မဟာတိုက်လှန်ပွဲ (GC) အခန်း ၈

 

Chapter 8—Luther Before the Diet

အခန်း ၈—လူးသာနှင့် နိုင်ငံတော်ညီလာခံ

A new emperor, Charles V, had ascended the throne of Germany, and the emissaries of Rome hastened to present their congratulations and induce the monarch to employ his power against the Reformation. On the other hand, the elector of Saxony, to whom Charles was in great degree indebted for his crown, entreated him to take no step against Luther until he should have granted him a hearing. The emperor was thus placed in a position of great perplexity and embarrassment. The papists would be satisfied with nothing short of an imperial edict sentencing Luther to death. The elector had declared firmly that “neither his imperial majesty nor any other person had shown that Luther’s writings had been refuted;” therefore he requested “that Dr. Luther should be furnished with a safe-conduct, so that he might appear before a tribunal of learned, pious, and impartial judges.”—D’Aubigne, b. 6, ch. 11.

ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ ရာဇပလ္လင်ပေါ်သို့ ဘုရင်သစ် ချားလ်စ် (၅) တက်လှမ်းလာသောအခါ ရောမမှသံတမန်များသည် ၎င်းတို့၏ ဂုဏ်ပြုစကားများကို အမြန်ဆုံးသွားရောက်တင်ပြပြီး ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒကို ဆန့်ကျင်ရန် ဘုရင်အား တိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း ချားလ်စ်ဘုရင်အနေဖြင့် ၎င်း၏ အာဏာကိုရရှိရန် အထူးပင်ကျေးဇူးတင်နေရသည့် ဆက်ဆွန်နီနယ်စားကြီးက လူးသာအား မကြားနာရသေးမီတွင် မည်သည့်အရေးယူမှုမှမပြုလုပ်ရန် တောင်းပန်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဘုရင်မှာ အလွန်ပင်ပန်းခက်ခဲပြီး အကျပ်ရိုက်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိသွားသည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းဘက်တော်သားများမှာ လူးသာအား သေဒဏ်ပေးရန် ဧကရာဇ်မင်း၏ အမိန့်မှလွဲ၍ မည်သည့်အရာကိုမျှ လက်မခံနိုင်ကြောင်း ပြောဆိုကြသည်။ သို့သော် နယ်စားကြီးက “ဧကရာဇ်မင်းမြတ်ဖြစ်စေ၊ အခြားမည်သူမဆိုဖြစ်စေ လူးသာ၏စာပေများကို ချေပနိုင်ခဲ့ကြောင်း မပြသနိုင်သေးပါ” ဟု ခိုင်မာစွာပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် “ဒေါက်တာလူးသာအား လုံခြုံစွာသွားလာခွင့် လက်မှတ် (safe-conduct) ပေးအပ်ပြီး ပညာရှိ၊ သီလရှိ၍ ဘက်လိုက်မှုကင်းသော တရားသူကြီးများ ရှေ့မှောက်တွင် ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းခွင့်ပေးရန်” တောင်းဆိုခဲ့သည်။

The attention of all parties was now directed to the assembly of the German states which convened at Worms soon after the accession of Charles to the empire. There were important political questions and interests to be considered by this national council; for the first time the princes of Germany were to meet their youthful monarch in deliberative assembly. From all parts of the fatherland had come the dignitaries of church and state. Secular lords, highborn, powerful, and jealous of their hereditary rights; princely ecclesiastics, flushed with their conscious superiority in rank and power; courtly knights and their armed retainers; and ambassadors from foreign and distant lands,—all gathered at Worms. Yet in that vast assembly the subject that excited the deepest interest was the cause of the Saxon Reformer.

ယခုအခါ လူအများ၏ အာရုံစိုက်မှုသည် ချားလ်စ်ဘုရင် ရာဇပလ္လင်တက်ပြီးနောက် မကြာမီ ဝမ်းစ် (Worms) မြို့၌ ကျင်းပသော ဂျာမန်ပြည်နယ်များ၏ ညီလာခံဆီသို့ ရောက်ရှိသွားသည်။ ဤအမျိုးသားညီလာခံတွင် အရေးကြီးသော နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ မေးခွန်းများနှင့် အကျိုးစီးပွားများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန်ရှိသည်။ ဂျာမနီပြည်နယ်စားများသည် ၎င်းတို့၏ ငယ်ရွယ်သော ဘုရင်နှင့် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးကြမည်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏နေရာအနှံ့အပြားမှ ဘာသာရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ထိပ်တန်းပုဂ္ဂိုလ်များ ရောက်ရှိလာကြသည်။ မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ၊ အာဏာရှိသူများ၊ မိမိတို့၏ အမွေဆက်ခံခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းလိုသူများ၊ အဆင့်အတန်းနှင့် အာဏာ၌ မိမိတို့သာ သာလွန်သည်ဟု ထင်မြင်နေကြသော ဘုန်းတော်ကြီးများ၊ နန်းတွင်းသူရဲကောင်းများနှင့် ၎င်းတို့၏ လက်နက်ကိုင်နောက်လိုက်များ၊ ဝေးလံသောနိုင်ငံများမှ သံတမန်များ အားလုံးတို့သည် ဝမ်းစ်မြို့တွင် စုရုံးရောက်ရှိနေကြသည်။ သို့သော် ထိုကြီးမားသော ညီလာခံတွင် အားလုံး၏ စိတ်ဝင်စားမှုအခံရဆုံးအကြောင်းအရာမှာ ဆက်ဆွန်နီ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမား၏ ကိစ္စပင်ဖြစ်သည်။

Charles had previously directed the elector to bring Luther with him to the Diet, assuring him of protection, and promising a free discussion, with competent persons, of the questions in dispute. Luther was anxious to appear before the emperor. His health was at this time much impaired; yet he wrote to the elector: “If I cannot go to Worms in good health, I will be carried there, sick as I am. For if the emperor calls me, I cannot doubt that it is the call of God Himself. If they desire to use violence against me, and that is very probable (for it is not for their instruction that they order me to appear), I place the matter in the Lord’s hands. He still lives and reigns who preserved the three young men in the burning fiery furnace. If He will not save me, my life is of little consequence. Let us only prevent the gospel from being exposed to the scorn of the wicked, and let us shed our blood for it, for fear they should triumph. It is not for me to decide whether my life or my death will contribute most to the salvation of all.... You may expect everything from me... except flight and recantation. Fly I cannot, and still less retract.”—Ibid., b. 7, ch. 1.

ချားလ်စ်ဘုရင်သည် နယ်စားကြီးအား လူးသာကို ညီလာခံသို့ ခေါ်ဆောင်လာရန် ယခင်ကတည်းက ညွှန်ကြားထားခဲ့ပြီး အကာအကွယ်ပေးမည်ဟု အာမခံကာ အငြင်းပွားနေသောကိစ္စများကို ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် လွတ်လပ်စွာ ဆွေးနွေးခွင့်ပေးမည်ဟု ကတိပြုထားသည်။ လူးသာသည် ဘုရင်၏ရှေ့မှောက်တွင် ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းလိုစိတ် ပြင်းပြနေသည်။ ထိုအချိန်တွင် သူ့၏ကျန်းမာရေးမှာ အလွန်ညံ့ဖျင်းနေသော်လည်း နယ်စားကြီးထံသို့ ဤသို့စာရေးပေးပို့ခဲ့သည်။ “ကျွန်တော် ဝမ်းစ်မြို့ကို ကျန်းမာစွာမသွားနိုင်လျှင်တောင်မှ နာမကျန်းဖြစ်နေသည့်တိုင်အောင် အသယ်ခိုင်းပြီးသွားပါမည်။ ဘုရင်မင်းမြတ်က ကျွန်တော့်ကိုခေါ်လျှင် ၎င်းသည် ဘုရားသခင်ကိုယ်တော်တိုင်၏ ခေါ်ဆိုမှုဖြစ်သည်ဟု ကျွန်တော် ယုံကြည်သည်။ သူတို့က ကျွန်တော့်ကို အကြမ်းဖက်လိုလျှင် (ကျွန်တော့်ကိုလာရောက်ခိုင်းခြင်းသည် သွန်သင်ရန်အတွက်မဟုတ်သောကြောင့် ထိုသို့ဖြစ်နိုင်ချေများပါသည်) ကျွန်တော်သည် ထိုကိစ္စကို သခင်ဘုရား၏ လက်တော်ထဲသို့ အပ်နှံလိုက်ပါသည်။ မီးဖိုထဲတွင် လူငယ်သုံးယောက်ကို ကယ်တင်ခဲ့သော အရှင်ဘုရားသည် ယခုတိုင် အသက်ရှင်၍ စိုးစံတော်မူသည်။ အကယ်၍ ကိုယ်တော်သည် ကျွန်တော့်ကို မကယ်တင်လျှင်လည်း ကျွန်တော့်အသက်မှာ အရေးမကြီးပါ။ ဧဝံဂေလိတရားတော်ကို လူဆိုးများ၏ ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချခြင်းမှ ကာကွယ်ထားကြပါစို့၊ သူတို့အောင်နိုင်သွားမည်ကို စိုးရိမ်သောကြောင့် ထိုတရားတော်အတွက် ကျွန်တော်တို့၏ အသွေးကို ပေးလှူကြပါစို့။ ကျွန်တော့်အသက် သို့မဟုတ် ကျွန်တော့်သေဆုံးခြင်းသည် လူအားလုံး၏ ကယ်တင်ခြင်းအတွက် မည်သည်က ပိုမိုအထောက်အကူပြုမည်ကို ကျွန်တော်မဆုံးဖြတ်နိုင်ပါ။... ကျွန်တော့်ဆီကနေ အရာအားလုံးကို မျှော်လင့်နိုင်ပါတယ်... ထွက်ပြေးခြင်းနှင့် စကားပြန်ရုပ်သိမ်းခြင်းမှလွဲ၍ပါ။ ကျွန်တော် မပြေးနိုင်ပါ၊ စကားပြန်ရုပ်သိမ်းရန်မှာမူ ပို၍ပင်မဖြစ်နိုင်ပါ။”

As the news was circulated at Worms that Luther was to appear before the Diet, a general excitement was created. Aleander, the papal legate to whom the case had been specially entrusted, was alarmed and enraged. He saw that the result would be disastrous to the papal cause. To institute in inquiry into a case in which the pope had already pronounced sentence of condemnation would be to cast contempt upon the authority of the sovereign pontiff. Furthermore, he was apprehensive that the eloquent and powerful arguments of this man might turn away many of the princes from the cause of the pope. He therefore, in the most urgent manner, remonstrated with Charles against Luther’s appearance at Worms. About this time the bull declaring Luther’s excommunication was published; and this, coupled with the representations of the legate, induced the emperor to yield. He wrote to the elector that if Luther would not retract, he must remain at Wittenberg.

လူးသာသည် ညီလာခံရှေ့မှောက်တွင် ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရတော့မည်ဟူသော သတင်းသည် ဝမ်းစ်မြို့တွင် ပျံ့နှံ့သွားသောအခါ လူအများ စိတ်လှုပ်ရှားမှုဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဤကိစ္စကို အထူးတာဝန်ပေးအပ်ခံထားရသည့် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ကိုယ်စားလှယ် အလီအန်ဒါမှာ ထိတ်လန့်ပြီး အမျက်ထွက်ခဲ့သည်။ ဤကိစ္စ၏ရလဒ်သည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏အကျိုးစီးပွားအတွက် ဆိုးဝါးသွားမည်ကို သူမြင်သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကိုယ်တိုင် အပြစ်ပေးရန်စီရင်ပြီးသော အမှုတစ်စုံတစ်ရာကို ပြန်လည်စုံစမ်းခြင်းသည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အာဏာကို အထင်အမြင်သေးစေခြင်း ဖြစ်မည်ဟု သူယူဆသည်။ ထို့ပြင် ဤသူ၏ လိုရင်းတိုရှင်းနှင့် အားကောင်းသော အငြင်းအခုံများကြောင့် နယ်စားအများအပြားသည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ဘက်မှ လွဲချော်သွားမည်ကိုလည်း သူစိုးရိမ်သည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် ဝမ်းစ်မြို့သို့ လူးသာလာရောက်ခြင်းကို ခွင့်မပြုရန် ချားလ်စ်ဘုရင်အား အလွန်အရေးတကြီး တားဆီးပြောဆိုခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ခန့်တွင် လူးသာကို အသင်းတော်မှ ထုတ်ပယ်ကြောင်း အမိန့်စာ (bull) ကို ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ ဤအချက်နှင့် အလီအန်ဒါ၏ ပြောဆိုချက်များကြောင့် ဘုရင်သည် နောက်ဆုံးတွင် အလျော့ပေးခဲ့သည်။ လူးသာသည် မိမိစကားကို ပြန်မရုပ်သိမ်းလျှင် ဝစ်တင်ဘတ်တွင်သာ နေရမည်ဖြစ်ကြောင်း နယ်စားကြီးထံ စာရေးအကြောင်းကြားခဲ့သည်။

Not content with this victory, Aleander labored with all the power and cunning at his command to secure Luther’s condemnation. With a persistence worthy of a better cause, he urged the matter upon the attention of princes, prelates, and other members of the assembly, accusing the Reformer of “sedition, rebellion, impiety, and blasphemy.” But the vehemence and passion manifested by the legate revealed too plainly the spirit by which he was actuated. “He is moved by hatred and vengeance,” was the general remark, “much more than by zeal and piety.” The majority of the Diet were more than ever inclined to regard Luther’s cause with favor.

ဤအောင်ပွဲဖြင့် မကျေနပ်သော အလီအန်ဒါသည် လူးသာကို အပြစ်ပေးစေရန် မိမိတတ်နိုင်သမျှ အစွမ်းကုန်၊ အကောက်ကျစ်ဆုံး ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ပိုမိုကောင်းမွန်သော အရာအတွက်သာဆိုလျှင် ချီးကျူးရမည့် ဇွဲလုံ့လဖြင့် သူသည် နယ်စားများ၊ ဘုန်းတော်ကြီးများ၊ ညီလာခံအဖွဲ့ဝင်များအား လူးသာကို “အဓမ္မပြုလုပ်မှု၊ ပုန်ကန်မှု၊ ဘာသာမဲ့မှုနှင့် ဘုရားသခင်အားစော်ကားမှု” များဖြင့် စွပ်စွဲရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ သို့သော် အလီအန်ဒါပြသခဲ့သော ပြင်းထန်မှုနှင့် အမျက်ဒေါသတို့က သူမည်ကဲ့သို့သော စိတ်ဓာတ်ဖြင့် လုပ်ဆောင်နေသည်ကို အလွန်ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြနေသည်။ “သူသည် စိတ်အားထက်သန်မှု၊ ဘာသာရေးရိုသေမှုထက် အမုန်းတရားနှင့် လက်စားချေလိုစိတ်တို့ဖြင့်သာ လှုပ်ရှားနေခြင်းဖြစ်သည်” ဟု လူအများက ဝေဖန်ပြောဆိုကြသည်။ ထို့ကြောင့် ညီလာခံအဖွဲ့ဝင်အများစုမှာ လူးသာ၏အကြောင်းကို ပိုမိုနှစ်သက်သဘောကျလာကြသည်။

With redoubled zeal Aleander urged upon the emperor the duty of executing the papal edicts. But under the laws of Germany this could not be done without the concurrence of the princes; and, overcome at last by the legate’s importunity, Charles bade him present his case to the Diet. “It was a proud day for the nuncio. The assembly was a great one: the cause was even greater. Aleander was to plead for Rome, ... the mother and mistress of all churches.” He was to vindicate the princedom of Peter before the assembled princes of Christendom. “He had the gift of eloquence, and he rose to the greatness of the occasion. Providence ordered it that Rome should appear and plead by the ablest of her orators in the presence of the most august of tribunals, before she was condemned.” With some misgivings those who favored the Reformer looked forward to the effect of Aleander’s speech. The elector of Saxony was not present, but by his direction some of his councilors attended to take notes of the nuncio’s address.

အလီအန်ဒါသည် ပိုမိုပြင်းထန်သော စိတ်အားထက်သန်မှုဖြင့် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အမိန့်များကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ရန် ဘုရင်အား တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ သို့သော် ဂျာမနီ၏ ဥပဒေအရ နယ်စားများ၏ သဘောတူညီချက်မပါဘဲ ထိုသို့ပြုလုပ်၍မရပေ။ နောက်ဆုံးတွင် အလီအန်ဒါ၏ အတင်းအကျပ်တောင်းဆိုမှုကို မလွန်ဆန်နိုင်သဖြင့် ချားလ်စ်ဘုရင်သည် ၎င်း၏အမှုကို ညီလာခံရှေ့မှောက်တွင် တင်ပြခွင့်ပေးလိုက်သည်။ “ဤနေ့သည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ သံတမန်အတွက် ဂုဏ်ယူစရာနေ့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ညီလာခံသည် ကြီးမားလှသလို၊ အကြောင်းအရာမှာလည်း ပို၍ကြီးမားသည်။ အလီအန်ဒါသည် “အသင်းတော်အားလုံး၏ မိခင်နှင့် သခင်ဖြစ်သော ရောမအတွက်” ရှေ့နေလိုက်ပေးရမည်ဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်လောက၏ နယ်စားများရှေ့တွင် ပေတရု၏ အာဏာကို သူကာကွယ်ပေးရမည်ဖြစ်သည်။ “သူတွင် စကားပြောကျွမ်းကျင်မှုလက်ဆောင်ရှိပြီး ဤကြီးမားသောအခါသမယတွင် ထူးချွန်စွာပြောဆိုနိုင်ခဲ့သည်။ ရောမမြို့သည် သူမအား အပြစ်မပေးမီ အကြီးကျယ်ဆုံးသော တရားရုံးတော်ရှေ့တွင် သူမ၏အတော်ဆုံး စကားပြောသူမှတစ်ဆင့် ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းခွင့်ရစေရန် အရှင်ဘုရားသခင် စီမံထားတော်မူခဲ့သည်။” လူးသာကို နှစ်သက်သူများသည် အလီအန်ဒါ၏ မိန့်ခွန်းကြောင့် အဘယ်အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိလာမည်ကို စိုးရိမ်တကြီးဖြင့် စောင့်ကြည့်နေကြသည်။ ဆက်ဆွန်နီ နယ်စားကြီးမှာ ရောက်မလာသော်လည်း ၎င်း၏အကြံပေးအချို့ကို သံတမန်၏ မိန့်ခွန်းကို မှတ်သားရန် စေလွှတ်ခဲ့သည်။

With all the power of learning and eloquence, Aleander set himself to overthrow the truth. Charge after charge he hurled against Luther as an enemy of the church and the state, the living and the dead, clergy and laity, councils and private Christians. “In Luther’s errors there is enough,” he declared, to warrant the burning of “a hundred thousand heretics.” In conclusion he endeavored to cast contempt upon the adherents of the reformed faith: “What are all these Lutherans? A crew of insolent pedagogues, corrupt priests, corrupt priests, dissolute monks, ignorant lawyers, and degraded nobles, with the common people whom they have misled and perverted. How far superior to them is the Catholic party in number, ability, and power! A unanimous decree from this illustrious assembly will enlighten the simple, wreck the imprudent, decide the waverers, and give strength to the weak.”

အလီအန်ဒါသည် မိမိ၏ ပညာဉာဏ်နှင့် စကားပြောကျွမ်းကျင်မှုအစွမ်းတို့ဖြင့် အမှန်တရားကို ချေမှုန်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ သူသည် လူးသာကို အသင်းတော်နှင့် နိုင်ငံ၊ လူအများ၊ ဘုန်းတော်ကြီးနှင့် လူဝတ်ကြောင်များ၊ ကောင်စီများနှင့် တစ်ဦးချင်းစီအတွက် ရန်သူအဖြစ် စွပ်စွဲချက်များစွာကို ပစ်ပေါက်ခဲ့သည်။ “လူးသာ၏ အမှားများထဲတွင် ‘အတိအကျမရှိသူပေါင်း တစ်သိန်းကို’ မီးရှို့သတ်ရန် လုံလောက်သော အကြောင်းပြချက်များရှိသည်” ဟု သူကြွေးကြော်သည်။ နိဂုံးချုပ်အနေဖြင့် သူသည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒကို ကိုင်စွဲသူများအား အထင်အမြင်သေးစေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ “ဒီလူသာဝါဒီတွေက ဘာတွေလဲ။ မောက်မာသော ဆရာများ၊ ဖောက်ပြန်သော ဘုန်းကြီးများ၊ အကျင့်ပျက်သော ရဟန်းများ၊ မသိနားမလည်သော ရှေ့နေများ၊ ဂုဏ်သိက္ခာကျဆင်းနေသော မင်းမျိုးမင်းနွယ်များနှင့် သူတို့လမ်းမှားသို့ ပို့ဆောင်ဖျက်ဆီးထားသော ရိုးရိုးသားသားလူထုများသာ ဖြစ်ကြသည်။ သူတို့ထက် ကတ်သလစ်အဖွဲ့သည် အရေအတွက်၊ အရည်အချင်းနှင့် အာဏာတွင် မည်မျှပို၍သာလွန်သနည်း။ ဤဂုဏ်သရေရှိ ညီလာခံမှ တညီတညွတ်တည်း အမိန့်ချမှတ်လိုက်လျှင် ရိုးအသူများကို အသိပညာပေးနိုင်မည်၊ မဆင်ခြင်သူများကို သတိပေးနိုင်မည်၊ စိတ်ယိုင်နေသူများကို ဆုံးဖြတ်ချက်ချပေးနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး အားနည်းသူများကို အားဖြည့်ပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။”

With such weapons the advocates of truth in every age have been attacked. The same arguments are still urged against all who dare to present, in opposition to established errors, the plain and direct teachings of God’s word. “Who are these preachers of new doctrines?” exclaim those who desire the popular religion. “They are unlearned, few in numbers, and of the poorer class. Yet they claim to have the truth, and to be the chosen people of God. They are ignorant and deceived. How greatly superior in numbers and influence is our church! How many great and learned men are among us! How much more power is on our side!” These are the arguments that have a telling influence upon the world; but they are no more conclusive now than in the days of the Reformer.

ဤသို့သော လက်နက်များဖြင့်သာ ခေတ်အဆက်ဆက် အမှန်တရားကို ထောက်ခံသူများ တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသည်။ တည်မြဲနေသော အမှားများကို ဆန့်ကျင်ပြီး ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ကို တိုက်ရိုက်တင်ပြရဲသူများအပေါ်တွင်လည်း ထိုနည်းတူသော အငြင်းအခုံများကိုပင် ယနေ့တိုင် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။ “ဒီဝါဒသစ်တွေကို ဟောပြောနေတဲ့ သူတွေက ဘယ်သူတွေလဲ” ဟု လူကြိုက်များသော ဘာသာရေးကို လိုလားသူများက မေးခွန်းထုတ်ကြသည်။ “သူတို့က ပညာမတတ်ဘူး၊ အရေအတွက်နည်းတယ်၊ ဆင်းရဲသားလူတန်းစားတွေပဲ။ ဒါပေမဲ့ သူတို့က အမှန်တရားကိုရထားတယ်၊ ဘုရားသခင်ရွေးချယ်တဲ့ လူမျိုးဖြစ်တယ်လို့ ပြောကြတယ်။ သူတို့က မသိနားမလည်ဘူး၊ အလိမ်ခံနေရတယ်။ ကျွန်တော်တို့အသင်းတော်က အရေအတွက်ရော သြဇာအာဏာမှာပါ မည်မျှပို၍သာလွန်သနည်း။ ကျွန်တော်တို့ကြားထဲမှာ ဘယ်လောက်တောင် ပညာတတ်ကြီးတွေ ရှိသလဲ။ ကျွန်တော်တို့ဘက်မှာ ဘယ်လောက်တောင် အာဏာတွေရှိသလဲ!” ဤအချက်များသည် ကမ္ဘာကြီးအပေါ် သြဇာညောင်းသော အငြင်းအခုံများ ဖြစ်သော်လည်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမား၏ ခေတ်အခါကကဲ့သို့ပင် ယနေ့တွင်လည်း အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်သော အချက်များ မဟုတ်ကြပါ။

The Reformation did not, as many suppose, end with Luther. It is to be continued to the close of this world’s history. Luther had a great work to do in reflecting to others the light which God had permitted to shine upon him; yet he did not receive all the light which was to be given to the world. From that time to this, new light has been continually shining upon the Scriptures, and new truths have been constantly unfolding.

ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒသည် လူအများထင်မှတ်ထားသကဲ့သို့ လူးသာနှင့် အဆုံးသတ်သွားခြင်း မဟုတ်ပါ။ ဤကမ္ဘာ့သမိုင်း၏ အဆုံးတိုင်အောင် ဆက်လက်ရှိနေဦးမည်ဖြစ်သည်။ လူးသာသည် ဘုရားသခင်က မိမိအပေါ် ထွန်းလင်းစေခဲ့သော အလင်းရောင်ကို အခြားသူများထံ ပြန်လည်မျှဝေပေးရန် ကြီးမားသော တာဝန်ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် လောကကြီးအတွက် ပေးအပ်ရမည့် အလင်းရောင်အားလုံးကို သူတစ်ယောက်တည်း ရရှိခဲ့ခြင်းမဟုတ်ပါ။ ထိုအချိန်မှစ၍ ယနေ့တိုင် ကျမ်းစာတော်မြတ်အပေါ် အလင်းသစ်များ ဆက်တိုက်ထွန်းလင်းနေပြီး အမှန်တရားသစ်များမှာလည်း အစဉ်အမြဲ ထွက်ပေါ်လာနေသည်။

The legate’s address made a deep impression upon the Diet. There was no Luther present, with the clear and convincing truths of God’s word, to vanquish the papal champion. No attempt was made to defend the Reformer. There was manifest a general disposition not only to condemn him and the doctrines which he taught, but if possible to uproot the heresy. Rome had enjoyed the most favorable opportunity to defend her cause. All that she could say in her own vindication had been said. But the apparent victory was the signal of defeat. Henceforth the contrast between truth and error would be more clearly seen, as they should take the field in open warfare. Never from that day would Rome stand as secure as she had stood.

သံတမန်၏ မိန့်ခွန်းသည် ညီလာခံအပေါ် လွန်စွာသက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းဘက်မှ ကိုယ်စားလှယ်ကို အနိုင်ယူရန် ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်မှ ရှင်းလင်းပြီး ခိုင်မာသော အမှန်တရားများဖြင့် လူးသာကိုယ်တိုင် ရောက်မလာခဲ့ပေ။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားအား ကာကွယ်ပေးရန် ကြိုးပမ်းသူလည်း မရှိခဲ့။ သူနှင့် သူသွန်သင်သော ဝါဒများကို အပြစ်တင်ရန်သာမက ဖြစ်နိုင်လျှင် ထိုမှားယွင်းသောဝါဒကို အမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းရန် ယေဘုယျသဘောထားများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ရောမသည် မိမိ၏အကြောင်းပြချက်များကို ကာကွယ်ရန် အကောင်းဆုံးအခွင့်အရေးကို ရရှိခဲ့သည်။ သူမကိုသူမ ကာကွယ်ရန်ပြောနိုင်သမျှ အားလုံးကို ပြောခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ သို့သော် ထိုထင်သာမြင်သာရှိသော အောင်ပွဲသည် ရှုံးနိမ့်ခြင်း၏ နိမိတ်လက္ခဏာပင် ဖြစ်သည်။ ထိုနေ့မှစ၍ အမှန်တရားနှင့် အမှားတရားတို့၏ ကွာခြားချက်မှာ ပို၍ရှင်းလင်းလာပြီး ပွင့်လင်းသောစစ်ပွဲတွင် ရင်ဆိုင်ရတော့မည်ဖြစ်သည်။ ထိုနေ့မှစ၍ ရောမသည် ယခင်ကကဲ့သို့ စိတ်ချရသောအနေအထားမျိုးတွင် ဘယ်တော့မှ ရှိတော့မည်မဟုတ်ပါ။

While most of the members of the Diet would not have hesitated to yield up Luther to the vengeance of Rome, many of them saw and deplored the existing Tai-pa-rity (depravity) in the church, and desired a suppression of the abuses suffered by the German people in consequence of the corruption and greed of the hierarchy and desire a suppression of the abuses suffered by the German people in consequence of the corruption and greed of the hierarchy. The legate had presented the papal rule in the most favorable light. Now the Lord moved upon a member of the Diet to give a true delineation of the effects of papal tyranny. With noble firmness, Duke George of Saxony stood up in that princely assembly and specified with terrible exactness the deceptions and abominations of popery, and their dire results. In closing he said:

ညီလာခံအဖွဲ့ဝင်အများစုသည် လူးသာအား ရောမ၏လက်စားချေမှုအတွက် ပေးအပ်ရန် ဝန်လေးကြမည်မဟုတ်သော်လည်း သူတို့ထဲမှ အများအပြားသည် အသင်းတော်အတွင်းရှိ လက်ရှိယိုယွင်းပျက်စီးမှုများကို မြင်တွေ့ပြီး စိတ်မကောင်းဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ဘုန်းတော်ကြီးအဆင့်ဆင့်၏ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုနှင့် လောဘကြီးမှုတို့ကြောင့် ဂျာမန်လူမျိုးတို့ ခံစားနေရသော အနိုင်ကျင့်မှုများကို ရပ်တန့်စေလိုကြသည်။ သံတမန်သည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အုပ်ချုပ်မှုကို အကောင်းဆုံးအမြင်ဖြင့် တင်ပြခဲ့သည်။ ယခုမူ အရှင်ဘုရားသခင်သည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အုပ်ချုပ်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့်ဆိုးကျိုးများကို အမှန်အတိုင်းတင်ပြရန် ညီလာခံအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးကို လှုံ့ဆော်ပေးတော်မူသည်။ ဆက်ဆွန်နီနယ်စား ဒျုဂျော့ခ်ျ (Duke George) သည် ထိုမင်းညီမင်းသားများ စုဝေးရာ၌ မြင့်မြတ်သော ခိုင်မာမှုဖြင့် မတ်တတ်ရပ်ကာ ပုပ်ရဟန်းမင်းဝါဒ၏ လှည့်ဖြားမှုများနှင့် ရွံရှာဖွယ်ရာလုပ်ရပ်များ၊ ၎င်းတို့၏ ဆိုးရွားသောရလဒ်များကို အလွန်တိကျစွာဖြင့် ပြောဆိုခဲ့သည်။ နိဂုံးချုပ်တွင် သူက ဤသို့ဆိုသည်။

“These are some of the abuses that cry out against Rome. All shame has been put aside, and their only object is ... money, money, money, ... so that the preachers who should teach the truth, utter nothing but falsehoods, and are not only tolerated, but rewarded, because the greater their lies, the greater their gain. It is from this foul spring that such tainted waters flow. Debauchery stretches out the hand to avarice.... Alas, it is the scandal caused by the clergy that hurls so many poor souls into eternal condemnation. A general reform must be effected.”

“ဤအရာများသည် ရောမကို ဆန့်ကျင်တိုင်တန်းနေရသော အလွဲသုံးစားမှုအချို့ပင် ဖြစ်သည်။ အရှက်အကြောက်တရားတို့ ကင်းမဲ့သွားကြပြီး သူတို့၏ တစ်ခုတည်းသော ရည်ရွယ်ချက်မှာ... ငွေ၊ ငွေ၊ ငွေ... သာဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အမှန်တရားကို သွန်သင်ရမည့် တရားဟောဆရာများမှာ မုသားစကားများမှလွဲ၍ မည်သည်ကိုမျှ မဟောပြောကြတော့ဘဲ သူတို့၏ မုသားစကားများသည် ပို၍ကြီးမားလေ သူတို့၏ အမြတ်ငွေလည်း ပို၍များလေဖြစ်သည့်အတွက် သူတို့ကို ခွင့်လွှတ်ရုံသာမက ဆုပါချီးမြှင့်နေကြသည်။ ဤညစ်ပတ်သော စမ်းချောင်းမှသာလျှင် ဤသို့သောအဆိပ်သင့်ရေများ စီးဆင်းလာခြင်းဖြစ်သည်။ ကာမဂုဏ်လိုက်စားမှုသည် လောဘတရားနှင့် လက်တွဲနေသည်။... အို... များစွာသော ဝိညာဉ်ဆင်းရဲသားတို့ကို ထာဝရအပြစ်စီရင်ခြင်းသို့ ပို့ဆောင်နေသည်မှာ ဘုန်းတော်ကြီးများကြောင့်ဖြစ်သော အရှက်ရဖွယ်ရာကိစ္စများပင် ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရပေတော့မည်။”

A more able and forcible denunciation of the papal abuses could not have been presented by Luther himself; and the fact that the speaker was a determined enemy of the Reformer’s gave greater influence to his words. Had the eyes of the assembly been opened, they would have beheld angels of God in the midst of them, shedding beams of light athwart the darkness of error and opening minds and hearts to the reception of the truth. It was the power of the God of truth and wisdom that controlled even the adversaries of the reformation, and thus prepared the way for the great work about to be accomplished. Martin Luther was not present; but the voice of One greater than Luther had been heard in that assembly.

ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အလွဲသုံးစားမှုများကို လူးသာကိုယ်တိုင် ပြစ်တင်ရှုတ်ချလျှင်တောင်မှ ဤမျှတော်ပြီး အားကောင်းသော ပြောဆိုချက်မျိုး ဖြစ်လာမည်မဟုတ်ပေ။ ပြောဆိုသူသည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမား၏ ရန်သူတစ်ဦးဖြစ်နေခြင်းကပင် သူ၏စကားလုံးများကို ပို၍သြဇာညောင်းစေခဲ့သည်။ ညီလာခံအဖွဲ့ဝင်များ၏ မျက်စိသာ ပွင့်နေမည်ဆိုလျှင် သူတို့ကြားတွင်ရှိနေသော ဘုရားသခင်၏ ကောင်းကင်တမန်များကို မြင်တွေ့ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ အမှားတရား၏ အမှောင်ထုထဲတွင် အလင်းရောင်ကို ဖြန့်ကျက်ကာ အမှန်တရားကို လက်ခံနိုင်ရန် သူတို့၏စိတ်နှလုံးများကို ဖွင့်လှစ်ပေးနေကြသည်ကို မြင်ရလိမ့်မည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို ဆန့်ကျင်သူများကိုပင် ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သည့် အမှန်တရားနှင့် ဉာဏ်ပညာရှိသော ဘုရားသခင်၏ အစွမ်းတန်ခိုးတော်သည် ဆောင်ရွက်ရမည့် ကြီးမားသောလုပ်ငန်းအတွက် လမ်းခင်းပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မာတင်လူးသာ မရှိသော်လည်း လူးသာထက်ကြီးမြတ်သူတစ်ပါး၏ အသံတော်ကို ထိုညီလာခံတွင် ကြားခဲ့ရပြီး ဖြစ်သည်။

A committee was at once appointed by the Diet to prepare an enumeration of the papal oppressions that weighed so heavily on the German people. This list, containing a hundred and one specifications, was presented to the emperor, with a request that he would take immediate measures for the correction of these abuses. “What a loss of Christian souls,” said the petitioners, “what depredations, what extortions, on account of the scandals by which the spiritual head of Christendom is surrounded! It is our duty to prevent the ruin and dishonor of our people. For this reason we most humbly but most urgently entreat you to order a general reformation, and to undertake its accomplishment.”

ဂျာမန်လူမျိုးတို့အပေါ် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဖြစ်နေသော ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အနိုင်ကျင့်မှုများကို စာရင်းပြုစုရန် ညီလာခံက ချက်ချင်းပင် ကော်မတီတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ အချက်ပေါင်း တစ်ရာ့တစ်ချက်ပါဝင်သော ဤစာရင်းကို ဘုရင်ထံသို့ တင်ပြပြီး ထိုအလွဲသုံးစားမှုများကို ပြင်ဆင်ပေးရန် ချက်ချင်းဆောင်ရွက်ပေးဖို့ တောင်းဆိုခဲ့သည်။ “ခရစ်ယာန်လောက၏ ဝိညာဉ်ရေးခေါင်းဆောင်ကို ဝန်းရံထားသော အရှက်ရဖွယ်ရာကိစ္စများကြောင့် ခရစ်ယာန်ဝိညာဉ်များ မည်မျှဆုံးရှုံးနေရပါသနည်း၊ အနိုင်ကျင့်မှုများနှင့် ငွေညှစ်မှုများကလည်း မည်မျှများပြားပါသနည်း!” ဟု တောင်းဆိုသူများက ဆိုသည်။ “ကျွန်တော်တို့၏ ပြည်သူများ ပျက်စီးခြင်းနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာကျဆင်းခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးခြင်းသည် ကျွန်တော်တို့၏ တာဝန်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ယေဘုယျအားဖြင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကို အမိန့်ပေးရန်နှင့် ၎င်းကို အောင်မြင်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးရန် အလွန်နှိမ့်ချစွာဖြင့် အရေးတကြီး တောင်းပန်အပ်ပါသည်။”

The council now demanded the Reformer’s appearance before them. Notwithstanding the entreaties, protests, and threats of Aleander, the emperor at last consented, and Luther was summoned to appear before the Diet. With the summons was issued a safe-conduct, ensuring his return to a place of security. These were borne to Wittenberg by a herald, who was commissioned to conduct him to Worms.

ယခုအခါ ကောင်စီသည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားအား ၎င်းတို့ရှေ့မှောက်သို့ လာရောက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ အလီအန်ဒါ၏ တောင်းပန်မှုများ၊ ကန့်ကွက်မှုများနှင့် ခြိမ်းခြောက်မှုများရှိသော်လည်း ဘုရင်သည် နောက်ဆုံးတွင် သဘောတူခဲ့ပြီး လူးသာအား ညီလာခံရှေ့မှောက်တွင် ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရန် ဆင့်ခေါ်ခဲ့သည်။ ထိုဆင့်ခေါ်စာနှင့်အတူ သူပြန်လာနိုင်စေရန် လုံခြုံစွာသွားလာခွင့် လက်မှတ်ကိုလည်း ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အား ဝစ်တင်ဘတ်သို့ တမန်တော်တစ်ဦးမှတစ်ဆင့် ပေးပို့ခဲ့ပြီး လူးသာအား ဝမ်းစ်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်လာရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။

The friends of Luther were terrified and distressed. Knowing the prejudice and enmity against him, they feared that even his safe-conduct would not be respected, and they entreated him not to imperil his life. He replied: “The papists do not desire my coming to Worms, but my condemnation and my death. It matters not. Pray not for me, but for the word of God.... Christ will give me His Spirit to overcome these ministers of error. I despise them during my life; I shall triumph over them by my death. They are busy at Worms about compelling me to retract; and this shall be my retraction: I said formerly that the pope was Christ’s vicar; now I assert that he is our Lord’s adversary, and the devil’s apostle.”

လူးသာ၏ မိတ်ဆွေများသည် ထိတ်လန့်ပြီး စိတ်ဆင်းရဲခဲ့ကြသည်။ သူ၏အပေါ်ထားရှိသော ဘက်လိုက်မှုနှင့် အမုန်းတရားများကို သိရှိကြသဖြင့် သူ၏ လုံခြုံစွာသွားလာခွင့်လက်မှတ်ကိုပင် အလေးမထားမည်ကို စိုးရိမ်ပြီး သူ့အသက်ကို အန္တရာယ်မပြုရန် တောင်းပန်ခဲ့ကြသည်။ သူက ဤသို့ပြန်ဖြေခဲ့သည်။ “ပုပ်ရဟန်းမင်းဘက်တော်သားတွေက ကျွန်တော် ဝမ်းစ်မြို့ကိုလာတာကို လိုချင်တာမဟုတ်ဘူး၊ ကျွန်တော့်ကို အပြစ်ပေးပြီး သတ်ပစ်ချင်တာပါ။ ဒါက အရေးမကြီးပါဘူး။ ကျွန်တော့်အတွက် ဆုမတောင်းပါနဲ့၊ ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်အတွက်သာ ဆုတောင်းပေးကြပါ။... ခရစ်တော်သည် ဤအမှားပြုသူများကို အောင်နိုင်ရန် သူ၏ဝိညာဉ်တော်ကို ကျွန်တော့်ကို ပေးသနားတော်မူပါလိမ့်မည်။ ကျွန်တော် အသက်ရှင်စဉ်ကာလမှာ သူတို့ကို အထင်အမြင်သေးပါတယ်။ ကျွန်တော့်သေဆုံးခြင်းအားဖြင့် သူတို့ကို ကျွန်တော် အောင်နိုင်ပါလိမ့်မည်။ သူတို့သည် ဝမ်းစ်မြို့မှာ ကျွန်တော့်ကို စကားပြန်ရုပ်သိမ်းခိုင်းဖို့ အလုပ်ရှုပ်နေကြတယ်။ ဒါကတော့ ကျွန်တော့်ရဲ့ စကားပြန်ရုပ်သိမ်းခြင်းဖြစ်ပါလိမ့်မယ် - အရင်တုန်းကတော့ ပုပ်ရဟန်းမင်းဟာ ခရစ်တော်ရဲ့ ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်တယ်လို့ ကျွန်တော်ပြောခဲ့တယ်၊ အခုတော့ သူဟာ ကျွန်တော်တို့ သခင်ဘုရားရဲ့ ရန်သူဖြစ်ပြီး မာရ်နတ်ရဲ့ တမန်တော်ဖြစ်ကြောင်း ကျွန်တော် အခိုင်အမာ ပြောလိုက်ပါတယ်!”

Luther was not to make his perilous journey alone. Besides the imperial messenger, three of his firmest friends determined to accompany him. Melanchthon earnestly desired to join them. His heart was knit to Luther’s, and he yearned to follow him, if need be, to prison or to death. But his entreaties were denied. Should Luther perish, the hopes of the Reformation must center upon his youthful colaborer. Said the Reformer as he parted from Melanchthon: “If I do not return, and my enemies put me to death, continue to teach, and stand fast in the truth. Labor in my stead.... If you survive, my death will be of little consequence.” Students and citizens who had gathered to witness Luther’s departure were deeply moved. A multitude whose hearts had been touched by the gospel, bade him farewell with weeping. Thus the Reformer and his companions set out from Wittenberg.

လူးသာသည် ဤအန္တရာယ်များသော ခရီးကို တစ်ဦးတည်းသွားရမည်မဟုတ်ပေ။ ဧကရာဇ်မင်း၏ တမန်တော်အပြင် သူ၏အယုံကြည်ရဆုံး မိတ်ဆွေသုံးဦးကလည်း သူနှင့်အတူ လိုက်ပါရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ မီလန်သန် (Melanchthon) သည် သူတို့နှင့်အတူလိုက်ပါရန် အလွန်ပင်ဆန္ဒရှိခဲ့သည်။ သူ၏နှလုံးသားသည် လူးသာနှင့် ချိတ်ဆက်နေပြီး လိုအပ်ပါက အကျဉ်းထောင်သို့ဖြစ်စေ၊ သေခြင်းသို့ဖြစ်စေ လိုက်ပါရန် တောင့်တနေခဲ့သည်။ သို့သော် သူ၏တောင်းပန်မှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ လူးသာ အသက်ဆုံးရှုံးသွားပါက ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၏ မျှော်လင့်ချက်သည် သူ၏ငယ်ရွယ်သော လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ထံတွင် တည်ရှိနေရမည်ဖြစ်သည်။ မီလန်သန်နှင့် ခွဲခွာစဉ်တွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားက ဤသို့ဆိုခဲ့သည်။ “ကျွန်တော် ပြန်မလာနိုင်တော့ဘဲ ကျွန်တော့်ရန်သူတွေက ကျွန်တော့်ကို သတ်ပစ်လိုက်မယ်ဆိုရင် သင်ဆက်ပြီး သွန်သင်ပေးပါ၊ အမှန်တရားမှာ ခိုင်မြဲစွာရပ်တည်ပါ။ ကျွန်တော့်နေရာမှာ အလုပ်လုပ်ပေးပါ။... သင် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်မယ်ဆိုရင် ကျွန်တော့်သေဆုံးခြင်းဟာ အရေးမကြီးပါဘူး။” လူးသာ ထွက်ခွာသွားသည်ကို ကြည့်ရှုရန် စုရုံးရောက်ရှိနေသော ကျောင်းသားများနှင့် မြို့သားများမှာ လွန်စွာစိတ်ထိခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ဧဝံဂေလိတရားတော်ကြောင့် နှလုံးသားကို ထိခိုက်ခံစားရသော လူအုပ်ကြီးသည် မျက်ရည်ကျလျက် နှုတ်ဆက်ခဲ့ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားနှင့် သူ၏အပေါင်းအပါများသည် ဝစ်တင်ဘတ်မှ စတင်ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။

On the journey they saw that the minds of the people were oppressed by gloomy forebuggings (forebodings). At some towns no honors were proffered them. As they stopped for the night, a friendly priest expressed his fears by holding up before Luther the portrait of an Italian reformer who had suffered martyrdom. The next day they learned that Luther’s writings had beenかれた (condemned) at Worms. Imperial messengers were proclaiming the emperor’s decree and calling upon the people to bring the proscribed works to the magistrates. The herald, fearing for Luther’s safety at the council, and thinking that already his resolution might be shaken, asked if he still wished to go forward. He answered: “Although interdicted in every city, I shall go on.”

ခရီးတစ်လျှောက်တွင် လူတို့၏စိတ်ထဲ၌ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ လွှမ်းမိုးနေသည်ကို သူတို့မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ အချို့မြို့များတွင် သူတို့ကို ဂုဏ်ပြုခြင်းမရှိခဲ့ကြပေ။ ညအိပ်ရပ်နားစဉ်တွင် ခင်မင်သော ဘုန်းကြီးတစ်ပါးက အာဇာနည်ဖြစ်ခဲ့ရသော အီတလီပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားတစ်ဦး၏ ပုံတူပန်းချီကားကို လူးသာရှေ့တွင် ပြသလျက် သူ၏စိုးရိမ်မှုများကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ နောက်တစ်နေ့တွင် ဝမ်းစ်မြို့၌ လူးသာ၏ စာပေများကို တားမြစ်ပိတ်ပင်လိုက်ကြောင်း သူတို့သိရှိခဲ့ရသည်။ ဧကရာဇ်မင်း၏ အမိန့်ကို ကြေညာနေသော တမန်တော်များသည် တားမြစ်ထားသော စာအုပ်များကို အာဏာပိုင်များထံသို့ အပ်နှံရန် လူတို့ကို တိုက်တွန်းနေကြသည်။ ညီလာခံတွင် လူးသာ၏လုံခြုံရေးအတွက် စိုးရိမ်ပြီး သူ၏ဆုံးဖြတ်ချက် ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်ဟု တွေးထင်နေသော တမန်တော်က ရှေ့ဆက်သွားရန် ဆန္ဒရှိသေးသလားဟု မေးမြန်းခဲ့သည်။ သူက ဤသို့ပြန်ဖြေခဲ့သည်။ “မြို့တိုင်းမှာ တားမြစ်ထားပေမယ့်လည်း ကျွန်တော် ရှေ့ဆက်သွားပါမယ်။”

At Erfurt, Luther was received with honor. Surrounded by admiring crowds, he passed through the streets that he had often traversed with his beggar’s wallet. He visited his convent cell, and thought upon the struggles through which the light now flooding Germany had been shed upon his soul. He was urged to preach. This he had been forbidden to do, but the herald granted him permission, and the friar who had once been made the drudge of the convent, now entered the pulpit.

အာဖတ် (Erfurt) မြို့တွင် လူးသာကို ဂုဏ်ပြုစွာဖြင့် ကြိုဆိုခဲ့သည်။ အားကျချီးမွမ်းနေသော လူအုပ်ကြားတွင် သူသည် ယခင်က သူ၏ဆွမ်းခံအိတ်ဖြင့် မကြာခဏဖြတ်သန်းခဲ့ဖူးသော လမ်းများတစ်လျှောက် လျှောက်သွားခဲ့သည်။ သူသည် သူ၏ဘုန်းကြီးကျောင်းခန်းသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ပြီး ယခုအခါ ဂျာမနီတစ်ပြည်လုံးကို လွှမ်းခြုံထားသော အလင်းရောင်သည် သူ၏ဝိညာဉ်ထဲသို့ မည်သို့မည်ပုံ ရောက်ရှိလာခဲ့သနည်းဟူသော အကြောင်းများကို ပြန်လည်တွေးတောခဲ့သည်။ သူအား တရားဟောရန် တိုက်တွန်းကြသည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ရန် သူတားမြစ်ခံထားရသော်လည်း တမန်တော်က ခွင့်ပြုချက်ပေးခဲ့သဖြင့် တစ်ချိန်က ဘုန်းကြီးကျောင်း၏ အစေခံကျွန်ကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့ရသူ ရဟန်းငယ်မှာ ယခုအခါ တရားဟောစင်မြင့်ပေါ်သို့ တက်လှမ်းလာခဲ့သည်။

To a crowded assembly he spoke from the words of Christ, “Peace be unto you.” “Philosophers, doctors, and writers,” he said, “have endeavored to teach men the way to obtain everlasting life, and they have not succeeded. I will now tell it to you: ... God has raised one Man from the dead, the Lord Jesus Christ, that He might destroy death, extirpate sin, and shut the gates of hell. This is the work of salvation.... Christ has vanquished! this is the joyful news; and we are saved by His work, and not by our own.... Our Lord Jesus Christ said, ‘Peace be unto you; behold My hands;’ that is to say, Behold, O man! it is I, I alone, who have taken away thy sin, and ransomed thee; and now thou hast peace, saith the Lord.”

လူအုပ်ကြီးရှေ့တွင် သူသည် ခရစ်တော်၏ “သင်တို့၌ ငြိမ်သက်ခြင်းရှိစေသတည်း” ဟူသော စကားတော်မှစတင်၍ ဟောပြောခဲ့သည်။ “ဒဿနပညာရှင်များ၊ ဆရာများနှင့် စာရေးဆရာများသည် ထာဝရအသက်ရရှိရန် လမ်းကို သွန်သင်ပေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသော်လည်း အောင်မြင်မှုမရရှိခဲ့ကြပါ။ အခုတော့ ကျွန်တော် ပြောပြပါမယ်... ဘုရားသခင်သည် သေခြင်းကိုဖျက်ဆီးရန်၊ ဒုစရိုက်ကိုပပျောက်စေရန်နှင့် ငရဲတံခါးကို ပိတ်ထားနိုင်ရန် တစ်ဦးတည်းသော လူသား၊ သခင်ယေရှုခရစ်တော်ကို သေခြင်းမှ ထမြောက်စေတော်မူခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ကယ်တင်ခြင်း၏ လုပ်ငန်းပင် ဖြစ်သည်... ခရစ်တော်သည် အောင်နိုင်တော်မူပြီ! ဤသည်မှာ ဝမ်းမြောက်စရာသတင်းဖြစ်ပြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် မိမိတို့၏လုပ်ဆောင်ချက်ဖြင့်မဟုတ်ဘဲ ကိုယ်တော်၏လုပ်ဆောင်ချက်ဖြင့်သာ ကယ်တင်ခြင်းကို ရရှိကြသည်။... ကျွန်ုပ်တို့၏ သခင်ယေရှုခရစ်တော်က ‘သင်တို့၌ ငြိမ်သက်ခြင်းရှိစေသတည်း၊ ငါ့လက်တော်ကို ကြည့်ပါ’ ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ‘အို လူသား၊ ကြည့်လော့! မင်း၏အပြစ်ကို ဖယ်ရှားပေးပြီး မင်းကိုရွေးနှုတ်သောသူမှာ ငါတစ်ပါးတည်းသာဖြစ်သည်၊ အခုတော့ မင်း၌ ငြိမ်သက်ခြင်းရှိပြီ’ ဟု သခင်ဘုရား မိန့်တော်မူသည်။”

He continued, showing that true faith will be manifested by a holy life. “Since God has saved us, let us so order our works that they may be acceptable to Him. Art thou rich? let thy goods administer to the necessities of the poor. Art thou poor? let thy services be acceptable to the rich. If thy labor is useful to thyself alone, the service that thou pretendest to render unto God is a lie.”

သူသည် ဆက်လက်၍ စစ်မှန်သောယုံကြည်ခြင်းသည် သန့်ရှင်းသောအသက်တာဖြင့် ထင်ရှားလာလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ “ဘုရားသခင်က ကျွန်ုပ်တို့ကို ကယ်တင်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် ကိုယ်တော်နှစ်သက်လက်ခံနိုင်မည့်အတိုင်း ကျွန်ုပ်တို့၏ လုပ်ရပ်များကို စီစဉ်ကြပါစို့။ သင်သည် သူဌေးဖြစ်သလော။ သင်၏ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ဆင်းရဲသားတို့၏ လိုအပ်ချက်များအတွက် အသုံးပြုပါ။ သင်သည် ဆင်းရဲသားဖြစ်သလော။ သင်၏ဝန်ဆောင်မှုများကို သူဌေးများအတွက် အကျိုးရှိစေပါ။ အကယ်၍ သင်၏အလုပ်သည် သင့်ကိုယ်ကျိုးအတွက်သာဆိုလျှင် ဘုရားသခင်ကို ပေးလှူသည်ဟု သင်ဟန်ဆောင်နေသော ဝန်ဆောင်မှုမှာ လိမ်ညာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။”

The people listened as if spellbound. The bread of life was broken to those starving souls. Christ was lifted up before them as above popes, legates, emperors, and kings. Luther made no reference to his own perilous position. He did not seek to make himself the object of thought or sympathy. In the contemplation of Christ he had lost sight of self. He hid behind the Man of Calvary, seeking only to present Jesus as the sinner’s Redeemer.

လူများသည် မှော်ဆန်သကဲ့သို့ နားထောင်နေကြသည်။ အသက်ရှင်ခြင်းမုန့်ကို ထိုငတ်မွတ်နေသော ဝိညာဉ်များအတွက် ဝေငှပေးလိုက်သည်။ ခရစ်တော်ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းများ၊ သံတမန်များ၊ ဧကရာဇ်မင်းများနှင့် ဘုရင်များထက် ပိုမိုမြင့်မြတ်သူအဖြစ် သူတို့ရှေ့တွင် ချီးမြှောက်ခဲ့သည်။ လူးသာသည် မိမိ၏ အန္တရာယ်ရှိသော အခြေအနေကို တစ်ခွန်းမျှ မပြောခဲ့ပေ။ သူသည် လူတို့၏အာရုံစိုက်မှု သို့မဟုတ် သနားကရုဏာသက်ဝင်မှုအတွက် ကြိုးပမ်းခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ ခရစ်တော်အား အာရုံစိုက်ခြင်း၌ သူသည် မိမိကိုယ်ကိုပင် မေ့လျော့နေခဲ့သည်။ သူသည် ကယ်လ်ဗရီတောင်ပေါ်မှ လူသားနောက်ကွယ်တွင် ပုန်းကွယ်လျက် ယေရှုခရစ်တော်ကိုသာ အပြစ်သားတို့၏ ကယ်တင်ရှင်အဖြစ် တင်ပြလိုခဲ့သည်။

As the Reformer proceeded on his journey, he was everywhere regarded with great interest. An eager multitude thronged about him, and friendly voices warned him of the purpose of the Romanists. “They will burn you,” said some, “and reduce your body to ashes, as they did with John Huss.” Luther answered, “Though they should kindle a fire all the way from Worms to Wittenberg, the flames of which reached to heaven, I would walk through it in the name of the Lord; I would appear before them; I would enter the jaws of this behemoth, and break his teeth, confessing the Lord Jesus Christ.”

ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားသည် ခရီးဆက်သွားရာတွင် နေရာတိုင်း၌ စိတ်ဝင်စားမှုအကြီးအကျယ် ခံခဲ့ရသည်။ စိတ်အားထက်သန်သော လူအုပ်ကြီးသည် သူ့ကိုဝန်းရံထားကြပြီး ခင်မင်သောသူများက ရောမတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို သတိပေးကြသည်။ “သူတို့သည် ဂျွန်ဟပ်စ်ကို ပြုလုပ်ခဲ့သလိုပဲ သင့်ကိုမီးရှို့ပြီး ပြာချပစ်လိမ့်မယ်” ဟု အချို့ကပြောကြသည်။ လူးသာက “သူတို့ဟာ ဝမ်းစ်မြို့ကနေ ဝစ်တင်ဘတ်အထိ မီးတောက်များ ကောင်းကင်ထိရောက်အောင် မီးရှို့လိုက်မယ်ဆိုရင်တောင်မှ၊ ကျွန်တော်ဟာ သခင်ဘုရားရဲ့နာမတော်နဲ့ အဲဒီမီးတောက်ထဲကို လျှောက်သွားမှာပဲ၊ ကျွန်တော် သူတို့ရှေ့မှာ ပေါ်လာမှာပဲ၊ ဒီမိစ္ဆာကောင်ရဲ့ ပါးစပ်ထဲကိုဝင်ပြီး သခင်ယေရှုခရစ်တော်ကို ဝန်ခံလျက် သူရဲ့သွားတွေကို ချိုးဖျက်ပစ်မှာပဲ” ဟု ပြန်ဖြေခဲ့သည်။

The news of his approach to Worms created great commotion. His friends trembled for his safety; his enemies feared for the success of their cause. Strenuous efforts were made to dissuade him from entering the city. At the instigation of the papists he was urged to repair to the castle of a friendly knight, where, it was declared, all difficulties could be amicably adjusted. Friends endeavored to excite his fears by describing the triggered (threatened) dangers that you (him). All their efforts failed. Luther, still unshaken, declared: “Even should there be as many devils in Worms as tiles on the housetops, still I would enter it.”

သူ ဝမ်းစ်မြို့သို့ နီးကပ်လာပြီဆိုသောသတင်းသည် ကြီးမားသော လှုပ်ရှားမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ သူ၏မိတ်ဆွေများက သူ၏လုံခြုံရေးအတွက် စိုးရိမ်တုန်လှုပ်ကြပြီး ရန်သူများက သူတို့၏ရည်ရွယ်ချက် ပျက်ပြားသွားမည်ကို စိုးရိမ်ကြသည်။ သူမြို့ထဲသို့ မဝင်ရောက်စေရန် အပြင်းအထန် တားဆီးကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းဘက်တော်သားများ၏ လှုံ့ဆော်မှုဖြင့် ခင်မင်သောသူရဲကောင်းတစ်ဦး၏ ရဲတိုက်သို့ သွားရောက်ရန် တိုက်တွန်းကြပြီး ထိုနေရာတွင် အခက်အခဲအားလုံးကို အဆင်ပြေအောင် ဖြေရှင်းနိုင်မည်ဟု ဆိုကြသည်။ မိတ်ဆွေများက သူကြုံတွေ့ရမည့် အန္တရာယ်များကို ပြောပြကာ သူ့ကိုကြောက်ရွံ့လာစေရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။ သူတို့၏ ကြိုးပမ်းချက်အားလုံး အချည်းနှီးသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လူးသာက တုန်လှုပ်ခြင်းမရှိဘဲ ဤသို့ဆိုခဲ့သည်။ “ဝမ်းစ်မြို့က အိမ်ခေါင်မိုးပေါ်က အုတ်ကြွပ်ပြားတွေလောက် မာရ်နတ်တွေ ရှိနေရင်တောင်မှ ကျွန်တော် မြို့ထဲကို ဝင်မှာပဲ။”

Upon his arrival at Worms, a vast crowd flocked to the gates to welcome him. So great a concourse had not assembled to greet the emperor himself. The excitement was intense, and from the midst of the throng a shrill and plaintive voice chanted a funeral dirge as a warning to Luther of the fate that awaited him. “God will be my defense,” said he, as he alighted from his carriage.

ဝမ်းစ်မြို့သို့ ရောက်ရှိသောအခါ လူအုပ်ကြီးသည် သူ့ကိုကြိုဆိုရန် မြို့တံခါးများဆီသို့ စီးဝင်လာကြသည်။ ဧကရာဇ်မင်းကို ကြိုဆိုရန်တောင်မှ ဤမျှကြီးမားသော လူအုပ်စုမျိုး မစုဝေးခဲ့ဖူးပေ။ စိတ်လှုပ်ရှားမှုများ ပြင်းထန်နေပြီး လူအုပ်ကြီးထဲမှ အသံစူးစူးနှင့် ငိုချင်းသံတစ်စုံသည် လူးသာကို သူကြုံတွေ့ရမည့် ကံကြမ္မာအတွက် သတိပေးရန် သေဆုံးသူအတွက် သီချင်း (funeral dirge) ကို သီဆိုနေသည်။ “ဘုရားသခင်က ကျွန်တော့်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးမှာပါ” ဟု လှည်းပေါ်မှဆင်းရင်း သူပြောဆိုခဲ့သည်။

The papists had not believed that Luther would really venture to appear at Worms, and his arrival filled them with consternation. The emperor immediately summoned his councilors to consider what course should be pursued. One of the bishops, a rigid papist, declared: “We have long consulted on this matter. Let your imperial majesty get rid of this man at once. Did not Sigismund cause John Huss to be burnt? We are not bound either to give or to observe the safe-conduct of a heretic.” “No,” said the emperor, “we must keep our promise.” It was therefore decided that the Reformer should be heard.

ပုပ်ရဟန်းမင်းဘက်တော်သားများသည် လူးသာ ဝမ်းစ်မြို့သို့ တကယ်ရောက်လာရဲမည်ဟု မယုံကြည်ခဲ့ကြသဖြင့် သူရောက်လာသောအခါ အလွန်အံ့အားသင့်ထိတ်လန့်သွားကြသည်။ ဘုရင်သည် မည်သို့လုပ်ဆောင်ရမည်ကို ဆွေးနွေးရန် ၎င်း၏အကြံပေးများကို ချက်ချင်းဆင့်ခေါ်ခဲ့သည်။ ခိုင်မာသော ပုပ်ရဟန်းမင်းဘက်တော်သား ဘုန်းကြီးတစ်ပါးက “ကျွန်တော်တို့ ဒီကိစ္စကို အကြာကြီး ဆွေးနွေးခဲ့ပြီးပါပြီ။ ဧကရာဇ်မင်းမြတ်အနေနဲ့ ဒီလူကို ချက်ချင်းရှင်းထုတ်ပစ်ပါ။ စီဂျစ်စမွန်က ဂျွန်ဟပ်စ်ကို မီးရှို့သတ်ခိုင်းခဲ့တာ မဟုတ်လား? ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ အယူမှားသူတစ်ယောက်ကို လုံခြုံစွာသွားလာခွင့်ပေးဖို့ ဒါမှမဟုတ် လိုက်နာဖို့ တာဝန်မရှိပါဘူး” ဟု ကြွေးကြော်သည်။ “မဟုတ်ဘူး၊ ကျွန်တော်တို့ကတိကို တည်ရမယ်” ဟု ဘုရင်က ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားအား ကြားနာရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်ကြသည်။

All the city were eager to see this remarkable man, and a throng of visitors soon filled his lodgings. Luther had scarcely recovered from his recent illness; he was wearied from the journey, which had occupied two full weeks; he must prepare to meet the momentous events of the morrow, and he needed quiet and repose. But so great as the desire to see him that he had enjoyed only a few hours’ rest when noblemen, knights, priests, and citizens gathered eagerly about him. Among these were many of the nobles who had so boldly demanded of the emperor a reform of ecclesiastical abuses and who, says Luther, “had all been freed by my gospel.”

မြို့တစ်မြို့လုံးသည် ဤထူးခြားသောသူကို မြင်တွေ့လိုစိတ် ပြင်းပြနေပြီး ဧည့်သည်များက သူတည်းခိုသည့်နေရာတွင် ပြည့်နှက်သွားသည်။ လူးသာမှာ မကြာသေးမီကမှ ဖျားနာရာမှ ပြန်လည်သက်သာလာခြင်းဖြစ်ပြီး နှစ်ပတ်ကြာ ခရီးရှည်ကြောင့်ပင်ပန်းနေသည်။ နောက်တစ်နေ့တွင် ကြုံတွေ့ရမည့် အရေးကြီးသောဖြစ်ရပ်များကို ပြင်ဆင်ရန် ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် အနားယူမှု လိုအပ်နေသည်။ သို့သော် သူ့ကိုမြင်တွေ့လိုစိတ်မှာ ကြီးမားလွန်းသဖြင့် အနားယူချိန်အနည်းငယ်သာ ရရှိလိုက်သောအခါ မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ၊ သူရဲကောင်းများ၊ ဘုန်းကြီးများနှင့် မြို့သားများသည် သူ့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် စုရုံးရောက်ရှိလာကြသည်။ သူတို့ထဲတွင် ဘုရင်အား အသင်းတော်၏ အလွဲသုံးစားမှုများကို ပြုပြင်ပေးရန် ရဲရဲဝံ့ဝံ့တောင်းဆိုခဲ့သော မင်းမျိုးမင်းနွယ်များစွာ ပါဝင်ပြီး လူးသာက “သူတို့အားလုံးဟာ ကျွန်တော့်ရဲ့ ဧဝံဂေလိတရားတော်ကြောင့် လွတ်မြောက်လာခဲ့ကြသူတွေပါ” ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။

Luther had spoken in German; he was now requested to repeat the same words in Latin. Though exhausted by the previous effort, he complied, and again delivered his speech, with the same clearness and energy as at the first. God’s providence directed in this matter. The minds of many of the princes were so blinded by error and superstition that at the first delivery they did not see the force of Luther’s reasoning; but the repetition enabled them to perceive clearly the points presented.

လူသာသည် ဂျာမန်ဘာသာစကားဖြင့် ပြောကြားခဲ့ပြီးဖြစ်ရာ ယခုအခါ ထိုစကားလုံးများကို လတ်တင်ဘာသာစကားဖြင့် ပြန်လည်ပြောကြားရန် တောင်းဆိုခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ယခင်ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် နွမ်းနယ်နေသော်လည်း သူသည် လိုက်နာခဲ့ပြီး ပထမအကြိမ်ကဲ့သို့ပင် ရှင်းလင်းပြတ်သားမှုနှင့် စွမ်းအားအပြည့်ဖြင့် မိန့်ခွန်းကို ပြန်လည်ပြောကြားခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်၏ စီမံမှုသည် ဤကိစ္စတွင် လမ်းပြပေးခဲ့သည်။ မင်းသားများစွာ၏ စိတ်အခြေအနေသည် အမှားနှင့် အယူသီးမှုတို့ကြောင့် အလွန်အမင်း ကွယ်ဝါးနေသဖြင့် ပထမအကြိမ် ပြောကြားစဉ်တွင် လူသာ၏ အကြောင်းပြချက်များ၏ အားမာန်ကို မမြင်ခဲ့ကြသော်လည်း ထပ်မံပြောကြားလိုက်သည့်အတွက် တင်ပြထားသော အချက်များကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သဘောပေါက်နားလည်နိုင်ခဲ့ကြသည်။

[160] Those who stubbornly closed their eyes to the light, and determined not to be convinced of the truth, were enraged at the power of Luther’s words. As he ceased speaking, the spokesman of the Diet said angrily: “You have not answered the question put to you.... You are required to give a clear and precise answer.... Will you, or will you not, retract?”

[၁၆၀] အလင်းရောင်ကို မြင်တွေ့ရန် ခေါင်းမာစွာ မျက်စိမှိတ်ထားကြသူများနှင့် အမှန်တရားကို လက်ခံယုံကြည်ရန် စိတ်မဆုံးဖြတ်ထားကြသူများသည် လူသာ၏ စကားလုံးများတွင်ရှိသော အစွမ်းသတ္တိကြောင့် ဒေါသထွက်ခဲ့ကြသည်။ သူစကားပြောပြီးဆုံးသောအခါ အစည်းအဝေး၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဒေါသတကြီးဖြင့် “မင်းကိုမေးတဲ့ မေးခွန်းကို မင်းမဖြေဘူး။ ... မင်းဆီကနေ ရှင်းလင်းပြီး တိကျတဲ့အဖြေကို တောင်းဆိုထားတာ ဖြစ်တယ်...။ မင်း ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းမှာလား၊ မရုပ်သိမ်းဘူးလား” ဟု ပြောခဲ့သည်။

The Reformer answered: “Since your most serene majesty and your high mightinesses require from me a clear, simple, and precise answer, I will give you one, and it is this: I cannot submit my faith Luther Before the Diet 135 either to the pope or to the councils, because it is clear as the day that they have frequently erred and contradicted each other. Unless therefore I am convinced by the testimony of Scripture or by the clearest reasoning, unless I am persuaded by means of the passages I have quoted, and unless they thus render my conscience bound by the word of God, I cannot and I will not retract, for it is unsafe for a Christian to speak against his conscience. Here I stand, I can do no other; may God help me. Amen.”—Ibid., b. 7, ch. 8.

ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒီက အဖြေပေးသည်မှာ - “အရှင်မင်းကြီးနှင့် တကွ အလွန်မြင့်မြတ်သော ခင်ဗျားတို့သည် ကျွန်ုပ်ထံမှ ရှင်းလင်းသော၊ ရိုးရှင်းသော၊ တိကျသော အဖြေကို တောင်းဆိုကြသည့်အတွက် ကျွန်ုပ်ဖြေကြားပါမည်။ အဖြေမှာ ဤသို့ဖြစ်သည် - ကျွန်ုပ်၏ ယုံကြည်ခြင်းကို ပုပ်ရဟန်းမင်းထံသို့ဖြစ်စေ၊ အသင်းတော်ကောင်စီများထံသို့ဖြစ်စေ ကျွန်ုပ်အပ်နှံနိုင်မည်မဟုတ်ပါ။ အကြောင်းမှာ သူတို့သည် မကြာခဏ မှားယွင်းတတ်ကြပြီး တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ဆန့်ကျင်ပြောဆိုနေကြသည်မှာ နေ့အလင်းရောင်ကဲ့သို့ပင် ရှင်းလင်းနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကျမ်းစာ၏ သက်သေအထောက်အထားဖြင့် သို့မဟုတ် အရှင်းလင်းဆုံးသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ကျွန်ုပ်ကို မယုံကြည်အောင် မလုပ်ဆောင်နိုင်သရွေ့၊ ကျွန်ုပ်ကိုးကားထားသော ကျမ်းပိုဒ်များဖြင့် ကျွန်ုပ်ကို စည်းရုံးနိုင်ခြင်း မရှိသရွေ့၊ ထို့ပြင် သူတို့သည် ကျွန်ုပ်၏ အသိစိတ်ကို ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ဖြင့် ချည်နှောင်ထားနိုင်ခြင်း မရှိသရွေ့၊ ကျွန်ုပ်သည် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းနိုင်မည်မဟုတ်သလို ရုပ်သိမ်းလည်း ရုပ်သိမ်းမည်မဟုတ်ပါ။ အကြောင်းမှာ ခရစ်ယာန်တစ်ယောက်သည် မိမိ၏ အသိစိတ်ကို ဆန့်ကျင်ပြောဆိုခြင်းသည် အန္တရာယ်ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်သည် ဤနေရာတွင် ရပ်တည်နေသည်။ အခြားတစ်ဖက်ကို ကျွန်ုပ်မလုပ်နိုင်ပါ။ ဘုရားသခင် ကျွန်ုပ်ကို ကူညီတော်မူပါစေ။ အာမင်။”—Ibid., b. 7, ch. 8.

Thus stood this righteous man upon the sure foundation of the word of God. The light of heaven illuminated his countenance. His greatness and purity of character, his peace and joy of heart, were manifest to all as he testified against the power of error and witnessed to the superiority of that faith that overcomes the world.

ဤသို့ဖြင့် ဤဖြောင့်မတ်သောသူသည် ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်တည်းဟူသော ခိုင်မာသည့် အခြေခံအုတ်မြစ်ပေါ်တွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ကောင်းကင်ဘုံ၏ အလင်းရောင်သည် သူ၏မျက်နှာပြင်တွင် ထွန်းလင်းတောက်ပနေသည်။ အမှား၏ စွမ်းအားကို ဆန့်ကျင်၍ သက်သေခံကာ လောကကို အနိုင်ယူသော ယုံကြည်ခြင်း၏ သာလွန်မှုကို သူသက်သေထူသောအခါ သူ၏ ကြီးမြတ်ခြင်း၊ စရိုက်၏ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်း၊ သူ၏နှလုံးသားတွင်ရှိသော ငြိမ်းချမ်းခြင်းနှင့် ဝမ်းမြောက်ခြင်းတို့သည် လူအားလုံးတို့ထံ ထင်ရှားနေခဲ့သည်။

The whole assembly were for a time speechless with amazement. At his first answer Luther had spoken in a low tone, with a respectful, almost submissive bearing. The Romanists had interpreted this as evidence that his courage was beginning to fail. They regarded the request for delay as merely the prelude to his recantation. Charles himself, noting, half contemptuously, the monk’s worn frame, his plain attire, and the simplicity of his address, had declared: “This monk will never make a heretic of me.” The courage and firmness which he now displayed, as well as the power and clearness of his reasoning, filled all parties with surprise. The emperor, moved to [161] admiration, exclaimed: “This monk speaks with an intrepid heart and unshaken courage.” Many of the German princes looked with pride and joy upon this representative of their nation.

အစည်းအဝေးတစ်ခုလုံးမှာ အံ့ဩခြင်းဖြင့် ခဏတာ စကားမပြောနိုင် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ပထမအကြိမ် အဖြေပေးစဉ်က လူသာသည် အသံကိုနှိမ့်ချကာ လေးစားသော၊ ရိုသေသောဟန်ပန်ဖြင့် ပြောကြားခဲ့သည်။ ရောမဝါဒီတို့က ဤအချက်ကို သူ၏သတ္တိ ယုတ်လျော့လာပြီဟု အဓိပ္ပာယ်ကောက်ခဲ့ကြသည်။ သူတို့က အချိန်ပေးရန် တောင်းဆိုခြင်းကို သူ၏ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခြင်းအတွက် အစပျိုးခြင်းမျှသာဟု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ချားလ်စ်ကိုယ်တိုင်ပင် ထိုရဟန်း၏ ပိန်လှီသောခန္ဓာကိုယ်၊ ရိုးရှင်းသော အဝတ်အစားနှင့် သူ၏ ရိုးသားသည့် ဟန်ပန်တို့ကို ကြည့်၍ မထီမဲ့မြင်ပြုသည့်အကြည့်ဖြင့် “ဒီရဟန်းက ငါ့ကို ဘယ်တော့မှ အယူဖောက်ပြန်သူဖြစ်အောင် မလုပ်နိုင်ဘူး” ဟု ကြုံးဝါးခဲ့သည်။ သူယခုပြသလိုက်သော သတ္တိနှင့် ခိုင်မာမှု၊ ထို့ပြင် သူ၏အကြောင်းပြချက်များ၏ အစွမ်းနှင့် ရှင်းလင်းမှုတို့ကြောင့် ပါတီအားလုံး အံ့ဩသွားခဲ့ရသည်။ [၁၆၁] ဧကရာဇ်မင်းကြီးသည် အံ့ဩမိန်းမောသွားကာ “ဒီရဟန်းက ရဲရင့်တဲ့နှလုံးသား၊ တုန်လှုပ်ခြင်းမရှိတဲ့ သတ္တိနဲ့ စကားပြောနေတာပဲ” ဟု အော်ဟစ်ခဲ့သည်။ ဂျာမန်မင်းသားအများစုသည် မိမိတို့လူမျိုး၏ ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူကို ဂုဏ်ယူဝမ်းမြောက်စွာ ကြည့်ရှုခဲ့ကြသည်။

The partisans of Rome had been worsted; their cause appeared in a most unfavorable light. They sought to maintain their power, not by appealing to the Scriptures, but by a resort to threats, Rome’s unfailing argument. Said the spokesman of the Diet: “If you do not retract, the emperor and the states of the empire will consult what course to adopt against an incorrejible heretic.”

ရောမကို ထောက်ခံသူတို့မှာ ရှုံးနိမ့်ခဲ့ရပြီး သူတို့၏အကြောင်းရင်းသည် အလွန်ဆိုးရွားသော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိသွားသည်။ သူတို့သည် ကျမ်းစာကို ကိုးကား၍မဟုတ်ဘဲ ရောမ၏ မပျက်မကွက်အသုံးပြုလေ့ရှိသော ခြိမ်းခြောက်မှုများကိုသာ အားကိုး၍ သူတို့၏အာဏာကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ အစည်းအဝေး၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက “မင်းမရုပ်သိမ်းဘူးဆိုရင် ဧကရာဇ်မင်းကြီးနဲ့ အင်ပါယာနိုင်ငံတော်တို့က ပြင်ဆင်မရနိုင်တဲ့ အယူဖောက်ပြန်သူကို ဘယ်လိုဆက်ဆံရမလဲဆိုတာကို တိုင်ပင်ဆွေးနွေးကြလိမ့်မယ်” ဟု ပြောခဲ့သည်။

Luther’s friend, who had with great joy listened to his noble defense, trembled at these words; but the doctor himself said calmly: “May God be my helper, for I can retract nothing.”—Ibid., b. 7, ch. 8.

လူသာ၏ သူငယ်ချင်းမှာမူ သူ၏မြင့်မြတ်သော ခုခံကာကွယ်ချက်ကို ဝမ်းမြောက်စွာ နားထောင်ခဲ့ပြီးနောက် ဤစကားများကြောင့် တုန်လှုပ်သွားခဲ့သည်။ သို့သော် ပါမောက္ခကိုယ်တိုင်ကမူ တည်ငြိမ်စွာဖြင့် “ဘုရားသခင်ကပဲ ကျွန်ုပ်ကို ကူညီပါစေ၊ ကျွန်ုပ်မှာ ရုပ်သိမ်းစရာ ဘာမှမရှိဘူး” ဟု ဆိုသည်။—Ibid., b. 7, ch. 8.

He was directed to withdraw from the Diet while the princes consulted together. It was felt that a great crisis had come. Luther’s 136 The Great Controversy persistent refusal to submit might affect the history of the church for ages. It was decided to give him one more opportunity to retract. For the last time he was brought into the assembly. Again the question was put, whether he would renounce his doctrines. “I have no other reply to make,” he said, “than that which I have already made.” It was evident that he could not be induced, either by promises or threats, to yield to the mandate of Rome.

မင်းသားများ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးနေစဉ်အတွင်း အစည်းအဝေးခန်းမှ ထွက်ခွာသွားရန် သူ့ကို ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ ကြီးမားသော အကျပ်အတည်းတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ခံစားခဲ့ရသည်။ လူသာ၏ ၁၃၆ (The Great Controversy) အညံ့မခံဘဲ ပေတေနေမှုသည် အသင်းတော်၏ သမိုင်းကို ခေတ်အဆက်ဆက် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်။ သူ့ကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းရန် နောက်ထပ်အခွင့်အရေးတစ်ခု ပေးရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးအကြိမ်အဖြစ် သူ့ကို အစည်းအဝေးခန်းသို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ သူ၏ ဝါဒများကို စွန့်လွှတ်မည်လောဟု မေးခွန်းကို ထပ်မံမေးမြန်းခဲ့သည်။ “ကျွန်ုပ်ပြောပြီးသားအဖြေကလွဲလို့ တခြားပြောစရာမရှိဘူး” ဟု သူက ဆိုသည်။ ကတိပေးခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ ရောမ၏ အမိန့်ကို လက်ခံစေရန် သူကို ဖျောင်းဖျ၍ မရနိုင်တော့ကြောင်း ထင်ရှားနေသည်။

The papal leaders were chagrined that their power, which had caused kings and nobles to testify to the superiority of that faith that overcomes the world. tremble, should be thus despised by a humble monk; they longed to make him feel their wrath by torturing his life away. But Luther, understanding his danger, had spoken to all with Christian dignity and calmness. His words had been free from pride, passion, and misrepresentation. He had lost sight of himself, and the great men surrounding him, and felt only that he was in the presence of One infinitely superior to popes, prelates, kings, and emperors. Christ had spoken through Luther’s testimony [162] with a power and grandeur that for the time inspired both friends and foes with awe and wonder. The Spirit of God had been present in that council, impressing the hearts of the chiefs of the empire. Several of the princes boldly acknowledged the justice of Luther’s cause. Many were convinced of the truth; but with some the impressions received were not lasting. There was another class who did not at the time express their convictions, but who, having searched the Scriptures for themselves, at a future time became fearless supporters of the Reformation.

ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ခေါင်းဆောင်များသည် ဘုရင်များနှင့် မှူးမတ်များကိုပင် တုန်လှုပ်စေခဲ့သော သူတို့၏အာဏာကို ရိုးရှင်းသော ရဟန်းတစ်ပါးက အထင်သေးခဲ့သည့်အတွက် စိတ်ပျက်ခဲ့ကြသည်။ သူတို့သည် သူ့ကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းဖြင့် သူတို့၏ ဒေါသကို ခံစားစေချင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် လူသာသည် သူ၏အန္တရာယ်ကို နားလည်သဘောပေါက်ပြီး ခရစ်ယာန်တို့၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် တည်ငြိမ်မှုဖြင့် အားလုံးကို ပြောကြားခဲ့သည်။ သူ၏စကားလုံးများတွင် မာန်မာန၊ စိတ်ခံစားချက်နှင့် မမှန်မကန် လုပ်ကြံပြောဆိုမှုများ မရှိခဲ့ပေ။ သူသည် မိမိကိုယ်ကိုလည်းကောင်း၊ မိမိကို ဝန်းရံထားသော လူကြီးမင်းများကိုလည်းကောင်း မေ့လျော့သွားပြီး ပုပ်ရဟန်းမင်း၊ ဂိုဏ်းအုပ်များ၊ ဘုရင်များနှင့် ဧကရာဇ်မင်းများထက် အဆမတန် မြင့်မြတ်တော်မူသော အရှင်၏ ရှေ့မှောက်တွင် ရပ်တည်နေရသည်ဟုသာ ခံစားခဲ့ရသည်။ ခရစ်တော်သည် လူသာ၏ သက်သေခံချက်မှတစ်ဆင့် [၁၆၂] ထိုအချိန်တွင် မိတ်ဆွေနှင့် ရန်သူနှစ်ဦးစလုံးကို အံ့ဩကြောက်ရွံ့စေသည့် စွမ်းအားနှင့် ကြီးမြတ်မှုဖြင့် စကားပြောကြားခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်၏ ဝိညာဉ်တော်သည် ထိုကောင်စီတွင် တည်ရှိနေပြီး အင်ပါယာ၏ ခေါင်းဆောင်များ၏ နှလုံးသားကို ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ မင်းသားအချို့က လူသာ၏ ရပ်တည်ချက်သည် တရားမျှတကြောင်း ရဲရင့်စွာ ဝန်ခံခဲ့ကြသည်။ အများစုမှာ အမှန်တရားကို ယုံကြည်လက်ခံခဲ့ကြသော်လည်း အချို့မှာမူ ရရှိခဲ့သော ခံစားချက်များမှာ ကြာရှည်မခံခဲ့ပေ။ အချို့မှာမူ ထိုအချိန်တွင် မိမိတို့၏ ယုံကြည်ချက်ကို ထုတ်ဖော်မပြောကြားခဲ့သော်လည်း ကျမ်းစာကို ကိုယ်တိုင်ရှာဖွေလေ့လာပြီးနောက် နောင်တစ်ချိန်တွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒ၏ ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိသော ထောက်ခံသူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။

The elector Frederick had looked forward anxiously to Luther’s appearance before the Diet, and with deep emotion he listened to his speech. With joy and pride he witnessed the doctor’s courage, firmness, and self-possession, and determined to stand more firmly in his defense. He contrasted the parties in contest, and saw that the wisdom of popes, kings, and prelates had been brought to nought by the power of truth. The papacy had sustained a defeat which would be felt among all nations and in all ages.

မင်းသား ဖရက်ဒရစ်သည် လူသာ၏ အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်မှုကို စိုးရိမ်တကြီး စောင့်မျှော်ခဲ့ပြီး သူ၏မိန့်ခွန်းကို နက်ရှိုင်းသော စိတ်ခံစားချက်ဖြင့် နားထောင်ခဲ့သည်။ ပါမောက္ခ၏ သတ္တိ၊ ခိုင်မာမှုနှင့် မိမိကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်မှုတို့ကို ဝမ်းမြောက်ဂုဏ်ယူစွာ တွေ့မြင်ခဲ့ရပြီး သူ့ကို ခုခံကာကွယ်ရာတွင် ပိုမိုခိုင်မာစွာ ရပ်တည်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ယှဉ်ပြိုင်နေသော ပါတီနှစ်ရပ်ကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရာ ပုပ်ရဟန်းမင်းများ၊ ဘုရင်များ၊ ဂိုဏ်းအုပ်များ၏ ပညာဉာဏ်တို့သည် အမှန်တရား၏ စွမ်းအားကြောင့် အချည်းနှီး ဖြစ်ခဲ့ရသည်ကို မြင်ခဲ့ရသည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းဝါဒသည် လူမျိုးတိုင်းနှင့် ခေတ်တိုင်းတွင် ခံစားရမည့် ရှုံးနိမ့်မှုကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။

As the legate perceived the effect produced by Luther’s speech, he feared, as never before, for the security of the Romish power, and resolved to employ every means at his command to effect the Reformer’s overthrow. With all the eloquence and diplomatic skill for which he was so eminently distinguished, he represented to the youthful emperor the folly and danger of sacrificing, in the cause of an insignificant monk, the course of the powerful see of Rome.

တမန်တော်သည် လူသာ၏ မိန့်ခွန်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အကျိုးသက်ရောက်မှုကို မြင်တွေ့ရသောအခါ ရောမအာဏာစက်၏ လုံခြုံရေးအတွက် ယခင်ကထက် ပိုမိုစိုးရိမ်လာပြီး ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒီကို ဖြုတ်ချရန် မိမိတွင်ရှိသမျှ နည်းလမ်းအားလုံးကို အသုံးပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ သူကျော်ကြားသော ပရိယာယ်ကြွယ်ဝမှုနှင့် သံတမန်ရေးကျွမ်းကျင်မှုတို့ဖြင့် လူငယ်ဧကရာဇ်မင်းအား ရုပ်သေးရဟန်းတစ်ပါးအတွက်နှင့် အင်အားကြီးမားသော ရောမ၏ မိတ်ဖက်အဖြစ်မှ စွန့်လွှတ်ခြင်းသည် မိုက်မဲပြီး အန္တရာယ်ရှိကြောင်း တင်ပြခဲ့သည်။

His words were not without effect. On the day following Luther’s answer, Charles caused a message to be presented to the Diet, announcing his determination to carry out the policy of his predecessors to maintain and protect the Catholic religion. Since Luther had refused to renounce his errors, the most vigorous measures should be employed against him and the heresies he taught. “A single monk, misled by his own folly, has risen against the faith of Christendom. To stay such impiety, I will sacrifice my kingdoms, my treasures, my friends, my body, my blood, my soul, and my life. I am about [163] to dismiss the Augustine Luther, forbidding him to cause the least torment among the people; I shall then proceed against him and his adherents as contumacious heretics, by excommunication, by interdict, and by every means calculated to destroy them. I call on the members of the states to behave like faithful Christians.”—Ibid., b. 7, ch. 9. Nevertheless the emperor declared that Luther’s safeconduct must be respected, and that before proceedings against him could be instituted, he must be allowed to reach his home in safety.

သူ၏စကားများသည် အကျိုးသက်ရောက်မှု မရှိဘဲမနေခဲ့ပေ။ လူသာအဖြေပေးပြီး နောက်တစ်နေ့တွင် ချားလ်စ်သည် ကက်သလစ်ဘာသာကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ရန် သူ၏ရှေ့တော်ဆက်များ၏ မူဝါဒအတိုင်း ဆက်လက်လုပ်ဆောင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာသည့် သဝဏ်လွှာကို အစည်းအဝေးသို့ တင်ပြစေခဲ့သည်။ လူသာသည် မိမိ၏ အမှားများကို ငြင်းပယ်ရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သည့်အတွက် သူ့ကိုနှင့် သူသွန်သင်သော အယူဝါဒဖောက်ပြန်မှုများကို ဆန့်ကျင်၍ အပြင်းထန်ဆုံး အစီအမံများကို လုပ်ဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။ “မိမိကိုယ်ကို အထင်ကြီးသည့်အတွက် လမ်းမှားရောက်နေသော ရဟန်းတစ်ပါးသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာ၏ ယုံကြည်ခြင်းကို ဆန့်ကျင်၍ ထလာသည်။ ထိုသို့သော မိုက်မဲမှုကို ရပ်တန့်ရန် ကျွန်ုပ်၏ တိုင်းနိုင်ငံများ၊ ဘဏ္ဍာများ၊ သူငယ်ချင်းများ၊ ခန္ဓာကိုယ်၊ သွေး၊ ဝိညာဉ်နှင့် အသက်တို့ကိုပင် ပေးဆပ်ရမည်။ ကျွန်ုပ်သည် [၁၆၃] အော်ဂတ်စတင်းရဟန်း လူသာကို ပြန်လွှတ်ပေးတော့မည်ဖြစ်ပြီး လူတို့ကြားတွင် အနည်းငယ်မျှသော ဆူပူမှုမှ ဖြစ်စေခြင်းကို တားမြစ်သည်။ ထို့နောက် ကျွန်ုပ်သည် သူ့ကိုနှင့် သူ၏ နောက်လိုက်များကို အသင်းတော်မှ ထုတ်ပယ်ခြင်း၊ တားမြစ်ခြင်းနှင့် သူတို့ကို ဖျက်ဆီးရန် ရည်ရွယ်သည့် နည်းလမ်းတိုင်းဖြင့် အယူဖောက်ပြန်သူများအဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမည်။ နိုင်ငံတော်အဖွဲ့ဝင်များအား ခရစ်ယာန်များကဲ့သို့ ကျင့်ကြံပြုမူကြရန် တိုက်တွန်းသည်။”—Ibid., b. 7, ch. 9. သို့သော် ဧကရာဇ်မင်းကြီးသည် လူသာ၏ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ သွားလာခွင့်ကို လေးစားရမည်ဖြစ်ပြီး သူ့အပေါ် အရေးမယူမီတွင် သူသည် နေအိမ်သို့ ဘေးကင်းစွာ ရောက်ရှိရန် ခွင့်ပြုရမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

Two conflicting opinions were now urged by the members of the Diet. The emissaries and representatives of the pope again demanded that the Reformer’s safe-conduct should be disregarded. “The Rhine,” they said, “should receive his ashes, as it had received those of John Huss a century ago.”—Ibid., b. 7, ch. 9. But princes of Germany, though themselves papists and avowed enemies to Luther, protested against such a breach of public faith, as a stain upon the honor of the nation. They pointed to the calamities which had followed the death of Huss, and declared that they dared not call down upon Germany, and upon the head of their youthful emperor, a repetition of those terrible evils.

ယခုအခါ အစည်းအဝေးအဖွဲ့ဝင်များကြားတွင် ဆန့်ကျင်ဘက် အယူအဆနှစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် တမန်တော်များက ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒီ၏ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ သွားလာခွင့်ကို လျစ်လျူရှုရန် ထပ်မံတောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ “ရာဇ်မြစ်ထဲမှာ ဂျွန်ဟပ်စ်ရဲ့ အရိုးပြာတွေ တစ်ရာစုက ရောက်ရှိခဲ့သလိုပဲ သူ့အရိုးပြာတွေကိုလည်း အဲဒီမြစ်ထဲ ပစ်ချရမယ်” ဟု သူတို့က ဆိုကြသည်။ သို့သော် ဂျာမနီမင်းသားများသည် ရောမဝါဒီများဖြစ်ပြီး လူသာ၏ ရန်သူများဖြစ်ကြသော်လည်း ထိုသို့ ပြည်သူ့ယုံကြည်ချက်ကို ချိုးဖောက်ခြင်းသည် နိုင်ငံ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ညှိုးနွမ်းစေသည်ဟု ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။ ဟပ်စ်သေဆုံးပြီးနောက် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဘေးအန္တရာယ်များကို ထောက်ပြကာ ထိုကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ဘေးဒုက္ခမျိုး ဂျာမနီနှင့် သူတို့၏ လူငယ်ဧကရာဇ်မင်းကြီးထံ ထပ်မံကျရောက်လာအောင် သူတို့ မလုပ်ရဲကြကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။

Charles himself, in answer to the base proposal, said: “Though honor and faith should be banished from all the world, they ought to find a refuge in the hearts of princes.”—Ibid., b. 7, ch. 9. He was still further urged by the most bitter of Luther’s papal enemies to deal with the Reformer as Sigismund had dealt with Huss—abandon him to the mercies of the church; but recalling the scene when Huss in public assembly had pointed to his chains and reminded the monarch 138 The Great Controversy of his plighted faith, Charles V declared: “I should not like to blush like Sigismund.”—Lenfant, vol. 1, p. 422.

ချားလ်စ်ကိုယ်တိုင်က ထိုရိုင်းစိုင်းသော အကြံပြုချက်ကို တုံ့ပြန်ပြောဆိုသည်မှာ - “ကမ္ဘာလောကကြီးတစ်ခုလုံးကနေ ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ ယုံကြည်ခြင်းတွေ ပျောက်ကွယ်သွားရင်တောင် မင်းသားတွေရဲ့ နှလုံးသားထဲမှာတော့ သူတို့အတွက် ခိုလှုံရာနေရာ ရှိသင့်တယ်” ဟု ဆိုသည်။—Ibid., b. 7, ch. 9. လူသာ၏ အဆိုးရွားဆုံး ပုပ်ရဟန်းမင်းဝါဒီ ရန်သူများက သူ့ကို စီဂစ်စမွန်က ဟပ်စ်ကို ဆက်ဆံခဲ့သလိုမျိုး ဆက်ဆံရန်၊ အသင်းတော်၏ သနားညှာတာမှု လက်ထဲသို့ အပ်နှံလိုက်ရန် ဖိအားပေးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဟပ်စ်က လူထုရှေ့တွင် သူ့လက်ထိပ်ကို ထောက်ပြပြီး ဘုရင်အား သူပေးထားသော ကတိကို သတိပေးခဲ့သည့် မြင်ကွင်းကို ၁၃၈ (The Great Controversy) ပြန်လည်အမှတ်ရလာသည့် ချားလ်စ် (၅) မြောက်က “ကျွန်ုပ်မှာ စီဂစ်စမွန်လို ရှက်စရာမျိုး မဖြစ်ချင်ဘူး” ဟု ကြေညာခဲ့သည်။—Lenfant, vol. 1, p. 422.

Yet Charles had deliberately rejected the truths presented by Luther. “I am firmly resolved to imitate the example of my ancestors,” wrote the monarch.—D’Aubigne, b. 7, ch. 9. He had decided [164] that he would not step out of the path of custom, even to walk in the ways of truth and righteousness. Because his fathers did, he would uphold the papacy, with all its cruelty and corruption. Thus he took his position, refusing to accept any light in advance of what his fathers had received, or to perform any duty that they had not performed.

သို့သော် ချားလ်စ်သည် လူသာတင်ပြသော အမှန်တရားများကို တမင်သက်သက် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ “ကျွန်ုပ်၏ ဘိုးဘေးများ၏ ပုံသက်သေအတိုင်း လိုက်နာရန် ကျွန်ုပ် ခိုင်ခိုင်မာမာ ဆုံးဖြတ်ထားသည်” ဟု ဘုရင်က ရေးသားခဲ့သည်။—D’Aubigne, b. 7, ch. 9. သူသည် [၁၆၄] အမှန်တရားနှင့် ဖြောင့်မတ်ခြင်းလမ်းစဉ်တွင် လျှောက်လှမ်းရန်အတွက်ပင် ဖြစ်လင့်ကစား ထုံးတမ်းစဉ်လာလမ်းကြောင်းမှ မဖောက်ထွက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ဖခင်များက လုပ်ခဲ့သည့်အတိုင်း သူသည်လည်း ရောမပုပ်ရဟန်းမင်းဝါဒကို ၎င်း၏ ရက်စက်မှုနှင့် အကျင့်ပျက်ခြစားမှု အားလုံးနှင့်တကွ ထောက်ခံသွားမည်ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြင့် သူသည် မိမိ၏ ဘိုးဘေးများ ရရှိခဲ့သော အလင်းထက် ပိုမိုမြင့်မြတ်သည့် အလင်းကို လက်ခံရန် ငြင်းဆန်ကာ သူတို့ မလုပ်ဆောင်ခဲ့သော တာဝန်များကိုလည်း မလုပ်ဆောင်ရန် မိမိ၏ရပ်တည်ချက်ကို ခိုင်မြဲစေခဲ့သည်။

There are many at the present day thus clinging to the customs and traditions of their fathers. When the Lord sends them additional light, they refuse to accept it, because, not having been granted to their fathers, it was not received by them. We are not placed where our fathers were; consequently our duties and responsibilities are not the same as theirs. We shall not be approved of God in looking to the example of our fathers to determine our duty instead of searching the word of truth for ourselves. Our responsibility is greater than was that of our ancestors. We are accountable for the light which they received, and which was handed down as an inheritance for us, and we are accountable also for the additional light which is now shining upon us from the word of God.

လက်ရှိခေတ်တွင်လည်း မိမိတို့၏ ဘိုးဘေးများ၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို ပေတေ၍ ဆုပ်ကိုင်ထားသူများစွာ ရှိနေပါသည်။ ဘုရားသခင်က သူတို့ထံသို့ အပိုဆောင်း အလင်းရောင်များ ပေးပို့သောအခါ သူတို့သည် ၎င်းကို လက်ခံရန် ငြင်းဆန်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ သူတို့၏ ဘိုးဘေးများထံသို့ မပေးအပ်ခဲ့သဖြင့် သူတို့လည်း လက်ခံခြင်းမရှိခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ဘိုးဘေးများရှိရာနေရာတွင် မဟုတ်ကြပါ။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ တာဝန်များနှင့် တာဝန်ယူမှုများသည် သူတို့၏ တာဝန်များနှင့် မတူညီပါ။ ကျွန်ုပ်တို့သည် အမှန်တရား၏ နှုတ်ကပတ်တော်ကို ကိုယ်တိုင်ရှာဖွေခြင်းအစား ကျွန်ုပ်တို့၏ တာဝန်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် ဘိုးဘေးများ၏ ပုံသက်သေကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ဘုရားသခင်၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံရမည်မဟုတ်ပါ။ ကျွန်ုပ်တို့၏ တာဝန်ယူမှုသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ဘိုးဘေးများထက် ပိုမိုကြီးမားသည်။ သူတို့ရရှိခဲ့ပြီး ကျွန်ုပ်တို့အတွက် အမွေအနှစ်အဖြစ် လက်ဆင့်ကမ်းပေးခဲ့သော အလင်းရောင်အတွက် ကျွန်ုပ်တို့ တာဝန်ရှိသကဲ့သို့ ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်မှတစ်ဆင့် ကျွန်ုပ်တို့ထံ ယခုထွန်းလင်းနေသော အလင်းရောင်အပိုအတွက်လည်း ကျွန်ုပ်တို့ တာဝန်ရှိသည်။

Said Christ of the unbelieving Jews: “If I had not come and spoken unto them, they had not had sin: but now they have no cloak for their sin.” John 15:22. The same divine power had spoken through Luther to the emperor and princes of Germany. And as the light shone forth from God’s word, His Spirit pleaded for the last time with many in that assembly. As Pilate, centuries before, permitted the world’s Redeemer to close his heart against Him; as the trembling Felix bade the messenger of truth, “Go thy way for this time; when I have a convenient season, I will call for thee;” as the proud Agrippa confessed, “Almost thou persuadest me to be a Christian” (Acts 24:25; 26:28), yet turned away from the Heaven-sent message—so had Charles V, yielding to the dictates of worldly pride and the policy of worldly pride and policy, decided to reject the light of truth.

ယုံကြည်ခြင်းမရှိသော ဂျူးလူမျိုးတို့အကြောင်း ခရစ်တော်က - “ငါသည် လာ၍ သူတို့အား မပြောလျှင် သူတို့၌ အပြစ်မရှိ။ ယခုမူကား သူတို့၏ အပြစ်ကို ဖုံးကွယ်စရာ မရှိ” ဟု ဆိုခဲ့သည်။ (ယောဟန် ၁၅:၂၂)။ ထိုတူညီသော ဘုရားသခင်၏ အစွမ်းသတ္တိသည် လူသာမှတစ်ဆင့် ဂျာမနီဧကရာဇ်မင်းကြီးနှင့် မင်းသားများထံ စကားပြောကြားခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်မှ အလင်းရောင် ထွန်းလင်းလာသောအခါ ကိုယ်တော်၏ ဝိညာဉ်တော်သည် ထိုအစည်းအဝေးရှိ လူအများတို့ထံ နောက်ဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တောင်းပန်ခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့သော ရာစုနှစ်များစွာက ပိလတ်မင်းသည် လောက၏ ကယ်တင်ရှင်ကို သူ၏နှလုံးသားတွင် ပိတ်ပင်ထားခဲ့သကဲ့သို့၊ တုန်လှုပ်နေသော ဖိလစ်မင်းသည် အမှန်တရား၏ တမန်တော်အား “ယခုအချိန်တွင် သွားပါဦး၊ အဆင်ပြေသည့်အချိန်ကျမှ သင့်ကို ခေါ်ပါမည်” ဟု ဆိုခဲ့သကဲ့သို့၊ မာန်မာနကြီးသော အဂ္ဂိပမင်းက “နင်ငါ့ကို ခရစ်ယာန်ဖြစ်အောင် ဖျောင်းဖျနိုင်ခါနီးပြီ” (တမန်တော် ၂၄:၂၅; ၂၆:၂၈) ဟု ဝန်ခံသော်လည်း ကောင်းကင်မှစေလွှတ်သော သတင်းစကားကို လှည့်ထွက်သွားခဲ့သကဲ့သို့ ချားလ်စ် (၅) မြောက်သည်လည်း လောကီမာန်မာနနှင့် မူဝါဒများနောက်သို့ လိုက်ပါသွားကာ အမှန်တရား၏ အလင်းရောင်ကို ငြင်းပယ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။

Rumors of the designs against Luther were widely circulated, [165] causing great excitement throughout the city. The Reformer had made many friends, who, knowing the treacherous cruelty of Rome toward all who dared explode her corruptions, resolved that he should not be sacrificed. Hundreds of nobles pledged themselves to protect him. Not a few openly denounced the royal message of evincing a weak submission to the controlling power of Rome. On the gates of houses and in public places, placards were posted, some condemning and others sustaining Luther. On one of these were written merely the significant words of the wise man: “Woe to thee, O land, when thy king is a child.” Ecclesiastes 10:16. The popular enthusiasm in Luther’s favor throughout all Germany convinced both the emperor and the Diet that any injustice shown him would endanger the peace of the empire and even the stability of the throne.

လူသာအပေါ် ရန်ရှာရန် ကြံစည်မှုများ၏ သတင်းစကားများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပျံ့နှံ့သွားပြီး [၁၆၅] မြို့တစ်မြို့လုံးကို စိတ်လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒီသည် မိတ်ဆွေများစွာ ရရှိခဲ့ပြီး သူတို့သည် ရောမ၏ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများကို ဖော်ထုတ်ရန် ရဲဝံ့သူတိုင်းအပေါ် ရောမ၏ ယုတ်မာရက်စက်မှုကို သိရှိကြသဖြင့် သူ့ကို အနစ်ခံစေမည်မဟုတ်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ မှူးမတ်ရာပေါင်းများစွာက သူ့ကို ကာကွယ်ပေးရန် ကတိပြုခဲ့ကြသည်။ ရောမ၏ ထိန်းချုပ်မှုအာဏာအောက်တွင် အားနည်းစွာ လက်ခံလိုက်သည့် တော်ဝင်သဝဏ်လွှာကို လူအများက ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ အိမ်တံခါးများနှင့် လူအများသွားလာရာ နေရာများတွင် လူသာကို ကဲ့ရဲ့သူများနှင့် ထောက်ခံသူများ၏ ကြော်ငြာစာများ ကပ်ထားခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက် တစ်ခုတွင် ပညာရှိ၏ ထင်ရှားသော စကားလုံးများကိုသာ ရေးသားထားသည်မှာ - “အို ပြည်သူတို့၊ သင်တို့၏ ဘုရင်သည် ကလေးသူငယ်ဖြစ်သောအခါ သင်တို့သည် ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်ကြလိမ့်မည်” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ (ဒေသနာ ၁၀:၁၆)။ ဂျာမနီတစ်ခွင်လုံးတွင် လူသာအပေါ် ထားရှိသော ပြည်သူတို့၏ အားပေးထောက်ခံမှုသည် သူ့အပေါ် မတရားမှုတစ်စုံတစ်ရာ ပြုလုပ်ပါက အင်ပါယာ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ပလ္လင်၏ တည်ငြိမ်ရေးကိုပါ ထိခိုက်စေနိုင်ကြောင်း ဧကရာဇ်မင်းနှင့် အစည်းအဝေးကို နားလည်သဘောပေါက်စေခဲ့သည်။

Frederick of Saxony maintained a studied reserve, carefully concealing his real feelings toward the Reformer, while at the same time he guarded him with tireless vigilance, watching all his movements and all those of his enemies. But there were many who made no attempt to conceal their sympathy with Luther. He was visited by princes, counts, barons, and other persons of distinction, both lay and ecclesiastical. “The doctor’s little room,” wrote Spalatin, “could not contain all the visitors who presented themselves.”—Martyn 1:404. The people gazed upon him as if he were more than human. Even those who had no faith in his doctrines could not but admire that lofty integrity which led him to brave death rather than violate his conscience.

ဆက်ဆိုးနီးမှ ဖရက်ဒရစ်သည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒီအပေါ် မိမိ၏ စစ်မှန်သော ခံစားချက်ကို ဂရုတစိုက် ဖုံးကွယ်ထားခဲ့ပြီး သူ၏လှုပ်ရှားမှုများနှင့် ရန်သူများ၏ လုပ်ဆောင်ချက်အားလုံးကို စောင့်ကြည့်ကာ မောပန်းခြင်းမရှိသော စောင့်ရှောက်မှုဖြင့် သူ့ကို ကာကွယ်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် လူသာနှင့် စာနာမှုရှိကြောင်း ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းခြင်းမရှိသူများလည်း များစွာရှိခဲ့သည်။ မင်းသားများ၊ မြို့စားများ၊ မှူးမတ်များနှင့် လူဝတ်ကြောင်၊ သံဃာတော်များအပါအဝင် အခြားသော ထင်ရှားသူများက သူ့ကို လာရောက်တွေ့ဆုံခဲ့ကြသည်။ “ပါမောက္ခရဲ့ အခန်းကျဉ်းလေးက လာရောက်တွေ့ဆုံသူအားလုံးကို မဆံ့ဘူး” ဟု စပါလက်တင်က ရေးသားခဲ့သည်။—Martyn 1:404။ လူတို့သည် သူ့ကို လူသာလွန်သူကဲ့သို့ ငေးမောကြည့်ရှုခဲ့ကြသည်။ သူ၏ ဝါဒကို ယုံကြည်ခြင်းမရှိသူများပင်လျှင် မိမိ၏ အသိစိတ်ကို ဆန့်ကျင်ခြင်းထက် သေခြင်းကို ရင်ဆိုင်ရန် ဝံ့စားသည့် သူ၏ မြင့်မြတ်သော ရိုးသားဖြောင့်မတ်မှုကို မချီးကျူးဘဲ မနေနိုင်ကြပေ။

Earnest efforts were made to obtain Luther’s consent to a compromise with Rome. Nobles and princes represented to him that if he persisted in setting up his own judgment against that of the church and the councils he would soon be banished from the empire and would have no defense. To this appeal Luther answered: “The gospel of Christ cannot be preached without offense.... Why then should the fear or apprehension of danger separate me from the Lord, and from that divine word which alone is truth? No; I would rather [166] give up my body, my blood, and my life.”—D’Aubigne, b. 7, ch. 10.

လူသာအား ရောမနှင့် အပေးအယူလုပ်ရန် သဘောတူစေရန် ပြင်းပြသော ကြိုးပမ်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ မှူးမတ်များနှင့် မင်းသားများက အသင်းတော်နှင့် ကောင်စီများ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဆန့်ကျင်၍ မိမိ၏ အယူအဆကိုသာ ပေတေစွဲကိုင်ထားမည်ဆိုပါက သူသည် မကြာမီ အင်ပါယာမှ နယ်နှင်ဒဏ်ပေးခံရပြီး ခုခံကာကွယ်စရာ မရှိတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း သူ့ကို တင်ပြခဲ့ကြသည်။ ဤတောင်းဆိုချက်ကို လူသာက “ခရစ်တော်၏ ဧဝံဂေလိတရားတော်ကို အနှောင့်အယှက်မရှိဘဲ ဟောကြားလို့ မရပါ...။ ဒါဆိုရင် အန္တရာယ်ကို ကြောက်ရွံ့ခြင်း သို့မဟုတ် စိုးရိမ်ခြင်းတွေက ကျွန်ုပ်ကို ဘုရားသခင်ထံကနေ၊ အမှန်တရားတစ်ခုတည်း ဖြစ်တဲ့ ထိုမြင့်မြတ်တဲ့ နှုတ်ကပတ်တော်ထံကနေ ဘာကြောင့် ခွဲခွာစေရမှာလဲ။ မဟုတ်ဘူး၊ ကျွန်ုပ်၏ ခန္ဓာကိုယ်၊ သွေး၊ အသက်ကို ပေးဆပ်ရတာပဲ ပိုကောင်းပါတယ်” ဟု အဖြေပေးခဲ့သည်။—D’Aubigne, b. 7, ch. 10.

Again he was urged to submit to the judgment of the emperor, and then he would have nothing to fear. “I consent,” said he in reply, “with all my heart, that the emperor, the princes, and even the meanest Christian, should examine and judge my works; but on one condition, that they take the word of God for their standard. Men have nothing to do but to obey it. Do not offer violence to my conscience, which is bound and chained up with the Holy Scriptures.”—Ibid., b. 7, ch. 10.

ဧကရာဇ်မင်းကြီး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အညံ့ခံရန် ထပ်မံတိုက်တွန်းခံရပြီး၊ ထိုသို့ဆိုလျှင် ကြောက်စရာမလိုတော့ဟု ပြောခဲ့သည်။ “ဧကရာဇ်မင်းကြီး၊ မင်းသားများ၊ နောက်ဆုံး ခရစ်ယာန်အငယ်ဆုံးသူကအစ ကျွန်ုပ်၏ အလုပ်ကို စစ်ဆေး၍ တရားစီရင်ခွင့်ပြုရန် ကျွန်ုပ်၏ နှလုံးသားအပြည့်ဖြင့် သဘောတူပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ တစ်ချက်ပဲ၊ ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ကို သူတို့ရဲ့ စံနှုန်းအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးရမယ်။ လူတွေမှာ ၎င်းကို နာခံဖို့ကလွဲလို့ လုပ်စရာမရှိဘူး။ သန့်ရှင်းသော ကျမ်းစာဖြင့် ချည်နှောင်ထားပြီးသော ကျွန်ုပ်၏ အသိစိတ်အပေါ် အကြမ်းမဖက်ပါနှင့်” ဟု သူက ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။—Ibid., b. 7, ch. 10.

To another appeal he said: “I consent to renounce my safeconduct. I place my person and my life in the emperor’s hands, but the word of God—never!”—Ibid., b. 7, ch. 10. He stated his willingness to submit to the decision of a general council, but only on condition that the council be required to decide according to the Scriptures. “In what concerns the word of God and the faith,” he added, “every Christian is as good a judge as the pope, though supported by a million councils, can be for him.”—Martyn 1:410. Both friends and foes were at last convinced that further effort for reconciliation would be useless.

နောက်ထပ် တောင်းဆိုချက်တစ်ခုကို သူက “ကျွန်ုပ်၏ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ သွားလာခွင့်ကို စွန့်လွှတ်ဖို့ သဘောတူပါတယ်။ ကျွန်ုပ်၏ ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် အသက်ကို ဧကရာဇ်မင်းကြီးလက်ထဲ အပ်နှံလိုက်ပါတယ်၊ ဒါပေမဲ့ ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ကိုတော့ ဘယ်တော့မှ မအပ်နှံနိုင်ဘူး” ဟု ပြောခဲ့သည်။—Ibid., b. 7, ch. 10။ သူသည် အထွေထွေကောင်စီ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လက်ခံရန် အဆင်သင့်ရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း ကောင်စီက ကျမ်းစာအတိုင်း ဆုံးဖြတ်ရန် လိုအပ်သည်ဟူသော အချက်နှင့်သာ ဖြစ်သည်။ “ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်နှင့် ယုံကြည်ခြင်းအတွက်ဆိုရင် ခရစ်ယာန်တိုင်းသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းက ကောင်စီသန်းပေါင်းများစွာဖြင့် ထောက်ခံထားပါစေ၊ သူ၏နေရာတွင် တရားသူကြီးဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ပင် တရားသူကြီးဖြစ်သည်” ဟု သူက ထပ်လောင်းပြောခဲ့သည်။—Martyn 1:410။ မိတ်ဆွေနှင့် ရန်သူနှစ်ဦးစလုံးမှာ ပြန်လည်သင့်မြတ်ရန် နောက်ထပ်ကြိုးပမ်းမှုများသည် အချည်းနှီးဖြစ်မည်ကို နောက်ဆုံးတွင် ယုံကြည်သွားကြသည်။

Had the Reformer yielded a single point, Satan and his hosts would have gained the victory. But his unwavering firmness was the means of emancipating the church, and beginning a new and better era. The influence of this one man, who dared to think and act for himself in religious matters, was to affect the church and the world, not only in his own time, but in all future generations. His firmness and fidelity would strengthen all, to the close of time, who should pass through a similar experience. The power and majesty of God stood forth above the counsel of men, above the mighty power of Satan.

ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒီက အချက်တစ်ခုတည်းကိုပင် အညံ့ခံခဲ့ပါက စာတန်နှင့် သူ၏တပ်များ အောင်ပွဲရသွားလိမ့်မည်။ သို့သော် သူ၏ မယိမ်းယိုင်သော ခိုင်မာမှုသည် အသင်းတော်ကို လွတ်မြောက်စေသည့် နည်းလမ်းဖြစ်လာပြီး ခေတ်သစ်နှင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ခေတ်ကာလတစ်ခုကို အစပျိုးပေးခဲ့သည်။ ဘာသာရေးကိစ္စရပ်များတွင် မိမိကိုယ်တိုင် တွေးတောလုပ်ဆောင်ရဲသည့် ဤလူတစ်ယောက်၏ လွှမ်းမိုးမှုသည် သူ၏အချိန်ကာလတွင်သာမက နောင်လာမည့် မျိုးဆက်အားလုံးတွင်ပါ အသင်းတော်နှင့် ကမ္ဘာလောကကို သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။ သူ၏ ခိုင်မာမှုနှင့် သစ္စာရှိမှုတို့သည် အလားတူအတွေ့အကြုံကို ဖြတ်သန်းရမည့်သူတိုင်းကို အချိန်ကာလ၏ အဆုံးတိုင်အောင် ခွန်အားပေးလိမ့်မည်။ ဘုရားသခင်၏ စွမ်းအားနှင့် ကြီးမြတ်မှုသည် လူတို့၏ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးမှုများ၊ စာတန်၏ ကြီးမားသော စွမ်းအားများထက် ပိုမိုထင်ရှားစွာ ပေါ်လွင်နေသည်။

Luther was soon commanded by the authority of the emperor to return home, and he knew that this notice would be speedily followed by his condemnation. Threatening clouds overhung his [167] path; but as he departed from Worms, his heart was filled with joy and praise. “The devil himself,” said he, “guarded the pope’s citadel; but Christ has made a wide breach in it, and Satan was constrained to confess that the Lord is mightier than he.”—D’Aubigne, b. 7, ch. 11.

လူသာသည် မကြာမီ ဧကရာဇ်မင်းကြီး၏ အမိန့်ဖြင့် နေအိမ်သို့ ပြန်ရန် ညွှန်ကြားခံခဲ့ရပြီး ဤအမိန့်သည် သူ၏ ပြစ်ဒဏ်စီရင်ခြင်းဖြင့် အမြန်ဆုံး အစားထိုးခံရမည်ကို သူသိထားခဲ့သည်။ ခြိမ်းခြောက်နေသော တိမ်တိုက်များသည် သူ၏ [၁၆၇] လမ်းကြောင်းကို ဖုံးလွှမ်းနေသော်လည်း သူသည် Worms မြို့မှ ထွက်ခွာသွားစဉ် သူ၏နှလုံးသားမှာ ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့် ချီးမွမ်းခြင်းတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ “စာတန်ကိုယ်တိုင်က ပုပ်ရဟန်းမင်းရဲ့ ရဲတိုက်ကို စောင့်ရှောက်ထားပေမဲ့ ခရစ်တော်က အဲဒီထဲမှာ ကြီးမားတဲ့ အပေါက်တစ်ပေါက် ဖောက်လိုက်ပြီ၊ စာတန်ကလည်း သခင်ဘုရားဟာ သူထက် ပိုမိုကြီးမြတ်ကြောင်း ဝန်ခံခဲ့ရတယ်” ဟု သူက ဆိုသည်။—D’Aubigne, b. 7, ch. 11.

After his departure, still desirous that his firmness should not be mistaken for rebellion, Luther wrote to the emperor. “God, who is the searcher of hearts, is my witness,” he said, “that I am ready most earnestly to obey your majesty, in honor or in dishonor, in life or in death, and with no exception save the word of God, by which man lives. In all the affairs of this present life, my fidelity shall be unshaken, for here to lose or to gain is of no consequence to Luther Before the Diet 141 salvation. But when eternal interests are concerned, God wills not that man should submit unto man. For such submission in spiritual matters is a real worship, and ought to be rendered solely to the Creator.”—Ibid., b. 7, ch. 11.

သူထွက်ခွာသွားပြီးနောက် သူ၏ ခိုင်မာမှုကို ပုန်ကန်မှုဟု အထင်မမှားစေလိုသဖြင့် လူသာသည် ဧကရာဇ်မင်းကြီးထံ စာရေးသားခဲ့သည်။ “နှလုံးသားကို စစ်ဆေးတော်မူသော ဘုရားသခင်သည် ကျွန်ုပ်၏ သက်သေဖြစ်တော်မူသည်” ဟု သူက ဆိုသည်၊ “ကျွန်ုပ်သည် အရှင်မင်းကြီးအား ဂုဏ်ပြုခြင်း သို့မဟုတ် ဂုဏ်ပျက်ခြင်း၊ အသက်ရှင်ခြင်း သို့မဟုတ် သေခြင်းတွင် အလွန်ပြင်းပြစွာ နာခံရန် အဆင်သင့်ရှိပါသည်။ လူသားတို့ အသက်ရှင်ရသော ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်မှလွဲ၍ ကျန်သည့်အရာများတွင် ကင်းလွတ်ခွင့်မရှိပါ။ လက်ရှိဘဝ၏ ကိစ္စရပ်အားလုံးတွင် ကျွန်ုပ်၏ သစ္စာရှိမှုသည် ယိမ်းယိုင်မည်မဟုတ်ပါ။ အကြောင်းမှာ ဤနေရာတွင် ဆုံးရှုံးခြင်း သို့မဟုတ် အမြတ်ရခြင်းသည် လူသာ ၁၄၁ (Luther Before the Diet) ကယ်တင်ခြင်းအတွက် အရေးမပါသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ထာဝရအရေးကိစ္စများနှင့် ပတ်သက်လာလျှင် ဘုရားသခင်သည် လူကို အညံ့မခံစေလိုပါ။ ဝိညာဉ်ရေးရာကိစ္စများတွင် ထိုသို့ အညံ့ခံခြင်းသည် စစ်မှန်သော ဝတ်ပြုကိုးကွယ်ခြင်းဖြစ်ပြီး ဖန်ဆင်းရှင်တစ်ပါးတည်းသာ ခံယူသင့်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။”—Ibid., b. 7, ch. 11.

On the journey from Worms, Luther’s reception was even more flattering than during his progress thither. Princely ecclesiastics welcomed the excommunicated monk, and civil rulers honored the man whom the emperor had denounced. He was urged to preach, and, notwithstanding the imperial prohibition, he again entered the pulpit. “I never pledged myself to chain up the word of God,” he said, “nor will I.”—Martyn 1:420.

Worms မြို့မှ ပြန်လာသည့် ခရီးစဉ်တွင် လူသာအား ကြိုဆိုမှုသည် သူသွားစဉ်ကထက်ပင် ပိုမိုကောင်းမွန်ခဲ့သည်။ ဂိုဏ်းအုပ်များက အသင်းတော်မှ ထုတ်ပယ်ခံထားရသော ရဟန်းကို ကြိုဆိုခဲ့ကြပြီး အရပ်ဘက်အုပ်ချုပ်သူများက ဧကရာဇ်မင်းကြီးက အပြစ်တင်ခဲ့သူကို ဂုဏ်ပြုခဲ့ကြသည်။ သူသည် ဟောကြားရန် တိုက်တွန်းခံခဲ့ရပြီး ဧကရာဇ်မင်းကြီး၏ တားမြစ်ချက်ကို မမှုဘဲ တရားဟောစင်မြင့်ပေါ်သို့ ပြန်လည်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ “ကျွန်ုပ်သည် ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ကို ချည်နှောင်ထားမည်ဟု ဘယ်သောအခါကမျှ ကတိမပေးခဲ့သလို၊ ပေးလည်း ပေးမည်မဟုတ်ပါ” ဟု သူက ဆိုသည်။—Martyn 1:420။

He had not been long absent from Worms, when the papists prevailed upon the emperor to issue an edict against him. In this decree Luther was denounced as “Satan himself under the form of a man and dressed in a monk’s frock.”—D’Aubigne, b. 7, ch. 11. It was commanded that as soon as his safe-conduct should expire, measures be taken to stop his work. All persons were forbidden to harbor him, to give him food or drink, or by word or act, in public or private, to aid or abet him. He was to be seized wherever he might be, and delivered to the authorities. His adherents also were to be imprisoned and their property confiscated. His writings were to be destroyed, and, finally, all who should dare to act contrary to this decree were included in its condemnation. The elector of Saxony [168] and the princes most friendly to Luther had left Worms soon after his departure, and the emperor’s decree received the sanction of the Diet. Now the Romanists were jubilant. They considered the fate of the Reformation sealed.

သူသည် Worms မှ ထွက်ခွာပြီး မကြာမီမှာပင် ရောမဝါဒီတို့က သူ့ကိုဆန့်ကျင်သည့် အမိန့်တစ်ခုထုတ်ပြန်ရန် ဧကရာဇ်မင်းကြီးကို ဖိအားပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဤအမိန့်တွင် လူသာကို “လူ့ပုံသဏ္ဍာန်ဖြင့် ရဟန်းဝတ်ရုံ ဝတ်ဆင်ထားသော စာတန်ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သည်” ဟု စွပ်စွဲထားသည်။—D’Aubigne, b. 7, ch. 11။ သူ၏ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ သွားလာခွင့် ကုန်ဆုံးသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် သူ၏လုပ်ဆောင်ချက်များကို ရပ်တန့်ရန် အစီအမံများ လုပ်ဆောင်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ မည်သူမျှ သူ့ကို ခိုလှုံခွင့်မပေးရန်၊ အစားအသောက် မပေးရန်၊ လူသိရှင်ကြား သို့မဟုတ် လျှို့ဝှက်စွာ စကားဖြင့်ဖြစ်စေ၊ လုပ်ရပ်ဖြင့်ဖြစ်စေ မကူညီမပံ့ပိုးရန် တားမြစ်ထားသည်။ သူရှိရာနေရာတိုင်းတွင် သူ့ကို ဖမ်းဆီးပြီး အာဏာပိုင်များထံ အပ်နှံရမည်ဖြစ်သည်။ သူ၏ နောက်လိုက်များမှာလည်း ထောင်ချခံရမည်ဖြစ်ပြီး သူတို့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို သိမ်းဆည်းခံရမည်ဖြစ်သည်။ သူ၏ စာပေများမှာလည်း ဖျက်ဆီးခံရမည်ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ဆုံးတွင် ဤအမိန့်ကို ဆန့်ကျင်ရန် ရဲဝံ့သူတိုင်းမှာလည်း ပြစ်ဒဏ်စီရင်ခြင်းခံရမည်ဖြစ်သည်။ ဆက်ဆိုးနီး မင်းသား [၁၆၈] နှင့် လူသာ၏ အရင်းနှီးဆုံး မင်းသားများသည် သူထွက်ခွာပြီးနောက် Worms မှ ထွက်ခွာသွားခဲ့ကြပြီး ဧကရာဇ်မင်းကြီး၏ အမိန့်ကို အစည်းအဝေးက အတည်ပြုခဲ့သည်။ ယခုအခါ ရောမဝါဒီတို့မှာ အောင်ပွဲခံနေကြသည်။ သူတို့သည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒ၏ အနာဂတ်မှာ ပိတ်ပင်ခံရပြီဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။

God had provided a way of escape for His servant in this hour of peril. A vigilant eye had followed Luther’s movements, and a true and noble heart had resolved upon his rescue. It was plain that Rome would be satisfied with nothing short of his death; only by concealment could he be preserved from the jaws of the rail. God gave wisdom to Frederick of Saxony to devise a plan for the Reformer’s preservation. With the co-operation of true friends the elector’s purpose was carried out, and Luther was effectually hidden from friends and foes. Upon his homeward journey he was seized, separated from his attendants, and hurriedly conveyed through the forest to the castle of Wartburg, an isolated mountain fortress. Both 142 The Great Controversy his seizure and his concealment were so involved in mystery that even Frederick himself for a long time knew not whither he had been conducted. This ignorance was not without design; so long as the elector knew nothing of Luther’s whereabouts, he could reveal nothing. He satisfied himself that the Reformer was safe, and with this knowledge he was content.

ဘုရားသခင်သည် ဤအန္တရာယ်ရှိသောအချိန်တွင် မိမိ၏ အစေခံအတွက် လွတ်မြောက်ရာလမ်းကို ပြင်ဆင်ပေးထားခဲ့သည်။ နိုးကြားသော မျက်လုံးတစ်စုံသည် လူသာ၏ လှုပ်ရှားမှုများကို စောင့်ကြည့်ခဲ့ပြီး စစ်မှန်၍ မြင့်မြတ်သော နှလုံးသားတစ်စုံက သူ့ကိုကယ်တင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ရောမသည် သူသေဆုံးမှသာ ကျေနပ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ သိသာနေသည်။ ဖုံးကွယ်ထားခြင်းဖြင့်သာလျှင် သူ့ကို ထိုသားရဲ၏ အစွယ်မှ ကယ်တင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်သည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒီကို ကာကွယ်ရန် အစီအစဉ်တစ်ခု ရေးဆွဲရန် ဆက်ဆိုးနီးမှ ဖရက်ဒရစ်အား ပညာဉာဏ်ပေးခဲ့သည်။ စစ်မှန်သော မိတ်ဆွေများ၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဖြင့် မင်းသား၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အောင်မြင်ခဲ့ပြီး လူသာကို မိတ်ဆွေနှင့် ရန်သူတို့ထံမှ လျှို့ဝှက်စွာ ဖုံးကွယ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ သူနေအိမ်သို့ ပြန်မည့်လမ်းတွင် သူသည် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး အခြွေအရံများနှင့် ခွဲခွာကာ တောအုပ်မှတစ်ဆင့် တောင်ထိပ်တွင် တစ်ဦးတည်းရှိသော ဝါ့ဘတ်ရဲတိုက်သို့ အမြန်ခေါ်ဆောင်သွားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၄၂ (The Great Controversy) သူ၏ ဖမ်းဆီးခံရမှုနှင့် ဖုံးကွယ်ခံရမှုနှစ်ခုစလုံးမှာ လျှို့ဝှက်ချက်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေသဖြင့် ဖရက်ဒရစ်ကိုယ်တိုင်ပင် သူ့ကို မည်သည့်နေရာသို့ ပို့ဆောင်လိုက်သည်ကို ကြာမြင့်စွာကတည်းက မသိခဲ့ပေ။ ဤမသိမှုမှာ ရည်ရွယ်ချက်မရှိဘဲ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း မဟုတ်ပါ။ မင်းသားသည် လူသာ၏ နေရာကို မသိသရွေ့ သူသည် ဘာကိုမျှ ဖော်ထုတ်ပြောကြားနိုင်မည်မဟုတ်ပါ။ သူသည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒီ ဘေးကင်းကြောင်း စိတ်ချလိုက်ပြီး ဤအသိဖြင့်ပင် သူ ကျေနပ်နေခဲ့သည်။

Spring, summer, and autumn passed, and winter came, and Luther still remained a prisoner. Aleander and his partisans exulted as the light of the gospel seemed about to be extinguished. But instead of this, the Reformer was filling his lamp from the storehouse of truth; and its light was to shine forth with brighter radiance.

နွေဦး၊ နွေရာသီနှင့် ဆောင်းဦးတို့ ကုန်လွန်သွားပြီး ဆောင်းရာသီ ရောက်လာသော်လည်း လူသာမှာ အကျဉ်းသားအဖြစ် ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အယ်လင်ဒါနှင့် သူ၏နောက်လိုက်များသည် ဧဝံဂေလိတရား၏ အလင်းရောင်မှာ ငြိမ်းသတ်တော့မည့်အတိုင်း ထင်မှတ်ကာ အောင်ပွဲခံနေကြသည်။ သို့သော် ထိုသို့ဖြစ်မည့်အစား ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒီသည် အမှန်တရား၏ ဘဏ္ဍာတိုက်မှ သူ၏ဆီမီးကို ဖြည့်တင်းနေခဲ့ပြီး ထိုအလင်းရောင်မှာ ပိုမိုတောက်ပစွာ ထွန်းလင်းလာတော့မည် ဖြစ်သည်။

In the friendly security of the Wartburg, Luther for a time rejoiced in his release from the heat and turmoil of the battle. But he could not long find satisfaction in quiet and repose. Accustomed to a life of activity and stern conflict, he could ill endure to remain inactive. In those solitary days the condition of the church rose up [169] before him, and he cried in despair. “Alas! there is no one in this latter day of His anger, to stand like a wall before the Lord, and save Israel!”—Ibid., b. 9, ch. 2. Again, his thoughts returned to himself, and he feared being charged with cowardice in withdrawing from the contest. Then he reproached himself for his indolence and self-indulgence. Yet at the same time he was daily accomplishing more than it seemed possible for one man to do. His pen was never idle. While his enemies flattered themselves that he was silenced, they were astonished and confused by tangible proof that he was still active. A host of tracts, issuing from his pen, circulated throughout Germany. He also performed a most important service for his countrymen by translating the New Testament into the German tongue. From his rocky Patmos he continued for nearly a whole year to proclaim the gospel and rebuke the sins and errors of the times.

ဝါ့ဘတ်၏ ဘေးကင်းလုံခြုံသော နေရာတွင် လူသာသည် တိုက်ပွဲ၏ အပူနှင့် ရှုပ်ထွေးမှုများမှ လွတ်မြောက်လာသည့်အတွက် ခဏတာ ဝမ်းမြောက်ခဲ့ရသည်။ သို့သော် သူသည် တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်မှုကို ကြာရှည်စွာ နှစ်သက်ကျေနပ်နိုင်မည်မဟုတ်ပေ။ လှုပ်ရှားမှုနှင့် ပြင်းထန်သော ပဋိပက္ခများဖြင့် နေသားကျနေသူဖြစ်ရာ သူသည် အလုပ်လက်မဲ့ နေရခြင်းကို ခက်ခဲစွာ သည်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအထီးကျန်ရက်များတွင် အသင်းတော်၏ အခြေအနေမှာ သူ၏ရှေ့မှောက်တွင် ပေါ်လာပြီး [၁၆၉] သူသည် စိတ်ပျက်အားငယ်စွာဖြင့် အော်ဟစ်ခဲ့သည်။ “အို! ကိုယ်တော်၏ အမျက်တော် ထွက်ချိန် နောက်ဆုံးကာလ၌ သခင်ဘုရား၏ ရှေ့မှောက်တွင် တံတိုင်းကဲ့သို့ ရပ်တည်၍ အစ္စရေးတို့ကို ကယ်တင်မည့်သူ တစ်ယောက်မျှ မရှိပါလား!”—Ibid., b. 9, ch. 2။ သူ၏ အတွေးများမှာ မိမိကိုယ်ကို ပြန်ရောက်လာပြီး တိုက်ပွဲမှ ထွက်ခွာခြင်းအတွက် သူရဲဘောကြောင်သူဟု စွပ်စွဲခံရမည်ကို စိုးရိမ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူ၏ ပျင်းရိမှုနှင့် ကိုယ်ကျိုးရှာမှုတို့အတွက် မိမိကိုယ်ကို ပြန်လည် အပြစ်တင်ခဲ့သည်။ သို့သော် တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သူသည် လူတစ်ယောက်၏ စွမ်းဆောင်နိုင်မှုထက် ပိုမိုများပြားသောအရာများကို နေ့စဉ် လုပ်ဆောင်နေခဲ့သည်။ သူ၏ ဘောပင်မှာ ဘယ်သောအခါမျှ အလုပ်မရပ်ခဲ့ပေ။ သူ၏ရန်သူများက သူ့ကို တိတ်ဆိတ်သွားပြီဟု ထင်မှတ်နေစဉ်မှာပင် သူသည် လှုပ်ရှားနေဆဲဖြစ်ကြောင်း လက်တွေ့သက်သေများဖြင့် သူတို့ကို အံ့ဩတုန်လှုပ်စေခဲ့သည်။ သူရေးသားသော စာစောင်များမှာ ဂျာမနီတစ်ခွင်လုံး ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ သူသည် ကျမ်းစာသစ်ကို ဂျာမန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခြင်းဖြင့် သူ၏ တိုင်းသူပြည်သားများအတွက် အရေးကြီးဆုံးသော ဝန်ဆောင်မှုကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ကျောက်ဆောင်ထူထပ်သော ပတ်မော့ကျွန်းကဲ့သို့သော နေရာမှနေ၍ တစ်နှစ်နီးပါးခန့် ဧဝံဂေလိတရားကို ကြေညာခြင်းနှင့် ထိုခေတ်ကာလ၏ အပြစ်များနှင့် အမှားများကို ဆန့်ကျင်ဟောပြောခြင်းများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

But it was not merely to preserve Luther from the wrath of his enemies, nor even to afford him a season of quiet for these important labors, that God had withdrawn His servant from the stage of public life. There were results more precious than these to be secured. In the solitude and obscurity of his mountain retreat, Luther was removed from earthly supports and shut out from human praise. He was thus saved from the pride and self-confidence that are so often caused by success. By suffering and humiliation he was prepared again to walk safely upon the dizzy heights to which he had been so suddenly exalted.

သို့သော် ဘုရားသခင်က မိမိ၏ အစေခံကို လူထုဘဝ၏ ပြင်ပသို့ ခေါ်ထုတ်ခဲ့ခြင်းမှာ လူသာကို ရန်သူများ၏ ဒေါသမှ ကာကွယ်ရန်အတွက်သာမက၊ ဤအရေးကြီးသော အလုပ်များအတွက် ငြိမ်းချမ်းသော အချိန်ကာလကို ပေးအပ်ရန်အတွက်သာလည်း မဟုတ်ပေ။ ထိုထက်ပို၍ တန်ဖိုးရှိသော ရလဒ်များကို ရရှိရန်ဖြစ်သည်။ တောင်ပေါ်တွင် တိတ်ဆိတ်၍ လူမသိသူမသိ နေထိုင်ရသော အခြေအနေတွင် လူသာသည် လောကီအထောက်အပံ့များနှင့် လူတို့၏ ချီးမွမ်းခြင်းများမှ ကင်းဝေးသွားခဲ့သည်။ ဤနည်းဖြင့် သူသည် အောင်မြင်မှုများကြောင့် မကြာခဏ ဖြစ်ပေါ်တတ်သော မာန်မာနနှင့် မိမိကိုယ်ကို အလွန်အမင်း ယုံကြည်မှုတို့မှ ကင်းလွတ်ခဲ့ရသည်။ ဆင်းရဲဒုက္ခနှင့် အရှက်ရခြင်းတို့မှတစ်ဆင့် သူသည် ယခင်က ရုတ်တရက် ရောက်ရှိခဲ့သော မြင့်မားသည့် နေရာများတွင် ဘေးကင်းစွာ ပြန်လည် လျှောက်လှမ်းနိုင်ရန် ပြင်ဆင်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

As men rejoice in the freedom which the truth brings them, they are inclined to extol those whom God has employed to break the chains of error and superstition. Satan seeks to divert men’s thoughts and affections from God, and to fix them upon human agencies; he leads them to honor the mere instrument and to ignore the Hand that directs all the events of providence. Too often religious leaders who are thus praised and reverenced lose sight of their dependence upon God and are led to trust in themselves. As a result they seek to [170] control the minds and consciences of the people, who are disposed to look to them for guidance instead of looking to the word of God. The work of reform is often retarded because of this spirit indulged by its supporters. From this danger, God would guard the cause of the Reformation. He desired that work to receive, not the impress of man, but that of God. The eyes of men had been turned to Luther as the expounder of the truth; he was removed that all eyes might be directed to the eternal Author of truth.

လူတို့သည် အမှန်တရား ယူဆောင်လာပေးသော လွတ်လပ်မှုကို ဝမ်းမြောက်ကြသည့်အခါ အမှားနှင့် အယူသီးမှုတို့၏ ကွင်းဆက်များကို ဖြတ်တောက်ရန် ဘုရားသခင် အသုံးပြုတော်မူသော သူတို့ကို ချီးမွမ်းရန် စိတ်အားထက်သန်ကြသည်။ စာတန်သည် လူတို့၏ အတွေးများနှင့် ခံစားချက်များကို ဘုရားသခင်ထံမှ လွှဲဖယ်၍ လူသားတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များပေါ်တွင်သာ စွဲလမ်းစေရန် ကြိုးပမ်းသည်။ သူသည် လူတို့အား ထိုကိရိယာမျှသာဖြစ်သော သူတို့ကို ချီးမွမ်းစေပြီး အဖြစ်အပျက်အားလုံးကို စီမံတော်မူသော ဘုရားသခင်၏ လက်တော်ကို လျစ်လျူရှုစေသည်။ ဤသို့ ချီးမွမ်းခြင်းနှင့် ရိုသေလေးစားခြင်း ခံရသော ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များသည် ဘုရားသခင်အပေါ် မှီခိုနေရမှုကို မေ့လျော့သွားပြီး မိမိတို့ကိုယ်ကို ယုံကြည်လာကြသည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် သူတို့သည် [၁၇၀] ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်ကို ကြည့်ခြင်းအစား မိမိတို့ထံမှ လမ်းညွှန်မှုကိုသာ မျှော်လင့်နေတတ်သော ပြည်သူတို့၏ စိတ်နှင့် အသိစိတ်ကို ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လုပ်ငန်းစဉ်များသည် ၎င်းကို ထောက်ခံသူများ၏ ဤစိတ်ဓာတ်ကြောင့် မကြာခဏ နှောင့်နှေးကြန့်ကြာတတ်သည်။ ဤအန္တရာယ်မှ ဘုရားသခင်သည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လုပ်ငန်းကို ကာကွယ်တော်မူလိုသည်။ ထိုလုပ်ငန်းသည် လူတို့၏ သက်ရောက်မှုမဟုတ်ဘဲ ဘုရားသခင်၏ သက်ရောက်မှုကိုသာ ရရှိစေလိုတော်မူသည်။ လူတို့၏ မျက်လုံးများသည် အမှန်တရားကို ရှင်းပြသူအဖြစ် လူသာထံသို့ ရောက်ရှိနေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် လူအားလုံး၏ မျက်လုံးများမှာ အမှန်တရား၏ ထာဝရအရှင်သခင်ထံသို့သာ ရောက်ရှိစေရန် သူ့ကို ဖယ်ရှားပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။