အခန်းကြီး - (၃၇ - ၃၈)

 

၃၇:၁–၅၀:၂၆။ ယောသပ်၏ ဇာတ်ကြောင်း။

 

တိုလဒေါ့ (toledot - မျိုးရိုးစဉ်ဆက် သို့မဟုတ် ဖြစ်ရပ်မှတ်တမ်း) တစ်ခုဖြင့် အစပြုထားသော ကမ္ဘာဦးကျမ်း၏ နောက်ဆုံးအခန်းသည် ရာခေလမှ ပေါက်ဖွားလာသော ယောကုပ်၏ သားဦးဖြစ်သူ ယောသပ်ကို အဓိကထား ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းသည် ရှေးဘိုးဘေးများ၏ သမိုင်းကြောင်းမှ အဓိကအကြောင်းအရာများစွာကို (မောင်နှမအချင်းချင်း မနာလိုဝန်တိုခြင်း၊ အငတ်ဘေးနှင့် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်ခြင်း၊ လှည့်စားခြင်း၊ ဘုရားသခင်၏ ကောင်းချီးမင်္ဂလာများ စသည်တို့အပါအဝင်) ပြန်လည်လေ့လာတင်ပြထားသော်လည်း ကွဲပြားခြားနားသော နေရာတစ်ခုတွင် အဆုံးသတ်သည်။ အာဗြဟံ၊ ဣဇာတ်နှင့် ယောကုပ်တို့သည် ၎င်းတို့၏ ဘဝနိဂုံးပိုင်းတွင် ကာနာန်ပြည်သို့ အသီးသီး ပြန်လာခဲ့ကြသော်လည်း ယောသပ်နှင့် သူ၏မိသားစုမှာမူ အီဂျစ်ပြည်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ယောသပ်၏ ဇာတ်ကြောင်းသည် ရာစုနှစ်များစွာကြာပြီးနောက် ဖြစ်ပွားမည့် ထွက်မြောက်ရာကျမ်း ဇာတ်ကြောင်းအတွက် အခြေခံအမြစ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၃၇:၁–၃၆။ ယောသပ်၏ အိပ်မက်များနှင့် ကျွန်ဘဝ။ ယောသပ်၏ ဇာတ်ကြောင်းသည် တစ်ဦးတည်း သီးသန့်တည်ရှိနေခြင်း မဟုတ်ပေ။ ယောကုပ်၏ သားတစ်ဦးအနေဖြင့် သူသည် သားဆယ့်နှစ်ဦးအနက် တစ်ဦးသာဖြစ်သော်လည်း သူ၏ဘဝသည် မိသားစုတစ်စုလုံးသာမက ထိုထက်မကပါ သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။ ဘိုးဘေးများ၏ ဇာတ်ကြောင်းများစွာကဲ့သို့ပင် ယောသပ်၏ ဇာတ်ကြောင်းသည် အိပ်မက်တစ်ခုဖြင့် စတင်ပြီး ဆင်းရဲဒုက္ခများစွာဖြင့် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဇာတ်ကြောင်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် ယောသပ်သည် ဘုရားသခင်၏ တိတ်ဆိတ်မှုကို ခံစားရသော်လည်း ဘုရားသခင် မရှိတော့ခြင်းကိုမူ မခံစားရပေ။ ဘုရားသခင်သည် ကယ်တင်ခြင်းကြီးကို ပြင်ဆင်ပေးလျက် ဇာတ်ကြောင်း၏ စီးဆင်းမှုနှင့် ဇာတ်ကောင်၏ နှလုံးသားတို့နောက်ကွယ်တွင် တိတ်တဆိတ် လုပ်ဆောင်နေတော်မူသည်။

 

အသက် ဆယ့်ခုနစ်နှစ်အရွယ် ယောသပ်၏ စရိုက်လက္ခဏာမှာ နုညံ့သိမ်မွေ့သည်– ယောသပ်သည် မိမိ၏ မိထွေးဘက်မှ ညီအစ်ကိုများနှင့်အတူ သိုးထိန်းအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့အကြောင်း "သတင်းဆိုး" ကို ယောကုပ်ထံသို့ သယ်ဆောင်လာခဲ့သောကြောင့် အသင်းအဖွဲ့စိတ်ဓာတ် မရှိသူတစ်ဦးကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။ "အစ္စရေးသည် ယောသပ်ကို ချစ်သည်" ဟူသော စကားစုသည် (အငယ် ၃) မိသားစုအတွင်းရှိ မနာလိုဝန်တိုမှုနှင့် မုန်းတီးမှုတို့၏ ရေအောက်စီးကြောင်းကို ကြိုတင်ဖော်ပြနေသည်။ ကွဲပြားနေသော ဣဇာတ်၏ မိသားစုအခြေအနေကို ထောက်ဆ၍ အစ္စရေးသည် အချစ်ဆုံးသားတစ်ဦးထားရှိခြင်း၏ ဘေးဥပဒ်ဖြစ်စေသော အကျိုးဆက်များကို သတိရသင့်သည်။ ယင်းအစား သူသည် ယောသပ်အတွက် အရောင်စုံသောအင်္ကျီကို ဖန်တီးပေးခဲ့သည်။ အစ္စရေး၏ အပ်ချုပ်သမား ကျွမ်းကျင်မှုသည် တဲ၌နေထိုင်သူတစ်ဦးအဖြစ် ၂:၂၇ တွင် သူ့အား ဖော်ပြချက်ဆီသို့ ပြန်လည်ညွှန်ပြနေပေမည်။ ယောသပ်၏ ဝတ်ရုံအတွက် ဟီးဘရူးဝေါဟာရမှာ စိတ်ရှုပ်စရာကောင်းပြီး ၎င်း၏ ဘာသာပြန်ဆိုမှုသည် ရှေးဟောင်းမူကွဲများကို အခြေခံထားသည်။ ဘီစီ တစ်ဆယ့်ကိုးရာစုနှစ်က ဘန်နီ ဟာဆန် (Beni Hassan) ၏ ခေတ်ပြိုင် အီဂျစ်သင်္ချိုင်းနံရံဆေးရေးပန်းချီများတွင် အီဂျစ်လူမျိုးများနှင့် ကုန်သွယ်မှုပြုလုပ်နေကြပြီး အရောင်စုံပါသော ဒူးဆစ်အထိရှည်သည့် ကိုယ်ပတ်အင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်ထားကြသော ሴမိုက်ကုန်သည်များကို ပြသထားသည်။ အဝတ်အစားသည် လူမှုရေးအဆင့်အတန်းကို ဖော်ပြပြီး ယောသပ်၏ ဇာတ်ကြောင်းတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည် (၃၇:၃၊ ၂၃၊ ၃၉:၁၂၊ ၄၁:၁၄၊ ၄၂)။ မိမိတို့အား ထူးထူးခြားခြား ဆက်ဆံခံရမှုအပေါ် ယောသပ်၏ ညီအစ်ကိုများ၏ တုံ့ပြန်မှုကို စာရေးသူက ပွင့်လင်းစွာ ဖော်ပြထားသည်— ၎င်းတို့သည် သူ့ကို မုန်းတီးကြပြီး ငြိမ်သက်စွာ သို့မဟုတ် ကြင်နာစွာ စကားမပြောနိုင်ကြပေ (၃၇:၄)။ ဟီးဘရူးသဒ္ဒါအရ ၎င်းတို့၏ မုန်းတီးမှု၏ ပစ်မှတ်နှင့်ပတ်သက်၍ "သူ့ကို" ဟူသော စကားသည် ယောကုပ် သို့မဟုတ် ယောသပ် နှစ်ဦးစလုံးကို ညွှန်ပြနေနိုင်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် နှစ်မျိုးရှိနိုင်သည်။ ညီအစ်ကိုများသည် နှစ်ဦးစလုံးကို မုန်းတီးကြပြီး ထိုအတိုင်းပင် ဆက်ဆံခဲ့ကြဖွယ်ရှိသည်။ သို့သော် ပို၍ကြီးမားသော မုန်းတီးမှုများ လာရန်ရှိသေးသည် (အငယ် ၅၊ ၈)။

ယောသပ်သည် အချစ်ဆုံးသားတစ်ဦးသာ မဟုတ်ပေ။ သူသည် အိပ်မက်မက်တတ်သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ဤကမ္ဘာဦးကျမ်း အပိုင်းအထိ ဘုရားသခင်သည် အိပ်မက်အားလုံး၏ ရင်းမြစ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ အငယ် ၅ တွင် ဘုရားသခင်အား အိပ်မက်ပေးသနားရှင်အဖြစ် အတိအလင်း မဖော်ပြထားသော်လည်း ရှေးခေတ်နီးစပ်သော အရှေ့တိုင်းဒေသ (ANE) တွင် အိပ်မက်များကို နတ်ဘုရားများထံမှ ပေးပို့သော သတင်းစကားများအဖြစ် ယူဆကြသောကြောင့် ဤအချက်ကို တိတ်တဆိတ် ယူဆထားပြီးဖြစ်သည်။ "ဦးညွှတ်သည်" ဟု ဘာသာပြန်ထားသော ဝေါဟာရသည် (အငယ် ၇) မိမိတို့၏ ညီယောသပ်မှန်း မသိကြသော အီဂျစ်ဘုရင်ခံရှေ့တွင် ညီအစ်ကိုများ ဦးညွှတ်ကြသည့် ၄၂:၆ တွင် အရေးပါသော နည်းလမ်းဖြင့် ပြန်လည်ပေါ်လာသည်။ ယောကုပ်သည် လူမှုရေးအစီအစဉ် ပြောင်းပြန်လှန်ခြင်း၏ ပေါက်ကွဲစေနိုင်စွမ်းကို သိရှိခဲ့သော်လည်း (အငယ် ၁၀)၊ ဤအိပ်မက်ကို ယောသပ်၏ အနာဂတ်အတွက် ဗျာဒိတ်တော်တစ်ခုအနေဖြင့် စိတ်ထဲတွင် မှတ်သားထားခဲ့သည် (လုကာ ၂:၁၉၊ ၅၁ ကို ရှုပါ)။

 

နောက်အခန်း၏ အစပိုင်းတွင် သိုးထိန်းတို့၏ ငြိမ်သက်အေးချမ်းမှုကို ဖော်ပြထားသည်။ ယောသပ်၏ ညီအစ်ကိုများသည် မိသားစု၏ သိုးစုများကို ကျွေးမွေးရန် ရှေခင်မြို့သို့ သွားခဲ့ကြသည် (အငယ် ၁၂)။ ဤနေရာသည် ကမ္ဘာဦးကျမ်းကို ဖတ်ရှုသူများအတွက် ဘေးဥပဒ်ကျရောက်တော့မည့် ကြိုတင်နိမိတ်ဆိုးတစ်ခု ဖြစ်သည် (ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၃၄ ကို ရှုပါ)။ သို့သော် ညီအစ်ကိုများသည် ရှေခင်မှ ရှေခင်၏ အနောက်မြောက်ဘက် မိုင် ၁၃ ခန့် (ကီလိုမီတာ ၂၁ ခန့်) ကွာဝေးသော ဒေါသန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားခဲ့ကြသည်။ ယောသပ်သည် မိမိ၏ညီအစ်ကိုများကို ရှာဖွေရန် ဟေဗြုန်ဒေါသန်အထိ စုစုပေါင်း မိုင် ၆၅ (ကီလိုမီတာ ၁၀၄) ခရီးသွားခဲ့ရသည်။ ညီအစ်ကိုများသည် တိရစ္ဆာန်များကို မိသားစုအိမ်နှင့် အဘယ်ကြောင့် ဤမျှဝေးကွာသောနေရာတွင် ကျွေးမွေးခဲ့ကြသည်ကို စာဖတ်သူအနေဖြင့် တွေးတောမိပေမည်။ ကမ္ဘာဦးကျမ်းတွင် အကွာအဝေးနှင့် တည်နေရာကို ဘုရားသခင်၏ ကောင်းချီးမင်္ဂလာများနှင့် နီးစပ်မှုကို ဖော်ပြရန် မကြာခဏ အသုံးပြုကြသည် — ယောသပ်၏ ညီအစ်ကိုများသည် သေချာပေါက် အကွာအဝေးကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ကြသည်။ အဝေးမှ ယောသပ် ပေါ်လာခြင်းက ညီအစ်ကိုများ၏ စိတ်ထဲတွင် မကောင်းသော ကြံစည်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် သူ့ကို သတ်ရန် nakal၊ "ကြံစည်" သို့မဟုတ် "အပေါင်းအသင်းဖွဲ့ခဲ့" ကြသည် (အငယ် ၁၈)။ ဤဟီးဘရူးဝေါဟာရသည် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် သုံးကြိမ်သာ ထပ်မံပေါ်လာပြီး လှည့်စားသော လုပ်ရပ်ကို အမှတ်အသားပြုသည် (တောလည်ရာကျမ်း ၂၅:၁၈၊ ဆာလံကျမ်း ၁၀၅:၂၅၊ မာလခိကျမ်း ၁:၁၄)။ ယောသပ်အား အိပ်မက်မက်သူ (စာသားအရ "အိပ်မက်၏သခင်") ဟု ဖော်ပြခြင်းသည် ရွဲ့စောင်းပြောဆိုခြင်းတစ်မျိုး ဖြစ်သည် (အငယ် ၁၉)။ မိမိတို့၏ ညီကို သတ်ပစ်မည့် အကြံအစည်မှာ စုပေါင်းဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သည် (အငယ် ၂၀)။ သို့သော် ယောကုပ်၏ သားဦးဖြစ်သော ရုဗင်သည် သူ့ကို ကယ်တင်ရန် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခဲ့သည် (အငယ် ၂၁)။ ဤနေရာတွင် အသုံးပြုထားသော ကယ်တင်ခြင်းဆိုင်ရာ ဘာသာစကား (natsal) သည် ဘုရားသခင်၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုနှင့် မကြာခဏ ဆက်စပ်နေတတ်သည် (ထွက်မြောက်ရာကျမ်း ၁၈:၄၊ ၈၊ ရှာမွေလဦး ၂၆:၂၄)၊ သို့သော် ရုဗင်၏ အားနည်းချက်မှာ မကြာမီမှာပင် ထင်ရှားလာခဲ့သည် (ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၃၇:၂၆–၂၈)။

ယောသပ်သည် မိမိ၏ အကျီကို ဆွဲချွတ်ခံခဲ့ရပြီး ၎င်းမှာ သူ၏ အထူးခံစားခွင့် အဆင့်အတန်း၏ သင်္ကေတဖြစ်ပြီးနောက် ခြောက်သွေ့နေသော ရေတွင်းတစ်တွင်းဖြစ်နိုင်သည့် bor ("တွင်း" သို့မဟုတ် "ရေစုကန်") ထဲသို့ ပစ်ချခံခဲ့ရသည် (အငယ် ၂၃-၂၄)။ ယောသပ်က အနီးရှိတွင်းထဲတွင် ကြောက်လန့်နေချိန်တွင် ညီအစ်ကိုများသည် အစားအစာစားရန် ထိုင်နေကြသောအခါ ၎င်းတို့၏ ကြမ်းတမ်းခက်ထက်သော သဘောသဘာဝသည် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဣရှမေလလူမျိုး ကုန်သည်အုပ်စုတစ်စု ရောက်ရှိလာခဲ့သည် (အငယ် ၂၅)။ ဣရှမေလလူမျိုးများနှင့် မိဒျန်လူမျိုးများသည် (အငယ် ၂၈) အာဗြဟံနှင့် ဆွေမျိုးတော်စပ်ကြသည် (မိဒျန်လူမျိုးများသည် ကေတုရမှတစ်ဆင့် [၂၅:၁-၂]၊ ဣရှမေလလူမျိုးများသည် ဟာဂར་မှတစ်ဆင့်)။ ယောသပ်သည် ကျွန်တစ်ဦးအတွက် သမားရိုးကျ တန်ဖိုးဖြစ်ပုံရသော ငွေဒင်္ဂါး အကျိပ် (ရှိကယ်) ဖြင့် ရောင်းစားခံခဲ့ရသည် (အငယ် ၂၈)။

 

နောက်ဆုံးမြင်ကွင်းတွင် အာရုံစိုက်မှုသည် ယောကုပ်ထံသို့ သေဆုံးကြောင်း သက်သေအဖြစ် တင်ပြခဲ့ကြသော ယောသပ်၏ အဝတ်အစားဆီသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည် (ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၃၇:၃၁-၃၅)။ ဤအတောအတွင်း ယောကုပ် မသိလိုက်ဘဲ ယောသပ်သည် အီဂျစ်ပြည်တွင် မိဒျန်လူမျိုးများမှတစ်ဆင့် ဖာရောမင်း၏ နန်းတော်မှ အရာရှိကြီး ပေါတိဖာထံသို့ ရောင်းချခံခဲ့ရသည်။ ပေါတိဖာ ဟူသော အမည်သည် "ရာ (Ra) နတ်ဘုရား ပေးသုနားတော်မူသောသူ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး အီဂျစ်ကျမ်းစာများတွင် လူသိများသော အမည်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

 

၃၈:၁–၃၀။ ယုဒနှင့် တာမာ (Judah and Tamar)။ “ထိုကာလအခါ” (၃၈:၁) ဆိုသော စကားစုသည် ရှင်းလင်းသော အချိန်ဇယားဆိုင်ရာ အချက်အလက်ကို မပေးသော်လည်း ဤအခန်းကို ယောသပ်၏ ပုံပြင်ဇာတ်ကြောင်းအတွင်း၌ တည်ရှိစေသည်။ ယုဒသည် သူ၏မိသားစုထံမှ ထွက်ခွာသွားခြင်းက ဧဝသည် အာဒံထံမှ ကွဲကွာသွားခြင်းနှင့် လောတသည် ယော်ဒန်မြစ်၏ စိမ်းစိုသောလွင်ပြင်ဆီသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားခြင်း (၁၃:၁၁) တို့ကို အမှတ်ရစေသည်။ ယုဒသည် ခါနာန်အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို မြင်၍ (စာသားအရ) “သိမ်းယူ” ခဲ့ပြီး၊ ယခင်က ပေးခဲ့သော ဆုံးမဩဝါဒအားလုံးကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည် (၂၄:၃၊ ၂၆:၃၅၊ ၂၇:၄၆)။ ဤစကားလုံး အစီအစဥ်အတိုင်းပင် ဘုရားသခင်၏ လမ်းပြမှုကို ဆန့်ကျင်သော လုပ်ရပ်များကို ဖော်ပြရန် ယခင်က သုံးခဲ့ကြသည် (၃:၆၊ ၆:၂၊ ၁၂:၁၅၊ ၃၄:၂)။ ရှုအာသည် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခဲ့ပြီး၊ သူနှင့် ယုဒတို့တွင် သားသုံးယောက် ရှိခဲ့သည်။ ယုဒသည် သာမာကို မိမိ၏ သားကြီးဧရအတွက် အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ် သိမ်းယူခဲ့သည် (ပုဒ် ၆)။ ဧရ၏ ဆိုးသွမ်းမှုနှင့် ပတ်သက်၍ နောက်ထပ် အချက်အလက်များကို ကျမ်းစာက မဖော်ပြထားသော်လည်း ဘုရားသခင်၏ စီရင်ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ ချက်ချင်းပင် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ထာဝရဘုရားသည် ဧရကို ကွပ်မျက်တော်မူခဲ့သည် (ပုဒ် ၇)။ ဤသည်မှာ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကို ဘုရားသခင် သေဒဏ်ပေးခြင်းအကြောင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ဖော်ပြချက် ဖြစ်သည် (ပုဒ် ၁၀ ကို ရှုပါ)။

ယုဒ၏ ဒုတိယသားကို ဘုရားသခင် ကွပ်မျက်ပြီးနောက် ယုဒသည် တာမာအား သူ၏ တတိယသားကို ခင်ပွန်းအဖြစ် မပေးဘဲ ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ ယုဒ၏ဇုန် မိန်းမ သေဆုံးသောအခါ သူသည် တာမာနှင့် လိင်ဆက်ဆံခဲ့သည် (သို့သော် သူသည် တာမာမှန်း မသိခဲ့ပါ)။ လိင်ဆက်ဆံပြီး သုံးလအကြာတွင် ယုဒအား တာမာသည် ပြည့်တန်ဆာပြုမှုဖြင့် ကိုယ်ဝန်ရှိနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည် (ပုဒ် ၂၄)။ နောက်ပိုင်း ဥပဒေများတွင် ဖောက်ပြန်ကျူးလွန်သူများကို သေဒဏ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည် (ဝတ်ပြုရာ ၂၀:၁၀၊ တရားဟောရာ ၂၂:၂၂)။ მოსေ၏ တရားဥပဒေသည် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပြစ်အချို့အတွက် လူမြင်ကွင်းတွင် ကျောက်ခဲဖြင့် ပစ်သတ်ရန် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး (တရားဟောရာ ၂၂:၂၁၊ ၂၄) အခြားပြစ်မှုများသည် မီးရှို့အပြစ်ပေးခြင်းခံရသည် (ဝတ်ပြုရာ ၂၀:၁၄၊ ၂၁:၉)။ အချို့သော ပညာရှင်များက ဖောက်ပြန်ခြင်းအတွက် ပြစ်ဒဏ်ကို အဆင့်နှစ်ဆင့်ပါသော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအဖြစ် ယူဆကြပြီး၊ ပါဝင်ပတ်သက်သူများကို ရှေးဦးစွာ ကျောက်ခဲဖြင့် ပစ်သတ်ပြီးမှ မီးရှို့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။

 

တာမာနှင့် ယုဒတို့အကြား ဆွေးနွေးမှုသည် ယုဒက ပြည့်တန်ဆာဟု ယူဆထားသူထံတွင် ထားခဲ့သော အာမခံပစ္စည်းများ (အတည်ပြုနိုင်သော ရင်းမြစ်များ) ကို အဓိကထားခဲ့သည်။ တာမာသည် သူ့ထက် ပို၍ ဖြောင့်မတ်ကြောင်း ယုဒက ဝန်ခံခဲ့သည် (ပုဒ် ၂၆)။ ယုဒ၏ ဆွေမျိုးအလျောက် ဖြောင့်မတ်မှုသည် ဘုရားသခင်၏ စစ်မှန်သော ဖြောင့်မတ်မှုနှင့် ဆန့်ကျင်နေသည် (ယေဇကျယ် ၃၃:၁၅၊ ရောမ ၃:၂၅–၂၆ ကို ရှုပါ)။ ဤအခန်း၏ အဓိက အာရုံစိုက်ချက်မှာ တာမာ၏ လုပ်ရပ်များထက် သူမကို လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည့် အရာဖြစ်သော လေဗိအမျိုးသား ဥပဒေ (levirate law) ပြည့်စုံခြင်းအပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ လေဗိအမျိုးသား အိမ်ထောင်ပြုခြင်း (Levirate marriage) သည် ကွယ်လွန်သွားသော ဣသရေလလူ၏ မောင်နှမသည် ကွယ်လွန်သွားသော မောင်နှမ၏ မုဆိုးမနှင့်အတူ အမွေဆက်ခံသူနှင့် ထိုမိသားစု၏ အနာဂတ်ကို သေချာစေရန်အတွက် သားတစ်ဦးကို ဖွားမြင်ရန် လိုအပ်သည် (တရားဟောရာ ၂၅:၅–၁၀)။ ဤဓလေ့ကို ဟိတ္တိနှင့် အာဆီးရီးယား အလယ်ပိုင်း ဥပဒေများမှလည်း သိရှိကြပြီး၊ အဓိက ကွာခြားချက်မှာ ကျမ်းစာဥပဒေတွင် ယောက်ဖဖြစ်သူသည် အမွေဆက်ခံသူကို ပံ့ပိုးပေးရန် တာဝန်ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ခါနာန်အမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်သော တာမာသည် မေရှိယ အမျိုးအနွယ်ဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည် (ရုသ ၄:၁၂၊ ၁၈–၂၂၊ မဿဲ ၁:၃–၆)။ ယောက်န်းလေး အမြွှာများ မွေးဖွားလာခြင်း (ကမ္ဘာဦး ၃၈:၂၇–၃၀) သည် တာမာအား သူမ၏ အတင်းအကျပ် သားသမီးမထွန်းကားဘဲ ဖြစ်နေရခြင်းအတွက် လျော်ကြေးပေးခဲ့သည် (၂၅:၂၂–၂၆ ကို ရှုပါ)။