မဟာတိုက်လှန်ပွဲ (GC) အခန်း ၁၁

 

Chapter 11—Protest of the Princes

အခန်း ၁၁—မင်းညီမင်းသားတို့၏ ကန့်ကွက်ချက်

One of the noblest testimonies ever uttered for the Reformation was the Protest offered by the Christian princes of Germany at the Diet of Spires in 1529. The courage, faith, and firmness of those men of God gained for succeeding ages liberty of thought and of conscience. Their Protest gave to the reformed church the name of Protestant; its principles are “the very essence of Protestantism.”

၁၅၂၉ ခုနှစ်တွင် စပိုင်ယာမြို့၌ ကျင်းပသော အစည်းအဝေးတွင် ဂျာမနီနိုင်ငံမှ ခရစ်ယာန်မင်းညီမင်းသားတို့ တင်သွင်းခဲ့သော ကန့်ကွက်ချက်သည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် ဖော်ပြခဲ့သမျှသော သက်သေခံချက်များထဲတွင် အမြတ်ဆုံးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုဘုရားသခင်၏ လူတို့၏ သတ္တိ၊ ယုံကြည်ခြင်းနှင့် ခိုင်မာမှုတို့သည် နောင်လာနောက်သားမျိုးဆက်များအတွက် အတွေးအခေါ်နှင့် မိမိတို့၏ အသိစိတ်အပေါ် လွတ်လပ်ခွင့်ကို ရရှိစေခဲ့သည်။ သူတို့၏ ကန့်ကွက်ချက်သည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲထားသော အသင်းတော်ကို ပရိုတက်စတင့်ဟူသော အမည်ကို ပေးခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏မူဝါဒများသည် “ပရိုတက်စတင့်ဝါဒ၏ အနှစ်သာရပင်” ဖြစ်သည်။

A dark and threatening day had come for the Reformation. Notwithstanding the Edict of Worms, declaring Luther to be an outlaw and forbidding the teaching or belief of his doctrines, religious toleration had thus far prevailed in the empire. God’s providence had held in check the forces that opposed the truth.

ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် မှောင်မိုက်ပြီး ခြိမ်းခြောက်မှုရှိသောနေ့ရက်တစ်ခု ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ လူသာအား ဥပဒေပြင်ပရောက်သူဟု ကြေညာပြီး သူ၏အယူဝါဒများကို သွန်သင်ခြင်း သို့မဟုတ် ယုံကြည်ခြင်းကို တားမြစ်ထားသော ဝမ်းမြို့၏ အမိန့်ထုတ်ပြန်ချက်ရှိသော်လည်း၊ အင်ပါယာအတွင်း၌ ဘာသာရေးသည်းခံမှုသည် ယခုအချိန်အထိ တည်ရှိနေခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်၏ စီမံမှုသည် အမှန်တရားကို ဆန့်ကျင်သော အင်အားစုများကို ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။

Charles V was bent on crushing the Reformation, but often as he raised his hand to strike he had been forced to turn aside the blow. Again and again the immediate destruction of all who dared to oppose themselves to Rome appeared inevitable; but at the critical moment the armies of the Turk appeared on the eastern frontier, or the king of France, or even the pope himself, jealous of the increasing greatness of the emperor, made war upon him; and thus, amid the strife and tumult of nations, the Reformation had been left to strengthen and extend.

ချားလ်စ် (၅) သည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို ချေမှုန်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း ရိုက်နှက်ရန် လက်ကိုမြှောက်လိုက်တိုင်း အချက်ကို လွှဲဖယ်ရန် အတင်းအကျပ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ရောမကို ဆန့်ကျင်ရဲသူ အားလုံးတို့၏ ချက်ချင်းဖျက်ဆီးခံရမည့်အရေးသည် တစ်ကြိမ်ပြီးတစ်ကြိမ် မလွှဲမရှောင်သာ ဖြစ်လာပုံပေါ်သည်။ သို့သော် အရေးကြီးသောအချိန်၌ တူရကီစစ်တပ်များက အရှေ့ဘက်နယ်စပ်တွင် ပေါ်လာသည် သို့မဟုတ် ပြင်သစ်ဘုရင် သို့မဟုတ် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးကိုယ်တိုင်ကပင် အင်ပါယာ၏ တိုးပွားလာသော အာဏာကို မနာလိုဖြစ်ကာ သူနှင့်စစ်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံများအကြား ပဋိပက္ခနှင့် ဆူပူအုံကြွမှုများအလယ်တွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသည် အားကောင်းလာပြီး ပျံ့နှံ့သွားရန် ချန်လှပ်ထားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

At last, however, the papal sovereigns had stifled their feuds, that they might make common cause against the Reformers. The Diet of Spires in 1526 had given each state full liberty in matters of religion until the meeting of a general council; but no sooner had the dangers passed which secured this concession, than the emperor summoned a second Diet to convene at Spires in 1529 for the purpose of crushing heresy. The princes were to be induced, by peaceable means if possible, to side against the Reformation; but if these failed, Charles was prepared to resort to the sword.

မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ နောက်ဆုံးတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးဘက်တော်သား အုပ်စိုးရှင်များသည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများကို ဆန့်ကျင်ရန် အတူတကွ ပူးပေါင်းနိုင်ဖို့အတွက် သူတို့၏ ရန်ငြိုးများကို ဖြေရှင်းလိုက်ကြသည်။ ၁၅၂၆ ခုနှစ် စပိုင်ယာအစည်းအဝေးက အထွေထွေကောင်စီ အစည်းအဝေးမတိုင်မီအထိ ပြည်နယ်တစ်ခုချင်းစီကို ဘာသာရေးကိစ္စများတွင် အပြည့်အဝလွတ်လပ်ခွင့် ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ဤအခွင့်အရေးကို ရရှိစေသော အန္တရာယ်များ ကင်းစင်သွားသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် အင်ပါယာသည် ပညာမဲ့သော အယူဝါဒများကို ချေမှုန်းရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ၁၅၂၉ ခုနှစ်တွင် စပိုင်ယာ၌ ဒုတိယအကြိမ် အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူခဲ့သည်။ မင်းညီမင်းသားများကို တတ်နိုင်သမျှ ငြိမ်းချမ်းသောနည်းလမ်းဖြင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို ဆန့်ကျင်သည့်ဘက်သို့ ပါဝင်စေရန် စည်းရုံးရမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့မအောင်မြင်ပါက ချားလ်စ်သည် ဓားကိုကိုင်စွဲရန် အသင့်ရှိနေသည်။

The papists were exultant. They appeared at Spires in great numbers, and openly manifested their hostility toward the Reformers and all who favored them. Said Melanchthon: “We are the execration and the sweepings of the world; but Christ will look down on His poor people, and will preserve them.” The evangelical princes in attendance at the Diet were forbidden even to have the gospel preached in their dwellings. But the people of Spires thirsted for the word of God, and, notwithstanding the prohibition, thousands flocked to the services held in the chapel of the elector of Saxony.

ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးဘက်တော်သားများက ဝမ်းမြောက်နေကြသည်။ သူတို့သည် စပိုင်ယာတွင် လူအများအပြားဖြင့် ပေါ်လာကြပြီး ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများနှင့် သူတို့ကို ထောက်ခံသူအားလုံးအပေါ် သူတို့၏ရန်လိုမှုကို ပွင့်လင်းစွာ ပြသကြသည်။ မီလန်သမ်က “ငါတို့သည် လောက၏ စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွယ်ရာနှင့် အမှိုက်သရိုက်များ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် ခရစ်တော်သည် သူ၏ဆင်းရဲသောလူမျိုးကို ငုံ့ကြည့်တော်မူမည်၊ သူတို့ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်တော်မူမည်” ဟု ဆိုသည်။ အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်လာသော ခရစ်ဝင်ကျမ်းကို ထောက်ခံသည့် မင်းညီမင်းသားများသည် သူတို့၏နေအိမ်များတွင်ပင် ခရစ်ဝင်တရားကို ဟောပြောခွင့်မရှိအောင် တားမြစ်ခံရသည်။ သို့သော် စပိုင်ယာမြို့ရှိ ပြည်သူများသည် ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်ကို တောင့်တကြပြီး၊ တားမြစ်ချက်ရှိသော်လည်း ထောင်ပေါင်းများစွာသော လူတို့သည် ဆက်ဆိုနီမင်းသား၏ ဗိမာန်တော်တွင် ကျင်းပသော ဝတ်ပြုခြင်းများသို့ စုရုံးရောက်ရှိလာကြသည်။

This hastened the crisis. An imperial message announced to the Diet that as the resolution granting liberty of conscience had given rise to great disorders, the emperor required that it be annulled. This arbitrary act excited the indignation and alarm of the evangelical Christians. Said one: “Christ has again fallen into the hands of Caiaphas and Pilate.” The Romanists became more violent. A bigoted papist declared: “The Turks are better than the Lutherans; for the Turks observe fast days, and the Lutherans violate them. If we must choose between the Holy Scriptures of God and the old errors of the church, we should reject the former.” Said Melanchthon: “Every day, in full assembly, Faber casts some new stone at us gospelers.”

ဤအရာက အကျပ်အတည်းကို ပိုမိုမြန်ဆန်စေသည်။ အင်ပါယာ၏ သတင်းစကားတစ်ခုတွင် အသိစိတ်လွတ်လပ်ခွင့်ကို ပေးအပ်သော ဆုံးဖြတ်ချက်သည် ကြီးမားသော မငြိမ်မသက်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသောကြောင့် ၎င်းကို ပယ်ဖျက်ရန် အင်ပါယာက တောင်းဆိုကြောင်း အစည်းအဝေးသို့ ကြေညာခဲ့သည်။ ဤအာဏာရှင်ဆန်သောလုပ်ရပ်သည် ခရစ်ဝင်ကျမ်းကို ထောက်ခံသည့် ခရစ်ယာန်များ၏ ဒေါသနှင့် စိုးရိမ်မှုကို လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။ တစ်ဦးက “ခရစ်တော်သည် ကယာဖနှင့် ပိလတ်မင်းလက်ထဲသို့ တစ်ဖန်ပြန်ကျရောက်ပြီ” ဟု ဆိုသည်။ ရောမဂိုဏ်းဝင်များက ပို၍ကြမ်းတမ်းလာကြသည်။ အစွဲအလမ်းကြီးသော ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးဝါဒီတစ်ဦးက “တူရကီလူမျိုးများသည် လူသာဝါဒီများထက် သာသည်။ အကြောင်းမူကား တူရကီတို့သည် အစာရှောင်သောရက်များကို စောင့်ထိန်းကြပြီး လူသာဝါဒီများကမူ ဖောက်ဖျက်ကြသည်။ ဘုရားသခင်၏ သန့်ရှင်းသောကျမ်းစာနှင့် အသင်းတော်၏ ရှေးဟောင်းအမှားများကြားတွင် ရွေးချယ်ရမည်ဆိုလျှင် အထက်ပါကျမ်းစာကိုသာ ငြင်းပယ်သင့်သည်” ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ မီလန်သမ်က “နေ့စဉ် အစည်းအဝေးအပြည့်တွင် ဖေဘာသည် ကျွန်ုပ်တို့ ခရစ်ဝင်ကျမ်းသမားများကို ကျောက်ခဲအသစ်များဖြင့် ပစ်ပေါက်နေသည်” ဟု ဆိုသည်။

Religious toleration had been legally established, and the evangelical states were resolved to oppose the infringement of their rights. Luther, being still under the ban imposed by the Edict of Worms, was not permitted to be present at Spires; but his place was supplied by his colaborers and the princes whom God had raised up to defend His cause in this emergency. The noble Frederick of Saxony, Luther’s former protector, had been removed by death; but Duke John, his brother and successor, had joyfully welcomed the Reformation, and while a friend of peace, he displayed great energy and courage in all matters relating to the interests of the faith.

ဘာသာရေးသည်းခံမှုကို တရားဝင် ထူထောင်ထားပြီးဖြစ်၍ ခရစ်ဝင်ကျမ်းကို ထောက်ခံသော ပြည်နယ်များသည် သူတို့၏ အခွင့်အရေးကို ချိုးဖောက်မှုကို ဆန့်ကျင်ရန် ဆုံးဖြတ်ထားကြသည်။ လူသာသည် ဝမ်းမြို့၏ အမိန့်ထုတ်ပြန်ချက်အရ တားမြစ်ခံထားရဆဲဖြစ်သောကြောင့် စပိုင်ယာတွင် ရှိနေခွင့်မရပေ။ သို့သော် သူ၏နေရာတွင် သူ၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့် ဤအရေးပေါ်အခြေအနေတွင် ဘုရားသခင်၏အမှုတော်ကို ကာကွယ်ရန် ဘုရားသခင်မြှောက်စားထားသော မင်းညီမင်းသားများက အစားထိုးဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ လူသာကို ယခင်က ကာကွယ်ပေးခဲ့သည့် ဆက်ဆိုနီမှ မွန်မြတ်သော ဖရက်ဒရစ်သည် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ သို့သော် သူ၏ညီနှင့် အရိုက်အရာဆက်ခံသူ ဒျုဂျွန်သည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို ဝမ်းမြောက်စွာ ကြိုဆိုခဲ့ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးကို မြတ်နိုးသူဖြစ်သော်လည်း ယုံကြည်ခြင်း၏ အကျိုးစီးပွားနှင့် သက်ဆိုင်သော ကိစ္စရပ်များအားလုံးတွင် ကြီးမားသော စွမ်းအားနှင့် သတ္တိကို ပြသခဲ့သည်။

The priests demanded that the states which had accepted the Reformation submit implicitly to Romish jurisdiction. The Reformers, on the other hand, claimed the liberty which had previously been granted. They could not consent that Rome should again bring under her control those states that had with so great joy received the word of God.

ယဇ်ပုရောဟိတ်များက ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို လက်ခံထားသော ပြည်နယ်များသည် ရောမတို့၏ တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်အောက်သို့ အကြွင်းမဲ့နာခံရန် တောင်းဆိုကြသည်။ တစ်ဖက်တွင်မူ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများသည် ယခင်က ပေးအပ်ထားသည့် လွတ်လပ်ခွင့်ကို တောင်းဆိုကြသည်။ ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်ကို အလွန်ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ လက်ခံခဲ့ကြသော ထိုပြည်နယ်များကို ရောမတို့က သူတို့၏ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ တစ်ဖန်ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်သွားခြင်းကို သူတို့ လက်မခံနိုင်ကြပေ။

As a compromise it was finally proposed that where the Reformation had not become established, the Edict of Worms should be rigorously enforced; and that “in those where the people had deviated from it, and where they could not conform to it without danger of revolt, they should at least effect no new reform, they should touch upon no controverted point, they should not oppose the celebration of the mass, they should permit no Roman Catholic to embrace Lutheranism.” This measure passed the Diet, to the great satisfaction of the popish priests and prelates.

အပေးအယူအဖြစ် နောက်ဆုံးတွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး မတည်ငြိမ်သေးသည့်နေရာများတွင် ဝမ်းမြို့၏ အမိန့်ကို တင်းကျပ်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ရန်နှင့် “လူတို့သည် ၎င်းမှသွေဖည်သွားပြီး ပုန်ကန်မှုအန္တရာယ်မရှိဘဲ လိုက်လျောမှုမပြုနိုင်သည့်နေရာများတွင် အနည်းဆုံး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုအသစ်တစ်ခုမျှ မပြုလုပ်ရ၊ အငြင်းပွားဖွယ်အချက်ကို မထိတွေ့ရ၊ ရိုမန်ကက်သလစ်အယူဝါဒကို ပိတ်ပင်ခြင်းမပြုရ၊ ရိုမန်ကက်သလစ်တစ်ဦးမျှ လူသာဝါဒကို လက်ခံခြင်းကို ခွင့်မပြုရ” ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။ ဤအတိုင်းအတာကို အစည်းအဝေးတွင် အတည်ပြုခဲ့ပြီး ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးဘက်တော်သား ယဇ်ပုရောဟိတ်များနှင့် ဘုန်းတော်ကြီးများက အလွန်ကျေနပ်အားရကြသည်။

If this edict were enforced, “the Reformation could neither be extended ... where as yet it was unknown, nor be established on solid foundations ... where it already existed.” Liberty of speech would be prohibited. No conversions would be allowed. And to these restrictions and prohibitions the friends of the Reformation were required at once to submit. The hopes of the world seemed about to be extinguished. “The re-establishment of the Romish hierarchy ... would infallibly bring back the ancient abuses;” and an occasion would readily be found for “completing the destruction of a work already so violently shaken” by fanaticism and dissension.

ဤအမိန့်ကိုသာ အကောင်အထည်ဖော်ပါက “ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသည် မသိသေးသည့်နေရာများသို့ ပျံ့နှံ့နိုင်မည်မဟုတ်သကဲ့သို့ ရှိနှင့်ပြီးသည့်နေရာများတွင်လည်း ခိုင်မာသော အခြေခံအုတ်မြစ်များပေါ်တွင် တည်ရှိနိုင်မည်မဟုတ်ပေ။” စကားပြောဆိုခွင့်ကို တားမြစ်မည်ဖြစ်သည်။ အယူပြောင်းလဲခြင်းကို ခွင့်ပြုမည်မဟုတ်ပေ။ ဤကန့်သတ်ချက်များနှင့် တားမြစ်ချက်များကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို ထောက်ခံသူများက ချက်ချင်းနာခံရန် လိုအပ်သည်။ လောက၏မျှော်လင့်ချက်များ ပျောက်ကွယ်သွားတော့မည့်ပုံဖြစ်သည်။ “ရောမတို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်းသည် ရှေးဟောင်းအလွဲသုံးစားမှုများကို အမှန်တကယ် ပြန်လည်ရောက်ရှိလာစေမည်” ဖြစ်ပြီး “အစွဲအလမ်းကြီးခြင်းနှင့် သဘောထားကွဲလွဲခြင်းများကြောင့် အလွန်အမင်း တုန်လှုပ်နေသည့် လုပ်ငန်းတစ်ခုကို ဖျက်ဆီးခြင်းပြီးမြောက်ရန်” အခွင့်အရေးကို လွယ်လွယ်ကူကူ ရှာတွေ့သွားလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။

As the evangelical party met for consultation, one looked to another in blank dismay. From one to another passed the inquiry: “What is to be done?” Mighty issues for the world were at stake. “Shall the chiefs of the Reformers submit, and accept the edict?”

ခရစ်ဝင်ကျမ်းကို ထောက်ခံသည့်အဖွဲ့သည် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးရန် တွေ့ဆုံကြသောအခါ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ကြောင်အပြီး စိုးရိမ်တကြီး ကြည့်နေကြသည်။ တစ်ဦးမှတစ်ဦးသို့ “ဘာလုပ်ကြမလဲ” ဟူသော မေးခွန်းပျံ့နှံ့သွားသည်။ လောကအတွက် အလွန်အရေးကြီးသော အကျိုးဆက်များမှာ စွန့်စားရတော့မည်ဖြစ်သည်။ “ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးခေါင်းဆောင်များသည် နာခံပြီး အမိန့်ကို လက်ခံကြမည်လော”

How easily might the Reformers at this crisis, which was truly a tremendous one, had argued themselves into a wrong course! How many plausible pretexts and fair reasons might they have found for submission! The Lutheran princes were guaranteed the free exercise of their religion. The same boon was extended to all those of their subjects who, prior to the passing of the measure, had embraced the reformed views. Ought not this to content them? How many perils would submission avoid! On what unknown hazards and conflicts would opposition launch them! Who knows what opportunities the future may bring? Let us embrace peace; let us seize the olive branch Rome holds out, and close the wounds of Germany. With arguments like these might the Reformers have justified their adoption of a course which would have assuredly issued in no long time in the writer’s cause.

အမှန်တကယ်ပင် ကြီးမားလှသော ဤအကျပ်အတည်းအချိန်တွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများသည် သူတို့ကိုယ်သူတို့ လွဲမှားသောလမ်းစဉ်သို့ အလွယ်တကူ ဆွဲခေါ်သွားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ နာခံခြင်းအတွက် မည်မျှယုတ္တိရှိသော အကြောင်းပြချက်များနှင့် ကောင်းမွန်သောအကြောင်းပြချက်များကို သူတို့ ရှာဖွေနိုင်ခဲ့ကြမည်နည်း! လူသာဝါဒီ မင်းညီမင်းသားများသည် သူတို့၏ဘာသာရေးကို လွတ်လပ်စွာ ကျင့်သုံးခွင့် အာမခံချက်ရရှိခဲ့သည်။ ဤအတိုင်းအတာကို အတည်မပြုမီကပင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအယူအဆများကို လက်ခံခဲ့ကြသော သူတို့၏လက်အောက်ခံများအားလုံးအတွက်လည်း ထိုအခွင့်အရေးမျိုးကို တိုးချဲ့ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် သူတို့ကို ကျေနပ်စေရန် မလုံလောက်ပေလော။ နာခံခြင်းဖြင့် အန္တရာယ်မည်မျှကို ရှောင်လွှဲနိုင်မည်နည်း! ဆန့်ကျင်ခြင်းဖြင့် မည်သည့်မသိနိုင်သော အန္တရာယ်များနှင့် ပဋိပက္ခများထဲသို့ သူတို့ ရောက်ရှိသွားမည်နည်း! အနာဂတ်တွင် မည်သည့်အခွင့်အရေးများ ပေါ်လာမည်ကို မည်သူသိမည်နည်း! ငြိမ်းချမ်းရေးကို လက်ခံကြပါစို့၊ ရောမပေးသော သံလွင်ခက်ကို ကိုင်စွဲပြီး ဂျာမနီ၏ ဒဏ်ရာများကို ကုစားကြပါစို့။ ဤကဲ့သို့သော အကြောင်းပြချက်များဖြင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများသည် မကြာမီကာလအတွင်း သူတို့၏အမှုတော်ကို ပျက်သုဉ်းစေမည့် လမ်းစဉ်ကို လက်ခံခြင်းအတွက် သူတို့ကိုယ်သူတို့ တရားမျှတသည်ဟု ယူဆနိုင်ကြပေမည်။

“Happily they looked at the principle on which this arrangement was based, and they acted in faith. What was that principle? It was the right of Rome to coerce conscience and forbid free inquiry. But were not themselves and their Protestant subjects to enjoy religious freedom? Yes, as a favor specially stipulated for in the arrangement, but not as a right. As to all outside that arrangement, the great principle of authority was to rule; conscience was out of court; Rome was infallible judge, and must be obeyed. The acceptance of the proposed arrangement would have been a virtual admission that religious liberty ought to be confined to reformed Saxonly; and as to all the rest of Christendom, free inquiry and the profession of the reformed faith were crimes, and must be visited with the dungeon and the stake.”

“ကံကောင်းထောက်မစွာဖြင့် သူတို့သည် ဤစီစဉ်မှုအခြေခံထားသော မူဝါဒကို ကြည့်ရှုခဲ့ကြပြီး ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုမူဝါဒမှာ အဘယ်နည်း။ ၎င်းသည် အသိစိတ်ကို အတင်းအကျပ်စေခိုင်းရန်နှင့် လွတ်လပ်စွာ စူးစမ်းရှာဖွေမှုကို တားမြစ်ရန် ရောမ၏အခွင့်အရေးပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် သူတို့ကိုယ်တိုင်နှင့် သူတို့၏ ပရိုတက်စတင့် လက်အောက်ခံများသည် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကို ခံစားခွင့်မရှိကြသလော။ ဟုတ်ပါသည်၊ ၎င်းသည် စီစဉ်မှုတွင် အထူးသတ်မှတ်ထားသော အခွင့်အရေးတစ်ခုအနေဖြင့်သာဖြစ်ပြီး အခွင့်အရေးတစ်ရပ်အနေဖြင့် မဟုတ်ပေ။ ထိုစီစဉ်မှုအပြင်ဘက်ရှိ အရာအားလုံးတွင် အာဏာပိုင်တို့၏ မူဝါဒကြီးက လွှမ်းမိုးရမည်။ အသိစိတ်သည် တရားရုံးပြင်ပတွင် ရှိနေရမည်။ ရောမသည် အမှားအယွင်းမရှိသော တရားသူကြီးဖြစ်ပြီး နာခံရမည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပြုထားသော စီစဉ်မှုကို လက်ခံခြင်းသည် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲထားသော ဆက်ဆိုနီတွင်သာ ကန့်သတ်ထားသင့်သည်ဟု အမှန်တကယ် ဝန်ခံခြင်းဖြစ်လိမ့်မည်။ ခရစ်ယာန်လောက၏ ကျန်ရှိသမျှသောအပိုင်းများတွင်မူ လွတ်လပ်စွာ စူးစမ်းရှာဖွေခြင်းနှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးယုံကြည်ခြင်းကို ဖော်ပြခြင်းသည် ပြစ်မှုများဖြစ်ပြီး ထောင်ဒဏ်နှင့် မီးရှို့သတ်ဖြတ်ခြင်းတို့ကို ခံရလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။”

“Could they consent to localize religious liberty? to have it proclaimed that the Reformation had made its last convert? had subjugated its last acre? and that wherever Rome bore sway at this hour, there her dominion was to be perpetuated? Could the Reformers have pleaded that they were innocent of the blood of those hundreds and thousands who, in pursuance of this arrangement, would have to yield up their lives in popish lands? This would have been to betray, at that supreme hour, the cause of the gospel and the liberties of Christendom.” Rather would they “sacrifice everything, even their states, their crowns, and their lives.”

“ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကို ဒေသတစ်ခုတည်းတွင် ကန့်သတ်ထားရန် သူတို့ သဘောတူနိုင်ကြမည်လော။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသည် နောက်ဆုံးသော အယူပြောင်းလဲသူကို ရရှိခဲ့ပြီဟု ကြေညာရန်လော။ နောက်ဆုံးသော မြေဧကကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီဟု ဆိုရန်လော။ ယခုအချိန်တွင် ရောမတို့ လွှမ်းမိုးထားသောနေရာတိုင်း၌ သူမ၏အာဏာစက်ကို ထာဝရတည်မြဲစေရမည်လော။ ဤစီစဉ်မှုအတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်ရင်း ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏နယ်မြေများတွင် အသက်ပေးရမည့် ထောင်ပေါင်းများစွာသောသူတို့၏ သွေးအတွက် သူတို့သည် အပြစ်ကင်းစင်ကြောင်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများက အကြောင်းပြနိုင်မည်လော။ ဤအရာသည် အလွန်အရေးကြီးသောအချိန်၌ ခရစ်ဝင်တရား၏အမှုတော်နှင့် ခရစ်ယာန်လောက၏ လွတ်လပ်ခွင့်များကို သစ္စာဖောက်ခြင်းပင်ဖြစ်လိမ့်မည်။” သူတို့သည် “သူတို့၏ပြည်နယ်များ၊ သရဖူများနှင့် အသက်များအထိ အရာအားလုံးကို စွန့်လွှတ်ရန်” ပိုမိုနှစ်သက်ကြသည်။

“Let us reject this decree,” said the princes. “In matters of conscience the majority has no power.” The deputies declared: “It is to the decree of 1526 that we are indebted for the peace that the empire enjoys: its abolition would fill Germany with troubles and divisions. The Diet is incompetent to do more than preserve religious liberty until the council meets.” To protect liberty of conscience is the duty of the state, and this is the limit of its authority in matters of religion. Every secular government that attempts to regulate or enforce religious observances by civil authority is sacrificing the very principle for which the evangelical Christian so nobly struggled.

“ဤအမိန့်ကို ငြင်းပယ်ကြပါစို့” ဟု မင်းသားများက ဆိုသည်။ “အသိစိတ်ကိစ္စများတွင် အများစု၏ ဆန္ဒသည် အာဏာမသက်ရောက်ပေ။” ကိုယ်စားလှယ်များက “အင်ပါယာခံစားနေရသော ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ၁၅၂၆ ခုနှစ်၏ အမိန့်ကို ကျေးဇူးတင်ရမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ပယ်ဖျက်ခြင်းသည် ဂျာမနီကို ပြဿနာများနှင့် သဘောထားကွဲလွဲမှုများဖြင့် ပြည့်နှက်စေလိမ့်မည်။ ကောင်စီမကျင်းပမီအထိ ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်းထက်ပို၍ လုပ်ဆောင်ရန် အစည်းအဝေးတွင် အရည်အချင်းမရှိပေ” ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ အသိစိတ်လွတ်လပ်ခွင့်ကို ကာကွယ်ခြင်းသည် နိုင်ငံတော်၏ တာဝန်ဖြစ်ပြီး ဤသည်မှာ ဘာသာရေးကိစ္စများတွင် သူ၏အာဏာသက်ရောက်မှု၏ အဆုံးအဖြတ်ပင်ဖြစ်သည်။ အရပ်ဘက်အာဏာဖြင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကျင့်စဉ်များကို ထိန်းညှိရန် သို့မဟုတ် အတင်းအကျပ်စေခိုင်းရန် ကြိုးပမ်းသော မည်သည့်လောကီအစိုးရမဆိုသည် ခရစ်ဝင်ကျမ်းကို ထောက်ခံသော ခရစ်ယာန်တို့ အလွန်မွန်မြတ်စွာ ရုန်းကန်ခဲ့ရသည့် မူဝါဒကိုပင် ပူဇော်နေခြင်းဖြစ်သည်။

The papists determined to put down what they termed “daring obstinacy.” They began by endeavoring to cause divisions among the supporters of the Reformation and to intimidate all who had not openly declared in its favor. The representatives of the free cities were at last summoned before the Diet and required to declare whether they would accede to the terms of the proposal. They pleaded for delay, but in vain. When brought to the test, nearly one half their number sided with the Reformers. Those who thus refused to sacrifice liberty of conscience and the right of individual judgment well knew that their position marked them for future criticism, condemnation, and persecution. Said one of the delegates: “We must either deny the word of God, or—be burnt.”

ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးဘက်တော်သားများသည် “ရဲရင့်သော မာနကြီးမှု” ဟု သူတို့ခေါ်ဝေါ်သည့်အရာကို နှိမ်နင်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ သူတို့သည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို ထောက်ခံသူများအကြား သဘောထားကွဲလွဲမှုများဖြစ်ပေါ်စေရန်နှင့် ၎င်းကို ထောက်ခံကြောင်း ပွင့်လင်းစွာ မကြေညာရသေးသူအားလုံးကို ခြိမ်းခြောက်ရန် ကြိုးပမ်းခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့ကြသည်။ လွတ်လပ်သောမြို့များ၏ ကိုယ်စားလှယ်များကို နောက်ဆုံးတွင် အစည်းအဝေးသို့ ခေါ်ယူခဲ့ပြီး အဆိုပြုချက်၏ စည်းကမ်းချက်များကို လိုက်နာမည်ဆိုပါက ကြေညာရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သူတို့က အချိန်ဆွဲရန် တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း အချည်းနှီးသာဖြစ်သည်။ စမ်းသပ်မှုနှင့် ကြုံတွေ့ရသောအခါ သူတို့၏ အရေအတွက်၏ ထက်ဝက်နီးပါးသည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများဘက်တွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ အသိစိတ်လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် တစ်ဦးချင်းစီ၏ စီရင်ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်ကို စွန့်လွှတ်ရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သူများသည် သူတို့၏အနေအထားသည် နောင်အခါတွင် ဝေဖန်မှု၊ ပြစ်တင်ရှုတ်ချမှုနှင့် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုတို့အတွက် မှတ်သားခံရမည်ကို ကောင်းစွာ သိရှိကြသည်။ ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးက “ငါတို့သည် ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်ကို ငြင်းပယ်ရမည်၊ သို့မဟုတ်လျှင်—မီးရှို့ခံရမည်” ဟု ဆိုသည်။

King Ferdinand, the emperor’s representative at the Diet, saw that the decree would cause serious divisions unless the princes could be induced to accept and sustain it. He therefore tried the art of persuasion, well knowing that to employ force with such men would only render them the more determined. He “begged the princes to accept the decree, assuring them that the emperor would be exceedingly pleased with them.” But these faithful men acknowledged an authority above that of earthly rulers, and they answered calmly: “We will obey the emperor in everything that may contribute to maintain peace and the honor of God.”

အစည်းအဝေးတွင် အင်ပါယာ၏ ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ ဘုရင်ဖာဒီနန်သည် မင်းသားများကို လက်ခံပြီး ထောက်ခံရန် မစည်းရုံးနိုင်ပါက အဆိုပါအမိန့်သည် ဆိုးရွားသော သဘောထားကွဲလွဲမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေလိမ့်မည်ကို သိရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် ထိုကဲ့သို့သောလူများအပေါ် အင်အားသုံးခြင်းသည် သူတို့ကို ပို၍ပင် ဆုံးဖြတ်ချက်ခိုင်မာစေလိမ့်မည်ကို သိရှိသဖြင့် စည်းရုံးပြောဆိုခြင်းနည်းပညာကို ကြိုးစားခဲ့သည်။ သူသည် “မင်းသားများအား အမိန့်ကို လက်ခံရန် တောင်းပန်ခဲ့ပြီး အင်ပါယာသည် သူတို့အပေါ် အလွန်ကျေနပ်လိမ့်မည်ဟု အာမခံခဲ့သည်။” သို့သော် ဤသစ္စာရှိသောသူများသည် လောကီအုပ်စိုးရှင်များထက် သာလွန်သော အာဏာပိုင်တစ်ဦးကို အသိအမှတ်ပြုကြပြီး တည်ငြိမ်စွာ ဖြေကြားခဲ့ကြသည်မှာ - “ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဘုရားသခင်၏ဂုဏ်တော်ကို ထိန်းသိမ်းရန် အထောက်အကူဖြစ်စေမည့် အရာအားလုံးတွင် ကျွန်ုပ်တို့သည် အင်ပါယာကို နာခံပါမည်။”

In the presence of the Diet the king at last announced to the elector and his friends that the edict “was about to be drawn up in the form of an imperial decree,” and that “their only remaining course was to submit to the majority.” Having thus spoken, he withdrew from the assembly, giving the Reformers no opportunity for deliberation or reply. “To no purpose they sent a deputation entreating the king to return.” To their remonstrances he answered only: “It is a settled affair; submission is all that remains.”

အစည်းအဝေးရှေ့မှောက်တွင် ဘုရင်သည် နောက်ဆုံးတွင် မင်းသားနှင့် သူ၏မိတ်ဆွေများအား အဆိုပါအမိန့်သည် “အင်ပါယာအမိန့်ပုံစံဖြင့် ရေးဆွဲတော့မည်” ဖြစ်ကြောင်းနှင့် “သူတို့၏ ကျန်ရှိသော တစ်ခုတည်းသော လမ်းစဉ်မှာ အများစု၏ ဆန္ဒကို နာခံရန်သာဖြစ်သည်” ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုသို့ပြောဆိုပြီးနောက် သူသည် အစည်းအဝေးမှ ထွက်ခွာသွားခဲ့ပြီး ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများကို ဆွေးနွေးရန် သို့မဟုတ် ပြန်လည်ဖြေကြားရန် အခွင့်အရေး လုံးဝမပေးခဲ့ပေ။ “သူတို့သည် ဘုရင်ကို ပြန်လာစေရန် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို စေလွှတ်ခဲ့သော်လည်း အချည်းနှီးသာဖြစ်သည်။” သူတို့၏ ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်မှုများကို သူက “၎င်းသည် အပြီးသတ်ကိစ္စဖြစ်သည်၊ နာခံခြင်းသာ ကျန်ရှိတော့သည်” ဟုသာ ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့သည်။

The imperial party were convinced that the Christian princes would adhere to the Holy Scriptures as superior to human doctrines and requirements; and they knew that wherever this principle was accepted, the papacy would eventually be overthrown. But, like thousands since their time, looking only “at the things which are seen,” they flattered themselves that the cause of the emperor and the pope was strong, and that of the Reformers weak. Had the Reformers depended upon human aid alone, they would have been as powerless as the papists supposed. But though weak in numbers, and at variance with Rome, they had their strength. They appealed “from the report of the Diet to the word of God, and from the emperor Charles to Jesus Christ, the King of kings and Lord of lords.”

အင်ပါယာဘက်တော်သားများသည် ခရစ်ယာန်မင်းညီမင်းသားတို့သည် လူ့အယူဝါဒများနှင့် တောင်းဆိုချက်များထက် သာလွန်သော သန့်ရှင်းသောကျမ်းစာကိုသာ စွဲကိုင်ထားကြလိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်နေကြသည်။ ဤမူဝါဒကို လက်ခံသည့်နေရာတိုင်းတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးဝါဒသည် နောက်ဆုံးတွင် ပျက်သုဉ်းလိမ့်မည်ကို သူတို့သိကြသည်။ သို့သော် သူတို့ခေတ်နောက်ပိုင်း ထောင်ပေါင်းများစွာသောလူများကဲ့သို့ပင် “မျက်စိဖြင့် မြင်ရသောအရာများ” ကိုသာ ကြည့်ရှုကြပြီး အင်ပါယာနှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အမှုတော်သည် ခိုင်မာပြီး ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများ၏ အမှုတော်သည် အားနည်းသည်ဟု သူတို့ကိုယ်သူတို့ အထင်ကြီးနေကြသည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများသည် လူတို့၏အကူအညီကိုသာ အားကိုးခဲ့ပါက ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးဘက်တော်သားများ ယူဆသည့်အတိုင်း အားနည်းကြလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် အရေအတွက်အားဖြင့် နည်းပါးပြီး ရောမနှင့် သဘောထားကွဲလွဲနေသော်လည်း သူတို့တွင် သူတို့၏ ခွန်အားရှိသည်။ သူတို့သည် “အစည်းအဝေး၏အစီရင်ခံစာမှ ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်သို့လည်းကောင်း၊ အင်ပါယာ ချားလ်စ်ထံမှ ဘုရင်များ၏ဘုရင်နှင့် အရှင်သခင်တို့၏ အရှင်သခင်ဖြစ်တော်မူသော ယေရှုခရစ်တော်ထံသို့လည်းကောင်း” အသနားခံခဲ့ကြသည်။

As Ferdinand had refused to regard their conscientious convictions, the princes decided not to heed his absence, but to bring their Protest before the national council without delay. A solemn declaration was therefore drawn up and presented to the Diet: “We protest by these presents, before God, our only Creator, Preserver, Redeemer, and Saviour, and who will one day be our Judge, as well as before all men and all creatures, that we, for us and for our people, neither consent nor adhere in any manner whatsoever to the proposed decree, in anything that is contrary to God, to His holy word, to our right conscience, to the salvation of our souls.”

ဖာဒီနန်သည် သူတို့၏ စိတ်ရင်းမှန်ဖြင့် ယုံကြည်ချက်များကို ဂရုမစိုက်ရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သဖြင့် မင်းသားများသည် သူ၏မရှိခြင်းကို ဂရုမစိုက်ဘဲ သူတို့၏ကန့်ကွက်ချက်ကို အမျိုးသားကောင်စီရှေ့မှောက်သို့ ချက်ချင်းတင်သွင်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အလေးအနက်ထားသော ကြေညာချက်တစ်ခုကို ရေးဆွဲပြီး အစည်းအဝေးသို့ တင်ပြခဲ့သည် - “ကျွန်ုပ်တို့သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ တစ်ဦးတည်းသော ဖန်ဆင်းရှင်၊ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သူ၊ ရွေးနှုတ်ရှင်နှင့် ကယ်တင်ရှင်ဖြစ်တော်မူသော ဘုရားသခင်ရှေ့တော်၌လည်းကောင်း၊ တစ်နေ့တွင် ကျွန်ုပ်တို့၏ တရားသူကြီးဖြစ်တော်မူမည့် ဘုရားသခင်ရှေ့တော်၌လည်းကောင်း၊ လူသားအားလုံးနှင့် သတ္တဝါအားလုံးရှေ့၌လည်းကောင်း၊ ကျွန်ုပ်တို့နှင့် ကျွန်ုပ်တို့၏လူမျိုးအတွက် ဘုရားသခင်၊ သူ၏သန့်ရှင်းသောနှုတ်ကပတ်တော်၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ မှန်ကန်သော အသိစိတ်နှင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ ဝိညာဉ်ကယ်တင်ခြင်းနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော မည်သည့်အရာကိုမျှ အဆိုပြုထားသော အမိန့်ကို မည်သည့်နည်းဖြင့်မျှ သဘောမတူ၊ မလိုက်နာကြောင်း ဤအရာအားဖြင့် ကန့်ကွက်ပါသည်” ဟု ဖြစ်သည်။

“What! we ratify this edict! We assert that when Almighty God calls a man to His knowledge, this man nevertheless cannot receive the knowledge of God!” “There is no sure doctrine but such as is conformable to the word of God.... The Lord forbids the teaching of any other doctrine.... The Holy Scriptures ought to be explained by other and clearer texts; ... this Holy Book is, in all things necessary for the Christian, easy of understanding, and calculated to scatter the darkness. We are resolved, with the grace of God, to maintain the pure and exclusive preaching of His only word, such as it is contained in the biblical books of the Old and New Testaments, without adding anything thereto that may be contrary to it. This word is the only truth; it is the sure rule of all doctrine and of all life, and can never fail or deceive us. He who builds on this foundation shall stand against all the powers of hell, while all the human vanities that are set up against it shall fall before the face of God.”

“ဘာတဲ့! ငါတို့က ဒီအမိန့်ကို အတည်ပြုရမှာလား! အနန္တတန်ခိုးရှင် ဘုရားသခင်က လူတစ်ယောက်ကို သူ၏အသိပညာသို့ ခေါ်တော်မူသောအခါ ဤလူသည် ဘုရားသခင်၏အသိပညာကို မရရှိနိုင်ဟု ငါတို့က အတည်ပြုရမှာလား!” “ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်နှင့် ကိုက်ညီသောအရာမှလွဲ၍ အခြားသေချာသော အယူဝါဒမရှိပါ။ ... သခင်ဘုရားသည် အခြားသော အယူဝါဒများကို သွန်သင်ခြင်းကို တားမြစ်တော်မူသည်။ ... သန့်ရှင်းသောကျမ်းစာကို အခြားပိုမိုရှင်းလင်းသော ကျမ်းပိုဒ်များဖြင့် ရှင်းပြသင့်သည်။ ... ဤသန့်ရှင်းသောကျမ်းစာသည် ခရစ်ယာန်တို့အတွက် လိုအပ်သောအရာအားလုံးတွင် နားလည်ရန် လွယ်ကူပြီး မှောင်မိုက်ခြင်းကို ပြန့်ကျဲစေရန် ရည်ရွယ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဘုရားသခင်၏ ကျေးဇူးတော်ဖြင့် သူ၏ တစ်ဦးတည်းသော နှုတ်ကပတ်တော်ကို သန့်ရှင်းစွာနှင့် သီးသန့်ဟောပြောခြင်းကို ထိန်းသိမ်းရန် ဆုံးဖြတ်ထားသည်။ ထိုနှုတ်ကပတ်တော်မှာ ရှေးဟောင်းနှင့် အသစ်သော ပဋိညာဉ်ကျမ်းစာများတွင် ပါရှိသည့်အတိုင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းနှင့်ဆန့်ကျင်သော မည်သည့်အရာကိုမျှ ထပ်မံဖြည့်စွက်ခြင်းမပြုရပါ။ ဤနှုတ်ကပတ်တော်သည် တစ်ခုတည်းသော အမှန်တရားဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အယူဝါဒအားလုံးနှင့် ဘဝအားလုံး၏ သေချာသော စည်းမျဉ်းဖြစ်ပြီး ကျွန်ုပ်တို့ကို ဘယ်တော့မှ မပျက်စီးစေနိုင်၊ မလှည့်စားနိုင်ပါ။ ဤအခြေခံအုတ်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်သူသည် ငရဲတန်ခိုးအားလုံးကို ဆန့်ကျင်ပြီး ရပ်တည်လိမ့်မည်ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းကိုဆန့်ကျင်၍ တည်ဆောက်ထားသော လူ့အချည်းနှီးသောအရာအားလုံးသည် ဘုရားသခင်၏ရှေ့တော်၌ ပြိုလဲလိမ့်မည်။”

“For this reason we reject the yoke that is imposed on us.” “At the same time we are in expectation that his imperial majesty will behave toward us like a Christian prince who loves God above all things; and we declare ourselves ready to pay unto him, as well as unto you, gracious lords, all the affection and obedience that are our just and legitimate duty.”

“ဤအကြောင်းကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့အပေါ် ပေးထားသော ထမ်းပိုးကို ကျွန်ုပ်တို့ ငြင်းပယ်သည်။” “တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကျွန်ုပ်တို့သည် အင်ပါယာမင်းကြီးအနေဖြင့် ဘုရားသခင်ကို အရာအားလုံးထက် ချစ်မြတ်နိုးသော ခရစ်ယာန်မင်းသားတစ်ပါးကဲ့သို့ ကျွန်ုပ်တို့အပေါ် ပြုမူလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် သူနှင့် သင်တို့ ဂုဏ်သရေရှိအရှင်များအား ကျွန်ုပ်တို့၏ တရားမျှတပြီး တရားဝင်တာဝန်ဖြစ်သော ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် နာခံခြင်းကို ပေးအပ်ရန် အသင့်ရှိကြောင်း ကြေညာပါသည်။”

A deep impression was made upon the Diet. The majority were filled with amazement and alarm at the boldness of the protesters. The future appeared to them stormy and uncertain. Dissension, strife, and bloodshed seemed inevitable. But the Reformers, assured of the justice of their cause, and relying upon the arm of Omnipotence, were “full of courage and firmness.”

အစည်းအဝေးအပေါ် နက်ရှိုင်းသော အထင်အမြင်တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အများစုမှာ ကန့်ကွက်သူများ၏ ရဲရင့်မှုကြောင့် အံ့အားသင့်ပြီး စိုးရိမ်ပူပန်မှုများဖြင့် ပြည့်နှက်နေကြသည်။ အနာဂတ်သည် သူတို့အတွက် မုန်တိုင်းထန်ပြီး မရေရာပုံပေါ်သည်။ သဘောထားကွဲလွဲမှု၊ ပဋိပက္ခနှင့် သွေးထွက်သံယိုဖြစ်မှုများသည် မလွှဲမရှောင်သာ ဖြစ်လာပုံရသည်။ သို့သော် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများသည် သူတို့၏အမှုတော်၏ တရားမျှတမှုကို ယုံကြည်စိတ်ချပြီး အနန္တတန်ခိုးရှင်၏ လက်တော်ကို အားကိုးလျက် “သတ္တိနှင့် ခိုင်မာမှုအပြည့်” ရှိနေကြသည်။

“The principles contained in this celebrated Protest ... constitute the very essence of Protestantism. Now this Protest opposes two abuses of man in matters of faith: the first is the intrusion of the civil magistrate, and the second the arbitrary authority of the church. Instead of these abuses, Protestantism sets the power of conscience above the magistrate, and the authority of the word of God above the visible church. In the first place, it rejects the civil power in divine things, and says with the prophets and apostles, ‘We must obey God rather than man.’ In presence of the crown of Charles the Fifth, it uplifts the crown of Jesus Christ. But it goes farther: it lays down the principle that all human teaching should be subordinate to the oracles of God.” The protesters had moreover affirmed their right to utter freely their convictions of truth. They would not only believe and obey, but teach what the word of God presents, and they denied the right of priest or magistrate to interfere. The Protest of Spires was a solemn witness against religious intolerance, and an assertion of the right of all men to worship God according to the dictates of their own consciences.

“ဤကျော်ကြားသော ကန့်ကွက်ချက်တွင် ပါရှိသည့် မူဝါဒများသည် ... ပရိုတက်စတင့်ဝါဒ၏ အနှစ်သာရပင်ဖြစ်သည်။ ယခု ဤကန့်ကွက်ချက်သည် ယုံကြည်ခြင်းကိစ္စများတွင် လူသားတို့၏ အလွဲသုံးစားမှုနှစ်ခုကို ဆန့်ကျင်သည်။ ပထမအချက်မှာ အရပ်ဘက်အရာရှိတို့၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းဖြစ်ပြီး ဒုတိယအချက်မှာ အသင်းတော်၏ စိတ်တိုင်းကျ အာဏာပိုင်မှုဖြစ်သည်။ ဤအလွဲသုံးစားမှုများအစား ပရိုတက်စတင့်ဝါဒသည် အသိစိတ်၏စွမ်းအားကို အရာရှိတို့ထက်လည်းကောင်း၊ ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်၏ အာဏာကို မြင်နိုင်သော အသင်းတော်ထက်လည်းကောင်း ပိုမိုမြင့်မားစေသည်။ ပထမဦးစွာ ၎င်းသည် ဘုရားသခင်၏အမှုတော်များတွင် အရပ်ဘက်အာဏာကို ငြင်းပယ်ပြီး ပရောဖက်များနှင့် တမန်တော်များကဲ့သို့ ‘ကျွန်ုပ်တို့သည် လူတို့ထက် ဘုရားသခင်ကို ပို၍နာခံသင့်သည်’ ဟု ဆိုသည်။ ချားလ်စ် (၅) ၏ သရဖူရှေ့တွင် ၎င်းသည် ယေရှုခရစ်တော်၏ သရဖူကို မြှောက်တင်သည်။ သို့သော် ၎င်းသည် ပိုမိုဝေးကွာသွားသည်မှာ လူ့သွန်သင်ချက်အားလုံးသည် ဘုရားသခင်၏ ဗျာဒိတ်တော်များအောက်တွင်သာ ရှိသင့်သည်ဟူသော မူဝါဒကို ချမှတ်ထားသည်။” ကန့်ကွက်သူများသည် သူတို့၏ အမှန်တရားနှင့်ပတ်သက်သော ယုံကြည်ချက်များကို လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုပိုင်ခွင့်ကိုလည်း အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ သူတို့သည် ယုံကြည်ပြီး နာခံရုံသာမက ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်တွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း သွန်သင်မည်ဖြစ်ပြီး ယဇ်ပုရောဟိတ် သို့မဟုတ် အရာရှိတို့၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ပိုင်ခွင့်ကို ငြင်းပယ်ကြသည်။ စပိုင်ယာ၏ ကန့်ကွက်ချက်သည် ဘာသာရေးသည်းမခံနိုင်မှုကို ဆန့်ကျင်သော လေးနက်သော သက်သေခံချက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး လူသားအားလုံးသည် မိမိတို့၏ အသိစိတ်အမိန့်အတိုင်း ဘုရားသခင်ကို ဝတ်ပြုကိုးကွယ်ပိုင်ခွင့်ကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်းဖြစ်သည်။

The declaration had been made. It was written in the memory of thousands and registered in the books of heaven, where no effort of man could erase it. All evangelical Germany adopted the Protest as the expression of its faith. Everywhere men beheld in this declaration the promise of a new and better era. Said one of the princes to the Protestants of Spires: “May the Almighty, who has given you grace to confess energetically, freely, and fearlessly, preserve you in that Christian firmness until the day of eternity.”

ကြေညာချက်ကို ပြုလုပ်ပြီးဖြစ်သည်။ ၎င်းကို လူထောင်ပေါင်းများစွာ၏ မှတ်ဉာဏ်တွင် ရေးထိုးထားပြီး ကောင်းကင်ဘုံရှိ စာအုပ်များတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားကာ လူတို့၏ မည်သည့်ကြိုးပမ်းမှုဖြင့်မျှ ဖျက်ဆီး၍မရပေ။ ခရစ်ဝင်ကျမ်းကို ထောက်ခံသော ဂျာမနီတစ်နိုင်ငံလုံးက ဤကန့်ကွက်ချက်ကို သူတို့၏ ယုံကြည်ခြင်း၏ ဖော်ပြချက်အဖြစ် လက်ခံခဲ့ကြသည်။ နေရာတိုင်းတွင် လူတို့သည် ဤကြေညာချက်၌ ခေတ်သစ်နှင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သောခေတ်၏ ကတိတော်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ကြသည်။ စပိုင်ယာရှိ ပရိုတက်စတင့်များအား မင်းသားတစ်ပါးက “သင်တို့အား အားမာန်ပါပါ၊ လွတ်လပ်စွာနှင့် ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိဘဲ ဝန်ခံနိုင်သည့် ကျေးဇူးတော်ကို ပေးသနားတော်မူသော အနန္တတန်ခိုးရှင်သည် သင်တို့အား ထိုခရစ်ယာန်တို့၏ ခိုင်မာမှုတွင် ထာဝရကာလတိုင်အောင် ထိန်းသိမ်းတော်မူပါစေ” ဟု ဆိုသည်။

Had the Reformation, after attaining a degree of success, consented to temporize to secure favor with the world, it would have been untrue to God and to itself, and would thus have ensured its own destruction. The experience of these noble Reformers contains a lesson for all succeeding ages. Satan’s manner of working against God and His word has not changed; he is still as much opposed to the Scriptures being made the guide of life as in the sixteenth century. In our time there is a wide departure from their doctrines and precepts, and there is need of a return to the great Protestant principle—the Bible, and the Bible only, as the rule of faith and duty. Satan is still working through every means which he can control to destroy religious liberty. The antichristian power which the protesters of Spires rejected is now with renewed vigor seeking to re-establish its lost supremacy. The same unswerving adherence to the word of God manifested at that crisis of the Reformation is the only hope of reform today.

ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသည် အောင်မြင်မှုအဆင့်တစ်ခုကို ရရှိပြီးနောက် လောက၏ နှစ်သက်မှုကို ရရှိရန် အချိန်ဆွဲရန် သဘောတူခဲ့ပါက ၎င်းသည် ဘုရားသခင်နှင့် သူကိုယ်တိုင်အပေါ် သစ္စာမဲ့ရာရောက်ပြီး သူ၏ကိုယ်ပိုင်ဖျက်ဆီးခြင်းကို သေချာစေလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။ ဤမွန်မြတ်သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများ၏ အတွေ့အကြုံသည် နောက်လာမည့် မျိုးဆက်အားလုံးအတွက် သင်ခန်းစာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်နှင့် သူ၏နှုတ်ကပတ်တော်ကို ဆန့်ကျင်၍ လုပ်ဆောင်သော စာတန်၏နည်းလမ်းမှာ မပြောင်းလဲသေးပေ။ ၁၆ ရာစုကဲ့သို့ပင် ကျမ်းစာကို ဘဝ၏လမ်းပြအဖြစ် ပြုလုပ်ခြင်းကို သူက ဆက်လက်ဆန့်ကျင်နေဆဲဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့ခေတ်တွင် သူတို့၏အယူဝါဒများနှင့် သွန်သင်ချက်များမှ ကျယ်ပြန့်စွာ သွေဖည်နေကြပြီး ကြီးမားသော ပရိုတက်စတင့်မူဝါဒဖြစ်သည့်—သမ္မာကျမ်းစာ၊ ယုံကြည်ခြင်းနှင့် တာဝန်ကျေပွန်ခြင်း၏ စည်းမျဉ်းအဖြစ် သမ္မာကျမ်းစာတစ်ခုတည်းကိုသာ ကိုင်စွဲရန် ပြန်လည်လိုအပ်နေသည်။ စာတန်သည် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကို ဖျက်ဆီးရန် သူထိန်းချုပ်နိုင်သည့် နည်းလမ်းတိုင်းဖြင့် လုပ်ဆောင်နေဆဲဖြစ်သည်။ စပိုင်ယာမှ ကန့်ကွက်သူများ ငြင်းပယ်ခဲ့သော ခရစ်တော်ကိုဆန့်ကျင်သည့် အင်အားစုသည် ယခုအခါ အားသစ်လောင်းကာ ပျောက်ဆုံးသွားသော သူ၏အာဏာကို ပြန်လည်ထူထောင်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၏ ထိုအကျပ်အတည်းအချိန်တွင် ပြသခဲ့သော ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်အပေါ် အလျှော့မပေးဘဲ စွဲကိုင်ထားမှုသည်သာ ယနေ့ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် တစ်ခုတည်းသော မျှော်လင့်ချက်ဖြစ်သည်။