မဟာတိုက်လှန်ပွဲ (GC) အခန်း ၇

 

Chapter 7—Luther’s Separation From Rome [120]

အခန်း ၇ — ရောမအသင်းတော်မှ လူသာ၏ ခွဲထွက်ခြင်း [၁၂၀]

Foremost among those who were called to lead the church from the darkness of popery into the light of a purer faith, stood Martin Luther. Zealous, ardent, and devoted, knowing no fear but the fear of God, and acknowledging no foundation for religious faith but the Holy Scriptures, Luther was the man for his time; through him God accomplished a great work for the reformation of the church and the enlightenment of the world.

အသင်းတော်ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းဝါဒ၏ မှောင်မိုက်ခြင်းမှ ပိုမိုစင်ကြယ်သော ယုံကြည်ခြင်း၏ အလင်းရောင်ထဲသို့ ဦးဆောင်လမ်းပြရန် ခေါ်ယူခြင်းခံရသူများထဲတွင် မာတင်လူသာသည် ရှေ့တန်းက ရပ်တည်ခဲ့သည်။ သူသည် စိတ်အားထက်သန်ခြင်း၊ ပြင်းပြခြင်း၊ ဆက်ကပ်အပ်နှံခြင်းရှိပြီး ဘုရားသခင်ကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းမှတစ်ပါး အခြားမည်သည့်ကြောက်ရွံ့ခြင်းကိုမျှ မသိဘဲ၊ သန့်ရှင်းသောကျမ်းစာတော်မြတ်မှတစ်ပါး ဘာသာရေးယုံကြည်ခြင်းအတွက် အခြားမည်သည့်အခြေခံအုတ်မြစ်ကိုမျှ အသိအမှတ်မပြုသဖြင့် လူသာသည် သူ၏ခေတ်ကာလအတွက် သင့်တော်သောသူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်သည် အသင်းတော်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန်နှင့် ကမ္ဘာကြီးကို အလင်းပေးရန်အတွက် ကြီးမြတ်သောအမှုတော်ကို သူ၏တစ်ဆင့် ပြီးမြောက်စေခဲ့သည်။

Like the first heralds of the gospel, Luther sprang from the ranks of poverty. His early years were spent in the humble home of a German peasant. By daily toil as a miner his father earned the means for his education. He intended him for a lawyer; but God purposed to make him a builder in the great temple that was rising so slowly through the centuries. Hardship, privation, and severe discipline were the school in which Infinite Wisdom prepared Luther for the important mission of his life.

ဧဝံဂေလိတရား၏ ပထမဦးဆုံးသော ရှေ့ပြေးတမန်များကဲ့သို့ပင် လူသာသည် ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော လူတန်းစားမှ ပေါက်ဖွားလာခဲ့သည်။ သူ၏ ငယ်စဉ်ဘဝနှစ်ကာလများကို ဂျာမန်လယ်သမားတစ်ဦး၏ နှိမ့်ချသော အိမ်ဂေဟာတွင် ကုန်လွန်စေခဲ့သည်။ သူ၏ဖခင်သည် သတ္တုတွင်းအလုပ်သမားတစ်ဦးအဖြစ် နေ့စဉ်ပင်ပန်းစွာ လုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် သူ၏ပညာရေးအတွက် ငွေကြေးကို ရှာဖွေပေးခဲ့သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူက သူ့ကို ရှေ့နေတစ်ဦး ဖြစ်စေချင်ခဲ့သော်လည်း ဘုရားသခင်ကမူ သူ့ကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာတစ်လျှောက် အလွန်နှေးကွေးစွာ ထွက်ပေါ်နေသော ကြီးမြတ်လှသည့် ဗိမာန်တော်တွင် တည်ဆောက်သူတစ်ဦး ဖြစ်စေရန် ရည်ရွယ်တော်မူခဲ့သည်။ ဆင်းရဲဒုက္ခ၊ ချို့ငဲ့ခြင်းနှင့် ပြင်းထန်သော စည်းကမ်းစနစ်များသည် အတိုင်းအဆမဲ့သော ဉာဏ်ပညာတော်က လူသာကို သူ၏ဘဝအတွက် အရေးကြီးသော သာသနာလုပ်ငန်းအတွက် ပြင်ဆင်ပေးခဲ့သည့် ကျောင်းတော်ပင် ဖြစ်သည်။

Luther’s father was a man of strong and active mind and great force of character, honest, resolute, and straightforward. He was true to his convictions of duty, let the consequences be what they might. His sterling good sense led him to regard the monastic system with distrust. He was highly displeased when Luther, without his consent, entered a monastery; and it was two years before the father was reconciled to his son, and even then his opinions remained the same.

လူသာ၏ဖခင်သည် ကြံ့ခိုင်ပြီး တက်ကြွသော စိတ်ဓာတ်ရှိသူ၊ ကြီးမားသော စရိုက်လက္ခဏာ စွမ်းအားရှိသူ၊ ရိုးသားသူ၊ ပြတ်သားသူနှင့် ပွင့်လင်းဖြောင့်မတ်သူ ဖြစ်သည်။ အကျိုးဆက်များ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေကာမူ သူသည် မိမိ၏ တာဝန်သိစိတ် ယုံကြည်ချက်အပေါ် သစ္စာရှိခဲ့သည်။ သူ၏ ကောင်းမွန်လှသော အမြော်အမြင်ကြောင့် ခရစ်ယာန်ဘုန်းကြီးကျောင်း စနစ်ကို မယုံသင်္ကာစိတ်ဖြင့် ရှုမြင်ခဲ့သည်။ လူသာသည် သူ၏သဘောတူညီချက်မရှိဘဲ ဘုန်းကြီးကျောင်းသို့ ဝင်ရောက်သွားသောအခါ သူသည် အလွန်မကျေမနပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူက သားဖြစ်သူနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ရန် ၂ နှစ် (နှစ်နှစ်) ကြာခဲ့ရပြီး ထိုအချိန်တွင်ပင် သူ၏အမြင်များသည် ယခင်အတိုင်းပင် ရှိနေခဲ့သည်။

Luther’s parents bestowed great care upon the education and [121] training of their children. They endeavored to instruct them in the knowledge of God and the practice of Christian virtues. The father’s prayer often ascended in the hearing of his son that the child might remember the name of the Lord and one day aid in the advancement of His truth. Every advantage for moral or intellectual culture which their life of toil permitted them to enjoy was eagerly improved by these parents. Their efforts were earnest and persevering to prepare their children for a life of piety and usefulness. With their firmness and strength of character they sometimes exercised too great severity; 101 102 The Great Controversy but the Reformer himself, though conscious that in some respects they had erred, found in their discipline more to approve than to condemn.

လူသာ၏ မိဘများသည် မိမိတို့၏ သားသမီးများကို ပညာသင်ကြားပေးခြင်းနှင့် [၁၂၁] လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ပေးခြင်းတို့တွင် အလွန် ဂရုစိုက်ခဲ့ကြသည်။ သူတို့သည် သားသမီးများကို ဘုရားသခင်ကို သိကျွမ်းသော အသိပညာနှင့် ခရစ်ယာန် သီလတရားများကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးခြင်း၌ သွန်သင်ပေးရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ ထိုကလေးသည် ထာဝရဘုရား၏ နာမတော်ကို အောက်မေ့သတိရပြီး တစ်နေ့တွင် ကိုယ်တော်၏ သမ္မာတရား တိုးတက်ပြန့်ပွားရေး၌ ကူညီပံ့ပိုးပေးနိုင်ပါမည့်အကြောင်း ဖခင်ဖြစ်သူ၏ ဆုတောင်းသံကို သားဖြစ်သူက မကြာခဏ ကြားခဲ့ရသည်။ သူတို့၏ ပင်ပန်းဆင်းရဲသော ဘဝက ခံစားခွင့်ပြုခဲ့သည့် ကိုယ်ကျင့်တရား သို့မဟုတ် ဉာဏ်ပညာဆိုင်ရာ ပျိုးထောင်မှုဆိုင်ရာ အခွင့်အလမ်းတိုင်းကို ထိုမိဘများသည် စိတ်အားထက်သန်စွာဖြင့် အသုံးချခဲ့ကြသည်။ မိမိတို့၏ သားသမီးများကို ဘုရားဝတ်၌ မွေ့လျော်ပြီး အသုံးဝင်သော ဘဝတစ်ခုအတွက် ပြင်ဆင်ပေးရန် သူတို့၏ ကြိုးပမ်းမှုများသည် စိတ်အားထက်သန်ပြီး ဇွဲလုံ့လရှိခဲ့ကြသည်။ သူတို့၏ ကြံ့ခိုင်ပြတ်သားသော စရိုက်လက္ခဏာကြောင့် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပြင်းထန်လွန်းသော တင်းကျပ်မှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၀၁ ၁၀၂ ကြီးစွာသောပဋိပက္ခ သို့သော်လည်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမား ကိုယ်တိုင်က အချို့သောကိစ္စရပ်များတွင် မိဘများ မှားယွင်းခဲ့သည်ကို သိရှိသော်လည်း၊ သူတို့၏ စည်းကမ်းစနစ်များတွင် ပြစ်တင်ရှုတ်ချစရာထက် သဘောတူထောက်ခံစရာကို ပိုမိုတွေ့ရှိခဲ့သည်။

At school, where he was sent at an early age, Luther was treated with harshness and even violence. So great was the poverty of his parents that upon going from home to school in another town he was for a time obliged to obtain his food by singing from door to door, and he often suffered from hunger. The gloomy, superstitious ideas of religion then prevailing filled him with fear. He would lie down at night with a sorrowful heart, looking forward with trembling to the dark future and in constant terror at the thought of God as a stern, unrelenting judge, a cruel tyrant, rather than a kind heavenly Father.

သူ့ကို ငယ်စဉ်ကတည်းက စေလွှတ်ခဲ့သော ကျောင်းတွင် လူသာသည် ကြမ်းတမ်းစွာ ဆက်ဆံခံရပြီး အကြမ်းဖက်မှုကိုပင် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ သူ၏ မိဘများသည် အလွန်ဆင်းရဲသဖြင့် အခြားမြို့ရှိ ကျောင်းသို့ အိမ်မှ ထွက်ခွာသွားသောအခါ တစ်အိမ်တက်ဆင်း သီချင်းဆိုခြင်းဖြင့် စားစရာကို ရှာဖွေရန် အချိန်အတန်ကြာ အဓိပ္ပာယ်မဲ့ အခြေအနေသို့ ရောက်ခဲ့ရပြီး မကြာခဏ ဆာလောင်မွတ်သိပ်မှုကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ထိုခေတ်က လွှမ်းမိုးနေသော မှောင်မိုက်ပြီး အယူသီးသော ဘာသာရေး အယူအဆများသည် သူ့ကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းဖြင့် ပြည့်နှက်စေခဲ့သည်။ သူသည် ညအချိန်တွင် ဝမ်းနည်းပူဆွေးသော နှလုံးသားဖြင့် လှဲလျောင်းကာ၊ မှောင်မိုက်သော အနာဂတ်ကို တုန်လှုပ်ခြောက်ခြားစွာဖြင့် မျှော်ကြည့်ရင်း၊ ဘုရားသခင်ကို ကြင်နာတတ်သော ကောင်းကင်ဘုံရှိ အဖအဖြစ်ထက်၊ တင်းကြပ်ပြီး ညှာတာမှုမရှိသော တရားသူကြီး၊ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော အာဏာရှင်အဖြစ် အမြဲတစေ စဉ်းစားကာ ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့နေခဲ့သည်။

Yet under so many and so great discouragements Luther pressed resolutely forward toward the high standard of moral and intellectual excellence which attracted his soul. He thirsted for knowledge, and the earnest and practical character of his mind led him to desire the solid and useful rather than the showy and superficial.

သို့သော်လည်း ထိုမျှလောက် များပြားပြီး ကြီးမားလှသော စိတ်ပျက်အားလျော့စရာများ ရှိသော်လည်း လူသာသည် သူ၏ စိတ်ဝိညာဉ်ကို ဆွဲဆောင်ခဲ့သော ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ဉာဏ်ပညာဆိုင်ရာ ထူးချွန်မှု၏ မြင့်မားသော စံနှုန်းဆီသို့ ပြတ်သားစွာ ရှေ့ရှုချီတက်ခဲ့သည်။ သူသည် အသိပညာကို ဆာငတ်ခဲ့ပြီး သူ၏ စိတ်ဓာတ်၏ စိတ်အားထက်သန်ပြီး လက်တွေ့ကျသော စရိုက်လက္ခဏာကြောင့် အပေါ်ယံပြသခြင်းထက် ခိုင်မာပြီး အသုံးဝင်သောအရာကို အလိုရှိစေခဲ့သည်။

When, at the age of eighteen, he entered the University of Erfurt, his situation was more favorable and his prospects were brighter than in his earlier years. His parents having by thrift and industry acquired a competence, they were able to render him all needed [122] assistance. And the influence of judicious friends had somewhat lessened the gloomy effects of his former training. He applied himself to the study of the best authors, diligently treasuring their most weighty thoughts and making the wisdom of the wise his own. Even under the harsh discipline of his former instructors he had early given promise of distinction, and with favorable influences his mind rapidly developed. A retentive memory, a lively imagination, strong reasoning powers, and untiring application soon placed him in the foremost rank among his associates. Intellectual discipline ripened his understanding and aroused an activity of mind and a keenness of perception that were preparing him for the conflicts of his life.

အသက် ၁၈ (တဆယ့်ရှစ်) နှစ်အရွယ်တွင် သူသည် အဲရ်ဖတ် (Erfurt) တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်သောအခါ သူ၏ အခြေအနေသည် ပိုမိုအဆင်ပြေလာပြီး သူ၏ အလားအလာများသည် ငယ်စဉ်နှစ်များကထက် ပိုမိုတောက်ပလာခဲ့သည်။ သူ၏ မိဘများသည် ခြိုးခြံချွေတာခြင်းနှင့် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်းတို့ကြောင့် ဖူလုံသော ဓနဥစ္စာကို ရရှိခဲ့ကြသဖြင့် သူ့အတွက် လိုအပ်သော [၁၂၂] အကူအညီအားလုံးကို ပေးစွမ်းနိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ပညာရှိသော မိတ်ဆွေများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် သူ၏ ယခင်လေ့ကျင့်မှု၏ မှောင်မိုက်သော သက်ရောက်မှုများကို အတန်ငယ် လျော့ပါးစေခဲ့သည်။ သူသည် အကောင်းဆုံးသော စာရေးဆရာများ၏ စာပေများကို လေ့လာခြင်း၌ မိမိကိုယ်ကို နှစ်မြှုပ်ခဲ့ပြီး သူတို့၏ အလေးနက်ဆုံးသော အတွေးအခေါ်များကို ဝီရိယရှိရှိ သိုမှီးကာ ပညာရှိတို့၏ ဉာဏ်ပညာကို မိမိကိုယ်ပိုင်အဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ယခင်ဆရာများ၏ ကြမ်းတမ်းသော စည်းကမ်းအောက်တွင်ပင် သူသည် ထူးချွန်မည့် အရိပ်အယောင်ကို စောစီးစွာ ပြသခဲ့ပြီး၊ ကောင်းမွန်သော လွှမ်းမိုးမှုများနှင့်အတူ သူ၏ စိတ်ဓာတ်သည် လျင်မြန်စွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ မှတ်ဉာဏ်ကောင်းခြင်း၊ တက်ကြွသော စိတ်ကူးစိတ်သန်းရှိခြင်း၊ ခိုင်မာသော ဆင်ခြင်တုံတရား စွမ်းအားရှိခြင်းနှင့် မောပန်းခြင်းမရှိဘဲ ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်းတို့ကြောင့် မကြာမီပင် သူ့ကို သူ၏ အပေါင်းအသင်းများထဲတွင် ရှေ့တန်းအဆင့်သို့ ရောက်ရှိစေခဲ့သည်။ ဉာဏ်ပညာဆိုင်ရာ လေ့ကျင့်မှုက သူ၏ နားလည်မှုကို ရင့်ကျက်စေပြီး သူ၏ ဘဝပဋိပက္ခများအတွက် ပြင်ဆင်ပေးနေသော စိတ်ဓာတ်တက်ကြွမှုနှင့် အကဲခတ်သိမြင်နိုင်စွမ်း ထက်မြက်မှုကို နှိုးဆွပေးခဲ့သည်။

The fear of the Lord dwelt in the heart of Luther, enabling him to maintain his steadfastness of purpose and leading him to deep humility before God. He had an abiding sense of his dependence upon divine aid, and he did not fail to begin each day with prayer, while his heart was continually breathing a petition for guidance Luther’s Separation From Rome 103 and support. “To pray well,” he often said, “is the better half of study.”—D’Aubigne, b. 2, ch. 2.

ထာဝရဘုရားကို ကြောက်ရွံ့သောစိတ်သည် လူသာ၏ နှလုံးသားထဲတွင် ကိန်းအောင်းနေသဖြင့် သူ၏ ရည်ရွယ်ချက် ခိုင်မာမှုကို ထိန်းသိမ်းနိုင်စေပြီး ဘုရားသခင်ရှေ့တော်၌ နက်ရှိုင်းစွာ နှိမ့်ချခြင်းသို့ လမ်းပြခဲ့သည်။ သူသည် ဘုရားသခင်၏ အကူအညီအပေါ် မှီခိုနေရသည်ဟူသော ခံစားချက်ကို အမြဲစွဲမြဲစွာ ရှိနေခဲ့ပြီး နေ့ရက်တိုင်းကို ဆုတောင်းခြင်းဖြင့် စတင်ရန် မပျက်ကွက်ခဲ့ပေ။ ထိုသို့ပြုလုပ်စဉ် သူ၏နှလုံးသားသည် လမ်းပြမှု ရောမအသင်းတော်မှ လူသာ၏ ခွဲထွက်ခြင်း ၁၀၃ နှင့် ပံ့ပိုးကူညီမှုအတွက် အစဉ်မပြတ် တောင်းလျှောက်နေခဲ့သည်။ “ကောင်းမွန်စွာ ဆုတောင်းခြင်းသည် စာလေ့လာခြင်း၏ ပိုမိုကောင်းမွန်သော ထက်ဝက်ဖြစ်သည်” ဟု သူက မကြာခဏ ပြောလေ့ရှိသည်။—ဒေါ့ဘီဂ်ညီ၊ အတွဲ ၂၊ အခန်း ၂။

While one day examining the books in the library of the university, Luther discovered a Latin Bible. Such a book he had never before seen. He was ignorant even of its existence. He had heard portions of the Gospels and Epistles, which were read to the people at public worship, and he supposed that these were the entire Bible. Now, for the first time, he looked upon the whole of God’s word. With mingled awe and wonder he turned the sacred pages; with quickened pulse and throbbing heart he read for himself the words of life, pausing now and then to exclaim: “O that God would give me such a book for myself!”—Ibid., b. 2, ch. 2. Angels of heaven were by his side, and rays of light from the throne of God revealed the treasures of truth to his understanding. He had ever feared to offend God, but now the deep conviction of his condition as a sinner took hold upon him as never before.

တစ်နေ့တွင် တက္ကသိုလ်စာကြည့်တိုက်ရှိ စာအုပ်များကို စစ်ဆေးနေစဉ် လူသာသည် လာတင်ဘာသာကျမ်းစာတစ်အုပ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့သော စာအုပ်ကို သူတစ်ခါမျှ မမြင်ဖူးခဲ့ချေ။ ထိုစာအုပ် တည်ရှိနေသည်ကိုပင် သူ မသိခဲ့ပါ။ လူထုဝတ်ပြုကိုးကွယ်ပွဲများတွင် ပြည်သူများအား ဖတ်ကြားပြသော ဧဝံဂေလိကျမ်းများနှင့် သြဝါဒစာများ၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့ကိုသာ သူကြားဖူးခဲ့ပြီး ယင်းတို့သည် သမ္မာကျမ်းစာတစ်ခုလုံးဖြစ်သည်ဟု သူထင်မှတ်ခဲ့သည်။ ယခုတွင်မူ သူသည် ပထမဦးဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်တစ်ခုလုံးကို ကြည့်ရှုခွင့်ရခဲ့သည်။ သူသည် ကြောက်ရွံ့ရိုသေခြင်းနှင့် အံ့သြခြင်းများ ရောပြွမ်းလျက် သန့်ရှင်းသော စာမျက်နှာများကို လှန်လှောကြည့်ရှုခဲ့သည်။ လျင်မြန်သော သွေးခုန်နှုန်းနှင့် တုန်လှုပ်နေသော နှလုံးသားဖြင့် သက်ရှင်သော နှုတ်ကပတ်တော်များကို မိမိကိုယ်တိုင် ဖတ်ရှုရင်း မကြာခဏ ရပ်နားကာ “အို ဘုရားသခင်သည် အကျွန်ုပ်အတွက် ထိုကဲ့သို့သော စာအုပ်မျိုးကို ပေးသနားတော်မူပါစေသော။” ဟု ရေရွတ်ခဲ့သည်။—ထိုအထဲမှ၊ အတွဲ ၂၊ အခန်း ၂။ ကောင်းကင်တမန်များသည် သူ၏အနားတွင် ရှိနေခဲ့ကြပြီး ဘုရားသခင်၏ ပလ္လင်တော်မှ ကျရောက်လာသော အလင်းတန်းများသည် သမ္မာတရား၏ ရတနာများကို သူ၏ဉာဏ်ပညာအား ဖွင့်ပြပေးခဲ့သည်။ သူသည် ဘုရားသခင်ကို စိတ်ဆိုးအောင် ပြုလုပ်မိမည်ကို အစဉ်ကြောက်ရွံ့ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါတွင်မူ မိမိကိုယ်မိမိ လူဆိုးတစ်ဦးဖြစ်သည်ဟူသော နက်ရှိုင်းသော အပြစ်သိစိတ်သည် ယခင်ကထက် ပိုမို၍ သူ့အပေါ် လွှမ်းမိုးလာခဲ့သည်။

An earnest desire to be free from sin and to find peace with God [123] led him at last to enter a cloister and devote himself to a monastic life. Here he was required to perform the lowest drudgery and to beg from house to house. He was at an age when respect and appreciation are most eagerly craved, and these menial offices were deeply mortifying to his natural feelings; but he patiently endured this humiliation, believing that it was necessary because of his sins. Every moment that could be spared from his daily duties he employed in study, robbing himself of sleep and金の時間 spent at his scanty meals. Above everything else he delighted in the study of God’s word. He had found a Bible chained to the convent wall, and to this he often repaired. As his convictions of sin deepened, he sought by his own works to obtain pardon and peace. He led a most rigorous life, endeavoring by fasting, vigils, and scourgings to subdue the evils of his nature, from which the monastic life had brought no release. He shrank from no sacrifice by which he might attain to that purity of heart which would enable him to stand approved before God. “I was indeed a pious monk,” he afterward said, “and followed the rules of my order more strictly than I can express. If ever monk could obtain heaven by his monkish works, I should certainly have been entitled to it.... If it had continued much longer, I should have carried my mortifications even to death.”— 104 The Great Controversy Ibid., b. 2, ch. 3. As the result of this painful discipline he lost strength and suffered from fainting spasms, from the effects of which he never fully recovered. But with all his efforts his burdened soul found no relief. He was at last driven to the verge of despair.

အပြစ်မှ ကင်းလွတ်ရန်နှင့် ဘုရားသခင်နှင့် ငြိမ်သက်ခြင်းကို ရှာဖွေရန် [၁၂၃] ပြင်းပြသော ဆန္ဒကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် သူသည် ခရစ်ယာန်ဘုန်းကြီးကျောင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ ဘုန်းကြီးဝတ်ဘဝကို ခံယူခဲ့သည်။ ဤနေရာတွင် သူသည် အနိမ့်ကျဆုံးသော အဓမ္မအလုပ်များကို လုပ်ဆောင်ရန်နှင့် တစ်အိမ်တက်ဆင်း အလှူခံရန် တောင်းဆိုခြင်းခံခဲ့ရသည်။ သူသည် ရိုသေလေးစားမှုနှင့် တန်ဖိုးထားမှုကို အလိုချင်ဆုံး အသက်အရွယ်သို့ ရောက်ရှိနေချိန်ဖြစ်ရာ ဤနိမ့်ကျသော အလုပ်များသည် သူ၏ ပင်ကိုယ်ခံစားချက်ကို အလွန်ပင် ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သူသည် ဤနှိမ့်ချမှုကို မိမိ၏အပြစ်များကြောင့် လိုအပ်သည်ဟု ယုံကြည်ကာ စိတ်ရှည်စွာ သည်းခံခဲ့သည်။ သူ၏ နေ့စဉ်တာဝန်များမှ ဖယ်ချန်နိုင်သော အခိုက်အတန့်တိုင်းကို စာလေ့လာခြင်း၌ အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ မိမိ၏ အိပ်စက်ချိန်ကို လျှော့ချကာ သူ၏ နည်းပါးလှသော အစားအစာ စားသောက်ချိန်ကိုပင် နှမြောခဲ့သည်။ အခြားအရာအားလုံးထက် သူသည် ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ကို လေ့လာခြင်း၌ မွေ့လျော်ခဲ့သည်။ သူသည် ဘုန်းကြီးကျောင်းနံရံတွင် သံကြိုးဖြင့် ချည်နှောင်ထားသော သမ္မာကျမ်းစာတစ်အုပ်ကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ထိုနေရာသို့ မကြာခဏ သွားရောက်ခဲ့သည်။ သူ၏ အပြစ်သိစိတ် နက်ရှိုင်းလာသည်နှင့်အမျှ သူသည် မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင်အကျင့်များဖြင့် ခွင့်လွှတ်ခြင်းနှင့် ငြိမ်သက်ခြင်းကို ရရှိရန် ရှာဖွေခဲ့သည်။ သူသည် အလွန်တင်းကျပ်သော ဘဝကို လျှောက်လှမ်းခဲ့ပြီး၊ အစာရှောင်ခြင်း၊ နိုးကြားစွာ စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်ကို ရိုက်နှက်ဆုံးမခြင်းတို့ဖြင့် ဘုန်းကြီးဝတ်ဘဝက ကယ်တင်ခြင်းမပေးနိုင်သော မိမိ၏ ပင်ကိုယ်သဘာဝ၏ ဆိုးယုတ်မှုများကို နှိမ်နင်းရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်ရှေ့တော်၌ အသိအမှတ်ပြုခံရနိုင်မည့် နှလုံးသားစင်ကြယ်မှုကို ရရှိစေမည့် မည်သည့်စွန့်လွှတ်အနစ်နာခံမှုကိုမျှ သူ နောက်တွန့်မသွားခဲ့ပေ။ “ငါသည် အမှန်ပင် ဘုရားဝတ်၌ မွေ့လျော်သော ဘုန်းကြီးတစ်ပါး ဖြစ်ခဲ့သည်၊” ဟု သူက နောက်ပိုင်းတွင် ပြောခဲ့သည်၊ “ငါ၏ ဂိုဏ်းစည်းကမ်းများကို ငါဖော်ပြနိုင်သည်ထက် ပိုမိုတင်းကျပ်စွာ လိုက်နာခဲ့သည်။ အကယ်၍ ဘုန်းကြီးတစ်ပါးသည် သူ၏ ဘုန်းကြီးကျင့်ဝတ်များဖြင့် ကောင်းကင်ဘုံကို ရရှိနိုင်မည်ဆိုလျှင် ငါသည် ထိုအခွင့်အရေးကို ဧကန်အမှန် ရရှိသင့်သည်။... အကယ်၍ ဤအခြေအနေသည် ထိုထက်မက ပိုမိုကြာရှည်ခဲ့လျှင် ငါသည် ငါ၏ ညှဉ်းဆဲမှုများကို သေသည်အထိ လုပ်ဆောင်မိလိမ့်မည်။”— ၁၀၄ ကြီးစွာသောပဋိပက္ခ ထိုအထဲမှ၊ အတွဲ ၂၊ အခန်း ၃။ ဤနာကျင်ဖွံ့ဖြိုးသော စည်းကမ်းစနစ်၏ ရလဒ်ကြောင့် သူသည် အင်အားချည့်နဲ့လာပြီး မေ့မြောတတ်သော ဝေဒနာကို ခံစားခဲ့ရကာ ထိုဒဏ်ရာများ၏ သက်ရောက်မှုမှ သူ ဘယ်သောအခါမျှ အပြည့်အဝ ပြန်လည်မကောင်းမွန်လာခဲ့ပေ။ သို့သော် သူ၏ ကြိုးပမ်းမှုအားလုံးရှိသော်လည်း သူ၏ ဝန်ပိနေသော စိတ်ဝိညာဉ်သည် သက်သာရာမရခဲ့ပေ။ နောက်ဆုံးတွင် သူသည် မျှော်လင့်ချက်မဲ့ခြင်း၏ အစွန်းသို့ တွန်းပို့ခြင်းခံခဲ့ရသည်။

When it appeared to Luther that all was lost, God raised up a friend and helper for him. The pious Staupitz opened the word of God to Luther’s mind and bade him look away from himself, cease the contemplation of infinite punishment for the violation of God’s law, and look to Jesus, his sin-pardoning Saviour. “Instead of [124] torturing yourself on account of your sins, throw yourself into the Redeemer’s arms. Trust in Him, in the righteousness of His life, in the atonement of His death.... Listen to the Son of God. He became man to give you the assurance of divine favor.” “Love Him who first loved you.”—Ibid.,b. 2, ch. 4. Thus spoke this messenger of mercy. His words made a deep impression upon Luther’s mind. After many a struggle with long-cherished errors, he was enabled to grasp the truth, and peace came to his troubled soul.

လူသာအတွက် အရာအားလုံး ဆုံးရှုံးသွားပြီဟု ထင်မှတ်ရသောအခါ ဘုရားသခင်သည် သူ့အတွက် မိတ်ဆွေတစ်ဦးနှင့် ကူညီမည့်သူကို ပေါ်ထွန်းစေခဲ့သည်။ ဘုရားဝတ်၌ မွေ့လျော်သော စတောက်ပြစ်တ်ဇ် (Staupitz) သည် လူသာ၏ စိတ်နှလုံးအား ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ကို ဖွင့်ပြပေးခဲ့ပြီး၊ မိမိကိုယ်ကို မျှော်ကြည့်ခြင်းကို ရပ်တန့်ရန်၊ ဘုရားသခင်၏ ပညတ်တော်ကို ချိုးဖောက်ခြင်းအတွက် အတိုင်းအဆမဲ့သော ပြစ်ဒဏ်ကို စဉ်းစားဆင်ခြင်ခြင်းမှ ရပ်စဲရန်နှင့် အပြစ်ကို ခွင့်လွှတ်တော်မူသော ကယ်တင်ရှင် ယေရှုကို မျှော်ကြည့်ရန် မိန့်မှာခဲ့သည်။ “[၁၂၄] သင်၏ အပြစ်များကြောင့် မိမိကိုယ်ကို ညှဉ်းဆဲမည့်အစား၊ ရွေးနှုတ်ရှင်၏ လက်မောင်းတော်ထဲသို့ မိမိကိုယ်ကို ပစ်ဝင်လိုက်ပါ။ ကိုယ်တော်ကို၎င်း၊ ကိုယ်တော်၏ အသက်တာ၏ ဖြောင့်မတ်ခြင်းကို၎င်း၊ ကိုယ်တော်၏ အသေခံတော်မူခြင်း၏ အပြစ်ဖြေလွှတ်ခြင်းကို၎င်း ကိုးစားလော့။... ဘုရားသခင်၏ သားတော်ကို နားထောင်လော့။ ကိုယ်တော်သည် သင့်အား ဘုရားသခင်၏ မျက်နှာသာတော်ရရှိကြောင်း သေချာစေရန် လူဇာတိကို ခံယူတော်မူခဲ့သည်။” “သင့်ကို အရင်ချစ်တော်မူသော ကိုယ်တော်ကို ချစ်လော့။”—ထိုအထဲမှ၊ အတွဲ ၂၊ အခန်း ၄။ ဤကရုဏာတော်၏ တမန်သည် ဤသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ သူ၏ စကားများသည် လူသာ၏ စိတ်နှလုံးအပေါ် နက်ရှိုင်းသော သက်ရောက်မှုကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ရိုးရာအစဉ်အလာအရ တန်ဖိုးထားခဲ့သော မှားယွင်းမှုများနှင့် များစွာ ရုန်းကန်ရပြီးနောက် သူသည် သမ္မာတရားကို ဆုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ပြီး သူ၏ ပူဆွေးသော စိတ်ဝိညာဉ်ထံသို့ ငြိမ်သက်ခြင်း ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။

Luther was ordained a priest and was called from the cloister to a professorship in the University of Wittenberg. Here he applied himself to the study of the Scriptures in the original tongues. He began to lecture upon the Bible; and the book of Psalms, the Gospels, and the Epistles were opened to the understanding of crowds of delighted listeners. Staupitz, his friend and superior, urged him to ascend the pulpit and preach the word of God. Luther hesitated, feeling himself unworthy to speak to the people in Christ’s stead. It was only after a long struggle that he yielded to the solicitations of his friends. Already he was mighty in the Scriptures, and the grace of God rested upon him. His eloquence captivated his hearers, the clearness and power with which he presented the truth convinced their understanding, and his fervor touched their hearts.

လူသာသည် ဓမ္မဆရာ (ယဇ်ပုရောဟိတ်) အဖြစ် သိက္ခာတင်မြှောက်ခြင်း ခံရပြီးနောက် ခရစ်ယာန်ဘုန်းကြီးကျောင်းမှ ဝတ်တင်ဘာ့ဂ် (Wittenberg) တက္ကသိုလ်၏ ပရော်ဖက်ဆာ ရာထူးသို့ ခေါ်ယူခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဤနေရာတွင် သူသည် မူရင်းဘာသာစကားများဖြင့် သမ္မာကျမ်းစာကို လေ့လာခြင်း၌ မိမိကိုယ်ကို မြှုပ်နှံခဲ့သည်။ သူသည် သမ္မာကျမ်းစာအပေါ် ဟောပြောပို့ချမှုများကို စတင်ခဲ့သည်။ ဆာလံကျမ်း၊ ဧဝံဂေလိကျမ်းများနှင့် သြဝါဒစာများသည် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ နားထောင်ကြသော လူအုပ်ကြီး၏ နားလည်မှုသို့ ပလ္လင်ပေါ်သို့ တက်၍ ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ကို ဟောကြားရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ လူသာသည် ခရစ်တော်၏ ကိုယ်စား လူတို့အား စကားပြောရန် မိမိကိုယ်ကို မထိုက်တန်ဟု ခံစားရသဖြင့် တုံ့ဆိုင်းနေခဲ့သည်။ ရှည်လျားစွာ ရုန်းကန်ရပြီးနောက်မှသာ သူသည် သူ၏ မိတ်ဆွေများ၏ တောင်းဆိုမှုကို လိုက်လျောခဲ့သည်။ သူသည် သမ္မာကျမ်းစာ၌ တန်ခိုးကြီးမားလှပြီးဖြစ်၍ ဘုရားသခင်၏ ကျေးဇူးတော်သည် သူ၏အပေါ်၌ တည်ရှိနေခဲ့သည်။ သူ၏ စကားပြောကောင်းခြင်းသည် နားထောင်သူများကို ဖမ်းစားခဲ့ပြီး၊ သမ္မာတရားကို သူတင်ပြခဲ့သော ရှင်းလင်းပြတ်သားမှုနှင့် တန်ခိုးတော်သည် သူတို့၏ နားလည်မှုကို ယုံကြည်စေခဲ့ကာ သူ၏ စိတ်အားထက်သန်မှုသည် သူတို့၏ နှလုံးသားကို ထိမိစေခဲ့သည်။

Luther was still a true son of the papal church and had no thought that he would ever be anything else. In the providence of God he was led to visit Rome. He pursued his journey on foot, lodging at the monasteries on the way. At a convent in Italy he was filled with wonder at the wealth, magnificence, and luxury that he witnessed. Endowed with a princely revenue, the monks dwelt in splendid apartments, attired themselves in the richest and most costly robes, and feasted at a sumptuous table. With painful misgivings Luther Rome’s Separation From Rome 105 contrasted this scene with the self-denial and hardship of his own life. His mind was becoming perplexed.

လူသာသည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အသင်းတော်၏ စစ်မှန်သော သားတစ်ဦးအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး မိမိကိုယ်မိမိ အခြားတစ်ပါး ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟု မည်သည့်အခါမျှ မတွေးတောခဲ့ပေ။ ဘုရားသခင်၏ ပြုစုစောင့်ရှောက်တော်မူခြင်းအားဖြင့် သူသည် ရောမမြို့သို့ သွားရောက်လည်ပတ်ရန် လမ်းပြခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သူသည် မိမိ၏ ခရီးစဉ်ကို ခြေကျင်လျှောက်လှမ်းခဲ့ပြီး လမ်းခရီးတစ်လျှောက်ရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်းများတွင် တည်းခိုခဲ့သည်။ အီတလီနိုင်ငံရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်းတစ်ခုတွင် သူတွေ့မြင်ခဲ့ရသော ချမ်းသာကြွယ်ဝမှု၊ ခမ်းနားထည်ဝါမှုနှင့် ဆန်းပြားဇိမ်ခံမှုတို့ကြောင့် အံ့သြခြင်းများဖြင့် ပြည့်နှက်ခဲ့ရသည်။ မင်းညီမင်းသားကဲ့သို့သော ဝင်ငွေများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသဖြင့် ဘုန်းကြီးများသည် ခမ်းနားထည်ဝါသော အခန်းဆောင်များတွင် နေထိုင်ကြပြီး၊ အချမ်းသာဆုံးနှင့် တန်ဖိုးအကြီးဆုံးသော ဝတ်ရုံများကို ဝတ်ဆင်ကြကာ ခမ်းနားသော စားပွဲတွင် စားသောက်ပျော်ပါးကြသည်။ နာကျင်ဖွယ်ရာ သံသယစိတ်များဖြင့် လူသာသည် ရောမအသင်းတော်မှ လူသာ၏ ခွဲထွက်ခြင်း ၁၀၅ ဤမြင်ကွင်းကို မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင်ဘဝ၏ ကိုယ်ကိုငြင်းပယ်ခြင်းနှင့် ဆင်းရဲဒုက္ခတို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်ခဲ့သည်။ သူ၏ စိတ်နှလုံးသည် ဇဝေဇဝါ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

At last he beheld in the distance the seven-hilled city. With deep [125] emotion he prostrated himself upon the earth, exclaiming: “Holy Rome, I salute thee!”—Ibid., b. 2, ch. 6. He entered the city, visited the churches, listened to the marvelous tales repeated by priests and monks, and performed all the ceremonies required. Everywhere he looked upon scenes that filled him with astonishment and horror. He saw that iniquity existed among all classes of the clergy. He heard indecent jokes from prelates, and was filled with horror at their awful profanity, even during mass. As he mingled with the monks and citizens he met dissipation, debauchery. Turn where he would, in the place of sanctity he found profanation. “No one can imagine,” he wrote, “what sins and infamous actions are committed in Rome; they must be seen and heard to be believed. Thus they are in the habit of saying, ‘If there is a hell, Rome is built over it: it is an abyss whence issues every kind of sin.’”—Ibid., b. 2, ch. 6.

နောက်ဆုံးတွင် သူသည် အဝေးမှ တောင်ကုန်း ၇ (ခုနစ်) ကုန်းရှိသော မြို့တော်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ နက်ရှိုင်းသော [၁၂၅] ခံစားချက်ဖြင့် သူသည် မြေကြီးပေါ်တွင် ပြပ်ဝပ်လဲလျောင်းကာ “သန့်ရှင်းသော ရောမမြို့၊ သင့်ကို ငါအလေးပြုပါ၏။” ဟု ရေရွတ်ခဲ့သည်။—ထိုအထဲမှ၊ အတွဲ ၂၊ အခန်း ၆။ သူသည် မြို့ထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ၊ အသင်းတော်များကို သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့ပြီး၊ ဓမ္မဆရာများနှင့် ဘုန်းကြီးများ ပြောကြားသော အံ့သြဖွယ်ရာ ပုံပြင်များကို နားထောင်ကာ လိုအပ်သော အခမ်းအနား အားလုံးကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ နေရာတိုင်းတွင် သူ့ကို အံ့သြထိတ်လန့်စေသော မြင်ကွင်းများကို ကြည့်ရှုခဲ့ရသည်။ မတရားသောအမှုသည် ဓမ္မဆရာ လူတန်းစားအားလုံးထဲတွင် ရှိနေသည်ကို သူတွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ ဆရာတော်ကြီးများထံမှ မလျောက်ပတ်သော ဟာသများကို ကြားခဲ့ရပြီး၊ ပွဲတော်မင်္ဂလာ ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း၌ပင် သူတို့၏ ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ သန့်ရှင်းမှုကို စော်ကားခြင်းများကြောင့် ထိတ်လန့်ခြင်းဖြင့် ပြည့်နှက်ခဲ့ရသည်။ သူသည် ဘုန်းကြီးများနှင့် မြို့သူမြို့သားများနှင့် ရောနှောနေထိုင်စဉ် လေလွင့်ခြင်း၊ ကာမဂုဏ်လိုက်စားခြင်းများကို တွေ့ကြုံခဲ့ရသည်။ မည်သည့်နေရာသို့ပင် လှည့်ကြည့်သည်ဖြစ်စေ၊ သန့်ရှင်းမြင့်မြတ်သော နေရာ၏ အစား စော်ကားဖျက်ဆီးခြင်းကိုသာ သူတွေ့ရှိခဲ့သည်။ “ရောမမြို့တွင် မည်မျှလောက်သော အပြစ်များနှင့် ဆိုးယုတ်သော လုပ်ရပ်များကို ကျူးလွန်နေကြသည်ကို မည်သူမျှ စိတ်ကူးမယဉ်နိုင်ပါ၊ ယုံကြည်နိုင်ရန်အတွက် ၎င်းတို့ကို မြင်တွေ့ပြီး ကြားသိရမည်သာ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့သည် ‘အကယ်၍ ငရဲရှိခဲ့လျှင် ရောမမြို့ကို ယင်း၏အပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်၊ ၎င်းသည် အပြစ်အမျိုးမျိုး ထွက်ပေါ်ရာ အနက်ဆုံးသော တွင်းကြီး ဖြစ်သည်’ ဟု ပြောလေ့ရှိကြသည်။” ဟု သူက ရေးသားခဲ့သည်။—ထိုအထဲမှ၊ အတွဲ ၂၊ အခန်း ၆။

By a recent decretal an indulgence had been promised by the pope to all who should ascend upon their knees “Pilate’s staircase,” said to have been descended by our Saviour on leaving the Roman judgment hall and to have been miraculously conveyed from Jerusalem to Rome. Luther was one day devoutly climbing these steps, when suddenly a voice like thunder seemed to say to him: “The just shall live by faith.” Romans 1:17. He sprang to his feet and hastened from the place in shame and horror. That text never lost its power upon his soul. From that time he saw more clearly than ever before the fallacy of trusting to human works for salvation, and the necessity of constant faith in the merits of Christ. His eyes had been opened, and were never again to be closed, to the delusions of the papacy. When he turned his face from Rome he had turned away also in heart, and from that time the separation grew wider, until he severed all connection with the papal church.

မကြာသေးမီက ထုတ်ပြန်ခဲ့သော ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အမိန့်အရ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကယ်တင်ရှင်သည် ရောမတရားရင်ပြင်မှ ထွက်ခွာစဉ် ဆင်းသက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြပြီး ဂျေရုဆလင်မြို့မှ ရောမမြို့သို့ အံ့သြဖွယ်ရာ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသော “ပိလတ်မင်း၏ လှေကားထစ်” ပေါ်သို့ ဒူးထောက်၍ တက်မည့်သူအားလုံးအား ပုပ်ရဟန်းမင်းက အပြစ်လွှတ်ခြင်းကို ကတိပြုခဲ့သည်။ လူသာသည် တစ်နေ့တွင် ဤလှေကားထစ်များကို ဘုရားဝတ်၌ မွေ့လျော်စွာ တက်နေစဉ် ရုတ်တရက် မိုးကြိုးသံကဲ့သို့သော အသံတစ်သံက “ဖြောင့်မတ်သောသူသည် ယုံကြည်ခြင်းအားဖြင့် အသက်ရှင်လိမ့်မည်။” ဟု သူ့အား ပြောလိုက်သကဲ့သို့ ခံစားခဲ့ရသည်။ ရောမသြဝါဒစာ ၁:၁၇။ သူသည် ချက်ချင်း ထရပ်ကာ ရှက်ရွံ့ခြင်းနှင့် ထိတ်လန့်ခြင်းများဖြင့် ထိုနေရာမှ အလျင်အမြန် ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ထိုကျမ်းချက်သည် သူ၏ စိတ်ဝိညာဉ်အပေါ် မည်သည့်အခါမျှ တန်ခိုးမပျောက်ကွယ်ခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်မှစ၍ သူသည် ကယ်တင်ခြင်းအတွက် လူသား၏ အကျင့်များကို ကိုးစားခြင်း၏ မှားယွင်းမှုနှင့် ခရစ်တော်၏ ကုသိုလ်တော်အပေါ် အစဉ်မပြတ် ယုံကြည်ခြင်း၏ လိုအပ်ချက်ကို ယခင်ကထက် ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းဝါဒ၏ လှည့်ဖြားမှုများအပေါ် သူ၏ မျက်စိများသည် ပွင့်လာခဲ့ပြီး မည်သည့်အခါမျှ ပြန်လည်ပိတ်မသွားတော့ပေ။ သူသည် မိမိ၏ မျက်နှာကို ရောမမြို့မှ လွှဲပြန်လှည့်သောအခါ သူသည် နှလုံးသားထဲတွင်လည်း လွှဲပြန်လှည့်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ ခွဲထွက်ခြင်းသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာကာ ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အသင်းတော်နှင့် ဆက်သွယ်မှုအားလုံးကို ဖြတ်တောက်လိုက်သည်အထိ ဖြစ်ခဲ့သည်။

After his return from Rome, Luther received at the University of Wittenberg the degree of doctor of divinity. Now he was at liberty to devote himself, as never before, to the Scriptures that he loved. He [126] had taken a solemn vow to study carefully and to preach with fidelity the word of God, not the sayings and doctrines of the popes, all the days of his life. He was no longer the mere monk or professor, 106 The Great Controversy but the authorized herald of the Bible. He had been called as a shepherd to feed the flock of God, that were hungering and thirsting for the truth. He firmly declared that Christians should receive no other doctrines than those which rest on the authority of the Sacred Scriptures. These words struck at the very foundation of papal supremacy. They contained the vital principle of the Reformation.

ရောမမြို့မှ ပြန်လာပြီးနောက် လူသာသည် ဝတ်တင်ဘာ့ဂ် တက္ကသိုလ်တွင် ဓမ္မပညာပါရဂူ (Doctor of Divinity) ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ယခုအခါ သူသည် ယခင်ကထက် ပိုမို၍ မိမိချစ်မြတ်နိုးသော သမ္မာကျမ်းစာကို လေ့လာရန် လွတ်လပ်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် [၁၂၆] မိမိ၏ ဘဝတစ်သက်တာလုံးတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းများ၏ အဆိုအမိန့်များနှင့် အယူဝါဒများကို မဟုတ်ဘဲ၊ ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ကို ဂရုတစိုက် လေ့လာရန်နှင့် သစ္စာရှိစွာ ဟောကြားရန် တရားဝင် ကတိသစ္စာပြုခဲ့သည်။ သူသည် ရိုးရိုးဘုန်းကြီး သို့မဟုတ် ပရော်ဖက်ဆာတစ်ဦးမျှသာ မဟုတ်တော့ဘဲ၊ ၁၀၆ ကြီးစွာသောပဋိပက္ခ သမ္မာကျမ်းစာ၏ အခွင့်အာဏာရှိသော ရှေ့ပြေးတမန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သမ္မာတရားကို ဆာငတ်မွတ်သိပ်နေကြသော ဘုရားသခင်၏ သိုးတော်စုကို ကျွေးမွေးရန် သိုးထိန်းတစ်ဦးအဖြစ် သူသည် ခေါ်ယူခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သူက ခရစ်ယာန်များသည် သန့်ရှင်းသောကျမ်းစာတော်မြတ်၏ အခွင့်အာဏာအပေါ် အခြေမခံသော အခြားမည်သည့်အယူဝါဒကိုမျှ လက်မခံသင့်ကြောင်း ခိုင်မာစွာ ကြေညာခဲ့သည်။ ဤစကားများသည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အထွတ်အထိပ် အခွင့်အာဏာ၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို တိုက်ရိုက်ရိုက်ခတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့တွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၏ အသက်သွေးကြောကျလှသော အခြေခံမူများ ပါဝင်နေခဲ့သည်။

Luther saw the danger of exalting human theories above the word of God. He fearlessly attacked the speculative infidelity of the schoolmen and opposed the philosophy and theology which had so long held a controlling influence upon the people. He denounced such studies as not only worthless but pernicious, and sought to turn the minds of his hearers from the sophistries of philosophers and theologians to the eternal truths set forth by prophets and apostles.

လူသာသည် လူသားတို့၏ သီအိုရီများကို ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ထက် မြှင့်တင်ခြင်း၏ အန္တရာယ်ကို မြင်တွေ့ခဲ့သည်။ သူသည် ပညာရှင်များ၏ စိတ်ကူးယဉ် မယုံကြည်မှုကို ဓားစာခံမလုပ်ဘဲ ရဲရဲဝံဝံ တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ပြည်သူလူထုအပေါ် ကာလကြာရှည်စွာ လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ထားခဲ့သော ဒဿနိကဗေဒနှင့် ဓမ္မပညာကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ သူသည် ထိုကဲ့သို့သော လေ့လာမှုများကို တန်ဖိုးမရှိရုံမျှမက အန္တရာယ်ရှိသည်ဟု ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ပြီး နားထောင်သူများ၏ စိတ်နှလုံးကို ဒဿနပညာရှင်များနှင့် ဓမ္မပညာရှင်များ၏ လှည့်ဖြားတတ်သော စကားများမှ ပရောဖက်များနှင့် တမန်တော်များ ဖော်ပြထားသော ထာဝရသမ္မာတရားများဆီသို့ လွှဲပြောင်းပေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။

Precious was the message which he bore to the eager crowds that hung upon his words. Never before had such teachings fallen upon their ears. The glad tidings of a Saviour’s love, the assurance of pardon and peace through His atoning blood, rejoiced their hearts and inspired within them an immortal hope. At Wittenberg a light was kindled whose rays should extend to the uttermost parts of the earth, and which was to increase in brightness to the close of time.

သူ၏ စကားများကို စိတ်အားထက်သန်စွာ နားထောင်နေကြသော လူအုပ်ကြီးထံ သူဆောင်ယူခဲ့သော သတင်းစကားသည် အလွန်အဖိုးတန်လှသည်။ ထိုကဲ့သို့သော သွန်သင်ချက်မျိုးကို သူတို့၏ နားထဲတွင် တစ်ခါမျှ မကြားဖူးခဲ့ကြချေ။ ကယ်တင်ရှင်၏ မေတ္တာတော်၏ ဝမ်းမြောက်စရာ သတင်းကောင်း၊ ကိုယ်တော်၏ အပြစ်ဖြေလွှတ်သော သွေးတော်အားဖြင့် ခွင့်လွှတ်ခြင်းနှင့် ငြိမ်သက်ခြင်း ရရှိကြောင်း သေချာမှုတို့သည် သူတို့၏ နှလုံးသားကို ဝမ်းမြောက်စေခဲ့ပြီး သူတို့အတွင်း၌ မသေနိုင်သော မျှော်လင့်ချက်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဝတ်တင်ဘာ့ဂ်မြို့တွင် အလင်းရောင်တစ်ခုကို ထွန်းညှိခဲ့ပြီး ယင်း၏ အလင်းတန်းများသည် ကမ္ဘာမြေကြီး၏ အစွန်းဆုံးနေရာများအထိ ပျံ့နှံ့သွားမည်ဖြစ်ကာ ကမ္ဘာကြီးကုန်ဆုံးချိန်အထိ ပိုမိုတောက်ပလာမည်ဖြစ်သည်။

But light and darkness cannot harmonize. Between truth and error there is an irrepressible conflict. To uphold and defend the one is to attack and overthrow the other. Our Saviour Himself declared: “I came not to send peace, but a sword.” Matthew 10:34. Said Luther, a few years after the opening of the Reformation: “God does not guide me, He pushes me forward. He carries me away. I am not [127] master of myself. I desire to live in repose; but I am thrown into the midst of tumults and revolutions.”—D’Aubigne, b. 5, ch. 2. He was now about to be urged into the contest.

သို့သော်လည်း အလင်းနှင့် မှောင်မိုက်သည် သဟဇာတ မဖြစ်နိုင်ပေ။ သမ္မာတရားနှင့် မှားယွင်းမှုအကြားတွင် မနှိမ်နင်းနိုင်သော ပဋိပက္ခတစ်ခု ရှိနေသည်။ တစ်ခုကို ထောက်ခံပြီး ကာကွယ်ခြင်းသည် အခြားတစ်ခုကို တိုက်ခိုက်ပြီး ဖြိုဖျက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကယ်တင်ရှင် ကိုယ်တော်တိုင်က “ငါသည် ငြိမ်သက်ခြင်းကို စေလွှတ်အံ့သောငှါ လာသည်မဟုတ်၊ ဓားကို စေလွှတ်အံ့သောငှါ လာသတည်း။” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ မဿဲခရစ်ဝင် ၁၀:၃၄။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး စတင်ပြီး နှစ်အနည်းငယ်အကြာတွင် လူသာက “ဘုရားသခင်သည် ငါ့ကို လမ်းပြရုံမျှမက၊ ငါ့ကို ရှေ့သို့ တွန်းပို့နေတော်မူသည်။ ကိုယ်တော်သည် ငါ့ကို ဆောင်ယူသွားတော်မူသည်။ ငါသည် [၁၂၇] မိမိကိုယ်ကို မပိုင်ပါ။ ငါသည် အေးချမ်းစွာ နေထိုင်လိုသော်လည်း ဆူပူအုံကြွမှုများနှင့် တော်လှန်ရေးများ၏ အလယ်သို့ ပစ်ချခြင်းခံရသည်။” ဟု ပြောခဲ့သည်။—ဒေါ့ဘီဂ်ညီ၊ အတွဲ ၅၊ အခန်း ၂။ ယခုအခါ သူသည် တိုက်ပွဲထဲသို့ တွန်းပို့ခြင်း ခံရတော့မည် ဖြစ်သည်။

The Roman Church had made merchandise of the grace of God. The tables of the money-changers (Matthew 21:12) were set up beside her altars, and the air resounded with the shouts of buyers and sellers. Under the plea of raising funds for the erection of St. Peter’s Church at Rome, indulgences for sin were publicly offered for sale by the authority of the pope. By the price of crime a temple was to be built up for God’s worship—the cornerstone laid with the wages of iniquity! But the very means adopted for Rome’s aggrandizement provoked the deadliest blow to her power and greatness. It was this Luther’s Separation From Rome 107 that aroused the most determined and successful of the enemies of popery, and led to the battle which shook the papal throne and jostled the triple crown upon the pontiff’s head.

ရောမအသင်းတော်သည် ဘုရားသခင်၏ ကျေးဇူးတော်ကို ကုန်သွယ်မှုပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ငွေလဲလှယ်သူများ၏ စားပွဲများ (မဿဲခရစ်ဝင် ၂၁:၁၂) ကို သူမ၏ ယဇ်ပလ္လင်များ ဘေးတွင် တည်ဆောက်ထားခဲ့ကြပြီး လေထုထဲတွင် ဝယ်သူများနှင့် ရောင်းသူများ၏ အော်ဟစ်သံများဖြင့် ပဲ့တင်ထပ်နေခဲ့သည်။ ရောမမြို့ရှိ စိန့်ပီတာ (St. Peter) အသင်းတော် ဗိမာန်တော် တည်ဆောက်ရန် ရန်ပုံငွေ ရှာဖွေခြင်းဟူသော ဆင်ခြေဖြင့်၊ အပြစ်လွှတ်ခြင်း လက်မှတ်များကို ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အခွင့်အာဏာဖြင့် လူသိရှင်ကြား ရောင်းချခဲ့ကြသည်။ ရာဇဝတ်မှု၏ တန်ဖိုးဖြင့် ဘုရားသခင်ကို ဝတ်ပြုကိုးကွယ်ရန် ဗိမာန်တော်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရမည်ဖြစ်ရာ—ယင်း၏ အုတ်မြစ်ကျောက်ကို မတရားသောအမှု၏ အခကြေးငွေဖြင့် ချထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ရောမမြို့၏ ကြီးပွားချမ်းသာမှုအတွက် အသုံးပြုခဲ့သော ထိုနည်းလမ်းကိုယ်တိုင်က သူမ၏ အာဏာနှင့် ကြီးမြတ်မှုအပေါ် အပြင်းထန်ဆုံးသော ဒဏ်ချက်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ရောမအသင်းတော်မှ လူသာ၏ ခွဲထွက်ခြင်း ၁၀၇ ဤအရာသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းဝါဒ၏ ရန်သူများထဲမှ အပြတ်သားဆုံးနှင့် အအောင်မြင်ဆုံးသော ရန်သူကို နှိုးဆွပေးခဲ့ပြီး ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ပလ္လင်တော်ကို တုန်လှုပ်စေကာ ရဟန်းမင်းကြီး၏ ခေါင်းပေါ်ရှိ သုံးထပ်သရဖူကို လှုပ်ခါသွားစေသည့် တိုက်ပွဲဆီသို့ လမ်းပြခဲ့သည်။

The official appointed to conduct the sale of indulgences in Germany—Tetzel by name—had been convicted of the basest offenses against society and against the law of God; but having escaped the punishment due for his crimes, he was employed to further the mercenary and unscrupulous projects of the pope. With great effrontery he repeated the most glaring falsehoods and related marvelous tales to deceive an ignorant, credulous, and superstitious people. Had they possessed the word of God they would not have been thus deceived. It was to keep them under the control of the papacy, in order to swell the power and wealth of her ambitious leaders, that the Bible had been withheld from them. (See John C. L. Gieseler, A Compendium of Ecclesiastical History, per. 4, sec. 1, par. 5.)

ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် အပြစ်လွှတ်ခြင်းလက်မှတ်များ ရောင်းချခြင်းကို ကြီးကြပ်ရန် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသော အရာရှိ—တက်ဇဲလ် (Tetzel) အမည်ရှိသူ—သည် လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် ဘုရားသခင်၏ ပညတ်တော်အပေါ် အနိမ့်ကျဆုံးသော ပြစ်မှုများကို ကျူးလွန်ခဲ့သဖြင့် ပြစ်ဒဏ်စီရင်ခြင်း ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ သို့သော် သူ၏ ရာဇဝတ်မှုများအတွက် ခံရမည့် ပြစ်ဒဏ်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီးနောက် သူသည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ငွေမက်ပြီး အရှက်မရှိသော စီမံကိန်းများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် ငှားရမ်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သူသည် အလွန်အရှက်မရှိဘဲ အထင်ရှားဆုံးသော မုသာစကားများကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောဆိုခဲ့ပြီး အသိပညာမရှိ၊ ယုံလွယ်ပြီး အယူသီးသော ပြည်သူများကို လှည့်ဖြားရန် အံ့သြဖွယ်ရာ ပုံပြင်များကို ပြောပြခဲ့သည်။ အကယ်၍ သူတို့တွင် ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော် ရှိခဲ့လျှင် သူတို့သည် ဤကဲ့သို့ လှည့်ဖြားခြင်း ခံရမည်မဟုတ်ပေ။ ရောမအသင်းတော်၏ ရည်မှန်းချက်ကြီးသော ခေါင်းဆောင်များ၏ အာဏာနှင့် ဓနဥစ္စာကို တိုးပွားစေရန်အတွက် သူတို့ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းဝါဒ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ထားရှိရန် သမ္မာကျမ်းစာကို သူတို့ထံမှ ပိတ်ပင်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ (ဂျွန် စီ. အယ်လ်. ဂီဆဲလ်လာ၊ အသင်းတော်သမိုင်းအကျဉ်းချုပ်၊ အပိုင်း ၄၊ ကဏ္ဍ ၁၊ အပိုဒ် ၅ ကို ကြည့်ပါ။)

As Tetzel entered a town, a messenger went before him, announcing: “The grace of God and of the holy father is at your gates.”—D’Aubigne, b. 3, ch. 1. And the people welcomed the blasphemous pretender as if he were God Himself come down from heaven to them. The infamous traffic was set up in the church, and Tetzel, ascending the pulpit, extolled the indulgences as the most [128] precious gift of God. He declared that by virtue of his certificates of pardon all the sins which the purchaser should afterward desire to commit would be forgiven him, and that “not even repentance is necessary.”—Ibid.,b. 3, ch. 1. More than this, he assured his hearers that the indulgences had power to save not only the living but the dead; that the very moment the money should clink against the bottom of his chest, the soul in whose behalf it had been paid would escape from purgatory and make its way to heaven. (See K. R. Hagenbach, History of the Reformation, vol. 1, p. 96.)

တက်ဇဲလ်သည် မြို့တစ်မြို့သို့ ဝင်ရောက်သောအခါ ရှေ့ပြေးတမန်တစ်ဦးက သူ၏ရှေ့မှ သွားရောက်ကာ “ဘုရားသခင်နှင့် သန့်ရှင်းသော အဖ၏ ကျေးဇူးတော်သည် သင်တို့၏ တံခါးဝသို့ ရောက်ရှိနေပြီ။” ဟု ကြေညာခဲ့သည်။—ဒေါ့ဘီဂ်ညီ၊ အတွဲ ၃၊ အခန်း ၁။ ပြည်သူများသည်လည်း ထိုသန့်ရှင်းမှုကို စော်ကားသော အယောင်ဆောင်သူကို ဘုရားသခင် ကိုယ်တော်တိုင် ကောင်းကင်ဘုံမှ သူတို့ထံ ဆင်းသက်လာသကဲ့သို့ ကြိုဆိုခဲ့ကြသည်။ ထိုဆိုးယုတ်သော ကုန်သွယ်မှုကို အသင်းတော်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ကြပြီး တက်ဇဲလ်သည် ပလ္လင်ပေါ်သို့ တက်ကာ အပြစ်လွှတ်ခြင်းလက်မှတ်များကို ဘုရားသခင်၏ အဖိုးတန်ဆုံးသော [၁၂၈] လက်ဆောင်အဖြစ် ချီးမွမ်းပြောဆိုခဲ့သည်။ သူက မိမိ၏ အပြစ်လွှတ်ခြင်း လက်မှတ်များ၏ တန်ခိုးကြောင့် ဝယ်ယူသူသည် နောက်ပိုင်းတွင် ကျူးလွန်လိုသော အပြစ်အားလုံးကို ခွင့်လွှတ်ခြင်း ခံရမည်ဖြစ်ပြီး “နောင်တရရန်ပင် မလိုအပ်ပါ” ဟု ကြေညာခဲ့သည်။—ထိုအထဲမှ၊ အတွဲ ၃၊ အခန်း ၁။ ထိုမျှမက၊ သူက အပြစ်လွှတ်ခြင်းလက်မှတ်များသည် အသက်ရှင်သူများကိုသာမက သေလွန်သူများကိုပါ ကယ်တင်နိုင်သော တန်ခိုးရှိကြောင်း နားထောင်သူများကို သေချာစွာ ပြောကြားခဲ့သည်။ ငွေဒင်္ဂါးပြားသည် သူ၏ သေတ္တာအောက်ခြေသို့ ကျရောက်၍ အသံမြည်သွားသည့် အခိုက်အတန့်တွင်ပင် ထိုငွေပေးချေလှူဒါန်းခြင်း ခံရသော စိတ်ဝိညာဉ်သည် ငရဲစင်္ကြံ (Purgatory) မှ လွတ်မြောက်ကာ ကောင်းကင်ဘုံသို့ တိုက်ရိုက်သွားရောက်လိမ့်မည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ (ကေ. အာရ်. ဟေဂင်ဘတ်ချ်၊ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမိုင်း၊ အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၉၆ ကို ကြည့်ပါ။)

When Simon Magus offered to purchase of the apostles the power to work miracles, Peter answered him: “Thy money perish with thee, because thou hast thought that the gift of God may be purchased with money.” Acts 8:20. But Tetzel’s offer was grasped by eager thousands. Gold and silver flowed into his treasury. A salvation that could be bought with money was more easily obtained than that which requires repentance, faith, and diligent effort to resist and overcome sin. (See Appendix note for page 59.)

မန္တန်ဆရာ ရှိမုန်သည် တမန်တော်များထံမှ အံ့သြဖွယ်ရာများကို ပြုလုပ်နိုင်သော တန်ခိုးကို ငွေဖြင့် ဝယ်ယူရန် ကမ်းလှမ်းသောအခါ ပေတရုက “ဘုရားသခင်ပေးသနားတော်မူသောအရာကို ငွေနှင့်ဝယ်နိုင်သည်ဟု သင်သည် အကြံရှိသောကြောင့်၊ သင်နှင့်အတူ သင်၏ငွေသည် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ပါစေ။” ဟု ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။ တမန်တော်ဝတ္ထု ၈:၂၀။ သို့သော်လည်း တက်ဇဲလ်၏ ကမ်းလှမ်းမှုကို စိတ်အားထက်သန်သော လူထောင်ပေါင်းများစွာက ဆုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ရွှေနှင့် ငွေများသည် သူ၏ ဘဏ္ဍာတိုက်ထဲသို့ စီးဝင်ခဲ့သည်။ ငွေဖြင့် ဝယ်ယူနိုင်သော ကယ်တင်ခြင်းသည် နောင်တရခြင်း၊ ယုံကြည်ခြင်းနှင့် အပြစ်ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်၍ အောင်မြင်ရန် ဝီရိယရှိရှိ ကြိုးစားအားထုတ်မှု လိုအပ်သော ကယ်တင်ခြင်းထက် ပိုမိုလွယ်ကူစွာ ရရှိနိုင်ခဲ့သည်။ (စာမျက်နှာ ၅၉ အတွက် နောက်ဆက်တွဲ မှတ်စုကို ကြည့်ပါ။)

108 The Great Controversy The doctrine of indulgences had been opposed by men of learning and piety in the Roman Church, and there were many who had no faith in pretensions so contrary to both reason and revelation. No prelate dared lift his voice against this iniquitous traffic; but the minds of men were becoming disturbed and uneasy, and many eagerly inquired if God would not work through some instrumentality for the purification of His church.

၁၀၈ ကြီးစွာသောပဋိပက္ခ အပြစ်လွှတ်ခြင်းလက်မှတ် ဝါဒကို ရောမအသင်းတော်ရှိ ပညာတတ်များနှင့် ဘုရားဝတ်၌ မွေ့လျော်သူများက ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြပြီး ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် ဗျာဒိတ်တော် နှစ်ခုစလုံးနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ဤအယောင်ဆောင်မှုများအပေါ် ယုံကြည်ခြင်းမရှိသူများစွာ ရှိခဲ့သည်။ မည်သည့် ဆရာတော်ကြီးမျှ ဤမတရားသော ကုန်သွယ်မှုကို ဆန့်ကျင်ရန် မိမိတို့၏ အသံကို မထုတ်ဖော်ရဲခဲ့ကြပေ။ သို့သော် ပြည်သူများ၏ စိတ်နှလုံးသည် တုန်လှုပ်ခြောက်ခြားပြီး မငြိမ်မသက် ဖြစ်လာခဲ့ကြရာ၊ ဘုရားသခင်သည် မိမိ၏ အသင်းတော်ကို စင်ကြယ်စေရန်အတွက် တစ်စုံတစ်ခုသော နည်းလမ်းအားဖြင့် အမှုတော်ကို လုပ်ဆောင်မည် မဟုတ်ပါလောဟု လူအများက စိတ်အားထက်သန်စွာ မေးမြန်းခဲ့ကြသည်။

Luther, though still a papist of the straitest sort, was filled with horror at the blasphemous assumptions of the indulgence mongers. Many of his own congregation had purchased certificates of pardon, and they soon began to come to their pastor, confessing their various sins, and expecting absolution, not because they were penitent and wished to reform, but on the ground of the indulgence. Luther refused them absolution, and warned them that unless they should [129] repent and reform their lives, they must perish in their sins. In great perplexity they repaired to Tetzel with the complaint that their confessor had refused his certificates; and some boldly demanded that their money be returned to them. The friar was filled with rage. He uttered the most terrible curses, caused fires to be lighted in the public squares, and declared that he “had received an order from the pope to burn all heretics who presumed to oppose his most holy indulgences.”—D’Aubigne, b. 3, ch. 4.

လူသာသည် အလွန်တင်းကျပ်သော ပုပ်ရဟန်းမင်းဝါဒဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်သော်လည်း အပြစ်လွှတ်ခြင်းလက်မှတ် ရောင်းချသူများ၏ သန့်ရှင်းမှုကို စော်ကားသော အခွင့်အာဏာ ရယူမှုများကြောင့် ထိတ်လန့်ခြင်းဖြင့် ပြည့်နှက်ခဲ့ရသည်။ သူ၏ ကိုယ်ပိုင်အသင်းသားအများအပြားသည် အပြစ်လွှတ်ခြင်း လက်မှတ်များကို ဝယ်ယူခဲ့ကြပြီး မကြာမီပင် မိမိတို့၏ ဓမ္မဆရာထံသို့ လာရောက်ကာ မိမိတို့၏ အပြစ်အမျိုးမျိုးကို ဝန်ခံခဲ့ကြပြီး၊ သူတို့သည် နောင်တရ၍ ပြုပြင်ပြောင်းလဲလိုခြင်းကြောင့် မဟုတ်ဘဲ အပြစ်လွှတ်ခြင်းလက်မှတ်ကို အခြေခံ၍ အပြစ်လွှတ်ခြင်းကို မျှော်လင့်ခဲ့ကြသည်။ လူသာသည် သူတို့ကို အပြစ်လွှတ်ရန် ငြင်းပယ်ခဲ့ပြီး၊ အကယ်၍ သူတို့သည် [၁၂၉] နောင်တမရဘဲ မိမိတို့၏ ဘဝကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း မရှိလျှင် မိမိတို့၏ အပြစ်များထဲတွင် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ရမည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။ သူတို့သည် အလွန်ဇဝေဇဝါဖြစ်လျက် မိမိတို့၏ အပြစ်ဝန်ခံခြင်းကို လက်ခံသူက ၎င်း၏ လက်မှတ်များကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်ဟု တက်ဇဲလ်ထံသို့ သွားရောက်တိုင်ကြားခဲ့ကြပြီး အချို့က သူတို့၏ ငွေများကို ပြန်လည်ပေးအပ်ရန် ရဲရဲဝံဝံ တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ထိုဘုန်းကြီးသည် ဒေါသအမျက် ထွက်ခဲ့သည်။ သူသည် အကြောက်မက်ဖွယ်အကောင်းဆုံးသော ကျိန်ဆဲခြင်းများကို ပြောဆိုခဲ့ပြီး လူထုရင်ပြင်များတွင် မီးပုံများကို ရှို့စေခဲ့ကာ သူသည် “မိမိ၏ သန့်ရှင်းလှသော အပြစ်လွှတ်ခြင်းလက်မှတ်များကို ဆန့်ကျင်ဝံ့သော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ (Heretics) အားလုံးကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးရန် ပုပ်ရဟန်းမင်းထံမှ အမိန့်ကို ရရှိထားသည်” ဟု ကြေညာခဲ့သည်။—ဒေါ့ဘီဂ်ညီ၊ အတွဲ ၃၊ အခန်း ၄။

Luther now entered boldly upon his work as a champion of the truth. His voice was heard from the pulpit in earnest, solemn warning. He set before the people the offensive character of sin, and taught them that it is impossible for man, by his own works, to lessen its guilt or evade its punishment. Nothing but repentance toward God and faith in Christ can save the sinner. The grace of Christ cannot be purchased; it is a free gift. He counseled the people not to buy indulgences, but to look in faith to a crucified Redeemer. He related his own painful experience in vainly seeking by humiliation and penance to secure salvation, and assured his hearers that it was by looking away from himself and believing in Christ that he found peace and joy.

ယခုအခါ လူသာသည် သမ္မာတရား၏ သူရဲကောင်းတစ်ဦးအဖြစ် သူ၏ အမှုတော်လုပ်ငန်းထဲသို့ ရဲရဲဝံဝံ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူ၏ အသံကို ပလ္လင်ပေါ်မှ စိတ်အားထက်သန်ပြီး လေးနက်သော သတိပေးချက်အဖြစ် ကြားခဲ့ရသည်။ သူသည် ပြည်သူများရှေ့တွင် အပြစ်၏ စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွယ်ကောင်းသော စရိုက်လက္ခဏာကို တင်ပြခဲ့ပြီး၊ လူသည် မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင်အကျင့်များဖြင့် အပြစ်၏ အပြစ်ရှိမှုကို လျှော့ချရန် သို့မဟုတ် ယင်း၏ ပြစ်ဒဏ်မှ လွတ်မြောက်ရန် မဖြစ်နိုင်ကြောင်း သွန်သင်ခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်ထံတော်သို့ နောင်တရခြင်းနှင့် ခရစ်တော်အပေါ် ယုံကြည်ခြင်းမှတစ်ပါး အခြားမည်သည့်အရာကမျှ လူဆိုးကို မကယ်တင်နိုင်ပေ။ ခရစ်တော်၏ ကျေးဇူးတော်ကို ဝယ်ယူ၍မရပါ၊ ၎င်းသည် အလကားပေးသော လက်ဆောင်ဖြစ်သည်။ သူသည် ပြည်သူများကို အပြစ်လွှတ်ခြင်းလက်မှတ်များကို မဝယ်ယူရန်၎င်း၊ လက်ဝါးကပ်တိုင်မှာ အသေခံတော်မူသော ရွေးနှုတ်ရှင်ကို ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် မျှော်ကြည့်ရန်၎င်း အကြံပြုခဲ့သည်။ သူသည် မိမိကိုယ်မိမိ နှိမ့်ချခြင်းနှင့် အပြစ်ဒဏ်ခံခြင်းတို့ဖြင့် ကယ်တင်ခြင်းကို ရရှိရန် အချည်းနှီး ကြိုးစားခဲ့ရသော မိမိ၏ နာကျင်ဖွယ်ရာ အတွေ့အကြုံကို ပြောပြခဲ့ပြီး၊ မိမိကိုယ်ကို မျှော်ကြည့်ခြင်းကို ရပ်တန့်ကာ ခရစ်တော်ကို ယုံကြည်ခြင်းအားဖြင့်သာ ငြိမ်သက်ခြင်းနှင့် ဝမ်းမြောက်ခြင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ရကြောင်း နားထောင်သူများကို သေချာစွာ ပြောကြားခဲ့သည်။

As Tetzel continued his traffic and his impious pretensions, Luther determined upon a more effectual protest against these crying abuses. An occasion soon offered. The castle church of Wittenberg possessed many relics, which on certain holy days were exhibited to Luther’s Separation From Rome 109 the people, and full remission of sins was granted to all who then visited the church and made confession. Accordingly on these days the people in great numbers resorted th斐 ရောမအသင်းတော်မှ လူသာ၏ ခွဲထွက်ခြင်း ၁၀၉ သို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။ ဤအခွင့်အရေးများထဲမှ အရေးကြီးဆုံးတစ်ခုဖြစ်သော လူအပေါင်းတို့၏ ပွဲတော် (All Saints) သည် ချဉ်းကပ်လာခဲ့သည်။ ယခင်နေ့တွင် လူသာသည် အသင်းတော်သို့ သွားရောက်နေကြပြီဖြစ်သော လူအုပ်ကြီးနှင့် ပူးပေါင်းကာ ယင်း၏ တံခါးဝတွင် အပြစ်လွှတ်ခြင်းလက်မှတ် ဝါဒကို ဆန့်ကျင်သော အဆိုပြုချက် ၉၅ (ကိုးဆယ့်ငါး) ချက် ပါဝင်သော စာတမ်းတစ်စောင်ကို ကပ်ထားခဲ့သည်။ သူသည် နောက်နေ့တွင် [၁၃၀] တက္ကသိုလ်၌ ထိုအဆိုပြုချက်များကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်လိုသူ အားလုံးကို ခုခံကာကွယ်ရန် မိမိ၏ အသင့်ရှိမှုကို ကြေညာခဲ့သည်။

His propositions attracted universal attention. They were read and reread, and repeated in every direction. Great excitement was created in the university and in the whole city. By these theses it was shown that the power to grant the pardon of sin, and to remit its penalty, had never been committed to the pope or to any other man. The whole scheme was a farce,—an artifice to extort money by playing upon the superstitions of the people,—a device of Satan to destroy the souls of all who should trust to its lying pretensions. It was also clearly shown that the gospel of Christ is the most valuable treasure of the church, and that the grace of God, therein revealed, is freely bestowed upon all who seek it by repentance and faith.

သူ၏ အဆိုပြုချက်များသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အာရုံစိုက်မှုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ကို ဖတ်ရှုပြီး ထပ်မံဖတ်ရှုခဲ့ကြကာ အရပ်ရပ်သို့ ထပ်ဆင့်ပြောကြားခဲ့ကြသည်။ တက္ကသိုလ်နှင့် မြို့တော်တစ်ခုလုံးတွင် ကြီးမားသော လှုံ့ဆော်မှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဤအဆိုပြုချက်များအားဖြင့် အပြစ်ကို ခွင့်လွှတ်ရန်နှင့် ယင်း၏ ပြစ်ဒဏ်ကို လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပေးရန် အာဏာကို ပုပ်ရဟန်းမင်း သို့မဟုတ် အခြားမည်သည့်လူသားထံသို့မျှ လွှဲအပ်ထားခြင်း မရှိကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ စီမံကိန်းတစ်ခုလုံးသည် ပြဇာတ်တစ်ခုမျှသာဖြစ်ပြီး—ပြည်သူများ၏ အယူသီးမှုကို အသုံးချ၍ ငွေညှစ်ရန် လှည့်ဖြားမှုတစ်ခုဖြစ်ကာ—ယင်း၏ မုသာစကား အယောင်ဆောင်မှုများကို ကိုးစားမည့်သူ အားလုံး၏ စိတ်ဝိညာဉ်ကို ဖျက်ဆီးရန် စာတန်၏ အကွက်အကွင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရစ်တော်၏ ဧဝံဂေလိတရားသည် အသင်းတော်၏ တန်ဖိုးအရှိဆုံးသော ရတနာဖြစ်ကြောင်းနှင့် ထိုတရား၌ ဖွင့်ပြထားသော ဘုရားသခင်၏ ကျေးဇူးတော်ကို နောင်တရခြင်းနှင့် ယုံကြည်ခြင်းအားဖြင့် ရှာဖွေသူအားလုံးထံသို့ အလကား ပေးသနားတော်မူကြောင်းကိုလည်း ရှင်းလင်းစွာ ပြသခဲ့သည်။

Luther’s theses challenged discussion; but no one dared accept the challenge. The questions which he proposed had in a few days spread through all Germany, and in a few weeks they had sounded throughout Christendom. Many devoted Romanists, who had seen and lamented the terrible iniquity prevailing in the church, but had not known how to arrest its progress, read the propositions with great joy, recognizing in them the voice of God. They felt that the Lord had graciously set His hand to arrest the rapidly swelling tide of corruption that was issuing from the see of Rome. Princes and magistrates secretly rejoiced that a check was to be put upon the arrogant power which denied the right of appeal from its decisions.

လူသာ၏ အဆိုပြုချက်များသည် ဆွေးနွေးငြင်းခုံရန် စိန်ခေါ်ခဲ့သော်လည်း မည်သူမျှ ထိုစိန်ခေါ်မှုကို လက်မခံရဲခဲ့ကြပေ။ သူအဆိုပြုခဲ့သော မေးခွန်းများသည် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ဂျာမနီနိုင်ငံတစ်ခုလုံးသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ပြီး ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အတွင်း ခရစ်ယာန်လောကတစ်ခုလုံးတွင် ပဲ့တင်ထပ်သွားခဲ့သည်။ အသင်းတော်တွင် လွှမ်းမိုးနေသော ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ မတရားသောအမှုကို မြင်တွေ့ပြီး ဝမ်းနည်းပူဆွေးခဲ့ကြသော်လည်း ယင်း၏ တိုးတက်မှုကို မည်သို့တားဆီးရမည်ကို မသိခဲ့ကြသော ဘုရားဝတ်၌ မွေ့လျော်သူ ရောမအသင်းသားအများအပြားသည် ထိုအဆိုပြုချက်များတွင် ဘုရားသခင်၏ အသံတော်ကို အသိအမှတ်ပြုလျက် အလွန်ဝမ်းမြောက်စွာ ဖတ်ရှုခဲ့ကြသည်။ ရောမပလ္လင်မှ ထွက်ပေါ်နေသော လျင်မြန်စွာ တိုးပွားနေသော အကျင့်ပျက်ခြစားမှု ရေလှိုင်းကို တားဆီးရန် ထာဝရဘုရားသည် ကျေးဇူးတော်အားဖြင့် မိမိ၏ လက်တော်ကို ဆန့်တန်းထားတော်မူသည်ဟု သူတို့ ခံစားခဲ့ရသည်။ မင်းညီမင်းသားများနှင့် တရားသူကြီးများသည် မိမိတို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များအပေါ် အယူခံဝင်ခွင့်ကို ငြင်းပယ်သော ထောင်လွှားစော်ကားသော အာဏာကို တားဆီးပိတ်ပင်တော့မည်ဖြစ်၍ တိတ်တဆိတ် ဝမ်းမြောက်ခဲ့ကြသည်။

But the sin-loving and superstitious multitudes were terrified as the sophistries that had soothed their fears were swept away. Crafty ecclesiastics, interrupted in their work of sanctioning crime, and seeing their gains endangered, were enraged, and rallied to uphold their pretensions. The Reformer had bitter accusers to meet. Some charged him with acting hastily and from impulse. Others accused him of presumption, declaring that he was not directed of God, but 110 The Great Controversy [131] was acting from pride and forwardness. “Who does not know,” he responded, “that a man rarely puts forth any new idea without having some appearance of pride, and without being accused of exciting quarrels? ... Why were Christ and all the martyrs put to death? Because they seemed to be proud contemners of the wisdom of the time, and because they advanced novelties without having first humbly taken counsel of the oracles of the ancient opinions.”

သို့သော်လည်း အပြစ်ကို နှစ်သက်ပြီး အယူသီးသော လူအုပ်ကြီးသည် သူတို့၏ ကြောက်ရွံ့မှုများကို သက်သာစေခဲ့သော လှည့်ဖြားမှုများ ပျောက်ကွယ်သွားသောအခါ ထိတ်လန့်သွားခဲ့ကြသည်။ လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်သော ဓမ္မဆရာများသည် ရာဇဝတ်မှုကို ခွင့်ပြုပေးနေသော သူတို့၏ အလုပ်တွင် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ခဲ့ရပြီး သူတို့၏ အကျိုးအမြတ်များ အန္တရာယ်ရှိလာသည်ကို မြင်သောအခါ ဒေါသထွက်ခဲ့ကြပြီး သူတို့၏ အယောင်ဆောင်မှုများကို ထိန်းသိမ်းရန် စုရုံးခဲ့ကြသည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားသည် ခါးသီးသော စွပ်စွဲသူများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ အချို့က သူ့ကို စိတ်လိုက်မာန်ပါနှင့် အလောတကြီး လုပ်ဆောင်သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။ အခြားသူများကမူ သူ့ကို ရဲတင်းလွန်းသည်ဟု စွပ်စွဲကြပြီး သူသည် ဘုရားသခင်၏ လမ်းပြမှုကို ခံရခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ ၁၁၀ ကြီးစွာသောပဋိပက္ခ [၁၃၁] မာနထောင်လွှားခြင်းနှင့် ရှေ့တန်းတင်ခြင်းတို့ကြောင့် လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ကြေညာခဲ့ကြသည်။ “လူတစ်ဦးသည် မာနထောင်လွှားသော အရိပ်အယောင်အချို့ မရှိဘဲနှင့် ရန်ပွဲများကို နှိုးဆွသည်ဟု စွပ်စွဲခြင်းမခံရဘဲ အယူအဆသစ်တစ်ခုခုကို ထုတ်ဖော်ခဲသည်ဟူသောအချက်ကို မည်သူမသိဘဲ ရှိသနည်း။... ခရစ်တော်နှင့် အာဇာနည်အားလုံးသည် အဘယ်ကြောင့် အသေခံခဲ့ကြရသနည်း။ အကြောင်းမူကား သူတို့သည် ထိုခေတ်ကာလ၏ ဉာဏ်ပညာကို မာနထောင်လွှားစွာ မထီမဲ့မြင်ပြုသူများအဖြစ် ထင်မြင်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး ရှေးဟောင်းအမြင်များ၏ ဗျာဒိတ်တော်များထံမှ ပထမဦးစွာ နှိမ့်ချစွာ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခြင်းမရှိဘဲ အသစ်အဆန်းများကို တင်ပြခဲ့ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။” ဟု သူက ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။

Again he declared: “Whatever I do will be done, not by the prudence of men, but by the counsel of God. If the work be of God, who shall stop it? if it be not, who can forward it? Not my will, nor theirs, nor ours; but Thy will, O holy Father, which art in heaven.”—Ibid., b. 3, ch. 6.

သူက ထပ်မံကြေညာခဲ့သည်မှာ- “ငါပြုသမျှသောအရာတို့သည် လူတို့၏ သတိပညာဖြင့် မဟုတ်ဘဲ ဘုရားသခင်၏ တိုင်ပင်တော်မူချက်ဖြင့် ပြီးမြောက်လိမ့်မည်။ အကယ်၍ ဤအမှုသည် ဘုရားသခင်၏ အမှုဖြစ်လျှင် မည်သူတားဆီးနိုင်မည်နည်း။ အကယ်၍ မဟုတ်လျှင် မည်သူရှေ့သို့ ပို့ဆောင်နိုင်မည်နည်း။ ငါ၏အလိုမဟုတ်၊ သူတို့၏အလိုမဟုတ်၊ ငါတို့၏အလိုမဟုတ်ဘဲ၊ ကောင်းကင်ဘုံ၌ ရှိတော်မူသော အို သန့်ရှင်းသော အဖ၊ ကိုယ်တော်၏ အလိုတော်အတိုင်း ဖြစ်ပါစေသော။”—ထိုအထဲမှ၊ အတွဲ ၃၊ အခန်း ၆။

Though Luther had been moved by the Spirit of God to begin his work, he was not to carry it forward without severe conflicts. The reproaches of his enemies, their misrepresentation of his purposes, and their unjust and malicious reflections upon his character and motives, came in upon him like an overwhelming flood; and they were not without effect. He had felt confident that the leaders of the people, both in the church and in the schools, would gladly unite with him in efforts for reform. Words of encouragement from those in high position had inspired him with joy and hope. Already in anticipation he had seen a brighter day dawning for the church. But encouragement had changed to reproach and condemnation. Many dignitaries, of both church and state, were convicted of the truthfulness of his theses; but they soon saw that the acceptance of these truths would involve great changes. To enlighten and reform the people would be virtually to undermine the authority of Rome, to stop thousands of streams now flowing into her treasury, and thus greatly to curtail the extravagance and luxury of the papal leaders. Furthermore, to teach the people to think and act as responsible beings, looking to Christ alone for salvation, would overthrow the pontiff’s throne and eventually destroy their own authority. For this reason they refused the knowledge tendered them of God and [132] arrayed themselves against Christ and the truth by their opposition to the man whom He had sent to enlighten them.

လူသာသည် သူ၏ အမှုတော်လုပ်ငန်းကို စတင်ရန် ဘုရားသခင်၏ ဝိညာဉ်တော်အားဖြင့် လှုံ့ဆော်ခြင်း ခံခဲ့ရသော်လည်း၊ သူသည် ပြင်းထန်သော ပဋိပက္ခများမရှိဘဲ ယင်းကို ရှေ့သို့ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန် မဟုတ်ပေ။ သူ၏ ရန်သူများ၏ ပြစ်တင်ရှုတ်ချမှုများ၊ သူ၏ ရည်ရွယ်ချက်များကို လွဲမှားစွာ ဖော်ပြမှုများ၊ သူ၏ စရိုက်လက္ခဏာနှင့် ရည်ရွယ်ချက်များအပေါ် မတရားသဖြင့် ဆိုးယုတ်စွာ ဝေဖန်မှုများသည် လွှမ်းမိုးနေသော ရေလွှမ်းမိုးမှုကဲ့သို့ သူ၏အပေါ်သို့ ကျရောက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် သက်ရောက်မှုမရှိဘဲ မနေခဲ့ပေ။ သူသည် အသင်းတော်၌၎င်း၊ ကျောင်းများ၌၎င်း ရှိကြသော ပြည်သူတို့၏ ခေါင်းဆောင်များသည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ကြိုးပမ်းမှုများတွင် မိမိနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ပူးပေါင်းကြလိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်စိတ်ချခဲ့သည်။ မြင့်မားသော ရာထူးရှိသူများထံမှ အားပေးစကားများသည် သူ့ကို ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့် မျှော်လင့်ချက်များဖြင့် လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည်။ သူသည် အသင်းတော်အတွက် ပိုမိုတောက်ပသော နေ့ရက်သစ်တစ်ရက် ဆန်းသစ်လာသည်ကို ကြိုတင်မြင်တွေ့ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အားပေးမှုသည် ပြစ်တင်ရှုတ်ချခြင်းနှင့် စီရင်ခြင်းသို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ အသင်းတော်နှင့် နိုင်ငံတော် နှစ်ခုစလုံးမှ အရာရှိကြီးအများအပြားသည် သူ၏ အဆိုပြုချက်များ၏ မှန်ကန်မှုကို ယုံကြည်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ဤသမ္မာတရားများကို လက်ခံခြင်းသည် ကြီးမားသော ပြောင်းလဲမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေမည်ကို မကြာမီ မြင်တွေ့ခဲ့ကြသည်။ ပြည်သူများကို အလင်းပေးရန်နှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန်မှာ လက်တွေ့တွင် ရောမမြို့၏ အခွင့်အာဏာကို ဖြိုဖျက်ရန်ဖြစ်ပြီး၊ ယခုအခါ သူမ၏ ဘဏ္ဍာတိုက်ထဲသို့ စီးဝင်နေသော ထောင်ပေါင်းများစွာသော စီးကြောင်းများကို ရပ်တန့်ရန်ဖြစ်ကာ၊ ထို့ကြောင့် ပုပ်ရဟန်းမင်း ခေါင်းဆောင်များ၏ ဖြုန်းတီးမှုနှင့် ဇိမ်ခံမှုကို အလွန်အမင်း လျှော့ချရန် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ပြည်သူများကို တာဝန်သိတတ်သော သတ္တဝါများအဖြစ် တွေးတောလှုပ်ရှားရန်၊ ကယ်တင်ခြင်းအတွက် ခရစ်တော်တစ်ပါးတည်းကိုသာ မျှော်ကြည့်ရန် သွန်သင်ခြင်းသည် ရဟန်းမင်းကြီး၏ ပလ္လင်တော်ကို မှောက်လှန်ပစ်မည်ဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် သူတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အauthority အာဏာကို ဖျက်ဆီးပစ်မည်ဖြစ်သည်။ ဤအကြောင်းကြောင့် သူတို့သည် ဘုရားသခင်ပေးသနားတော်မူသော အသိပညာကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကြပြီး၊ [၁၃၂] သူတို့ကို အလင်းပေးရန် ကိုယ်တော်စေလွှတ်တော်မူသောသူကို ဆန့်ကျင်ခြင်းအားဖြင့် ခရစ်တော်နှင့် သမ္မာတရားကို ဆန့်ကျင်ရန် မိမိတို့ကိုယ်ကို အုပ်စုဖွဲ့ခဲ့ကြသည်။

Luther trembled as he looked upon himself—one man opposed to the mightiest powers of earth. He sometimes doubted whether he had indeed been led of God to set himself against the authority of Luther’s Separation From Rome 111 the church. “Who was I,” he writes, “to oppose the majesty of the pope, before whom ... the kings of the earth and the whole world trembled? ... No one can know what my heart suffered during these first two years, and into what despondency, I may say into what despair, I was sunk.”—Ibid.,b. 3, ch. 6. But he was not left to become utterly disheartened. When human support failed, he looked to God alone and learned that he could lean in perfect safety upon that all-powerful arm.

လူသာသည် မိမိကိုယ်မိမိ ပြန်လည်ကြည့်ရှုသောအခါ တုန်လှုပ်ခဲ့ရသည်—ကမ္ဘာမြေကြီး၏ အင်အားအကြီးဆုံးသော အာဏာများကို ဆန့်ကျင်နေရသော လူတစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ သူသည် မိမိကိုယ်မိမိ အသင်းတော်၏ အခွင့်အာဏာကို ဆန့်ကျင်ရန် ဘုရားသခင်က အမှန်ပင် လမ်းပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါမလားဟု တစ်ခါတစ်ရံတွင် သံသယဖြစ်ခဲ့သည်။ ရောမအသင်းတော်မှ လူသာ၏ ခွဲထွက်ခြင်း ၁၁၁ “မြေကြီးပေါ်ရှိ ရှင်ဘုရင်များနှင့် ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံး တုန်လှုပ်ခြောက်ခြားရသော... ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ဘုန်းအာနုဘော်ကို ဆန့်ကျင်ရန် ငါသည် မည်သူဖြစ်သနည်း။... ဤပထမဦးဆုံးသော ၂ (နှစ်) နှစ်အတွင်း ငါ၏ နှလုံးသားသည် မည်မျှ ခံစားခဲ့ရသည်ကို၎င်း၊ ငါသည် မည်မျှ စိတ်ပျက်အားလျော့ခြင်း၊ ငါပြောနိုင်သည်မှာ မည်မျှ မျှော်လင့်ချက်မဲ့ခြင်းထဲသို့ နစ်မြုပ်ခဲ့ရသည်ကို၎င်း မည်သူမျှ မသိနိုင်ပါ၊” ဟု သူက ရေးသားခဲ့သည်။—ထိုအထဲမှ၊ အတွဲ ၃၊ အခန်း ၆။ သို့သော်လည်း သူသည် လုံးဝ စိတ်ပျက်အားလျော့သွားရန် ပစ်ထားခြင်းမခံရပေ။ လူသားတို့၏ ပံ့ပိုးကူညီမှု ပျက်ပြားသွားသောအခါ သူသည် ဘုရားသခင်တစ်ပါးတည်းကိုသာ မျှော်ကြည့်ခဲ့ပြီး ထိုအတိုင်းအဆမဲ့ တန်ခိုးကြီးမားသော လက်မောင်းတော်ပေါ်တွင် လုံးဝဘေးကင်းလုံခြုံစွာ မှီခိုနိုင်ကြောင်း သင်ခန်းစာရရှိခဲ့သည်။

To a friend of the Reformation Luther wrote: “We cannot attain to the understanding of Scripture either by study or by the intellect. Your first duty is to begin by prayer. Entreat the Lord to grant you, of His great mercy, the true understanding of His word. There is no other interpreter of the word of God than the Author of this word, as He Himself has said, ‘They shall be all taught of God.’ Hope for nothing from your own labors, from your own understanding: trust solely in God, and in the influence of His Spirit. Believe this on the word of a man who has had experience.”—Ibid., b. 3, ch. 7. Here is a lesson of vital importance to those who feel that God has called them to present to others the solemn truths for this time. These truths will stir the enmity of Satan and of men who love the fables that he has devised. In the conflict with the powers of evil there is need of something more than strength of intellect and human wisdom.

ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၏ မိတ်ဆွေတစ်ဦးထံသို့ လူသာက ဤသို့ ရေးသားခဲ့သည်- “ငါတို့သည် ကျမ်းစာကို လေ့လာခြင်းဖြင့်၎င်း၊ ဉာဏ်ပညာဖြင့်၎င်း နားလည်ခြင်းသို့ မရောက်နိုင်ပေ။ သင်၏ ပထမဦးဆုံးသော တာဝန်မှာ ဆုတောင်းခြင်းဖြင့် စတင်ရန် ဖြစ်သည်။ ကိုယ်တော်၏ ကြီးမားလှသော ကရုဏာတော်အားဖြင့်၊ ကိုယ်တော်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ကို စစ်မှန်စွာ နားလည်ခွင့် ပေးသနားတော်မူပါမည့်အကြောင်း ထာဝရဘုရားထံ တောင်းလျှောက်လော့။ ဘုရားသခင် ကိုယ်တော်တိုင် မိန့်တော်မူခဲ့သည်အတိုင်း ‘သူတို့ရှိသမျှသည် ဘုရားသခင် ဆုံးမသွန်သင်တော်မူသောသူ ဖြစ်ကြလိမ့်မည်’ ဟု ဆိုထားသဖြင့်၊ ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ကို ထိုနှုတ်ကပတ်တော်၏ အရှင်ထံမှတစ်ပါး အခြားမည်သည့် အနက်ဖွင့်ဆိုသူမျှ မရှိပါ။ သင်၏ ကိုယ်ပိုင်ကြိုးစားအားထုတ်မှုများမှ၎င်း၊ သင်၏ ကိုယ်ပိုင်နားလည်မှုမှ၎င်း မည်သည့်အရာကိုမျှ မမျှော်လင့်ပါနှင့်- ဘုရားသခင်၌၎င်း၊ ကိုယ်တော်၏ ဝိညာဉ်တော်၏ လွှမ်းမိုးမှု၌၎င်းသာ လုံးဝကိုးစားလော့။ အတွေ့အကြုံရှိခဲ့ဖူးသော လူတစ်ယောက်၏ စကားအဖြစ် ဤအရာကို ယုံကြည်လော့။”—ထိုအထဲမှ၊ အတွဲ ၃၊ အခန်း ၇။ ဤနေရာတွင် ဘုရားသခင်သည် မိမိတို့အား ဤကာလအတွက် လေးနက်သော သမ္မာတရားများကို အခြားသူများအား တင်ပြရန် ခေါ်ယူထားသည်ဟု ခံစားရသူများအတွက် အသက်သွေးကြောကျလှသော အရေးကြီးသည့် သင်ခန်းစာတစ်ခု ရှိနေသည်။ ဤသမ္မာတရားများသည် စာတန်နှင့် သူဖန်တီးထားသော ပုံပြင်များကို နှစ်သက်ကြသော လူတို့၏ ရန်ငြိုးဖွဲ့မှုကို နှိုးဆွပေးလိမ့်မည်။ ဆိုးယုတ်သော အာဏာစက်များနှင့် တိုက်ပွဲတွင် ဉာဏ်ပညာစွမ်းအားနှင့် လူသားတို့၏ အမြော်အမြင်ထက် ပိုမိုသောအရာတစ်ခု လိုအပ်လှသည်။

When enemies appealed to custom right and tradition, or to the assertions and authority of the pope, Luther met them with the Bible and the Bible only. Here were arguments which they could not answer; therefore the slaves of formalism and superstition clamored for his blood, as the Jews had clamored for the blood of Christ. “He is a heretic,“ cried the Roman zealots. “It is high treason against the [133] church to allow so horrible a heretic to live one hour longer. Let the scaffold be instantly erected for him!”—Ibid., b. 3, ch. 9. But Luther did not fall a prey to their fury. God had a work for him to do, and angels of heaven were sent to protect him. Many, however, who had received from Luther the precious light were made the objects of Satan’s wrath and for the truth’s sake fearlessly suffered torture and death.

ရန်သူများသည် ဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့် အစဉ်အလာများ သို့မဟုတ် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အခိုင်အမာ ပြောဆိုချက်များနှင့် အခွင့်အာဏာကို အမှီပြုသောအခါ၊ လူသာသည် သူတို့ကို သမ္မာကျမ်းစာ၊ သမ္မာကျမ်းစာသက်သက်ဖြင့်သာ ရင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ဤနေရာတွင် သူတို့ မဖြေကြားနိုင်သော ဆင်ခြင်တုံတရား အကြောင်းပြချက်များ ရှိနေခဲ့သည်၊ ထို့ကြောင့် ပုံစံဝါဒနှင့် အယူသီးမှု၏ ကျွန်များသည် ဂျူးလူမျိုးများ ခရစ်တော်၏ သွေးကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသကဲ့သို့ သူ၏ သွေးကို အော်ဟစ်တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ “သူသည် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဖြစ်သည်၊” ဟု ရောမဘာသာရေးအစွန်းရောက်များက အော်ဟစ်ခဲ့ကြသည်။ “ထိုကဲ့သို့သော ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကို နောက်ထပ် ၁ (တစ်) နာရီမျှ အသက်ရှင်ခွင့်ပြုခြင်းသည် [၁၃၃] အသင်းတော်အပေါ် ကြီးမားသော သစ္စာဖောက်မှု ဖြစ်သည်။ သူ့အတွက် ကြိုးစင်ကို ချက်ချင်း တည်ဆောက်စေ။”—ထိုအထဲမှ၊ အတွဲ ၃၊ အခန်း ၉။ သို့သော်လည်း လူသာသည် သူတို့၏ ဒေါသအမျက်၏ သားကောင်မဖြစ်ခဲ့ပေ။ ဘုရားသခင်သည် သူ့အတွက် လုပ်ဆောင်ရမည့် အမှုတော်တစ်ခု ရှိနေခဲ့ပြီး သူ့ကို ကာကွယ်ရန် ကောင်းကင်တမန်များကို စေလွှတ်တော်မူခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း လူသာထံမှ အဖိုးတန်သော အလင်းကို ရရှိခဲ့ကြသူ အများအပြားသည် စာတန်၏ အမျက်ဒေါသ၏ ပစ်မှတ်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး သမ္မာတရားအတွက်ကြောင့် ညှဉ်းဆဲခြင်းနှင့် သေခြင်းကို မကြောက်မရွံ့ ခံစားခဲ့ကြရသည်။

Luther’s teachings attracted the attention of thoughtful minds throughout all Germany. From his sermons and writings issued beams of light which awakened and illuminated thousands. A living 112 The Great Controversy faith was taking the place of the dead formalism in which the church had so long been held. The people were daily losing confidence in the superstitions of Romanism. The barriers of prejudice were giving way. The word of God, by which Luther tested every doctrine and every claim, was like a two-edged sword, cutting its way to the hearts of the people. Everywhere there was awakening a desire for spiritual progress. Everywhere was such a hungering and thirsting after righteousness as had not been known for ages. The eyes of the people, so long directed to human rites and earthly mediators, were now turning in penitence and faith to Christ and Him crucified.

လူသာ၏ သွန်သင်ချက်များသည် ဂျာမနီနိုင်ငံတစ်ခုလုံးရှိ စဉ်းစားဆင်ခြင်တတ်သော စိတ်နှလုံးများ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။ သူ၏ တရားဟောချက်များနှင့် ရေးသားချက်များမှ လူပေါင်းထောင်ပေါင်းများစွာကို နှိုးဆွပေးပြီး အလင်းပေးခဲ့သော အလင်းတန်းများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ သက်ရှင်သော ၁၁၂ ကြီးစွာသောပဋိပက္ခ ယုံကြည်ခြင်းသည် အသင်းတော်ကို ကာလကြာရှည်စွာ ချုပ်ကိုင်ထားခဲ့သော သေဆုံးနေသော ပုံစံဝါဒ၏ နေရာတွင် အစားထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ပြည်သူများသည် ရောမဝါဒ၏ အယူသီးမှုများအပေါ် ယုံကြည်ကိုးစားမှုကို နေ့စဉ်နှင့်အမျှ ဆုံးရှုံးလာခဲ့ကြသည်။ အစွဲအလမ်း၏ အတားအဆီးများ ပြိုလဲပျက်စီးလာခဲ့သည်။ လူသာက အယူဝါဒတိုင်းနှင့် တောင်းဆိုချက်တိုင်းကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးခဲ့သော ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်သည် သန်လျက် (နှစ်ဖက်သွားဓား) ကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး ပြည်သူများ၏ နှလုံးသားထဲသို့ ခုတ်ထွင်းဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ နေရာတိုင်းတွင် ဝိညာဉ်ရေးရာ တိုးတက်မှုအတွက် ဆန္ဒတစ်ခု နိုးကြားလာခဲ့သည်။ နေရာတိုင်းတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ မကြုံဖူးခဲ့သော ဖြောင့်မတ်ခြင်းကို ဆာငတ်မွတ်သိပ်ခြင်းများ ရှိနေခဲ့သည်။ လူသားတို့၏ စနစ်များနှင့် မြေကြီးပေါ်ရှိ အလယ်အလတ်ဆောင်ရွက်သူများထံသို့ ကာလကြာရှည်စွာ ရှေ့ရှုခဲ့ကြသော ပြည်သူတို့၏ မျက်စိများသည် ယခုအခါ နောင်တရခြင်းနှင့် ယုံကြည်ခြင်းများဖြင့် ခရစ်တော်နှင့် လက်ဝါးကပ်တိုင်မှာ အသေခံတော်မူသော ကိုယ်တော်ထံသို့ လှည့်ပြန်လာခဲ့ကြသည်။

This widespread interest aroused still further the fears of the papal authorities. Luther received a summons to appear at Rome to answer to the charge of heresy. The command filled his friends with terror. They knew full well the danger that threatened him in that corrupt city, already drunk with the blood of the martyrs of Jesus. They protested against his going to Rome and requested that he receive his examination in Germany.

ဤကဲ့သို့ ကျယ်ပြန့်စွာ စိတ်ဝင်စားမှုသည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အာဏာပိုင်များ၏ ကြောက်ရွံ့မှုများကို ပိုမိုနှိုးဆွပေးခဲ့သည်။ လူသာသည် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စွပ်စွဲချက်ကို ဖြေရှင်းရန် ရောမမြို့သို့ လာရောက်ရန် ဆင့်ခေါ်စာကို ရရှိခဲ့သည်။ ထိုအမိန့်သည် သူ၏ မိတ်ဆွေများကို ထိတ်လန့်ခြင်းဖြင့် ပြည့်နှက်စေခဲ့သည်။ ယေရှု၏ အာဇာနည်များ၏ သွေးဖြင့် မူးယစ်နေပြီဖြစ်သော ထိုအကျင့်ပျက်ခြစားသော မြို့တော်တွင် သူ့ကို ခြိမ်းခြောက်နေသော အန္တရာယ်ကို သူတို့ ကောင်းစွာ သိရှိကြသည်။ သူတို့သည် သူ ရောမမြို့သို့ သွားရောက်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ခဲ့ကြပြီး ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် စစ်ဆေးမေးမြန်းခြင်းကို လက်ခံရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။

This arrangement was finally effected, and the pope’s legate was appointed to hear the case. In the instructions communicated by the pontiff to this official, it was stated that Luther had already been declared a heretic. The legate was therefore charged “to prosecute [134] and constrain without any delay.” If he should remain steadfast, and the legate should fail to gain possession of his person, he was empowered “to proscribe him in every part of Germany; to banish, curse, and excommunicate all those who are attached to him.”— Ibid., b. 4, ch. 2. And, further, the pope directed his legate, in order entirely to root out the pestilent heresy, to excommunicate all, of whatever dignity in church or state, except the emperor, who should neglect to seize Luther and his adherents, and deliver them up to the vengeance of Rome.

ဤအစီအစဉ်ကို နောက်ဆုံးတွင် အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့ပြီး ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ သံတမန် (Legate) ကို ထိုအမှုကို ကြားနာစစ်ဆေးရန် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ရဟန်းမင်းကြီးက ဤအရာရှိထံသို့ ဆက်သွယ်ပေးပို့သော ညွှန်ကြားချက်များတွင် လူသာသည် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအဖြစ် ကြေညာခြင်း ခံထားရပြီးဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ကြောင့် သံတမန်အား “[၁၃၄] မည်သည့်နှောင့်နှေးမှုမျှမရှိဘဲ တရားစွဲဆိုရန်နှင့် ချုပ်ကိုင်ရန်” တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ အကယ်၍ သူသည် ခိုင်မာစွာ တည်ရှိနေပြီး သံတမန်သည် သူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို ဖမ်းဆီးရမိခြင်း မရှိခဲ့လျှင်၊ “သူ့ကို ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ အရပ်ရပ်၌ ပိတ်ပင်တားဆီးရန်၎င်း၊ သူနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွှယ်သူ အားလုံးကို နှင်ထုတ်ရန်၊ ကျိန်ဆဲရန်နှင့် အသင်းတော်မှ ထုတ်ပယ်ရန်” အာဏာလွှဲအပ်ခဲ့သည်။—ထိုအထဲမှ၊ အတွဲ ၄၊ အခန်း ၂။ ထို့ပြင် ပုပ်ရဟန်းမင်းသည် ထိုအန္တရာယ်ရှိသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူဝါဒကို လုံးဝအမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းရန်အတွက်၊ ဧကရာဇ်မင်းမြတ်မှတစ်ပါး အသင်းတော် သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်တွင် မည်သည့်ရာထူးအဆင့်အတန်းရှိသူမဆို၊ လူသာနှင့် သူ၏နောက်လိုက်များကို ဖမ်းဆီး၍ ရောမမြို့၏ ကလဲ့စားချေမှုသို့ အပ်နှံရန် ပျက်ကွက်သူအားလုံးကို အသင်းတော်မှ ထုတ်ပယ်ရန် မိမိ၏ သံတမန်အား ညွှန်ကြားခဲ့သည်။

Here is it displayed the true spirit of popery. Not a trace of Christian principle, or even of common justice, is to be seen in the whole document. Luther was at a great distance from Rome; he had had no opportunity to explain or defend his position; yet before his case had been investigated, he was summarily pronounced a heretic, and in the same day, exhorted, accused, judged, and condemned; and all this by the self-styled holy father, the only supreme, infallible authority in church or state!

ဤနေရာတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းဝါဒ၏ စစ်မှန်သော စိတ်ဓာတ်ကို ပြသနေသည်။ ထိုစာတမ်းတစ်ခုလုံးတွင် ခရစ်ယာန်အခြေခံမူ သို့မဟုတ် သာမန်တရားမျှတမှု၏ အရိပ်အယောင်ကိုမျှ မတွေ့ရှိရပေ။ လူသာသည် ရောမမြို့မှ အလွန်ဝေးကွာသော နေရာတွင် ရှိနေခဲ့သည်၊ သူသည် မိမိ၏ ရပ်တည်ချက်ကို ရှင်းလင်းရန် သို့မဟုတ် ကာကွယ်ရန် မည်သည့်အခွင့်အရေးမျှ မရရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း သူ၏အမှုကို မစစ်ဆေးရသေးမီမှာပင် သူ့ကို မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအဖြစ် အကျဉ်းချုပ် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး၊ ထိုနေ့ချင်းတွင်ပင် တိုက်တွန်းခြင်း၊ စွပ်စွဲခြင်း၊ တရားစီရင်ခြင်းနှင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤအရာအားလုံးကို မိမိကိုယ်မိမိ သန့်ရှင်းသော အဖဟု ခေါ်ဆိုသော၊ အသင်းတော် သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်တွင် တစ်ပါးတည်းသော အထွတ်အထိပ်ဖြစ်ပြီး အမှားအယွင်းမရှိသော အခွင့်အာဏာရှိသူက လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

Luther’s Separation From Rome 113

At this time, when Luther so much needed the sympathy and counsel of a true friend, God’s providence sent Melanchthon to Wittenberg. Young in years, modest and diffident in his manners, Melanchthon’s sound judgment, extensive knowledge, and winning eloquence, combined with the purity and uprightness of his character, won universal admiration and esteem. The brilliancy of his talents was not more marked than his gentleness of disposition. He soon became an earnest disciple of the gospel, and Luther’s most trusted friend and valued supporter; his gentleness, caution, and exactness serving as a complement to Luther’s courage and energy. Their union in the work added strength to the Reformation and was a source of great encouragement to Luther.

လူသာသည် စစ်မှန်သော မိတ်ဆွေတစ်ဦး၏ စာနာမှုနှင့် အကြံဉာဏ်ကို အလွန် လိုအပ်နေချိန်တွင် ဘုရားသခင်၏ စောင်မကြည့်ရှုမှုက မလန်သန် (Melanchthon) ကို ဝတ်တင်ဘာ့ဂ် (Wittenberg) သို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ မလန်သန်သည် အသက်အရွယ် ငယ်ရွယ်ပြီး၊ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့ကာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် နှိမ့်ချတတ်သူ ဖြစ်သော်လည်း သူ၏ မှန်ကန်သော ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်စွမ်း၊ ကျယ်ပြန့်သော ဗဟုသုတနှင့် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော နှုတ်သီးကောင်းလျှာပါးရှိမှုတို့သည် သူ၏ သန့်ရှင်းဖြောင့်မတ်သော စရိုက်လက္ခဏာနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ လူအပေါင်း၏ ချီးကျူးလေးစားမှုကို ရရှိခဲ့သည်။ သူ၏ ထက်မြက်လှသော ပါရမီအရည်အချင်းများသည် သူ၏ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော စိတ်သဘောထားကဲ့သို့ပင် ထင်ရှားလှသည်။ မကြာမီတွင် သူသည် ဧဝံဂေလိတရားတော်၏ စိတ်အားထက်သန်သော တပည့်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး လူသာ၏ အယုံကြည်ရဆုံးသော မိတ်ဆွေနှင့် တန်ဖိုးထားရသော ထောက်ခံအားပေးသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူ၏ နူးညံ့သိမ်မွေ့မှု၊ သတိကြီးမှုနှင့် တိကျမှုတို့သည် လူသာ၏ ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် တက်ကြွမှုအတွက် အားဖြည့်ဘက်တစ်ခု ဖြစ်စေခဲ့သည်။ လုပ်ငန်းတော်တွင် သူတို့နှစ်ဦး ပူးပေါင်းမိခြင်းက ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု (Reformation) ကို ပိုမိုအင်အားတောင့်တင်းစေခဲ့ပြီး လူသာအတွက်လည်း အလွန်ကြီးမားသော အားပေးမှု အရင်းအမြစ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။

Augsburg had been fixed upon as the place of trial, and the Reformer set out on foot to perform the journey thither. Serious fears were entertained in his behalf. Threats had been made openly that he would be seized and murdered on the way, and his friends begged him not to venture. They even entreated him to leave Wittenberg [135] for a time and find safety with those who would gladly protect him. But he would not leave the position where God had placed him. He must continue faithfully to maintain the truth, notwithstanding the storms that were beating upon him. His language was: “I am like Jeremiah, a man of strife and contention; but the more their threats increase, the more my joy is multiplied.... They have already destroyed my honor and my reputation. One single thing remains; it is my wretched body: let them take it; they will thus shorten my life by a few hours. But as for my soul, they cannot take that. He who desires to proclaim the word of Christ to the world, must expect death at every moment.”—Ibid., b. 4, ch. 4.

အော့ခ်စဘတ် (Augsburg) မြို့ကို စစ်ဆေးမေးမြန်းရမည့် နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြပြီး ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲသူ (လူသာ) သည် ထိုနေရာသို့ ခရီးနှင်ရန် ခြေကျင် ထွက်ခွာခဲ့သည်။ သူ၏အတွက် အလွန်အမင်း စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ လမ်းခရီးတွင် သူ့ကို ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်မည်ဟု ပေါ်ပေါ်ထင်ထင် ခြိမ်းခြောက်မှုများ ရှိခဲ့သဖြင့် သူ၏ မိတ်ဆွေများက သူ့အား စွန့်စားမသွားရန် တောင်းပန်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့က သူ့အား ဝတ်တင်ဘာ့ဂ် (Wittenberg) မှ ခေတ္တခဏ တိမ်းရှောင်ပြီး သူ့ကို ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ အကာအကွယ်ပေးမည့်သူများထံတွင် ဘေးကင်းစွာ နေထိုင်ရန်ပင် အနူးအညွတ် တောင်းပန်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် သူသည် ဘုရားသခင် ထားတော်မူသော နေရာမှ ထွက်ခွာမသွားလိုခဲ့ပေ။ မိမိအပေါ်သို့ မုန်တိုင်းများ မည်မျှပင် တိုက်ခတ်နေပါစေ၊ သမ္မာတရားကို သစ္စာရှိစွာ ဆက်လက် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရမည် ဖြစ်သည်။ သူ၏ စကားမှာ “ငါသည် ယေရမိကဲ့သို့ ရန်ဖြစ်ခြင်းနှင့် ငြင်းခုံခြင်းကို ခံရသောသူ ဖြစ်၏။ သို့သော် သူတို့၏ ခြိမ်းခြောက်မှုများ ပိုမိုတိုးပွားလာလေလေ၊ ငါ၏ ဝမ်းမြောက်ခြင်းသည်လည်း ပို၍ ဆတိုးတိုးပွားလာလေလေ ဖြစ်သည်။... သူတို့သည် ငါ၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အသရေကို ဖျက်ဆီးပြီးကြပြီ။ အရာတစ်ခုတည်းသာ ကျန်တော့သည်၊ ၎င်းမှာ ငါ၏ သနားစရာကောင်းသော ရုပ်ခန္ဓာကိုယ် ဖြစ်သည်၊ ၎င်းကို သူတို့ ယူပါစေ၊ ဤသို့ဖြင့် သူတို့သည် ငါ၏ အသက်ကို နာရီအနည်းငယ်မျှ တိုတောင်းစေပါလိမ့်မည်။ သို့သော် ငါ၏ ဝိညာဉ်ကိုမူ သူတို့ မယူနိုင်ကြပါ။ ခရစ်တော်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ကို လောကသို့ ကြေညာမောင်းခတ်လိုသောသူသည် အချိန်မရွေး သေခြင်းကို မျှော်လင့်ထားရမည်” ဟု ဖြစ်သည်။—၎င်း၊ အတွဲ ၄၊ အခန်း ၄။

The tidings of Luther’s arrival at Augsburg gave great satisfaction to the papal legate. The troublesome heretic who was exciting the attention of the whole world seemed now in the power of Rome, and the legate determined that he should not escape. The Reformer had failed to provide himself with a safe-conduct. His friends urged him not to appear before the legate without one, and they themselves undertook to procure it from the emperor. The legate intended to force Luther, if possible, to retract, or, failing in this, to cause him to be conveyed to Rome, to share the fate of Huss and Jerome. Therefore through his agents he endeavored to induce Luther to 114 The Great Controversy appear without a safe-conduct, trusting himself to his mercy. This the Reformer firmly declined to do. Not until he had received the document pledging him the emperor’s protection, did he appear in the presence of the papal ambassador.

လူသာ အော့ခ်စဘတ်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာသည့် သတင်းသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ သံတမန်ကို များစွာ စိတ်ကျေနပ်မှု ရရှိစေခဲ့သည်။ တစ်လောကလုံး၏ အာရုံစိုက်မှုကို လှုံ့ဆော်နေသော ထိုဒုက္ခပေးလှသည့် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသည် ယခုအခါ ရောမ၏ လက်တွင်းသို့ ရောက်ရှိနေပြီဟု ထင်ရသဖြင့် သံတမန်က သူ့ကို လွတ်မြောက်ခွင့် မပေးရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲသူ (လူသာ) သည် မိမိအတွက် ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ သွားလာခွင့် လက်မှတ် (Safe-conduct) ကို ပြင်ဆင်ရန် ပျက်ကွက်ခဲ့သည်။ ထိုလက်မှတ် မပါဘဲ သံတမန်၏ ရှေ့မှောက်သို့ မသွားရန် သူ၏ မိတ်ဆွေများက တိုက်တွန်းခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ဧကရာဇ်မင်းမြတ်ထံမှ ထိုလက်မှတ် ရရှိရန် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ကြသည်။ သံတမန်သည် ဖြစ်နိုင်လျှင် လူသာအား သူ၏ အာဘော်များကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းရန် အဓမ္မတိုက်တွန်းရန် ရည်ရွယ်ပြီး၊ ဤသို့ မအောင်မြင်ပါက ဟာ့စ် (Huss) နှင့် ဂျရုမ်း (Jerome) တို့ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့် ကံကြမ္မာအတိုင်း ခံစားရစေရန် သူ့ကို ရောမသို့ ပို့ဆောင်ရန် ကြံစည်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် သူ၏ ကိုယ်စားလှယ်များမှတစ်ဆင့် လူသာအား မိမိ၏ ကရုဏာကိုသာ ကိုးစားပြီး ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ သွားလာခွင့် လက်မှတ်မပါဘဲ လာရောက်ရန် သွေးဆောင်ခဲ့သည်။ ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲသူက ဤအရာကို ပြတ်ပြတ်သားသား ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ ဧကရာဇ်မင်းမြတ်၏ အကာအကွယ်ပေးမှုကို အာမခံထားသည့် စာရွက်စာတမ်းကို ရရှိပြီးမှသာ သူသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ သံတမန်ရှေ့မှောက်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။

As a matter of policy, the Romanists had decided to attempt to win Luther by an appearance of gentleness. The legate, in his interviews with him, professed great friendliness; but he demanded that Luther submit implicitly to the authority of the church, and yield every point without argument or question. He had not rightly estimated the character of the man with whom he had to deal. Luther, [136] in reply, expressed his regard for the church, his desire for the truth, his readiness to answer all objections to what he had taught, and to submit his doctrines to the decision of certain leading universities. But at the same time he protested against the cardinal’s course in requiring him to retract without having proved him in error.

ပေါ်လစီအရ၊ ရောမအသင်းတော်သားများသည် နူးညံ့သိမ်မွေ့သော အသွင်သဏ္ဌာန်ဖြင့် လူသာကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ သံတမန်သည် လူသာနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုများတွင် များစွာ ခင်မင်ရင်းနှီးဟန် ပြသခဲ့သော်လည်း လူသာအနေဖြင့် အသင်းတော်၏ အာဏာစက်ကို လုံးဝ လိုက်နာရန်နှင့် မည်သည့် ငြင်းခုံမှု သို့မဟုတ် မေးခွန်းထုတ်မှုမျှ မရှိဘဲ အချက်တိုင်းကို အလျော့ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သူသည် မိမိ ရင်ဆိုင်နေရသော လူ၏ စရိုက်လက္ခဏာကို မှန်ကန်စွာ မခန့်မှန်းနိုင်ခဲ့ပေ။ လူသာက ပြန်လည်ဖြေကြားရာတွင် အသင်းတော်အပေါ် မိမိ၏ လေးစားမှု၊ သမ္မာတရားအပေါ် မိမိ၏ အလိုဆန္ဒ၊ မိမိသွန်သင်ခဲ့သောအရာများအပေါ် ကန့်ကွက်မှုအားလုံးကို ဖြေကြားရန် အသင့်ရှိမှုနှင့် မိမိ၏ အယူဝါဒများကို ထိပ်တန်း တက္ကသိုလ်အချို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သို့ တင်ပြရန် အသင့်ရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ သို့သော် တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သူ၏ အမှားကို သက်သေမပြနိုင်ဘဲ မိမိ၏ အာဘော်များကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းရန် တောင်းဆိုသည့် ကာဒီနယ် (Cardinal) ၏ လုပ်ရပ်ကို ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။

The only response was: “Retract, retract!” The Reformer showed that his position was sustained by the Scriptures and firmly declared that he could not renounce the truth. The legate, unable to reply to Luther’s arguments, overwhelmed him with a storm of reproaches, gibes, and flattery, interspersed with quotations from tradition and the sayings of the Fathers, granting the Reformer no opportunity to speak. Seeing that the conference, thus continued, would be utterly futile, Luther finally obtained a reluctant permission to present his answer in writing.

တစ်ခုတည်းသော တုံ့ပြန်ချက်မှာ “ရုပ်သိမ်းလော့၊ ရုပ်သိမ်းလော့” ဟူ၍သာ ဖြစ်သည်။ ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲသူက မိမိ၏ ရပ်တည်ချက်ကို ကျမ်းစာတော်မြတ်ဖြင့် အထောက်အထားပြခဲ့ပြီး သမ္မာတရားကို မိမိ မစွန့်လွှတ်နိုင်ကြောင်း ပြတ်သားစွာ ကြေညာခဲ့သည်။ သံတမန်သည် လူသာ၏ အကြောင်းပြချက်များကို ပြန်လည်မချေပနိုင်သဖြင့် ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲသူအား စကားပြောခွင့် မပေးဘဲ၊ အစဉ်အလာများနှင့် ရှေးဦးအသင်းတော်ဖခင်ကြီးများ၏ စကားများကို ညှပ်ညှပ်ပြီး ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချခြင်း၊ ပြောင်လှောင်ခြင်းနှင့် မြှောက်ပင့်ခြင်းတည်းဟူသော မုန်တိုင်းဖြင့် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေပါက ဆွေးနွေးပွဲသည် လုံးဝ အချည်းနှီးဖြစ်လိမ့်မည်ကို မြင်သဖြင့် လူသာသည် နောက်ဆုံးတွင် မိမိ၏ အဖြေကို စာဖြင့် တင်ပြခွင့်ရရန် မလိုလားတလိုလားဖြင့် ခွင့်ပြုချက် ရရှိခဲ့သည်။

“In so doing,” said he, writing to a friend, “the oppressed find double gain; first, what is written may be submitted to the judgment of others; and second, one has a better chance of working on the fears, if not on the conscience, of an arrogant and babbling despot, who would otherwise overpower by his imperious language.”—Martyn, The Life and Times of Luther, pages 271, 272.

သူက မိတ်ဆွေတစ်ဦးထံ စာရေးရာတွင် “ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် ဖိနှိပ်ခံရသူသည် အကျိုးနှစ်ဆ ရရှိသည်။ ပထမအချက်မှာ ရေးသားထားသောအရာကို အခြားသူများ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သို့ တင်ပြနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအချက်မှာ မိမိ၏ အာဏာရှင်ဆန်သော စကားများဖြင့် အနိုင်ကျင့်လွှမ်းမိုးမည့် စည်းစိမ်ယစ်မူးပြီး စကားအပိုပြောတတ်သော အာဏာရှင်၏ အသိစိတ်ဓာတ်အပေါ် မဟုတ်ရင်တောင်မှ သူ၏ ကြောက်ရွံ့မှုအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိစေရန် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အခွင့်အရေး ရရှိခြင်းဖြစ်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။—မာတင်၊ လူသာ၏ ဘဝနှင့် ခေတ်ကာလ၊ စာမျက်နှာ ၂၇၁၊ ၂၇၂။

At the next interview, Luther presented a clear, concise, and forcible exposition of his views, fully supported by many quotations from Scripture. This paper, after reading aloud, he handed to the cardinal, who, however, cast it contemptuously aside, declaring it to be a mass of idle words and irrelevant quotations. Luther, fully aroused, now met the haughty prelate on his own ground—the traditions and teachings of the church—and utterly overthrew his assumptions.

နောက်တစ်ကြိမ် တွေ့ဆုံမှုတွင် လူသာသည် ကျမ်းစာတော်မြတ်မှ ကိုးကားချက်များစွာဖြင့် အပြည့်အဝ အထောက်အထားပြုထားသော၊ ရှင်းလင်းပြတ်သားပြီး ကျစ်လျစ်သိပ်သည်းကာ အားကောင်းလှသော သူ၏ အမြင်များကို တင်ပြခဲ့သည်။ ဤစာတမ်းကို အသံကျယ်ကျယ်ဖြင့် ဖတ်ကြားပြီးနောက် သူသည် ကာဒီနယ်ထံသို့ ပေးအပ်ခဲ့ရာ ကာဒီနယ်သည် ၎င်းကို အချည်းနှီးသော စကားများနှင့် ဆီလျော်မှုမရှိသော ကိုးကားချက်များသာ ဖြစ်သည်ဟု ကြေညာကာ မထောက်မညှာ ဘေးသို့ လွှင့်ပစ်ခဲ့သည်။ လုံးဝ စိတ်ဆိုးမာန်ဆိုး ဖြစ်သွားသော လူသာသည် ယခုအခါ ထိုထောင်လွှားသော ဘုန်းကြီးကြီးအား သူကိုယ်တိုင် အားကိုးသော အခြေခံအချက်များဖြစ်သည့် အသင်းတော်၏ အစဉ်အလာများနှင့် သွန်သင်ချက်များဖြင့် ပြန်လည်ရင်ဆိုင်ကာ သူ၏ အယူအဆများကို လုံးဝ ချေမှုန်းပစ်ခဲ့သည်။

Luther’s Separation From Rome 115

When the prelate saw that Luther’s reasoning was unanswerable, he lost all self-control, and in a rage cried out: “Retract! or I will send you to Rome, there to appear before the judges commissioned to take cognizance of your cause. I will excommunicate you and all your partisans, and all who shall at any time countenance you, [137] and will cast them out of the church.” And he finally declared, in a haughty and angry tone: “Retract, or return no more.”—D’Aubigne, London ed., b. 4, ch. 8.

လူသာ၏ အကြောင်းပြချက်များကို မချေပနိုင်တော့သည်ကို ထိုဘုန်းကြီးကြီး မြင်သောအခါ သူသည် မိမိကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း လုံးဝ ဆုံးရှုံးသွားပြီး ဒေါသတကြီးဖြင့် “ရုပ်သိမ်းလော့။ သို့မဟုတ်ပါက သင့်အမှုကို စစ်ဆေးစီရင်ရန် တာဝန်ပေးထားသော တရားသူကြီးများ ရှေ့မှောက်တွင် အစစ်ဆေးခံရန် သင့်ကို ရောမသို့ ငါ စေလွှတ်မည်။ သင့်ကိုလည်းကောင်း၊ သင့်နောက်လိုက်အားလုံးကိုလည်းကောင်း၊ မည်သည့်အချိန်တွင်မဆို သင့်ကို အားပေးကူညီမည့်သူ အားလုံးကိုလည်းကောင်း ငါသည် သာသနာပယ် (Excommunicate) မည် ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ကို အသင်းတော်မှ နှင်ထုတ်မည်” ဟု အော်ဟစ်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် သူသည် ထောင်လွှားပြီး ဒေါသထွက်နေသော လေံသံဖြင့် “ရုပ်သိမ်းလော့၊ သို့မဟုတ်လျှင် နောက်ဘယ်တော့မှ ပြန်မလာနှင့်” ဟု ကြေညာခဲ့သည်။—ဒေါ့ဘစ်ဂ်ညီ၊ လန်ဒန်ပုံနှိပ်본၊ အတွဲ ၄၊ အခန်း ၈။

The Reformer promptly withdrew with his friends, thus declaring plainly that no retraction was to be expected from him. This was not what the cardinal had purposed. He had flattered himself that by violence he could awe Luther to submission. Now, left alone with his supporters, he looked from one to another in utter chagrin at the unexpected failure of his schemes.

ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲသူသည် သူ၏ မိတ်ဆွေများနှင့်အတူ ချက်ချင်း ထွက်ခွာသွားခဲ့ပြီး ဤနည်းဖြင့် မိမိထံမှ မည်သည့် အာဘော်ရုပ်သိမ်းမှုကိုမျှ မျှော်လင့်၍မရကြောင်း အထင်အရှား ပြသခဲ့သည်။ ဤအရာသည် ကာဒီနယ် ရည်ရွယ်ထားသည့်အရာ မဟုတ်ပေ။ သူသည် အကြမ်းဖက်မှုဖြင့် လူသာကို အညံ့ခံခိုင်းနိုင်လိမ့်မည်ဟု မိမိကိုယ်ကိုယ် မြှောက်ပင့်တွေးတောခဲ့သည်။ ယခုအခါ မိမိ၏ အားပေးထောက်ခံသူများနှင့်သာ ကျန်ရစ်ခဲ့သဖြင့် သူ၏ အစီအစဉ်များ မမျှော်လင့်ဘဲ ပျက်ပြားသွားခြင်းအပေါ် လုံးဝ စိတ်ပျက်အားလျော့စွာဖြင့် တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် ကြည့်နေကြရရှာသည်။

Luther’s efforts on this occasion were not without good results. The large assembly present had opportunity to compare the two men, and to judge for themselves of the spirit manifested by them, as well as of the strength and truthfulness of their positions. How marked the contrast! The Reformer, simple, humble, firm, stood up in the strength of God, having truth on his side; the pope’s representative, self-important, overbearing, haughty, and unreasonable, was without a single argument from the Scriptures, yet vehemently cytokines: “Retract, or be sent to Rome for punishment.”

ဤအခါသမယတွင် လူသာ၏ ကြိုးပမ်းမှုများသည် ကောင်းမွန်သော ရလဒ်များ မရှိဘဲ မနေခဲ့ပါ။ တက်ရောက်လာကြသော လူထုပရိသတ်ကြီးသည် ထိုလူနှစ်ဦးကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရှုရန်နှင့် ၎င်းတို့ ပြသခဲ့သော စိတ်ဓာတ်များအပြင် ၎င်းတို့၏ ရပ်တည်ချက်များ၏ ခိုင်မာမှုနှင့် မှန်ကန်မှုကိုပါ ကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်ရန် အခွင့်အရေး ရရှိခဲ့ကြသည်။ ခြားနားချက်မှာ မည်မျှ ထင်ရှားလှသနည်း။ ရိုးသားပြီး၊ နှိမ့်ချကာ၊ ခိုင်မာသော ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲသူသည် မိမိဘက်၌ သမ္မာတရားရှိလျက် ဘုရားသခင်၏ ခွန်အားတော်ဖြင့် မတ်တတ်ရပ်ခဲ့သည်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အရေးကြီးလှသည်ဟု ထင်နေပြီး၊ အနိုင်ကျင့်တတ်ကာ၊ ထောင်လွှား၍၊ အကျိုးအကြောင်းမရှိသော ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ကိုယ်စားလှယ်မှာမူ ကျမ်းစာတော်မြတ်မှ အကြောင်းပြချက် တစ်ခုမျှမရှိဘဲ “ရုပ်သိမ်းလော့၊ သို့မဟုတ်လျှင် အပြစ်ပေးရန် ရောမသို့ အပို့ခံရမည်” ဟု ပြင်းထန်စွာ အော်ဟစ်နေခဲ့သည်။

Notwithstanding Luther had secured a safe-conduct, the Romanists were plotting to seize and imprison him. His friends urged that as it was useless for him to prolong his stay, he should return to Wittenberg without delay, and that the utmost caution should be observed in order to conceal his intentions. He accordingly left Augsburg before day-break, on horseback, accompanied only by a guide fingerprints him by the magistrate. With many forebodings he secretly made his way through the dark and silent streets of the city. Enemies, vigilant and cruel, were plotting his destruction. Would he escape the snares prepared for him? Those were moments of anxiety and earnest prayer. He reached a small gate in the wall of the city. It was opened for him, and with his guide he passed through without hindrance. Once safely outside, the fugitives hastened their flight, and before the legate learned of Luther’s departure, he was beyond [138] the reach of his persecutors. Satan and his emissaries were defeated.

လူသာသည် ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ သွားလာခွင့် လက်မှတ်ကို ရရှိထားသော်လည်း ရောမအသင်းတော်သားများသည် သူ့အား ဖမ်းဆီးထောင်ချရန် ကြံစည်နေကြသည်။ သူ၏ မိတ်ဆွေများက သူ ဆက်နေရန် အကျိုးမရှိတော့သဖြင့် ဝတ်တင်ဘာ့ဂ်မြို့သို့ မဆိုင်းမတွ ပြန်သွားသင့်ကြောင်းနှင့် သူ၏ ရည်ရွယ်ချက်များကို ဖုံးကွယ်ရန် အလွန်အမင်း သတိထားသင့်ကြောင်း တိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် အာရုဏ်မတက်မီ မြို့ဝန်က ပေးအပ်လိုက်သော လမ်းပြတစ်ဦးတည်းနှင့်အတူ မြင်းစီးကာ အော့ခ်စဘတ်မြို့မှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ များစွာသော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများနှင့်အတူ သူသည် မှောင်မိုက်ပြီး တိတ်ဆိတ်နေသော မြို့တွင်းလမ်းများအတိုင်း တိတ်တဆိတ် သွားလာခဲ့သည်။ နိုးနိုးကြားကြားရှိပြီး ရက်စက်လှသော ရန်သူများသည် သူ့ကို ဖျက်ဆီးရန် ကြံစည်နေကြသည်။ သူသည် မိမိအတွက် ပြင်ဆင်ထားသော ကျော့ကွင်းများမှ လွတ်မြောက်နိုင်ပါ့မလား။ ထိုအချိန်များသည် စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းနှင့် ထက်သန်စွာ ဆုတောင်းခြင်း အခိုက်အတန့်များ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် မြို့ရိုးရှိ တံခါးငယ်တစ်ခုသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုတံခါးကို သူ့အတွက် ဖွင့်ပေးခဲ့ပြီး သူ၏ လမ်းပြနှင့်အတူ မည်သည့် အဟန့်အတားမျှမရှိဘဲ ဖြတ်သန်းသွားခဲ့သည်။ အပြင်ဘက်သို့ ဘေးကင်းစွာ ရောက်ရှိသွားသောအခါ ထိုထွက်ပြေးရသူများသည် ခရီးကို အရှိန်မြှင့်ခဲ့ကြပြီး သံတမန်က လူသာ ထွက်ခွာသွားကြောင်း မသိမီမှာပင် သူသည် သူ့ကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မည့်သူများ၏ လက်လှမ်းမမီသောနေရာသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ စာတန်နှင့် သူ၏ အစေအပါးများ စစ်ရှုံးခဲ့ကြပြီ ဖြစ်သည်။

116 The Great Controversy

The man whom they had thought in their power was gone, escaped as a bird from the snare of the fowler.

၎င်းတို့၏ လက်တွင်း၌ ရှိနေပြီဟု ထင်မှတ်ထားသော လူသည် ထွက်ခွာသွားခဲ့ပြီဖြစ်ရာ၊ မုဆိုး၏ ကျော့ကွင်းမှ လွတ်မြောက်သွားသော ငှက်တစ်ကောင်ကဲ့သို့ လွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်။

At the news of Luther’s escape the legate was overwhelmed with surprise and anger. He had expected to receive great honor for his wisdom and firmness in dealing with this disturber of the church; but his hope was disappointed. He gave expression to his wrath in a letter to Frederick, the elector of Saxony, bitterly denouncing Luther and demanding that Frederick send the Reformer to Rome or banish him from Saxony.

လူသာ လွတ်မြောက်သွားသည့် သတင်းကြောင့် သံတမန်သည် အလွန်အမင်း အံ့အားသင့်ပြီး ဒေါသထွက်ခဲ့သည်။ သူသည် အသင်းတော်ကို နှောက်ယှက်သူအား ကိုင်တွယ်ရာတွင် သူ၏ ပညာရှိမှုနှင့် ပြတ်သားမှုတို့ကြောင့် ကြီးစွာသော ဂုဏ်ပြုမှုကို ခံရလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ထားသော်လည်း သူ၏ မျှော်လင့်ချက်သည် ပျက်ပြားသွားခဲ့သည်။ သူသည် ဆက်ဆွန်နီ (Saxony) ၏ မင်းညီမင်းသားဖြစ်သူ ဖရက်ဒရစ် (Frederick) ထံသို့ စာရေး၍ သူ၏ ဒေါသကို ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ လူသာကို ပြင်းထန်စွာ ပြစ်တင်ရှုတ်ချကာ ဖရက်ဒရစ်အနေဖြင့် ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲသူကို ရောမသို့ စေလွှတ်ရန် သို့မဟုတ် ဆက်ဆွန်နီပြည်မှ နှင်ထုတ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။

In defense, Luther urged that the legate or the pope show him his errors from the Scriptures, and pledged himself in the most solemn manner to renounce his doctrines if they could be shown to contradict the word of God. And he expressed his gratitude to God that he had been counted worthy to suffer in so holy a cause.

ခုခံချေပရာတွင် လူသာက သံတမန် သို့မဟုတ် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအနေဖြင့် မိမိ၏ အမှားများကို ကျမ်းစာတော်မြတ်မှတစ်ဆင့် သက်သေပြရန် တောင်းဆိုခဲ့ပြီး၊ မိမိ၏ အယူဝါဒများသည် ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်နှင့် ဆန့်ကျင်နေကြောင်း ပြသနိုင်ပါက မိမိ၏ အယူဝါဒများကို စွန့်လွှတ်မည်ဟု အလေးအနက်ဆုံးသော နည်းလမ်းဖြင့် ကတိပြုခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဤကဲ့သို့သော သန့်ရှင်းမွန်မြတ်လှသည့် လုပ်ငန်းတော်အတွက် ဆင်းရဲဒုက္ခခံထိုက်သူအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံရသည့်အတွက် ဘုရားသခင်အား ကျေးဇူးတင်ရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။

The elector had, as yet, little knowledge of the reformed doctrines, but he was deeply impressed by the candor, force, and clearness of Luther’s words; and until the Reformer should be proved to be in error, Frederick resolved to stand as his protector. In reply to the legate’s demand he wrote: “Since Dr. Martin has appeared before you at Augsburg, you should be satisfied. We did not expect that you would endeavor to make him retract without having convinced him of his errors. None of the learned men in our principality have informed me that Martin’s doctrine is impious, anti-christian, or heretical.’ The prince refused, moreover, to send Luther to Rome, or to expel him from his states.”—D’Aubigne, b. 4, ch. 10.

မင်းညီမင်းသား (ဖရက်ဒရစ်) သည် ထိုအချိန်အထိ ပြုပြင်ပြောင်းလဲထားသော အယူဝါဒများကို ဗဟုသုတ နည်းပါးသေးသော်လည်း လူသာ၏ စကားများ၏ ရိုးသားမှု၊ အားကောင်းမှုနှင့် ရှင်းလင်းမှုတို့အပေါ် များစွာ သဘောကျခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲသူ၏ အမှားကို သက်သေမပြနိုင်မချင်း ဖရက်ဒရစ်သည် သူ၏ အကာအကွယ်ပေးသူအဖြစ် ရပ်တည်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ သံတမန်၏ တောင်းဆိုချက်ကို ပြန်လည်ဖြေကြားရာတွင် သူက “ဒေါက်တာမာတင်သည် အော့ခ်စဘတ်မြို့တွင် သင်၏ရှေ့မှောက်သို့ လာရောက်ခဲ့ပြီးဖြစ်၍ သင် စိတ်ကျေနပ်သင့်သည်။ သူ၏ အမှားများကို မပြသဘဲနှင့် သူ့ကို အာဘော်များ ပြန်ရုပ်သိမ်းခိုင်းရန် သင် ကြိုးပမ်းလိမ့်မည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ မမျှော်လင့်ခဲ့ပါ။ ကျွန်ုပ်တို့၏ နယ်မြေအတွင်းရှိ ပညာရှိပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးမျှ မာတင်၏ အယူဝါဒသည် မတရားသောအရာ၊ ခရစ်တော်ကို ဆန့်ကျင်သောအရာ သို့မဟုတ် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူဝါဒ ဖြစ်သည်ဟု ကျွန်ုပ်အား အကြောင်းကြားခြင်း မရှိသေးပါ” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ထိုမင်းသားသည် လူသာအား ရောမသို့ စေလွှတ်ရန် သို့မဟုတ် မိမိ၏ နယ်မြေများမှ နှင်ထုတ်ရန် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။—ဒေါ့ဘစ်ဂ်ညီ၊ အတွဲ ၄၊ အခန်း ၁၀။

The elector saw that there was a general breaking down of the moral restraints of society. A great work of reform was needed. The complicated and expensive arrangements to restrain and punish crime would be unnecessary if men but acknowledged and obeyed the requirements of God and the dictates of an enlightened con- [139] science. He saw that Luther was laboring to secure this object, and he secretly rejoiced that a better influence was making itself felt in the church.

မင်းညီမင်းသားသည် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ကိုယ်ကျင့်တရား ထိန်းသိမ်းမှုများ ယေဘုယျအားဖြင့် ပျက်ပြားနေသည်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ကြီးမားသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု လုပ်ငန်းတစ်ခု လိုအပ်နေပြီဖြစ်သည်။ အကယ်၍ လူသားများသည် ဘုရားသခင်၏ တောင်းဆိုချက်များနှင့် အလင်းပြခြင်းခံရသော အသိစိတ်ဓာတ်၏ လမ်းညွှန်မှုကိုသာ အသိအမှတ်ပြုပြီး လိုက်နာကြမည်ဆိုလျှင် ပြစ်မှုများကို တားဆီးရန်နှင့် အပြစ်ပေးရန် ရှုပ်ထွေးပြီး ကုန်ကျစရိတ်များလှသော အစီအမံများသည် လိုအပ်လိမ့်မည်မဟုတ်ပေ။ လူသာသည် ဤရည်မှန်းချက် အောင်မြင်ရန်အတွက် ကြိုးပမ်းနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း သူ မြင်တွေ့ခဲ့ပြီး အသင်းတော်အတွင်း ပိုမိုကောင်းမွန်သော သြဇာသက်ရောက်မှုတစ်ခု ခံစားရလာသည့်အတွက် သူသည် တိတ်တဆိတ် ဝမ်းမြောက်ခဲ့သည်။

He saw also that as a professor in the university Luther was eminently successful. Only a year had passed since the Reformer posted his theses on the castle church, yet there was already a great falling off in the number of pilgrims that visited the church at the festival of All Saints. Rome had been deprived of worshipers and Luther’s Separation From Rome 117 offerings, but their place was filled by another class, who now came to Wittenberg, not pilgrims to adore her relics, but students to fill her halls of learning. The writings of Luther had kindled everywhere a new interest in the Holy Scriptures, and not only from all parts of Germany, but from other lands, students flocked to the university. Young men, coming in sight of Wittenberg for the first time, “raised their hands to heaven, and praised God for having caused the light of truth to shine forth from this city, as from Zion in times of old, and whence it spread even to the most distant countries.”—Ibid., b. 4, ch. 10.

ထို့ပြင် လူသာသည် တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခတစ်ဦးအနေဖြင့် ထူးထူးခြားခြား အောင်မြင်နေသည်ကိုလည်း သူ မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲသူသည် ရုန်းတော်ဘုရားကျောင်း (Castle church) တွင် သူ၏ သီစစ် (Theses) ကျမ်းချက်များကို ကပ်ထားခဲ့သည်မှာ ၁ နှစ်သာ ရှိသေးသော်လည်း၊ သူတော်စင်အပေါင်းတို့၏ ပွဲတော် (All Saints) တွင် ထိုဘုရားကျောင်းသို့ လာရောက်ကြသော ဘုရားဖူးဦးရေမှာ သိသိသာသာ လျော့နည်းသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ရောမသည် ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်သူများနှင့် အလှူငွေများ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသော်လည်း ၎င်းတို့၏ နေရာတွင် အခြားသော လူတန်းစားတစ်ရပ်ဖြင့် အစားထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့ရာ၊ ယခုအခါ ဝတ်တင်ဘာ့ဂ်မြို့သို့ လာရောက်ကြသူများသည် ရုပ်ကြွင်းများကို လာရောက်ကိုးကွယ်သည့် ဘုရားဖူးများ မဟုတ်ဘဲ ပညာရှာမှီးရန် လာရောက်ကြသော ကျောင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်။ လူသာ၏ ရေးသားချက်များသည် နေရာတိုင်းတွင် သန့်ရှင်းသော ကျမ်းစာတော်မြတ်အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုအသစ်ကို နှိုးဆွပေးခဲ့ပြီး ဂျာမနီနိုင်ငံ အနှံ့အပြားမှသာမက အခြားသော တိုင်းပြည်များမှပါ ကျောင်းသားများသည် တက္ကသိုလ်သို့ စုပြုံရောက်ရှိလာကြသည်။ ဝတ်တင်ဘာ့ဂ်မြို့ကို ပထမဆုံးအကြိမ် မြင်တွေ့ရသော လူငယ်များသည် “သူတို့၏ လက်များကို ကောင်းကင်သို့ မြှောက်၍ ရှေးခေတ် ဇိအုန် (Zion) မြို့မှကဲ့သို့ ဤမြို့မှ သမ္မာတရား၏ အလင်းကို ထွန်းလင်းစေပြီး ထိုမှတစ်ဆင့် အဝေးဆုံးသော တိုင်းပြည်များသို့တိုင် ပျံ့နှံ့သွားစေသည့်အတွက် ဘုရားသခင်ကို ချီးမွမ်းခဲ့ကြသည်” ဟု ဖြစ်သည်။—၎င်း၊ အတွဲ ၄၊ အခန်း ၁၀။

Luther was as yet but partially converted from the errors of Romanism. But as he compared the Holy Oracles with the papal decrees and constitutions, he was filled with wonder. “I am reading,” he wrote, “the decrees of the pontiffs, and ... I do not know whether the pope is antichrist himself, or his apostle, so greatly is Christ misrepresented and crucified in them.”—Ibid., b. 5, ch. 1. Yet at this time Luther was still a supporter of the Roman Church, and had no thought that he would ever separate from her communion.

လူသာသည် ထိုအချိန်တွင် ရောမကက်သလစ်အယူဝါဒ၏ အမှားများမှ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာ နားလည်ပြောင်းလဲသေးသည်။ သို့သော် သူသည် သန့်ရှင်းသော ဗျာဒိတ်တော်များကို ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အမိန့်ဒီကရီများနှင့် အခြေခံဥပဒေများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်သောအခါ အံ့အားသင့်မှုများဖြင့် ပြည့်နှက်သွားခဲ့သည်။ သူက “ငါသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးများ၏ ဒီကရီများကို ဖတ်နေရသည်၊... ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် ခရစ်တော်ကို ဆန့်ကျင်သူ (Antichrist) ကိုယ်တိုင်လား သို့မဟုတ် သူ၏ တမန်လားဆိုသည်ကို ငါ မသိတော့ပါ၊ အကြောင်းမှာ ထိုအရာများထဲတွင် ခရစ်တော်ကို အလွန်အမင်း မှားယွင်းစွာ ဖော်ပြပြီး လက်ဝါးကပ်တိုင်မှာ ပြန်လည်ရိုက်သတ်နေကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။—၎င်း၊ အတွဲ ၅၊ အခန်း ၁။ သို့သော် ဤအချိန်တွင် လူသာသည် ရောမအသင်းတော်ကို အားပေးထောက်ခံသူအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး မိမိအနေဖြင့် ထိုအသင်းတော်နှင့် လုံးဝ လမ်းခွဲလိမ့်မည်ဟု စိတ်ကူးပင် မယဉ်ခဲ့ဖူးချေ။

The Reformer’s writings and his doctrine were extending to every nation in Christendom. The work spread to Switzerland and Holland. Copies of his writings found their way to France and Spain. In England his teachings were received as the word of life. To Belgium and Italy also the truth had extended. Thousands were awakening from their deathlike stupor to the joy and hope of a life of faith.

ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲသူ၏ ရေးသားချက်များနှင့် သူ၏ အယူဝါဒများသည် ခရစ်ယာန်လောကရှိ တိုင်းနိုင်ငံတိုင်းသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ထိုလုပ်ငန်းသည် ဆွစ်ဇာလန်နှင့် ဟော်လန်နိုင်ငံတို့အထိ ပြန့်ပွားသွားခဲ့သည်။ သူ၏ စာပေမိတ္တူများသည် ပြင်သစ်နှင့် စပိန်နိုင်ငံတို့သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် သူ၏ သွန်သင်ချက်များကို အသက်နှုတ်ကပတ်တော်အဖြစ် လက်ခံခဲ့ကြသည်။ ဘယ်လ်ဂျီယံနှင့် အီတလီနိုင်ငံတို့သို့လည်း သမ္မာတရားသည် ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ ထောင်ပေါင်းများစွာသော လူများသည် သေခြင်းကဲ့သို့သော မိန်းမောတွေဝေမှုမှ နိုးထလာကြပြီး ယုံကြည်ခြင်း အသက်တာ၏ ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့် မျှော်လင့်ခြင်းကို ရရှိခဲ့ကြသည်။

Rome became more and more exasperated by the attacks of [140] Luther, and it was declared by some of his fanatical opponents, even by doctors in Catholic universities, that he who should kill the rebellious monk would be without sin. One day a stranger, with a pistol hidden under his cloak, approached the Reformer and inquired why he went thus alone. “I am in God’s hands,” answered Luther. “He is my strength and my shield. What can man do unto me?”— Ibid., b. 6, ch. 2. Upon hearing these words, the stranger turned pale and fled away as from the presence of the angels of heaven.

ရောမသည် လူသာ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ပိုမို၍ စိတ်ဆိုးဒေါသထွက်လာခဲ့ပြီး၊ သူ၏ အစွန်းရောက် ရန်သူအချို့နှင့် ကက်သလစ်တက္ကသိုလ်များမှ ဒေါက်တာများကပင် ထိုပုန်ကန်သော ဘုန်းကြီးကို သတ်သောသူသည် အပြစ်မရှိဟု ကြေညာခဲ့ကြသည်။ တစ်နေ့တွင် သူ၏ ဝတ်ရုံအောက်၌ ပစ္စတိုသေနတ်ကို ဖုံးကွယ်ထားသော သူစိမ်းတစ်ဦးသည် ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲသူထံသို့ ချဉ်းကပ်လာပြီး သူသည် အဘယ်ကြောင့် ဤကဲ့သို့ တစ်ယောက်တည်း သွားလာနေသနည်းဟု မေးမြန်းခဲ့သည်။ လူသာက “ငါသည် ဘုရားသခင်၏ လက်တော်ထဲတွင် ရှိသည်။ ကိုယ်တော်သည် ငါ၏ ခွန်အားနှင့် ငါ၏ ဒိုင်းလွှား ဖြစ်တော်မူ၏။ လူသည် ငါ့ကို အဘယ်သို့ ပြုနိုင်မည်နည်း” ဟု ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။—၎င်း၊ အတွဲ ၆၊ အခန်း ၂။ ဤစကားများကို ကြားသောအခါ ထိုသူစိမ်းသည် မျက်နှာပျက်သွားပြီး ကောင်းကင်တမန်များ၏ ရှေ့မှောက်မှ ထွက်ပြေးရသကဲ့သို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။

Rome was bent upon the destruction of Luther; but God was his defense. His doctrines were heard everywhere—“in cottages and convents, ... in the castles of the nobles, in the universities, and in 118 The Great Controversy the palaces of kings;” and noble men were rising on every hand to sustain his efforts.—Ibid., b. 6, ch. 2.

ရောမသည် လူသာကို ဖျက်ဆီးရန် အာရုံစိုက်နေသော်လည်း ဘုရားသခင်သည် သူ၏ အကာအကွယ် ဖြစ်တော်မူ၏။ သူ၏ အယူဝါဒများကို နေရာတိုင်းတွင် ကြားရသည်—“တဲအိမ်များနှင့် သီလရှင်ကျောင်းများတွင်၊... မှူးမတ်တို့၏ ရုန်းတော်များတွင်၊ တက္ကသိုလ်များနှင့် ရှင်ဘုရင်တို့၏ နန်းတော်များတွင်” ဖြစ်ပြီး၊ သူ၏ ကြိုးပမ်းမှုများကို ကူညီပံ့ပိုးရန်အတွက် မွန်မြတ်သော လူများသည် ဘက်ပေါင်းစုံမှ ထွက်ပေါ်လာကြသည်။—၎င်း၊ အတွဲ ၆၊ အခန်း ၂။

It was about this time that Luther, reading the works of Huss, found that the great truth of justification by faith, which he himself was seeking to uphold and teach, had been held by the Bohemian Reformer. “We have all,” said Luther, “Paul, Augustine, and myself, been Hussites without knowing it!” “God will surely visit it upon the world,” he continued, “that the truth was preached to it a century ago, and burned!”—Wylie, b. 6, ch. 1

ဤအချိန်ဝန်းကျင်တွင် လူသာသည် ဟာ့စ် (Huss) ၏ လက်ရာများကို ဖတ်ရှုရင်း မိမိကိုယ်တိုင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ပြီး သွန်သင်ရန် ကြိုးပမ်းနေသော “ယုံကြည်ခြင်းအားဖြင့် ဖြောင့်မတ်ရာသို့ ရောက်ခြင်း” ဟူသည့် ကြီးမြတ်သော သမ္မာတရားကို ဘိုဟီးမီးယား ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲသူ (ဟာ့စ်) ကလည်း လက်ခံထားခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ လူသာက “ငါတို့အားလုံး ဖြစ်ကြသော ပေါလု၊ သြဂတ်စတင်းနှင့် ငါကိုယ်တိုင်သည်ပင် မသိလိုက်ဘဲ ဟာ့စ်၏ နောက်လိုက်များ (Hussites) ဖြစ်နေခဲ့ကြပါတကား” ဟု ပြောခဲ့သည်။ သူက ဆက်လက်၍ “လွန်ခဲ့သော အနှစ် ၁၀၀ က ဤကမ္ဘာလောကသို့ သမ္မာတရားကို ဟောပြောခဲ့သော်လည်း ၎င်းကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ခြင်းအတွက် ဘုရားသခင်သည် ဤလောကကို ဧကန်အမှန် စစ်ဆေးစီရင်တော်မူလိမ့်မည်” ဟု ဆိုခဲ့သည်။—ဝိုင်လီ၊ အတွဲ ၆၊ အခန်း ၁။

In an appeal to the emperor and nobility of Germany in behalf of the reformation of Christianity, Luther wrote concerning the pope: “It is a horrible thing to behold the man who styles himself Christ’s vicegerent, displaying a magnificence that no emperor can equal. Is this being like the poor Jesus, or the humble Peter? He is, say they, the lord of the world! But Christ, whose vicar he boasts of being, has said, ‘My kingdom is not of this world.’ Can the dominions of a vicar extend beyond those of his superior?”—D’Aubigne, b. 6, ch. 3.

ခရစ်ယာန်ဘာသာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ ဧကရာဇ်မင်းမြတ်နှင့် မှူးမတ်များထံသို့ အယူခံဝင်ရာတွင် လူသာက ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးနှင့် ပတ်သက်၍ ဤသို့ ရေးသားခဲ့သည်– “မိမိကိုယ်ကို ခရစ်တော်၏ ကိုယ်စားလှယ်ဟု ခေါ်ဆိုသော လူတစ်ဦးသည် မည်သည့် ဧကရာဇ်မင်းမျှ မယှဉ်နိုင်သော ခမ်းနားထည်ဝါမှုကို ပြသနေသည်ကို မြင်တွေ့ရခြင်းသည် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းလှသည်။ ဤအရာသည် ဆင်းရဲလှသော ယေရှု သို့မဟုတ် နှိမ့်ချလှသော ပေတရုနှင့် တူပါသလော။ သူတို့က ထိုသူသည် လောက၏ အရှင်သခင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် သူက မိမိကိုယ်ကို ကိုယ်စားလှယ်ဟု ကြွားဝါနေသော ခရစ်တော်ကမူ ‘ငါ၏ နိုင်ငံသည် ဤလောကနှင့် မသက်ဆိုင်’ ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး၏ အုပ်ချုပ်နယ်မြေသည် သူ၏ အထက်လူကြီး၏ နယ်မြေထက် ကျော်လွန်နိုင်ပါသလော။”—ဒေါ့ဘစ်ဂ်ညီ၊ အတွဲ ၆၊ အခန်း ၃။

He wrote thus of the universities: “I am much afraid that the [141] universities will prove to be the great gates of hell, unless they diligently labor in explaining the Holy Scriptures, and engraving them in the hearts of youth. I advise no one to place his child where the Scriptures do not reign paramount. Every institution in which men are not unceasingly occupied with the word of God must become corrupt.”—Ibid., b. 6, ch. 3.

သူသည် တက္ကသိုလ်များနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ဤသို့ ရေးသားခဲ့သည်– “တက္ကသိုလ်များသည် သန့်ရှင်းသော ကျမ်းစာတော်မြတ်ကို ရှင်းလင်းပြသရန်နှင့် လူငယ်တို့၏ နှလုံးသားထဲတွင် ကမ္ပည်းတင်ပေးရန် လုံ့လစိုက်ထုတ်၍ မလုပ်ဆောင်ကြပါက၊ ထိုတက္ကသိုလ်များသည် ငရဲပြည်၏ ကြီးမားသော တံခါးဝကြီးများ ဖြစ်လာလိမ့်မည်ကို ငါ အလွန် စိုးရိမ်မိသည်။ ကျမ်းစာတော်မြတ်ကို အဓိကမထားသော နေရာမျိုးတွင် မည်သူမျှ မိမိ၏ သားသမီးကို မထားရန် ငါ အကြံပြုလိုသည်။ လူသားများသည် ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်နှင့် မပြတ်မစဲ မထိတွေ့ဘဲနေသော အဖွဲ့အစည်းတိုင်းသည် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ရလိမ့်မည်။”—၎င်း၊ အတွဲ ၆၊ အခန်း ၃။

This appeal was rapidly circulated throughout Germany and exerted a powerful influence upon the people. The whole nation was stirred, and multitudes were roused to rally around the standard of reform. Luther’s opponents, burning with a desire for revenge, urged the pope to take decisive measures against him. It was decreed that his doctrines should be immediately condemned. Sixty days were granted the Reformer and his adherents, after which, if they did not recant, they were all to be excommunicated.

ဤအယူခံလွှာသည် ဂျာမနီတစ်နိုင်ငံလုံးသို့ လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ပြီး ပြည်သူလူထုအပေါ် ပြင်းထန်သော သြဇာသက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံး လှုပ်လှုပ်ရှားရှား ဖြစ်သွားခဲ့ပြီး လူအစုအဝေးကြီးသည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၏ အလံတော်အောက်တွင် စုရုံးရန် နှိုးဆော်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ လူသာ၏ ရန်သူများသည် ကလဲ့စားချေလိုစိတ်ဖြင့် တောက်လောင်နေကြပြီး သူ့ကို ပြတ်ပြတ်သားသား အရေးယူရန် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအား တိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်။ သူ၏ အယူဝါဒများကို ချက်ချင်း ရှုတ်ချရန် အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲသူနှင့် သူ၏ နောက်လိုက်များအား ရက်ပေါင်း ၆၀ အချိန်ပေးခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းတို့ အာဘော်ကို ပြန်မရုပ်သိမ်းပါက ၎င်းတို့အားလုံးကို သာသနာပယ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။

That was a terrible crisis for the Reformation. For centuries Rome’s sentence of excommunication had struck terror to powerful monarchs; it had filled mighty empires with woe and desolation. Those upon whom its condemnation fell were universally regarded with dread and horror; they were cut off from intercourse with their Luther’s Separation From Rome 119 fellows and treated as outlaws, to be hunted to extermination. Luther was not blind to the tempest about to burst upon him; but he stood firm, trusting in Christ to be his support and shield. With a martyr’s faith and courage he wrote: “What is about to happen I know not, nor do I care to know.... Let the blow light where it may, I am without fear. Not so much as a leaf falls, without the will of our Father. How much rather will He care for us! It is a light thing to die for the Word, since the Word which was made flesh hath Himself died. If we die with Him, we shall live with Him; and passing through that which He has passed through before us, we shall be where He is and dwell with Him forever.”—Ibid., 3d London ed., Walther, 1840, b. 6, ch. 9.

၎င်းသည် ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုအတွက် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော အကျပ်အတည်းကာလ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် ရောမ၏ သာသနာပယ်ခြင်း အမိန့်သည် အာဏာကြီးမားသော ဘုရင်များကိုပင် တုန်လှုပ်ချောက်ချားစေခဲ့ပြီး၊ ကြီးကျယ်သော အင်ပါယာများကို ဝေဒနာနှင့် ပျက်စီးခြင်းများဖြင့် ပြည့်နှက်စေခဲ့သည်။ ထိုရှုတ်ချခြင်းအမိန့် ခံရသူများကို လူအပေါင်းက ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်ဖွယ်အဖြစ် ရှုမြင်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် မိမိတို့၏ အပေါင်းအဖော်များနှင့် ဆက်ဆံရေး ပြတ်တောက်သွားကာ ဥပဒေပြင်ပရောက်သူများအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရပြီး အမြစ်ပြတ်သည်အထိ လိုက်လံနှိမ်နင်းခြင်း ခံကြရသည်။ လူသာသည် မိမိအပေါ်သို့ ကျရောက်တော့မည့် မုန်တိုင်းကို မျက်စိမှိတ်မထားခဲ့ပါ၊ သို့သော် သူသည် ခရစ်တော်ကို မိမိ၏ အထောက်အပံ့နှင့် ဒိုင်းလွှားအဖြစ် ကိုးစားလျက် ကြံ့ကြံ့ခံ မတ်တတ်ရပ်ခဲ့သည်။ သူသည် အာဇာနည်တစ်ဦး၏ ယုံကြည်ခြင်းနှင့် ရဲစွမ်းသတ္တိဖြင့် “ဘာဖြစ်လာတော့မည်ကို ငါမသိ၊ သိရန်လည်း စိတ်မဝင်စားပါ... မည်သည့်နေရာသို့မဆို ရိုက်ခတ်ပါစေ၊ ငါသည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိပါ။ ငါတို့အဖ၏ အလိုတော်မရှိဘဲ သစ်ရွက်တစ်ရွက်မျှပင် မကြွေကျပါ။ ကိုယ်တော်သည် ငါတို့ကို သာ၍ပင် ဂရုစိုက်တော်မူမည် မဟုတ်ပါလော။ လူဇာတိခံယူတော်မူသော နှုတ်ကပတ်တော်ကိုယ်တိုင် အသေခံတော်မူခဲ့ပြီးဖြစ်၍ နှုတ်ကပတ်တော်အတွက် အသေခံရခြင်းသည် သာမန်ကိစ္စမျှသာ ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ငါတို့သည် ကိုယ်တော်နှင့်အတူ သေလျှင် ကိုယ်တော်နှင့်အတူ ရှင်ကြလိမ့်မည်။ ကိုယ်တော်သည် ငါတို့ရှေ့၌ ဖြတ်သန်းသွားတော်မူခဲ့သောအရာကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက်၊ ငါတို့သည် ကိုယ်တော်ရှိတော်မူရာအရပ်၌ ရှိကြပြီး ကိုယ်တော်နှင့်အတူ ထာဝစဉ် နေထိုင်ကြရလိမ့်မည်” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။—၎င်း၊ တတိယအကြိမ် လန်ဒန်ပုံနှိပ်본၊ ဝေါလ်သာ၊ ၁၈၄၀၊ အတွဲ ၆၊ အခန်း ၉။

When the papal bull reached Luther, he said: “I despise and attack it, as impious, false.... It is Christ Himself who is condemned [142] therein.... I rejoice in having to bear such ills for the best of causes. Already I feel greater liberty in my heart; for at last I know that the pope is antichrist, and that his throne is that of Satan himself.”— D’Aubigne, b. 6, ch. 9.

ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အမိန့်စာ (Papal bull) လူသာထံသို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ သူက “ငါသည် ၎င်းကို မတရားသောအရာ၊ မဟုတ်မမှန်သောအရာအဖြစ် မထေမဲ့မြင်ပြုပြီး တိုက်ခိုက်သည်။... ၎င်းထဲတွင် ရှုတ်ချခြင်းခံရသူမှာ ခရစ်တော်ကိုယ်တိုင် ဖြစ်သည်။... အကောင်းဆုံးသော လုပ်ငန်းတော်အတွက် ဤကဲ့သို့သော ဆိုးယုတ်မှုများကို ခံရသည့်အတွက် ငါ ဝမ်းမြောက်သည်။ ယခုပင် ငါ၏ နှလုံးသားထဲတွင် သာ၍ကြီးမားသော လွတ်လပ်မှုကို ခံစားရသည်၊ အကြောင်းမှာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် ခရစ်တော်ကို ဆန့်ကျင်သူ ဖြစ်ကြောင်းနှင့် သူ၏ ရာဇပလ္လင်သည် စာတန်ကိုယ်တိုင်၏ ပလ္လင်ဖြစ်ကြောင်းကို နောက်ဆုံးတွင် ငါ သိရှိသွားခဲ့ပြီဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။—ဒေါ့ဘစ်ဂ်ညီ၊ အတွဲ ၆၊ အခန်း ၉။

Yet the mandate of Rome was not without effect. Prison, torture, and sword were weapons potent to enforce obedience. The weak and superstitious tremble before the decree of the pope; and while there was general sympathy for Luther, many felt that life was too dear to be risked in the cause of reform. Everything seemed to indicate that the Reformer’s work was about to close.

သို့သော် ရောမ၏ အမိန့်ညွှန်ကြားချက်သည် သက်ရောက်မှုမရှိဘဲ မနေခဲ့ပါ။ ထောင်ချခြင်း၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းနှင့် ဓားလက်နက်တို့သည် နာခံမှုရှိစေရန် အတင်းအကျပ် ပြုလုပ်နိုင်သော အားကောင်းသည့် လက်နက်များ ဖြစ်ကြသည်။ အားနည်းသူများနှင့် အယူသည်းသူများသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အမိန့်ဒီကရီရှေ့တွင် တုန်လှုပ်ခဲ့ကြသည်။ လူသာအပေါ် ယေဘုယျအားဖြင့် သနားစာနာမှုများ ရှိကြသော်လည်း၊ လူအများစုက ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လုပ်ငန်းအတွက် မိမိတို့၏ အသက်ကို စွန့်စားရန်မှာ အလွန်တန်ဖိုးကြီးလှသည်ဟု ခံစားခဲ့ကြသည်။ အရာခပ်သိမ်းက ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲသူ၏ လုပ်ငန်းတော်သည် ပြီးဆုံးတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသကဲ့သို့ ရှိခဲ့သည်။

But Luther was fearless still. Rome had hurled her anathemas against him, and the world looked on, nothing doubting that he would perish or be forced to yield. But with terrible power he flung back upon herself the sentence of condemnation and publicly declared his determination to abandon her forever. In the presence of a crowd of students, doctors, and citizens of all ranks Luther burned the pope’s bull, with the canon laws, the decretals, and certain writings sustaining the papal power. “My enemies have been able, by burning my books,” he said, “to injure the cause of truth in the minds of the common people, and destroy their souls; for this reason I consumed their books in return. A serious struggle has just begun. Hitherto I have been only playing with the pope. I began this work in God’s name; it will be ended without me, and by His might.”—Ibid., b. 6, ch. 10.

သို့သော် လူသာသည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိသေးပေ။ ရောမသည် သူ့အပေါ်သို့ ကျိန်စာများကို တိုက်ခတ်ခဲ့ပြီး လောကကြီးကလည်း သူသည် ပျက်စီးသွားလိမ့်မည် သို့မဟုတ် အညံ့ခံရန် အတင်းအကျပ် ပြုလုပ်ခြင်း ခံရလိမ့်မည်ကို လုံးဝ မသံသယရှိဘဲ စောင့်ကြည့်နေခဲ့သည်။ သို့သော် သူသည် ထိုရှုတ်ချခြင်းအမိန့်ကို ရောမထံသို့ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ပြန်လည်လွှင့်ပစ်ခဲ့ပြီး သူမကို ထာဝရ စွန့်ခွာမည်ဟူသော မိမိ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လူသိရှင်ကြား ကြေညာခဲ့သည်။ ကျောင်းသားများ၊ ဒေါက်တာများနှင့် အလွှာစုံမှ မြို့မိမြို့ဖ လူအုပ်ကြီး၏ ရှေ့မှောက်တွင် လူသာသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အမိန့်စာကို အသင်းတော်ဥပဒေများ၊ ဒီကရီများနှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အာဏာကို ထောက်ခံထားသော အချို့သော ရေးသားချက်များနှင့်အတူ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ သူက “ငါ၏ ရန်သူများသည် ငါ၏ စာအုပ်များကို မီးရှို့ခြင်းအားဖြင့် သာမန်လူပြည်သူတို့၏ စိတ်နှလုံးထဲတွင် သမ္မာတရား၏ လုပ်ငန်းကို ထိခိုက်စေပြီး ၎င်းတို့၏ ဝိညာဉ်များကို ဖျက်ဆီးနိုင်ခဲ့ကြသည်၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် ၎င်းတို့၏ စာအုပ်များကို တုံ့ပြန်သောအားဖြင့် မီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်း ဖြစ်သည်။ ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲသည် ယခုမျှသာ စတင်သေးသည်။ ယခင်က ငါသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးနှင့် ကစားနေရုံသာ ရှိသေးသည်။ ငါသည် ဤလုပ်ငန်းကို ဘုရားသခင်၏ နာမတော်ဖြင့် စတင်ခဲ့သည်၊ ၎င်းသည် ငါမပါဘဲနှင့် ကိုယ်တော်၏ တန်ခိုးတော်အားဖြင့် ပြီးဆုံးလိမ့်မည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။—၎င်း၊ အတွဲ ၆၊ အခန်း ၁၀။

120 The Great Controversy

To the reproaches of his enemies who taunted him with the weakness of his cause, Luther answered: “Who knows if God has not chosen and called me, and if they ought not to fear that, by despising me, they despise God Himself? Moses was alone at the departure from Egypt; Elijah was alone in the reign of King Ahab; Isaiah alone in Jerusalem; Ezekiel alone in Babylon.... God never selected as a prophet either the high priest or any other great personage; but [143] ordinarily He chose low and despised men, once even the shepherd Amos. In every age, the saints have had to reprove the great, kings, princes, priests, and wise men, at the peril of their lives.... I do not say that I am a prophet; but I say that they ought to fear precisely because I am alone and that they are many. I am sure of this, that the word of God is with me, and that it is not with them.”—Ibid., b. 6, ch. 10.

မိမိ၏ လုပ်ငန်းတော် အားနည်းချက်ကို ထောက်ပြပြီး ပြောင်လှောင်နေကြသော ရန်သူများ၏ ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချမှုများကို လူသာက ဤသို့ ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်– “ဘုရားသခင်သည် ငါ့ကို ရွေးကောက်၍ ခေါ်တော်မမူခဲ့ကြောင်း မည်သူ သိနိုင်သနည်း၊ ငါ့ကို မထေမဲ့မြင်ပြုခြင်းအားဖြင့် ၎င်းတို့သည် ဘုရားသခင်ကိုယ်တိုင်ကို မထေမဲ့မြင်ပြုနေကြခြင်းဖြစ်၍ ၎င်းတို့အနေဖြင့် မကြောက်ရွံ့သင့်ပါသလော။ အဲဂုတ္တု (အီဂျစ်) ပြည်မှ ထွက်ခွာစဉ်က မောရှေသည် တစ်ယောက်တည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ အာဟပ်မင်းကြီး စိုးစံစဉ်က ဧလိယသည် တစ်ယောက်တည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယေရုရှလင်မြို့တွင် ဟေရှာယသည် တစ်ယောက်တည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗာဗုလုန်ပြည်တွင် ယေဇကျေလသည် တစ်ယောက်တည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။... ဘုရားသခင်သည် ပရောဖက်အဖြစ် ယဇ်ပုရောဟိတ်မင်း သို့မဟုတ် အခြားသော ကြီးမြတ်သူတစ်ဦးဦးကို မည်သည့်အခါမျှ မရွေးချယ်ခဲ့ပါ၊ သို့သော် ပုံမှန်အားဖြင့် ကိုယ်တော်သည် နှိမ့်ချပြီး မထေမဲ့မြင်ပြုခြင်းခံရသော လူများကိုသာ ရွေးချယ်ခဲ့သည်၊ တစ်ခါက သိုးထိန်း အာမုတ်ကိုပင် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် သူတော်စင်များသည် မိမိတို့၏ အသက်ဘေးကို စွန့်ပြီး ကြီးမြတ်သောသူများ၊ ရှင်ဘုရင်များ၊ မင်းညီမင်းသားများ၊ ယဇ်ပုရောဟိတ်များနှင့် ပညာရှိများကို ပြစ်တင်မောင်းခတ်ခဲ့ကြရသည်။... ငါသည် ပရောဖက်တစ်ဦးဖြစ်သည်ဟု ငါမပြောပါ၊ သို့သော် ငါသည် တစ်ယောက်တည်းဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် အများအပြားဖြစ်နေခြင်းကြောင့်သာ ၎င်းတို့အနေဖြင့် ကြောက်ရွံ့သင့်သည်ဟု ငါပြောခြင်း ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်သည် ငါနှင့်အတူရှိပြီး ၎င်းတို့နှင့်အတူ မရှိကြောင်းကို ငါ အသေအချာ သိပါသည်တကား။”—၎င်း၊ အတွဲ ၆၊ အခန်း ၁၀။

Yet it was not without a terrible struggle with himself that Luther decided upon a final separation from the church. It was about this time that he wrote: “I feel more and more every day how difficult it is to lay aside the scruples which one has imbibed in childhood. Oh, how much pain it has caused me, though I had the Scriptures on my side, to justify it to myself that I should dare to make a stand alone against the pope, and hold him forth as antichrist! What have the tribulations of my heart not been! How many times have I not asked myself with bitterness that question which was so frequent on the lips of the papists: ‘Art thou alone wise? Can everyone else be mistaken? How will it be, if, after all, it is thyself who art wrong, and who art involving in thy error so many souls, who will then be eternally damned?’ ‘Twas so I fought with myself and with Satan, till Christ, by His own infallible word, fortified my heart against these doubts.”—Martyn, pages 372, 373.

သို့သော် လူသာသည် အသင်းတော်နှင့် နောက်ဆုံးတွင် လမ်းခွဲရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းမှာ မိမိကိုယ်တိုင်နှင့် ပြင်းထန်စွာ တိုက်ပွဲမဝင်ဘဲနှင့် မဟုတ်ခဲ့ပေ။ ဤအချိန်ဝန်းကျင်တွင် သူက ဤသို့ ရေးသားခဲ့သည်– “ငယ်စဉ်ကလေးဘဝကတည်းက စွဲမြဲခဲ့သော သံသယစိတ်များကို ဘေးဖယ်ထားရန် မည်မျှ ခက်ခဲကြောင်း ငါ နေ့စဉ်နှင့်အမျှ ပိုမိုခံစားရသည်။ အို၊ ငါ့ဘက်၌ ကျမ်းစာတော်မြတ် ရှိနေပါသော်လည်း၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးကို တစ်ယောက်တည်း ဆန့်ကျင်မတ်တတ်ရပ်ရန်နှင့် သူ့ကို ခရစ်တော်ကို ဆန့်ကျင်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ငါ့ကိုယ်ငါ ကျိုးကြောင်းပြသရာ၌ ငါ့အား မည်မျှ ဝေဒနာ ခံစားစေခဲ့ရသနည်း။ ငါ၏ နှလုံးသားထဲတွင် မည်မျှအထိ ဆင်းရဲဒုက္ခ ရောက်ခဲ့ရပါသနည်း။ ကက်သလစ်အယူဝါဒီတို့၏ နှုတ်ဖျားတွင် ခဏခဏ ပြောလေ့ရှိသော ဤမေးခွန်းကို ငါ့ကိုယ်ငါ ခါးသီးစွာဖြင့် မည်မျှအကြိမ်ကြိမ် မေးခဲ့ဖူးပါသနည်း– ‘သင်တစ်ယောက်တည်းသာ ပညာရှိသလော။ အခြားသူအားလုံး မှားနေနိုင်ပါသလော။ အကယ်၍ နောက်ဆုံးတွင် သင်ကိုယ်တိုင် မှားနေပြီး သင့်အမှားကြောင့် ထာဝရ ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်မည့် ဝိညာဉ်များစွာကို ဆွဲသွင်းနေမိပါက အဘယ်သို့ ဖြစ်မည်နည်း။’ ခရစ်တော်သည် ကိုယ်တော်တိုင်၏ မမှားယွင်းနိုင်သော နှုတ်ကပတ်တော်အားဖြင့် ဤသံသယများကို ဆန့်ကျင်လျက် ငါ၏ နှလုံးသားကို ခိုင်ခံ့စေတော်မမူမချင်း၊ ငါသည် ဤသို့ဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင်နှင့်လည်းကောင်း၊ စာတန်နှင့်လည်းကောင်း တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ရသည်တကား။”—မာတင်၊ စာမျက်နှာ ၃၇၂၊ ၃၇၃။

The pope had threatened Luther with excommunication if he did not recant, and the threat was now fulfilled. A new bull appeared, declaring the Reformer’s final separation from the Roman Church, denouncing him as accursed of Heaven, and including in the same condemnation all who should receive his doctrines. The great contest had been fully entered upon.

ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် လူသာအနေဖြင့် အာဘော်ကို ပြန်မရုပ်သိမ်းပါက သာသနာပယ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ ထိုခြိမ်းခြောက်မှုသည် ပြည့်စုံသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ အမိန့်စာအသစ်တစ်ခု ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတွင် ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲသူအား ရောမအသင်းတော်မှ နောက်ဆုံးအကြိမ်အဖြစ် လမ်းခွဲကြောင်း ကြေညာခဲ့ကာ၊ သူ့အား ကောင်းကင်ဘုံ၏ ကျိန်ခြင်းကို ခံရသောသူအဖြစ် ရှုတ်ချခဲ့ပြီး သူ၏ အယူဝါဒများကို လက်ခံမည့်သူ အားလုံးကိုလည်း ထိုရှုတ်ချခြင်းအမိန့်အတွင်း ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ကြီးမြတ်သော တိုက်ပွဲကြီးအတွင်းသို့ လုံးဝ ဝင်ရောက်သွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။

Opposition is the lot of all whom God employs to present truths specially applicable to their time. There was a present truth in the days of Luther,—a truth at that time of special importance; there is a Luther’s Separation From Rome 121 present truth for the church today. He who does all things according [144] to the counsel of His will has been pleased to place men under various circumstances and to enjoin upon them duties peculiar to the times in which they live and the conditions under which they are placed. If they would prize the light given them, broader views of truth would be opened before them. But truth is no more desired by the majority today than it was by the papists who opposed Luther. There is the same disposition to accept the theories and traditions of men instead of the word of God as in former ages. Those who present the truth for this time should not expect to be received with greater favor than were earlier reformers. The great controversy between truth and error, between Christ and Satan, is to increase in intensity to the close of this world’s history.

ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်ခြင်းဟူသည်မှာ မိမိတို့၏ ခေတ်ကာလနှင့် အထူးဆီလျော်သော သမ္မာတရားများကို တင်ပြရန် ဘုရားသခင် အသုံးပြုတော်မူသော သူခပ်သိမ်းတို့ ကြုံတွေ့ရမည့် ကံကြမ္မာ ဖြစ်သည်။ လူသာ၏ ခေတ်ကာလတွင် လက်ရှိသမ္မာတရား (Present truth) တစ်ခု ရှိခဲ့သည်—၎င်းသည် ထိုအချိန်တွင် ထူးခြားစွာ အရေးကြီးသော သမ္မာတရား ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် အသင်းတော်အတွက်လည်း လက်ရှိသမ္မာတရား တစ်ခု ရှိပါသည်။ မိမိ၏ အလိုတော်နှင့်အညီ အရာခပ်သိမ်းကို ပြုတော်မူသော အရှင်သည် လူသားများကို အမျိုးမျိုးသော အခြေအနေများအောက်တွင် ထားရှိရန်နှင့် ၎င်းတို့ ရှင်သန်နေထိုင်သော ခေတ်ကာလနှင့် ၎င်းတို့ ကြုံတွေ့ရသော အခြေအနေများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ထူးခြားသော တာဝန်များကို ပေးအပ်ရန် ဝမ်းမြောက်တော်မူ၏။ အကယ်၍ ၎င်းတို့သည် မိမိတို့အား ပေးထားသော အလင်းကို တန်ဖိုးထားကြမည်ဆိုလျှင် သမ္မာတရား၏ သာ၍ကျယ်ပြန့်သော အမြင်များသည် ၎င်းတို့၏ ရှေ့မှောက်တွင် ပွင့်လင်းလာလိမ့်မည်။ သို့သော် ယနေ့ခေတ်တွင်လည်း လူအများစုသည် လူသာကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသော ကက်သလစ်အယူဝါဒီများကဲ့သို့ပင် သမ္မာတရားကို အလိုမရှိကြပေ။ ရှေးခေတ်ကာလများကကဲ့သို့ပင် ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်အစား လူတို့၏ သီအိုရီများနှင့် အစဉ်အလာများကို လက်ခံလိုသော သဘောထားမျိုး တူညီစွာ ရှိနေကြသည်။ ယခုအချိန်အတွက် သမ္မာတရားကို တင်ပြသောသူများသည် ရှေးဦးဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲသူများထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ကြိုဆိုမှုကို ရရှိလိမ့်မည်ဟု မမျှော်လင့်သင့်ပါ။ သမ္မာတရားနှင့် မှားယွင်းခြင်းအကြား၊ ခရစ်တော်နှင့် စာတန်အကြားရှိ ကြီးမြတ်သော တိုက်ပွဲကြီး (The great controversy) သည် ဤလောကသမိုင်း၏ အဆုံးတိုင်အောင် ပြင်းထန်မှု ပိုမိုတိုးပွားလာမည် ဖြစ်သည်။

Said Jesus to His disciples: “If ye were of the world, the world would love his own: but because ye are not of the world, but I have chosen you out of the world, therefore the world hateth you. Remember the word that I said unto you, The servant is not greater than his Lord. If they have persecuted Me, they will also persecute you; if they have kept My saying, they will keep yours also.” John 15:19, 20. And on the other hand our Lord declared plainly: “Woe unto you, when all men shall speak well of you! for so did their fathers to the false prophets.” Luke 6:26. The spirit of the world is no more in harmony with the spirit of Christ today than in earlier times, and those who preach the word of God in its purity will be received with no greater favor now than then. The forms of opposition to the truth may change, the enmity may be less open because it is more subtle; but the same antagonism still exists and will be manifested to the end of time.

ယေရှုက မိမိ၏ တပည့်တော်များအား “သင်တို့သည် ဤလောကနှင့် ဆက်ဆိုင်လျှင်၊ လောကသည် မိမိလူတို့ကို ချစ်လိမ့်မည်။ သင်တို့သည် လောကနှင့် မဆက်ဆိုင်၊ ငါသည် သင်တို့ကို လောကထဲက ရွေးကောက်ခဲ့သောကြောင့် လောကသည် သင်တို့ကို မုန်း၏။ ငယ်သားသည် အရှင်ထက်မမြတ်ဟု ငါပြောခဲ့သော စကားကို မှတ်ကြလော့။ သူတို့သည် ငါ့ကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်လျှင် သင်တို့ကိုလည်း ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ကြလိမ့်မည်။ ငါ့စကားကို စောင့်ရှောက်လျှင် သင်တို့စကားကိုလည်း စောင့်ရှောက်ကြလိမ့်မည်” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ယောဟန် ၁၅:၁၉၊ ၂၀။ တစ်ဖက်တွင်လည်း ငါတို့၏ အရှင်သခင်က “လူအပေါင်းတို့သည် သင်တို့ကို ချီးမွမ်းကြသောအခါ သင်တို့သည် အမင်္ဂလာရှိကြ၏။ အကြောင်းမူကား၊ သူတို့ဘိုးဘေးများသည် မိစ္ဆာပရောဖက်တို့အား ထိုနည်းတူ ပြုကြပြီ” ဟု အထင်အရှား ကြေညာတော်မူခဲ့သည်။ လုကာ ၆:၂၆။ လောက၏ စိတ်ဓာတ်သည် ရှေးခေတ်ကာလများကကဲ့သို့ပင် ယနေ့ခေတ်တွင်လည်း ခရစ်တော်၏ စိတ်သဘောတော်နှင့် လုံးဝ လိုက်လျောညီထွေမရှိပါ၊ ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ကို စင်ကြယ်စွာ ဟောပြောသောသူများသည် ထိုခေတ်ကာလကကဲ့သို့ပင် ယခုခေတ်တွင်လည်း ပိုမိုကောင်းမွန်သော ကြိုဆိုမှုကို ရရှိကြလိမ့်မည်မဟုတ်ပေ။ သမ္မာတရားကို ဆန့်ကျင်သော ပုံသဏ္ဌာန်များသည် ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်၊ ရန်ငြိုးဖွဲ့မှုသည် သာ၍ သိမ်မွေ့နက်နဲသွားသောကြောင့် ပေါ်ပေါ်ထင်ထင် လျော့နည်းသွားနိုင်သည်၊ သို့သော် ထိုဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်မှုသည် အတူတူပင် ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာဦးမှ ကမ္ဘာဆုံးတိုင်အောင် ထင်ရှားပြသနေမည် ဖြစ်သည်။