အခန်းကြီး - (၁၅ - ၁၆ - ၁၇)

 

၁၅:၁–၁၆:၃၄

ယုဒနှင့် အစ္စရေး စစ်ပွဲ

ဤအပိုင်းတွင် ဖော်ပြထားသော ဆယ်စုနှစ် ၄ ခုခန့်ကို သွေးထွက်သံယိုမှုနှင့် နန်းတွင်းကြံစည်မှုများက လက္ခဏာပြသည်။ မြောက်နှင့် တောင်သည် အမြဲတမ်း စစ်တိုက်နေကြပြီး မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံ၏ မတည်ငြိမ်မှုကြောင့် နန်းတွင်းကြံစည်မှုများအတွင်း မင်းကြီး ၄ ဦး လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ ရာဇဝင်ချုပ်တွင် မပါဝင်သော အစ္စရေးမင်းကြီးများကို ယေရောဗောင်၏ လမ်းစဉ်အတိုင်း လိုက်သူများ သို့မဟုတ် မိမိတို့မတိုင်မီရှိသမျှသူများထက် ပိုမိုအပြစ်ပြုသူများအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ အုမ္မရိ၏ မင်းဆက်စတင်လာသောအခါ နိုင်ငံ ၂ ခုစလုံးတွင် ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုသည် ယခင်ထက် အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။

၁၅:၁–၈။ ယုဒပြည်မှ အဘိယ (ဘီစီ ၉၁၃–၉၁၁)။ အဘိယသည် ရောဗောင်၏ နေရာကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ဘာသာပြန်အချို့တွင် “အဘိယံ” ဟု သုံးထားသော်လည်း “အဘိယ” သည် မူလအမည်ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများပြီး “ထာဝရဘုရားသည် ငါ၏ဖခင်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အဘိယံသည် “ယမ်သည် ငါ၏ဖခင်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ယမ်သည် ခါနာန်လူမျိုးတို့၏ ပင်လယ်နတ်ဘုရား ဖြစ်သည်။ ထိုအမည်သည် မင်းကြီး၏ ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုကို ဆန့်ကျင်သူများက ပေးခဲ့သော အထင်သေးဖွယ်အမည် ဖြစ်နိုင်သည်။ သူ၏မိခင်မှာ ဂိဗာမြို့သား ဥရိယေလ၏သမီးနှင့် အဗရှလုံ၏ တစ်ဦးတည်းသောသမီး တာမာ ဖြစ်သည် (၂ ရာဇဝင်ချုပ် ၁၃:၂; ၂ ရှမွေလ ၁၄:၂၇)။ သူမ၏ နောက်ပိုင်းရုပ်တုကိုးကွယ်မှု (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၅:၁၃) က သူမ၏သားငယ်အပေါ် သြဇာသည် အပျက်သဘောဆောင်ကြောင်း ညွှန်ပြသည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင် ရောဗောင်သည် အဘိယကို နောက်ဆက်ခံသူအဖြစ် ပြင်ဆင်ပေးပြီး သူ၏သား ၂၈ ယောက်အနက် အချို့ကို အစိုးရအမှုတော်အတွက် ပြင်ဆင်ကာ နိုင်ငံရေးတာဝန်များကို အတွေ့အကြုံရရှိစေခဲ့သည် (၂ ရာဇဝင်ချုပ် ၁၁:၂၁–၂၃)။

ထို့ကြောင့် အဘိယသည် မိမိဖခင်၏ အပြစ်အားလုံးအတိုင်း လိုက်လျှောက်ခဲ့ခြင်းမှာ အံ့သြစရာမဟုတ်ပါ (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၅:၃)။ သို့သော် ထိုအခြေအနေရှိသော်လည်း ဘုရားသခင်သည် ဒါဝိဒ်နှင့် ပြုထားသော ပဋိညာဉ်ကြောင့် ယေရုရှလင်တွင် “မီးခွက်တစ်လုံး” ထားရှိရန် သူ့ကို ထိန်းသိမ်းခဲ့သည် (ငယ် ၄)။ ထိုအရာသည် သူ့အတွက် အထူးကာကွယ်မှု ဖြစ်သည်။ ကလေးဘဝတွင် သူသည် ဖခင်နှင့် ယေရောဗောင်တို့ စစ်တိုက်နေချိန်၌ ကြီးပြင်းလာခဲ့ပြီး သူ၏နန်းစံအတွင်းလည်း ထိုစစ်ပွဲ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ရာဇဝင်ချုပ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ဓမ္မရာဇဝင်၏ ဇာတ်ကြောင်းသည် အလွန်တိုတောင်းသည်။ ရာဇဝင်ချုပ်တွင် အစ္စရေးနှင့် ယုဒအကြား စစ်ပွဲတစ်ခုအတွင်း အစ္စရေးလူ ၅၀၀,၀၀၀ သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည် (၂ ရာဇဝင်ချုပ် ၁၃:၁၇)။ ထိုအရာသည် ယေရောဗောင်၏ စစ်ဆင်နိုင်စွမ်းကို ထိထိရောက်ရောက် အဆုံးသတ်စေခဲ့သည်။ ဓမ္မရာဇဝင်၏ ဇာတ်ကြောင်းသည် အဘိယ၏အကြောင်းကို တိုတောင်းစွာ အဆုံးသတ်ပြီး သူ၏သား အာသ နန်းတက်လာခြင်းသို့ ဆက်လက်သွားသည်။

၁၅:၉–၂၄။ ယုဒပြည်မှ အာသ (ဘီစီ ၉၁၁–၈၇၀)။ သူ၏ဖခင်၏ တိုတောင်းပြီး အပျက်သဘောဆောင်သော နန်းစံနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် အာသသည် ဒါဝိဒ်နှင့် ရှောလမုန်တို့ကဲ့သို့ ကြာရှည်စွာ နန်းစံခဲ့သည်။ သူသည် အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီး ဘာသာရေးပြည့်တန်ဆာများကို ဖယ်ရှားခြင်း၊ ဖခင်ပြုလုပ်ခဲ့သော ရုပ်တုများကို ဖျက်ဆီးခြင်းနှင့် အခွင့်ထူးခံ မိဖုရားမိခင်ရာထူးမှ သူ၏အဘွား မာအခါကို ဖယ်ရှားခြင်းတို့အားဖြင့် မှန်ကန်သောအရာကို ပြုလုပ်ခဲ့သည် (ငယ် ၁၂–၁၃)။ သူမသည် အမြင့်အရပ်တစ်ခုတွင် အာရှရိမ်ကို ပုံစံကျသော သန့်ရှင်းသော သစ်ပင်တစ်ပင်အဖြစ် စက်ဆုပ်ဖွယ်ရုပ်တု ထွင်းထုထားခဲ့သည် (ငယ် ၁၃)။ အာသသည် ထိုအရာကို ဖြတ်တောက်ပြီး ကိဒြုန်ချောင်းအနီးတွင် မီးရှို့ခဲ့သည်။ သို့သော် အမြင့်အရပ်များကို မဖျက်ဆီးခဲ့ပါ (ငယ် ၁၄)။ ဤအရာသည် အယူမှားအလေ့အထများကို အမြစ်တွယ်နေသည့်အတိုင်း လိုက်နာမှု၏ ဖျောက်ဖျက်ရန် အလွန်ခက်ခဲသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ထို့နောက် သူနှင့် သူ၏ဖခင် ဆက်ကပ်ထားသော ငွေနှင့် ရွှေပစ္စည်းများကို ဗိမာန်တော်ဘဏ္ဍာတိုက်ထဲသို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည် (ငယ် ၁၅)။ သို့သော် မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံနှင့် စစ်ပွဲသည် ထပ်မံပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထိုအရာသည် ယခင်ဖြစ်ရပ်များကဲ့သို့ ထပ်ခါတလဲလဲ ဖြစ်နေသည် (၁၄:၃၀; ၁၅:၆၊ ၇၊ ၁၆၊ ၃၂)။ စစ်ပွဲ၏ အသေးစိတ်များကို များစွာမဖော်ပြဘဲ ရုပ်တုကိုးကွယ်မှု တိုးပွားလာခြင်း သို့မဟုတ် စစ်ရေးလုံခြုံမှုအတွက် အခြားနိုင်ငံများအပေါ် မှီခိုခြင်းတို့ကို ပိုမိုအာရုံစိုက်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် အာသသည် ယခင်မင်းကြီးများအတိုင်း နန်းတော်နှင့် ဗိမာန်တော် ဘဏ္ဍာတိုက်များကို ပြန်လည်ရှင်းလင်းကာ ဆီးရီးယားကို မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်ရန် ပေးချေခဲ့သည် (၁၅:၁၈–၂၁)။ သူက မြောက်ပိုင်းမင်းကြီး ဗာရှာ တည်ဆောက်နေသော ရာမမြို့ရှိ မြောက်ပိုင်းခံတပ်မြို့ကို ပြီးစီးခြင်းမှ တားဆီးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပုံရသည်။ ထိုမြို့သည် ယေရုရှလင်၏ မြောက်ဘက် ၆ မိုင် (၉.၇ ကီလိုမီတာ) ခန့်အကွာတွင် ရှိသည်။ ရာဇဝင်ချုပ်၏ ဇာတ်ကြောင်းအရ ထိုမြို့ကို မြောက်ပိုင်းလူတို့ ယေရုရှလင်ရှိ နှစ်စဉ်ပွဲတော်များသို့ သွားလာခြင်းမှ တားဆီးရန် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည် (၂ ရာဇဝင်ချုပ် ၁၆:၁ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ အာသသည် အလုပ်လုပ်နိုင်သော လူတိုင်းကို စုစည်းကာ ဆောက်လုပ်ရေးနေရာမှ ကျောက်နှင့် သစ်သားအားလုံးကို ဖြုတ်ယူစေပြီး ထိုပစ္စည်းများဖြင့် ပြိုင်ဘက်မြို့များဖြစ်သော ရာမ၏မြောက်ဘက် တစ်မိုင်ခန့် (၁.၆ ကီလိုမီတာ) အကွာရှိ မိဇပါနှင့် အရှေ့ဘက် တစ်မိုင်ခန့်ရှိ ဂေဗာတို့ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

အာသ၏ နန်းစံအဆုံးမှာ ဝမ်းနည်းဖွယ် မေးခွန်းအမှတ်တစ်ခု ဖြစ်နေသည်။ ဓမ္မရာဇဝင်၏ ဇာတ်ကြောင်းက အသက်ကြီးလာသောအခါ သူ၏ခြေထောက်များ၌ ရောဂါဖြစ်ခဲ့သည်ဟုသာ ဖော်ပြသည် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၅:၂၃)။ အချို့ရှင်းလင်းသူများက ထိုအရာသည် အဆစ်ရောင်ရောဂါ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသော်လည်း သမ္မာကျမ်းစာ၏ အချို့နေရာများတွင် “ခြေထောက်များ” သည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ သီးသန့်အစိတ်အပိုင်းများအတွက် အစားထိုးစကား ဖြစ်သည်။ ဥပမာ ရှောလ်သည် လိုဏ်ဂူထဲတွင် မိမိလိုအပ်ချက်ကို ဖြေရှင်းသောအခါ ဟေဗြဲစာသားအရ “မိမိ၏ခြေထောက်ကို ဖုံးအုပ်သည်” ဟု ဆိုသည် (၁ ရှမွေလ ၂၄:၃)။ ဟေရှာယသည်လည်း ခြေထောက်၏ဆံပင် (ဆီးခုံမွှေး) အပါအဝင် ဆံပင်အားလုံးကို ရိတ်ပစ်မည့် အရှက်ရစရာအချိန်ကို ပြောထားသည် (ဟေရှာယ ၇:၂၀)။ ထို့ကြောင့် အာသသည် လိင်မှတစ်ဆင့် ကူးစက်သောရောဂါဖြင့် သေဆုံးခဲ့နိုင်ခြေ အလွန်ရှိသည်။ ဤနေရာတွင် ဇာတ်ကြောင်းသည် ရုတ်တရက် ရပ်တန့်သွားပြီး မင်းကြီးအသစ်တစ်ဦး နန်းတက်လာသည်။

၁၅:၂၅–၁၆:၇။ အစ္စရေးမှ နာဒပ် (ဘီစီ ၉၁၀–၉၀၉) နှင့် ဗာရှာ (ဘီစီ ၉၀၉–၈၈၆)။ ဓမ္မရာဇဝင်၏ ဇာတ်ကြောင်းသည် နာဒပ်အတွက် အချိန်အလွန်နည်းပါးစွာသာ အသုံးပြုထားပြီး ထာဝရဘုရား၏ အမြင်တွင် မကောင်းမှုကို ပြုခဲ့ပြီး သူ၏ဖခင်ကဲ့သို့ ပြုမူခဲ့ကြောင်း ပြောရန်လောက်သာ ဖြစ်သည် (ငယ် ၂၆)။ ထိုအရာသည် မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံ၏ ပုံစံတစ်ခု ဖြစ်ပုံရသည်။ ဗာရှာသည် ယေရောဗောင်၏ မင်းဆက်ကို အဆုံးသတ်ရန် နာဒပ်ကို ဖိလိတ္တိမြို့ ဂိဗေသုန်ကို ဝိုင်းထားနေစဉ် သတ်ခဲ့သည်။ ထိုမြို့သည် ယေရုရှလင်၏ အနောက်ဘက်၊ ဒန်အနွယ်၏ နယ်မြေတွင် တည်ရှိသည် (ငယ် ၂၇)။

ဗာရှာသည် မင်းကြီးအဖြစ် မိမိကိုယ်ကို တင်မြှောက်ပြီးနောက် ယေရောဗောင်၏ အိမ်သူအိမ်သားအားလုံးကို သတ်ခဲ့သည် (ငယ် ၂၉)။ ထိုအရာသည် ရှိလောမြို့သား အသက်ကြီးပရောဖက် အဟိယ၏ ပရောဖက်ပြုစကား ပြည့်စုံခြင်း ဖြစ်သည် (၁၄:၁၀–၁၁၊ ၁၄)။ တစ်ဖန် ထာဝရဘုရား၏ အသက်ဝင်သော နှုတ်ကပတ်တော်သည် ဘုရားသခင်၏လူတို့၏ သမိုင်းကို ပုံဖော်ရာတွင် မအောင်မမြင်နိုင်ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။

သူ၏ နှစ်ပေါင်း ၂၄ နှစ် နန်းစံကျန်ကာလတစ်လျှောက် ဗာရှာသည် ယုဒနှင့် စစ်တိုက်ခဲ့ပြီး (၁၅:၃၂) သူ့ရှေ့ရှိ မင်းကြီးများကဲ့သို့ ခါနာန်လူမျိုးတို့၏ မြေဩဇာဝတ်ပြုမှုတွင် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူနှင့် ယေရောဗောင်တို့၏ နန်းစံသည် အစ္စရေး၏ ယုံကြည်ခြင်းမှ ဖောက်ပြန်မှုအတွက် စံနမူနာ ဖြစ်လာခဲ့သည် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၂၁:၂၂; ၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၉:၉)။ မျှော်လင့်ထားသည့်အတိုင်း ပရောဖက်တစ်ဦးမှတစ်ဆင့် ထာဝရဘုရား၏ နှုတ်ကပတ်တော်သည် ဗာရှာထံ ရောက်လာပြီး သူ၏လမ်းစဉ်ကို သတိပေးခဲ့သည် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၆:၁–၄၊ ၇)။ ဟာနန်၏သား ယေဟု (နှစ် ၄၀ သို့မဟုတ် ၅၀ အကြာတွင် ပေါ်လာမည့် မင်းကြီးယေဟုနှင့် မရောထွေးရ) သည် ရှောလမုန် (၁၁:၁၁–၁၃) နှင့် ယေရောဗောင် (၁၄:၇–၁၁) တို့ရရှိခဲ့သော သတင်းစကားနှင့် ဆင်တူသည့် သတင်းစကားကို ပေးခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်သည် ဗာရှာကို မင်းကြီးဖြစ်ရန် မြှောက်တင်ခဲ့သော်လည်း သူသည် ဘုရားသခင်၏လူ အစ္စရေးကို အပြစ်ပြုစေခဲ့သောကြောင့် ဗာရှာ၏အိမ်သူအိမ်သား အဆုံးသတ်ရမည်။ သူတို့ထဲမှ တစ်ဦးမျှ သင့်လျော်သော သင်္ဂြိုဟ်ခြင်းကို မခံရမည် (၁၆:၄)။ ထိုအရာသည် ယေရောဗောင်၏ မိသားစုနှင့် ဖြစ်ခဲ့သည့်အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ အနည်းငယ် ထပ်မံဖော်ပြသည့်အနေဖြင့် ဗာရှာ၏ တရားစီရင်ခြင်းအတွက် အကြောင်းရင်းတစ်ခုမှာ ယေရောဗောင်၏ မိသားစုကို သတ်ဖြတ်ခြင်း ဖြစ်သည် (ငယ် ၇)။ ပရောဖက်တစ်ဦးက ယေရောဗောင်၏ မင်းဆက်ပျက်စီးခြင်းအားဖြင့် ဘုရားသခင်၏ တရားစီရင်ခြင်းရည်ရွယ်ချက် ပြည့်စုံမည်ဟု ကြိုတင်ပြောထားသော်လည်း ထိုလုပ်ရပ်ကို နောက်ပိုင်းတွင် လုပ်ဆောင်သူအား ထိုအရာက အပြစ်လွှတ်ပေးခြင်း မပြုပါ။

၁၆:၈–၂၀။ အစ္စရေးမှ ဧလာ (ဘီစီ ၈၈၆–၈၈၅) နှင့် ဇိမရိ (ဘီစီ ၈၈၅)။ ဗာရှာ၏သား ဧလာသည် နန်းတက်ခဲ့သော်လည်း သူ၏နန်းစံသည် တိုတောင်းပြီး ဖခင်၏နန်းစံကဲ့သို့ မြေဩဇာဝတ်ပြုမှုကို မြှင့်တင်ခြင်းဖြင့် လက္ခဏာပြသည် (ငယ် ၁၃)။ သူ၏ အကြီးတန်းစစ်ရေးအရာရှိတစ်ဦးက မူးယစ်နေသော ဧလာကို တိရဇာမြို့ရှိ ပွဲတစ်ခုတွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ပြီး နန်းကို သိမ်းယူခဲ့သည် (ငယ် ၉–၁၀)။ ထိုမြို့သည် မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံ၏ အစောပိုင်းမြို့တော် ဖြစ်သည်။ ဧလာသေဆုံးခြင်းသည် ဗာရှာ၏ မင်းဆက်ကို အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီး ထိုမင်းဆက်သည် မျိုးဆက် ၂ ဆက်သာ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ယေရောဗောင်၏ မင်းဆက်နှင့် တူညီသည်။

ဇိမရိသည် ဧလာနှင့် ဗာရှာ၏ မင်းဆက်ကို ဗာရှာက နာဒပ်နှင့် ယေရောဗောင်၏ မင်းဆက်အပေါ် ပြုခဲ့သည့်အတိုင်း ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဗာရှာ၏ မိတ်ဆွေများအားလုံးကိုပါ သတ်ဖြတ်ခြင်းဖြင့် ပိုမိုရက်စက်ခဲ့သည် (ငယ် ၁၁–၁၂)။ သူသည် ၇ ရက်သာ နန်းစံခဲ့သောကြောင့် သူဦးဆောင်သော အာဏာသိမ်းမှုသည် မဖြစ်မနေ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်ပြီး အကြမ်းဖက်ရမည် ဖြစ်သည်။ သူ၏ ရက်စက်မှုများကို တုံ့ပြန်၍ လူတို့သည် နိုင်ငံ၏ အကြီးတန်းစစ်ရေးခေါင်းဆောင် အုမ္မရိကို မင်းကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ကြသည် (ငယ် ၁၆)။ ဇိမရိသည် အုမ္မရိ၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်နှင့် ဂိဗေသုန်ကို အောင်မြင်စွာ ဝိုင်းထားနိုင်မှုကို မြင်သောအခါ—ယခင်မင်းကြီး နာဒပ်က လွန်ခဲ့သော ၂၅ နှစ်ခန့်က သိမ်းပိုက်ရန် မအောင်မြင်ခဲ့သောမြို့ ဖြစ်သည် (၁၅:၂၅–၂၇)—ရုန်းကန်မှုကို စွန့်လွှတ်ပြီး တိရဇာနန်းတော်ထဲသို့ ဝင်ကာ နန်းတော်ကို မီးရှို့၍ မီးထဲတွင် သေဆုံးခဲ့သည် (ငယ် ၁၈)။ သူ၏တိုတောင်းသော နန်းစံအတွင်း၌ပင် ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုကို အားပေးခဲ့သည် (ငယ် ၁၉)။ ဓမ္မရာဇဝင်၏ ဇာတ်ကြောင်းက မင်းကြီးတစ်ဦးစီ၏ နန်းစံကို ဖော်ပြရာတွင် ဤအရာကို အဓိကအင်္ဂါရပ်အဖြစ် အလေးပေးထားခြင်းမှာ အရေးကြီးသည်။

၁၆:၂၁–၂၈။ အစ္စရေးမှ အုမ္မရိ (ဘီစီ ၈၈၅–၈၇၄)။ ဇိမရိသေဆုံးပြီးနောက် အုပ်စု ၂ စုသည် မိမိတို့၏ အရွေးခံသူကို ပလ္လင်ပေါ်တင်ရန် ကြိုးစားသောကြောင့် အာဏာလွန်ဆွဲပွဲ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဤအဖြစ်အပျက်သည် အတော်ကြာမြင့်ခဲ့သော ဇာတ်လမ်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ဇိမရိသည် ယုဒမင်းကြီး အာသ၏ ၂၇ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် နန်းတက်ခဲ့သော်လည်း (၁၆:၁၀) အုမ္မရိသည် သူ၏ပြိုင်ဘက် တိဗနိကို အနိုင်ယူပြီး နန်းတက်နိုင်ခဲ့သည်မှာ အာသ၏ ၃၁ နှစ်မြောက်နှစ်မှ ဖြစ်သည်။ ထိုအရာက ပလ္လင်၏ အခြေအနေ မသေချာမှုသည် ၅ နှစ်ခန့် ကြာမြင့်ခဲ့ကြောင်း ဆိုလိုသည်။

နန်းတော် မီးလောင်ပျက်စီးပြီးနောက် အုမ္မရိသည် နန်းတော်အသစ်တစ်ခု တည်ဆောက်ရန် စတင်ခဲ့သော်လည်း ရှေမရ်ထံမှ ဝယ်ယူထားသော တောင်ကုန်းတစ်ခုသို့ နေရာပြောင်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး မူလပိုင်ရှင်၏အမည်ကို အစွဲပြု၍ ရှမာရိဟု အမည်ပေးခဲ့သည် (ငယ် ၂၃–၂၄)။ ထိုလုပ်ငန်းသည် သူ၏ ၁၂ နှစ်နန်းစံ၏ တစ်ဝက်ခန့်ကို အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ထိုအချိန်အတွင်း အုမ္မရိသည် သူ့ရှေ့ရှိ မင်းကြီးများအားလုံးထက် မြေဩဇာဝတ်ပြုမှုအပေါ် ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ဆည်းကပ်ခဲ့သည် (ငယ် ၂၅)။ ဓမ္မရာဇဝင်၏ မှတ်တမ်းသည် သူ၏ကျန်လုပ်ဆောင်ချက်များကို အစ္စရေးမင်းကြီးများ၏ ရာဇဝင်တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်ဟု ဆိုခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ ထိုအရာသည် အလားတူအမည်ရှိသော သမ္မာကျမ်းစာစာအုပ်များကို မဆိုလိုဘဲ ထိုခေတ်က မင်းနန်းတွင်းမှတ်တမ်းများကို ဆိုလိုသည်။

၁၆:၂၉–၃၄။ အစ္စရေးမှ အာဟပ် (ဘီစီ ၈၇၄–၈၅၃)။ အာဟပ်သည် အုမ္မရိ၏သားဖြစ်ပြီး အစ္စရေးကို နှစ်ပေါင်း ၂၂ နှစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သူသည် ဇိဒုန်မင်းကြီး ဧသဗာလ၏သမီး ယေဇဗေလနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည် (ငယ် ၃၁)။ သူသည် သူမနှင့်အတူ ဗာလကို ကိုးကွယ်ပြီး ရှမာရိတွင် ဗာလအတွက် ဗိမာန်တော်တစ်ခု တည်ဆောက်ခဲ့သည် (ငယ် ၃၂)။ ထာဝရဘုရားကို ဆန့်ကျင်သော အာဟပ်၏ ပုန်ကန်မှုသည် သူ့ရှေ့တွင် ရှိခဲ့သော အစ္စရေးမင်းကြီးအားလုံးထက် ပိုမိုပြင်းထန်သည် (ငယ် ၃၀၊ ၃၃)။ ဤပုန်ကန်မှု၏ အဆင့်အတန်းကို နောက်ဆက်တွဲ ဇာတ်လမ်းများတွင် ပိုမိုထင်ရှားစွာ တွေ့ရမည်။ အာဟပ်၏ နန်းစံကို တိုတောင်းသော်လည်း ထိထိမိမိ အကဲဖြတ်ထားသော အဆုံးသတ်တွင် ယောရှုမှတစ်ဆင့် ထာဝရဘုရားပြောခဲ့သော နှုတ်ကပတ်တော်ကို ပြည့်စုံစေသည့် ယေရိခေါမြို့ကို တည်ဆောက်သူ ဟိအေလအကြောင်း ဖော်ပြထားသည် (ယောရှု ၆:၂၆)။ ထိုစကားအရ ယေရိခေါကို ပြန်လည်တည်ဆောက်သူသည် မိမိ၏သားဦးနှင့် အငယ်ဆုံးသားတို့၏ အသက်ဖြင့် ပေးဆပ်ရမည်။ ဟိအေလသည် ထိုအရာကို ကြုံတွေ့ခဲ့ပြီး ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းအတွင်း သူ၏သား ၂ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထာဝရဘုရား၏ နှုတ်ကပတ်တော်သည် အလွန်တန်ခိုးကြီးသောကြောင့် ပရောဖက်က ပြောပြီး အချိန်ကြာမြင့်သွားသော်လည်း ပြည့်စုံသည်။ ဘယ်တော့မျှ မပျက်ကွက်ပါ။ ယေရိခေါသည် ယုဒ၏ နောက်ဆုံးမင်းကြီး ဇေဒကိယကို ဗာဗုလုန်စစ်တပ်က ဖမ်းဆီးမည့်နေရာ ဖြစ်လာမည် (၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၂၅:၁–၇)။

၁၇:၁–၂၂:၅၃

ဧလိယနှင့် မင်းကြီးများ

ဓမ္မရာဇဝင်ကျမ်း ၂ စောင်၏ အလယ်ပိုင်းခန့်တွင် အာရုံစိုက်မှုသည် မင်းကြီးများထံမှ ပရောဖက်ကြီး ၂ ဦးဖြစ်သော ဧလိယနှင့် ဧလိရှဲတို့ထံသို့ ပြောင်းသွားသည်။ သူတို့၏ လုပ်ဆောင်မှုများအကြောင်း ဇာတ်လမ်းအမျိုးမျိုးက ဘုရားသခင်သည် မင်းဆက်နှင့် နိုင်ငံ၏ဘဝများတွင်သာမက ပတ်ဝန်းကျင်နိုင်ငံများ၏ အဖြစ်အပျက်များတွင်လည်း မည်မျှပါဝင်နေသည်ကို ဖော်ပြသည်။ ဧလိယနှင့် ဧလိရှဲတို့၏ ဇာတ်လမ်းများအကြားတွင် အစ္စရေးနှင့် ယုဒမင်းကြီးများ၏ နန်းစံများလည်း ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်သည်။ ဤအဓိကပရောဖက် ၂ ဦး၏ အမှုတော် ထင်ရှားလာခြင်းနှင့်အတူ မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းနိုင်ငံများအကြား ဆက်ဆံရေးသည် ငြိမ်းချမ်းသောကာလတစ်ခုကို ရရှိခဲ့သည်။ အစ္စရေးတွင် ကျယ်ပြန့်သော မိုးခေါင်မှုသည် ကရမေလတောင်ပေါ်တွင် ဘုရားသခင်နှင့် ဗာလအကြား အကြီးအကျယ် ရင်ဆိုင်မှုတစ်ရပ်အတွက် နောက်ခံအဖြစ် ဖြစ်လာသည်။

၁၇:၁–၇။ ဧလိယ၏ ပရောဖက်ပြုချက်။ ဧလိယသည် ယော်ဒန်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းရှိ ဂိလဒ်တောင်တန်းများတွင် တိရှဗေရွာ၌ ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။ တိရှဗိဟူသော စကားသည် သူလာရာရွာကို ဖော်ပြသကဲ့သို့ အရည်အသွေးတစ်ရပ် (အချို့က “အခြားပြည်မှလာသူ” ဟု ဆိုကြသည်) ကိုလည်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ သူ၏ အင်အားကြီးသော ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးသည် နိုင်ငံကို ဘုရားသခင် သို့မဟုတ် ဗာလအနက် တစ်ခုကို ရွေးချယ်ရန် စိန်ခေါ်ခဲ့သည်။

ဗာလဝတ်ပြုခြင်း

“ဗာလ” ဟူသော စကားလုံးသည် ရိုးရိုးရှင်းရှင်း “သခင်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုအမည်သည် ခါနာန်ပြည်၏ မြေဩဇာနတ်ဘုရားများအတွက် ယေဘုယျအသုံးအနှုန်း ဖြစ်ပြီး အဓိကနတ်ဘုရားမှာ ဟာဒဒ် ဖြစ်သည်။ သူသည် နှင်း၊ မိုးနှင့် မုန်တိုင်း၏ နတ်ဘုရား ဖြစ်သည်။ ဟာဒဒ်သည် စိမ်းလန်းသော လယ်ယာများနှင့် များပြားသော နွားအုပ်များမှ ရရှိသည့် ကြွယ်ဝမှုအတွက် တာဝန်ရှိသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဗာလနှင့် သူ၏အဖော်နတ်များသည် မြေဩဇာရှိပါက လယ်သမားများ ကြွယ်ဝမည်ဟု ယူဆသောကြောင့် သူ၏နောက်လိုက်များသည် နတ်ဘုရားများ၏ မြေဩဇာကို အားပေးရန် မြေဩဇာဆိုင်ရာ ထုံးတမ်းများကို ပြုလုပ်ကြသည်။ မြေဩဇာဝတ်ပြုမှုသည် အလွန်အရှက်ရဖွယ်သော အကျင့်ပျက်မှုနှင့် လောဘကို မြှင့်တင်ခဲ့ပြီး လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း အားနည်းသူများကို အခွင့်ထူးခံလူတန်းစားများ၏ ငွေကြေးနှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ တပ်မက်မှုများကို ဖြည့်ဆည်းရန် အမြတ်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ အကျိုးဆက်မှာ ငွေနှင့် လိင်သည် လူမှုရေးတန်ဖိုးများ၏ အဓိကအရာများ ဖြစ်လာပြီး လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများသည် ပုံမှန်ဖြစ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။

ဧလိယသည် အာဟပ်မင်းကြီးထံ ပေါ်လာပြီး ၃ နှစ်အတွင်း မိုးရွာမည်မဟုတ်ကြောင်း ကြေညာခြင်းက သူ့ထံ ထင်ရှားလာသော ထာဝရဘုရား၏ နှုတ်ကပတ်တော်အပေါ် သူ၏ယုံကြည်မှုကို ပြသသည် (၁၇:၁)။ အုပ်ချုပ်သူများ၏ အမှားများကို ရင်ဆိုင်ရာတွင် မကြောက်မရွံ့ဖြစ်သော ဧလိယသည် မင်းကြီးထံ ရုတ်တရက် ပေါ်လာခဲ့သည်။ ယေဇဗေလနှင့် အာဟပ်၏ လက်ထပ်မှုသည် ဖိုနီးရှားမင်းသမီးဖြစ်သော သူမကြောင့် (၁၆:၃၁) အစ္စရေးတွင် မြေဩဇာဝတ်ပြုမှု ပျံ့နှံ့လာစေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ပရောဖက်နှင့် မင်းကြီးအကြား ထိပ်တိုက်တွေ့မှုသည် မလွဲမသွေ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗာလဝတ်ပြုမှုကို ထောက်ပံ့သောသူထံ ဘုရားသခင်၏ သတင်းစကားကို ပေးပြီးနောက် ဧလိယသည် မိမိ၏မွေးရပ်ဒေသရှိ တောင်ကြားတစ်ခုဖြစ်သော ခရိတ်ချောင်းသို့ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။ ထိုနေရာသည် ရှမာရိ၏ အရှေ့ဘက် မိုင် ၃၀ (၄၈ ကီလိုမီတာ) ခန့်အကွာတွင်ရှိသော ကြမ်းတမ်းသော်လည်း စိမ်းလန်းသော ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ချောင်းငယ်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ဒေသဖြစ်ပြီး ယနေ့တွင် ဝါဒီအယ်လ်ယာဘစ်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ထိုနေရာတွင် သူသည် ချောင်းရေဖြင့် အသက်ရှင်ခဲ့ပြီး နံနက်နှင့် ညနေတိုင်း ကျီးများ ယူဆောင်လာသော အစားအစာကို စားခဲ့သည် (ငယ် ၆)။

၁၇:၈–၂၄။ ဇာရေဖတ်မှ မုဆိုးမ။ ချောင်းရေ ခြောက်သွားသောအခါ ဘုရားသခင်က ဧလိယအား ဇာရေဖတ်သို့ သွားရန် မိန့်တော်မူသည်။ ထိုရွာသည် ဇိဒုန်၏ တောင်ဘက်တွင် မိုင် ၈၀ သို့မဟုတ် ၉၀ (၁၂၉ သို့မဟုတ် ၁၄၅ ကီလိုမီတာ) ခန့်အကွာတွင် ရှိသည်။ ဖိုနီးရှားအမျိုးသမီး ယေဇဗေလက နိုင်ငံ၏ကျဆုံးခြင်းကို အလွန်သြဇာပေးနေချိန်တွင် အခြားဖိုနီးရှားအမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်သော မုဆိုးမသည် အာဟပ်နှင့် ယေဇဗေလကို ဆန့်ကျင်ရန် ဘုရားသခင်ခန့်ထားသော ပရောဖက်၏ အသက်ကို ထိန်းသိမ်းပေးသည့်နည်းလမ်း ဖြစ်လာခြင်းမှာ ထူးဆန်းသော ဆန့်ကျင်ဘက်အခြေအနေ ဖြစ်သည်။

ဧလိယသည် ထိုအမျိုးသမီးထံ ပထမဆုံး ရေအနည်းငယ်နှင့် မုန့်အနည်းငယ် တောင်းသောအခါ သူမက မိမိ၏ အလွန်အန္တရာယ်များသော လူမှုအခြေအနေကို ပြောပြခဲ့သည် (ငယ် ၁၂–၁၃)။ ထိုကဲ့သို့သော အိမ်ထောင်စုတွင်ပင် ပရောဖက်ပြုနှုတ်ကပတ်တော်က အကူအညီပေးနိုင်ခြင်းသည် အစ္စရေးတစ်နိုင်ငံလုံးအနေဖြင့် ပရောဖက်၏ စကားကို နားထောင်ပါက မည်မျှပိုမိုကောင်းမွန်မည်ကို ရှင်းလင်းစွာ ပြသသည်။ ထို့အပြင် ထိုနှိမ့်ချသောအိမ်သည် သမ္မာကျမ်းစာတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော သေသူတစ်ဦး၏ ပထမဆုံး ပြန်လည်ရှင်ပြန်လာခြင်းကို မြင်တွေ့ခဲ့သည် (ငယ် ၂၂)။