးသက်ဆိုင်သော အမှန်တရားများကို တင်ပြခြင်းသည် ဆန့်ကျင်မှုကို ခံရခြင်းသည် မလွဲမရှောင်သာသော အရာဖြစ်သည်။ Luther ၏ခေတ်တွင် ထိုအချိန်အတွက် အထူးအရေးကြီးသော အမှန်တရား၊ ထိုခေတ်၏ ပစ္စုပ္ပန်အမှန်တရား ရှိခဲ့သည်။ ယနေ့ အသင်းတော်အတွက်လည်း ပစ္စုပ္ပန်အမှန်တရား ရှိသည်။ သို့သော် ယနေ့ လူအများစုသည် အမှန်တရားကို လိုလားကြသည်မှာ Luther ကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သော ပုပ်ရဟန်းမင်းဝါဒီများထက် မပိုပါ။ ယခင်ခေတ်များကဲ့သို့ပင် လူတို့၏သီအိုရီများနှင့် အစဉ်အလာများကို ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်အစား လက်ခံလိုသော သဘောထား ရှိနေသည်။ ယခုကာလအတွက် အမှန်တရားကို တင်ပြသူများသည် အစောပိုင်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများ ရရှိခဲ့သည့်ထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော လက်ခံမှုကို ရရှိမည်ဟု မမျှော်လင့်သင့်ပါ။ အမှန်တရားနှင့် အမှား၊ ခရစ်တော်နှင့် စာတန်တို့အကြား ကြီးမားသောတိုက်ပွဲသည် ဤကမ္ဘာ့သမိုင်းအဆုံးတိုင်အောင် ပိုမိုပြင်းထန်လာမည်ဖြစ်သည်။