မဟာတိုက်လှန်ပွဲ (GC) အခန်း ၉

 

အခန်း ၉ — ဆွစ်ဇာလန်ပြုပြင်ပြောင်းလဲသူ

(Chapter 9—The Swiss Reformer)

Chapter 9—The Swiss Reformer In the choice of instrumentalities for the reforming of the church, the same divine plan is seen as in that for the planting of the church. The heavenly Teacher passed by the great men of the earth, the titled and wealthy, who were accustomed to receive praise and homage as leaders of the people. They were so proud and self-confident in their boasted superiority that they could not be molded to sympathize with their fellow men and to become colaborers with the humble Man of Nazareth. To the unlearned, toiling fishermen of Galilee was the call addressed: “Follow Me, and I will make you fishers of men.” Matthew 4:19. These disciples were humble and teachable. The less they had been influenced by the false teaching of their time, the more successfully could Christ instruct and train them for His service. So in the days of the Great Reformation. The leading Reformers were men from humble life—men who were most free of any of their time from pride of rank and from the influence of bigotry and priestcraft. It is God’s plan to employ humble instruments to accomplish great results. Then the glory will not be given to men, but to Him who works through them to will and to do of His own good pleasure.

အခန်း ၉ — ဆွစ်ဇာလန်ပြုပြင်ပြောင်းလဲသူ အသင်းတော်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန်အတွက် လက်နက်ကိရိယာများကို ရွေးချယ်ရာတွင် အသင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့စဉ်ကကဲ့သို့ပင် တူညီသော ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်ကို မြင်တွေ့ရသည်။ ကောင်းကင်ဘုံရှင် ဆရာတော်သည် လူတို့၏ ခေါင်းဆောင်များအဖြစ် ချီးမွမ်းခြင်းနှင့် ဂုဏ်ပြုခြင်းကို ခံယူရန် ကျင့်သားရနေကြသော ကမ္ဘာမြေကြီးပေါ်ရှိ လူကြီးလူကောင်းများ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်များနှင့် ချမ်းသာကြွယ်ဝသူများကို ကျော်လွန်သွားခဲ့သည်။ သူတို့သည် မိမိတို့၏ သာလွန်မှုကို ကြွားဝါမှု၌ အလွန်မာန်မာနထောင်လွှား၍ မိမိတို့၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်လူသားများနှင့် စာနာစိတ်ရှိရန်နှင့် နာဇရက်မြို့သား ဝိနည်းရှိသူနှင့်အတူ လုပ်ဖော်ဆောင်ဖက်များ ဖြစ်လာရန်အတွက် ပုံသွင်းခြင်းမခံနိုင်ခဲ့ကြချေ။ ဂါလိလဲပြည်မှ ပညာမတတ်သော၊ ပင်ပန်းစွာ အလုပ်လုပ်ကြသော တံငါသည်များထံသို့သာ “ငါ့နောက်သို့ လိုက်ကြလော့၊ သင်တို့ကို လူ့တံငါဖြစ်စေမည်” ဟု ခေါ်တော်မူခဲ့သည်။ မဿဲ ၄:၁၉။ ဤတပည့်တော်များသည် စိတ်နှိမ့်ချပြီး သွန်သင်နိုင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ သူတို့သည် ထိုခေတ်ကာလ၏ မှားယွင်းသော သွန်သင်ချက်များဖြင့် သက်ရောက်မှု အနည်းဆုံးဖြစ်ခဲ့ကြသည့်အတွက် ခရစ်တော်သည် သူတို့အား ကိုယ်တော်၏ အမှုတော်အတွက် ပိုမိုအောင်မြင်စွာ သွန်သင်လေ့ကျင့်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုနည်းတူပင် မဟာပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးခေတ်တွင်လည်း ဖြစ်သည်။ ထိပ်တန်းပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများသည် သာမန်ဘဝမှလာသူများ ဖြစ်ကြပြီး၊ ထိုခေတ်ကာလတွင် အဆင့်အတန်းမြင့်မားမှုအတွက် မာန်မာနနှင့် ဘာသာရေးအစွန်းရောက်မှုနှင့် ဘုန်းကြီးတို့၏ လှည့်ဖျားမှုဒဏ်မှ အကင်းဆုံးသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ကြီးမားသော ရလဒ်များကို အောင်မြင်စေရန်အတွက် သာမန်ကိရိယာများကို အသုံးပြုခြင်းသည် ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို လူတို့အား ပေးအပ်မည်မဟုတ်ဘဲ၊ သူတို့မှတစ်ဆင့် မိမိ၏ အလိုတော်ရှိတိုင်း လုပ်ဆောင်ပေးတော်မူသော ဘုရားသခင်ထံသို့သာ ပေးအပ်မည်ဖြစ်သည်။

A few weeks after the birth of Luther in a miner’s cabin in Saxony, Ulric Zwingli was born in a herdsman’s cottage among the [172] Alps. Zwingli’s surroundings in childhood, and his early training, were such as to prepare him for his future mission. Reared amid scenes of natural grandeur, beauty, and awful sublimity, his mind was early impressed with a sense of the greatness, the power, and the majesty of God. The history of the brave deeds achieved upon his native mountains kindled his youthful aspirations. And at the side of his pious grandmother he listened to the few precious Bible stories which she had gleaned from amid the legends and traditions of the church. With eager interest he heard of the grand deeds of patriarchs and prophets, of the shepherds who watched their flocks on the hills of Palestine where angels talked with them, of the Babe of Bethlehem and the Man of Calvary.

လူသာ မွေးဖွားပြီးနောက် ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အကြာ ဆက်ဆွန်နီပြည်ရှိ သတ္တုတွင်းလုပ်သားတစ်ဦး၏ တဲအိမ်တွင် လူသာမွေးဖွားချိန်၌၊ အူလ်ရစ်ဇွင်ဂလီ (Ulric Zwingli) သည် [၁၇၂] အဲလ်ပ်တောင်တန်းများအကြားရှိ သိုးထိန်းတစ်ဦး၏ တဲအိမ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဇွင်ဂလီ၏ ငယ်စဉ်ကလေးဘဝ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သူ၏ အစောပိုင်းလေ့ကျင့်မှုများသည် သူ၏ အနာဂတ်တာဝန်အတွက် ပြင်ဆင်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သဘာဝတရား၏ ခမ်းနားကြီးကျယ်မှု၊ အလှတရားနှင့် ထိတ်လန့်ဖွယ်ကောင်းသော မြင့်မြတ်မှုတို့ကြားတွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့ရသည့်အတွက် သူ၏စိတ်တွင် ဘုရားသခင်၏ ကြီးမြတ်မှု၊ တန်ခိုးတော်နှင့် ဘုန်းတော်တို့ကို စောစီးစွာပင် ခံစားသိရှိခဲ့ရသည်။ သူ၏ မွေးရပ်မြေတောင်တန်းများပေါ်တွင် ရရှိခဲ့သော ရဲရင့်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်များ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် သူ၏ လူငယ်ဘဝ ရည်မှန်းချက်များကို မီးထိုးပေးခဲ့သည်။ သူ၏ ဘာသာတရားကိုင်းရှိုင်းသော အဖွား၏ဘေးတွင် သူသည် အသင်းတော်၏ ဒဏ္ဍာရီများနှင့် အစဉ်အလာများအကြားမှ အဖွားက စုဆောင်းထားသော အဖိုးတန် ကျမ်းစာပုံပြင်အနည်းငယ်ကို နားထောင်ခဲ့ရသည်။ သူသည် ဘိုးဘေးများနှင့် ပရောဖက်များ၏ ကြီးမြတ်သော လုပ်ဆောင်ချက်များ၊ ပါလက်စတိုင်းတောင်ကုန်းများတွင် သိုးထိန်းတို့သည် သိုးအုပ်များကို စောင့်ရှောက်ရင်း ကောင်းကင်တမန်တို့နှင့် စကားပြောခဲ့ကြပုံများ၊ ဗက်လင်မြို့မှ ကလေးငယ်နှင့် ကလဗာရီတောင်ပေါ်မှ လူသားတို့အကြောင်းကို စိတ်အားထက်သန်စွာဖြင့် နားထောင်ခဲ့သည်။

Like John Luther, Zwingli’s father desired an education for his son, and the boy was early sent from his native valley. His mind rapidly developed, and it soon became a question where to find teachers competent to instruct him. At the age of thirteen he went to Bern, which then possessed the most distinguished school in Switzerland. Here, however, a danger arose which threatened to blight the promise of his life. Determined efforts were put forth by the friars to allure him into a monastery. The Dominican and Franciscan monks were in rivalry for popular favor. This they endeavored to secure by the showy adornments of their churches, the pomp of their ceremonials, and the attractions of famous relics and miracle-working images.

ဂျွန်လူသာကဲ့သို့ပင် ဇွင်ဂလီ၏ဖခင်သည် မိမိသားအတွက် ပညာရေးကို လိုလားခဲ့ပြီး ထိုကောင်လေးကို မွေးရပ်မြေချိုင့်ဝှမ်းမှ စောစီးစွာပင် စေလွှတ်ခဲ့သည်။ သူ၏ စိတ်သည် လျင်မြန်စွာ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ပြီး သူကို သွန်သင်ပေးနိုင်မည့် အရည်အချင်းရှိသော ဆရာများကို ဘယ်နေရာတွင် ရှာရမည်နည်းဆိုသည်မှာ မကြာမီပင် မေးခွန်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူ၏ အသက်ဆယ့်သုံးနှစ်အရွယ်တွင် ဆွစ်ဇာလန်တွင် အထင်ရှားဆုံး ကျောင်းရှိရာ ဘန်း (Bern) မြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဤနေရာတွင် သူ၏ ဘဝအလားအလာကို ပျက်စီးစေနိုင်သည့် အန္တရာယ်တစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ဘုန်းကြီးများသည် သူ့အား ဘုန်းကြီးကျောင်းအတွင်းသို့ ဆွဲသွင်းရန် ပြင်းပြသော ကြိုးပမ်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဒိုမီနီကန် (Dominican) နှင့် ဖရန်စစ်စကန် (Franciscan) ဘုန်းကြီးများသည် လူကြိုက်များမှုအတွက် အပြိုင်အဆိုင် ဖြစ်နေကြသည်။ သူတို့သည် မိမိတို့၏ အသင်းတော်များကို ခမ်းနားစွာ တန်ဆာဆင်ခြင်း၊ ဝတ်ပြုရေး အခမ်းအနားများ၏ ခမ်းနားမှုနှင့် နာမည်ကြီးသော အမှတ်တရပစ္စည်းများနှင့် အံ့ဖွယ်တန်ခိုးပြသော ရုပ်တုများဖြင့် လူတို့၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ဆွဲဆောင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။

The Dominicans of Bern saw that if they could win this talented young scholar, they would secure both gain and honor. His extreme youth, his natural ability as a speaker and writer, and his genius for music and poetry, would be more effective than all their pomp and display, in attracting the people to their services and increasing the revenues of their order. By deceit and flattery they endeavored to induce Zwingli to enter their convent. Luther, while a student at school, had buried himself in a convent cell, and he would have been lost to the world had not God’s providence released him. Zwingli was not permitted to encounter the same peril. Providentially his [173] father received information of the designs of the friars. He had no intention of allowing his son to follow the idle and worthless life of the monks. He saw that his future usefulness was at stake, and directed him to return home without delay.

ဘန်းမြို့ရှိ ဒိုမီနီကန်ဘုန်းကြီးများသည် ဤတော်ရည်တော်သွေးရှိသော လူငယ်ပညာတတ်ကို ဆွဲဆောင်နိုင်ပါက အကျိုးအမြတ်နှင့် ဂုဏ်ထူးကို ရရှိလိမ့်မည်ဟု မြင်ခဲ့ကြသည်။ သူ၏ ငယ်ရွယ်နုပျိုမှု၊ စကားပြောနှင့် စာရေးရာတွင် သဘာဝအလျောက် ပါရမီရှိမှု၊ ဂီတနှင့် ကဗျာအတွက် ထူးချွန်မှုတို့သည် သူတို့၏ ခမ်းနားသရုပ်ပြမှုအားလုံးထက် ပိုမိုထိရောက်စွာဖြင့် လူတို့ကို ဝတ်ပြုခြင်းသို့ ဆွဲဆောင်နိုင်ပြီး သူတို့ဂိုဏ်း၏ ဝင်ငွေကို တိုးပွားစေလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။ လှည့်ဖြားမှုနှင့် ချော့မော့မှုတို့ဖြင့် ဇွင်ဂလီအား သူတို့၏ ဘုန်းကြီးကျောင်းထဲသို့ ဝင်ရောက်လာစေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ လူသာသည် ကျောင်းသားဘဝတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်းခန်းထဲ၌ သူ့ကိုယ်သူ ပိတ်လှောင်ထားခဲ့ပြီး ဘုရားသခင်၏ စီမံမှုကသာ သူ့ကို လွတ်မြောက်စေခဲ့ခြင်းမရှိပါက သူသည် လောကအတွက် ဆုံးရှုံးသွားခဲ့မည်ဖြစ်သည်။ ဇွင်ဂလီကိုမူ ထိုကဲ့သို့သော အန္တရာယ်မျိုး ကြုံတွေ့ခွင့်မပေးခဲ့ချေ။ ဘုရားသခင်၏ စီမံမှုဖြင့် သူ၏ [၁၇၃] ဖခင်သည် ဘုန်းကြီးများ၏ ကြံစည်ချက်ကို ကြားသိခဲ့ရသည်။ သူသည် မိမိသားအား ဘုန်းကြီးတို့၏ အလုပ်မဲ့ပြီး အသုံးမဝင်သော ဘဝနောက်သို့ လိုက်သွားရန် အလျင်းသဘောမတူခဲ့ပေ။ သူ၏ အနာဂတ် အသုံးဝင်မှုသည် အန္တရာယ်ရှိနေသည်ကို မြင်ခဲ့ပြီး ချက်ချင်းပင် အိမ်သို့ပြန်လာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။

The command was obeyed; but the youth could not be long content in his native valley, and he soon resumed his studies, repairing, after a time, to Basel. It was here that Zwingli first heard the gospel of God’s free grace. Wittembach, a teacher of the ancient languages, had, while studying Greek and Hebrew, been led to the Holy Scriptures, and thus rays of divine light were shed into the minds of the students under his instruction. He declared that there was a truth more ancient, and of infinitely greater worth, than the theories taught by schoolmen and philosophers. This ancient truth was that the death of Christ is the sinner’s only ransom. To Zwingli these words were as the first ray of light that precedes the dawn.

ထိုအမိန့်ကို နာခံခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ထိုလူငယ်သည် သူ၏ မွေးရပ်မြေချိုင့်ဝှမ်းတွင် ကြာရှည်စွာ ကျေနပ်နေနိုင်ခြင်းမရှိဘဲ မကြာမီပင် ပညာသင်ကြားခြင်းကို ပြန်လည်စတင်ခဲ့ပြီး အချိန်အတန်ကြာပြီးနောက် ဘေဆယ် (Basel) မြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ဤနေရာတွင် ဇွင်ဂလီသည် ဘုရားသခင်၏ အခမဲ့ကျေးဇူးတော်အကြောင်း ဧဝံဂေလိတရားကို ပထမဆုံးအကြိမ် ကြားနာခဲ့ရသည်။ ရှေးဟောင်းဘာသာစကား ဆရာတစ်ဦးဖြစ်သူ ဝစ်တမ်ဘက်ခ် (Wittembach) သည် ဂရိနှင့် ဟီဘရူးဘာသာစကားများကို လေ့လာစဉ်အတွင်း သန့်ရှင်းသော ကျမ်းစာတော်မြတ်သို့ ပို့ဆောင်ခံခဲ့ရပြီး သူ၏ သွန်သင်မှုအောက်ရှိ ကျောင်းသားများ၏ စိတ်ထဲသို့ ဘုရားသခင်၏ အလင်းရောင်တန်းများ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ သူသည် ကျောင်းဆရာများနှင့် ဒဿနပညာရှင်တို့၏ သီအိုရီများထက် ပိုမိုရှေးကျပြီး အဆမတန် ပိုမိုတန်ဖိုးရှိသော သမ္မာတရားတစ်ခု ရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုရှေးဟောင်းသမ္မာတရားမှာ ခရစ်တော်၏ သေခြင်းသည် အပြစ်သားတို့အတွက် တစ်ခုတည်းသော ရွေးနုတ်ဖိုးဖြစ်သည်ဟူသောအချက်ဖြစ်သည်။ ဇွင်ဂလီအတွက် ဤစကားများသည် အရုဏ်ဦးမတိုင်မီ ပေါ်လာသော ပထမဆုံး အလင်းရောင်တန်းကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။

၆။ ဤသို့ဖြင့် အလင်းရောင်သည် ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။

6. Thus the light found entrance.

ဘုရားသခင်သည် မသိနားမလည်မှုနှင့် အယူသည်းမှုတို့၏ ချည်နှောင်ခြင်းကို ဖြတ်တောက်ရန် ပြင်ဆင်နေချိန်တွင်၊ စာတန်သည် လူသားများကို အမှောင်ထုထဲသို့ သွတ်သွင်းရန်နှင့် သူတို့၏သံခြေချင်းများကို ပိုမိုတင်းကျပ်စွာ ချည်နှောင်ရန် အကြီးမားဆုံးသောတန်ခိုးဖြင့် အလုပ်လုပ်နေသည်။ ခရစ်တော်၏အသွေးတော်အားဖြင့် အပြစ်လွှတ်ခြင်းနှင့် ဖြောင့်မတ်ခြင်းတရားကို လူတို့အား တင်ပြရန်အတွက် မတူညီသောနယ်မြေများတွင် လူတို့ထလာကြချိန်၌၊ ရောမသည် ငွေဖြင့် အပြစ်လွှတ်ကြောင်း ကမ်းလှမ်းလျက် ခရစ်ယာန်လောကတစ်ခွင်လုံးတွင် သူမ၏ဈေးကွက်ကို ဖွင့်လှစ်ရန် ပြန်လည်သက်ဝင်လှုပ်ရှားလာခဲ့သည်။

At the time when God is preparing to break the shackles of ignorance and superstition, then it is that Satan works with greatest power to enshroud men in darkness and to bind their fetters still more firmly. As men were rising up in different lands to present to the people forgiveness and justification through the blood of Christ, Rome proceeded with renewed energy to open her market throughout Christendom, offering pardon for money.

အပြစ်တိုင်းတွင် ဈေးနှုန်းရှိကြပြီး၊ အကယ်၍ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၏ ဘဏ္ဍာတိုက်သည် ကောင်းစွာပြည့်နေမည်ဆိုပါက လူတို့အား ပြစ်မှုကျူးလွန်ရန် လွတ်လပ်စွာခွင့်ပြုချက်ကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် လှုပ်ရှားမှုနှစ်ခု တိုးတက်လာခဲ့သည် - တစ်ခုမှာ ငွေဖြင့် အပြစ်လွှတ်ခြင်းကို ကမ်းလှမ်းခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အခြားတစ်ခုမှာ ခရစ်တော်အားဖြင့် အပြစ်လွှတ်ခြင်းကို ပေးခြင်းဖြစ်သည် - ရောမသည် အပြစ်ကျူးလွန်ခြင်းကို လိုင်စင်ထုတ်ပေးကာ သူမ၏ဝင်ငွေရင်းမြစ်အဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ ပြုပြင်ပြောင်းလဲသူများ (Reformers) က အပြစ်ကို ရှုတ်ချကာ ခရစ်တော်အား အပြစ်ဖြေခြင်းနှင့် ကယ်တင်ရှင်အဖြစ် ညွှန်ပြခဲ့သည်။

Every sin had its price, and men were granted free license for crime if the treasury of the church was kept well filled. Thus the two movements advanced,—one offering forgiveness of sin for money, the other forgiveness through Christ,—Rome licensing sin and making it her source of revenue; the Reformers condemning sin and pointing to Christ as the propitiation and deliverer.

ဂျာမနီတွင် အပြစ်လွှတ်မှုလက်မှတ် (Indulgences) ရောင်းချခြင်းကို ဒိုမီနီကန်ဘုန်းတော်ကြီးများထံ အပ်နှံခဲ့ပြီး နာမည်ဆိုးဖြင့်ကျော်ကြားသော တက်ဇယ် (Tetzel) မှ ဦးဆောင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဆွစ်ဇာလန်တွင်မူ ဤရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှုအား အီတလီဘုန်းကြီးတစ်ပါးဖြစ်သော ဆမ်ဆန် (Samson) ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ဖရန်စစ်စကန် (Franciscans) များလက်သို့ အပ်နှံခဲ့သည်။ ဆမ်ဆန်သည် ဂျာမနီနှင့် ဆွစ်ဇာလန်တို့မှ များပြားလှသောငွေကြေးများကို ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ဘဏ္ဍာတိုက်ဖြည့်ဆည်းရန်အတွက် ရှာဖွေပေးခြင်းဖြင့် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းအား ကောင်းစွာအမှုတော်ထမ်းခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ယခုအခါ သူသည် ဆွစ်ဇာလန်တစ်ခွင် လှည့်လည်သွားလာလျက်၊ လူအုပ်ကြီးကို ဆွဲဆောင်ကာ၊ ဆင်းရဲသားတောင်သူလယ်သမားတို့၏ အနည်းငယ်သာရှိသော ဝင်ငွေများကို လုယူပြီး ချမ်းသာကြွယ်ဝသူများထံမှ အဖိုးတန်လက်ဆောင်များကို အတင်းအဓမ္မတောင်းခံခဲ့သည်။ သို့သော် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၏ လွှမ်းမိုးမှုသည် ဤရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှုကို တားဆီးရန်မတတ်နိုင်သော်လည်း လျော့နည်းသွားစေရန်အတွက် ခံစားလာရသည်။

In Germany the sale of indulgences had been committed to the Dominican friars and was conducted by the infamous Tetzel. In Switzerland the traffic was put into the hands of the Franciscans, under the control of Samson, an Italian monk. Samson had already done good service to the church, having secured immense sums from Germany and Switzerland to fill the papal treasury. Now he traversed Switzerland, attracting great crowds, despoiling the poor peasants of their scanty earnings, and exacting rich gifts from the wealthy classes. But the influence of the reform already made itself felt in curtailing, though it could not stop, the traffic.

ဆမ်ဆန်သည် ဆွစ်ဇာလန်သို့ ရောက်ရှိပြီး မကြာမီတွင် အနီးအနားရှိ မြို့တစ်မြို့သို့ သူ၏ကုန်ပစ္စည်းများဖြင့် ရောက်ရှိလာချိန်တွင် ဇွင်ဂလီ (Zwingli) သည် အိုင်းဆိုက်ဒယ် (Einsiedeln) ၌ ရှိနေသေးသည်။ သူ၏မစ်ရှင်ကို သိရှိသွားသောအခါ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမား (ဇွင်ဂလီ) သည် သူ့ကိုဆန့်ကျင်ရန် ချက်ချင်းထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ သူတို့နှစ်ဦး မတွေ့ဆုံခဲ့ကြသော်လည်း ဘုန်းတော်ကြီး၏ အယောင်ဆောင်မှုများကို ဖော်ထုတ်ရာတွင် ဇွင်ဂလီ၏အောင်မြင်မှုသည် အလွန်ကြီးမားသဖြင့် သူသည် အခြားနေရာများသို့ ထွက်ခွာသွားရန် အတင်းအကျပ်ဖြစ်စေခဲ့သည်။

Zwingli was still at Einsiedeln when Samson, soon after entering Switzerland, arrived with his wares at a neighboring town. Being apprised of his mission, the Reformer immediately set out to oppose him. The two did not meet, but such was Zwingli’s success in exposing the friar’s pretensions that he was obliged to leave for other quarters.

ဇူးရစ် (Zurich) မြို့တွင် ဇွင်ဂလီသည် အပြစ်လွှတ်မှုရောင်းစားသူများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆန့်ကျင်၍ ဟောပြောခဲ့သည်။ ဆမ်ဆန်သည် ထိုနေရာသို့ ချဉ်းကပ်လာသောအခါ ကောင်စီမှစေလွှတ်သော သံတမန်တစ်ဦးနှင့်တွေ့ဆုံပြီး သူဆက်လက်ထွက်ခွာရန် မျှော်လင့်ကြောင်း အသိပေးခြင်းခံရသည်။ သူသည် နောက်ဆုံးတွင် လှည့်ဖြားခြင်းဖြင့် ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း အပြစ်လွှတ်မှုလက်မှတ် တစ်စောင်မျှပင် မရောင်းချရဘဲ ပြန်လည်စေလွှတ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး မကြာမီမှာပင် ဆွစ်ဇာလန်မှ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။

At Zurich, Zwingli preached zealously against the pardonmongers; and when Samson approached the place, he was met by a messenger from the council with an intimation that he was expected to pass on. He finally secured an entrance by stratagem, but was sent away without the sale of a single pardon, and he soon after left Switzerland.

၁၅၁၉ ခုနှစ်တွင် ဆွစ်ဇာလန်တစ်ခွင် ပျံ့နှံ့ခဲ့သော ကပ်ရောဂါ သို့မဟုတ် "Great Death" (ကြီးမားသောသေခြင်း) ပေါ်ပေါက်လာခြင်းက ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် ခိုင်မာသောတွန်းအားကို ပေးခဲ့သည်။ လူတို့သည် ဖျက်ဆီးသူ (သေမင်း) နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်တွေ့ကြုံရချိန်တွင်၊ သူတို့ မကြာသေးမီက ဝယ်ယူခဲ့သော အပြစ်လွှတ်မှုလက်မှတ်များမှာ မည်မျှ အချည်းနှီးနှင့် တန်ဖိုးမရှိကြောင်း လူအများ နားလည်သဘောပေါက်လာကြသည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့၏ယုံကြည်ခြင်းအတွက် ပိုမိုသေချာသော အခြေခံအုတ်မြစ်ကို တောင့်တခဲ့ကြသည်။ ဇူးရစ်ရှိ ဇွင်ဂလီသည်လည်း ရောဂါကူးစက်ခံခဲ့ရသည်။ သူသည် အလွန်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေသဖြင့် ပြန်လည်သက်သာလာရန် မျှော်လင့်ချက်အားလုံး ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့ပြီး သူသေဆုံးသွားပြီဟူသော သတင်းသည် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ထိုခက်ခဲသောအချိန်တွင် သူ၏မျှော်လင့်ချက်နှင့် သတ္တိသည် တုန်လှုပ်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ သူသည် ကာလဝါရီတောင်ကုန်းရှိ လက်ဝါးကပ်တိုင်ကို ယုံကြည်ခြင်းဖြင့်ကြည့်ရှုကာ အပြစ်အတွက် လုံလောက်သောကယ်တင်ခြင်း (propitiation) ကို ယုံကြည်အားထားခဲ့သည်။ သူသည် သေမင်း၏တံခါးပေါက်မှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာသောအခါ ဝိသေသလက္ခဏာများဖြင့် တရားတော်ကို ဟောကြားရန်အတွက် ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး သူ၏စကားများသည် မကြုံစဖူးသော တန်ခိုးကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ပြည်သူတို့သည် သေမင်း၏အစွန်းမှ သူတို့ထံပြန်လည်ရောက်ရှိလာသော သူတို့၏ချစ်ခင်ရသော သင်းအုပ်ဆရာကို ဝမ်းမြောက်စွာ ကြိုဆိုခဲ့ကြသည်။ သူတို့ကိုယ်တိုင်သည်လည်း ဖျားနာသူများနှင့် သေလုမျောပါးရှိသူများကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ရာမှ ပြန်လာခဲ့ကြသူများဖြစ်ကြပြီး၊ သတင်းကောင်း (gospel) ၏တန်ဖိုးကို ယခင်ကထက် ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ ခံစားခဲ့ကြရသည်။

A strong impetus was given to the reform by the appearance of the plague, or Great Death, which swept over Switzerland in the year 1519. As men were thus brought face to face with the destroyer, many were led to feel how vain and worthless were the pardons which they had so lately purchased; and they longed for a surer foundation for their faith. Zwingli at Zurich was smitten down; he was brought so low that all hope of his recovery was relinquished, and the report was widely circulated that he was dead. In that trying hour his hope and courage were unshaken. He looked in faith to the cross of Calvary, trusting in the all-sufficient propitiation for sin. When he came back from the gates of death, it was to preach the gospel with greater fervor than ever before; and his words exerted an unwonted power. The people welcomed with joy their beloved pastor, returned to them from the brink of the grave. They themselves had come from attending upon the sick and the dying, and they felt, as never before, the value of the gospel.

ဇွင်ဂလီသည် ၎င်း၏အမှန်တရားများကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ နားလည်လာခဲ့ပြီး ၎င်း၏အသစ်ပြုပြင်သည့်တန်ခိုးကို မိမိကိုယ်တိုင် ပိုမိုပြည့်စုံစွာ အတွေ့အကြုံရရှိခဲ့သည်။ လူသားတို့၏ကျဆုံးခြင်းနှင့် ရွေးနုတ်ခြင်းအစီအစဉ်တို့သည် သူအလေးပေးပြောဆိုခဲ့သော အကြောင်းအရာများဖြစ်သည်။ "အာဒံ၌" ဟု သူကဆိုသည်၊ "ငါတို့အားလုံးသည် သေလျက်၊ အကျင့်ပျက်ခြစားခြင်းနှင့် ပြစ်ဒဏ်စီရင်ခြင်းတို့၌ နစ်မွန်းနေကြသည်။" "ခရစ်တော်သည် ... ငါတို့အတွက် မကုန်ခန်းနိုင်သော ရွေးနုတ်ခြင်းကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီ... သူ၏ဆင်းရဲဒုက္ခသည် ... ထာဝရယဇ်ပူဇော်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အနာရောဂါငြိမ်းစေရန်အတွက် ထာဝရအစွမ်းရှိသည်။ ၎င်းကို ခိုင်မြဲပြီး တုန်လှုပ်ခြင်းမရှိသော ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် အားကိုးသူအားလုံးအတွက် ဘုရားသခင်၏တရားမျှတမှုကို ထာဝရကျေနပ်စေသည်။" သို့သော် ခရစ်တော်၏ကျေးဇူးတော်ကြောင့် လူတို့သည် အပြစ်ထဲတွင် ဆက်လက်နေထိုင်ရန် လွတ်လပ်ခွင့်ရှိသည်မဟုတ်ကြောင်း သူရှင်းလင်းစွာ သွန်သင်ခဲ့သည်။ "ဘုရားသခင်အပေါ် ယုံကြည်ခြင်းရှိရာ အရပ်၌ ဘုရားသခင်ရှိတော်မူ၏။ ဘုရားသခင် စံမြန်းရာ အရပ်၌ ကောင်းသောအကျင့်ကို ကျင့်ရန် လူတို့ကို တိုက်တွန်းနှိုးဆော်သော စိတ်အားထက်သန်မှု ရှိ၏။"

Zwingli had arrived at a clearer understanding of its truths, and had more fully experienced in himself its renewing power. The fall of man and the plan of redemption were the subjects upon which he dwelt. “In Adam,” he said, “we are all dead, sunk in corruption and condemnation.” “Christ ... has purchased for us a never-ending redemption.... His passion is ... an eternal sacrifice, and everlastingly effectual to heal; it satisfies the divine justice forever in behalf of all those who rely upon it with firm and unshaken faith.” Yet he clearly taught that men are not, because of the grace of Christ, free to continue in sin. “Wherever there is faith in God, there God is; and wherever God abideth, there a zeal exists urging and impelling men to good works.”

ဇွင်ဂလီ၏တရားဟောကြားခြင်းကို စိတ်ဝင်စားမှုမှာ ကြီးမားလှသဖြင့် သူ့ကိုနားထောင်ရန် လာရောက်ကြသူများနှင့် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးမှာ ပြည့်လျှံနေခဲ့သည်။ သူတို့ ခံနိုင်ရည်ရှိသလောက် အမှန်တရားကို တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် သူဖွင့်ပြခဲ့သည်။ သူတို့ကို အံ့အားသင့်စေပြီး ဘက်လိုက်မှုများ ဖန်တီးပေးမည့်အချက်များကို အစပိုင်းတွင် မတင်ပြမိစေရန် သူသတိထားခဲ့သည်။ သူ၏လုပ်ငန်းမှာ သူတို့၏နှလုံးသားများကို ခရစ်တော်၏သွန်သင်ချက်များဆီသို့ ဆွဲဆောင်ရန်၊ သူ၏မေတ္တာတော်ဖြင့် သူတို့ကို နူးညံ့သိမ်မွေ့စေရန်နှင့် သူ၏ပုံသက်သေကို သူတို့ရှေ့တွင် ထားရှိရန်ဖြစ်ပြီး၊ သူတို့သည် ဧဝံဂေလိတရား၏မူများကို လက်ခံလာသောအခါတွင် သူတို့၏ အယူသည်းသောယုံကြည်ချက်များနှင့် အလေ့အကျင့်များသည် မုချပျက်သုဉ်းသွားလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။

Such was the interest in Zwingli’s preaching that the cathedral was filled to overflowing with the crowds that came to listen to him. Little by little, as they could bear it, he opened the truth to his hearers. He was careful not to introduce, at first, points which would startle them and create prejudice. His work was to win their hearts to the teachings of Christ, to soften them by His love, and keep before them His example; and as they should receive the principles of the gospel, their superstitious beliefs and practices would inevitably be overthrown.

ဇူးရစ်တွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသည် တစ်လှမ်းချင်း တိုးတက်လာခဲ့သည်။ သူ၏ရန်သူများသည် ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်ကာ တက်ကြွစွာ ဆန့်ကျင်လာကြသည်။ လွန်ခဲ့သောတစ်နှစ်က ဝစ်တန်ဘတ် (Wittenberg) မှ ဘုန်းကြီးသည် ဝမ်း (Worms) မြို့တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းနှင့် ဧကရာဇ်မင်းအား သူ၏ "မဟုတ်" ဟူသောစကားကို ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ ယခုအခါ ဇူးရစ်တွင်လည်း ပုပ်ရဟန်းမင်း၏တောင်းဆိုချက်များကို အလားတူပင် ဆန့်ကျင်ခြင်းကို ပြသနေသည်။ ဇွင်ဂလီအပေါ် အကြိမ်ကြိမ် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကို ထောက်ခံသော နယ်မြေများတွင် ဧဝံဂေလိတရား၏ တပည့်များကို အချိန်အခါအလိုက် မီးရှို့သတ်ဖြတ်မှုများ ရှိခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းမှာ မလုံလောက်သေးဘဲ အယူမှားသူ၏ဆရာကို တိတ်ဆိတ်သွားစေရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကွန်စတန့် (Constance) ဆရာတော်သည် ဇူးရစ်ကောင်စီထံသို့ ကိုယ်စားလှယ်သုံးဦးကို စေလွှတ်ခဲ့ပြီး ဇွင်ဂလီအား လူတို့ကို ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၏ ဥပဒေများကို ဖောက်ဖျက်ရန် သွန်သင်နေသည်ဟု စွပ်စွဲကာ၊ ထိုသို့ပြုခြင်းဖြင့် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် စည်းကမ်းကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည်ဟု ဆိုသည်။ အကယ်၍ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၏ အာဏာကို ဘေးဖယ်ထားမည်ဆိုပါက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပရမ်းပတာဖြစ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာလိမ့်မည်ဟု သူက တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ဇွင်ဂလီက သူသည် ဇူးရစ်တွင် လေးနှစ်တိုင်တိုင် ဧဝံဂေလိတရားကို သွန်သင်နေခဲ့ပြီး၊ "ထိုမြို့သည် ကွန်ဖက်ဒရက် (confederacy) ထဲတွင် အခြားမြို့များထက် ပို၍တိတ်ဆိတ်ပြီး ငြိမ်းချမ်းသည်" ဟု ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။ "သို့ဆိုလျှင် ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် အများပြည်သူဆိုင်ရာ လုံခြုံရေးအတွက် အကောင်းဆုံးကာကွယ်မှု မဟုတ်ပါလော" ဟု သူက မေးခဲ့သည်။

Step by step the Reformation advanced in Zurich. In alarm its enemies aroused to active opposition. One year before, the monk of Wittenberg had uttered his No to the pope and the emperor at Worms, and now everything seemed to indicate a similar withstanding of the papal claims at Zurich. Repeated attacks were made upon Zwingli. In the papal cantons, from time to time, disciples of the gospel were brought to the stake, but this was not enough; the teacher of heresy must be silenced. Accordingly the bishop of Constance dispatched three deputies to the Council of Zurich, accusing Zwingli of teaching the people to transgress the laws of the church, thus endangering the peace and good order of society. If the authority of the church were to be set aside, he urged, universal anarchy would result. Zwingli replied that he had been for four years teaching the gospel in Zurich, “which was more quiet and peaceful than any other town in the confederacy.” “Is not, then,” he said, “Christianity the best safeguard of the general security?”

ကိုယ်စားလှယ်များသည် ကောင်စီဝင်များအား ဘုရားရှိခိုးကျောင်းထဲတွင် ဆက်လက်နေထိုင်ရန် သတိပေးခဲ့ပြီး၊ ထိုအပြင်ဘက်တွင် ကယ်တင်ခြင်းမရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ဇွင်ဂလီက ပြန်လည်ဖြေကြားသည်မှာ - "ဤစွပ်စွဲချက်သည် သင်တို့ကို မလှုပ်ရှားစေပါနှင့်။ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၏ အခြေခံအုတ်မြစ်သည် ပေတရုကို သူသစ္စာရှိရှိဝန်ခံခဲ့သောကြောင့် သူ့အား နာမည်ပေးခဲ့သည့် အဆိုပါ ကျောက်ဆောင် (Rock)၊ အဆိုပါ ခရစ်တော်ပင် ဖြစ်သည်။ လူမျိုးတိုင်းတွင် သခင်ယေရှုကို စိတ်နှလုံးအကြွင်းမဲ့ ယုံကြည်သူတိုင်းကို ဘုရားသခင်က လက်ခံတော်မူ၏။ ဤနေရာ၌သာလျှင် ကယ်တင်ခြင်းရနိုင်သော ဘုရားရှိခိုးကျောင်း စစ်စစ်ရှိသည်။" ဤညီလာခံ၏ ရလဒ်အနေဖြင့် ဆရာတော်၏ ကိုယ်စားလှယ်များထဲမှ တစ်ဦးသည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲထားသော ယုံကြည်ခြင်းကို လက်ခံခဲ့သည်။

The deputies had admonished the councilors to continue in the church, out of which, they declared, there was no salvation. Zwingli responded: “Let not this accusation move you. The foundation of the church is the same Rock, the same Christ, that gave Peter his name because he confessed Him faithfully. In every nation whosoever believes with all his heart in the Lord Jesus is accepted of God. Here, truly, is the church, out of which no one can be saved.” As a result of the conference, one of the bishop’s deputies accepted the reformed faith.

ကောင်စီသည် ဇွင်ဂလီအား အရေးယူရန် ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး၊ ရောမသည် တိုက်ခိုက်မှုအသစ်အတွက် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားသည် သူ၏ရန်သူများ၏ ကြံစည်မှုများကို သိရှိသောအခါ - "သူတို့လာပါစေ၊ ကမ်းပါးစောက်သည် ခြေရင်းတွင် ဟိန်းဟောက်နေသော လှိုင်းလုံးများကို ကြောက်ရွံ့သကဲ့သို့ သူတို့ကို ငါကြောက်သည်" ဟု အော်ဟစ်ခဲ့သည်။ ဘုရားကျောင်းတော်၏ ကြိုးပမ်းမှုများသည် သူတို့ဖျက်ဆီးလိုသော အကြောင်းရင်းကိုသာ ပိုမိုတိုးတက်စေခဲ့သည်။ အမှန်တရားသည် ဆက်လက်ပျံ့နှံ့နေသည်။ ဂျာမနီတွင် လူသာ (Luther) ပျောက်ကွယ်သွားခြင်းကြောင့် စိတ်ဓာတ်ကျနေသူများသည် ဆွစ်ဇာလန်တွင် ဧဝံဂေလိတရား၏ တိုးတက်မှုကို မြင်တွေ့ရသောအခါ တစ်ဖန်ပြန်လည် အားတက်လာကြသည်။

The council declined to take action against Zwingli, and Rome prepared for a fresh attack. The Reformer, when apprised of the plots of his enemies, exclaimed: “Let them come on; I fear them as the beetling cliff fears the waves that thunder at its feet.” The efforts of the ecclesiastics only furthered the cause which they sought to overthrow. The truth continued to spread. In Germany its adherents, cast down by Luther’s disappearance, took heart again, as they saw the progress of the gospel in Switzerland.

ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသည် ဇူးရစ်တွင် အမြစ်တွယ်လာသည်နှင့်အမျှ၊ ၎င်း၏အကျိုးရလဒ်များကို ဒုစရိုက်မှုများ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းနှင့် စည်းကမ်းနှင့်ညီညွတ်မှု မြှင့်တင်ခြင်းတို့တွင် ပိုမိုပြည့်စုံစွာ တွေ့မြင်လာရသည်။ "ငြိမ်းချမ်းရေးသည် ငါတို့မြို့တွင် နေရာယူထားသည်" ဟု ဇွင်ဂလီက ရေးသားခဲ့သည်။ "ရန်ပွဲမရှိ၊ အယောင်ဆောင်မှုမရှိ၊ မနာလိုမှုမရှိ၊ အငြင်းပွားမှုမရှိ။ ဤကဲ့သို့သော စည်းလုံးညီညွတ်မှုသည် သခင်ဘုရားထံမှလည်းကောင်း၊ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် သီလတရား၏ အသီးအပွင့်များဖြင့် ငါတို့ကို ပြည့်စေသော ငါတို့၏သွန်သင်ချက်မှလည်းကောင်းမှလွဲ၍ မည်သည့်နေရာမှ ရောက်ရှိလာနိုင်ပါသနည်း။"

As the Reformation became established in Zurich, its fruits were more fully seen in the suppression of vice and the promotion of order and harmony. “Peace has her habitation in our town,” wrote Zwingli; “no quarrel, no hypocrisy, no envy, no strife. Whence can such union come but from the Lord, and our doctrine, which fills us with the fruits of peace and piety?”

ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးမှ ရရှိခဲ့သော အောင်ပွဲများသည် ရောမသဘောထားရှိသူများကို ၎င်းကိုဖျက်ဆီးရန် ပိုမိုဆုံးဖြတ်ချက်ချစေခဲ့သည်။ ဂျာမနီတွင် လူသာ၏အလုပ်ကို ဖိနှိပ်ရန် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်းဖြင့် အနည်းငယ်သာ အောင်မြင်ကြောင်း သိမြင်ပြီးနောက်၊ သူတို့သည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်လက်နက်များနှင့်သာ တိုက်ခိုက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ သူတို့သည် ဇွင်ဂလီနှင့် အငြင်းပွားမှုတစ်ခု (disputation) ကို ပြုလုပ်မည်ဖြစ်ပြီး၊ ကိစ္စရပ်များကို စီစဉ်ရာတွင် သူတို့ကိုယ်တိုင် တိုက်ပွဲဝင်မည့်နေရာကိုသာမက၊ အငြင်းပွားသူများကြားတွင် ဆုံးဖြတ်ပေးမည့် တရားသူကြီးများကိုပါ ရွေးချယ်ခြင်းဖြင့် အောင်ပွဲခံရန် သေချာစေမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အကယ်၍ သူတို့သည် ဇွင်ဂလီကို သူတို့၏အာဏာအောက်သို့ တစ်ကြိမ်တစ်ခါမျှ ဆွဲသွင်းနိုင်မည်ဆိုပါက သူတို့လက်မှ မလွတ်မြောက်စေရန် သေချာအောင် လုပ်ဆောင်မည်ဖြစ်သည်။ ခေါင်းဆောင်ကို တိတ်ဆိတ်သွားစေပါက လှုပ်ရှားမှုကို အလျင်အမြန် ချေမှုန်းနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤရည်ရွယ်ချက်ကို ဂရုတစိုက် ဖုံးကွယ်ထားခဲ့သည်။

The victories gained by the Reformation stirred the Romanists to still more determined efforts for its overthrow. Seeing how little had been accomplished by persecution in suppressing Luther’s work in Germany, they decided to meet the reform with its own weapons. They would hold a disputation with Zwingli, and having the arrangement of matters, they would make sure of victory by choosing, themselves, not only the place of the combat, but the judges that should decide between the disputants. And if they could once get Zwingli into their power, they would take care that he did not escape them. The leader silenced, the movement could speedily be crushed. This purpose, however, was carefully concealed.

အငြင်းပွားပွဲကို ဘေဒန် (Baden) တွင် ကျင်းပရန် သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း ဇွင်ဂလီ မတက်ရောက်ခဲ့ပါ။ ပုပ်ရဟန်းမင်းဝါဒီများ၏ ကြံစည်မှုများကို သံသယရှိသော ဇူးရစ်ကောင်စီသည် ဧဝံဂေလိတရားကို ယုံကြည်သူများအတွက် ပုပ်ရဟန်းမင်းကိုထောက်ခံသော နယ်မြေများတွင် မီးရှို့သတ်ဖြတ်နေမှုများကြောင့် သူတို့၏သင်းအုပ်ဆရာကို ဤအန္တရာယ်နှင့် မရင်ဆိုင်ရန် တားမြစ်ခဲ့သည်။ ဇူးရစ်တွင် သူသည် ရောမစေလွှတ်သမျှသောသူများကို ရင်ဆိုင်ရန် အသင့်ရှိသော်လည်း၊ အမှန်တရားအတွက် အာဇာနည်များ၏သွေးများ စီးဆင်းခဲ့သည့် ဘေဒန်သို့သွားခြင်းမှာ သေခြင်းတရားဆီသို့ တိုက်ရိုက်သွားခြင်းသာဖြစ်သည်။ အိုကိုလမ်ပါဒီယပ် (Oecolampadius) နှင့် ဟာလာ (Haller) တို့ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများ ကိုယ်စားပြုရန် ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး၊ ကျော်ကြားသော ဒေါက်တာအက် (Dr. Eck) သည် ပညာရှင်များစွာ၏ ထောက်ခံမှုဖြင့် ရောမ၏ချန်ပီယံဖြစ်လာခဲ့သည်။

The disputation was appointed to be held at Baden; but Zwingli was not present. The Council of Zurich, suspecting the designs of the papists, and warned by the burning piles kindled in the papal cantons for confessors of the gospel, forbade their pastor to expose himself to this peril. At Zurich he was ready to meet all the partisans that Rome might send; but to go to Baden, where the blood of martyrs for the truth had just been shed, was to go to certain death. Oecolampadius and Haller were chosen to represent the Reformers, while the famous Dr. Eck, supported by a host of learned doctors and prelates, was the champion of Rome.

ဇွင်ဂလီသည် ညီလာခံတွင် မရှိသော်လည်း သူ၏လွှမ်းမိုးမှုကို ခံစားရသည်။ အတွင်းရေးမှူးအားလုံးကို ရောမသဘောထားရှိသူများက ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး အခြားသူများမှာ သေဒဏ်ပေးမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခြင်းခံရသဖြင့် မှတ်စုယူခြင်းကို တားမြစ်ခံခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ဇွင်ဂလီသည် ဘေဒန်တွင် ပြောဆိုခဲ့သည့်အကြောင်းအရာများကို နေ့စဉ်နှင့်အမျှ တိကျမှန်ကန်သော အစီရင်ခံစာများ ရရှိခဲ့သည်။ အငြင်းပွားပွဲကို တက်ရောက်နေသည့် ကျောင်းသားတစ်ဦးသည် ထိုနေ့တွင် တင်ပြခဲ့သော အငြင်းအခုံများကို ညတိုင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ဤစာရွက်စာတမ်းများကို အခြားကျောင်းသားနှစ်ဦးက အိုကိုလမ်ပါဒီယပ်၏ နေ့စဉ်စာများနှင့်အတူ ဇူးရစ်ရှိ ဇွင်ဂလီထံသို့ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမား (ဇွင်ဂလီ) က အကြံဉာဏ်များနှင့် အကြံပြုချက်များကို ပြန်လည်ပေးပို့ခဲ့သည်။ သူ၏စာများကို ညအချိန်တွင် ရေးသားခဲ့ပြီး ကျောင်းသားများသည် နံနက်ပိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို ဘေဒန်သို့ ပြန်လည်သယ်ဆောင်သွားကြသည်။ မြို့တံခါးများတွင် တပ်စွဲထားသော ကင်းစောင့်များ၏ အစောင့်အကြပ်ကို ရှောင်လွှဲရန်အတွက် ဤသံတမန်များသည် ကြက်ခြင်းတောင်းများကို ခေါင်းပေါ်တွင် တင်ဆောင်လာကြပြီး တစ်စုံတစ်ရာ အနှောင့်အယှက်မရှိ ဝင်ရောက်ခွင့်ရခဲ့ကြသည်။

Though Zwingli was not present at the conference, his influence was felt. The secretaries were all chosen by the papists, and others were forbidden to take notes, on pain of death. Notwithstanding this, Zwingli received daily a faithful account of what was said at Baden. A student in attendance at the disputation made a record each evening of the arguments that day presented. These papers two other students undertook to deliver, with the daily letters of Oecolampadius, to Zwingli at Zurich. The Reformer answered, giving counsel and suggestions. His letters were written by night, and the students returned with them to Baden in the morning. To elude the vigilance of the guard stationed at the city gates, these messengers brought baskets of poultry on their heads, and they were permitted to pass without hindrance.

ဤသို့ဖြင့် ဇွင်ဂလီသည် သူ၏လိမ္မာသောပြိုင်ဘက်များနှင့် တိုက်ပွဲကို ဆက်လက်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ "သူသည် သူ၏ရန်သူများအလယ်တွင် ကိုယ်တိုင်ဆွေးနွေးခြင်းထက် သူ၏တရားထိုင်ခြင်း၊ အိပ်မပျော်သောညများ၊ နှင့် ဘေဒန်သို့ သူပေးပို့ခဲ့သော အကြံပေးချက်များဖြင့် ပိုမိုလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်" ဟု မိုင်ကိုနီယပ် (Myconius) က ဆိုသည်။

Thus Zwingli maintained the battle with his wily antagonists. He “has labored more,” said Myconius, “by his meditations, his sleepless nights, and the advice which he transmitted to Baden, than he would have done by discussing in person in the midst of his enemies.”

အောင်ပွဲခံတော့မည်ဟု ယုံကြည်နေသော ရောမသဘောထားရှိသူများသည် သူတို့၏အကောင်းဆုံးဝတ်ရုံများကို ဝတ်ဆင်ကာ ရတနာများဖြင့် တောက်ပလျက် ဘေဒန်သို့ ရောက်ရှိလာကြသည်။ သူတို့သည် အဖိုးတန်ဆုံးသော စားစရာများနှင့် အကောင်းဆုံးဝိုင်များဖြင့် စားသောက်ပွဲများကို ခမ်းနားစွာ ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ သူတို့၏ ဘာသာရေးတာဝန်များ၏ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို ပျော်ရွှင်ခြင်းနှင့် ရူးသွပ်စွာသောက်စားခြင်းများဖြင့် လျော့နည်းစေခဲ့သည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများသည် ပြည်သူတို့၏အမြင်တွင် သူတောင်းစားအုပ်စုထက် မပိုမိုသောအမြင်မျိုးဖြင့် မြင်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး သူတို့၏ခြိုးခြံသောအစာသည် သူတို့ကို စားပွဲတွင် အချိန်ခဏသာ နေစေခဲ့သည်။ အိုကိုလမ်ပါဒီယပ်၏အိမ်ရှင်သည် သူ့အခန်းထဲတွင် သူ့ကိုစောင့်ကြည့်ခွင့်ရသောအခါ သူသည် အမြဲတမ်းလေ့လာနေခြင်း သို့မဟုတ် ဆုတောင်းနေခြင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ရပြီး အံ့အားသင့်စွာဖြင့် ထိုအယူမှားသူသည် အနည်းဆုံးတော့ "အလွန်ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသည်" ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။

The Romanists, flushed with anticipated triumph, had come to Baden attired in their richest robes and glittering with jewels. They fared luxuriously, their tables spread with the most costly delicacies and the choicest wines. The burden of their ecclesiastical duties was lightened by gaiety and reveling. In marked contrast appeared the Reformers, who were looked upon by the people as little better than a company of beggars, and whose frugal fare kept them but short time at table. Oecolampadius’s landlord, taking occasion to watch him in his room, found him always engaged in study or at prayer, and greatly wondering, reported that the heretic was at least “very pios.”

ညီလာခံတွင် "အက် (Eck) သည် ခမ်းနားစွာအလှဆင်ထားသော ပလ္လင်ပေါ်သို့ မာနထောင်လွှားစွာ တက်လှမ်းခဲ့ပြီး၊ အဝတ်အစားနွမ်းပါးသော စိတ်နှိမ့်ချသူ အိုကိုလမ်ပါဒီယပ်မှာမူ သူ့ပြိုင်ဘက်ရှေ့တွင် ကြမ်းတမ်းစွာထွင်းထုထားသော ထိုင်ခုံတစ်ခုပေါ်တွင် ထိုင်ရန် ဖိအားပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။" အက်၏ ကျယ်လောင်သော အသံနှင့် အကန့်အသတ်မရှိသော ယုံကြည်မှုမှာ သူ့ထံမှ ဘယ်တော့မှ မခွာခဲ့ပါ။ ဘာသာရေးကို ကာကွယ်သူအတွက် ဆုကြေးငွေများ ရရှိမည်ဖြစ်သောကြောင့် သူ၏စိတ်အားထက်သန်မှုမှာ ဂုဏ်သတင်းသာမက ရွှေကိုမျှော်လင့်ခြင်းဖြင့်လည်း လှုံ့ဆော်ခံခဲ့ရသည်။ ပိုမိုကောင်းမွန်သော အငြင်းအခုံများ မရှိတော့သည့်အခါတွင် သူသည် စော်ကားပြောဆိုခြင်းနှင့် ကျိန်ဆိုခြင်းများအထိပင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

At the conference, “Eck haughtily ascended a pulpit splendidly decorated, while the humble Oecolampadius, meanly clothed, was forced to take his seat in front of his opponent on a rudely carved stool.” Eck’s stentorian voice and unbounded assurance never failed him. His zeal was stimulated by the hope of gold as well as fame; for the defender of the faith was to be rewarded by a handsome fee. When better arguments failed, he had resort to insults, and even to oaths.

စိတ်နှိမ့်ချပြီး မိမိကိုယ်ကိုယုံကြည်မှုမရှိသော အိုကိုလမ်ပါဒီယပ်သည် တိုက်ပွဲမှ ရှောင်ထွက်ခဲ့ပြီး "ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်မှလွဲ၍ အခြားမည်သည့်တရားစီရင်စံနှုန်းကိုမျှ ငါအသိအမှတ်မပြုပါ" ဟူသော လေးနက်သောဝန်ခံချက်ဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ သူသည် အပြုအမူတွင် နူးညံ့သိမ်မွေ့သော်လည်း စွမ်းရည်ရှိပြီး မဆုတ်မနစ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ ရောမသဘောထားရှိသူများသည် သူတို့၏ထုံးစံအတိုင်း ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၏ အလေ့အကျင့်များကို အာဏာအဖြစ် အယူခံဝင်ကြသော်လည်း၊ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားကမူ သန့်ရှင်းသောကျမ်းစာတော်မြတ်ကို ခိုင်မြဲစွာကိုင်စွဲထားခဲ့သည်။ "ထုံးတမ်းစဉ်လာသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ မဟုတ်ပါက ငါတို့ဆွစ်ဇာလန်တွင် အာဏာမရှိပါ၊ ယခု ယုံကြည်ခြင်းကိစ္စရပ်များတွင် သမ္မာကျမ်းစာသည် ငါတို့၏ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဖြစ်သည်" ဟု သူက ဆိုသည်။

Oecolampadius, modest and self-distrustful, had shrunk from the combat, and he entered upon it with the solemn avowal: “I acknowledge no other standard of judgment than the word of God.” Though gentle and courteous in demeanor, he proved himself able and unflinching. While the Romanists, according to their wont, appealed for authority to the customs of the church, the Reformer adhered steadfastly to the Holy Scriptures. “Custom,” he said, “has no force in our Switzerland, unless it be according to the constitution; now, in matters of faith, the Bible is our constitution.”

အငြင်းပွားသူနှစ်ဦးအကြား ကွာခြားချက်သည် အကျိုးသက်ရောက်မှုမရှိဘဲ မနေခဲ့ပါ။ အလွန်နူးညံ့သိမ်မွေ့စွာ တင်ပြသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမား၏ တည်ငြိမ်ပြီး ရှင်းလင်းသော ဆင်ခြင်တုံတရားသည် အက်၏ ဝါကြွားပြီး ဆူညံသော အယူအဆများမှ စက်ဆုပ်ရွံရှာစွာ လှည့်ထွက်သွားသော စိတ်များကို ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။

The contrast between the two disputants was not without effect. The calm, clear reasoning of the Reformer, so gently and modestly presented, appealed to minds that turned in disgust from Eck’s boastful and boisterous assumptions.

ဆွေးနွေးမှုသည် ၁၈ ရက်တိုင်တိုင် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၎င်း၏အဆုံးတွင် ရောမသဘောထားရှိသူများသည် အောင်ပွဲခံပြီဟု ယုံကြည်စိတ်ချစွာ ကြေညာခဲ့သည်။ ကိုယ်စားလှယ်အများစုသည် ရောမဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့ပြီး၊ အဆိုပါညီလာခံ (Diet) သည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများကို ရှုံးနိမ့်သည်ဟု ဆုံးဖြတ်ကာ သူတို့နှင့် သူတို့၏ခေါင်းဆောင် ဇွင်ဂလီတို့အား ဘုရားရှိခိုးကျောင်းမှ ထုတ်ပယ်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ သို့သော် ညီလာခံ၏ရလဒ်များသည် မည်သည့်ဘက်တွင် အသာစီးရသည်ကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ ပြိုင်ဆိုင်မှုသည် ပရိုတက်စတင့်အရေးတော်ပုံအတွက် ခိုင်မာသောတွန်းအားဖြစ်စေခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်နောက်ပိုင်းတွင် မကြာမီပင် ဘန်း (Bern) နှင့် ဘေဇယ် (Basel) တို့ကဲ့သို့သော အရေးပါသည့်မြို့ကြီးများက ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဘက်သို့ ရပ်တည်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

The discussion continued eighteen days. At its close the papists with great confidence claimed the victory. Most of the deputies sided with Rome, and the Diet pronounced the Reformers vanquished and declared that they, together with Zwingli, their leader, were cut off from the church. But the fruits of the conference revealed on which side the advantage lay. The contest resulted in a strong impetus to the Protestant cause, and it was not long afterward that the important cities of Bern and Basel declared for the Reformation.