ရှင်မဿဲခရစ်ဝင်ကျမ်း ၅ အပိုင်း ၁

  

 

^{ထူးကဲရမည်။ ကောင်းကင်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားများ၏ “ဖြောင့်မတ်ခြင်း” သည် ပညတ်ကို ရှင်းပြသူများဖြစ်သော ဆရာတို့၏ ဖြောင့်မတ်ခြင်းနှင့် သာလွန်မြင့်မြတ်ဟန်ပြသော ဖာရိရှဲတို့၏ ဖြောင့်မတ်ခြင်းထက် ကျော်လွန်ရမည် (စာမျက်နှာ ၅၁ ကိုကြည့်ပါ)။ တပည့်များသည် အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် အတွေ့အကြုံမရှိသူများအဖြစ် ပညာရှင်များနှင့် ချန်ပီယံများနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ပြီး အနည်းဆုံး ချန်ပီယံများကို ကျော်လွန်ရမည်ဟု ပြောခံရသည့်အလားဖြစ်သည်။}

^{Exceed. The “righteousness” of citizens of the kingdom of heaven must surpass that of the scribes, the official expositors of the law, and of the Pharisees, who affected superior piety (see p. 51). It was as if, in an athletic contest, the disciples as amateurs were pitted against professionals and champions, and told that the least they must do is to excel the champions.}

 

^{ဖြောင့်မတ်ခြင်း။ ဆရာတို့နှင့် ဖာရိရှဲတို့၏ ဖြောင့်မတ်ခြင်းသည် ပညတ်၏စာသားကို ပြင်ပကျင့်သုံးခြင်းတွင်သာ တည်ရှိသည်။ ခရစ်တော်သည် ပညတ်၏ အခြေခံမူများကို ထိုးထွင်းသိမြင်ပြီး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ခေတ်သစ်ဘာသာရေးသမားအချို့ကဲ့သို့ပင်၊ ဆရာတို့သည် လူ့သဘာဝ၏အားနည်းချက်များကို လျှော့ပေါ့ပြီး အပြစ်၏အန္တရာယ်ကို သေးငယ်စေကာ ဘုရားသခင်ကို မနာခံရန် လွယ်ကူစေပြီး လူများကို ထိုသို့ပြုရန် အားပေးခဲ့သည် (GC ၅၇၂ ကိုကြည့်ပါ)။ ၎င်းတို့သည် လူတစ်ဦးကို ၎င်း၏အကျင့်များအများစုဖြင့် စီရင်ရမည်ဟု သင်ကြားခဲ့သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ၊ ၎င်း၏ “ကောင်းသောအကျင့်များ” သည် ၎င်း၏ဆိုးယုတ်သောအကျင့်များထက် သာလွန်နေပါက၊ ဘုရားသခင်က ၎င်းကို ဖြောင့်မတ်သူအဖြစ် စီရင်မည်ဟု ဆိုသည် (Mishnah Aboth ၃. ၁၆၊ Soncino ထုတ်ဝေသော Talmud၊ စာမျက်နှာ ၃၈၊ ၃၉)။ ဆိုးယုတ်သောအကျင့်များကို ထေမိရန်၊ ၎င်းတို့သည် လူတစ်ဦးအား ၎င်း၏မှတ်တမ်းတွင် မထိုက်မတန်သောအမှတ်များကို ဖုံးလွှမ်းနိုင်လောက်သော ထိုက်တန်မှုများရရှိရန် အကျင့်ဖြောင့်မတ်ခြင်းစနစ်တစ်ခုကို သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဖာရိရှဲတို့သည် ၎င်းတို့၏ အကျင့်ဖြောင့်မတ်ခြင်းစနစ်သည် ကောင်းကင်နိုင်ငံသို့ သေချာသောလက်မှတ်ဖြစ်သည်ဟု ထင်မှတ်ခဲ့ပြီး၊ ထိုအရာသည် ၎င်းတို့ဖာရိရှဲဖြစ်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ ဤနေရာ၌ ယေရှုသည် ၎င်းတို့၏စနစ်သည် ကောင်းကင်နိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန် လုံလောက်မှုမရှိဟု တံဆိပ်ကပ်ခဲ့သည်။ ပုံစံတကျလုပ်ဆောင်မှုများ သို့မဟုတ် ထိုက်တန်သည်ဟု ယူဆထားသော အကျင့်များဖြင့် ဖြောင့်မတ်ခြင်းရရှိရန် ကြိုးပမ်းမှုများသည် တန်ဖိုးမရှိသည်ထက် ပိုဆိုးသည် (ရောမ ၉:၃၁-၃၃ ကိုကြည့်ပါ)။}

^{The righteousness. The righteousness of the scribes and Pharisees consisted in external adherence to the letter of the law; Christ called for insight into, and cooperation with, the underlying principles of the law. Like some modern religionists, the scribes made allowance for the weaknesses of human nature, so minimizing the seriousness of sin. Thereby they made it easy to disobey God, and encouraged men to do so (cf. GC 572). They taught that a man is to be judged by a majority of his deeds; that is, if his “good” deeds are in excess of his evil deeds, God will adjudge him righteous (Mishnah Aboth 3. 16, Soncino ed. of the Talmud, pp. 38, 39). To compensate for evil acts, they prescribed a system of works-righteousness, by means of which a person might earn sufficient merit to outweigh the unfavorable balance in his record. The Pharisees thought their system of works-righteousness a certain passport to heaven; in fact, that was their reason for being Pharisees. Here, Jesus brands their system as inadequate to qualify men so much as to step within the kingdom. Efforts to attain righteousness through formal acts or supposedly meritorious deeds are less than worthless (see Rom. 9:31–33).}

 

^{ဆရာတို့နှင့် ဖာရိရှဲတို့။ စာမျက်နှာ ၅၁၊ ၅၂၊ ၅၅ ကိုကြည့်ပါ။}

^{Scribes and Pharisees. See pp. 51, 52, 55.}

 

^{မည်သည့်အခါမျှ။ ဂရိဘာသာ ou mē၊ ပြင်းထန်သော နှစ်ဆငှာနှင့် ငြင်းဆိုမှု။}

^{In no case. Gr. ou mē, an emphatic double negative.}

 

^{၂၁။ သင်တို့ကြားဖူးသည်။ ယေရှုသည် ယခုအခါ ပညတ်ကို သူ၏အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှု၏ သတ်မှတ်ထားသော ဥပမာများကို ပေးဆောင်ရန် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သည်။ ၎င်း၏ဖန်ဆင်းရှင်အနေဖြင့် သူသည် ၎င်း၏တစ်ဦးတည်းသော စစ်မှန်သောရှင်းပြသူဖြစ်သည်။ ရဗ္ဗိဆရာတို့၏ ပညတ်စကားဖျက်မှုများကို ဖယ်ရှားလိုက်ပြီး၊ ယေရှုသည် အမှန်တရားကို ၎င်း၏မူလအလှတရားနှင့် တောက်ပမှုသို့ ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့သည်။ “သင်တို့ကြားဖူးသည်” ဟူသောစကားရပ်သည် ဤအခါသမယတွင် နားထောင်သူအများစုသည် ပညတ်ကို သူတို့ကိုယ်တိုင် ဖတ်ရှုမထားကြဟု ဆိုလိုသည်။ ၎င်းသည် မျှော်လင့်ထားသည့်အတိုင်းဖြစ်ပြီး၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့အများစုသည် သာမန်လယ်သမားများနှင့် တံငါသည်များဖြစ်သည် (MB ၃၉)။ ပညာရှိယဇ်ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် အကြီးအကဲများနှင့် စကားပြောဆိုရာတွင်၊ ယေရှုသည် နောက်ပိုင်းတွင် “သင်တို့သည် ကျမ်းစာများကို တစ်ခါမျှ ဖတ်ဖူးသလော” ဟု မေးမြန်းခဲ့သည် (အခန်းကဏ္ဍ ၂၁:၄၂)။ သို့သော် ထိုနေ့တွင် ဗိမာန်တော်ဝင်းအတွင်း၌ သာမန်လူထုတစ်စုသည် ယေရှုကို ပြောဆိုရာတွင် “ကျွန်ုပ်တို့သည် ပညတ်မှ ကြားဖူးသည်” ဟု ဆိုခဲ့သည် (ယောဟန် ၁၂:၃၄)။}

^{21. Ye have heard. Jesus now proceeds to give specific examples of His interpretation of the law. As its Author, He is its only true exponent. Sweeping away the rubbish of rabbinical casuistry, Jesus restored truth to its original beauty and luster. The expression “ye have heard” implies that the majority of the audience upon this occasion had not read the law for themselves. This was only to be expected, for most of them were ordinary peasants and fishermen (MB 39). When conversing with the learned priests and elders, Jesus later inquired, “Did ye never read in the scriptures?” (ch. 21:42). But that very day a group of common people within the Temple court, in addressing Jesus said “We have heard out of the law” (John 12:34).}

 

^{ဟုဆိုခဲ့သည်။ ယခင်ပညတ်ရှင်းပြသူများကို အာဏာအဖြစ်ကိုးကားရာတွင် ရဗ္ဗိဆရာတို့သည် ယေရှုဤနေရာ၌အသုံးပြုသော စကားလုံးများဖြင့် ၎င်းတို့၏မှတ်ချက်များကို မကြာခဏ စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ရဗ္ဗိဆရာတို့၏ရေးသားချက်များတွင် ဤစကားလုံးများကို ကျမ်းစာများမှ ကိုးကားချက်များကို မိတ်ဆက်ရန်လည်း အသုံးပြုသည်။}

^{It was said. When citing earlier expositors of the law as authority, the rabbis frequently introduced their remarks with the words Jesus here uses. In rabbinical writings these words are also used to introduce citations from the Scriptures.}

 

^{ရှေးလူများထံ၌။ သို့မဟုတ် “ရှေးလူများသို့”၊ ဆိုလိုသည်မှာ “ရှေးလူများထံသို့” ဖြစ်သည်။ ဂရိဘာသာစကားကို နှစ်မျိုးဖတ်နိုင်သည်။}

^{By them of old time. Or, “to them of old time,” that is, “to the ancients.” The Greek may be read either way.}

 

^{အသက်မသတ်ရ။ ဆယ်ပညတ်မှ ဆဋ္ဌမပညတ်ဖြစ်သည် (ထွက်မြောက်ရာ ၂၀:၁၃ ကိုကြည့်ပါ)။}

^{Thou shalt not kill. The sixth commandment of the Decalogue (see on Ex. 20:13).}

 

^{စီရင်ခြင်းခံရနိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ “တရားစွဲဆိုခံရနိုင်သည်” ဖြစ်သည်။ လူသတ်မှုနှင့် ကွဲပြားသော မတော်တဆလူသေမှုတွင်၊ ပညတ်သည် လူသတ်သူကို ကာကွယ်ပေးခဲ့သည် (တောလည်ရာ ၃၅:၆; ဒုတိယမြောက်ကျမ်း ၁၉:၃ ကိုကြည့်ပါ)။ ဤနေရာ၌ ရည်ညွှန်းသည်မှာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ သွေးထွက်သံယိုဖြစ်စေမှုနှင့် တရားဝင်အာဏာပိုင်များက စီရင်ပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။}

^{In danger of the judgment. That is, “liable to prosecution.” In cases of manslaughter, as distinct from murder, the law gave protection to the slayer (see on Num. 35:6; Deut. 19:3). Of course, the reference here is to intentional shedding of blood and to conviction and punishment by the duly constituted authorities.}

 

^{၂၂။ သို့သော် ငါဆိုသည်ကား။ ရဗ္ဗိဆရာတို့သည် ပညတ်ကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရာတွင် ဓလေ့ထုံးတမ်းကို ၎င်းတို့၏အာဏာအဖြစ် ကိုးကားခဲ့သည်။ ခရစ်တော်သည် သူ၏ကိုယ်ပိုင်အာဏာဖြင့် ပြောဆိုခဲ့ပြီး၊ ဤအချက်သည် ၎င်း၏သင်ကြားမှုကို ရဗ္ဗိဆရာတို့၏သင်ကြားမှုမှ ထူးခြားစေခဲ့သည်၊ လူထုကလည်း ၎င်းကို လျင်မြန်စွာ သတိပြုမိခဲ့သည် (မဿဲ ၇:၂၉; လုကာ ၄:၂၂ ကိုကြည့်ပါ)။ “သို့သော် ငါဆိုသည်ကား” ဟူသောစကားရပ်သည် မဿဲ ၅ တွင် ခြောက်ကြိမ်ပေါ်ထွက်လာသည် (အခန်းကဏ္ဍ ၂၂၊ ၂၈၊ ၃၂၊ ၃၄၊ ၃၉၊ ၄၄ ကိုကြည့်ပါ)။ ခရစ်တော်သည် သူ၏လိုအပ်ချက်များသည် ပညတ်၏ပုံစံသက်သက်ထက် ကျော်လွန်ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ပုံစံသက်သက်မဟုတ်ဘဲ ဘဝနှင့်အဓိပ္ပာယ်ပေးမည့် စိတ်ဓာတ်ကိုပါ ထည့်သွင်းထားကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ သူသည် ပြင်ပကျင့်ဆောင်မှုများနှင့် ၎င်းတို့ကို လှုံ့ဆော်ပေးသော ရည်ရွယ်ချက်များအကြား ခြားနားမှုကို ရှင်းလင်းစေရန် သတ်မှတ်ထားသော ဥပမာခြောက်ခုကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဤဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်မှု၊ တောင်ပေါ်တရားဒေသနာတွင် ရွှေချည်တစ်ခုကဲ့သို့ ဖြတ်သန်းလျက်ရှိပြီး၊ ဤဟောပြောချက်ကို ခရစ်ယာန်ဘဝဒဿန၏ အမြင့်ဆုံးဖော်ပြချက်နှင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် အကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ အကြီးကျယ်ဆုံးသော ရှင်းပြချက်ဖြစ်စေသည်။ ခရစ်တော်သည် ပညတ်၏လိုအပ်ချက်များသည် မည်မျှအထိ ကျယ်ပြန့်သည်ကို ထောက်ပြခဲ့ပြီး၊ ပြင်ပကျင့်ဆောင်မှုသက်သက်ဖြင့် ပညတ်ကို လိုက်နာခြင်းသည် မည်သည့်အကျိုးမျှမရှိကြောင်း အလေးပေးခဲ့သည်။}

^{22. But I say unto you. The rabbis cited tradition as their authority for the interpretation of the law; Christ spoke on His own authority, and this fact distinguished His teaching from that of the rabbis, as the people were quick to observe (see Matt. 7:29; see on Luke 4:22). The expression “but I say unto you” appears six times in (see vs. 22, 28, 32, 34, 39, 44) Matt. 5. Christ showed that His requirements went far beyond the mere form of the law and that they included the spirit that would impart life and meaning to what was otherwise only form. He set forth six specific examples by way of making clear the distinction between outward acts and the motives that prompt those acts. This contrast, which runs like a thread of gold through the Sermon on the Mount, makes the address the supreme statement of the Christian philosophy of life, the greatest exposition of ethics of all time. Christ pointed out how far reaching the requirements of the law really are and emphasized that mere outward conformity to law avails nothing.}

 

^{ညီအစ်ကိုနှင့်အမျက်ထွက်ခြင်း။ လူသတ်မှုသည် အမျက်ထွက်ခြင်း၏ နောက်ဆုံးရလဒ်ဖြစ်သည်။ သို့သော် လူတစ်ဦးသည် ၎င်း၏အမျက်ကို လူသားများထံမှ၊ အထူးသဖြင့် ၎င်း၏အမျက်ထွက်ခြင်း၏ ပစ်မှတ်ဖြစ်သူများထံမှပင် ဖုံးကွယ်ထားနိုင်သည်။ တရားရုံးများတွင် အကောင်းဆုံးလုပ်ဆောင်နိုင်သည်မှာ အမျက်ထွက်ခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော လုပ်ရပ်များကို အပြစ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်တစ်ဦးတည်းသာလျှင် အကြောင်းရင်း၏အရင်းအမြစ်သို့ သွားရောက်နိုင်ပြီး၊ အမျက်ထွက်ခြင်းအတွက်ပင် လူတစ်ဦးကို အပြစ်တင်ပြီး အပြစ်ပေးနိုင်သည်။}

^{Angry with his brother. Murder is an end result of anger. But a man may hide his anger from his fellow men, even from those who are the objects of his anger. The best that the courts can do is to punish acts that result from anger; God alone is able to go to the root of the matter, and to condemn and punish a man for anger itself.}

 

^{အကြောင်းမဲ့။ စာသားဆိုင်ရာသက်သေများသည် (စာမျက်နှာ ၁၄၆ ကိုကြည့်ပါ) ဤစကားစုကို ဖယ်ထုတ်ရန် ထောက်ခံသည် (MB ၅၅ ကိုကြည့်ပါ)။ ၎င်းသည် ခရစ်တော်သည် ထိုက်တန်သည့်အရာတစ်ခုခုပြုလုပ်သော “ညီအစ်ကို” အပေါ် အမျက်ထွက်ခြင်းကို အတည်ပြုသည်ဟု ထင်ရပြီး၊ ၎င်းသည် ရန်သူများကို ချစ်ခြင်းနှင့် မုန်းတီးနေသူများအပေါ် ကောင်းမှုပြုရန် ခရစ်တော်၏သင်ကြားမှုများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပုံရသည် (အခန်းကဏ္ဍ ၄၄)။}

^{Without a cause. Textual evidence favors (cf. p. 146) the omission of this phrase (cf. MB 55). It appears to imply Christ’s approval of anger toward a “brother” who has done something to merit it, and seems contrary to Christ’s teachings with respect to loving one’s enemies and doing good to those who harbor hatred in their hearts (v. 44).}

 

^{အခြားတစ်ဖက်တွင်၊ ကျမ်းစာများသည် အပြစ်ကို ဆန့်ကျင်သော အမျက်ထွက်ခြင်းသည် တရားမျှတနိုင်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည် (မာကု ၃:၅ ကိုကြည့်ပါ)၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာအချက်များကို လုံးဝဖယ်ထုတ်ထားပြီး၊ ဖြောင့်မတ်သောအမျက်ထွက်ခြင်းသည် ဆိုးယုတ်မှုကိုသာ ဦးတည်သည့်အခါဖြစ်သည် (ထွက်မြောက်ရာ ၃၂:၁၉; ယောဟန် ၂:၁၄-၁၇ စသည်တို့ကိုကြည့်ပါ)။ ဘုရားသခင်သည် အမျက်ထွက်နေသည်ဟု အချို့သောနည်းဖြင့် ဖော်ပြထားသည် (တောလည်ရာ ၂၅:၄; ဟေရှာယ ၁၃:၉; ၃၀:၂၇; ၄၂:၂၅; ဒံယေလ ၉:၁၆ စသည်တို့ကိုကြည့်ပါ)။ ထို့ကြောင့်၊ ဘုရားသခင်ကို ဂုဏ်မထူးစေသော သို့မဟုတ် အပြစ်မရှိသူများကို ထိခိုက်စေသော လုပ်ရပ်များကို ဆန့်ကျင်သော ဖြောင့်မတ်သောအမျက်ထွက်ခြင်းသည် အပြစ်တင်စရာမလိုဟု ထင်ရှားသည် (DA ၃၁၀)။}

^{On the other hand, the Scriptures indicate that anger against sin may be justifiable (see on Mark 3:5), when the personal element is entirely absent and the righteous indignation is directed solely against evil itself (see Ex. 32:19; John 2:14–17; etc.). There is a certain sense in which God is spoken of as being angry (see Num. 25:4; Isa. 13:9; 30:27; 42:25; Dan. 9:16; etc.). It is thus clear that righteous indignation against acts that dishonor God or bring injury to innocent persons is not to be condemned (DA 310).}

 

^{စီရင်ခြင်း။ ၎င်းသည် မြို့တစ်မြို့၏ ဒေသဆိုင်ရာတရားရုံး၏ စီရင်ချက်ကို ဖြစ်နိုင်ခြေရှိစွာ ရည်ညွှန်းပြီး၊ အမျက်ထွက်ခြင်းသည် ခြိမ်းခြောက်မှု သို့မဟုတ် လုပ်ရပ်များတွင် ထင်ရှားလာသည်ဟု ဆိုလိုသည်။}

^{Judgment. This probably refers to the verdict of the local court of a town or city, and implies that the anger had found expression in threats or deeds.}

 

^{ရာကာ။ ဂရိဘာသာ rhaka၊ အာရမိဘာသာ reqa’ (ဟီဘရူ reqah) ၏ ဘာသာပြန်ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိပြီး၊ “အသုံးမကျ”၊ “မိုက်မဲ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၎င်းသည် ပြင်းထန်သောမထီမဲ့မြင်ပြုမှုကို ဖော်ပြသည်။ ရဗ္ဗိဆရာတို့၏စာပေများတွင် reqa’ သည် သူ့ကို မနှုတ်ဆက်ခဲ့သူတစ်ဦးကို အရာရှိတစ်ဦး၏ အော်ဟစ်မှုအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာသည်။ ခရစ်ယာန်တစ်ဦးသည် အဆိုးရွားဆုံးနှင့် အယုတ်တမာသူများကိုပင် လေးစားမှုနှင့် နူးညံ့စွာ ဆက်ဆံရမည် (MB ၅၇)။}

^{Raca. Gr. rhaka, probably a transliteration of the Aramaic reqa’ (Heb. reqah), meaning “good for nothing,” “stupid.” It is an expression of strong contempt. In rabbinical literature reqa’ appears as the exclamation of an officer made to a man who had failed to salute him. The Christian will treat even the most ignorant and degraded with respect and tenderness (MB 57).}

 

^{ဆွေးနွေးပွဲ။ ဂရိဘာသာ sunedrion၊ ဤနေရာ၌ ယေရုရှလင်မြို့ရှိ မဟာဆွေးနွေးပွဲထက် ဒေသဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲ သို့မဟုတ် တရားရုံးကို ဖြစ်နိုင်ခြေရှိစွာ ရည်ညွှန်းသည်။}

^{The council. Gr. sunedrion, here probably the local sanhedrin, or court, rather than the Great Sanhedrin in Jerusalem.}

 

^{မိုက်မဲသူ။ ဂရိဘာသာ mōros၊ “ထုံထိုင်း”၊ “မိုက်မဲ”၊ “မိုက်သောသူ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ mōros သည် ဟီဘရူဘာသာ marah၊ “ရန်ဖြစ်ရန်”၊ “ဆန့်ကျင်ရန်”၊ “ပုန်ကန်ရန်” နှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်ဟု အကြံပြုထားသည်။ rhaka သည် တစ်ဦး၏ဉာဏ်ရည် သို့မဟုတ် ၎င်း၏မရှိခြင်းကို မထီမဲ့မြင်ပြုမှုကို ဖော်ပြသည်နှင့် မတူဘဲ၊ mōros သည် ဤနေရာ၌အသုံးပြုရာတွင် တစ်ဦး၏ရည်ရွယ်ချက်များကို မထီမဲ့မြင်ပြုမှုကိုပါ ထည့်သွင်းပုံရသည်။ ပထမဖြစ်ရပ်တွင် ထိုသူကို “မိုက်မဲ” ဟုခေါ်ပြီး၊ ဒုတိယဖြစ်ရပ်တွင် “လူယုတ်မာ” ဟု ဆိုလိုပြီး၊ ရန်လိုသောရည်ရွယ်ချက်ကို ဆိုလိုသည်။ ခရစ်တော်သည် မာရ်နတ်ကို “ဆဲရေးစွပ်စွဲမှု” ပြုလုပ်ရန် ငြင်းဆိုခဲ့ပါက (ယုဒ ၉)၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ကျွန်ုပ်တို့၏လူသားများအပေါ် ၎င်းကို ပြုလုပ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရမည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် လူတစ်ဦး၏ရည်ရွယ်ချက်များကြောင့် စီရင်ပြီး အပြစ်တင်ခြင်းအလုပ်ကို ဘုရားသခင်ထံသို့ ထားရစ်ရမည်။}

^{Thou fool. Gr. mōros, “dull,” “stupid,” “foolish.” It has been suggested that mōros is related to the Heb. marah, “to be contentious,” “to be refractory,” “to be rebellious.” Whereas rhaka expresses contempt for one’s intelligence, or rather the lack of it, mōros, as here used, seems also to include contempt for one’s motives. In the first case the person is called “stupid,” in the second, “scoundrel,” implying malicious intent. If Christ refused to bring a “railing accusation” against the devil (Jude 9), we should refrain from doing so in regard to our fellow men. We are to leave with God the work of judging and condemning a man because of his motives.}

 

^{တရားတော်လမ်း (Talmud, Ḳiddushin ၂၈a, Soncino ထုတ်ဝေမှု၊ စာမျက်နှာ ၁၃၃) အရ၊ အခြားသူတစ်ဦးကို “ကျွန်” ဟူသောနာမ်ဖြင့် ကဲ့ရဲ့စော်ကားမှုပြုသူသည် ဘုရားကျောင်းမှ ၃၀ ရက်ကြာ ဖယ်ထုတ်ခံရမည်ဖြစ်ပြီး၊ “တရားမဝင်သားဖြစ်သူ” ဟု ခေါ်ဆိုသူသည် ၄၀ ချက်ရိုက်နှက်ခံရမည်ဖြစ်သည်။ “ဆိုးယုတ်သူ” ဟု ခေါ်ဆိုခံရသူ၏ဖြစ်ရပ်တွင်၊ စိတ်ထိခိုက်သူသည် ၎င်း၏ဘဝကို “ဆန့်ကျင်ရန်” သို့မဟုတ် “ထိခိုက်စေရန်” (အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှုကို ဖယ်ရှားခြင်းစသည်ဖြင့်) ပြုနိုင်သည်။}

^{According to the Talmud (Ḳiddushin 28a, Soncino ed., p. 133) a man who became guilty of slandering another by using the epithet “slave” was to be excommunicated from the synagogue for 30 days, and a man who called another “bastard” was to receive 40 lashes. In the case of a man who called another “wicked,” the one offended could “strive against,” or “touch” his life (by depriving him of subsistence, etc.).}

 

^{မီးသင်္ဂြိုဟ်ရာ။ စာသားအရ “ဂါဟန္နာ [ဂရိဘာသာ geenna] ၏မီး” သို့မဟုတ် “မီးသင်္ဂြိုဟ်ရာ” ဖြစ်သည်။ ဂါဟန္နာ၊ “မီးသင်္ဂြိုဟ်ရာ” သည် ဟီဘရူဘာသာ ge’ ben hinnom၊ “ဟိန္နုံချိုင့်ဝှမ်း” သို့မဟုတ် ge’ ben hinnom၊ “ဟိန္နုံ၏သားချိုင့်ဝှမ်း” (ယောရှု ၁၅:၈) ၏ ဘာသာပြန်ဖြစ်ပြီး၊ ယေရုရှလင်မြို့၏ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းဖြစ်ပြီး၊ ဒါဝိဒ်မြို့နှင့် ရှိလောမ်ရေကန်တို့၏ တောင်ဘက်တည့်တည့်တွင် ကိဒရွန်ချိုင့်ဝှမ်းနှင့် ဆုံသည် (ယေရမိ ၁၉:၂ ကိုကြည့်ပါ)။ ဆိုးယုတ်သောဘုရင် အာဟဇ် (အတွဲ ၂၊ စာမျက်နှာ ၈၆ ကိုကြည့်ပါ) သည် ဟိန္နုံချိုင့်ဝှမ်းရှိ တိုဖက်ဟုခေါ်သော မြင့်သောနေရာတွင် မိုလက်သို့ မွေးကင်းစကလေးငယ်များကို မီးရှို့ပူဇော်သော ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော မယုံကြည်သူများ၏ထုံးတမ်းကို စတင်မိတ်ဆက်ပုံရသည် (၂ ရာဇဝင်ချုပ် ၂၈:၃; PK ၅၇ ကိုကြည့်ပါ)၊ ဟေရှာယ၏ခေတ်ကာလတွင်ဖြစ်သည်။ ဤရွံရှာဖွယ်ထုံးတမ်းများကို ထပ်မံဖော်ပြရန်အတွက် လေဝိအချက် ၁၈:၂၁; ဒုတိယမြောက်ကျမ်း ၁၈:၁၀; ၃၂:၁၇; ၂ ဘုရင်ချုပ် ၁၆:၃; ၂၃:၁၀; ယေရမိ ၇:၃၁ ကိုကြည့်ပါ။ အာဟဇ်၏မြေးဖြစ်သူ မနာရှသည် ဤအလေ့အထကို ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့သည် (၂ ရာဇဝင်ချုပ် ၃၃:၁၊ ၆; ယေရမိ ၃၂:၃၅ ကိုကြည့်ပါ)။ နှစ်ပေါင်းများစွာအကြာတွင် ကောင်းသောဘုရင် ယောရှိယသည် ဤရွံရှာဖွယ်ဝတ်ပြုကိုးကွယ်မှုပြုလုပ်ခဲ့သော ဟိန္နုံချိုင့်ဝှမ်းရှိ မြင့်သောနေရာများကို တရားဝင်ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကို ရပ်တန့်စေခဲ့သည် (၂ ဘုရင်ချုပ် ၂၃:၁၀)။ ဤဆိုးယုတ်မှုများနှင့် အခြားအကြောင်းများအတွက် ဘုရားသခင်သည် ဟိန္နုံချိုင့်ဝှမ်းသည် တစ်နေ့တွင် “ဤလူများ၏ အကောင်များ” အတွက် “သတ်ဖြတ်ရာချိုင့်ဝှမ်း” ဖြစ်လာမည်ဟု ၎င်း၏လူများကို ကြိုတင်သတိပေးခဲ့သည် (ယေရမိ ၇:၃၂၊ ၃၃; ယေရမိ ၁၉:၆; ဟေရှာယ ၃၀:၃၃ ကိုကြည့်ပါ)။ ထို့ကြောင့်၊ ဟိန္နုံ၏မီးများသည် နောက်ဆုံးသော စီရင်တရားနေ့၏ မီးလောင်ကျွမ်းမှုနှင့် ဆိုးယုတ်သူများ၏အပြစ်ဒဏ်ပေးမှု၏ သင်္ကေတဖြစ်လာသည် (ဟေရှာယ ၆၆:၂၄ ကိုကြည့်ပါ)။ ဂရိဒဿနမှ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဆင်းသက်လာသော ယုဒလူမျိုး၏ နောက်ဆုံးနေ့ဆိုင်ရာ တွေးခေါ်မှုတွင်၊ ဂါဟန္နာသည် မတရားသူများ၏ ဝိညာဉ်များကို နောက်ဆုံးစီရင်တရားနှင့် ဆုချီးမြှင့်မှုနေ့အထိ အပြစ်ဒဏ်ပေးမှုအောက်တွင် သိမ်းဆည်းထားသောနေရာဖြစ်သည်။}

^{Hell fire. Literally, “the Gehenna [Gr. geenna] of fire,” or “the hell of fire.” Geenna, “hell,” is a transliteration of the Hebrew ge’ ben hinnom, “valley of Hinnom,” or ge’ ben hinnom, “valley of the son of Hinnom” (Joshua 15:8), the valley to the south and west of Jerusalem that meets with the Kidron Valley immediately south of the City of David and the Pool of Siloam (see on Jer. 19:2). Wicked King Ahaz (see Vol. II, p. 86) seems to have introduced the barbaric heathen rite of burning infant children to Molech at a high place called Tophet, in the Valley of Hinnom (2 Chron. 28:3; cf. PK 57), during the days of Isaiah. For a further description of these revolting rites see on Lev. 18:21; Deut. 18:10; 32:17; 2 Kings 16:3; 23:10; Jer. 7:31. Manasseh, a grandson of Ahaz, restored this practice (2 Chron. 33:1, 6; cf. Jer. 32:35). Years later good King Josiah formally desecrated the high places in the Valley of Hinnom, where this appalling form of worship had been conducted (2 Kings 23:10), so bringing it to a halt. In retribution for this and other evils God forewarned His people that the Valley of Hinnom would one day become “the valley of slaughter” for “the carcases of this people” (Jer. 7:32, 33; Jer. 19:6; cf. Isa. 30:33). Accordingly, the fires of Hinnom became symbolic of the consuming fire of the last great day of judgment and the punishment of the wicked (cf. Isa. 66:24). In Jewish eschatological thinking, derived in part from Greek philosophy, Gehenna was the place where the souls of the ungodly were reserved under punishment until the day of final judgment and rewards.}

 

^{ဂါဟန္နာချိုင့်ဝှမ်းကို အမှိုက်မီးရှို့ရာနေရာအဖြစ်ပြုလုပ်ပြီး၊ နောက်ဆုံးနေ့၏မီးများ၏ သင်္ကေတအဖြစ် သတ်မှတ်သည့် ဓလေ့သည် ၁၂ နှင့် ၁၃ ရာစုနှစ်များမှ ယုဒပညာရှင် ရဗ္ဗိ ကိမ်ချိမှ စတင်ပေါ်ပေါက်လာပုံရသည်။ ရှေးယုဒစာပေများသည် ဤအယူအဆကို မသိရှိခဲ့ပါ။ ယခင်ရဗ္ဗိဆရာတို့သည် ဂါဟန္နာကို နောက်ဆုံးနေ့၏မီးများ၏ သင်္ကေတအဖြစ် ဟေရှာယ ၃၁:၉ ကို အခြေခံထားသည်။ Strack နှင့် Billerbeck၊ Kommentar zum Neuen Testament၊ အတွဲ ၄၊ စာမျက်နှာ ၁၀၂၉၊ ၁၀၃၀ ကိုကြည့်ပါ။}

^{The tradition that makes the Valley of Gehenna a place for burning rubbish, and thus a type of the fires of the last day, appears to have originated with Rabbi Kimchi, a Jewish scholar of the 12th and 13th centuries. Ancient Jewish literature knows nothing of such an idea. The earlier rabbis base the idea of Gehenna as a type of the fires of the last day on Isa. 31:9. See Strack and Billerbeck, Kommentar zum Neuen Testament, vol. 4, pp. 1029, 1030.}

 

^{၂၃။ လက်ဆောင်။ ဂရိဘာသာ dōron၊ ယေဘုယျအားဖြင့် လက်ဆောင်များ သို့မဟုတ် အထူးပူဇော်သောကပ်မှုများကို ရည်ညွှန်းသည်။ ယဇ်ပလ္လင်ပေါ်ရှိ လက်ဆောင်တစ်ခု၏ ထုံးတမ်းဆိုင်ရာ အရေးပါမှုကို အခန်းကဏ္ဍ ၂၃:၁၈၊ ၁၉ တွင် ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြထားသည်။}

^{23. Gift. Gr. dōron, referring to presents generally or to special offerings. The ritual importance attached to a gift upon the altar is clear from ch. 23:18, 19.}

 

^{သင်၏ညီ။ တရားဒေသနာကို နားထောင်သူများသည် “ညီ” ဟူသော စကားလုံးကို ဂျူးလူမျိုးတစ်ဦးအဖြစ် နားလည်ခဲ့ကြသည်မှာ သေချာသည်။ ခရစ်ယာန်များအတွက်မူ ၎င်းသည် ခရစ်ယာန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဤဝေါဟာရသည် ကျွန်ုပ်တို့နှင့် တစ်နည်းနည်းဖြင့် နီးကပ်စွာ ဆက်နွယ်နေသူများကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု မှန်ကန်စွာ နားလည်ထားသည်။ သို့သော် ခရစ်တော်က နောက်ပိုင်းတွင် လူမျိုးနှင့် ယုံကြည်ချက်မခွဲခြားဘဲ လူအားလုံးသည် ညီအစ်ကိုများဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြခဲ့သည် (လုကာ ၁၀:၂၉–၃၇ ကိုကြည့်ပါ)။}

^{Thy brother. Those who listened to the sermon no doubt understood “brother” to refer to a fellow Jew. To Christians he would be a fellow Christian. The term is rightly understood as designating those with whom we are closely associated in one way or another. But Christ later made it clear that all men are brothers, regardless of race of creed (see Luke 10:29–37).}

 

^{၂၄. ထားခဲ့ပါ။ တစ်ဦးချင်းဆီ “လက်ဆောင်” သို့မဟုတ် ယဇ်ပူဇော်ခြင်းသည် အဆည်းကျူးဆုံးနှင့် အရေးကြီးဆုံး ဘာသာရေးလုပ်ဆောင်မှုများထဲတွင် တစ်ခုအဖြစ် ယူဆခံရသော်လည်း၊ ဖော်ပြထားသော အခြေအနေများအောက်တွင် ၎င်းသည် ဒုတိယဦးစားပေးဖြစ်ရမည်။ ဤနေရာ၌ ဖော်ပြထားသော “လက်ဆောင်” သည် ဘုရားသခင်၏ ခွင့်လွှတ်ခြင်းနှင့် မျက်နှာသာရရှိရန် ပူဇော်သော ယဇ်ဖြစ်နိုင်သည်။ ခရစ်တော်က လူများသည် ဘုရားသခင်နှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ရန်မပြုမီ ၎င်းတို့၏လူသားချင်းများနှင့် မဖြစ်မနေ ပြုပြင်ရမည်ဟု အခိုင်အမာပြောသည် (မဿဲ ၆:၁၅; ၁ယောဟန် ၄:၂၀ ကိုကြည့်ပါ)။ ပို၍အရေးကြီးသော တာဝန်သည် လျော့နည်းအရေးကြီးသော တာဝန်ထက် ဦးစားပေးရမည်။ ပြန်လည်သင့်မြတ်ခြင်းသည် ယဇ်ပူဇော်ခြင်းထက် ပိုအရေးကြီးသည်။ ခရစ်တော်ကဲ့သို့ အခြေခံမူများကို ဘဝတွင် လက်တွေ့အသက်ရှင်ခြင်းသည် (ဂလာတိ ၂:၂၀) ဘာသာရေးပုံစံများကို ကျင့်သုံးခြင်းထက် (၂တိမောသေ ၃:၅ ကိုကြည့်ပါ) ဘုရားသခင်၏ အမြင်တွင် များစွာတန်ဖိုးရှိသည်။}

^{24. Leave there. The act of offering a personal “gift,” or sacrifice, was considered to be among the most holy and important of all religious acts, but even it must take second place under the circumstances set forth. It is possible that the “gift” here mentioned was a sacrifice made to secure divine forgiveness and favor. Christ insists that men must make things right with their fellow men before they can be reconciled with God (see Matt. 6:15; 1 John 4:20). The more important obligation takes precedence over one of less importance. Reconciliation is more important than sacrifice. The living out of Christlike principles in the life (Gal. 2:20) is of far greater value in the sight of God than practicing the forms of religion (see 2 Tim. 3:5).}

 

^{ပြန်လည်သင့်မြတ်ပါ။ အခန်း ၆:၁၂; ၁၈:၁၅–၁၉ ကိုကြည့်ပါ။}

^{Be reconciled. See on chs. 6:12; 18:15–19.}

 

^{၂၅. သဘောတူပါ။ ဂရိလို eunoeō၊ “တစ်စုံတစ်ဦးအပေါ် ကောင်းမွန်စွာ စိတ်နှလုံးစွဲလမ်းသည်” ဟု ဆိုလိုပြီး eunoos၊ “ကောင်းမွန်စွာစိတ်ထားရှိသော”၊ “ကြင်နာသော”၊ “ဖော်ရွေသော” နှင့် ဆက်နွှယ်သည်။ ထို့ကြောင့် “သဘောတူသည်” ဟူသည်မှာ ယခင်ရန်သူအပေါ် သဘောထားပြောင်းလဲခြင်းကို ဆိုလိုသည်။}

^{25. Agree. Gr. eunoeō, “to be well inclined [toward someone],” related to eunoos, “well disposed,” “kindly,” “friendly.” Thus, to “agree” implies a change of attitude toward one’s former adversary.}

 

^{ရန်သူ။ ဂရိလို antidikos၊ “ဆန့်ကျင်သူ”၊ ဤနေရာ၌ တရားစွဲဆိုမှုတွင် ဆန့်ကျင်သူဖြစ်သည်။ အကြောင်းအရာအရ ဤဖြစ်ရပ်တွင် “ရန်သူ” သည် “စွပ်စွဲသူ” ဖြစ်ပြီး၊ ခရစ်တော်စကားပြောနေသူသည် တရားခံဖြစ်သည်။ လုကာ ၁၂:၅၈, ၅၉ နှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါ။}

^{Adversary. Gr. antidikos, “an opponent,” here an opponent in a lawsuit. The context implies that in this case the “adversary” is the “accuser,” and the person to whom Christ is speaking, the defendant. Compare Luke 12:58, 59.}

 

^{လမ်းခရီးတွင်။ ဆိုလိုသည်မှာ တရားရုံးသို့သွားရင်း လမ်းတွင်ဖြစ်သည်။ ယေရှုက တရားရုံးပြင်ပတွင် အမှုကို ဖြေရှင်းခြင်းသည် ပိုကောင်းသည်ဟု ဆိုသည်။}

^{In the way. That is, while on the way to court. It is preferable, Jesus says, to settle the case out of court.}

 

^{အရာရှိ။ ဂရိလို hupēretēs၊ “အောက်ခြေအရာရှိ”။ ဤဝေါဟာရသည် ဓမ္မဇာတ်ခုံလက်ထောက်များ (လုကာ ၄:၂၀ ကိုကြည့်ပါ)၊ ပေါလ်နှင့် ဗာနဗအတွက် လက်ထောက်အဖြစ် ယောဟန်မာကု (တမန်တော် ၁၃:၅)၊ ဧဝံဂေလိဆရာများ (လုကာ ၁:၂; တမန်တော် ၂၆:၁၆; ၁ကောရိန္သု ၄:၁; စသည်) အတွက် ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် သုံးသည်။}

^{The officer. Gr. hupēretēs, “a subordinate officer.” The term is used in the NT of synagogue assistants (see on Luke 4:20), of John Mark as an assistant to Paul and Barnabas (Acts 13:5), and of ministers of the gospel (Luke 1:2; Acts 26:16; 1 Cor. 4:1; etc.).}

 

^{၂၆. ဧကန်စင်စစ်။ အခန်း ၁၈ ကိုကြည့်ပါ။}

^{26. Verily. See on v. 18.}

 

^{လုံးဝမဖြစ်နိုင်။ ဂရိလို ou mē၊ နှစ်ဆအနှုတ်လက္ခဏာ၊ ထို့ကြောင့် အလွန်အလေးထားသည်။}

^{By no means. Gr. ou mē, a double negative, and thus most emphatic.}

 

^{ဖာသင်။ ဂရိလို kodrantēs၊ လက်တင်လို quadrans၊ မုဆိုးမဖြည့်သော “မိုက်နှစ်ခု” နှင့် အနီးစပ်ဆုံးညီမျှသည် (မာကု ၁၂:၄၂ နှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါ)။}

^{Farthing. Gr. kodrantēs, Latin quadrans, about equal to the widow’s “two mites” (cf. Mark 12:42).}

 

^{၂၇. သင်တို့ကြားသိခဲ့သည်။ အခန်း ၂၁ ကိုကြည့်ပါ။ “ရှေးခေတ်ကလူတို့မှ” ဟူသော စကားရပ်ကို ဖယ်ထုတ်ရန် စာသားဆိုင်ရာ သက်သေအချို့ရှိသည် (စာမျက်နှာ ၁၄၆ ကိုကြည့်ပါ)။}

^{27. Ye have heard. See on v. 21. There is some textual evidence (cf. p. 146) for omitting the expression “by them of old time.”}

 

^{အိမ်ထောင်ရေးဖောက်ပြန်ခြင်း။ ထွက်မြောက်ရာ ၂၀:၁၄ (ဒုတိယသား ၅:၁၈ နှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါ) မှ ကိုးကားချက်ဖြစ်သည်။}

^{Commit adultery. A quotation from Ex. 20:14 (cf. Deut. 5:18).}

 

^{၂၈. သို့သော် ငါဆိုသည်။ အခန်း ၂၂ ကိုကြည့်ပါ။ မူရင်းအားဖြင့် ယေရှု၏ အိမ်ထောင်ရေးဆက်ဆံမှုနှင့် ၎င်း၏တာဝန်များဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုသည် ဘုရားသခင်၏ အိမ်ထောင်ရေးအတွက် မူရင်းအစီအစဉ်ဖြစ်သော ကမ္ဘာဦး ၂:၂၁–၂၄ (မဿဲ ၁၉:၈ ကိုကြည့်ပါ) ပေါ်တွင်အခြေခံထားပြီး၊ မောရှေပညတ္တိဥပဒေပေါ်တွင် မဟုတ်ပါ (ဒုတိယသား ၂၄:၁–၄ ကိုကြည့်ပါ)။ ထိုအစီအစဉ်တွင် အိမ်ထောင်ရေးသည် အဖော်လိုအပ်မှုကို ဖြည့်ဆည်းရန် (ကမ္ဘာဦး ၂:၁၈)၊ မွေးဖွားလာမည့် သားသမီးများအတွက် အိမ်နှင့် သင့်လျော်သော လေ့ကျင့်မှုပေးရန် (ကမ္ဘာဦး ၁:၂၈; ၁၈:၁၉; သုတ္တံ ၂၂:၆; ဧဖက် ၆:၁–၄ ကိုကြည့်ပါ) ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အိမ်သည် မိဘများနှင့် သားသမီးများအတွက် ဘုရားသခင်ကို သိရှိရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ဖန်ဆင်းခြင်းဆိုင်ရာ ဘုရားသခင်၏ ရည်ရွယ်ချက်တွင်ပါရှိသော မြင့်မားသော စံနှုန်းများနှင့် ကိုက်ညီသော စရိုက်များကို ဖွံ့ဖြိုးစေရန် စံပြပတ်ဝန်းကျင်အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။}

^{28. But I say. See on v. 22. Fundamentally, Jesus’ discussion of the marriage relationship and its responsibilities is based on God’s original plan for the home as stated in Gen. 2:21–24 (see Matt. 19:8) and not on the Mosaic law (see Deut. 24:1–4). In that plan, marriage was intended to meet the need for companionship (Gen. 2:18), and to provide a home and proper training for the children that would be born (see Gen. 1:28; 18:19; Prov. 22:6; Eph. 6:1–4). The home was thus established as an ideal environment in which both parents and children might learn of God and might develop characters that would measure up to the lofty ideals inherent in the divine purpose that led to their creation.}

 

^{မိန်းမတစ်ဦးကို ကြည့်သည်။ မိန်းမပျိုတို့၏ အလှအပသည် အမှန်တရားအလှတရားကို ချစ်မြတ်နိုးသော ဖန်ဆင်းရှင်ထံမှ လက်ဆောင်ဖြစ်သည်။ ထိုအလှအပအား ဖြူစင်စွာ တန်ဖိုးထားခြင်းသည် မှန်ကန်ပြီး သင့်လျော်သည်။ ထို့အပြင်၊ လိင်တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး ဆွဲဆောင်မှုသည် ဖန်ဆင်းရှင်မှ လူသားများအတွင်း စိုက်ထည့်ထားပြီး၊ ဘုရားသခင်သတ်မှတ်ထားသော ကန့်သတ်ချက်များအတွင်း လုပ်ဆောင်သောအခါ၊ ၎င်းသည် မူလက ကောင်းမွန်သော်လည်း၊ ကိုယ်ကျိုးရှာသော၊ မကောင်းသော ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် ပြောင်းလဲအသုံးပြုသောအခါ၊ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အပြင်းထန်ဆုံး ဖျက်ဆီးနိုင်သော အင်အားစုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်လာသည်။}

^{Looketh on a woman. Feminine beauty is a gift from a loving Creator, who is a lover of all true beauty. The pure appreciation of that beauty is both right and proper. Furthermore, the attraction each sex has for the other was implanted within men and women by the Creator, and when operating within the limits ordained of God, is inherently good, but when perverted to serve selfish, evil interests, becomes one of the strongest destructive forces in the world.}

 

^{တပ်မက်ခြင်း။ ဂရိလို epithumeō၊ “တစ်စုံတစ်ရာအပေါ် စိတ်နှလုံးထားသည်”၊ “တောင့်တသည်”၊ “တပ်မက်သည်”၊ “အလိုရှိသည်”။ “တပ်မက်ခြင်း” သည် အင်္ဂလိပ်စကားဟောင်း အင်္ဂလိုဆက်ဆွန်စကားလုံးဖြစ်ပြီး “ပျော်ရွှင်မှု”၊ “တောင့်တမှု” ဟု ဆိုလိုသည်။ တစ်စုံတစ်ရာကို “တပ်မက်သည်” ဆိုသည်မှာ ၎င်းအတွက် ပြင်းထန်သော၊ စိတ်အားထက်သန်သော အလိုဆန္ဒကို ခံစားရခြင်းဖြစ်သည်။ Epithumeō သည် ကောင်းမွန်သော နှင့် မကောင်းသော အဓိပ္ပာယ်နှစ်မျိုးဖြင့် သုံးသည်။ ယေရှုက တကျိပ်နှစ်ပါးအား ၎င်းတို့နှင့် နောက်ဆုံးပသခါကို “အလိုရှိ” (epithumia) ဖြင့် “တပ်မက်” (epithumeō) စားလိုကြောင်း ပြောခဲ့သည် (လုကာ ၂၂:၁၅)။ ကောင်းမွန်သော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် epithumeō သည် မဿဲ ၁၃:၁၇; လုကာ ၁၇:၂၂; ဟေဗြဲ ၆:၁၁; ၁ပေတရု ၁:၁၂; စသည်တို့တွင် ပေါ်လာသည်။}

^{Lust. Gr. epithumeō, “to set one’s heart upon [a thing],” “to long for,” “to covet,” “to desire.” “Lust” is an old Anglo-Saxon word meaning “pleasure,” “longing.” “To lust” for a thing is to experience an intense, eager desire for it. Epithumeō is used in both a good and an evil sense. Jesus told the Twelve that with “desire” (epithumia) He had “desired” (epithumeō) to eat the last Passover with them (Luke 22:15). In its good sense epithumeō appears also in Matt. 13:17; Luke 17:22; Heb. 6:11; 1 Peter 1:12; etc.).}

 

^{ဆက်နွှယ်သော နာမ်စကားလုံး epithumia၊ “အလိုဆန္ဒ”၊ ဖိလိပ္ပိ ၁:၂၃; ၁သက်သာလောနိတ် ၂:၁၇ တွင် အလားတူသုံးသည်။ Epithumeō ၏ ဟေဗြဲဘာသာစကားတစ်ခုမှာ chamad၊ “အလိုရှိသည်”၊ “ပျော်ရွှင်မှုယူသည်”။ Chamad သည် ဒသမပညတ်တရား၌ “တပ်မက်သည်” (ထွက်မြောက်ရာ ၂၀:၁၇) နှင့် ဒုတိယသား ၅:၂၁ နှင့် ဟေရှာယ ၅၃:၂ တွင် “အလိုရှိသည်” ဟု ဘာသာပြန်သည်။ ယေရှုသည် “မိန်းမတစ်ဦးကို တပ်မက်ရန် ကြည့်ခြင်း” ကို သတိပေးသောအခါ ဒသမပညတ်တရားကို စဉ်းစားနေခဲ့သည်မှာ သေချာသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ၊ ဒသမပညတ်တရားနှင့် သဟဇာတဖြစ်အောင် ၎င်း၏ခံစားချက်များနှင့် ဆန္ဒကို စီမံထားသူသည် သတ္တမပညတ်တရားကို ချိုးဖောက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ခံရသည်။}

^{The related noun, epithumia, “desire,” is used similarly in Phil. 1:23; 1 Thess. 2:17. One of the Hebrew equivalents of epithumeō is chamad, “to desire,” “to take pleasure in.” Chamad is rendered “covet” in the tenth commandment (Ex. 20:17) and “desire” in Deut. 5:21 and Isa. 53:2. Christ was doubtless thinking of the tenth commandment when He warned against looking “on a woman to lust after her.” In other words, the man who orders his affections and his will in harmony with the tenth commandment is thereby protected against violating the seventh.}

 

^{နှလုံးသား။ ဂရိလို kardia၊ “နှလုံးသား”၊ ဤနေရာ၌ ဉာဏ်ရည်၊ ခံစားချက်များ၊ နှင့် ဆန္ဒကို ရည်ညွှန်းသည်။ လူတစ်ဦးသည် “သူ၏နှလုံးသားထဲတွင် တွေးတောသည်အတိုင်း သူဖြစ်သည်” (သုတ္တံ ၂၃:၇)။ ခရစ်တော်က စရိုက်သည် ပြင်ပလုပ်ရပ်ဖြင့် မဟုတ်ဘဲ၊ လုပ်ရပ်ကို လှုံ့ဆော်ပေးသော အတွင်းသဘောထားဖြင့် ဆုံးဖြတ်သည်ဟု ညွှန်ပြသည်။ ပြင်ပလုပ်ရပ်သည် အတွင်းသဘောထားကို ရောင်ပြန်ဟပ်ပြီး အသက်ဝင်စေသည်။ တွေ့ရှိခံရမည်ကို မကြောက်လျှင် မကောင်းသောလုပ်ရပ်ကို ကျူးလွန်မည့်သူသည်၊ ထိုကြောက်ရွံ့မှုကြောင့်သာ ထိန်းချုပ်ထားသူသည်၊ ဘုရားသခင်၏အမြင်တွင် အပြစ်ရှိသည်။ အပြစ်သည် ပထမဦးစွာ နှင့် အထူးသဖြင့် စိတ်ထဲ၏ အမြင့်မားဆုံးစွမ်းအားများဖြစ်သော အကြောင်းပြချက်၊ ရွေးချယ်မှုစွမ်းအား၊ ဆန္ဒ (သုတ္တံ ၇:၁၉ ကိုကြည့်ပါ) ၏ လုပ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ပြင်ပလုပ်ရပ်သည် အတွင်းဆုံးဖြတ်ချက်၏ တိုးချဲ့မှုသာဖြစ်သည်။}

^{Heart. Gr. kardia, “heart,” here referring to the intellect, the affections, and the will. As a man “thinketh in his heart, so is he” (Prov. 23:7). Christ points out that character is determined, not so much by the outward act, as by the inward attitude that motivates the act. The outward act merely reflects and activates the inward attitude. He who would commit a wrong act if he thought he could escape detection, and who is restrained only by that fear, is, in the sight of God, guilty. Sin is first and above all else an act of the higher powers of the mind—the reason, the power of choice, the will (see on Prov. 7:19). The outward act is merely an extension of the inward decision.}

 

^{၂၉. သင်၏ညာဘက်မျက်စိ။ အခန်း ၁၈:၈, ၉ နှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါ။ အခန်း ၅:၂၈ တွင် ခရစ်တော်သည် လုပ်ရပ်နောက်ကွယ်သို့ သွားပြီး လုပ်ရပ်ကို လှုံ့ဆော်ပေးသော ရည်ရွယ်ချက်ကို အာရုံစိုက်ပြီး၊ ဆိုလိုသည်မှာ လုပ်ရပ်ကို မွေးဖွားပေးသော သဘောထား သို့မဟုတ် စိတ်နေသဘောထားကို ညွှန်ပြသည်။ ဤနေရာ၌ သူသည် ရည်ရွယ်ချက် သို့မဟုတ် သဘောထားနောက်ကွယ်သို့ သွားပြီး၊ အပြစ်သည် ဘဝအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသည့် လမ်းကြောင်းများဖြစ်သော အာရုံခံအာရုံကြောစနစ်ကို ညွှန်ပြသည်။ လူအများစုအတွက် အပြစ်သို့ လှုံ့ဆော်ပေးသော အပြင်းထန်ဆုံး အကြောင်းအမျိုးမျိုးသည် မျက်စိအာရုံကြော၊ နားအာရုံကြော၊ နှင့် အခြားအာရုံခံကြောများမှတစ်ဆင့် စိတ်ထဲသို့ ရောက်ရှိလာသည် (AA ၅၁၈)။}

^{29. Thy right eye. Compare ch. 18:8, 9. In ch. 5:28 Christ went behind the act to call attention to the motive that prompts the act, that is, to the attitude, or frame of mind, that gives birth to the act. Here He goes behind the motive or attitude to point to the avenues by which sin gains entrance into the life, the sensory nervous system. For the majority the strongest inducements to sin are those that reach the mind by way of the optic nerve, the auditory nerve, and other sensory nerves (AA 518).}

 

^{မကောင်းသောအရာကို မမြင်ရန်၊ မကြားရန်၊ မမြည်းစမ်းရန်၊ အနံ့မခံရန်၊ သို့မဟုတ် မထိရန် ငြင်းဆိုသူသည် အပြစ်ဆိုင်ရာ အတွေးများကို ရှောင်ရှားရာတွင် များစွာအောင်မြင်သည်။ မကောင်းသော အတွေးများသည် ခဏတာ သူ၏အသိစိတ်ထဲသို့ ဖြတ်သန်းလာသောအခါ ၎င်းတို့ကို ချက်ချင်းဖယ်ရှားသူသည်၊ အခွင့်အလမ်းရရှိသောအခါ အပြစ်ကျူးလွန်ရန် စိတ်ကို အကျင့်ဖြစ်စေသော အကျင့်ဆိုးအတွေးပုံစံများကို ရှောင်ရှားသည်။ ခရစ်တော်သည် “သူ၌ စာတန်၏ လှည့်ဖျားမှုကို တုံ့ပြန်သည့်အရာ တစ်စုံတစ်ရာမရှိ” သောကြောင့် အပြစ်ကင်းသော ဘဝကို အသက်ရှင်ခဲ့သည် (DA ၁၂၃)။}

^{He who refuses to see, hear, taste, smell, or touch that which is suggestive of sin has gone far toward avoiding sinful thoughts. He who immediately banishes evil thoughts when, momentarily, they may flash upon his consciousness, thereby avoids the development of a habitual thought pattern that conditions the mind to commit sin when the opportunity presents itself. Christ lived a sinless life because “there was in Him nothing that responded to Satan’s sophistry” (DA 123).}

 

^{ထိခိုက်စေသည်။ ဂရိလို skandalizō၊ “ထောင်ဖမ်းသည်”၊ “လှည့်ဖျားသည်”၊ “လဲကျစေသည်”၊ skandalon မှဆင်းသက်လာပြီး၊ ၎င်းသည် ထောင်ချောက်ဖမ်းသည့် တုတ်ဖြစ်သည် (ရောမ ၁၁:၉; ၁၄:၁၃; ၁ယောဟန် ၂:၁၀; ဗျာဒိတ် ၂:၁၄ ကိုကြည့်ပါ)။}

^{Offend. Gr. skandalizō, “to snare,” “to trip up,” “to cause to stumble,” from skandalon, the stick that springs a trap (see Rom. 11:9; 14:13; 1 John 2:10; Rev. 2:14).}

 

^{ဆွတ်ထုတ်ပါ။ တစ်နည်းအားဖြင့်၊ ဤဘဝတွင် မျက်စိကန်းသူ သို့မဟုတ် အခြားနည်းဖြင့် အင်္ဂါချို့တဲ့သူအဖြစ် ဖြတ်သန်းရခြင်းသည် ထာဝရအသက်ကို ဆုံးရှုံးရခြင်းထက် ပိုကောင်းသည်။ သို့သော် ခရစ်တော်သည် ဤနေရာ၌ နှိုင်းယှဉ်ပုံစကားကို သုံးသည်။ သူသည် ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖျက်ဆီးရန် မတောင်းဆိုဘဲ၊ အတွေးများကို ထိန်းချုပ်ရန် တောင်းဆိုသည်။ မကောင်းသောအရာကို မကြည့်ရန် ငြင်းဆိုခြင်းသည် မိမိကိုယ်ကို မျက်စိကန်းစေခြင်းကဲ့သို့ ထိရောက်ပြီး၊ မျက်စိ၏စွမ်းအားကို ထိန်းသိမ်းထားပြီး ကောင်းသောအရာများအတွက် အသုံးပြုနိုင်သော အားသာချက်ရှိသည်။ မြေခွေးတစ်ကောင်သည် ထောင်ချောက်ထဲတွင် ပိတ်မိနေသော ၎င်း၏ခြေတစ်ဖက်ကို ဖြတ်တောက်လိုက်ပြီး လွတ်မြောက်ရန် တစ်ခါတစ်ရံ ကိုက်ဖြတ်သည်။ အလားတူပင်၊ တွားသွားသတ္တဝါတစ်ကောင်သည် ၎င်း၏အမြီးကို သို့မဟုတ် ပုစွန်တစ်ကောင်သည် ၎င်း၏ခြေသည်းကို စွန့်လွှတ်သည်။ မျက်စိကို ဆွတ်ထုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် လက်ကို ဖြတ်တောက်ခြင်းဖြင့် ခရစ်တော်သည် မကောင်းသောအရာကို ကာကွယ်ရန် ဆန္ဒဖြင့် ပြုလုပ်ရမည့် ပြတ်သားသော လုပ်ဆောင်မှုကို ပုံဆောင်စကားဖြင့် ပြောသည်။ ခရစ်ယာန်သည် ယောဘ၏ပုံသက်သေကို လိုက်နာရန် ကောင်းသည်၊ ၎င်းသည် ၎င်း၏မျက်စိနှင့် “ပဋိညာဉ်ပြုခဲ့သည်” (ယောဘ ၃၁:၁; ၁ကောရိန္သု ၉:၂၇ နှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါ)။}

^{Pluck it out. It would, in one sense of the word, be better to go through this life blind or otherwise maimed than to forfeit eternal life. But Christ here uses a figure of speech. He does not call for mutilating the body, but for controlling the thoughts. To refuse to behold that which is evil is fully as effective as making oneself blind, and has the added advantage that the power of sight is retained and may be applied to things that are good. A fox will sometimes gnaw off its own paw, held fast in a trap, in order to escape. Similarly, a lizard will sacrifice its tail, or a lobster its claw. By the plucking out of the eye or the cutting off of the hand Christ figuratively speaks of the resolute action that should be taken by the will in order to guard against evil. The Christian does well to follow the example of Job, who “made a covenant with … [his] eyes” (Job 31:1 cf. 1 Cor. 9:27).}

 

^{ဂိဟင်နံ။ ဂရိလို geenna (အခန်း ၂၂ ၏ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ)။}

^{Hell. Gr. geenna (see comment on v. 22).}

 

^{၃၀. သင်၏ညာဘက်လက်။ ဆိုလိုသည်မှာ မကောင်းသော ဆန္ဒများ၏ ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ်ဖြစ်သည် (အခန်း ၂၉ ကိုကြည့်ပါ)။}

^{30. Thy right hand. That is, as an instrument of evil desires (see on v. 29).}

 

^{၃၁. ပြောထားသည်။ အခန်း ၂၁ ကိုကြည့်ပါ။}

^{31. It hath been said. See on v. 21.}

 

^{ဖယ်ထုတ်သည်။ ဂရိလို apoluō၊ “လွတ်မြောက်စေသည်”၊ “လွှတ်ပေးသည်”၊ ဤနေရာ၌ “ကွာရှင်းသည်” ဟု ဆိုလိုသည်။}

^{Put away. Gr. apoluō, “to set free,” “to release,” here meaning “to divorce.”}

 

^{ကွာရှင်းစာတစ်စောင်။ ဂရိလို apostasion၊ “ကွာရှင်းလက်မှတ်”၊ aphistēmi၊ “ခွဲထုတ်သည်”၊ “ဖယ်ထုတ်သည်” မှဆင်းသက်လာသည်။ အင်္ဂလိပ်စကားလုံး “apostasy” သည် တူညီသောရင်းမြစ်မှ ဆင်းသက်လာသည်။ ခရစ်တော်က နောက်ပိုင်းတွင် ညွှန်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း၊ ကွာရှင်းခြင်းသည် ဘုရားသခင်၏ မူရင်းအစီအစဉ်၏ အစိတ်အပိုင်းမဟုတ်ဘဲ၊ လူတို့၏ “စိတ်နှလုံးမာကျောမှု” ကြောင့် မောရှေ၏ပညတ္တိဥပဒေအောက်တွင် ယာယီခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ရောက်ရှိလာခဲ့သည် (အခန်း ၁၉:၇, ၈)။ ကွာရှင်းခြင်းဆိုင်ရာ မောရှေ၏ပညတ္တိဥပဒေ၏ သဘာဝနှင့် ရည်ရွယ်ချက်နှင့်ပတ်သက်၍ ဒုတိယသား ၂၄:၁–၄ ကိုကြည့်ပါ။ မောရှေ၏ပညတ္တိဥပဒေသည် ကွာရှင်းခြင်းကို မထည့်သွင်းခဲ့ကြောင်း အလေးထားပြောရမည်။ ဘုရားသခင်၏ ညွှန်ကြားချက်ဖြင့် မောရှေသည် ၎င်းကို သည်းခံပြီး အလွဲသုံးစားမှုများကို တားဆီးရန် စည်းမျဉ်းထားခဲ့သည်။ ခရစ်ယာန်အိမ်ထောင်ရေးသည် ဒုတိယသား ၂၄:၁ မဟုတ်ဘဲ၊ ကမ္ဘာဦး ၂:၂၄ ပေါ်တွင် အခြေခံရမည်။}

^{A writing of divorcement. Gr. apostasion, “a certificate [of divorce],” from aphistēmi, “to separate,” “to put away.” The English word “apostasy” comes from the same root. As Christ later pointed out, divorce was not a part of God’s original plan, but came under the provisional approval of the law of Moses because of the “hardness” of men’s hearts (ch. 19:7, 8). As to the nature and purpose of the law of Moses with regard to divorce, see on Deut. 24:1–4. It should be emphasized that the law of Moses did not institute divorce. By divine direction Moses tolerated it and regulated it so as to prevent abuses. Christian marriage should rest on the basis of Gen. 2:24, not of Deut. 24:1.}

 

^{၃၂. အိမ်ထောင်ရေးဖောက်ပြန်ခြင်း။ ဂရိစကားလုံး ပေါ်နီယာ (porneia) သည် တရားမဝင်သော လိင်ဆက်ဆံမှုကို ယေဘုယျအနေဖြင့် ရည်ညွှန်းသည်။ ဟီလယ်လ်၏ လစ်ဘရယ်အတွေးအခေါ်ကျောင်းက ယောက်ျားတစ်ဦးသည် ဇနီးဖြစ်သူ၏ အစားအသောက်မီးလောင်သည့်ကဲ့သို့ သေးငယ်သောအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ကွာရှင်းနိုင်သည်ဟု သင်ကြားခဲ့သည် (မစ်ရှနာ ဂစ်တင် ၉:၁၀၊ ဆွန်စီနို တဲလ်မတ်ထုတ်ဝေမှု၊ စာမျက်နှာ ၄၃၆၊ ၄၃၇၊ ဆက်စပ်ဖတ်ရန် MB ၆၃)။ သို့သော် ရှမ်းမီ၏ ပို၍ရှေးရိုးစွဲအတွေးအခေါ်ကျောင်းကမူ ဒုတိယမောရှေ ၂၄:၁ ရှိ “အချို့သော မသန့်ရှင်းမှု” ဟူသော စကားရပ်ကို “မတော်မတရားသောအရာ”၊ “မဖွယ်မရာ” သို့မဟုတ် “မသင့်လျော်မှု” ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့သည် (မစ်ရှနာ ဂစ်တင် ၉:၁၀၊ ဆွန်စီနို တဲလ်မတ်ထုတ်ဝေမှု၊ စာမျက်နှာ ၄၃၆)။ သို့သော် ယေရှုက အိမ်ထောင်ရေးဖောက်ပြန်မှုမှလွဲ၍ ကွာရှင်းခြင်းမရှိသင့်ကြောင်း ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။ အိမ်ထောင်ရေးဆက်ဆံမှုသည် အပြစ်ကြောင့် သောက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ယေရှုသည် ဖန်ဆင်းရှင်က မူလတွင်သတ်မှတ်ထားသော သန့်ရှင်းမှုနှင့် လှပမှုကို ပြန်လည်ထူထောင်ရန် ကြွလာခဲ့သည်။ ဒုတိယမောရှေ ၁၄:၂၆ ကိုကြည့်ပါ။}

^{32. Fornication. Gr. porneia, a general term applying to illicit sexual relationship. The liberal school of Hillel taught that a man might secure a divorce for the most trivial cause, such as his wife’s permitting his food to burn (Mishnah Giṭṭin 9. 10, Soncino ed. of the Talmud, pp. 436, 437; cf. MB 63). The more conservative school of Shammai, however, interpreted the expression “some uncleanness” of Deut. 24:1 to mean “some unseemly thing,” meaning “immodest,” or “indecent” (Mishnah Giṭṭin 9. 10, Soncino ed. of the Talmud, p. 436). But Jesus made plain that there should be no divorce except in the case of marital infidelity. The marriage relationship had been perverted by sin, and Jesus came to restore to it the purity and beauty originally ordained by the Creator. See on Deut. 14:26.}

 

^{ဘုရား၏ သတ်မှတ်ချက်အရ အိမ်ထောင်ရေးအဖွဲ့အစည်းသည် လူသားများကို ကောင်းကြီးပေးပြီး မြှင့်တင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ ခင်ပွန်းနှင့်ဇနီး၏ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်မှုသည် ခရစ်ယာန်စရိုက်ကို ရင့်ကျက်စေရန် ဘုရားက သတ်မှတ်ထားသော စံပြပတ်ဝန်းကျင်ဖြစ်သည်။ အိမ်ထောင်ရေးဘဝတွင် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ ချိန်ညှိမှုအများစုနှင့် ထိုချိန်ညှိမှုများပြုလုပ်ရာတွင် လူများစွာကြုံတွေ့ရသော အခက်အခဲများသည် မိမိကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်မှုနှင့် တစ်ခါတစ်ရံ မိမိကိုယ်ကို စွန့်လွှတ်မှုကို လိုအပ်သည်။ စစ်မှန်သော “မေတ္တာသည် စိတ်ရှည်သည်၊ ကြင်နာသည်”၊ ၎င်းသည် “မိမိအလိုအတိုင်း မတောင်းဆိုဘဲ”၊ “အရာရာကို သည်းခံသည်၊ အရာရာကို ယုံကြည်သည်၊ အရာရာကို မျှော်လင့်သည်၊ အရာရာကို ခံနိုင်သည်” (၁ ကောရိန္သု ၁၃:၄-၇၊ RSV)။ ခရစ်ယာန်များသည် အိမ်ထောင်ရေးဆက်ဆံမှုသို့ ဝင်ရောက်သောအခါ ဤတွင်ဖော်ပြထားသော မူများကို လက်ခံအသုံးပြုရန် တာဝန်ယူသင့်သည်။ ဤမူများကို လက်ခံအသုံးပြုပြီး ခရစ်တော်၏ ကျေးဇူးတော်ကို ၎င်းတို့၏ဘဝတွင် လုပ်ဆောင်ခွင့်ပေးလိုသည့် ခင်ပွန်းနှင့်ဇနီးများသည်၊ မည်သည့်အခက်အခဲမဆို မည်မျှပင်ဆိုးရွားပုံရစေကာမူ ၎င်းကို ဖြေရှင်းနိုင်သည်ဟု တွေ့ရှိလိမ့်မည်။ စိတ်နေစိတ်ထားများ မတိုက်ဆိုင်ပါက၊ ခရစ်ယာန်ဖြေရှင်းနည်းမှာ အိမ်ထောင်ဖက်များကို ပြောင်းလဲခြင်းမဟုတ်၊ စိတ်နေစိတ်ထားများကို ပြောင်းလဲရန်ဖြစ်သည်။}

^{In the providence of God the marriage institution was designed to bless and uplift humanity. The companionship of husband and wife was ordained of God as the ideal environment in which to mature a Christian character. Most of the personality adjustments of married life, and the difficulties encountered by many in making these adjustments, call for the exercise of self-restraint and sometimes self-sacrifice. True “love is patient and kind,” it “does not insist on its own way,” it “bears all things, believes all things, hopes all things, endures all things” (1 Cor. 13:4–7, RSV). When Christians enter into the marriage relationship they should accept the responsibility of applying the principles here stated. Husbands and wives who thus apply these principles, and who are willing for the grace of Christ to operate in their lives, will find that there is no difficulty, however serious it may appear to be, that cannot be solved. Where dispositions are not congenial, the Christian solution is to change dispositions, not spouses.}

 

^{အိမ်ထောင်ရေးဖောက်ပြန်ခြင်း။ ဖယ်ရှားခံရသော ဇနီးသည် သဘာဝအလျောက် အိမ်သစ်တစ်ခုရှာဖွေလိုသည်။ သို့သော် အခြားတစ်ဦးနှင့်လက်ထပ်ခြင်းဖြင့် သူမသည် အိမ်ထောင်ရေးဖောက်ပြန်မှုကို ကျူးလွန်မည်ဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမှာ သူမ၏ယခင်အိမ်ထောင်ရေးသည် ဘုရား၏ရှေ့မှောက်တွင် တရားဝင်ဖျက်သိမ်းခြင်းမရှိခဲ့ပေ (ဆက်စပ်ဖတ်ရန် မာကု ၁၀:၁၁၊ ၁၂)။ ခရစ်တော်သည် ထိုခေတ်က ရဗ္ဗိများ၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို၊ အထူးသဖြင့် အကြောင်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ကွာရှင်းခွင့်ပြုသည့် ဟီလယ်လ်ကျောင်း၏အယူအဆကို (အထက်တွင် “အိမ်ထောင်ရေးဖောက်ပြန်ခြင်း” အောက်တွင်ကြည့်ပါ) ရဲဝံ့စွာ ဖယ်ရှားခဲ့သည်။ မစ်ရှနစ်ခေတ်ကာလတွင် ဂျူးလူမျိုးများအကြား ခင်ပွန်းတစ်ဦးသည် တရားဝင်နည်းဖြင့် ရုတ်တရက်လွတ်မြောက်နိုင်သည့် အိမ်ထောင်ရေးမရှိခဲ့ကြောင်း သတိပြုခဲ့သည်။ ယေရှုက အိမ်ထောင်ရေးသည် ဘုရားသတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မဖြစ်မနေ မတော်မတရားပြုလုပ်ထားသော အိမ်ထောင်ရေးကို ဘုရားက အတည်ပြုထားသည်ဟု အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်က ပေါင်းစည်းထားသည့်အရာကို မည်သည့်ရဗ္ဗိဓလေ့ထုံးတမ်း သို့မဟုတ် အလေ့အကျင့်ကမျှ ဖျက်ဆီးနိုင်မည်မဟုတ်ပေ။}

^{To commit adultery. A wife put away would naturally seek to find a new home. But by marrying another she would commit fornication, because her previous marriage was not validly dissolved in God’s sight (cf. Mark 10:11, 12). Christ boldly set aside the rabbinical tradition of His day, especially that of the school of Hillel (see the foregoing under “Fornication”), which permitted divorce for any cause. It has been observed that no marriage existed among the Jews of the Mishnaic period from which the husband could not abruptly free himself in a legal fashion. Jesus emphasized that marriage was divinely ordained and, when properly entered into, was divinely ratified. What God had joined together no rabbinical tradition or practice could put asunder.}

 

^{၃၃. ထပ်မံ၍။ ဤသည်မှာ ခရစ်တော်၏ ဥပဒေ၏ဝိညာဉ်ရေးရာအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်၏ တတိယဥပမာဖြစ်သည်။}

^{33. Again. This is the third illustration of Christ’s spiritual interpretation of the law.}

 

^{သင်တို့ကြားသိခဲ့သည်။ အပိုဒ် ၂၁ ကိုကြည့်ပါ။}

^{Ye have heard. See on v. 21.}

 

^{ဤသို့ဆိုခဲ့သည်။ အောက်ပါအရာသည် တိကျသောကိုးကားချက်မဟုတ်ဘဲ၊ လေဝိမှတ်စာ ၁၉:၁၂၊ ထွက်မြောက်ရာကျမ်း ၂၀:၇၊ တောလည်ရာကျမ်း ၃၀:၂၊ ဒုတိယမောရှေ ၂၃:၂၂ တို့၏ သင်ကြားချက်များ၏ အနှစ်ချုပ်ဖြစ်သည်။}

^{It hath been said. What follows is not an exact quotation, but rather a summary of the teachings of Lev. 19:12; Ex. 20:7; Num. 30:2; Deut. 23:22.}

 

^{ကျိန်ဆိုဖောက်ဖျက်ခြင်း။ ဂရိစကားလုံး အီပီအိုရ်ကီယို (epiorkeō)၊ “မမှန်ကန်စွာ ကျိန်ဆိုခြင်း”။ ခရစ်တော်သည် ဤနေရာတွင် ပြောထားသည့်အရာ သို့မဟုတ် အချို့သောလုပ်ဆောင်မှုများကို ဖြည့်ဆည်းရန် ကတိပြုသည့် အာမခံချက်များကို ရည်ညွှန်းသည်။ သူသည် သာမန်အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ရိုင်းစိုင်းသောစကားမဟုတ်ဘဲ၊ အထူးသဖြင့် ဘုရား၏နာမတော်ကို ခေါ်ဆိုကာ ထိုနာမတော်ကို မထီမဲ့မြင်ပြုရာ ရောက်သည့် မမှန်ကျိန်ဆိုမှုကို ရည်ညွှန်းသည်။}

^{Forswear. Gr. epiorkeō, “to swear falsely.” Christ here refers to solemn statements made in affirmation of the truth of what has been said or of promises to perform certain acts. He speaks not of profanity, in the usual sense of the term, but of perjury, particularly of perjury that invokes the name of God and thereby dishonors and profanes that name.}

 

^{…သင်၏ကျိန်ဆိုချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပါ။ ခရစ်တော်သည် ဤနေရာတွင် ကတိပြုချက်များ၊ အထူးသဖြင့် ဘုရားထံပြုလုပ်သော ကတိများကို ပြောကြားသည်။ သို့သော် သူသည် ကတိပြုထားသည့်အရာကို အလေးထားမထည့်ဘဲ၊ မည်သည့်ကတိပြုချက်ဖြစ်စေ၊ ၎င်းကို ဖြည့်ဆည်းရန်ဖြစ်သည်။ သူသည် ကတိပြုချက်များပြုလုပ်ပုံကို မထည့်သွင်းဘဲ၊ ၎င်းတို့ကို ထိန်းသိမ်းပုံကို အလေးပေးသည်။ ဘုရားထံ ပြုလုပ်သော ကတိသစ္စာများ၏ တရားဝင်မှုနှင့် မချိုးဖောက်နိုင်မှုကို လေဝိမှတ်စာ ၁၉:၁၂၊ တောလည်ရာကျမ်း ၃၀:၂၊ ဒုတိယမောရှေ ၂၃:၂၁ တို့တွင် ကြည့်ပါ။}

^{Perform … thine oaths. Christ here speaks of promises, particularly those made to God. However, He thinks not so much of what is promised, but that the promise, whatever it be, is made good. He emphasizes, not the way the promises are made, but the way they are kept. For the solemnity and inviolability of vows made to God see on Lev. 19:12; Num. 30:2; Deut. 23:21.}

 

^{၃၄. သို့သော် ငါဆိုသည်ကား။ အပိုဒ် ၂၂ ကိုကြည့်ပါ။}

^{34. But I say. See on v. 22.}

 

^{လုံးဝကျိန်ဆိုခြင်းမပြုနှင့်။ ယေရှုသည် တရားဝင်တရားရုံးကျိန်ဆိုချက်ကို မရည်ညွှန်းဘဲ (MB ၆၆၊ အခန်း ၂၆:၆၄ ကိုကြည့်ပါ)၊ ဂျူးလူမျိုးများအကြား သာမန်ကျိန်ဆိုချက်များကို ရည်ညွှန်းသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့်၊ “ငါကျိန်ဆိုသည်” ဟူသောစကားလုံးများဖြင့် အာမခံချက်တစ်ခုကို ရှေ့ပြေးပြုလုပ်ခြင်းသည် ထိုထုတ်ပြန်ချက်ကို ကျိန်ဆိုချက်တစ်ခုဖြစ်စေသည်။ သို့သော်၊ အခြားအရာများတွင်ကဲ့သို့၊ ဂျူးများသည် ကျိန်ဆိုချက်အောက်တွင် လက်ခံထားသော တာဝန်ဝတ္တရားများမှ လွတ်မြောက်ရန် နည်းလမ်းများစွာကို တီထွင်ခဲ့သည်။ ဂျူးလူမျိုးများ၏ ကျိန်ဆိုမှုတွင် ပါဝင်လေ့ရှိသော အကျိုးအမြတ်ရှာဖွေမှုအပေါ် ခရစ်တော်၏သဘောထားကို အခန်း ၂၃:၁၆-၂၂ တွင် ပို၍အသေးစိပ်ဖော်ပြထားသည်။}

^{Swear not at all. Jesus refers, not to the solemn judicial oath (MB 66; see on ch. 26:64), but to oaths common among the Jews. Generally speaking, to prefix an affirmation with the words “I swear” constituted the statement an oath. But, as in other things, the Jews contrived many devices by which to free themselves from obligations accepted under oath. Christ’s attitude toward the casuistry often involved in Jewish oath taking is set forth in greater detail in ch. 23:16–22.}

 

^{ကိုင်ပကြီးရှေ့တွင်၊ ခရစ်တော်ကိုယ်တိုင်ကျိန်ဆိုချက်အောက်တွင် ဖြေကြားခဲ့သည် (အခန်း ၂၆:၆၃၊ ၆၄)။ ရှင်ပေါလုသည် သူပြောသည့်အရာမှန်ကန်ကြောင်း ဘုရားကို သက်သေအဖြစ် ထပ်ခါတလဲလဲ ခေါ်ဆိုခဲ့သည် (၂ ကောရိန္သု ၁:၂၃၊ ၁၁:၃၁၊ ဆက်စပ်ဖတ်ရန် သက်သာလောနိတ် ၅:၂၇)။ ဆယ်ပညတ်သည် ကျိန်ဆိုချက်များကို တားမြစ်ခြင်းမရှိဘဲ၊ မမှန်ကျိန်ဆိုမှုကို တားမြစ်သည် (ထွက်မြောက်ရာကျမ်း ၂၀:၇၊ ၁၆)။ “တစ်ဦးတစ်ယောက်သာ ကျိန်ဆိုချက်အောက်တွင် တသမတ်တည်း သက်သေထွက်ဆိုနိုင်သည်ဆိုပါက၊ ၎င်းသည် ခရစ်ယာန်ဖြစ်သည်” (MB ၆၇)။}

^{Before Caiaphas, Christ Himself answered under oath (ch. 26:63, 64). Paul repeatedly invoked God as witness that what he said was true (2 Cor. 1:23; 11:31; cf. 1 Thess. 5:27). The Decalogue does not forbid oaths, but perjury (Ex. 20:7, 16). “If there is any one who can consistently testify under oath, it is the Christian” (MB 67).}

 

^{စစ်မှန်သောစကားပြောလိုသော စိတ်နေစိတ်ထားသည် လူတစ်ဦး၏စိတ်နှလုံးတွင် ရှိသောအခါ၊ ကျိန်ဆိုချက်သည် မလိုအပ်တော့ပေ။ အချို့သောအခါများတွင် ဘုရား၏နာမတော်ကို ခေါ်ဆိုသည့်အလေ့အထသည် ထိုအခြေအနေမျိုးတွင် လူတစ်ဦးပြောသည့်စကားသည် အခြားအချိန်များတွင် ပြောသည့်စကားထက် ပို၍ယုံကြည်စိတ်ချရသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ခရစ်တော်သည် ဘဝ၏ဆက်ဆံရေးအားလုံးတွင် စစ်မှန်မှုကို တိုက်တွန်းသည်။ “ခရစ်ယာန်များပြုလုပ်သမျှအရာအားလုံးသည် နေရောင်ခြည်ကဲ့သို့ ဖောက်ထွင်းမြင်နိုင်ရမည်” (MB ၆၈)။}

^{When the disposition to speak the truth is in a man’s heart, oath taking becomes superfluous. The practice of invoking the name of God at certain times implies that what a man says under such circumstances is more to be depended on than what he says at other times. Christ enjoins truthfulness in all the relationships of life. “Everything that Christians do should be as transparent as the sunlight” (MB 68).}

 

^{မိုးကောင်းကင်ဖြင့်လည်း။ ရဗ္ဗိများက “မိုးကောင်းကင်နှင့် ကမ္ဘာမြေဖြင့်” ကျိန်ဆိုခြင်းသည် ဘုရား၏နာမတော်အတွက် အန္တရာယ်မရှိသည့် အစားထိုးစကားလုံးတစ်ခု (အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၁၇၂) သို့မဟုတ် ဘုရား၏ဂုဏ်တော်တစ်ခုခုဖြင့် ကျိန်ဆိုခြင်းထက် လူတစ်ဦးကို အပြစ်မဖြစ်စေဟု ဆိုခဲ့သည် (မစ်ရှနာ ရှဘူအို့သ် ၄:၁၃၊ ဆွန်စီနို တဲလ်မတ်ထုတ်ဝေမှု၊ စာမျက်နှာ ၂၀၂၊ ၂၀၃)။ သို့သော် ယေရှုက ၎င်းတို့၏အဆိုကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။}

^{Neither by heaven. The rabbis claimed that swearing “by heaven and by earth” did not render a man as culpable as did swearing by a supposedly inoffensive substitute for the divine name (see Vol. I, p. 172) or by one of the attributes of God (Mishnah Shebu‘oth 4. 13, Soncino ed. of the Talmud, pp. 202, 203). But Jesus denied their contention.}

 

^{၃၅. သူ၏ခြေတင်ရာနေရာ။ ဟေရှာယ ၆၆:၁ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ။ ကမ္ဘာမြေနှင့် ၎င်း၏လူများသည် ဘုရားနှင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင် သေးငယ်မှုကို အလေးပေးသည့် ကဗျာဆန်သောဖော်ပြချက် (ဆက်စပ်ဖတ်ရန် ဟေရှာယ ၅၇:၁၅၊ ဒေသနာ ၅:၂၊ ဆူးသခင်မြတ်နှုတ်ကပတ်တော် ၂:၁)။}

^{35. His footstool. Compare Isa. 66:1. A poetic expression emphasizing the insignificance of the earth and its inhabitants as compared with God (cf. Isa. 57:15; Eccl. 5:2; Lam. 2:1).}

^{The great King. That is, God.}

 

^{၃၆. သင်၏ဦးခေါင်းဖြင့် ကျိန်ဆိုခြင်း။ သာမန်ကျိန်ဆိုချက်ပုံစံတစ်ခုဖြစ်သည်။}

^{36. Swear by thy head. Another common formula of swearing.}

 

^{၃၇. သင်တို့၏စကားပြောဆက်ဆံမှု။ ဧဖက် ၄:၂၉ ကဲ့သို့သော ကျမ်းပိုဒ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ။}

^{37. Your communication. Compare such passages of Scripture as Eph. 4:29.}

 

^{ဟုတ်သည်၊ ဟုတ်သည်။ ယာကုပ် ၅:၁၂ ကိုကြည့်ပါ။ ခရစ်ယာန်တစ်ဦးအတွက်၊ မိမိစကားကို လေးစားသူတစ်ဦးအတွက်၊ ရိုးရှင်းသော ဟုတ်သည် သို့မဟုတ် မဟုတ်ဘူးသည် ပို၍ရှုပ်ထွေးသော ထုတ်ဖော်ချက်ထက် အလေးချိန်နှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရမှုရှိသည်။}

^{Yea, yea. Compare James 5:12. For the Christian, for one who respects his word, a simple Yes or No carries as much weight and reliability as a more elaborate declaration.}

 

^{ဆိုးညစ်မှုမှလာသည်။ သို့မဟုတ် “ဆိုးညစ်သူမှလာသည်” (ဆက်စပ်ဖတ်ရန် မဿဲ ၁၃:၁၉၊ ၁ ယောဟန် ၃:၁၂)။}

^{Cometh of evil. Or, “cometh of the evil one” (cf. Matt. 13:19; 1 John 3:12).}

 

^{၃၈. သင်တို့ကြားသိခဲ့သည်။ အပိုဒ် ၂၁ ကိုကြည့်ပါ။ ခရစ်တော်သည် ဥပဒေ၏ဝိညာဉ်ရေးရာအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်နှင့် ၎င်းကိုလိုက်နာရန် ပုံစံတစ်ခုတည်းနှင့်နှိုင်းယှဉ်၍ စတုတ္ထဥပမာကို တင်ပြသည်။ အပိုဒ် ၃၈-၄၂ သည် အခြားသူ၏ထိခိုက်နစ်နာမှုကို ခံစားရသောအခါ ခရစ်ယာန်တစ်ဦးယူသင့်သည့် သဘောထားနှင့် သက်ဆိုင်သည်။}

^{38. Ye have heard. See on v. 21. Christ presents His fourth illustration of the spirit of the law in contrast with the mere form of obeying it. Verses 38–42 are concerned with the attitude a Christian should take when suffering injury at the hands of another.}

 

^{ဤသို့ဆိုခဲ့သည်။ အပိုဒ် ၂၁ ကိုကြည့်ပါ။ ဤအပိုဒ်ရှိ ကိုးကားချက်သည် ထွက်မြောက်ရာကျမ်း ၂၁:၂၄၊ လေဝိမှတ်စာ ၂၄:၂၀၊ ဒုတိယမောရှေ ၁၉:၂၁ (ထွက်မြောက်ရာကျမ်း ၂၁:၂၄၊ အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၆၁၈ ကိုကြည့်ပါ) တို့ပေါ်တွင် အခြေခံသည်။}

^{It hath been said. See on v. 21. The quotation in this verse is based on Ex. 21:24; Lev. 24:20; Deut. 19:21 (see on Ex. 21:24; see Vol. I, p. 618).}

 

^{မျက်စိအတွက်မျက်စိ။ ဤဥပဒေကို စတင်ခဲ့သောအခါ၊ ၎င်းသည် ရှေးခေတ်ကာလများတွင် သာမန်ဖြစ်ခဲ့သော သွေးစွန်းရာဇဝင်တရားစီရင်မှုစနစ်ထက် ကြီးမားသောတိုးတက်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်၊ ၎င်းစနစ်အောက်တွင် ထိခိုက်နစ်နာမှုများကို ပေါင်းစပ်အတိုးနှုန်းဖြင့် ပြန်လည်ပေးဆပ်ရန် သာမန်အလေ့အကျင့်ဖြစ်သည်။ ဤဥပဒေသည် အရပ်ဖက်ဥပဒေဖြစ်ပြီး၊ ပြစ်ဒဏ်ကို တရားရုံးများ၏ ညွှန်ကြားချက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရမည်။ ၎င်းသည် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ လက်စားချေမှုကို မဖြေရှင်းပေ (MB ၇၀)။ ဟမ်မူရာဘီ၏ဥပဒေတွင် အလားတူပြဋ္ဌာန်းချက်အတွက် အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၆၁၈ ကိုကြည့်ပါ။}

^{An eye for an eye. When this law was instituted it marked a great advance over the blood-feud system of justice common in ancient times, under which it was the general practice to repay injuries with compound interest. The law was a civil statute, and the punishment was to be carried out at the direction of the courts. It did not justify personal revenge (MB 70). For a similar provision in the law of Hammurabi see Vol. I, p. 618.}

 

^{၃၉. သို့သော် ငါဆိုသည်ကား။ အပိုဒ် ၂၂ ကိုကြည့်ပါ။}

^{39. But I say. See on v. 22.}

 

 

^{မကောင်းမှုကို မဆန့်ကျင်ပါနှင့်။ ဆိုလိုသည်မှာ၊ ခံရသော မတရားမှုများအတွက် လက်စားချေခြင်းကို မရှာဖွေပါနှင့်။ ဤနေရာတွင် ယေရှုသည် တက်ကြွသော ရန်လိုမှုကို ရည်ညွှန်းပုံရပြီး မလှုပ်မရှားတွန်းလှန်မှုကို မဟုတ်ပေ။ “မကောင်းမှု” ဟူသော စကားလုံးသည် မကောင်းသောလူ သို့မဟုတ် မကောင်းသောအရာကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် ယခင်အဓိပ္ပာယ်ကို ရည်ညွှန်းပုံရသည်။ ၎င်းတွင် လူတစ်ဦးအား ပြုလုပ်သော မကောင်းမှုနှင့် လူတစ်ဦးမှ ပြုလုပ်သော မကောင်းမှုတို့ ပါဝင်သည်။ ခရစ်ယာန်တစ်ဦးသည် အကြမ်းဖက်မှုကို အကြမ်းဖက်မှုဖြင့် မတုံ့ပြန်ပါ။ သူသည် “မကောင်းမှုကို ကောင်းမှုဖြင့် အောင်မြင်လိမ့်မည်” (ရောမ ၁၂:၂၁) နှင့် သူ့ကို မတရားပြုသူ၏ ဦးခေါင်းပေါ်တွင် “မီးခဲများကို ပုံထားလိမ့်မည်” (သုတ္တံကျမ်း ၂၅:၂၁, ၂၂)။}

^{Resist not evil. That is, do not seek revenge for wrongs suffered. Jesus here seems to refer to active hostility rather than to passive resistance. The word for “evil” may refer either to an evil person or to an evil thing. Here the former seems indicated. It includes evil done to a person and evil done by a person. The Christian will not meet violence with violence. He will “overcome evil with good” (Rom. 12:21) and “heap coals of fire” upon the head of one who wrongs him (Prov. 25:21, 22).}

 

^{ပါးပြင်။ အခန်းကဏ္ဍ ၂၁–၄၇ တွင် ဖော်ပြထားသော ဥပမာများအားလုံးတွင်ကဲ့သို့၊ ယေရှုသည် လုပ်ရပ်ကိုယ်တိုင်ထက် လုပ်ရပ်ကို လှုံ့ဆော်ပေးသော စိတ်ဓာတ်ကို ပို၍ဂရုစိုက်သည်။ ခရစ်ယာန်တစ်ဦးသည် သူယူဆသော သူ၏အခွင့်အရေးများအတွက် မတိုက်ခိုက်ပါ။ သူသည် ဒဏ်ရာပေးရန် အခွင့်အရေးရှာမည့်အစား ဒဏ်ရာကို လက်ခံမည်။ ယေရှုကိုယ်တိုင်သည် ဤအမိန့်၏ စိတ်ဓာတ်ကို အပြည့်အဝလိုက်နာခဲ့သည်၊ သို့သော် သူသည် နောက်ထပ်ဒဏ်ရာကို စကားလုံးအတိုင်း ဖိတ်ခေါ်ခြင်းမပြုခဲ့ (ယောဟန် ၁၈:၂၂, ၂၃; ကိုးကား ဟေရှာယ ၅၀:၆; ၅၃:၇)။ ပေါလုလည်း မပြုခဲ့ (တ၀:၂၂:၂၅; ၂၃:၃; ၂၅:၉, ၁၀)။ ယေရှုသည် ကားစဉ်းကပ်တိုင်ပေါ်တွင် သူ့ကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်သူများကို ခွင့်လွှတ်ပေးရန် ခမည်းတော်ထံ တောင်းဆိုစဉ် ဤနေရာတွင် သူပြောသော စိတ်ဓာတ်ကို ထင်ရှားစေခဲ့သည် (လုကာ ၂၃:၃၄)။}

^{Cheek. As in all the other illustrations listed in vs. 21–47, Jesus is more concerned with the spirit that prompts the act rather than with the act itself. The Christian will not fight for what he considers to be his rights. He will submit to injury rather than seek opportunity to inflict it. Jesus Himself fully observed the spirit of this command, though He did not literally invite additional injury (John 18:22, 23; cf. Isa. 50:6; 53:7). Nor did Paul (Acts 22:25; 23:3; Acts 25:9, 10). On the cross Christ manifested the spirit of which He here spoke when He called upon the Father to forgive those who tormented Him (Luke 23:34).}

 

^{၄၀. တရားရုံးတွင် တရားစွဲခြင်း။ ဆိုလိုသည်မှာ “တရားရုံးသို့ ဆွဲခေါ်သွားခြင်း” ဖြစ်သည်။ ဂရိဘာသာစကားအရ တရားစီရင်မှု မစတင်သေးကြောင်း ရှင်းလင်းသည်။ တရားရေးဆိုင်ရာ အရေးယူမှုကို ရိုးရှင်းစွာ စဉ်းစားထားခြင်းဖြစ်သည်။}

^{40. Sue thee at the law. That is, “hale you into court.” The Greek makes it clear that the trial had not yet begun; legal action was simply contemplated.}

 

^{အင်္ကျီ။ ဂရိဘာသာ “ချီတုံ”၊ ခန္ဓာကိုယ်နှင့်ထိစပ်ဝတ်ဆင်သော အင်္ကျီပုံစံ အတွင်းခံအ၀တ်အထည်။}

^{Coat. Gr. chitōn, the shirtlike undergarment worn next to the body.}

 

^{ပေးလိုက်ပါ။ ခရစ်ယာန်တစ်ဦးသည် မတရားမှုကို တိတ်ဆိတ်စွာ၊ နူးညံ့စွာ လက်ခံမည်။}

^{Let him have. The Christian will quietly, meekly submit to wrong.}

 

^{အင်္ကျီဖုံး။ ဂရိဘာသာ “ဟိမတိယုံ”၊ ဤနေရာတွင် “အင်္ကျီဖုံး” သို့မဟုတ် အပြင်ဘက်အ၀တ်အထည်၊ ညဘက်တွင် အုပ်ဆောင်းအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်၊ “ချီတုံ” နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်။ ဆင်းရဲသားများသည် တစ်ခါတစ်ရံ ချေးငွေအတွက် အာမခံအဖြစ် “အင်္ကျီဖုံး” မှလွဲ၍ ဘာမှမပေးနိုင်ပေ။ သို့သော် မောရှေ၏တရားဥပဒေအရ အကြွေးရှင်သည် ဤအ၀တ်အထည်ကို ညဘက်တွင် အာမခံအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားရန် တားမြစ်ထားသည် (ထွက်မြောက်ရာ ၂၂:၂၆, ၂၇)။ အင်္ကျီဖုံးသည် “အင်္ကျီ” သို့မဟုတ် အတွင်းခံအ၀တ်အထည်ထက် ပို၍မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်ဟု ယူဆထားသဖြင့်၊ ၎င်းကို တွန်းလှန်မှုမရှိဘဲ ပေးလှူခြင်းသည် ဥပဒေအရ လူတစ်ဦးအား ၎င်းနှင့်ပတ်သက်သော အခွင့်အရေးအချို့ပေးထားသည့်တိုင် ပို၍အလျှော့ပေးမှုကို ပြသလိမ့်မည်။}

^{Cloke. Gr. himation, here, the “mantle,” or outer garment, which was commonly used as a covering at night, in contrast with the chitōn. The poor would sometimes have little or nothing besides the “mantle” to offer as security for a loan. The law of Moses, however, prohibited a creditor from retaining this garment overnight as a pledge (Ex. 22:26, 27). In view of the fact that the cloak was considered more essential than the “coat,” or undergarment, to yield it without resistance would demonstrate a higher degree of concession, particularly in view of the fact that the law gave a man certain rights with respect to it.}

 

^{၄၁. အတင်းအကြပ်ခိုင်းစေခြင်း။ ဂရိဘာသာ “အင်္ဂါရိယူအို”၊ “ဝန်ဆောင်မှုသို့ အတင်းခေါ်ဆောင်သွားခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဆက်စပ်နာမ်စား “အင်္ဂါရို့စ်” သည် ပါးရှင်းဘာသာမှ ချေးယူထားသော စကားလုံးဖြစ်ပြီး “မြင်းစီးတမန်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပါးရှင်းလူမျိုးများအကြားတွင် ဤစကားလုံးသည် အင်ပါယာစာပို့စနစ်၏ တော်ဝင်တမန်များနှင့် သက်ဆိုင်သည်၊ ၎င်းကို ပါးရှင်းလူမျိုးများက အံ့သြဖွယ်ထိရောက်မှုအဆင့်သို့ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည် (ဧသတာ ၃:၁၃ တွင် ကြည့်ပါ)။ ရောမခေတ်တွင် “အင်္ဂါရိယူအို” နှင့် “အင်္ဂါရို့စ်” သည် စစ်ရေးပစ္စည်းများ သယ်ယူပို့ဆောင်ရာတွင် အတင်းအကြပ်ဝန်ဆောင်မှုကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဧပစ်တီးတပ်စ် (၄. ၁. ၇၉) သည် ဤဝန်ဆောင်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အကြံပေးသည်။ “အကယ်၍ စစ်သားတစ်ဦးက [သင်၏မြည်းကို] သိမ်းယူလျှင် ၎င်းကို လွှတ်လိုက်ပါ။ တွန်းလှန်ခြင်း သို့မဟုတ် ညည်းညူခြင်း မပြုပါနှင့်၊ သို့မဟုတ်ပါက သင်သည် ဦးစွာရိုက်နှက်ခံရပြီး နောက်ဆုံးတွင် မြည်းကိုပါ ဆုံးရှုံးရလိမ့်မည်”။ တွန်းလှန်ခြင်းသည် ရက်စက်မှုကို ဖိတ်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ မဿဲ ၂၇:၃၂ နှင့် မာကု ၁၅:၂၁ တွင် “အင်္ဂါရိယူအို” သည် ရှိမုန်အား ခရစ်၏ကားစဉ်းကပ်တိုင်ကို သယ်ဆောင်ရန် အတင်းအကြပ်ခိုင်းစေခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။}

^{41. Compel. Gr. aggareuō, meaning “to press into service.” The related noun, aggaros, is a Persian loan word meaning “mounted courier.” Among the Persians the word was used with reference to royal couriers of the imperial postal system, which the Persians developed to an amazing degree of efficiency (see on Esther 3:13). In Roman times aggareuō and aggaros referred to compulsory service in the transport of military equipment. Epictetus (iv. 1. 79) advises with respect to such service: “If there is a requisition and a soldier seizes it [your ass], let it go. Do not resist or complain, otherwise you will be first beaten, and lose the ass after all.” To resist was to invite cruelty. In Matt. 27:32 and Mark 15:21 aggareuō is used of compelling Simon to carry the cross of Christ.}

 

^{ယေရှုသည် ဂျူးအရပ်သားတစ်ဦးအား ရောမစစ်သားတစ်ဦးမှ ဥပဒေအရ ခွင့်ပြုထားသည့် ၁ မိုင်အကွာအဝေးအတွက် သူ၏ခရီးဆောင်အိတ်ကို သယ်ဆောင်ရန် အတင်းအကြပ်ခိုင်းစေခြင်းကဲ့သို့သော ဖြစ်ရပ်များကို ရည်ညွှန်းခဲ့သည် (လုကာ ၃:၁၄ ကို ကိုးကားပါ)။ ခရစ်ယာန်တစ်ဦးသည် ဥပဒေအရလိုအပ်သော ဝန်ဆောင်မှုထက် နှစ်ဆပေးလှူမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းကို ရွှင်လန်းစွာပြုလုပ်မည်။ ကပေရနဝမ်သည် ရောမတပ်စခန်းမြို့ဖြစ်ပြီး၊ ယေရှုပြောနေစဉ် နားထောင်နေသူများသည် အနီးရှိလမ်းတစ်လျှောက် ဖြတ်သွားသော ရောမစစ်သားတစ်ဖွဲ့ကို တွေ့မြင်ခဲ့ကြသည် (MB ၇၀)။ ဂျူးလူမျိုးများသည် မယ်ရှိယသည် ရောမဩဇာကို နှိမ့်ချလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ ဤနေရာတွင် ယေရှုသည် ရောမအာဏာပိုင်များထံ လက်နက်ချရန် အကြံပေးခဲ့သည်။}

^{Jesus referred to such instances as that of a Jewish civilian’s being impressed by a Roman soldier to carry his baggage for the distance of 1 mi., as provided by the law (cf. Luke 3:14). The Christian would give double the service required by law, and that cheerfully. Capernaum was a Roman garrison town, and as Jesus spoke, those who listened saw a company of Roman soldiers passing along a nearby road (MB 70). The Jews hoped and believed that the Messiah would humble the pride of Rome; here, Jesus counseled submission to Roman authority.}

 

^{၄၂. မငြင်းပယ်ပါနှင့်။ ဆိုလိုသည်မှာ သူ့ကိုမငြင်းပယ်ပါနှင့်။ ကောင်းကင်နိုင်ငံ၏သားများသည် ရက်ရောသောစိတ်ထားဖြင့် ပြုမူလိမ့်မည် (လုကာ ၆:၃၀ တွင် ကြည့်ပါ)။}

^{42. Turn not thou away. That is, do not refuse him. Citizens of the kingdom of heaven will have, and act upon, generous impulses (see on Luke 6:30).}

 

^{၄၃. သင်တို့ကြားဖူးသည်။ အခန်းကဏ္ဍ ၂၁ တွင် ကြည့်ပါ။}

^{43. Ye have heard. See on v. 21.}

 

^{ဟုဆိုခဲ့သည်။ အခန်းကဏ္ဍ ၂၁ တွင် ကြည့်ပါ။}

^{It hath been said. See on v. 21.}

 

^{ချစ်ခြင်း။ ဂရိဘာသာ “အာဂါပေါ”၊ ၎င်း၏အဓိပ္ပာယ်ကြွယ်ဝမှုကို အင်္ဂလိပ်စကားလုံး “ချစ်ခြင်း” သည် မလုံလောက်စွာ ဖော်ပြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ “ချစ်ခြင်း” ဟူသော စကားလုံးသည် မတူညီသော အဓိပ္ပာယ်များစွာရှိပြီး၊ မတူညီသော အယူအဆများစွာကို ဖော်ပြသည်၊ ထို့ကြောင့် “အာဂါပေ” ၏ စစ်မှန်သော အဓိပ္ပာယ်ကို ဤဘာသာပြန်က ဖုံးကွယ်ထားသည်။ ဂရိလူမျိုးများတွင် ကျွန်ုပ်တို့၏ “ချစ်ခြင်း” ဟူသော စကားလုံးတစ်လုံးဖြင့် ဖော်ပြရန် ကြိုးစားသော အယူအဆများကို ဖော်ပြရန် စကားလုံးသုံးလုံးရှိသည်။ “ဖိလိန်”၊ “ဧရန်” နှင့် “အာဂါပန်”။}

^{Love. Gr. agapaō, whose wealth of meaning the English word “love” inadequately reflects. Our word “love” means so many different things, and conveys so many diverse ideas, that the true meaning of agapē is obscured by this translation. The Greeks had three words to convey the ideas we seek to express by our one word “love”: agapan, philein, and eran.}

 

^{“ဖိလိန်” သည် ယေဘုယျအားဖြင့် စိတ်ခံစားမှုနှင့် ခံစားချက်များအပေါ် အခြေခံသော ချစ်ခင်ရင်းနှီးသော ချစ်ခြင်းကို ဖော်ပြသည်။ ၎င်းသည် ခံစားချက်များအပေါ် အခြေခံထားသည့်အတိုင်း ခံစားချက်များ ပြောင်းလဲသွားသည်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ “ဧရန်” သည် စိတ်အားထက်သန်သော၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အဆင့်တွင် လုပ်ဆောင်သော ချစ်ခြင်းကို ဖော်ပြသည်။ အချို့သော စိတ်အားထက်သန်မှုပုံစံများကို ဤချစ်ခြင်းအမျိုးအစားအောက်တွင် ခွဲခြားနိုင်သည်။ “ဧရန်” သည် သမ္မာကျမ်းစာအသစ်တွင် အသုံးမပြုပါ။ သမ္မာကျမ်းစာအသစ်တွင် “အာဂါပန်” သည် “ဖိလိန်” နှင့် နှိုင်းယှဉ်သောအခါ၊ လေးစားမှုနှင့် တန်ဖိုးထားမှုအမြင်မှ ချစ်ခြင်းကို ဖော်ပြသည်။ ၎င်းသည် ခံစားချက်များကို ထိန်းချုပ်ရန် နိယာမကို ခံစားချက်သို့ ထည့်သွင်းသည်။ ၎င်းသည် စိတ်၏ ပိုမိုမြင့်မားသော စွမ်းအားများနှင့် ဉာဏ်ရည်ကို အသုံးပြုသည်။ “ဖိလိန်” သည် ကျွန်ုပ်တို့ကို ချစ်သောသူများကိုသာ “ချစ်ရန်” လှုံ့ဆော်ပေးသော်လည်း၊ “အာဂါပန်” သည် ကျွန်ုပ်တို့ကို မချစ်သောသူများကိုပင် ချစ်ခြင်းကို တိုးချဲ့ပေးသည်။ “အာဂါပန်” သည် ကိုယ်ကျိုးမဖက်ဘဲ၊ “ဧရန်” သည် လုံးဝကိုယ်ကျိုးဖက်ပြီး၊ “ဖိလိန်” ပင်လျှင် တစ်ခါတစ်ရံ ကိုယ်ကျိုးဖက်မှုဖြင့် ညစ်ညမ်းနိုင်သည်။}

^{Philein in general describes affectionate, sentimental love based on the emotions and feelings. Insofar as it is based on the feelings it is subject to change as the feelings change. Eran denotes passionate, sensual “love,” love that operates essentially on the physical plane. Certain forms of infatuation may be classed under this variety of “love.” Eran is not used in the NT. In the NT agapan, when contrasted with philein, describes love from the standpoint of respect and esteem. It adds principle to feeling in such a way that principle controls the feelings. It brings into play the higher powers of the mind and intelligence. Whereas philein tends to make us “love” only those who “love” us, agapan extends love even to those who do not love us. Agapan is selfless, whereas eran is purely selfish, and even philein may, at times, be marred by selfishness.}

 

^{“အာဂါပေ” ဟူသော နာမ်ပုံစံသည် သမ္မာကျမ်းစာတွင်သာ နီးပါးသီးသန့်အသုံးပြုသည်။ သမ္မာကျမ်းစာအသစ်၏ “အာဂါပေ” သည် ၎င်း၏အမြင့်ဆုံးနှင့် စစ်မှန်ဆုံးပုံစံဖြစ်သော ချစ်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းထက် ပိုကြီးသော ချစ်ခြင်းမရှိသည့်—လူတစ်ဦးအား အခြားသူများအတွက် မိမိကိုယ်ကို စွန့်လွှတ်ရန် လှုံ့ဆော်ပေးသော ချစ်ခြင်း (ယောဟန် ၁၅:၁၃)။ ၎င်းသည် ဘုရားသခင်ကို ရိုသေလေးစားမှုနှင့် လူသားများအတွက် လေးစားမှုကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းသည် စရိုက်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲပေးသော၊ စိတ်အားထက်သန်မှုကို အုပ်ချုပ်ပေးသော၊ စိတ်အားထက်သန်မှုကို ထိန်းချုပ်ပေးသော၊ ခံစားချက်များကို မြှင့်တင်ပေးသော ဘုရားသခင်၏ အတွေးနှင့်လုပ်ဆောင်မှု၏ နိယာမဖြစ်သည်။ လုကာ ၆:၃၀ တွင် ကြည့်ပါ။}

^{The noun form, agapē, is confined almost exclusively to the Bible. The agapē of the NT is love in its highest and truest form, the love than which there is no greater—love that impels a man to sacrifice himself for others (John 15:13). It implies reverence for God and respect for one’s fellow men. It is a divine principle of thought and action that modifies the character, governs the impulses, controls the passions, and ennobles the affections. See on Luke 6:30.}

 

^{အိမ်နီးချင်း။ ဂျူးလူမျိုးများအတွက် “အိမ်နီးချင်း” ဆိုသည်မှာ မွေးရာပါ သို့မဟုတ် ဂျူးဘာသာသို့ ကူးပြောင်းလာသူ ဣသရေလလူမျိုးဖြစ်သည်။ ဆမာရိလူမျိုးများပင်လျှင် ဖယ်ထုတ်ခံရပြီး သူစိမ်းများအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ ကောင်းသောဆမာရိလူမျိုး၏ ဥပမာတရားတွင် (လုကာ ၁၀:၂၉–၃၇) ယေရှုသည် လူသားအားလုံး၏ ညီအစ်ကိုဖြစ်မှု သို့မဟုတ် အိမ်နီးချင်းဖြစ်မှုကို ကြွေးကြော်ခြင်းဖြင့် ဤကျဉ်းမြောင်းသော အယူအဆကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်။ ခရစ်ယာန်ချစ်ခြင်းသည် လူမျိုး သို့မဟုတ် ယုံကြည်ချက်မည်သည်ဖြစ်စေ လူသားအားလုံး၏ ကောင်းကျိုးကို ရှာဖွေသည်။ “အိမ်နီးချင်း” သည် စကားလုံးအတိုင်း “အနီးနားနေထိုင်သူ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။}

^{Thy neighbour. To the Jews a “neighbor” was a fellow Israelite, either by birth or by conversion to Judaism. Even the halfbreed Samaritans were excluded, and considered strangers. In the parable of the good Samaritan (Luke 10:29–37) Jesus swept away this narrow concept by proclaiming the brotherhood, or neighborhood, of all men. Christian love seeks the good of all men, whatever their race or creed. “Neighbor” literally means a “near-dweller.”}

 

^{သင်၏ရန်သူကို မုန်းပါ။ ၎င်းသည် ဝတ္ထရာကျမ်း ၁၉:၁၈ မှ ကိုးကားချက်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းမဟုတ်သော်လည်း၊ လူကြိုက်များသော ဆိုရိုးစကားတစ်ခု ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ အခြားသူများအပေါ် မုန်းတီးမှု သို့မဟုတ် မထီမဲ့မြင်ပြုမှုသည် မိမိကိုယ်ကို မာန်ထောင်လွှားမှု၏ သဘာဝရလဒ်ဖြစ်သည်။ မိမိတို့ကိုယ်ကို အာဗြဟံ၏သားများအဖြစ် (ယောဟန် ၈:၃၃; မဿဲ ၃:၉ တွင် ကြည့်ပါ) အခြားသူများထက် သာလွန်သည်ဟု ထင်မြင်ကြပြီး (လုကာ ၁၈:၁၁ ကို ကိုးကားပါ)၊ ဂျူးလူမျိုးများသည် ဂျူးမဟုတ်သူများအားလုံးကို မထီမဲ့မြင်ပြုခဲ့ကြသည်။ ယေရှုသည် “ဥပဒေက သင်၏အိမ်နီးချင်းကို ချစ်ရန်ပြောသည်။ ငါကား သင်၏ရန်သူများကိုပင် ချစ်ရန်ပြောသည်” (မဿဲ ၅:၄၄) ဟု ပြောသကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် သူသည် ဘုရားသခင်လုပ်ဆောင်သောကြောင့် (အခန်းကဏ္ဍ ၄၅–၄၈) နှင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ဘုရားသခင်၏သားများဖြစ်သောကြောင့် (မဿဲ ၅:၄၅; ၁ ယောဟန် ၃:၁, ၂) ရန်သူများကို ချစ်ရမည့်အကြောင်းကို ရှင်းပြသည်။}

^{Hate thine enemy. This is not a part of the quotation from Lev. 19:18, but doubtless a popular maxim. Hatred or contempt for others is the natural product of pride in self. Thinking themselves, as sons of Abraham (John 8:33; see on Matt. 3:9), superior to other men (cf. Luke 18:11), the Jews looked with contempt on all Gentiles. It was as if Jesus said, “The law says to love your neighbor; I say, love even your enemies” (see Matt. 5:44). He then goes on to explain why we should love our enemies—because God does so (vs. 45–48) and because we are sons of God (Matt. 5:45; 1 John 3:1, 2).}

 

^{၄၄. သို့သော် ငါဆိုသည်ကား။ အခန်းကဏ္ဍ ၂၂ တွင် ကြည့်ပါ။}

^{ချစ်ခြင်းနှင့် အာဂါပေ}

^{ဘုရားသခင်၏ ခွင့်လွှတ်ခြင်း}

^{44. But I say. See on v. 22.}

 

^{သင်၏ရန်သူများကို ချစ်ပါ။ ရောမ ၁၂:၂၀ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ။ “ချစ်ခြင်း” ဟူသော စကားလုံးဖြစ်သည့် အာဂါပန် သည် စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ ချစ်ခြင်း (ဖီလိန်) နှင့် ခြားနားပြီး၊ မိသားစုဝင်များအကြား ရှိသော ချစ်ခြင်းမေတ္တာ (မိသားစုချစ်ခြင်း) နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် လေးစားမှုဆိုင်ရာ ချစ်ခြင်းကို ဖော်ပြသည် (မဿဲ ၅:၄၃ တွင် ဖော်ပြထားသည်ကို ကြည့်ပါ)။ ဤပညတ်သည် လူများအား ၎င်းတို့၏ ရန်သူများကို ဖီလိန် ဖြင့် ချစ်ရန် တောင်းဆိုပါက မဖြစ်နိုင်ပေ၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင်များအပေါ် ခံစားရသော စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ နွေးထွေးသော ချစ်ခင်မှုကို ၎င်းတို့၏ ရန်သူများအပေါ် ခံစားနိုင်မည် မဟုတ်သလို၊ ထိုသို့မျှော်လင့်ထားခြင်းလည်း မရှိပေ။ ဖီလိန် သည် သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ ချစ်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် မည်သည့်နေရာတွင်မျှ ထိုသို့ချစ်ရန် မညွှန်ကြားထားပေ။ သို့သော် အာဂါပန် သည် ဆန္ဒအားဖြင့် ထိန်းချုပ်နိုင်သောကြောင့် ညွှန်ကြားနိုင်ပြီး ညွှန်ကြားထားသည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ အပြစ်လုပ်ဆုံး ရန်သူများကို အာဂါပန် ဖြင့် ချစ်ရန်မှာ ၎င်းတို့ကို လေးစားမှုနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖြင့် ဆက်ဆံရန်နှင့် ဘုရားသခင်က ၎င်းတို့ကို ရှုမြင်သည့်အတိုင်း ရှုမြင်ရန်ဖြစ်သည်။}

^{Love your enemies. Compare Rom. 12:20. The word for “love,” agapan, denotes the love of respect in contrast with philein, which describes the love of emotion (filial love), such as exists between members of the family (see on Matt. 5:43). The command would be impossible if it enjoined men to philein their enemies, for they could not feel toward their enemies the same emotional warmth of affection that they feel toward the immediate members of their families, nor is that expected. Philein is spontaneous, emotional, and is nowhere commanded in the NT. Agapan, on the other hand, can be and is commanded, for it is under the control of the will. To agapan our bitterest enemies is to treat them with respect and courtesy and to regard them as God regards them.}

 

^{မြှောက်ပင့်ပါ။ ဤကြေညာချက်၏ ဒုတိယနှင့် တတိယအပိုဒ်များနှင့် “သင်တို့ကို မတော်မတရား အသုံးပြုသူများ” ဟူသော စကားလုံးများကို ဖယ်ရှားရန် အရေးကြီးသော စာသားဆိုင်ရာ သက်သေများ (စာမျက်နှာ ၁၄၆ ကို ကြည့်ပါ) ကို ကိုးကားနိုင်သည်။ ဤရှေးခေတ်သက်သေများအရ ခရစ်တော်က “သင်တို့၏ ရန်သူများကို ချစ်ပါ၊ သင်တို့ကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်သူများအတွက် ဆုတောင်းပါ” ဟု ရိုးရှင်းစွာ မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ သို့သော်၊ လုကာ ၆:၂၇၊ ၂၈ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ။}

^{Bless. Important textual evidence may be cited (cf. p. 146) for omitting the second and third clauses of this declaration, as well as the words “despitefully use you.” According to these ancient witnesses Christ simply said, “Love your enemies, pray for them that persecute you.” However, compare Luke 6:27, 28.}

 

^{၄၅. သင်တို့၏အဘ၏သားများ။ စကားလုံးအရ “သင်တို့၏အဘ၏သားများ”။ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့၏အဘ၏ စရိုက်ကို တူညီစွာ ပိုင်ဆိုင်သည် (MB ၇၅; အခန်းကြီး ၄၃၊ ၄၈ တွင် ဖော်ပြထားသည်ကို ကြည့်ပါ)။ ဘုရားသခင်ကို ချစ်ခြင်း၏ စမ်းသပ်မှုမှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ လူသားများအပေါ် ချစ်ခြင်းဖြစ်သည် (၁ ယောဟန် ၄:၂၀)။}

^{45. Children of your Father. Literally, “sons of your Father.” They resemble their Father in character (MB 75; see on vs. 43, 48). The test of love for God is love for our fellow men (1 John 4:20).}

 

^{ကောင်းကင်ဘုံ၌ ရှိတော်မူသော။ “ကျွန်ုပ်၏ [သို့မဟုတ် ‘သင်တို့၏’] ကောင်းကင်ဘုံ၌ ရှိတော်မူသော အဘ” ဟူသော အသုံးအနှုန်းသည် မဿဲ၏ ထူးခြားချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။}

^{Which is in heaven. The expression “my [or “your”] Father which is in heaven” is characteristic of Matthew.}

 

^{မကောင်းသောသူများအပေါ်။ သဘာဝလောကမှ ဤထင်ရှားသော ဥပမာဖြင့် ယေရှုသည် ဘုရားသခင်သည် သူ၏ ကောင်းကြီးမင်္ဂလာများကို သန့်ရှင်းသူများအား ပေးသနားပြီး အပြစ်သားများထံမှ ဖယ်ထားသည်ဟူသော ဂျူးလူမျိုးများ၏ လူကြိုက်များသော မတိကျသော အယူအဆကို ဖယ်ရှားပြသခဲ့သည် (ယောဟန် ၉:၂ တွင် ဖော်ပြထားသည်ကို ကြည့်ပါ)။ ဂျူးလူမျိုးများသည် ဘုရားသခင်အား အပြစ်သားများနှင့် ဂျူးမဟုတ်သူများအပေါ် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ခံစားရသော မုန်းတီးမှုစိတ်နှင့် တူညီသော စိတ်ထားရှိသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ သို့သော် သဘာဝ၏ ကောင်းကြီးမင်္ဂလာများဖြစ်စေ၊ ကယ်တင်ခြင်း၏ ကောင်းကြီးမင်္ဂလာများဖြစ်စေ၊ “ဘုရားသခင်သည် လူများကို ဘက်မလိုက်ပေ” (တမန်တော် ၁၀:၃၄၊ ၃၅)။}

^{On the evil. By this obvious illustration from the natural world Jesus discredits the popular Jewish fallacy that God bestows His blessings on saints and withholds them from sinners (see on John 9:2). The Jews attributed to God the same spirit of hatred for sinners and non-Jews that they themselves felt. But whether it be the blessings of nature or of salvation, “God is no respecter of persons” (Acts 10:34, 35).}

 

^{၄၆. သင်တို့ကို ချစ်သူများ။ အခန်းကြီး ၄၃ တွင် ဖော်ပြထားသည်ကို ကြည့်ပါ။}

^{46. Which love you. See on v. 43.}

 

^{သင်တို့သည် မည်သည့်ဆုလာဘ်ရရှိသနည်း။ ဆိုလိုသည်မှာ “ထိုအရာသည် သင်တို့အတွက် မည်သည့်အထူးဂုဏ်ပြုမှုဖြစ်သနည်း။ ထိုအရာတွင် အထူးသဖြင့် ဘာရှိသနည်း။” မဿဲ ၇:၁၂; လုကာ ၆:၃၂-၃၅ တွင် ဖော်ပြထားသည်ကို ကြည့်ပါ။}

^{What reward have ye? That is, “What particular credit is that to you? What is there special about that?” See on Matt. 7:12; Luke 6:32–35.}

 

^{အခွန်ကောက်သူများ။ စာမျက်နှာ ၆၆ ကို ကြည့်ပါ။}

^{Publicans. See p. 66.}

 

^{၄၇. သင်တို့၏ ညီအစ်ကိုများကို နှုတ်ဆက်ပါ။ အရှေ့တိုင်းဒေသတွင် တစ်ကမ္ဘာလုံးသုံးသော နှုတ်ဆက်စကားဖြစ်သည့် ရှာလုံ သို့မဟုတ် ဆလာမ်၊ “အေးချမ်းခြင်း” သည် ၎င်းကို ပြောဆိုသူအား ဝိညာဉ်ရေးနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကောင်းကြီးမင်္ဂလာများအားလုံး ခံစားရမည်ဟူသော ထင်ရှားသော ဆုမွန်ကောင်းကို ပါရှိသည်။ အခန်းကြီး ၉ တွင် ဖော်ပြထားသည်ကို ကြည့်ပါ။}

^{47. Salute your brethren. The universal greeting of the Orient, shalom, or salaam, “peace,” includes the express wish that the one to whom it is spoken may enjoy every spiritual and material blessing. See on v. 9.}

 

^{အခွန်ကောက်သူများ။ လူတိုင်းလုပ်သည့်အရာကို လုပ်ဆောင်ရာတွင် ဂုဏ်ပြုထိုက်သော အထူးမှတ်တမ်းတင်စရာမရှိပေ။ စာသားဆိုင်ရာ သက်သေများသည် (စာမျက်နှာ ၁၄၆ ကို ကြည့်ပါ) “အခွန်ကောက်သူများ” အစား “တစ်ပါးအမျိုးသားများ” ဟူသော ဖတ်ရှုမှုကို ထောက်ခံသည် (အခန်းကြီး ၆:၇ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။}

^{The publicans. There is nothing worthy of honorable mention in doing what everyone else does. Textual evidence favors (cf. p. 146) the reading “Gentiles” instead of “publicans” (cf. ch. 6:7).}

 

^{၄၈. သို့ဖြစ်လျှင် သင်တို့သည်။ ဤစကားလုံးများဖြင့် ခရစ်တော်သည် အခန်းကြီး ၂၁-၄၇ တွင် ပေးထားသော ကောင်းကင်နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေ၏ ပိုမိုမြင့်မားသော၊ ဝိညာဉ်ရေးဆိုင်ရာ အသုံးချမှု၏ ဥပမာခြောက်ခုမှ ဆွဲထုတ်ရမည့် နိဂုံးကို မိတ်ဆက်ပေးသည်၊ သို့သော် အခန်းကြီး ၄၈ သည် အခန်းကြီး ၄၃-၄၇ ၏ တွေးခေါ်မှုလမ်းကြောင်းနှင့် ပို၍ နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေပေမည်။ ဤဥပမာများအားလုံးတွင် ခရစ်တော်သည် သူတည်ထောင်ရန်လာသော နိုင်ငံတော်တွင်၊ စရိုက်ပြည့်စုံမှုကို ဆုံးဖြတ်သည်မှာ အပြင်ပန်းလုပ်ဆောင်မှုများသာမဟုတ်ဘဲ၊ အတွင်းစိတ်သဘောထားများနှင့် ရည်ရွယ်ချက်များဖြစ်ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ လူသည် အပြင်ပန်းပုံပန်းသွင်ပြင်ကို ကြည့်နိုင်သော်လည်း၊ ဘုရားသခင်သည် နှလုံးသားကို ကြည့်တော်မူသည် (၁ ရှမွေလ ၁၆:၇)။}

^{48. Be ye therefore. With these words Christ introduces the conclusion to be drawn from His six illustrations of the higher, spiritual application of the law of the kingdom of heaven given in vs. 21–47, though v. 48 is perhaps more closely related to the line of thought in vs. 43–47. In all of these illustrations Christ has shown that, in the kingdom He came to establish, it is the inner attitudes and motives that determine perfection of character, and not the outward acts alone. Man may look on the outward appearance, but God looks on the heart (1 Sam. 16:7).}

 

^{ပြည့်စုံပါစေ။ ဂရိဘာသာစကားမှ တယ်လီယို့စ် မှာ “ပန်းတိုင်သို့ ရောက်ရှိသူ” သို့မဟုတ် “ပြည့်စုံသူ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ တယ်လို့စ် မှ “အဆုံး”၊ “ပြည့်စုံမှု”၊ “ပြီးစီးမှု”၊ “ကန့်သတ်ချက်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဂရိစာပေတွင် တယ်လီယို့စ် သည် အနစ်နာခံရန် ပြည့်စုံသော ယဇ်ပူဇော်သောသူများ၊ အရွယ်ရောက်ပြီးသော သို့မဟုတ် ရင့်ကျက်သော တိရစ္ဆာန်များ၊ အရွယ်ရောက်ပြီးသော သို့မဟုတ် ရင့်ကျက်သော လူသားများ၊ လေ့ကျင့်ပြီး အပြည့်အဝ အရည်အချင်းပြည့်မီသော ပညာရှင်များအတွက် အသုံးပြုသည်။ ပေါလုသည် “ပြည့်စုံသူများ” (၁ ကောရိန္သု ၂:၆) နှင့် “ပြည့်စုံသူများအားလုံး” (ဖိလိပ္ပု ၃:၁၅) အကြောင်း ပြောဆိုသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ သူသည် အောင်မြင်ရန် ပိုမိုမြင့်မားသော အရာများ ရှိသေးကြောင်း နှင့် သူကိုယ်တိုင် အနန္တပြည့်စုံမှုသို့ မရောက်ရှိသေးကြောင်း သဘောပေါက်သည်။ တယ်လီယို့စ် သည် ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် ရုပ်ပိုင်းနှင့် ဉာဏ်ရည်အရ “ရင့်ကျက်သူ” များကိုလည်း ဖော်ပြရန် အသုံးပြုသည် (၁ ကောရိန္သု ၁၄:၂၀၊ “လူများ”; ဟေဗြဲ ၅:၁၄၊ “အရွယ်ရောက်သူများ”)။ ဟေဗြဲဘာသာစကားတွင် တူညီသော တာမ် ကို ယောဘ ၁:၁; သုတ္တံ ၁၁:၃၊ ၅ တွင် ဖော်ပြထားသည်ကို ကြည့်ပါ။}

^{Perfect. From the Gr. teleios, literally, “one who has reached the goal,” or “complete,” from telos, “end,” “fulfillment,” “completion,” “limit.” In Greek literature teleioi is used of flawless sacrificial victims, of full-grown or mature animals, of full-grown or mature adult human beings, of trained and fully qualified professional men. Paul speaks of “them that are perfect” (1 Cor. 2:6) and of “as many as be perfect” (Phil. 3:15). At the same time he realizes that there are new heights to gain and that he himself has not reached the ultimate perfection. Teleioi is also used in the NT to denote physically and intellectually “mature” men (1 Cor. 14:20, “men”; Heb. 5:14, them that are “of full age”). For tam, the Hebrew equivalent, see on Job 1:1; Prov. 11:3, 5.}

 

^{ယေရှုသည် ဤဘဝတွင် ပြည့်စုံစွာ အပြစ်ကင်းစင်မှုကို ဤနေရာ၌ မဖော်ပြပေ (SC ၆၂; EGW RH မတ်လ ၁၈၊ ၁၈၉၀ ကို ကြည့်ပါ)။ သန့်ရှင်းစေခြင်းသည် တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်သော လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။}

^{Jesus does not here deal with absolute sinlessness in this life (see SC 62; EGW RH March 18, 1890). Sanctification is a progressive work.}

 

^{ဂျူးလူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အားထုတ်မှုဖြင့် ဖြောင့်မတ်မှုရရှိရန် ပင်ပန်းစွာ ကြိုးစားနေကြပြီး၊ လုပ်ဆောင်မှုများဖြင့် ကယ်တင်ခြင်းကို ရယူရန် ကြိုးစားနေကြသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့၏ တင်းကျပ်သော ဥပဒေလိုက်နာမှုတွင်၊ ဥပဒေ၏ စာသားအသေးစိတ်ကို အလွန်အမင်း အာရုံစိုက်ခဲ့သောကြောင့် ၎င်း၏ ဝိညာဉ်ရေးဆိုင်ရာ အနှစ်သာရကို လုံးဝ မေ့လျော့ခဲ့ကြသည် (အခန်းကြီး ၂၃:၂၃ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ တောင်ပေါ်တရားဒေသနာတွင် ခရစ်တော်သည် ၎င်းတို့၏ အာရုံကို အခွံများမှ ဂျုံစပါးသို့ ပြောင်းလဲရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ဥပဒေကို ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်အကျိုးအတွက် လိုက်နာရမည့် ပန်းတိုင်တစ်ခုအဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဘုရားသခင်အပေါ် အကြီးမြတ်ဆုံး ချစ်ခြင်းနှင့် လူသားများအပေါ် မိမိကိုယ်ကို စွန့်လွှတ်သော ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၏ မြင့်မားသော စံပြများဆီသို့ ၎င်းတို့၏ အကြည့်ကို မြှင့်တင်ရန်ဖြစ်သည်ကို မေ့လျော့ခဲ့ကြသည် (အခန်းကြီး ၂၂:၃၄-၄၀)။ ရဗ္ဗိများက ဖြောင့်မတ်မှုသည် ကောင်းကင်ဘုံ၌ တစ်ဦး၏ အကောင့်တွင် မကောင်းမှုထက် ကောင်းမှုများစွာ ပိုမိုရှိခြင်းတွင် တည်ရှိသည်ဟု သွန်သင်ခဲ့သည်။}

^{The Jews were toiling wearily to become righteous by their own efforts, to earn salvation by works. But in their scrupulous legalism they paid so much attention to the minute details of the letter of the law that they lost sight completely of its spirit (cf. ch. 23:23). In the Sermon on the Mount Christ sought to turn their attention from the husks to the wheat. They had made the law an end in itself, something to be kept for its own sake, and had forgotten that its purpose was to lift their gaze to the high ideals of supreme love toward God and self-sacrificing love toward one’s fellow men (ch. 22:34–40). The rabbis taught that righteousness consists in having an excess of good deeds over evil deeds credited to one’s account in heaven.}

 

^{အခန်းကြီး ၄၈ နှင့် ၄၅ (အခန်းကြီး ၅) အကြား ဆက်စပ်မှုကို သတိပြုရန် အရေးကြီးသည်၊ အကြောင်းမှာ “ကောင်းကင်ဘုံ၌ ရှိတော်မူသော သင်တို့၏အဘ၏ သားများ” (အခန်းကြီး ၄၅) ဖြစ်ခြင်းသည် “ကောင်းကင်ဘုံ၌ ရှိတော်မူသော သင်တို့၏အဘ ပြည့်စုံတော်မူသကဲ့သို့ ပြည့်စုံပါစေ” (အခန်းကြီး ၄၈) နှင့် တူညီသည်။}

^{It is important to note the relationship between vs. 48 and 45 (ch. 5), for to be “children of your Father which is in heaven” (v. 45) is equivalent to being “perfect, even as your Father which is in heaven is perfect” (v. 48).}

^{ellen g. white comments}

^{1 DA 298; MB 4}

^{1, 2 MB 45}

^{1–12 Ed 79; 7T 269}

^{1–48 DA 298–312; 5T 253}

^{2, 3 MB 6}

^{3 COL 152; DA 299; WM 176}

^{3–5 2T 631}

^{4 DA 300; MB 9; 5T 475}

^{5 DA 301; MB 13; 2T 164; 3T 334; 7T 26; WM 153}

^{6 EW 108; FE 240; GW 255; MB 18,  85, 113; PK 371; SC 80, 95; SL 10, 49; TM 120, 199; 2T 266; 4T 449, 460; 5T 17; 6T 65; 7T 213; WM 176}

^{6–9 DA 302}

^{7 MB 21; WM 15}

^{8 CT 103, 429; DA 302; FE 385, 415; GW 53; MB 24; MYP 191; PP 87; 1T 136; 8T 331}

^{9 MB 27; PP 667; 2T 164, 437; 5T 176}

^{10 MB 29}

^{10–12 DA 305; 8T 127}

^{11 MB 31; ML 69}

^{11, 12 AA 176}

^{12 MB 33, 34}

^{13 CH 560, 592; DA 439; Ev 697; FE 468; MB 35, 53; ML 166; MYP 318; PK 231; TM 373; 2T 636; 3T 559; 5T 130,  256, 389; 6T 258}

^{13, 14 DA 306; ML 166; MYP 349, 364; RC 52; Te 165; TM 422; 1T 303,  345, 425; 2T 394, 548; 3T 248; 4T 118, 319; 5T 238,  280, 361; 7T 114}

^{13–15 2T 633}

^{13–16 CH 337; 2T 443; 9T 28}

^{14 AA 12; AH 36,  39,  96, 536; CD 76; CG 110; CH 84, 445; COL 417; CS 38, 125; CSW 34; CT 531; Ev 382, 403; LS 295; MB 38, 42; MH 36; ML 8,  102,  220, 304; PK 718; TM 443; 1T 422, 458; 2T 123,  579, 631; 3T 161,  376,  404, 433; 4T 356, 535; 5T 113,  456,  520,  531,  554,  568,  579, 731; 6T 158,  188, 436; 7T 24; 8T 46,  141, 173; 9T 19; WM 36, 260}

^{14, 15 6T 145}

^{14–16 PP 369; 3T 40; 5T 681; 6T 33; 8T 52}

^{15 CD 416; MM 302; 2T 669; 3T 385; 4T 52, 391; 5T 404; 6T 37, 196; 7T 36, 161; 9T 75, 158}

^{15, 16 CT 398; MB 39; 5T 381}

^{16 AH 37, 252; CH 35,  242,  437, 592; COL 417; CS 346; CT 398, 531; Ev 202, 467; FE 203, 482; GW 195,  373, 394; MH 36; ML 220; MM 219; PK 718; SC 82; Te 247; TM 17, 296; 1T 193,  416,  422,  458,  485, 694; 2T 159,  161,  225,  239,  247,  389, 465; 3T 53,  56,  200,  376, 436; 4T 16,  59, 400; 5T 75,  306,  381, 460; 6T 121; 7T 92, 143; 8T 26,  46,  56, 245; 9T 70,  100, 148}

^{17 DA 307; EW 215; GC 262; MB 45, 48; 2T 201; 8T 312}

^{17, 18 COL 314; GC 466; PP 365}

^{17–19 GC 447; PK 183}

^{18 AA 505; DA 283,  307, 762; GC 434; MB 49; PP 469}

^{19 DA 308; MB 51; 4T 248; 5T 434, 627}

^{19, 20 7T 114}

^{20 DA 309; MB 53; 3T 193}

^{22 MB 55}

^{22–24 DA 310}

^{23, 24 MB 58; MH 486; 5T 646, 649; 8T 84; 9T 192}

^{26 4T 476}

^{28 MB 59; PP 308}

^{29, 30 MYP 56; 3T 550; 5T 222, 340}

^{30 MB 60}

^{32 AH 340,  344,  345, 346; MB 63}

^{34 ML 282}

^{34–36 MB 66}

^{34–37 1T 201}

^{37 Ed 236; MB 67}

^{39 MB 69, 73}

^{40, 41 MB 71}

^{40–42 MB 72}

^{42 MH 188}

^{43–45 MB 73}

^{44 DA 265; FE 177; MM 253; 4T 134}

^{44, 45 DA 311; MH 423; MM 256; 8T 286}

^{45 AA 359; COL 202; DA 649; MB 74; PK 231; TM 280; 6T 284; 9T 50; WM 15}

^{47 COL 272}

^{48 CT 257, 365; CS 24; DA 311; LS 342; MB 76; ML 15,  38, 271; MM 112,  200, 254; MYP 73, 144; PP 574; 2T 445, 549; 4T 332,  455,  520, 591; 5T 557; 8T 64, 86}

 

အနားယူခြင်း။ ဂရိဘာသာ “အနားပေးခြင်း”၊ “ရပ်စဲခြင်း”၊ “အနားယူခြင်း”၊ “အား ဖြည့်ခြင်း”၊ “အပန်းဖြေခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် “အနပေါစစ်” ဟူသော စကားလုံးဖြစ်သည်။ “အနပေါစစ်” သည် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းထဲတွင် ဥပုသ်နေ့၏ “အနားယူခြင်း” ကို ရည်ညွှန်းရာတွင် အသုံးများသော စကားလုံးဖြစ်သည်။ “အနပေါစစ်” သည် အလုပ်မှ ယာယီရပ်နားခြင်းကို ဆိုလိုပြီး၊ အမြဲတမ်း မလှုပ်မရှားနေခြင်းကို မဆိုလိုပါ။ ခရစ်တော်ထံသို့ လာသူများသည် အလုပ်မလုပ်တော့ဘဲ ရပ်နားသည်မဟုတ်၊ သို့သော် “ပျက်စီးတတ်သော အစာအတွက်” အလုပ်လုပ်ပြီး ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေမည့်အစား၊ “ထာဝရအသက်ရှင်ရာ ရောက်သော အစာ” အတွက် အလုပ်လုပ်ကြသည် (ယောဟန် ၆:၂၇ ကို ကြည့်ပါ)။ ကြီးလေးသော ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးများဖြင့် ကယ်တင်ခြင်းရရှိရန် ကြိုးစားသူများသည် ခရစ်တော်၏ “ထမ်းဘိုးသည် သက်သာသည်” နှင့် သူ၏ “ဝန်သည် ပေါ့ပါးသည်” ဟူသော အချက်ကို မသိကြသဖြင့် ဝမ်းနည်းဖွယ်ရာ အဆင်မပြေဖြစ်နေကြသည် (မဿဲ ၁၁:၃၀ ကို ကြည့်ပါ)။

Rest. Gr. anapausis, “intermission,” “cessation,” “rest,” “respite,” “recreation.” Anapausis is the word commonly used in the LXX to refer to the “rest” of the Sabbath. Anapausis refers to a temporary cessation of labor, not to permanent inactivity. Those who come to Christ do not cease to work, but instead of laboring “for the meat which perisheth,” and becoming utterly weary in the attempt, they labour “for that meat which endureth unto everlasting life” (see on John 6:27). Those who think they earn salvation by going about with heavy burdens “grievous to be borne” are mournfully ignorant of the fact that Christ’s “yoke is easy” and His “burden is light” (Matt. 11:30).

 

၂၉။ ငါ၏ထမ်းဘိုးကို ယူကြလော့။ ဆိုလိုသည်မှာ ငါ၏ဘဝလမ်းစဉ်၏ စည်းကမ်းနှင့် လေ့ကျင့်မှုကို လက်ခံလိုက်ကြဟူ၍ဖြစ်သည်။ မူလက ထမ်းဘိုးသည် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော ဝန်ဆောင်မှုကိရိယာတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ရှေးယခင်ကတည်းက ထမ်းဘိုးသည် အထူးသဖြင့် အောင်နိုင်သူထံ နာခံမှု၏ သင်္ကေတဖြစ်လာခဲ့သည်။ အောင်နိုင်သော ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦးသည် လှံနှစ်ချောင်းပေါ်တွင် ထမ်းဘိုးကို တင်ထားပြီး၊ ရှုံးနိမ့်သော စစ်တပ်အား ၎င်းအောက်မှ ဖြတ်သန်းစေကာ နာခံမှု၏ သင်္ကေတအဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ “ထမ်းဘိုးအောက်မှ ဖြတ်သန်းခြင်း” သည် နာခံမှုနှင့် ကျွန်ခံခြင်းကို ဖော်ပြသော သာမန်အသုံးအနှုန်းတစ်ခုဖြစ်သည် (ယေရမိ ၂၇:၁–၁၁၊ ၁၇; ယေရမိ ၂၈:၁–၁၄ ကို ကြည့်ပါ)။

29. Take my yoke. That is, submit to the discipline and training of My way of life. Originally an instrument of service designed to make cooperative effort possible, the “yoke” became, from ancient times, a sign of submission, especially to a conqueror. A victorious general mounted a yoke on two spears and made the defeated army march under it in token of submission. To “pass under the yoke” was a common expression designating submission and servitude (cf. Jer. 27:1–11, 17; Jer. 28:1–14).

 

ထမ်းဘိုး၏ ရည်ရွယ်ချက်သည် ဝန်ထမ်းတိရစ္ဆာန်များ၏ ဝန်ကို ပိုလေးလံစေရန်မဟုတ်၊ ပိုပေါ့ပါးစေရန်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပိုခက်ခဲစေရန်မဟုတ်၊ ပိုလွယ်ကူစေရန်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် “ထမ်းဘိုး” ဟူသော စကားလုံး၏ စစ်မှန်သော အဓိပ္ပာယ်သည် ထင်ရှားလာသည်။ ခရစ်တော်၏ “ငါ၏ထမ်းဘိုး” ဟူသည်မှာ သူ၏ဘဝလမ်းစဉ်ကို ဆိုလိုသည်။ ခရစ်တော်၏ “ထမ်းဘိုး” သည် ဘုရားသခင်၏ ဥပဒေတွင် အကျဉ်းချုံးဖော်ပြထားသော ဘုရားသခင်၏ သန္နိဋ္ဌာန်နှင့် တရားဟောရာတောင်ပေါ်တရားတွင် ချီးမြှောက်ထားသော အရာဖြစ်သည် (ဟေရှာယ ၄၂:၂၁; ဒီအေ ၃၂၉; မဿဲ ၅:၁၇–၂၂ ကို ကြည့်ပါ)။ ခရစ်တော်အသုံးပြုသော ဤပုံသဏ္ဌာန်သည် သူ၏နားထောင်သူများအတွက် မစိမ်းကြည်ဖြစ်ခဲ့ပေ။ အကြောင်းမှာ ရဗ္ဗိများသည် တိုရာ (ဒုတိယကျမ်း ၃၁:၉ ကို ကြည့်ပါ) ကို “ထမ်းဘိုး” ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့ကြသော်လည်း၊ ၎င်းသည် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဖြစ်သည်ဟူသော သဘောမဟုတ်ဘဲ၊ လူတို့နာခံရမည့် စည်းကမ်းတစ်ခု၊ ဘဝလမ်းစဉ်တစ်ခုအဖြစ် ရည်ညွှန်းခဲ့သည် (မစ်ရှနာ အဗို့ ၃.၅၊ ဆွန်စီနို တမ်းမတ်ထုတ်ဝေမှု၊ စာမျက်နှာ ၂၉၊ ၃၀; ဘရာကို့ ၂.၂၊ ဆွန်စီနို တမ်းမတ်ထုတ်ဝေမှု၊ စာမျက်နှာ ၇၅)။

The purpose of a yoke was not to make the burdens of draft animals heavier, but lighter; not harder, but easier to bear. Thus the true meaning of the word “yoke” becomes clear. By “my yoke” Christ meant His way of life. The “yoke” of Christ is none other than the divine will as summed up in the law of God and magnified in the Sermon on the Mount (see Isa. 42:21; DA 329; see on Matt. 5:17–22). The figure Christ here uses was not unfamiliar to His hearers, hearer, for the rabbis also referred to the Torah (see on Deut. 31:9) as a “yoke,” not in the sense of its being a burden, but rather a discipline, a way of life to which men were to submit (Mishnah Aboth 3. 5, Soncino ed. of the Talmud, pp. 29, 30; Berakoth 2. 2, Soncino ed. of the Talmud, p. 75).

 

နူးညံ့သိမ်မွေ့ခြင်း။ ဂရိဘာသာ “ပရာအူးစ်” သည် “နူးညံ့သိမ်မွေ့သော” သို့မဟုတ် “ဖြည်းညှင်းသော” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အောင်မြင်အောင် လေ့ကျင့်ထားသော တိရစ္ဆာန်များကို “ပရာအူးစ်” ဟုခေါ်သည်။ ၎င်းတို့သည် နာခံပြီး အန္တရာယ်မရှိပေ။ “နူးညံ့သိမ်မွေ့သူ” သည် အခြားသူများအပေါ် ကောင်းမွန်သောရည်ရွယ်ချက်သာရှိသည် (မဿဲ ၅:၅ ကို ကြည့်ပါ)။

Meek. Gr. praüs, “gentle,” or “mild.” Tame animals were said to be praüs; they were submissive and harmless. One who is “meek” intends nothing but good toward others (see on ch. 5:5).

 

နှိမ့်ချခြင်း။ သို့မဟုတ် “မိမိကိုယ်ကို နှိမ့်ချခြင်း”။ မိမိကိုယ်ကို နှိမ့်ချထင်မြင်သူသည် အခြားသူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် မိမိကိုယ်ကို နိမ့်ကျသောနေရာတွင် သတ်မှတ်သည်။ သူသည် အခြားသူများကို မိမိထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သည်ဟု တန်ဖိုးထားသည်။ “နူးညံ့သိမ်မွေ့ခြင်း” နှင့် “နှိမ့်ချခြင်း” ရှိသော ခရစ်တော်သည် စာနာတတ်သော ဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ သူ့ထံမှ သင်ယူသူများသည်လည်း “နူးညံ့သိမ်မွေ့ခြင်း” နှင့် “နှိမ့်ချခြင်း” ရှိကြလိမ့်မည်။ ခရစ်ယာန်ဟုဆိုကြသော်လည်း “နူးညံ့သိမ်မွေ့ခြင်း” နှင့် “နှိမ့်ချခြင်း” ကို မသင်ယူခဲ့သူများသည် ခရစ်တော်၏ သင်ကျောင်းတွင် မသင်ယူခဲ့ကြပေ (ဖိလိပ္ပိ ၂:၂–၈ ကို ကြည့်ပါ)။

Lowly. Or, “humble.” A person humble in his own estimation assigns himself a low position in comparison with others; he esteems others better than himself. Being “gentle” and “humble,” Christ is a sympathetic teacher, and those who learn of Him will also be “gentle” and “humble.” So-called Christians who have not learned to be “gentle” and “humble” have not learned in the school of Christ (see Phil. 2:2–8).

 

အနားယူခြင်းကို ရှာတွေ့လိမ့်မည်။ အနားယူခြင်း အပိုဒ် ၂၈ ကို ကြည့်ပါ။ ယေရှု မိန့်တော်မူသော အနားယူခြင်းကို ရှာတွေ့သူများသည် “လမ်းဟောင်းများ” ၌ လျှောက်လှမ်းကြပြီး၊ ၎င်းတို့၏ဘဝကို ဘုရားသခင်ရွေးချယ်သော “လမ်းကောင်း” နှင့် အညီပြုပြင်ကြလိမ့်မည် (ယေရမိ ၆:၁၆ ကို ကြည့်ပါ)။

Find rest. See on v. 28. Those who find the rest of which Jesus speaks will walk in “the old paths” and conform their lives to “the good way” of God’s own choosing (see Jer. 6:16).

 

ဝိညာဉ်များ။ ဂရိဘာသာ “ဆူခါအိုင်”၊ အနည်းကိန်း “ဆူခဲ” (မဿဲ ၁၀:၂၈ ကို ကြည့်ပါ)။

Souls. Gr. psuchai, sing. psuchē (see on ch. 10:28).

 

၃၀။ သက်သာသည်။ ဂရိဘာသာ “ခရစ်စတို့စ်” သည် “အသုံးပြုရန် သင့်လျော်သော”၊ “ကောင်းမွန်သော”၊ “ကြင်နာသော” သို့မဟုတ် “သာယာသော” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၎င်းသည် ခက်ခဲမှုမရှိသည့်သဘောဖြင့် “သက်သာသည်” ဟု မဆိုလိုပါ။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင် “ခရစ်စတို့စ်” အတွက် သင့်လျော်သော စကားလုံးတစ်လုံးတည်း မရှိပေ။

30. Easy. Gr. chrēstos, “fit for use,” “good,” “kindly,” or “pleasant”; not “easy” in the sense of being not difficult. No one English word is a good equivalent for chrēstos.

 

ငါ၏ဝန်သည် ပေါ့ပါးသည်။ ခရစ်တော်ကို အမှန်တကယ်ချစ်သူသည် သူ၏သန္နိဋ္ဌာန်ကို ပြုလုပ်ရန် ဝမ်းမြောက်လိမ့်မည် (ဆာလံ ၄၀:၈ ကို ကြည့်ပါ)။ သခင်ထံ နာခံမှု၏ “ထမ်းဘိုး” ကို ယူသူများ၊ သူ၏သင်ကျောင်းတွင် “သင်ယူရန်” လာသူများသည် သူကတိပေးထားသော ဝိညာဉ်အနားယူခြင်းကို ရှာတွေ့ကြလိမ့်မည်။ တရားဥပဒေအရ ဖြောင့်မတ်ခြင်း၏ လေးလံသောဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး၊ ခရစ်တော်၏အခမဲ့သော ကျေးဇူးတော်မဟုတ်ဘဲ မိမိကိုယ်တိုင်၏ အကျင့်သီလဖြင့် ကယ်တင်ခြင်းရရှိရန် ကြိုးစားခြင်း၊ နှင့် ပို၍လေးလံသော အပြစ်၏ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတို့သည် အားလုံး လွင့်ပျယ်သွားလိမ့်မည်။

My burden is light. He who truly loves Christ will delight to do His will (see on Ps. 40:8). Those who take the “yoke” of submission to the Master, who “come” to “learn” in His school, will find the “rest” of soul He has promised. The heavy burden of legal righteousness, of trying to gain salvation by means of merit supposedly earned by one’s own works rather than secured through the merit of Christ, and the still heavier burden of sin itself, will all be rolled away.

ellen g. white comments

1–11 DA 214-220

3 DA 216; MH 34

4–6 MH 35

5 Ev 565; GC 20; 8T 20

7 ML 73, 329; 3T 197, 225; 4T 556

7, 8 DA 218

9–11 DA 219

11 Ed 158; EW 155; FE 310; MH 379; ML 329; 4T 109; 5T 224

12 LS 298

14 DA 135

19 DA 276; WM 287

20–24 FE 258

20–30 9T 265

21 5T 529

21–23 9T 266

23, 24 3T 200; 5T 624

25 Ev 333; MB 27; 4T 585; 5T 388

25, 26 CSW 78

27 MH 419; SC 11; 5T 737; 8T 265

28 AH 205; CM 40, 47; DA 289; Ed 80; GC 20,  75, 568; GW 419; MB 8; MH 115,  247, 512; ML 155; MM 17,  51, 52; MYP 98; SC 26, 71; TM 334, 516; 2T 49, 118; 7T 69,  244,  269, 297; 9T 31

28, 29 AH 380; CT 31; DA 328; FE 183, 184; MM 47; PP 294, 687; TM 330,  486, 501; 2T 567; 3T 477; 4T 101; 5T 17; 6T 99, 160

28–30 CH 319, 370; COL 230; CT 369; FE 387, 480; MM 20, 117; SC 47; TM 253,  347, 493; 2T 81, 640; 3T 335; 4T 105, 558; 5T 410,  648, 725; 6T 247,  318, 471; 8T 124,  129, 300; 9T 124; WM 54

29 AH 118; CH 590; CSW 112, 168; CT 31,  210, 282; CW 80; DA 330; FE 152,  169,  191,  223,  267,  278, 441; MB 14, 16; MH 71,  150, 442; SC 71; Te 120; TM 223, 456; 2T 188,  222, 316, 438, 562; 3T 384,  448, 457; 4T 224,  226,  376,  486, 527; 5T 238,  485, 487; 6T 99,  165, 443; 7T 272; 8T 195, 307; 9T 147, 190

29, 30 CT 211; DA 330; Ev 58, 117; FE 340, 463; GC 489; MB 101; MYP 138; SL 82; TM 127,  192, 264; 4T 241; 5T 648

30 FE 283; LS 292; MH 481; TM 345; 1T 161