မဟာတိုက်လှန်ပွဲ (GC) အခန်း ၃

 

Chapter 3—An Era of Spiritual Darkness

အခန်း ၃ — ဝိညာဉ်ရေးရာ မှောင်မိုက်သောခေတ်

The apostle Paul, in his second letter to the Thessalonians, foretold the great apostasy which would result in the establishment of the papal power. He declared that the day of Christ should not come, “except there come a falling away first, and that man of sin be revealed, the son of perdition; who opposeth and exalteth himself above all that is called God, or that is worshiped; so that he as God sitteth in the temple of God, showing himself that he is God.” And furthermore, the apostle warns his brethren that “the mystery of iniquity doth already work.” 2 Thessalonians 2:3, 4, 7. Even at that early date he saw, creeping into the church, errors that would prepare the way for the development of the papacy.

တမန်တော်ပေါလုသည် သက်သာလောနိတ်မြို့သားများထံ ပေးပို့သော ဒုတိယမြောက်စာစောင်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အာဏာတည်ဆောက်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေမည့် ကြီးမားသော ဘာသာဖောက်ပြန်မှုကို ကြိုတင်ဟောပြောခဲ့သည်။ သူက “အဦးပြု၍ ဖောက်ပြန်ခြင်းမရှိလျှင်၊ ပျက်စီးခြင်း၏သားတည်းဟူသော ဒုစရိုက်လူသည် မပေါ်လာလျှင်၊ ထိုနေ့ရက်သည် မရောက်ရ။ ထိုလူသည် ဘုရားသခင်ဟု သမုတ်သမျှသောသူတို့နှင့် ကိုးကွယ်သမျှသော အရာတို့ကို ဆန့်ကျင်ဘက်ပြု၍၊ ကိုယ်ကိုကိုယ် ချီးမြှောက်သဖြင့်၊ ဘုရားသခင်၏ ဗိမာန်တော်၌ ဘုရားသခင်ကဲ့သို့ ထိုင်၍၊ ကိုယ်ကိုကိုယ် ဘုရားသခင်ဖြစ်ဟန်ပြလိမ့်မည်” ဟု ခရစ်တော်၏ နေ့ရက်သည် ရောက်လာမည်မဟုတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် တမန်တော်သည် “မတရားသောအမှု၏ လျှို့ဝှက်ချက်သည် ယခုပင် ပြုပြင်လျက်ရှိ၏” ဟု မိမိ၏ ညီအစ်ကိုများအား သတိပေးခဲ့သည်။ ၂ သက်သာလောနိတ် ၂:၃၊ ၄၊ ၇။ ထိုကဲ့သို့ စောစီးသော ကာလ၌ပင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ် ဖြစ်ပေါ်လာရန် လမ်းခင်းပေးမည့် မှားယွင်းသော သွန်သင်ချက်များ အသင်းတော်အတွင်းသို့ တရွေ့ရွေ့ ဝင်ရောက်လာနေသည်ကို သူမြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။

Little by little, at first in stealth and silence, and then more openly as it increased in strength and gained control of the minds of men, “the mystery of iniquity” carried forward its deceptive and blasphemous work. Almost imperceptibly the customs of heathenism found their way into the Christian church. The spirit of compromise and conformity was restrained for a time by the fierce persecutions which the church endured under paganism. But as persecution ceased, and Christianity entered the courts and palaces of kings, she laid aside the humble simplicity of Christ and His apostles for the pomp and pride of pagan priests and rulers; and in place of the requirements of God, she substituted human theories and traditions. The nominal conversion of Constantine, in the early part of the fourth century, caused great rejoicing; and the world, cloaked with a form of righteousness, walked into the church. Now the work of corruption rapidly progressed. Paganism, while appearing to be vanquished, became the conqueror. Her spirit controlled the church. Her doctrines, ceremonies, and superstitions were incorporated into the faith and worship of the professed followers of Christ.

အစပိုင်းတွင် တိတ်တဆိတ် လူမသိသူမသိဖြစ်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အင်အားကြီးမားလာကာ လူတို့၏ စိတ်နှလုံးကို စိုးမိုးလာသည်နှင့်အမျှ ပိုမိုပွင့်လင်းမြင်သာစွာဖြင့် “မတရားသောအမှု၏ လျှို့ဝှက်ချက်” သည် မိမိ၏ လှည့်ဖြားခြင်းနှင့် ဘုရားသခင်ကို ပြစ်မှားစော်ကားခြင်း အမှုကိစ္စကို ရှေ့သို့ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရုပ်တုကိုးကွယ်သည့် အယူမှားတို့၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာများသည် မသိမသာပင် ခရစ်ယာန်အသင်းတော်အတွင်းသို့ လမ်းစရှာဖွေ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ အလျှော့ပေး ညှိနှိုင်းခြင်းနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် နေထိုင်ခြင်း စိတ်ဓာတ်သည် အယူမှားဝါဒအောက်တွင် အသင်းတော် ခံစားခဲ့ရသော ပြင်းထန်သည့် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများကြောင့် အတန်ကြာ ထိန်းချုပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများ ရပ်တန့်သွားပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် ရှင်ဘုရင်တို့၏ လွှတ်တော်နှင့် နန်းတော်များထဲသို့ ဝင်ရောက်လာသောအခါ၊ သူမသည် ခရစ်တော်နှင့် ကိုယ်တော်၏ တမန်တော်များ၏ နှိမ့်ချရိုးသားမှုကို စွန့်ပယ်၍ အယူမှား ယဇ်ပုရောဟိတ်များနှင့် အုပ်စိုးသူတို့၏ ခမ်းနားထည်ဝါမှုနှင့် ထောင်လွှာမှုကို ယူဆောင်ခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်၏ ပညတ်ချက်များနေရာတွင် လူသားတို့၏ အတွေးအခေါ်များနှင့် ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို အစားထိုးခဲ့သည်။ စတုတ္ထရာစု၏ အစောပိုင်းကာလတွင် ကွန်စတန်တိုင်းမင်းကြီး၏ အမည်ခံ ဘာသာပြောင်းလဲခြင်းသည် ကြီးစွာသော ဝမ်းမြောက်ခြင်းကို ဖြစ်စေခဲ့ပြီး ဖြောင့်မတ်ခြင်းသဏ္ဌာန်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသော လောကသည် အသင်းတော်အတွင်းသို့ လျှောက်လှမ်းဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ယခုအခါတွင် ပျက်စီးယိုယွင်းခြင်းလုပ်ငန်းသည် လျင်မြန်စွာ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ အယူမှားဝါဒသည် ရှုံးနိမ့်သွားပုံရသော်လည်း အောင်နိုင်သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမ၏ စိတ်ဓာတ်သည် အသင်းတော်ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ သူမ၏ အယူဝါဒများ၊ အခမ်းအနားများနှင့် အယူသည်းမှုများကို ခရစ်တော်၏ နောက်လိုက်များဟု အမည်ခံထားသူတို့၏ ယုံကြည်ခြင်းနှင့် ကိုးကွယ်ခြင်းတို့တွင် ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းခဲ့သည်။

This compromise between paganism and Christianity resulted in the development of “the man of sin” foretold in prophecy as opposing and exalting himself above God. That gigantic system of false religion is a masterpiece of Satan’s power—a monument of his efforts to seat himself upon the throne to rule the earth according to his will.

အယူမှားဝါဒနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာတို့အကြား ဤကဲ့သို့ အလျှော့ပေး ညှိနှိုင်းခြင်းသည် ဘုရားသခင်ကို ဆန့်ကျင်ဘက်ပြု၍ မိမိကိုယ်ကို ချီးမြှောက်မည့်သူအဖြစ် ပရောဖက်ပြုချက်တွင် ကြိုတင်ဟောပြောထားသော “ဒုစရိုက်လူ” ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ထိုကြီးမားလှသော ဘာသာတုစနစ်သည် စာတန်၏ တန်ခိုးအာဏာ ပြောင်မြောက်လှသော ဖန်တီးမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ မိမိ၏ အလိုဆန္ဒအတိုင်း ကမ္ဘာမြေကို အုပ်စိုးရန် ပလ္လင်တော်ပေါ်တွင် ထိုင်နိုင်ရေးအတွက် သူ၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုဆိုင်ရာ အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အအုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

Satan once endeavored to form a compromise with Christ. He came to the Son of God in the wilderness of temptation, and showing Him all the kingdoms of the world and the glory of them, offered to give all into His hands if He would but acknowledge the supremacy of the prince of darkness. Christ rebuked the presumptuous tempter and forced him to depart. But Satan meets with greater success in presenting the same temptations to man. To secure worldly gains and honors, the church was led to seek the favor and support of the great men of earth; and having thus rejected Christ, she was induced to yield allegiance to the representative of Satan—the bishop of Rome.

စာတန်သည် တစ်ခါက ခရစ်တော်နှင့် အလျှော့ပေး ညှိနှိုင်းမှုတစ်ခု ပြုလုပ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ဖူးသည်။ သူသည် စုံစမ်းနှောင့်ယှက်ခြင်း တောကန္တာရရှိ ဘုရားသခင်၏ သားတော်ထံသို့ ရောက်ရှိလာပြီး လောကီနိုင်ငံရှိသမျှနှင့် ထိုနိုင်ငံတို့၏ ဘုန်းစည်းစိမ်ကို ပြသကာ၊ ခရစ်တော်အနေဖြင့် မှောင်မိုက်ခြင်းမင်း၏ အကြီးအမြတ်ဆုံးဖြစ်ခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုမည်ဆိုလျှင် ထိုအရာအားလုံးကို ကိုယ်တော်၏ လက်ထဲသို့ ပေးအပ်မည်ဟု ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ ခရစ်တော်သည် ရဲတင်းလွန်းသော ထိုစုံစမ်းနှောင့်ယှက်သူကို မာန်မဲ၍ ထွက်ခွာသွားစေခဲ့သည်။ သို့သော် စာတန်သည် လူသားတို့ထံ ထိုစုံစမ်းနှောင့်ယှက်ခြင်းမျိုးကိုပင် တင်ပြရာတွင် ပိုမိုကြီးမားသော အောင်မြင်မှုကို ရရှိခဲ့သည်။ လောကီစီးပွားနှင့် ဂုဏ်ဒြပ်များကို ရရှိရန်အတွက် အသင်းတော်သည် မြေကြီးပေါ်ရှိ ကြီးမြတ်သောသူတို့၏ မျက်နှာသာပေးမှုနှင့် ထောက်ခံမှုကို ရှာဖွေရန် လမ်းလွဲသွားခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ခရစ်တော်ကို ငြင်းပယ်ပြီးနောက်၊ သူမသည် စာတန်၏ ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သော ရောမမြို့၏ ဆရာတော် (ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး) ထံ သစ္စာခံရန် သွေးဆောင်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

It is one of the leading doctrines of Romanism that the pope is the visible head of the universal church of Christ, invested with supreme authority over bishops and pastors in all parts of the world. More than this, the pope has been given the very titles of Deity. He has been styled “Lord God the Pope” (see Appendix), and has been declared infallible. He demands the homage of all men. The same claim urged by Satan in the wilderness of temptation is still urged by him through the Church of Rome, and vast numbers are ready to yield him homage.

ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် ခရစ်တော်၏ စကြဝဠာအသင်းတော်တစ်ခုလုံး၏ မျက်မြင်တွေ့နိုင်သော အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး၊ ကမ္ဘာ့နေရာအနှံ့အပြားရှိ ဆရာတော်များနှင့် သင်းအုပ်ဆရာများအပေါ် သာလွန်မြင့်မြတ်သော အာဏာကို အပ်နှင်းခံထားရသူ ဖြစ်သည်ဟူသောအချက်မှာ ရောမကက်သလစ်ဝါဒ၏ အဓိကအယူဝါဒများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုမျှမက၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအား ဘုရားသခင်၏ ဘွဲ့နာမတော်များကိုပင် ပေးအပ်ထားသည်။ သူ့ကို “အရှင်ဘုရားသခင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး” ဟု ဘွဲ့အမည်တပ်ခေါ်ဆိုကြပြီး (နောက်ဆက်တွဲကိုကြည့်ပါ)၊ အမှားမရှိနိုင်သောသူဟူ၍ ကြေညာထားသည်။ သူသည် လူသားအားလုံး၏ ဦးညွှတ်ကိုးကွယ်မှုကို တောင်းဆိုသည်။ စုံစမ်းနှောင့်ယှက်ခြင်း တောကန္တာရတွင် စာတန်တောင်းဆိုခဲ့သော အခွင့်အရေးမျိုးကိုပင် သူသည် ရောမအသင်းတော်မှတစ်ဆင့် ဆက်လက်တောင်းဆိုနေပြီး မြောက်မြားစွာသော လူတို့သည် သူ့အား ဦးညွှတ်ကိုးကွယ်ရန် အသင့်ရှိနေကြသည်။

But those who fear and reverence God meet this heaven-daring assumption as Christ met the solicitations of the wily foe: “Thou shalt worship the Lord thy God, and Him only shalt thou serve.” Luke 4:8. God has never given a hint in His word that He has appointed any man to be the head of the church. The doctrine of papal supremacy is directly opposed to the teachings of the Scriptures. The pope can have no power over Christ’s church except by usurpation.

သို့သော် ဘုရားသခင်ကို ကြောက်ရွံ့ရိုသေသောသူတို့မူကား ကောင်းကင်ဘုံကို စိန်ခေါ်ရဲတင်းလှသော ဤမောဟစရိုက်ကို ခရစ်တော်သည် ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲသော ရန်သူ၏ သွေးဆောင်မှုကို ရင်ဆိုင်ခဲ့သကဲ့သို့ပင် ရင်ဆိုင်ကြသည်၊ “သင်၏ ဘုရားသခင် ထာဝရဘုရားကို ကိုးကွယ်ရမည်။ ထိုဘုရားကိုသာ ဝတ်ပြုရမည်။” လုကာ ၄:၈။ ဘုရားသခင်သည် မည်သည့်လူသားကိုမဆို အသင်းတော်၏ အကြီးအကဲအဖြစ် ခန့်အပ်ထားကြောင်း မိမိ၏ နှုတ်ကပတ်တော်တွင် အရိပ်အမြွက်မျှပင် မဖော်ပြခဲ့ဖူးပါ။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အထွတ်အထိပ် အာဏာစနစ် အယူဝါဒသည် ကျမ်းစာ၏ သွန်သင်ချက်များကို တိုက်ရိုက်ဆန့်ကျင်နေသည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် မတရားသိမ်းပိုက်ခြင်းမှတစ်ပါး ခရစ်တော်၏ အသင်းတော်အပေါ် မည်သည့်အာဏာမျှ မရှိနိုင်ပေ။

Romanists have persisted in bringing against Protestants the charge of heresy and willful separation from the true church. But these accusations apply rather to themselves. They are the ones who laid down the banner of Christ and departed from “the faith which was once delivered unto the saints.” Jude 3.

ရောမကက်သလစ်ဘာသာဝင်တို့သည် ပရိုတက်စတင့်တို့အပေါ် သမ္မာတရားကို ဆန့်ကျင်သောအယူရှိသူများ၊ စစ်မှန်သောအသင်းတော်မှ တမင်တကာ ခွဲထွက်သွားသူများဟူ၍ စွပ်စွဲချက်များကို တစိုက်မတ်မတ် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဤစွပ်စွဲချက်များသည် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်နှင့်သာ သက်ဆိုင်ပေသည်။ ၎င်းတို့သည် ခရစ်တော်၏ အောင်လံတော်ကို ချထားပြီး “သန့်ရှင်းသူတို့၌ တစ်ခါတည်း အပ်ပေးခဲ့ပြီးသော ယုံကြည်ခြင်းတရား” မှ ထွက်ခွာသွားခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ ယုဒ ၃။

Satan well knew that the Holy Scriptures would enable men to discern his deceptions and withstand his power. It was by the word that even the Saviour of the world had resisted his attacks. At every assault, Christ presented the shield of eternal truth, saying, “It is written.” To every suggestion of the adversary, He opposed the wisdom and power of the word. In order for Satan to maintain his sway over men, and establish the authority of the papal usurper, he must keep them in ignorance of the Scriptures. The Bible would exalt God and place finite men in their true position; therefore its sacred truths must be concealed and suppressed. This logic was adopted by the Roman Church. For hundreds of years the circulation of the Bible was prohibited. The people were forbidden to read it or to have it in their houses, and unprincipled priests and prelates interpreted its teachings to sustain their pretensions. Thus the pope came to be almost universally acknowledged as the vicegerent of God on earth, endowed with authority over church and state.

သန့်ရှင်းသော ကျမ်းစာတော်မြတ်သည် လူသားတို့အား မိမိ၏ လှည့်ဖြားမှုများကို ခွဲခြားသိမြင်စေပြီး မိမိ၏ တန်ခိုးအာဏာကို တွန်းလှန်နိုင်စေလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း စာတန် ကောင်းစွာ သိရှိခဲ့သည်။ လောကီသားတို့ကို ကယ်တင်သော အရှင်ကိုယ်တိုင်ပင်လျှင် မိမိ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို နှုတ်ကပတ်တော်အားဖြင့် ခုခံတော်မူခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုတိုင်းတွင် ခရစ်တော်သည် “ကျမ်းစာလာသည်ကား” ဟု ဆိုကာ ထာဝရသမ္မာတရားတည်းဟူသော ဒိုင်းလွှားကို တင်ပြခဲ့သည်။ ရန်သူ၏ အကြံပြုချက်တိုင်းကို ကိုယ်တော်သည် နှုတ်ကပတ်တော်၏ ပညာနှင့် တန်ခိုးတော်ဖြင့် တုံ့ပြန်ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ စာတန်သည် လူသားတို့အပေါ် မိမိ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးတည်းဟူသော မတရားသိမ်းပိုက်သူ၏ အာဏာကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် လူတို့အား ကျမ်းစာတရားနှင့် ပတ်သက်၍ အမှောင်ချထားရမည်ဖြစ်သည်။ သမ္မာကျမ်းစာသည် ဘုရားသခင်ကို ချီးမြှောက်မည်ဖြစ်ပြီး အတိုင်းအတာရှိသော လူသားတို့ကို ၎င်းတို့၏ စစ်မှန်သော အဆင့်အတန်းတွင် ထားရှိမည်ဖြစ်သောကြောင့်၊ ကျမ်းစာ၏ သန့်ရှင်းသော သမ္မာတရားများကို ဖုံးကွယ်ပြီး နှိပ်ကွပ်ထားရမည်ဖြစ်သည်။ ဤဆင်ခြင်တုံ့တရားကို ရောမအသင်းတော်က လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သည်။ နှစ်ပေါင်းရာနှင့်ချီ၍ သမ္မာကျမ်းစာ ဖြန့်ဝေခြင်းကို ပိတ်ပင်တားဆီးခဲ့သည်။ လူထုအား ၎င်းကို ဖတ်ရှုခြင်း သို့မဟုတ် မိမိတို့၏ အိမ်များတွင် ထားရှိခြင်းကို တားမြစ်ခဲ့ပြီး၊ ကိုယ်ကျင့်တရားမဲ့သော ယဇ်ပုရောဟိတ်များနှင့် အကြီးအကဲများက ၎င်းတို့၏ ဟန်ဆောင်တောင်းဆိုမှုများကို ထောက်ခံရန်အတွက် ကျမ်းစာသွန်သင်ချက်များကို ကောက်ယူဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် မြေကြီးပေါ်ရှိ ဘုရားသခင်၏ ကိုယ်စားလှယ်တော်အဖြစ် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးက အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး၊ အသင်းတော်နှင့် နိုင်ငံတော်အပေါ် အာဏာလွှမ်းမိုးခွင့်ကို ရရှိခဲ့သည်။

The detector of error having been removed, Satan worked according to his will. Prophecy had declared that the papacy was to “think to change times and laws.” Daniel 7:25. This work it was not slow to attempt. To afford converts from heathenism a substitute for the worship of idols, and thus to promote their nominal acceptance of Christianity, the adoration of images and relics was gradually introduced into the Christian worship. The decree of a general council (see Appendix) finally established this system of idolatry. To complete the sacrilegious work, Rome presumed to expunge from the law of God the second commandment, forbidding image worship, and to divide the tenth commandment, in order to preserve the number.

မှားယွင်းမှုကို ဖော်ထုတ်ပေးမည့်အရာကို ဖယ်ရှားလိုက်ပြီးနောက် စာတန်သည် မိမိအလိုရှိသည့်အတိုင်း လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ်သည် “ကာလအချိန်တို့ကို၎င်း၊ ပညတ်တရားတို့ကို၎င်း ပြောင်းလဲစေခြင်းငှါ ကြံစည်လိမ့်မည်” ဟု ပရောဖက်ပြုချက်က ကြေညာခဲ့သည်။ ဒံယေလ ၇:၂၅။ ဤအမှုကို လုပ်ဆောင်ရန် ထိုစနစ်သည် နှောင့်နှေးခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ အယူမှားဝါဒမှ ပြောင်းလဲလာသူတို့အား ရုပ်တုကိုးကွယ်ခြင်းအတွက် အစားထိုးစရာတစ်ခု ပေးအပ်ရန်နှင့် ထိုသို့ဖြင့် ၎င်းတို့၏ အမည်ခံ ခရစ်ယာန်ဘာသာ လက်ခံမှုကို မြှင့်တင်ရန်အတွက်၊ ရုပ်တုများနှင့် အကြွင်းအကျန် အထိမ်းအမှတ်ပစ္စည်းများကို ကိုးကွယ်ခြင်းကို ခရစ်ယာန်ဝတ်ပြုကိုးကွယ်မှုအတွင်းသို့ တရွေ့ရွေ့ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ အထွေထွေအိုင်ဒီယာကောင်စီ၏ အမိန့်ဒီကရီတစ်ခုသည် (နောက်ဆက်တွဲကိုကြည့်ပါ) နောက်ဆုံးတွင် ဤရုပ်တုကိုးကွယ်ခြင်းစနစ်ကို အတည်ပြုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်ကို ပြစ်မှားစော်ကားသော ဤအမှုကို ပြီးမြောက်စေရန် ရောမသည် ရုပ်တုကိုးကွယ်ခြင်းကို တားမြစ်ထားသော ဒုတိယမြောက် ပညတ်တော်ကို ဘုရားသခင်၏ ပညတ်တရားထဲမှ ပယ်ဖျက်ရန်နှင့် အရေအတွက်ကို ထိန်းသိမ်းထားရန်အတွက် ဒသမမြောက် ပညတ်တော်ကို နှစ်ပိုင်းခွဲရန် ရဲတင်းစွာ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

The spirit of concession to paganism opened the way for a still further disregard of Heaven’s authority. Satan, working through unconsecrated leaders of the church, tampered with the fourth commandment also, and essayed to set aside the ancient Sabbath, the day which God had blessed and sanctified (Genesis 2:2, 3), and in its stead to exalt the festival observed by the heathen as “the venerable day of the sun.” This change was not at first attempted openly. In the first centuries the true Sabbath had been kept by all Christians. They were jealous for the honor of God, and, believing that His law is immutable, they zealously guarded the sacredness of its precepts. But with great subtlety Satan worked through his agents to bring about his object. That the attention of the people might be called to the Sunday, it was made a festival in honor of the resurrection of Christ. Religious services were held upon it; yet it was regarded as a day of recreation, the Sabbath being still sacredly observed.

အယူမှားဝါဒသို့ လိုက်လျောပေးသော စိတ်ဓာတ်သည် ကောင်းကင်ဘုံ၏ အာဏာစက်ကို ပိုမို၍ ပစ်ပယ်ရန် လမ်းစဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ စာတန်သည် အထူးသန့်ရှင်းစေခြင်းမရှိသော အသင်းတော်ခေါင်းဆောင်များမှတစ်ဆင့် လုပ်ဆောင်လျက် စတုတ္ထမြောက် ပညတ်တော်ကိုလည်း နှောင့်ယှက်ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး၊ ဘုရားသခင် ကောင်းချီးပေး၍ သန့်ရှင်းစေတော်မူသော ရှေးဟောင်းဥပုသ်နေ့ကို (ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၂:၂၊ ၃) ဖယ်ရှားရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကာ၊ ၎င်း၏နေရာတွင် အယူမှားတို့ ကျင်းပလေ့ရှိသော “နေမင်း၏ ကြည်ညိုဖွယ်နေ့ရက်” တည်းဟူသော ပွဲတော်ကို မြှောက်စားခဲ့သည်။ ဤပြောင်းလဲမှုကို အစပိုင်းတွင် ပွင့်လင်းစွာ မကြိုးပမ်းခဲ့ပါ။ ပထမဆုံးသော ရာစုနှစ်များတွင် စစ်မှန်သော ဥပုသ်နေ့ကို ခရစ်ယာန်အားလုံး စောင့်ထိန်းခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ဘုရားသခင်၏ ဂုဏ်တော်အတွက် စိုးရိမ်စိတ်ရှိခဲ့ကြပြီး၊ ကိုယ်တော်၏ ပညတ်တရားသည် ပြောင်းလဲ၍မရနိုင်ဟု ယုံကြည်ကာ ၎င်း၏ ပညတ်ချက်များ သန့်ရှင်းမှုကို ထက်ထက်သန်သန် ကာကွယ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် စာတန်သည် မိမိ၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို အောင်မြင်ရန်အတွက် သူ၏ အပေါင်းအပါများမှတစ်ဆင့် အလွန်ပါးနပ်စွာ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ လူထု၏ အာရုံစိုက်မှုကို တနင်္ဂနွေနေ့သို့ ရောက်ရှိစေရန်အတွက်၊ ၎င်းကို ခရစ်တော်၏ ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်းကို ဂုဏ်ပြုသော ပွဲတော်နေ့တစ်ခုအဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့တွင် ဘာသာရေးဝတ်ပြုပွဲများ ကျင်းပခဲ့ကြသော်လည်း ၎င်းကို အပန်းဖြေသောနေ့အဖြစ်သာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြပြီး၊ စစ်မှန်သော ဥပုသ်နေ့ကိုမူ သန့်ရှင်းစွာ ဆက်လက်စောင့်ထိန်းနေဆဲဖြစ်သည်။

To prepare the way for the work which he designed to accomplish, Satan had led the Jews, before the advent of Christ, to load down the Sabbath with the most rigorous exactions, making its observance a burden. Now, taking advantage of the false light in which he had thus caused it to be regarded, he cast contempt upon it as a Jewish institution. While Christians generally continued to observe the Sunday as a joyous festival, he led them, in order to show their hatred of Judaism, to make the Sabbath a fast, a day of sadness and gloom.

မိမိပြီးမြောက်အောင် လုပ်ဆောင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသော အမှုအတွက် လမ်းခင်းပေးရန်၊ စာတန်သည် ခရစ်တော် မကြွလာမီကပင် ဂျူးလူမျိုးများအား ဥပုသ်နေ့အပေါ် အလွန်တင်းကျပ်လှသော တောင်းဆိုချက်များဖြင့် ဝန်ထုတ်ဝန်ပိုးဖြစ်စေရန် လမ်းပြခဲ့ပြီး ၎င်းကို စောင့်ထိန်းခြင်းအား ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတစ်ခု ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ယခုအခါတွင်၊ သူသည် ဥပုသ်နေ့ကို ထိုကဲ့သို့ ရှုမြင်စေရန် ဖန်တီးခဲ့သော မှားယွင်းသည့် အလင်းရောင်ကို အခွင့်ကောင်းယူလျက်၊ ၎င်းအား ဂျူးတို့၏ စနစ်တစ်ခုအဖြစ် မထေမဲ့မြင် ပြုခဲ့သည်။ ခရစ်ယာန်အများစုသည် တနင်္ဂနွေနေ့ကို ပျော်ရွှင်ဖွယ်ရာ ပွဲတော်နေ့အဖြစ် ဆက်လက်စောင့်ထိန်းနေကြစဉ်၊ သူသည် ခရစ်ယာန်များအား ဂျူးဝါဒအပေါ် ၎င်းတို့၏ မုန်းတီးမှုကို ပြသနိုင်ရန်အတွက် ဥပုသ်နေ့ကို အစာရှောင်ရသောနေ့၊ ဝမ်းနည်းစရာနှင့် မှိုင်းညို့စရာနေ့တစ်နေ့ ဖြစ်စေရန် လမ်းပြခဲ့သည်။

In the early part of the fourth century the emperor Constantine issued a decree making Sunday a public festival throughout the Roman Empire. (See Appendix.) The day of the sun was reverenced by his pagan subjects and was honored by Christians; it was the emperor’s policy to unite the conflicting interests of heathenism and Christianity. He was urged to do this by the bishops of the church, who, inspired by ambition and thirst for power, perceived that if the same day was observed by both Christians and heathen, it would promote the nominal acceptance of Christianity by pagans and thus advance the power and glory of the church. But while many Godfearing Christians were gradually led to regard Sunday as possessing a degree of sacredness, they still held the true Sabbath as the holy of the Lord and observed it in obedience to the fourth commandment.

စတုတ္ထရာစု၏ အစောပိုင်းကာလတွင် ကွန်စတန်တိုင်းမင်းကြီးသည် ရောမအင်ပါယာတစ်ခုလုံးတွင် တနင်္ဂနွေနေ့ကို အများပြည်သူဆိုင်ရာ ပွဲတော်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည့် အမိန့်ဒီကရီတစ်ခုကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ (နောက်ဆက်တွဲကိုကြည့်ပါ)။ နေမင်း၏ နေ့ရက်ကို သူ၏ အယူမှားသော တိုင်းသူပြည်သားများက ကြည်ညိုကြပြီး ခရစ်ယာန်များကလည်း ဂုဏ်ပြုခဲ့ကြရာ၊ အယူမှားဝါဒနှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာတို့၏ ပဋိပက္ခဖြစ်နေသော အကျိုးစီးပွားများကို ပေါင်းစည်းရန်မှာ ဧကရာဇ်မင်းကြီး၏ မူဝါဒဖြစ်ခဲ့သည်။ လောဘဇောနှင့် အာဏာငတ်မွတ်မှုတို့ဖြင့် လှုံ့ဆော်ခြင်းခံရသော အသင်းတော်၏ ဆရာတော်များသည် ခရစ်ယာန်များနှင့် အယူမှားသူများ နှစ်ဦးစလုံး တစ်နေ့တည်းကို စောင့်ထိန်းကြမည်ဆိုလျှင် ၎င်းသည် အယူမှားသူများ၏ အမည်ခံ ခရစ်ယာန်ဘာသာ လက်ခံမှုကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ဤသို့ဖြင့် အသင်းတော်၏ အာဏာနှင့် ဘုန်းအသရေကို တိုးတက်စေမည်ဖြစ်ကြောင်း သဘောပေါက်ကြသဖြင့် ဧကရာဇ်မင်းကြီးအား ဤသို့ပြုလုပ်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဘုရားသခင်ကို ကြောက်ရွံ့သော ခရစ်ယာန်များစွာတို့သည် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် သန့်ရှင်းမှုအတိုင်းအတာတစ်ခု ရှိသည်ဟု ယူဆရန် တရွေ့ရွေ့ လမ်းပြခြင်းခံခဲ့ရသော်လည်း၊ ၎င်းတို့သည် စစ်မှန်သော ဥပုသ်နေ့ကို ထာဝရဘုရား၏ သန့်ရှင်းသောနေ့အဖြစ် ဆက်လက်သတ်မှတ်ထားဆဲဖြစ်ပြီး စတုတ္ထမြောက် ပညတ်တော်ကို နာခံသောအားဖြင့် ၎င်းကို စောင့်ထိန်းခဲ့ကြသည်။

The archdeceiver had not completed his work. He was resolved to gather the Christian world under his banner and to exercise his power through his vicegerent, the proud pontiff who claimed to be the representative of Christ. Through half-converted pagans, ambitious prelates, and world-loving churchmen he accomplished his purpose. Vast councils were held from time to time, in which the dignitaries of the church were convened from all the world. In nearly every council the Sabbath which God had instituted was pressed down a little lower, while the Sunday was correspondingly exalted. Thus the pagan festival came finally to be honored as a divine institution, while the Bible Sabbath was pronounced a relic of Judaism, and its observers were declared to be accursed.

ထိုလှည့်ဖြားမှုကြီး၏ အရှင်သခင်သည် မိမိ၏ လုပ်ငန်းကို မပြီးဆုံးသေးပါ။ သူသည် ခရစ်ယာန်လောကကို မိမိ၏ အောင်လံတော်အောက်သို့ စုစည်းရန်နှင့် မိမိကိုယ်ကို ခရစ်တော်၏ ကိုယ်စားလှယ်ဟု ကြွေးကြော်သော ထောင်လွှားသည့် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးတည်းဟူသော မိမိ၏ ကိုယ်စားလှယ်မှတစ်ဆင့် မိမိ၏ တန်ခိုးအာဏာကို ကျင့်သုံးရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ တစ်ဝက်တစ်ပျက်သာ ဘာသာပြောင်းထားသော အယူမှားသူများ၊ လောဘကြီးသော အဆင့်မြင့်ဓမ္မဆရာများနှင့် လောကကိုချစ်သော အသင်းတော်သားများမှတစ်ဆင့် သူသည် မိမိ၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို အောင်မြင်အောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးမှ အသင်းတော်၏ အရာရှိကြီးများကို ဖိတ်ခေါ်၍ ကြီးမားသော ကောင်စီအစည်းအဝေးကြီးများကို အခါအားလျော်စွာ ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုကောင်စီအစည်းအဝေးတိုင်းလိုလိုတွင် ဘုရားသခင် ပြဋ္ဌာန်းတော်မူခဲ့သော ဥပုသ်နေ့ကို အနည်းငယ်စီ ပိုမိုနှိပ်ကွပ်ခဲ့ကြပြီး တနင်္ဂနွေနေ့ကိုမူ ထိုနည်းတူစွာ မြှောက်ပင့်ချီးမြှောက်ခဲ့ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် အယူမှားတို့၏ ပွဲတော်သည် နောက်ဆုံးတွင် ဘုရားသခင်၏ ပြဋ္ဌာန်းချက်တစ်ခုအဖြစ် ဂုဏ်ပြုခြင်းခံခဲ့ရပြီး၊ သမ္မာကျမ်းစာ၏ ဥပုသ်နေ့ကိုမူ ဂျူးဝါဒ၏ အကြွင်းအကျန်အဖြစ် ကြေညာခဲ့ကာ ၎င်းကို စောင့်ထိန်းသူများကိုလည်း ကျိန်ခြင်းခံရသောသူများအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။

The great apostate had succeeded in exalting himself “above all that is called God, or that is worshiped.” 2 Thessalonians 2:4. He had dared to change the only precept of the divine law that unmistakably points all mankind to the true and living God. In the fourth commandment, God is revealed as the Creator of the heavens and the earth, and is thereby distinguished from all false gods. It was as a memorial of the work of creation that the seventh day was sanctified as a rest day for man. It was designed to keep the living God ever before the minds of men as the source of being and the object of reverence and worship. Satan strives to turn men from their allegiance to God, and from rendering obedience to His law; therefore he directs his efforts especially against that commandment which points to God as the Creator.

ထိုဘာသာဖောက်ပြန်သူကြီးသည် “ဘုရားသခင်ဟု သမုတ်သမျှသောသူတို့နှင့် ကိုးကွယ်သမျှသော အရာတို့ကို ဆန့်ကျင်ဘက်ပြု၍၊ ကိုယ်ကိုကိုယ် ချီးမြှောက်” ရန် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၂ သက်သာလောနိတ် ၂:၄။ သူသည် လူသားအားလုံးကို အသက်ရှင်တော်မူသော စစ်မှန်သော ဘုရားသခင်ထံသို့ လွဲမှားခြင်းမရှိဘဲ ညွှန်ပြနေသည့် ဘုရားသခင်၏ ပညတ်တရားတော်ထဲမှ တစ်ခုတည်းသော ပညတ်ချက်ကို ပြောင်းလဲရန် ရဲဝံ့ခဲ့သည်။ စတုတ္ထမြောက် ပညတ်တော်တွင် ဘုရားသခင်အား ကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးကို ဖန်ဆင်းတော်မူသောအရှင်အဖြစ် ဖော်ပြထားပြီး၊ ထိုအချက်အားဖြင့် ကိုယ်တော်သည် မှားယွင်းသော ဘုရားတုအားလုံးနှင့် ကွဲပြားခြားနားတော်မူသည်။ ဖန်ဆင်းခြင်းလုပ်ငန်း၏ အထိမ်းအမှတ်အနေဖြင့် သတ္တမမြောက်နေ့ကို လူသားတို့အတွက် အနားယူရာနေ့အဖြစ် သန့်ရှင်းစေတော်မူခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အသက်ရှင်တော်မူသော ဘုရားသခင်အား ဖြစ်တည်မှု၏ အရင်းအမြစ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရိုသေကိုးကွယ်ရမည့် အရာဝတ္ထုအဖြစ်လည်းကောင်း လူသားတို့၏ စိတ်နှလုံးတွင် အစဉ်အမြဲ ရှိနေစေရန် ရည်ရွယ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ စာတန်သည် လူသားတို့အား ဘုရားသခင်အပေါ် သစ္စာခံခြင်းမှလည်းကောင်း၊ ကိုယ်တော်၏ ပညတ်တရားကို နာခံခြင်းမှလည်းကောင်း လွှဲဖယ်သွားစေရန် ကြိုးပမ်းသည်၊ ထို့ကြောင့် သူသည် ဘုရားသခင်အား ဖန်ဆင်းရှင်အဖြစ် ညွှန်ပြနေသော ထိုပညတ်တော်ကို အထူးသဖြင့် ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ရန် မိမိ၏ ကြိုးပမ်းမှုများကို ဦးတည်ထားသည်။

Protestants now urge that the resurrection of Christ on Sunday made it the Christian Sabbath. But Scripture evidence is lacking. No such honor was given to the day by Christ or His apostles. The observance of Sunday as a Christian institution had its origin in that “mystery of lawlessness” (2 Thessalonians 2:7, R.V.) which, even in Paul’s day, had begun its work. Where and when did the Lord adopt this child of the papacy? What valid reason can be given for a change which the Scriptures do not sanction?

ပရိုတက်စတင့်တို့က ယခုအခါတွင် တနင်္ဂနွေနေ့၌ ခရစ်တော် ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်းက ၎င်းကို ခရစ်ယာန်တို့၏ ဥပုသ်နေ့ ဖြစ်စေခဲ့သည်ဟု တိုက်တွန်းပြောဆိုကြသည်။ သို့သော် ကျမ်းစာဆိုင်ရာ သက်သေအထောက်အထား မရှိပေ။ ခရစ်တော် သို့မဟုတ် ကိုယ်တော်၏ တမန်တော်များက ထိုနေ့ရက်ကို ထိုကဲ့သို့သော ဂုဏ်ပြုမှုကို မပေးခဲ့ကြပါ။ တနင်္ဂနွေနေ့ကို ခရစ်ယာန်စနစ်တစ်ခုအဖြစ် စောင့်ထိန်းခြင်းသည် ပေါလု၏ ခေတ်ကာလ၌ပင် မိမိ၏ အမှုကို စတင်နေပြီဖြစ်သော ထို “မတရားသောအမှု၏ လျှို့ဝှက်ချက်” (၂ သက်သာလောနိတ် ၂:၇) တွင် မြစ်ဖျားခံခဲ့သည်။ အရှင်ဘုရားသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ်၏ ဤမွေးစားသားကို မည်သည့်နေရာနှင့် မည်သည့်အချိန်တွင် လက်ခံခဲ့သနည်း။ သမ္မာကျမ်းစာက ခွင့်ပြုမထားသော ပြောင်းလဲမှုတစ်ခုအတွက် မည်သည့်ခိုင်လုံသော အကြောင်းပြချက်ကို ပေးနိုင်သနည်း။

In the sixth century the papacy had become firmly established. Its seat of power was fixed in the imperial city, and the bishop of Rome was declared to be the head over the entire church. Paganism had given place to the papacy. The dragon had given to the beast “his power, and his seat, and great authority.” Revelation 13:2. And now began the 1260 years of papal oppression foretold in the prophecies of Daniel and the Revelation. Daniel 7:25; Revelation 13:5-7. (See Appendix.) Christians were forced to choose either to yield their integrity and accept the papal ceremonies and worship, or to wear away their lives in dungeons or suffer death by the rack, the fagot, or the headsman’s ax. Now were fulfilled the words of Jesus: “Ye shall be betrayed both by parents, and brethren, and kinsfolks, and friends; and some of you shall they cause to be put to death. And ye shall be hated of all men for My name’s sake.” Luke 21:16, 17. Persecution opened upon the faithful with greater fury than ever before, and the world became a vast battlefield. For hundreds of years the church of Christ found refuge in seclusion and obscurity. Thus says the prophet: “The woman fled into the wilderness, where she hath a place prepared of God, that they should feed her there a thousand two hundred and three-score days.” Revelation 12:6.

ဆဋ္ဌမရာစုတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ်သည် ခိုင်မာစွာ တည်ဆောက်ပြီး ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အာဏာစိုက်ထူရာနေရာကို ဧကရာဇ်မင်းကြီး၏ မြို့တော်တွင် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ရောမမြို့၏ ဆရာတော်ကို အသင်းတော်တစ်ခုလုံး၏ အကြီးအကဲအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ အယူမှားဝါဒသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ်အား နေရာပေးခဲ့သည်။ နဂါးသည် သားရဲအား “မိမိတန်ခိုးနှင့်၎င်း၊ မိမိပလ္လင်နှင့်၎င်း၊ ကြီးစွာသော အာဏာစက်ကို၎င်း ပေးလေ၏။” ဗျာဒိတ် ၁၃:၂။ ယခုတွင်မူ ဒံယေလနှင့် ဗျာဒိတ်ကျမ်းတို့၏ ပရောဖက်ပြုချက်များတွင် ကြိုတင်ဟောပြောထားသော ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ၁၂၆၀ နှစ်ကြာ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှု ကာလသည် စတင်ခဲ့လေပြီ။ ဒံယေလ ၇:၂၅၊ ဗျာဒိတ် ၁၃:၅-၇။ (နောက်ဆက်တွဲကိုကြည့်ပါ)။ ခရစ်ယာန်များသည် မိမိတို့၏ သစ္စာတရားကို စွန့်ပယ်၍ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အခမ်းအနားများနှင့် ကိုးကွယ်မှုများကို လက်ခံရန်၊ သို့မဟုတ်ပါက မြေအောက်လှောင်အိမ်များထဲတွင် မိမိတို့၏ ဘဝကို ကုန်ဆုံးစေရန် သို့မဟုတ် ညှဉ်းပန်းစက်၊ ထင်းပုံမီးရှို့ခြင်း၊ သို့မဟုတ် လူသတ်သမား၏ ပုဆိန်ဖြင့် အသေခံရန် ရွေးချယ်ခဲ့ကြရသည်။ ယခုတွင် ယေရှု၏ နှုတ်ကပတ်တော်များ ပြည့်စုံခဲ့လေပြီ၊ “မိဘ၊ ညီအစ်ကို၊ ပေါက်ဖော်၊ အဆွေခင်ပွန်းတို့သည် သင်တို့ကို အပ်ကြလိမ့်မည်။ အချို့တို့ကိုလည်း သတ်ကြလိမ့်မည်။ ငါ့နာမကြောင့် လူအပေါင်းတို့သည် သင်တို့ကို မုန်းကြလိမ့်မည်။” လုကာ ၂၁:၁၆၊ ၁၇။ သစ္စာရှိသူတို့အပေါ် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများသည် ယခင်ကထက် ပိုမိုပြင်းထန်သော ဒေါသဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး လောကကြီးသည် ကြီးမားလှသော စစ်တလင်းပြင်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နှစ်ပေါင်းရာနှင့်ချီ၍ ခရစ်တော်၏ အသင်းတော်သည် လူသူဆိတ်ငြိမ်ရာနှင့် လူမသိသူမသိသော နေရာများတွင် ခိုလှုံရာကို ရှာဖွေခဲ့ရသည်။ ပရောဖက်က ဤသို့ဆိုသည်၊ “ထိုမိန်းမသည် အရက်တစ်ထောင်နှစ်ရာခြောက်ဆယ်ပတ်လုံး ကောင်းကင်တမန်တို့သည် မိမိကို ကျွေးမွေးစေခြင်းငှါ၊ ဘုရားသခင် ပြင်ဆင်တော်မူသော အရပ်တည်းဟူသော တောသို့ ပြေးလေ၏။” ဗျာဒိတ် ၁၂:၆။

The accession of the Roman Church to power marked the beginning of the Dark Ages. As her power increased, the darkness deepened. Faith was transferred from Christ, the true foundation, to the pope of Rome. Instead of trusting in the Son of God for forgiveness of sins and for eternal salvation, the people looked to the pope, and to the priests and prelates to whom he delegated authority. They were taught that the pope was their earthly mediator and that none could approach God except through him; and, further, that he stood in the place of God to them and was therefore to be implicitly obeyed. A deviation from his requirements was sufficient cause for the severest punishment to be visited upon the bodies and souls of the offenders. Thus the minds of the people were turned away from God to fallible, erring, and cruel men, nay, more, to the prince of darkness himself, who exercised his power through them. Sin was disguised in a garb of sanctity. When the Scriptures are suppressed, and man comes to regard himself as supreme, we need look only for fraud, deception, and debasing iniquity. With the elevation of human laws and traditions was manifest the corruption that ever results from setting aside the law of God.

ရောမအသင်းတော် အာဏာရရှိလာခြင်းသည် မှောင်မိုက်ခေတ်၏ အစပျိုးခြင်းကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ သူမ၏ အာဏာတိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ မှောင်မိုက်ခြင်းသည် ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာခဲ့သည်။ ယုံကြည်ခြင်းသည် စစ်မှန်သော အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်သော ခရစ်တော်ထံမှ ရောမမြို့၏ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးထံသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားခဲ့သည်။ အပြစ်လွှတ်ခြင်းနှင့် ထာဝရကယ်တင်ခြင်းအတွက် ဘုရားသခင်၏ သားတော်ကို ကိုးစားမည့်အစား၊ လူထုသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးနှင့် သူအာဏာလွှဲအပ်ထားသော ယဇ်ပုရောဟိတ်များနှင့် အကြီးအကဲများကို မျှော်ကြည့်ခဲ့ကြသည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် ၎င်းတို့၏ မြေကြီးပေါ်ရှိ ကြားခံဖျန်ဖြေသူဖြစ်ပြီး သူ၏ကြားခံမှုမပါဘဲ မည်သူမျှ ဘုရားသခင်ထံ မချဉ်းကပ်နိုင်ကြောင်း ၎င်းတို့အား သွန်သင်ခဲ့ကြသည်၊ ထို့ပြင် သူသည် ၎င်းတို့အတွက် ဘုရားသခင်၏ နေရာတွင် ရှိနေသောကြောင့် သူ့ကို အကြွင်းမဲ့ နာခံရမည်ဟု သွန်သင်ခဲ့ကြသည်။ သူ၏ ပညတ်ချက်များမှ သွေဖည်ခြင်းသည် ပြစ်မှားသူတို့၏ ရုပ်ခန္ဓာနှင့် ဝိညာဉ်အပေါ် ပြင်းထန်ဆုံးသော အပြစ်ဒဏ်ကို ပေးဆောင်ရန် လုံလောက်သော အကြောင်းပြချက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် လူထု၏ စိတ်နှလုံးသည် ဘုရားသခင်ထံမှ မှားယွင်းတတ်သော၊ လမ်းလွဲတတ်သော၊ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော လူသားများထံသို့၊ ထိုမျှမက ၎င်းတို့မှတစ်ဆင့် မိမိ၏ တန်ခိုးအာဏာကို ကျင့်သုံးနေသော မှောင်မိုက်ခြင်းမင်း ထံသို့ပင် လွှဲဖယ်သွားခဲ့သည်။ အပြစ်ကို သန့်ရှင်းခြင်း၏ ဝတ်ရုံဖြင့် ဖုံးကွယ်ထားခဲ့သည်။ သမ္မာကျမ်းစာကို နှိပ်ကွပ်ထားပြီး လူသားသည် မိမိကိုယ်ကို အထွတ်အထိပ်ဟု ယူဆလာသောအခါ၊ ငါတို့သည် ကောက်ကျစ်ခြင်း၊ လှည့်ဖြားခြင်းနှင့် ယုတ်ညံ့သော မတရားမှုများကိုသာ မျှော်လင့်ရမည်ဖြစ်သည်။ လူသားတို့၏ ပညတ်တရားများနှင့် ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို မြှောက်စားခြင်းနှင့်အတူ ဘုရားသခင်၏ ပညတ်တရားကို ပစ်ပယ်ခြင်းကြောင့် အစဉ်အမြဲ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သော ပျက်စီးယိုယွင်းခြင်းသည် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။

Those were days of peril for the church of Christ. The faithful standard-bearers were few indeed. Though the truth was not left without witnesses, yet at times it seemed that error and superstition would wholly prevail, and true religion would be banished from the earth. The gospel was lost sight of, but the forms of religion were multiplied, and the people were burdened with rigorous exactions.

ထိုရက်ရက်များသည် ခရစ်တော်၏ အသင်းတော်အတွက် ဘေးအန္တရာယ်ရှိသော နေ့ရက်များ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သစ္စာရှိသော အောင်လံကိုင်စွဲသူများသည် အမှန်ပင် နည်းပါးခဲ့သည်။ သမ္မာတရားသည် သက်သေမရှိဘဲ ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်းမရှိသော်လည်း၊ အချို့သောအချိန်များတွင် မှားယွင်းမှုနှင့် အယူသည်းမှုတို့သည် လုံးဝလွှမ်းမိုးသွားပြီး စစ်မှန်သော ဘာသာရေးသည် မြေကြီးပေါ်မှ ပယ်ထုတ်ခြင်းခံရတော့မည်ကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ ဧဝံဂေလိတရားသည် ကွယ်ပျောက်သွားခဲ့သော်လည်း ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပုံသဏ္ဌာန်များသည် တိုးပွားလာခဲ့ပြီး လူထုသည် တင်းကျပ်သော တောင်းဆိုချက်များဖြင့် ဝန်ထုတ်ဝန်ပိုး ဖြစ်ခဲ့ကြရသည်။

They were taught not only to look to the pope as their mediator, but to trust to works of their own to atone for sin. Long pilgrimages, acts of penance, the worship of relics, the erection of churches, shrines, and altars, the payment of large sums to the church—these and many similar acts were enjoined to appease the wrath of God or to secure His favor; as if God were like men, to be angered at trifles, or pacified by gifts or acts of penance!

၎င်းတို့သည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအား မိမိတို့၏ ကြားခံဖျန်ဖြေသူအဖြစ် မျှော်ကြည့်ရန်သာမက၊ အပြစ်ဖြေရန်အတွက် မိမိတို့ကိုယ်ပိုင် လုပ်ဆောင်မှုများကို ကိုးစားရန်လည်း သွန်သင်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ရှည်လျားသော ဘုရားဖူးခရီးစဉ်များ၊ အပြစ်ဒဏ်ခံယူခြင်း အပြုအမူများ၊ အကြွင်းအကျန် အထိမ်းအမှတ်ပစ္စည်းများကို ကိုးကွယ်ခြင်း၊ ဘုရားကျောင်းများ၊ နတ်ကွန်းများနှင့် ယဇ်ပလ္လင်များကို တည်ဆောက်ခြင်း၊ အသင်းတော်သို့ ငွေကြေးအမြောက်အမြား ပေးဆောင်ခြင်း—ဤအရာများနှင့် ၎င်းနှင့်ဆင်တူသော အပြုအမူများစွာကို ဘုရားသခင်၏ အမျက်တော်ကို ငြိမ်းစေရန် သို့မဟုတ် ကိုယ်တော်၏ မျက်နှာသာကို ရရှိရန်အတွက် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ကြသည်၊ ဘုရားသခင်သည် အသေးအဖွဲကိစ္စများကြောင့် အမျက်ထွက်တတ်သော သို့မဟုတ် လက်ဆောင်များနှင့် အပြစ်ဒဏ်ခံယူခြင်း အပြုအမူများကြောင့် စိတ်ပြေလျော့တတ်သော လူသားများနှင့် တူဘိသကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။

Notwithstanding that vice prevailed, even among the leaders of the Roman Church, her influence seemed steadily to increase. About the close of the eighth century, papists put forth the claim that in the first ages of the church the bishops of Rome had possessed the same spiritual power which they now assumed. To establish this claim, some means must be employed to give it a show of authority; and this was readily suggested by the father of lies. Ancient writings were forged by monks. Decrees of councils before unheard of were discovered, establishing the universal supremacy of the pope from the earliest times. And a church that had rejected the truth greedily accepted these deceptions. (See Appendix.)

ရောမအသင်းတော်၏ ခေါင်းဆောင်များအကြားတွင်ပင် ဒုစရိုက်မှုများ လွှမ်းမိုးနေသော်လည်း၊ သူမ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုသည် တစိုက်မတ်မတ် တိုးတက်နေပုံရသည်။ ရှစ်ရာစု၏ အဆုံးပိုင်းလောက်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးဝါဒကို သက်ဝင်သူတို့က အသင်းတော်၏ ပထမဆုံးသော ခေတ်ကာလများတွင် ရောမမြို့၏ ဆရာတော်များသည် ၎င်းတို့ယခု ရယူထားသော ဝိညာဉ်ရေးရာ အာဏာမျိုးကိုပင် ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ကြသည်ဟူသော အခွင့်အရေးကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ဤတောင်းဆိုချက်ကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် ၎င်းအား အာဏာရှိဟန်ပြနိုင်မည့် နည်းလမ်းအချို့ကို အသုံးပြုရမည်ဖြစ်ရာ၊ ဤအရာကို မုသာဝါဒ၏အဘက အလွယ်တကူ အကြံပြုခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းအရေးအသားများကို သာသနာ့ဘောင်ဝင်များက အတုပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ယခင်က တစ်ခါမျှမကြားဖူးသော ကောင်စီအစည်းအဝေးများ၏ အမိန့်ဒီကရီများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုကာ၊ ရှေးအကျဆုံးသော ကာလများကတည်းက ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ စကြဝဠာအနှံ့ အထွတ်အထိပ် အာဏာကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ သမ္မာတရားကို ငြင်းပယ်ခဲ့သော အသင်းတော်သည် ဤလှည့်ဖြားမှုများကို လောဘတကြီးဖြင့် လက်ခံခဲ့သည်။ (နောက်ဆက်တွဲကိုကြည့်ပါ)။

The few faithful builders upon the true foundation (1 Corinthians 3:10, 11) were perplexed and hindered as the rubbish of false doctrine obstructed the work. Like the builders upon the wall of Jerusalem in Nehemiah’s day, some were ready to say: “The strength of the bearers of burdens is decayed, and there is much rubbish; so that we are not able to build.” Nehemiah 4:10. Wearied with the constant struggle against persecution, fraud, iniquity, and every other obstacle that Satan could devise to hinder their progress, some who had been faithful builders became disheartened; and for the sake of peace and security for their property and their lives, they turned away from the true foundation. Others, undaunted by the opposition of their enemies, fearlessly declared: “Be not ye afraid of them: remember the Lord, which is great and terrible” (verse 14); and they proceeded with the work, everyone with his sword girded by his side. Ephesians 6:17.

စစ်မှန်သော အခြေခံအုတ်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်နေကြသော သစ္စာရှိတည်ဆောက်သူ အနည်းငယ်တို့သည် (၁ ကောရိန္သု ၃:၁၀၊ ၁၁) မှားယွင်းသောအယူဝါဒတည်းဟူသော အမှိုက်သရိုက်များက လုပ်ငန်းကို ပိတ်ဆို့နှောင့်ယှက်သောအခါ ဇဝေဇဝါဖြစ်၍ နှောင့်နှေးခဲ့ကြရသည်။ နေဟမိခေတ်က ယေရုရှလင်မြို့ရိုးပေါ်တွင် တည်ဆောက်သူများကဲ့သို့ပင်၊ အချို့သောသူတို့က “ထမ်းရွက်သောသူတို့သည် အားကုန်ကြပြီ။ အမှိုက်သရိုက်လည်း များလှ၏။ ငါတို့သည် မြို့ရိုးကို မတည်မဆောက်နိုင်ပါ” ဟု ပြောရန် အသင့်ရှိနေခဲ့ကြသည်။ နေဟမိ ၄:၁၀။ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း၊ ကောက်ကျစ်ခြင်း၊ မတရားမှုများနှင့် ၎င်းတို့၏ တိုးတက်မှုကို နှောင့်နှေးစေရန် စာတန်ကြံစည်နိုင်သော အခြားအတားအဆီးအားလုံးကို အစဉ်မပြတ် ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ရသဖြင့် မောပန်းနွမ်းနယ်ကာ၊ သစ္စာရှိတည်ဆောက်သူ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော အချို့သူတို့သည် စိတ်ပျက်အားလျော့ခဲ့ကြသည်၊ ထို့ပြင် မိမိတို့၏ အိုးအိမ်စည်းစိမ်နှင့် အသက်ဘေးအတွက် ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် လုံခြုံမှုကို ငဲ့ကွက်၍ စစ်မှန်သော အခြေခံအုတ်မြစ်မှ လွှဲဖယ်သွားခဲ့ကြသည်။ အခြားသောသူတို့မူကား ရန်သူတို့၏ ဆန့်ကျင်မှုကို မမှုဘဲ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ကြေညာခဲ့ကြသည်၊ “သူတို့ကို မကြောက်ကြနှင့်။ ကြီးမြတ်၍ ကြောက်ရွံ့ဖွယ်သော ထာဝရဘုရားကို အောက်မေ့ကြလော့” (အပိုဒ် ၁၄)၊ ထို့ပြင် ၎င်းတို့သည် လူတိုင်း မိမိတို့၏ ဓားကို ခါး၌ စည်းလျက် လုပ်ငန်းကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ဧဖက် ၆:၁၇။

The same spirit of hatred and opposition to the truth has inspired the enemies of God in every age, and the same vigilance and fidelity have been required in His servants. The words of Christ to the first disciples are applicable to His followers to the close of time: “What I say unto you I say unto all, Watch.” Mark 13:37.

သမ္မာတရားအပေါ် မုန်းတီးခြင်းနှင့် ဆန့်ကျင်ခြင်း စိတ်ဓာတ်မျိုးသည်ပင် ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် ဘုရားသခင်၏ ရန်သူများကို လှုံ့ဆော်ခဲ့ပြီး၊ ကိုယ်တော်၏ အစေခံများတွင်လည်း ထိုနည်းတူစွာ နိုးကြားခြင်းနှင့် သစ္စာရှိခြင်းတို့ကို လိုအပ်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသော တပည့်တော်များအား မိန့်တော်မူခဲ့သော ခရစ်တော်၏ နှုတ်ကပတ်တော်များသည် ကမ္ဘာကြီးကုန်ဆုံးသည်အထိ ကိုယ်တော်၏ နောက်လိုက်များနှင့် သက်ဆိုင်ပေသည်၊ “ငါသည် သင်တို့အား ပြောသည်အတိုင်း လူအပေါင်းတို့အား ပြော၏၊ စောင့်နေကြလော့။” မာကု ၁၃:၃၇။

The darkness seemed to grow more dense. Image worship became more general. Candles were burned before images, and prayers were offered to them. The most absurd and superstitious customs prevailed. The minds of men were so completely controlled by superstition that reason itself seemed to have lost its sway. While priests and bishops were themselves pleasure-loving, sensual, and corrupt, it could only be expected that the people who looked to them for guidance would be sunken in ignorance and vice.

မှောင်မိုက်ခြင်းသည် ပိုမိုသိပ်သည်းလာပုံရသည်။ ရုပ်တုကိုးကွယ်ခြင်းသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ ရုပ်တုများရှေ့တွင် ဖယောင်းတိုင်များကို ထွန်းညှိခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့ထံ ဆုတောင်းပန်ထွာမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဓိပ္ပာယ်မဲ့ဆုံးနှင့် အယူသည်းဆုံးသော ထုံးတမ်းစဉ်လာများ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ လူသားတို့၏ စိတ်နှလုံးသည် အယူသည်းမှု၏ ထိန်းချုပ်မှုကို လုံးဝခံခဲ့ရသဖြင့် ဆင်ခြင်တုံ့တရားကိုယ်တိုင်ပင်လျှင် မိမိ၏ စွမ်းအားကို ဆုံးရှုံးသွားပုံရသည်။ ယဇ်ပုရောဟိတ်များနှင့် ဆရာတော်များကိုယ်တိုင်က ကာမဂုဏ်ခံစားခြင်းကို နှစ်သက်သူများ၊ ကာမရာဂစိတ် ပြင်းထန်သူများနှင့် ပျက်စီးယိုယွင်းသူများ ဖြစ်နေကြစဉ်၊ ၎င်းတို့ထံမှ လမ်းညွှန်မှုကို မျှော်လင့်နေကြသော ပြည်သူလူထုသည် မသိနားမလည်ခြင်းနှင့် ဒုစရိုက်မှုများထဲတွင် နစ်မြုပ်နေမည်မှာ မျှော်လင့်ထားရမည့်အရာသာ ဖြစ်သည်။

Another step in papal assumption was taken, when, in the eleventh century, Pope Gregory VII proclaimed the perfection of the Roman Church. Among the propositions which he put forth was one declaring that the church had never erred, nor would it ever err, according to the Scriptures. But the Scripture proofs did not accompany the assertion. The proud pontiff also claimed the power to depose emperors, and declared that no sentence which he pronounced could be reversed by anyone, but that it was his prerogative to reverse the decisions of all others. (See Appendix.)

တစ်ဆယ့်တစ်ရာစုတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဂရီဂိုရီ ၇_ခုမြောက်က ရောမအသင်းတော်၏ စုံလင်ခြင်းကို ကြေညာခဲ့သောအခါ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ရဲတင်းသော တောင်းဆိုမှုဆိုင်ရာ အခြားခြေလှမ်းတစ်ခုကို လှမ်းခဲ့သည်။ သူတင်ပြခဲ့သော အဆိုပြုချက်များထဲတွင် ကျမ်းစာတော်မြတ်အရ အသင်းတော်သည် တစ်ခါမျှ မမှားယွင်းခဲ့ဖူးသလို ဘယ်သောအခါမျှလည်း မှားယွင်းမည်မဟုတ်ဟူသော အချက်တစ်ခု ပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုကြေညာချက်နှင့်အတူ ကျမ်းစာဆိုင်ရာ သက်သေအထောက်အထားများ ပါဝင်မလာခဲ့ပါ။ ထောင်လွှားသော ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် ဧကရာဇ်မင်းကြီးများကို ရာထူးမှချပိုင်ခွင့်အာဏာ ရှိသည်ဟုလည်း အခွင့်အရေးတောင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိချမှတ်ခဲ့သော မည်သည့်စီရင်ချက်ကိုမဆို မည်သူမျှ ပြောင်းလဲ၍မရနိုင်ကြောင်း၊ သို့သော် အခြားသူအားလုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ပြောင်းလဲပိုင်ခွင့်မှာ မိမိ၏ အထူးအခွင့်အရေးဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ (နောက်ဆက်တွဲကိုကြည့်ပါ)။

A striking illustration of the tyrannical character of this advocate of infallibility was given in his treatment of the German emperor, Henry IV. For presuming to disregard the pope’s authority, this monarch was declared to be excommunicated and dethroned. Terrified by the desertion and threats of his own princes, who were encouraged in rebellion against him by the papal mandate, Henry felt the necessity of making his peace with Rome. In company with his wife and a faithful servant he crossed the Alps in midwinter, that he might humble himself before the pope. Upon reaching the castle whither Gregory had withdrawn, he was conducted, without his guards, into an outer court, and there, in the severe cold of winter, with uncovered head and naked feet, and in a miserable dress, he awaited the pope’s permission to come into his presence. Not until he had continued three days fasting and making confession, did the pontiff condescend to grant him pardon. Even then it was only upon condition that the emperor should await the sanction of the pope before resuming the insignia or exercising the power of royalty. And Gregory, elated with his triumph, boasted that it was his duty to pull down the pride of kings.

အမှားမရှိနိုင်ပါဟူသော ဝါဒကို ထောက်ခံသူ၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော စရိုက်လက္ခဏာကို ထင်ရှားစေသည့် သာဓကတစ်ခုကို ဂျာမန်ဧကရာဇ် ဟင်နရီ ၄_ခုမြောက်အပေါ် သူ၏ ဆက်ဆံပုံတွင် မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အာဏာကို ပစ်ပယ်ရန် ရဲဝံ့ခဲ့မှုကြောင့် ဤမင်းကြီးသည် အသင်းတော်မှ ထုတ်ပယ်ခြင်းခံရပြီး ရာထူးမှ ချပယ်ခြင်းခံရသည်ဟု ကြေညာခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အမိန့်ညွှန်ကြားချက်ကြောင့် မိမိအား ဆန့်ကျင်ပုန်ကန်ရန် လှုံ့ဆော်ခြင်းခံရသော မိမိကိုယ်ပိုင် မင်းညီမင်းသားတို့၏ စွန့်ပယ်မှုနှင့် ခြိမ်းခြောက်မှုများကြောင့် ထိတ်လန့်ကာ၊ ဟင်နရီသည် ရောမနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ရန် လိုအပ်သည်ဟု ခံစားခဲ့ရသည်။ မိမိကိုယ်ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးရှေ့တွင် နှိမ့်ချနိုင်ရန်အတွက် သူသည် မိမိ၏ ဇနီးနှင့် သစ္စာရှိသော အစေခံတစ်ဦးနှင့်အတူ ဆောင်းတွင်းကာလ အလယ်၌ အယ်လ်ပ်တောင်တန်းကို ဖြတ်ကျော်ခဲ့သည်။ ဂရီဂိုရီ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သော ရဲတိုက်သို့ ရောက်ရှိသောအခါ၊ သူသည် မိမိ၏ ကိုယ်ရံတော်များမပါဘဲ အပြင်ဘက်ရင်ပြင်သို့ ပို့ဆောင်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး ထိုနေရာတွင် ပြင်းထန်သော ဆောင်းတွင်းအအေးဒဏ်ထဲ၌ ဦးထုပ်မပါ၊ ခြေဗလာဖြင့် သနားစရာကောင်းသော အဝတ်အစားကို ဝတ်ဆင်လျက် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အထံတော်သို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ပြုရန် စောင့်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ သူသည် သုံးရက်တိုင်တိုင် အစာရှောင်ခြင်းနှင့် အပြစ်ဝန်ခံခြင်းတို့ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ပြီးမှသာလျှင်၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် သူ့အား ခွင့်လွှတ်ခြင်းကို ပေးသနားခဲ့သည်။ ထိုသို့ပေးသနားရာတွင်ပင် ဧကရာဇ်မင်းကြီးအနေဖြင့် မင်းမြောက်တန်ဆာကို ပြန်လည်ဝတ်ဆင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဘုရင့်အာဏာကို ကျင့်သုံးခြင်းမပြုမီ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ခွင့်ပြုချက်ကို စောင့်ဆိုင်းရမည်ဟူသော အခြေအနေအောက်တွင်သာ ဖြစ်သည်။ ဂရီဂိုရီသည် မိမိ၏ အောင်ပွဲအတွက် စိတ်လှုပ်ရှားလျက် ရှင်ဘုရင်တို့၏ ထောင်လွှာမှုကို နှိမ့်ချရန်မှာ မိမိ၏ တာဝန်ဖြစ်သည်ဟု ကြွားဝါခဲ့သည်။

How striking the contrast between the overbearing pride of this haughty pontiff and the meekness and gentleness of Christ, who represents Himself as pleading at the door of the heart for admittance, that He may come in to bring pardon and peace, and who taught His disciples: “Whosoever will be chief among you, let him be your servant.” Matthew 20:27.

ဤထောင်လွှားလှသော ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်လိုသော မာနတရားနှင့် ခရစ်တော်၏ နူးညံ့သိမ်မွေ့ခြင်း၊ နှိမ့်ချခြင်းတို့အကြား ကွာခြားချက်မှာ အလွန်ထင်ရှားလှသည်၊ ခရစ်တော်သည် မိမိကိုယ်ကို ခွင့်လွှတ်ခြင်းနှင့် ငြိမ်သက်ခြင်းကို ယူဆောင်လာပေးနိုင်ရန်အတွက် နှလုံးသားတံခါးဝတွင် ဝင်ရောက်ခွင့်ပြုပါရန် တောင်းပန်နေသူအဖြစ် ဖော်ပြတော်မူပြီး၊ မိမိ၏ တပည့်တော်များအား “သင်တို့တွင် အကြင်သူသည် အကြီးအကဲဖြစ်လို၏၊ ထိုသူသည် သင်တို့၏ အစေခံဖြစ်ရမည်” ဟု သွန်သင်တော်မူခဲ့သည်။ မဿဲ ၂၀:၂၇။

The advancing centuries witnessed a constant increase of error in the doctrines put forth from Rome. Even before the establishment of the papacy the teachings of heathen philosophers had received attention and exerted an influence in the church. Many who professed conversion still clung to the tenets of their pagan philosophy, and not only continued its study themselves, but urged it upon others as a means of extending their influence among the heathen. Serious errors were thus introduced into the Christian faith. Prominent among these was the belief in man’s natural immortality and his consciousness in death. This doctrine laid the foundation upon which Rome established the invocation of saints and the adoration of the Virgin Mary. From this sprang also the heresy of eternal torment for the finally impenitent, which was early incorporated into the papal faith. Then the way was prepared for the introduction of still another invention of paganism, which Rome named purgatory, and employed to terrify the credulous and superstitious multitudes. By this heresy is affirmed the existence of a place of torment, in which the souls of such as have not merited eternal damnation are to suffer punishment for their sins, and from which, when freed from impurity, they are admitted to heaven. (See Appendix.)

ကုန်လွန်ခဲ့သော ရာစုနှစ်များသည် ရောမမှ ထုတ်ပြန်သော အယူဝါဒများတွင် မှားယွင်းမှုများ အစဉ်တစိုက် တိုးပွားလာနေသည်ကို သက်သေထွက်ဆိုခဲ့သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ် မတည်ဆောက်မီကပင် အယူမှားအတွေးအခေါ်ပညာရှင်များ၏ သွန်သင်ချက်များသည် အသင်းတော်အတွင်း အာရုံစိုက်မှုကို ရရှိခဲ့ပြီး ဩဇာသက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။ ဘာသာပြောင်းလဲခဲ့သည်ဟု အမည်ခံထားသူ အများအပြားသည် ၎င်းတို့၏ အယူမှားအတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာ အယူအဆများကို ဆက်လက်ဖက်တွယ်ထားကြဆဲဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင် ဆက်လက်လေ့လာရုံသာမက အယူမှားသူများအကြား ၎င်းတို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို တိုးချဲ့ရန် နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် အခြားသူများအားလည်း လေ့လာရန် တိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် ကြီးလေးသော မှားယွင်းမှုများကို ခရစ်ယာန်ယုံကြည်ခြင်းအတွင်းသို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ထိုအရာများထဲတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ လူသား၏ ပင်ကိုယ်မသေနိုင်သော သဘာဝရှိခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်းတွင် သတိတရားရှိနေခြင်း ဟူသော ယုံကြည်ချက်ဖြစ်သည်။ ဤအယူဝါဒသည် ရောမက သန့်ရှင်းသူတို့ထံ ဆုတောင်းပန်ထွာခြင်းနှင့် ကညာမေရီကို ကိုးကွယ်ခြင်းတို့ကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် အခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဤအရာမှတစ်ဆင့် နောက်ဆုံးအထိ နောင်တမရသောသူများအတွက် ထာဝရညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း ခံရမည်ဟူသော သမ္မာတရားနှင့်မညီသည့် အယူဝါဒလည်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကို အစောပိုင်းကာလကပင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ယုံကြည်ခြင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရောမက သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ရာဌာန (ငရဲငယ်) ဟု အမည်ပေးထားသော၊ အလွယ်တကူ ယုံကြည်တတ်ပြီး အယူသည်းလှသော လူထုကို ခြိမ်းခြောက်ရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့သော အယူမှားဝါဒ၏ အခြားတီထွင်မှုတစ်ခုကို ထည့်သွင်းရန် လမ်းစပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ဤသမ္မာတရားနှင့်မညီသောအယူဖြင့် ထာဝရပျက်စီးခြင်းနှင့် မထိုက်တန်သောသူတို့၏ ဝိညာဉ်များသည် မိမိတို့၏ အပြစ်များအတွက် အပြစ်ဒဏ်ကို ခံစားရမည့် ညှဉ်းပန်းရာဌာနတစ်ခု ရှိကြောင်း၊ ထိုနေရာမှ မစင်ကြယ်မှုများ ကင်းစင်သွားသောအခါ ၎င်းတို့သည် ကောင်းကင်ဘုံသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ရရှိကြောင်း အတည်ပြုထားသည်။ (နောက်ဆက်တွဲကိုကြည့်ပါ)။

Still another fabrication was needed to enable Rome to profit by the fears and the vices of her adherents. This was supplied by the doctrine of indulgences. Full remission of sins, past, present, and future, and release from all the pains and penalties incurred, were promised to all who would enlist in the pontiff’s wars to extend his temporal dominion, to punish his enemies, or to exterminate those who dared deny his spiritual supremacy. The people were also taught that by the payment of money to the church they might free themselves from sin, and also release the souls of their deceased friends who were confined in the tormenting flames. By such means did Rome fill her coffers and sustain the magnificence, luxury, and vice of the pretended representatives of Him who had not where to lay His head. (See Appendix.)

ရောမသည် သူမ၏ နောက်လိုက်များ၏ ကြောက်ရွံ့မှုနှင့် ဒုစရိုက်မှုများမှတစ်ဆင့် အကျိုးအမြတ်ရရှိနိုင်စေရန်အတွက် အခြားလုပ်ကြံဖန်တီးမှုတစ်ခု လိုအပ်နေသေးသည်။ ဤအရာကို အပြစ်လွှတ်လွှာ (ကောင်းကင်ဘုံဝင်ခွင့်လက်မှတ်) အယူဝါဒဖြင့် ဖြည့်ဆည်းပေးခဲ့သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ လောကီနယ်ပယ် တိုးချဲ့ရန်၊ သူ၏ ရန်သူများကို အပြစ်ပေးရန် သို့မဟုတ် သူ၏ ဝိညာဉ်ရေးရာ အထွတ်အထိပ် အာဏာကို ငြင်းပယ်ဝံ့သူများကို မျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ရန်အတွက် သူ၏ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲမည့်သူ အားလုံးအား အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်နှင့် အနာဂတ် အပြစ်အားလုံးကို အကြွင်းမဲ့ လွှတ်ခြင်းနှင့် ခံရမည့် ဝေဒနာများနှင့် အပြစ်ဒဏ်အားလုံးမှ လွတ်မြောက်ခွင့်တို့ကို ကတိပြုခဲ့ကြသည်။ ပြည်သူလူထုအား အသင်းတော်သို့ ငွေကြေးပေးဆောင်ခြင်းအားဖြင့် မိမိတို့ကိုယ်ကို အပြစ်မှ လွတ်မြောက်စေနိုင်ရုံသာမက၊ ညှဉ်းပန်းရာ မီးလျှံများထဲတွင် ပိတ်မိနေသော မိမိတို့၏ ကွယ်လွန်သူ မိတ်ဆွေများ၏ ဝိညာဉ်များကိုလည်း လွှတ်မြောက်စေနိုင်ကြောင်း သွန်သင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကဲ့သို့သော နည်းလမ်းများဖြင့် ရောမသည် မိမိ၏ ဘဏ္ဍာတိုက်ကို ဖြည့်တင်းခဲ့ပြီး၊ ခေါင်းချရာနေရာမျှပင်မရှိသော ကိုယ်တော်၏ ကိုယ်စားလှယ်ဟု အမည်ခံထားသူတို့၏ ခမ်းနားထည်ဝါမှု၊ သားနားကြွယ်ဝမှုနှင့် ဒုစရိုက်မှုများကို ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။ (နောက်ဆက်တွဲကိုကြည့်ပါ)။

The Scriptural ordinance of the Lord’s Supper had been supplanted by the idolatrous sacrifice of the mass. Papal priests pretended, by their senseless mummery, to convert the simple bread and wine into the actual “body and blood of Christ.”—Cardinal Wiseman, The Real Presence of the Body and Blood of Our Lord Jesus Christ in the Blessed Eucharist, Proved From Scripture, lecture 8, sec. 3, par. 26. With blasphemous presumption, they openly claimed the power of creating God, the Creator of all things. Christians were required, on pain of death, to avow their faith in this horrible, Heaven-insulting heresy. Multitudes who refused were given to the flames. (See Appendix.)

ပွဲတော်မင်္ဂလာနှင့်ပတ်သက်သော ကျမ်းစာဆိုင်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက်ကို ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုဆန်သော ပွဲတော် (မစ္ဆားပွဲ) ၏ ယဇ်ပူဇော်ခြင်းဖြင့် အစားထိုးခဲ့ကြသည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ယဇ်ပုရောဟိတ်များသည် ၎င်းတို့၏ အဓိပ္ပာယ်မဲ့သော နှုတ်ရွတ်မှုများဖြင့် ရိုးရှင်းသော မုန့်နှင့် စပျစ်ရည်ကို စစ်မှန်သော “ခရစ်တော်၏ အသားနှင့် အသွေး” အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးနိုင်သည်ဟု ဟန်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။—ကာဒီနယ် ဝိုက်စ်မန်း၊ ကောင်းချီးပေးထားသော ပွဲတော်တော်မြတ်တွင် ငါတို့အရှင်ယေရှုခရစ်၏ အသားနှင့်အသွေးတော် အမှန်တကယ် ကိန်းဝပ်နေခြင်းကို ကျမ်းစာမှ သက်သေပြခြင်း၊ သင်ခန်းစာ ၈၊ အပိုင်း ၃၊ အပိုဒ် ၂၆။ ဘုရားသခင်ကို ပြစ်မှားစော်ကားသော ရဲတင်းမှုဖြင့်၊ ၎င်းတို့သည် ခပ်သိမ်းသောအရာတို့ကို ဖန်ဆင်းတော်မူသော အရှင် ဘုရားသခင်ကို ဖန်ဆင်းနိုင်သည့် တန်ခိုးရှိသည်ဟု ပွင့်လင်းစွာ ကြွေးကြော်ခဲ့ကြသည်။ ခရစ်ယာန်များသည် သေဒဏ်ပေးခံရမည့် အခြေအနေအောက်တွင် ဤကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော၊ ကောင်းကင်ဘုံကို စော်ကားလှသော သမ္မာတရားနှင့်မညီသည့် အယူဝါဒအပေါ် ၎င်းတို့၏ ယုံကြည်ခြင်းကို ဝန်ခံရန် တောင်းဆိုခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသော မြောက်မြားစွာသော လူတို့သည် မီးလျှံများထဲသို့ ပေးအပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ (နောက်ဆက်တွဲကိုကြည့်ပါ)။

In the thirteenth century was established that most terrible of all the engines of the papacy—the Inquisition. The prince of darkness wrought with the leaders of the papal hierarchy. In their secret councils Satan and his angels controlled the minds of evil men, while unseen in the midst stood an angel of God, taking the fearful record of their iniquitous decrees and writing the history of deeds too horrible to appear to human eyes. “Babylon the great” was “drunken with the blood of the saints.” The mangled forms of millions of martyrs cried to God for vengeance upon that apostate power.

တစ်ဆယ့်သုံးရာစုတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ်၏ စက်ယန္တရားအားလုံးထဲတွင် အကြောက်မက်ဖွယ်အကောင်းဆုံးဖြစ်သော အယူမှားစစ်ဆေးစီရင်ရေးရုံး (အင်ကွီဇစ်ရှင်း) ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ မှောင်မိုက်ခြင်းမင်းသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်း ခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ လျှို့ဝှက်ကောင်စီ အစည်းအဝေးများတွင် စာတန်နှင့် သူ၏ ကောင်းကင်တမန်များသည် ဆိုးညစ်သော လူသားတို့၏ စိတ်နှလုံးကို ထိန်းချုပ်ခဲ့ကြပြီး၊ ထိုသူတို့၏ အလယ်တွင် မျက်စိဖြင့်မမြင်နိုင်သော ဘုရားသခင်၏ ကောင်းကင်တမန်တစ်ပါးသည် မတ်တပ်ရပ်လျက်၊ ၎င်းတို့၏ မတရားသော အမိန့်ဒီကရီများဆိုင်ရာ ကြောက်မက်ဖွယ် မှတ်တမ်းကို ယူဆောင်ကာ လူသားတို့၏ မျက်စိဖြင့် ကြည့်ရန်ပင် အလွန်ကြောက်စရာကောင်းသော အပြုအမူများ၏ သမိုင်းကြောင်းကို ရေးမှတ်နေခဲ့သည်။ “မဟာဗာဗုလုန်” သည် “သန့်ရှင်းသူတို့၏ အသွေးနှင့် ယစ်မူးလျက်” ရှိနေခဲ့သည်။ ကြေမွပျက်စီးသွားသော သန်းပေါင်းများစွာသော အာဇာနည်တို့၏ ရုပ်ခန္ဓာများသည် ထိုဘာသာဖောက်ပြန်သော အာဏာစက်အပေါ် ကာရန်တုံ့ပြန်ပေးရန် ဘုရားသခင်ထံ အော်ဟစ်အသနားခံခဲ့ကြသည်။

Popery had become the world’s despot. Kings and emperors bowed to the decrees of the Roman pontiff. The destinies of men, both for time and for eternity, seemed under his control. For hundreds of years the doctrines of Rome had been extensively and implicitly received, its rites reverently performed, its festivals generally observed. Its clergy were honored and liberally sustained. Never since has the Roman Church attained to greater dignity, magnificence, or power.

ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ်သည် လောကကြီး၏ အာဏာရှင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရှင်ဘုရင်များနှင့် ဧကရာဇ်မင်းကြီးများသည် ရောမပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အမိန့်ဒီကရီများရှေ့တွင် ဦးညွှတ်ခဲ့ကြရသည်။ လူသားတို့၏ လောကီဘဝနှင့် ထာဝရဘဝ နှစ်ဦးစလုံး၏ ကံကြမ္မာသည် သူ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေပုံရသည်။ နှစ်ပေါင်းရာနှင့်ချီ၍ ရောမ၏ အယူဝါဒများကို ကျယ်ပြန့်စွာနှင့် အကြွင်းမဲ့ လက်ခံခဲ့ကြပြီး၊ သူမ၏ ဘာသာရေးအခမ်းအနားများကို ရိုသေစွာ ကျင်းပခဲ့ကြကာ၊ သူမ၏ ပွဲတော်များကိုလည်း ယေဘုယျအားဖြင့် စောင့်ထိန်းခဲ့ကြသည်။ သူမ၏ ဓမ္မဆရာများသည် ဂုဏ်ပြုခြင်းခံခဲ့ရပြီး ရက်ရက်ရောရော ပံ့ပိုးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ရောမအသင်းတော်သည် ဤမျှလောက် ကြီးမားသော ဂုဏ်သိက္ခာ၊ ခမ်းနားထည်ဝါမှု သို့မဟုတ် တန်ခိုးအာဏာကို မည်သည့်အခါမျှ ထပ်မံမရရှိခဲ့ဖူးပါ။

But “the noon of the papacy was the midnight of the world.”—J. A. Wylie, The History of Protestantism, b. 1, ch. 4. The Holy Scriptures were almost unknown, not only to the people, but to the priests. Like the Pharisees of old, the papal leaders hated the light which would reveal their sins. God’s law, the standard of righteousness, having been removed, they exercised power without limit, and practiced vice without restraint. Fraud, avarice, and profligacy prevailed. Men shrank from no crime by which they could gain wealth or position. The palaces of popes and prelates were scenes of the vilest debauchery. Some of the reigning pontiffs were guilty of crimes so revolting that secular rulers endeavored to depose these dignitaries of the church as monsters too vile to be tolerated. For centuries Europe had made no progress in learning, arts, or civilization. A moral and intellectual paralysis had fallen Sony Christendom.

သို့သော် “ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ်၏ မွန်းတည့်ချိန်သည် လောကကြီး၏ သန်းခေါင်ယံအချိန် ဖြစ်ခဲ့သည်။”—ဂျေ အေ ဝိုင်လီ၊ ပရိုတက်စတင့်ဝါဒ၏ သမိုင်း၊ စာအုပ် ၁၊ အခန်း ၄။ သန့်ရှင်းသော ကျမ်းစာတော်မြတ်ကို ပြည်သူလူထုသာမက ယဇ်ပုရောဟိတ်များပင်လျှင် လုံးဝနီးပါး မသိရှိခဲ့ကြပါ။ ရှေးခေတ်က ဖာရိရှဲများကဲ့သို့ပင်၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ်၏ ခေါင်းဆောင်များသည် မိမိတို့၏ အပြစ်များကို ဖော်ထုတ်ပေးမည့် အလင်းရောင်ကို မုန်းတီးခဲ့ကြသည်။ ဖြောင့်မတ်ခြင်း၏ စံနှုန်းဖြစ်သော ဘုရားသခင်၏ ပညတ်တရားကို ဖယ်ရှားလိုက်ပြီးနောက်၊ ၎င်းတို့သည် အတိုင်းအတာမရှိသော အာဏာကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြပြီး အထိန်းအကွပ်မရှိဘဲ ဒုစရိုက်မှုများကို ပြုကျင့်ခဲ့ကြသည်။ ကောက်ကျစ်ခြင်း၊ လောဘကြီးခြင်းနှင့် လေလွင့်အပျော်အပါးလိုက်စားခြင်းတို့ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ လူသားတို့သည် စည်းစိမ်ဥစ္စာ သို့မဟုတ် ရာထူးအာဏာကို ရရှိနိုင်မည့် မည်သည့်ရာဇဝတ်မှုမျိုးကိုမဆို ပြုလုပ်ရန် ဝန်မလေးခဲ့ကြပါ။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးများနှင့် အကြီးအကဲများ၏ နန်းတော်များသည် အယုတ်ညံ့ဆုံးသော ကာမဂုဏ်ခံစားမှု အဆောက်အအုံများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ အုပ်စိုးနေသော ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး အချို့သည် အလွန်စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွေကောင်းသော ရာဇဝတ်မှုများကို ကျူးလွန်ခဲ့ကြသဖြင့်၊ လောကီအုပ်စိုးသူများသည် ထိုအသင်းတော်အရာရှိကြီးများကို သည်းခံနိုင်စရာမရှိအောင် ယုတ်ညံ့လှသော သားရဲတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ရာထူးမှချပယ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် ဥရောပသည် ပညာရေး၊ အနုပညာ သို့မဟုတ် ယဉ်ကျေးမှုတို့တွင် မည်သည့်တိုးတက်မှုမျှ မရှိခဲ့ပေ။ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ဉာဏ်ပညာဆိုင်ရာ လေဖြတ်ခြင်းဝေဒနာသည် ခရစ်ယာန်လောကအပေါ်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။

The condition of the world under the Romish power presented a fearful and striking fulfillment of the words of the prophet Hosea: “My people are destroyed for lack of knowledge: because thou hast rejected knowledge, I will also reject thee: ... seeing thou hast forgotten the law of thy God, I will also forget thy children.” “There is no truth, nor mercy, nor knowledge of God in the land. By swearing, and lying, and killing, and stealing, and committing adultery, they break out, and blood toucheth blood.” Hosea 4:6, 1, 2. Such were the results of banishing the word of God.

ရောမအာဏာစက်အောက်ရှိ လောကကြီး၏ အခြေအနေသည် ပရောဖက်ဟောရှေ၏ နှုတ်ကပတ်တော်များ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းပြီး ထင်ရှားစွာ ပြည့်စုံလာခြင်းကို တင်ပြခဲ့သည်၊ “ငါ၏လူတို့သည် ပညာအတတ်မရှိသောကြောင့် ပျက်စီးကြပြီ။ သင်သည် ပညာအတတ်ကို ငြင်းပယ်သောကြောင့်၊ ငါသည် သင့်ကို ငြင်းပယ်၍... သင်သည် သင်၏ ဘုရားသခင် ပညတ်တရားကို မေ့လျော့သောကြောင့်၊ ငါသည်လည်း သင်၏ သားသမီးတို့ကို မေ့လျော့မည်။” “ထိုပြည်၌ သစ္စာမရှိ၊ ကရုဏာမရှိ၊ ဘုရားသခင်ကို သိသောဉာဏ်လည်းမရှိ။ ကျိန်ဆဲခြင်း၊ မုသာပြောခြင်း၊ လူသက်ခြင်း၊ ခိုးခြင်း၊ ကာမဂုဏ်ကို ပြစ်မှားခြင်းအမှုတို့သည် လွှမ်းမိုး၍၊ အသွေးနှင့် အသွေးချင်း ထိစပ်လျက်ရှိ၏။” ဟောရှေ ၄:၆၊ ၁၊ ၂။ ထိုအရာများသည် ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ကို ပယ်ထုတ်လိုက်ခြင်း၏ ရလဒ်များပင် ဖြစ်သတည်း။