မဟာတိုက်လှန်ပွဲ (GC) အခန်း ၁၆

 

အခန်း ၁၆—ဘုရားဖူးဖခင်ကြီးများ [၂၈၉]

The English Reformers, while renouncing the doctrines of Romanism, had retained many of its forms. Thus though the authority and the creed of Rome were rejected, not a few of her customs and ceremonies were incorporated into the worship of the Church of England. It was claimed that these things were not matters of conscience; that though they were not commanded in Scripture, and hence were nonessential, yet not being forbidden, they were not intrinsically evil. Their observance tended to narrow the gulf which separated the reformed churches from Rome, and it was urged that they would promote the acceptance of the Protestant faith by Romanists.

အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများသည် ရောမကက်သလစ်ဘာသာ၏ အယူဝါဒများကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ၎င်း၏ ပုံစံများစွာကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ရောမ၏ အာဏာပိုင်စက်နှင့် ယုံကြည်ချက်တို့ကို ပယ်ချခဲ့ကြသော်လည်း၊ သူမ၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် အခမ်းအနား အနည်းငယ်မျှမက အင်္ဂလန်အသင်းတော်၏ ဝတ်ပြုကိုးကွယ်မှုထဲတွင် ပါဝင်နေခဲ့သည်။ ဤအရာများသည် အသိစိတ်နှင့်ဆိုင်သော ကိစ္စရပ်များမဟုတ်ကြောင်း၊ သမ္မာကျမ်းစာထဲတွင် အမိန့်ပေးထားခြင်းမရှိသည့်အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သောအရာများ မဟုတ်သော်လည်း၊ တားမြစ်ထားခြင်းမရှိသောကြောင့် မူလကပင် ဆိုးရွားသည်မဟုတ်ကြောင်း ဆိုကြသည်။ ၎င်းတို့ကို လိုက်နာကျင့်သုံးခြင်းသည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအသင်းတော်များနှင့် ရောမကြားရှိ ကွာဟချက်ကို ကျဉ်းမြောင်းစေပြီး၊ ရောမဘာသာဝင်များက ပရိုတက်စတင့်ယုံကြည်ခြင်းကို လက်ခံလာစေရန် အားပေးလိမ့်မည်ဟု တိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်။

To the conservative and compromising, these arguments seemed conclusive. But there was another class that did not so judge. The fact that these customs “tended to bridge over the chasm between Rome and the Reformation” (Martyn, volume 5, page 22), was in their view a conclusive argument against retaining them. They looked upon them as badges of the slavery from which they had been delivered and to which they had no disposition to return. They reasoned that God has in His word established the regulations governing His worship, and that men are not at liberty to add to these or to detract from them. The very beginning of the great apostasy was in seeking to supplement the authority of God by that of the [290] church. Rome began by enjoining what God had not forbidden, and she ended by forbidding what He had explicitly enjoined.

အယူအဆကို ထိန်းသိမ်းလိုသူများနှင့် အလျှော့အတင်းလုပ်လိုသူများအတွက် ဤအကြောင်းပြချက်များသည် ပြည့်စုံလုံလောက်သည်ဟု ထင်ရသည်။ သို့သော် ထိုသို့မယူဆသည့် အခြားအုပ်စုတစ်စုရှိနေသည်။ ဤဓလေ့ထုံးတမ်းများသည် “ရောမနှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကြားရှိ ချောက်ကမ်းပါးကို တံတားထိုးပေးရန် ရည်ရွယ်သည်” (မာတင်၊ အတွဲ ၅၊ စာမျက်နှာ ၂၂) ဟူသောအချက်သည် ၎င်းတို့၏ အမြင်တွင် ၎င်းတို့ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားရန် မသင့်ကြောင်းကို ပြသသည့် အဆုံးအဖြတ်ပေးသော အကြောင်းပြချက်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့ကို ကျွန်ပြုခြင်း၏ အမှတ်သင်္ကေတများအဖြစ် ရှုမြင်ကြပြီး၊ ထိုကျွန်ဘဝမှ သူတို့ကို ကယ်တင်ခဲ့ကာ ပြန်သွားရန် အလိုမရှိကြပေ။ ဘုရားသခင်သည် ကိုယ်တော်၏ နှုတ်ကပတ်တော်၌ ဝတ်ပြုကိုးကွယ်ခြင်းကို အုပ်ချုပ်သည့် စည်းမျဉ်းများကို ချမှတ်ထားပြီး၊ လူသားတို့သည် ၎င်းတို့အပေါ်တွင် ထပ်ဖြည့်ရန် သို့မဟုတ် လျှော့ချရန် လွတ်လပ်ခွင့်မရှိကြောင်း ၎င်းတို့က ယုတ္တိရှိရှိ ပြောဆိုကြသည်။ ကြီးမားသော ဘာသာရေးသွေဖည်မှု၏ အစပြုခြင်းသည် ဘုရားသခင်၏ အာဏာကို အသင်းတော်၏ အာဏာဖြင့် ဖြည့်စွက်ရန် ကြိုးစားခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ရောမသည် ဘုရားသခင် မတားမြစ်ထားသောအရာများကို အမိန့်ပေးခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့ပြီး၊ ဘုရားသခင် အတိအလင်း အမိန့်ပေးထားသောအရာများကို တားမြစ်ခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။

Many earnestly desired to return to the purity and simplicity which characterized the primitive church. They regarded many of the established customs of the English Church as monuments of idolatry, and they could not in conscience unite in her worship. But the church, being supported by the civil authority, would permit no dissent from her forms. Attendance upon her service was required by law, and unauthorized assemblies for religious worship were prohibited, under penalty of imprisonment, exile, and death.

ရှေးဦးအသင်းတော်၏ ပုံစံဖြစ်သော စင်ကြယ်ခြင်းနှင့် ရိုးရှင်းခြင်းသို့ ပြန်သွားရန် လူအများက လေးနက်စွာ ဆန္ဒရှိခဲ့ကြသည်။ အင်္ဂလန်အသင်းတော်၏ တည်ထောင်ထားသော ဓလေ့ထုံးတမ်းများစွာကို ရုပ်တုကိုးကွယ်မှု၏ အထိမ်းအမှတ်များအဖြစ် ၎င်းတို့က ရှုမြင်ကြပြီး၊ ဝတ်ပြုကိုးကွယ်မှုတွင် အသိစိတ်အရ ပူးပေါင်းပါဝင်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ကြပေ။ သို့သော် အသင်းတော်သည် အရပ်ဘက်အာဏာပိုင်များ၏ ထောက်ခံမှုရှိနေသဖြင့် သူမ၏ ပုံစံများကို ဆန့်ကျင်ခြင်းကို ခွင့်မပြုခဲ့ပေ။ သူမ၏ ဝတ်ပြုခြင်းသို့ တက်ရောက်ရန် ဥပဒေအရ လိုအပ်ပြီး၊ ဘာသာရေးဝတ်ပြုမှုအတွက် ခွင့်ပြုချက်မရှိသော စုဝေးမှုများကို ထောင်ဒဏ်၊ ပြည်နှင်ဒဏ်နှင့် သေဒဏ်ပေးခြင်းဖြင့် တားမြစ်ထားသည်။

247 ၂၄၇

248 The Great Controversy ၂၄၈ ကြီးမားသော ပဋိပက္ခ

At the opening of the seventeenth century the monarch who had just ascended the throne of England declared his determination to make the Puritans “conform, or ... harry them out of the land, or else worse.”—George Bancroft, History of the United States of America, pt. 1, ch. 12, par. 6. Hunted, persecuted, and imprisoned, they could discern in the future no promise of better days, and many yielded to the conviction that for such as would serve God according to the dictates of their conscience, “England was ceasing forever to be a habitable place.”—J. G. Palfrey, History of New England, ch. 3, par. 43. Some at last determined to seek refuge in Holland. Difficulties, losses, and imprisonment were encountered. Their purposes were thwarted, and they were betrayed into the hands of their enemies. But steadfast perseverance finally conquered, and they found shelter on the friendly shores of the Dutch Republic.

တစ်ဆယ့်ခုနစ်ရာစုအစတွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ ထီးနန်းကို တက်လှမ်းလိုက်သော ဘုရင်သည် ပျူရီတန်များကို “အညီအညွတ်ဖြစ်စေရန်၊ သို့မဟုတ်... ပြည်တွင်းမှ နှင်ထုတ်ရန်၊ သို့မဟုတ် ထိုထက်ဆိုးရွားသောအရာကို လုပ်ဆောင်ရန်” မိမိ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ကြေညာခဲ့သည်။—ဂျော့ခ်ျ ဘန်ခရော့ဖ်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သမိုင်း၊ အပိုင်း ၁၊ အခန်း ၁၂၊ အပိုဒ် ၆။ အမဲလိုက်ခြင်း၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းနှင့် ထောင်ချခြင်းခံရသောကြောင့် အနာဂတ်တွင် ကောင်းမွန်သောနေ့ရက်များအတွက် မည်သည့်မျှော်လင့်ချက်မျှ မမြင်နိုင်တော့ဘဲ၊ ဘုရားသခင်ကို မိမိတို့၏ အသိစိတ်အမိန့်အတိုင်း ဝတ်ပြုလိုသူများအတွက် “အင်္ဂလန်သည် ထာဝရနေထိုင်ရန် မသင့်တော်တော့သော နေရာဖြစ်လာနေသည်” ဟူသော ယုံကြည်ချက်ကို လူများစွာက လက်ခံခဲ့ကြသည်။—ဂျေ. ဂျီ. ပေါဖရေး၊ နယူးအင်္ဂလန်သမိုင်း၊ အခန်း ၃၊ အပိုဒ် ၄၃။ အချို့မှာ နောက်ဆုံးတွင် ဟော်လန်နိုင်ငံတွင် ခိုလှုံရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ အခက်အခဲများ၊ ဆုံးရှုံးမှုများနှင့် ထောင်ဒဏ်များကို ကြုံတွေ့ခဲ့ကြရသည်။ ၎င်းတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်များ ပျက်ပြားသွားပြီး ၎င်းတို့၏ ရန်သူများလက်သို့ အလိမ်ခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် ခိုင်မာသော ဇွဲလုံ့လသည် နောက်ဆုံးတွင် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ဒတ်ခ်ျသမ္မတနိုင်ငံ၏ ဖော်ရွေသော ကမ်းရိုးတန်းများတွင် ခိုလှုံရာကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။

In their flight they had left their houses, their goods, and their means of livelihood. They were strangers in a strange land, among a people of different language and customs. They were forced to resort to new and untried occupations to earn their bread. Middle-aged men, who had spent their lives in tilling the soil, had now to learn mechanical trades. But they cheerfully accepted the situation and lost no time in idleness or repining. Though often pinched with [291] poverty, they thanked God for the blessings which were still granted them and found their joy in unmolested spiritual communion. “They knew they were pilgrims, and looked not much on those things, but lifted up their eyes to heaven, their dearest country, and quieted their spirits.”—Bancroft, pt. 1, ch. 12, par. 15.

၎င်းတို့ ထွက်ပြေးစဉ်တွင် ၎င်းတို့၏ အိမ်များ၊ ပစ္စည်းဥစ္စာများနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုရာလမ်းများကို စွန့်ခွာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ဘာသာစကားနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်း ကွဲပြားသော လူမျိုးများကြားတွင် နိုင်ငံခြားသားများ ဖြစ်နေကြသည်။ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုရန် အသစ်နှင့် မစမ်းသပ်ဖူးသော အလုပ်အကိုင်များကို လုပ်ကိုင်ရန် အတင်းအကျပ် ခိုင်းစေခြင်းခံခဲ့ရသည်။ မြေယာလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် ဘဝကို ကုန်ဆုံးခဲ့သော အသက်လတ်ပိုင်းအရွယ် အမျိုးသားများသည် ယခုအခါ စက်မှုလုပ်ငန်းများကို သင်ယူရတော့မည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် သူတို့သည် အခြေအနေကို ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ လက်ခံခဲ့ကြပြီး ပျင်းရိခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ညစ်ခြင်းဖြင့် အချိန်မဖြုန်းခဲ့ကြပေ။ ဆင်းရဲဒုက္ခကြောင့် မကြာခဏ အခက်အခဲကြုံရသော်လည်း၊ သူတို့အား ဆက်လက်ပေးသနားထားသော ကောင်းချီးများအတွက် ဘုရားသခင်ကို ကျေးဇူးတင်ကြပြီး အနှောင့်အယှက်ကင်းသော ဝိညာဉ်ရေးရာ ပေါင်းသင်းခြင်းတွင် ဝမ်းမြောက်ခြင်းကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ “သူတို့သည် ဘုရားဖူးများဖြစ်ကြောင်း သိကြပြီး ထိုအရာများကို သိပ်အာရုံမစိုက်ကြဘဲ၊ သူတို့၏ အချစ်ဆုံးတိုင်းပြည်ဖြစ်သော ကောင်းကင်ဘုံသို့ မျက်လုံးများ မော့ကြည့်ကာ သူတို့၏ စိတ်ဝိညာဉ်များကို ငြိမ်သက်စေခဲ့ကြသည်။”—ဘန်ခရော့ဖ်၊ အပိုင်း ၁၊ အခန်း ၁၂၊ အပိုဒ် ၁၅။

In the midst of exile and hardship their love and faith waxed strong. They trusted the Lord’s promises, and He did not fail them in time of need. His angels were by their side, to encourage and support them. And when God’s hand seemed pointing them across the sea, to a land where they might found for themselves a state, and leave to their children the precious heritage of religious liberty, they went forward, without shrinking, in the path of providence.

ပြည်နှင်ဒဏ်နှင့် ဆင်းရဲဒုက္ခကြားတွင် သူတို့၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် ယုံကြည်ခြင်းတို့သည် ခိုင်မာလာခဲ့သည်။ သူတို့သည် သခင်ဘုရား၏ ကတိတော်များကို ယုံကြည်ကြပြီး၊ လိုအပ်ချိန်တွင် ကိုယ်တော်သည် သူတို့ကို စွန့်ပစ်ခြင်းမပြုခဲ့ပါ။ ကိုယ်တော်၏ ကောင်းကင်တမန်များသည် သူတို့ကို အားပေးကူညီရန် သူတို့ဘေးတွင် ရှိနေခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်၏ လက်တော်သည် သူတို့အား ပင်လယ်ရပ်ခြားသို့ ညွှန်ပြနေပြီး၊ မိမိတို့အတွက် နိုင်ငံတစ်ခုကို တည်ထောင်နိုင်ကာ မိမိတို့၏ ကလေးများအတွက် ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့်၏ တန်ဖိုးရှိသော အမွေအနှစ်ကို ချန်ထားပေးနိုင်မည့် နယ်မြေတစ်ခုသို့ သွားရန် လမ်းပြနေသယောင် ရှိသောအခါ၊ သူတို့သည် နောက်မတွန့်ဘဲ ကံကြမ္မာ၏ လမ်းကြောင်းအတိုင်း ရှေ့ဆက်သွားခဲ့ကြသည်။

God had permitted trials to come upon His people to prepare them for the accomplishment of His gracious purpose toward them. The church had been brought low, that she might be exalted. God was about to display His power in her behalf, to give to the world another evidence that He will not forsake those who trust in Him.

ဘုရားသခင်သည် မိမိ၏ လူမျိုးများအပေါ် သူတို့နှင့်စပ်လျဉ်းသော ကိုယ်တော်၏ ကျေးဇူးတော်ရည်ရွယ်ချက်ကို အောင်မြင်စေရန် ပြင်ဆင်ပေးဖို့ရန် စမ်းသပ်မှုများကို ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ အသင်းတော်ကို မြှောက်စားခြင်းခံရရန်အတွက် အောက်ခြေသို့ ကျဆင်းစေခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်ကို ယုံကြည်ကိုးစားသူများကို ကိုယ်တော် စွန့်ပစ်မည်မဟုတ်ကြောင်း ကမ္ဘာကို နောက်ထပ် သက်သေပြရန်အတွက် ကိုယ်တော်၏ တန်ခိုးတော်ကို အသင်းတော်အတွက် ပြသတော့မည်ဖြစ်သည်။

Pilgrim Fathers 249 ဘုရားဖူးဖခင်ကြီးများ ၂၄၉

He had overruled events to cause the wrath of Satan and the plots of evil men to advance His glory and to bring His people to a place of security. Persecution and exile were opening the way to freedom.

စာတန်၏ အမျက်ဒေါသနှင့် လူဆိုးတို့၏ ကြံစည်မှုများသည် ကိုယ်တော်၏ ဘုန်းအသရေကို တိုးပွားစေရန်နှင့် ကိုယ်တော်၏ လူမျိုးများကို လုံခြုံသောနေရာသို့ ပို့ဆောင်ရန် ဖြစ်ရပ်များကို ကိုယ်တော်က စီမံထားခဲ့သည်။ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုနှင့် ပြည်နှင်ဒဏ်တို့သည် လွတ်လပ်မှုဆီသို့ လမ်းဖွင့်ပေးနေခဲ့သည်။

When first constrained to separate from the English Church, the Puritans had joined themselves together by a solemn covenant, as the Lord’s free people, “to walk together in all His ways made known or to be made known to them.”—J. Brown, The Pilgrim Fathers, page 74. Here was the true spirit of reform, the vital principle of Protestantism. It was with this purpose that the Pilgrims departed from Holland to find a home in the New World. John Robinson, their pastor, who was providentially prevented from accompanying them, in his farewell address to the exiles said:

အင်္ဂလန်အသင်းတော်မှ ပထမဆုံး ခွဲထွက်ရန် အတင်းအကျပ်ပြုခံရသောအခါ၊ ပျူရီတန်များသည် သခင်ဘုရား၏ လွတ်လပ်သော လူမျိုးများအဖြစ် “ကိုယ်တော် သိစေပြီးသော သို့မဟုတ် သိစေလတ္တံ့သော လမ်းခရီးတော်များတွင် အတူတကွ လျှောက်လှမ်းရန်” လေးနက်သော ပဋိညာဉ်ဖြင့် သူတို့ကိုယ်သူတို့ ပူးပေါင်းခဲ့ကြသည်။—ဂျေ. ဘရောင်း၊ ဘုရားဖူးဖခင်ကြီးများ၊ စာမျက်နှာ ၇၄။ ဤသည်မှာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၏ စစ်မှန်သော စိတ်ဓာတ်၊ ပရိုတက်စတင့်ဝါဒ၏ အသက်သွေးကြောဖြစ်သည်။ ဤရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဘုရားဖူးများသည် ကမ္ဘာသစ်တွင် အိမ်တစ်ခုကို ရှာဖွေရန် ဟော်လန်မှ ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့နှင့်အတူ လိုက်ပါရန် ကံအားလျော်စွာ တားဆီးခံရသော သူတို့၏ သင်းအုပ်ဆရာ ဂျွန် ရော်ဘင်ဆန်က ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရသူများအား နှုတ်ဆက်စကား ပြောကြားရာတွင် ဤသို့ဆိုခဲ့သည်-

“Brethren, we are now erelong to part asunder, and the Lord knoweth whether I shall live ever to see your faces more. But whether the Lord hath appointed it or not, I charge you before God and His [292] blessed angels to follow me no farther than I have followed Christ. If God should reveal anything to you by any other instrument of His, be as ready to receive it as ever you were to receive any truth of my ministry; for I am very confident the Lord hath more truth and light yet to break forth out of His holy word.”—Martyn 5:70.

“ညီအစ်ကိုတို့၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် မကြာမီတွင် ကွဲကွာရတော့မည်ဖြစ်ပြီး၊ ကျွန်ုပ်သည် သင်တို့၏ မျက်နှာကို နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံမြင်ရပါဦးမည်လောဆိုသည်ကို သခင်ဘုရားသာ သိတော်မူ၏။ သို့သော် သခင်ဘုရားက ရည်ရွယ်သည်ဖြစ်စေ၊ မရည်ရွယ်သည်ဖြစ်စေ၊ ကျွန်ုပ်သည် ခရစ်တော်ကို နောက်တော်လိုက်ခဲ့သမျှထက်ပို၍ ကျွန်ုပ်ကို နောက်တော်မလိုက်ကြရန် ဘုရားသခင်နှင့် ကိုယ်တော်၏ ကောင်းချီးခံရသော ကောင်းကင်တမန်များရှေ့တွင် တာဝန်ပေးအပ်သည်။ ဘုရားသခင်သည် အခြားသော ကိုယ်တော်၏ ကိရိယာတစ်ခုခုမှတစ်ဆင့် သင်တို့ကို တစ်စုံတစ်ခုကို ထုတ်ဖော်ပြသပါက၊ ကျွန်ုပ်၏ အမှုတော်ဆောင်ခြင်းမှ အမှန်တရားကို သင်တို့ လက်ခံခဲ့ဖူးသကဲ့သို့ ၎င်းကိုလည်း လက်ခံရန် အသင့်ရှိကြလော့။ အကြောင်းမူကား၊ သခင်ဘုရား၏ သန့်ရှင်းသော နှုတ်ကပတ်တော်မှတစ်ဆင့် ပေါ်ထွက်လာရန် အမှန်တရားနှင့် အလင်းရောင်များ နောက်ထပ်ရှိသေးကြောင်း ကျွန်ုပ် အလွန်ယုံကြည်စိတ်ချပါ၏။”—မာတင် ၅:၇၀။

“For my part, I cannot sufficiently bewail the condition of the reformed churches, who are come to a period in religion, and will go at present no farther than the instruments of their reformation. The Lutherans cannot be drawn to go beyond what Luther saw; ... and the Calvinists, you see, stick fast where they were left by that great man of God, who yet saw not all things. This is a misery much to be lamented; for though they were burning and shining lights in their time, yet they penetrated not into the whole counsel of God, but were they now living, would be as willing to embrace further light as that which they first received.”—D. Neal, History of the Puritans 1:269.

“ကျွန်ုပ်အနေဖြင့် ပြောရလျှင်၊ ဘာသာရေးတွင် ကာလအပိုင်းအခြားတစ်ခုသို့ ရောက်ရှိနေကြပြီး၊ ၎င်းတို့၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လုပ်ဆောင်သူများထက် ပို၍ မသွားလိုကြသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး အသင်းတော်များ၏ အခြေအနေကို လုံလောက်စွာ မညည်းတွားနိုင်ပါ။ လူသာဝါဒီများသည် လူသာ မြင်ခဲ့ရသည်ထက် ပို၍သွားရန် ဆွဲဆောင်၍ မရနိုင်ပါ။ ... ကယ်လ်ဗင်ဝါဒီများလည်း သင်မြင်သည့်အတိုင်း ထိုသူတော်စင်ကြီး ထားခဲ့သည့်နေရာတွင်ပင် တုပ်တုပ်မျှမလှုပ်ဘဲ ရှိနေကြသည်၊ ထိုသူတော်စင်ကြီးပင်လျှင် အရာအားလုံးကို မမြင်ခဲ့ရသေးပေ။ ဤသည်မှာ များစွာ ဝမ်းနည်းဖွယ်ကောင်းသော ဆင်းရဲဒုက္ခတစ်ခုဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမူကား သူတို့သည် သူတို့၏ ခေတ်ကာလတွင် တောက်ပပြီး လင်းလက်နေသော မီးအိမ်များ ဖြစ်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ဘုရားသခင်၏ အကြံအစည်တော် တစ်ခုလုံးကို နက်နဲစွာ မစူးစမ်းခဲ့ကြပေ၊ သို့သော် သူတို့ ယခုအသက်ရှင်နေပါက၊ သူတို့ ပထမဆုံး လက်ခံခဲ့သော အလင်းရောင်ကဲ့သို့ပင် နောက်ထပ် အလင်းရောင်ကို လက်ခံရန် အသင့်ရှိကြလိမ့်မည်။”—ဒီ. နီးလ်၊ ပျူရီတန်တို့၏ သမိုင်း ၁:၂၆၉။

“Remember your church covenant, in which you have agreed to walk in all the ways of the Lord, made or to be made known unto you. Remember your promise and covenant with God and with one another, to receive whatever light and truth shall be made known to you from His written word; but withal, take heed, I beseech you, what you receive for truth, and compare it and weigh it with other scriptures of truth before you accept it; for it is not possible the

250 The Great Controversy “သင်တို့ သိရှိထားသော သို့မဟုတ် သိရှိလာမည့် သခင်ဘုရား၏ လမ်းခရီးတော်များအတိုင်း လျှောက်လှမ်းရန် သဘောတူညီထားသော သင်တို့၏ အသင်းတော် ပဋိညာဉ်ကို အောက်မေ့ကြပါ။ ကိုယ်တော်၏ ရေးသားထားသော နှုတ်ကပတ်တော်မှတစ်ဆင့် သင်တို့ထံ ထုတ်ဖော်ပြသလာမည့် မည်သည့်အလင်းနှင့် အမှန်တရားကိုမဆို လက်ခံရန် ဘုရားသခင်နှင့် အချင်းချင်းကြား ပြုလုပ်ထားသော သင်တို့၏ ကတိကဝတ်နှင့် ပဋိညာဉ်ကို အောက်မေ့ကြပါ။ သို့သော် ထို့အတူပင်၊ သင်တို့သည် အမှန်တရားဟု ယူမှတ်ပြီး လက်ခံသည့်အရာကို သတိပြုကြရန်နှင့် ၎င်းကို လက်မခံမီ အခြားသော အမှန်တရား ကျမ်းချက်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ ချိန်ဆကြည့်ရန် သင်တို့ကို ကျွန်ုပ် တောင်းပန်ပါ၏၊ အကြောင်းမူကား အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်နိုင်စရာ မရှိပါ...

၂၅၀ ကြီးမားသော ပဋိပက္ခ

Christian world should come so lately out of such thick antichristian darkness, and that full perfection of knowledge should break forth at once.”—Martyn, vol. 5, pp. 70, 71.

ခရစ်ယာန်လောကသည် ထိုမျှထူထပ်သော ခရစ်တော်ဆန့်ကျင်ရေး အမှောင်ထုထဲမှ မကြာသေးမီကမှ ထွက်ပေါ်လာပြီး၊ အသိပညာ၏ ပြည့်စုံမှု အားလုံးသည် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ထွက်ပေါ်လာရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။”—မာတင်၊ အတွဲ ၅၊ စာမျက်နှာ ၇၀၊ ၇၁။

It was the desire for liberty of conscience that inspired the Pilgrims to brave the perils of the long journey across the sea, to endure the hardships and dangers of the wilderness, and with God’s blessing to lay, on the shores of America, the foundation of a mighty nation.

ဘုရားဖူးများကို ပင်လယ်ပြင်တစ်လျှောက် ခရီးရှည်၏ အန္တရာယ်များကို ရင်ဆိုင်ရဲစေရန်၊ တောကန္တာရ၏ ဆင်းရဲဒုက္ခနှင့် အန္တရာယ်များကို ခံနိုင်ရည်ရှိစေရန်နှင့် ဘုရားသခင်၏ ကောင်းချီးမင်္ဂလာဖြင့် အမေရိက ကမ်းရိုးတန်းတွင် ကြီးမားသော နိုင်ငံတစ်ခု၏ အုတ်မြစ်ကို ချနိုင်စေရန် လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည်မှာ အသိစိတ်၏ လွတ်လပ်ခွင့်ကို လိုလားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

[293] Yet honest and God-fearing as they were, the Pilgrims did not yet comprehend the great principle of religious liberty. The freedom which they sacrificed so much to secure for themselves, they were not equally ready to grant to others. “Very few, even of the foremost thinkers and moralists of the seventeenth century, had any just conception of that grand principle, the outgrowth of the New Testament, which acknowledges God as the sole judge of human faith.”—Ibid. 5:297. The doctrine that God has committed to the church the right to control the conscience, and to define and punish heresy, is one of the most deeply rooted of papal errors. While the Reformers rejected the creed of Rome, they were not entirely free from her spirit of intolerance. The dense darkness in which, through the long ages of her rule, popery had enveloped all Christendom, had not even yet been wholly dissipated. Said one of the leading ministers in the colony of Massachusetts Bay: “It was toleration that made the world antichristian; and the church never took harm by the punishment of heretics.”—Ibid., vol. 5, p. 335. The regulation was adopted by the colonists that only church members should have a voice in the civil government. A kind of state church was formed, all the people being required to contribute to the support of the clergy, and the magistrates being authorized to suppress heresy. Thus the secular power was in the hands of the Hand of the church. It was not long before these measures led to the inevitable result—persecution.

[၂၉၃] သို့သော် ရိုးသားပြီး ဘုရားသခင်ကို ကြောက်ရွံ့ကြသော်လည်း၊ ဘုရားဖူးများသည် ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့်၏ ကြီးမားသော အခြေခံမူကို အပြည့်အဝ နားမလည်သေးပေ။ မိမိတို့ကိုယ်တိုင် ရရှိရန် များစွာ စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသော လွတ်လပ်ခွင့်ကို အခြားသူများကို ပေးရန်အတွက်မူ သူတို့သည် အတူတူပင် အသင့်မရှိခဲ့ကြပေ။ “တစ်ဆယ့်ခုနစ်ရာစု၏ ထိပ်တန်းတွေးခေါ်ရှင်များနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားပညာရှင်များထဲတွင်ပင်၊ ဘုရားသခင်ကို လူသားတို့၏ ယုံကြည်ခြင်းအတွက် တစ်ဦးတည်းသော တရားသူကြီးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသော၊ ကတိတော်သစ်ကျမ်းမှ ပေါက်ဖွားလာသည့် ထိုကြီးမားသော အခြေခံမူကို မှန်ကန်စွာ သဘောပေါက်သူ အလွန်နည်းပါးသည်။”—ထိုကျမ်း၊ ၅:၂၉၇။ ဘုရားသခင်သည် အသင်းတော်အား အသိစိတ်ကို ထိန်းချုပ်ရန်၊ အယူမှားမှုများကို သတ်မှတ်ရန်နှင့် ပြစ်ဒဏ်ပေးရန် အခွင့်အာဏာကို အပ်နှင်းထားသည်ဟူသော အယူဝါဒသည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အမှားများထဲတွင် အမြစ်တွယ်ဆုံးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများသည် ရောမ၏ ယုံကြည်ချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ သူမ၏ သည်းမခံနိုင်သော စိတ်ဓာတ်မှ လုံးဝ လွတ်မြောက်ခြင်းမရှိခဲ့ကြပေ။ သူမ၏ အုပ်ချုပ်မှု ကာလရှည်လျားစွာတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းဝါဒသည် ခရစ်ယာန်လောကတစ်ခုလုံးကို ဖုံးအုပ်ထားခဲ့သည့် ထူထပ်သောအမှောင်ထုသည် ယခုတိုင် အပြည့်အဝ ပျောက်ကွယ်သွားခြင်းမရှိသေးပေ။ မက်ဆာချူးဆက်ပင်လယ်အော်ရှိ ကိုလိုနီနယ်မြေ၏ ထိပ်တန်းသာသနာပြုဆရာတော်တစ်ဦးက ဤသို့ဆိုခဲ့သည်- “ကမ္ဘာကြီးကို ခရစ်တော်ဆန့်ကျင်ရေး ဖြစ်စေခဲ့သည်မှာ သည်းခံခြင်းဖြစ်သည်၊ အသင်းတော်သည် အယူမှားသူများကို ပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်းဖြင့် ဘယ်သောအခါမျှ ထိခိုက်မှုမရှိခဲ့ပေ။”—ထိုကျမ်း၊ အတွဲ ၅၊ စာမျက်နှာ ၃၃၅။ အသင်းတော်ဝင်များသာလျှင် အရပ်ဘက်အစိုးရတွင် ပြောဆိုခွင့်ရှိရမည်ဟူသော စည်းမျဉ်းကို ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သူများက လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်အသင်းတော် အမျိုးအစားတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ လူအားလုံးသည် ဘုန်းတော်ကြီးများ၏ ထောက်ပံ့မှုတွင် ပါဝင်ကူညီရန် လိုအပ်ပြီး တရားသူကြီးများကို အယူမှားမှုများကို နှိမ်နင်းရန် အခွင့်အာဏာ ပေးထားသည်။ ဤသို့ဖြင့် လောကီအာဏာသည် အသင်းတော်၏ လက်ထဲတွင် ရောက်ရှိသွားသည်။ ဤအစီအမံများသည် ရှောင်လွှဲ၍မရသော ရလဒ်ဖြစ်သည့် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းသို့ ဦးတည်သွားရန် ကြာမြင့်မည်မဟုတ်ပေ။

Eleven years after the planting of the first colony, Roger Williams came to the New World. Like the early Pilgrims he came to enjoy religious freedom; but, unlike them, he saw—what so few in his time had yet seen—that this freedom was the inalienable right of all, whatever might be their creed. He was an earnest seeker for truth, with Robinson holding it impossible that all the light from God’s word had yet been received. Williams “was the first person in modern Christendom to establish civil government on the doctrine of

ပထမဆုံး ကိုလိုနီနယ်မြေကို စတင်တည်ထောင်ပြီး ဆယ့်တစ်နှစ်အကြာတွင်၊ ရော်ဂျာ ဝီလျံသည် ကမ္ဘာသစ်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။ ရှေးဦးဘုရားဖူးများနည်းတူ သူသည် ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့်ကို ခံစားရန် ရောက်ရှိလာသော်လည်း၊ သူတို့နှင့်မတူဘဲ သူသည် - သူ၏ ခေတ်ကာလတွင် အလွန်နည်းပါးသူများသာ မြင်နိုင်ခဲ့သော - ဤလွတ်လပ်ခွင့်သည် ယုံကြည်ချက် မည်သို့ပင်ရှိစေကာမူ လူတိုင်း၏ မခွဲမခွာနိုင်သော အခွင့်အရေးဖြစ်ကြောင်း မြင်တွေ့ခဲ့သည်။ သူသည် ဘုရားသခင်၏ နှုတ်ကပတ်တော်မှ အလင်းရောင်အားလုံးကို လက်ခံရရှိပြီးပြီဟု ယူဆရန် မဖြစ်နိုင်ကြောင်း ရော်ဘင်ဆန်နှင့်အတူ သဘောထားကာ အမှန်တရားကို လေးနက်စွာ ရှာဖွေသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဝီလျံသည် “ခေတ်သစ် ခရစ်ယာန်လောကတွင် အရပ်ဘက်အစိုးရကို အောက်ပါအယူဝါဒပေါ်တွင် တည်ထောင်သည့် ပထမဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်...

Pilgrim Fathers 251 ဘုရားဖူးဖခင်ကြီးများ ၂၅၁

the liberty of conscience, the equality of opinions before the law.”— [294] Bancroft, pt. 1, ch. 15, par. 16. He declared it to be the duty of the magistrate to restrain crime, but never to control the conscience. “The public or the magistrates may decide,” he said, “what is due from man to man; but when they attempt to prescribe a man’s duties to God, they are out of place, and there can be no safety; for it is clear that if the magistrate has the power, he may decree one set of opinions or beliefs today and another tomorrow; as has been done in England by different kings and queens, and by different popes and councils in the Roman Church; so that belief would become a heap of confusion.”—Martyn, vol. 5, p. 340.

အသိစိတ်၏ လွတ်လပ်မှု၊ ဥပဒေရှေ့မှောက်တွင် အယူအဆများ၏ တန်းတူညီမျှမှု။”— [၂၉၄] ဘန်ခရော့ဖ်၊ အပိုင်း ၁၊ အခန်း ၁၅၊ အပိုဒ် ၁၆။ သူသည် ရာဇဝတ်မှုများကို တားဆီးရန်မှာ တရားသူကြီး၏ တာဝန်ဖြစ်သော်လည်း၊ အသိစိတ်ကို ထိန်းချုပ်ရန် လုံးဝမဟုတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ “အများပြည်သူ သို့မဟုတ် တရားသူကြီးများသည် လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးကြားတွင် မည်သည်က တရားမျှတသည်ကို ဆုံးဖြတ်နိုင်သည်၊ သို့သော် သူတို့သည် လူတစ်ဦး၏ ဘုရားသခင်အပေါ် တာဝန်များကို သတ်မှတ်ရန် ကြိုးစားသောအခါ၊ ၎င်းတို့သည် နေရာမှားနေပြီး လုံခြုံမှု ရှိနိုင်မည်မဟုတ်ပေ။ အကြောင်းမူကား၊ တရားသူကြီးတွင် အာဏာရှိလျှင် သူသည် ယနေ့တွင် အယူအဆ သို့မဟုတ် ယုံကြည်ချက် တစ်ခုကို ပြဋ္ဌာန်းနိုင်ပြီး နောက်တစ်နေ့တွင် အခြားတစ်ခုကို ပြဋ္ဌာန်းနိုင်သည်မှာ ထင်ရှားသည်။ အင်္ဂလန်တွင် မတူညီသော ဘုရင်များနှင့် မိဖုရားများ၊ ရောမအသင်းတော်တွင် မတူညီသော ပုပ်ရဟန်းမင်းများနှင့် ကောင်စီများက လုပ်ဆောင်ခဲ့သကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယုံကြည်ခြင်းသည် ရှုပ်ထွေးမှုများ၏ အစုအပုံ ဖြစ်လာလိမ့်မည်။”—မာတင်၊ အတွဲ ၅၊ စာမျက်နှာ ၃၄၀။

Attendance at the services of the established church was required under a penalty of fine or imprisonment. “Williams reprobated the law; the worst statute in the English code was that which did but enforce attendance upon the parish church. To compel men to unite with those of a different creed, he regarded as an open violation of their natural rights; to drag to public worship the irreligious and the unwilling, seemed only like requiring hypocrisy.... ‘No one should be bound to worship, or,’ he added, ‘to maintain a worship, against his own consent.’ ‘What!’ exclaimed his antagonists, amazed at his tenets, ‘is not the laborer worthy of his hire?’ ‘Yes,’ replied he, ‘from them that hire him.’”—Bancroft, pt. 1, ch. 15, par. 2.

တည်ထောင်ထားသော အသင်းတော်၏ ဝတ်ပြုခြင်းသို့ တက်ရောက်ခြင်းသည် ဒဏ်ငွေ သို့မဟုတ် ထောင်ဒဏ်ပေးခြင်းဖြင့် လိုအပ်သည်။ “ဝီလျံသည် ထိုဥပဒေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်ဥပဒေတွင် အဆိုးရွားဆုံး ပြဋ္ဌာန်းချက်မှာ ကျေးရွာအသင်းတော်တွင် တက်ရောက်ရန် အတင်းအကျပ် ခိုင်းစေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ လူတို့ကို ကွဲပြားသော ယုံကြည်ချက်ရှိသူများနှင့် ပေါင်းစည်းရန် အတင်းအကျပ် ခိုင်းစေခြင်းကို သူတို့၏ သဘာဝအခွင့်အရေးကို வெளிப்படையாக ချိုးဖောက်ခြင်းအဖြစ် သူ ရှုမြင်သည်။ ဘာသာရေးကို မယုံကြည်သူများနှင့် မလုပ်လိုသူများကို ဝတ်ပြုခြင်းသို့ အတင်းအကျပ် ဆွဲခေါ်ခြင်းသည် အယောင်ဆောင်မှုကို တောင်းဆိုခြင်းသာ ဖြစ်သည်။... ‘မည်သူမျှ မိမိ၏ သဘောတူညီချက်မပါဘဲ ဝတ်ပြုရန်၊ သို့မဟုတ်’ သူက ဆက်ပြောသည်၊ ‘ဝတ်ပြုခြင်းကို ထိန်းသိမ်းရန် မဖြစ်သင့်ပေ။’ ‘ဘာလဲ!’ ဟု သူ၏ အယူအဆများကို အံ့ဩသွားသော သူ၏ ရန်သူများက အော်ဟစ်ကြသည်။ ‘အလုပ်သမားသည် သူ၏ လုပ်ခအတွက် ထိုက်တန်သည် မဟုတ်လော?’ ‘ဟုတ်ပါသည်၊’ သူက ပြန်ပြောသည်၊ ‘သူ့ကို ငှားရမ်းသူထံမှသာ ဖြစ်သည်။’”—ဘန်ခရော့ဖ်၊ အပိုင်း ၁၊ အခန်း ၁၅၊ အပိုဒ် ၂။

Roger Williams was respected and beloved as a faithful minister, a man of rare gifts, of unbending integrity and true benevolence; yet his steadfast denial of the right of civil magistrates to authority over the church, and his demand for religious liberty, could not be tolerated. The application of this new doctrine, it was urged, would “subvert the fundamental state and government of the country.”— Ibid., pt. 1, ch. 15, par. 10. He was sentenced to banishment from the colonies, and, finally, to avoid arrest, he was forced to flee, amid the cold and storms of winter, into the unbroken forest.

ရော်ဂျာ ဝီလျံသည် သစ္စာရှိသော သာသနာပြုဆရာတော်တစ်ဦး၊ ရှားပါးသော လက်ဆောင်များ၊ ခိုင်မာသော သမာဓိနှင့် စစ်မှန်သော မေတ္တာကရုဏာရှိသူအဖြစ် လေးစားချစ်ခင်ခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် အသင်းတော်အပေါ် အရပ်ဘက် တရားသူကြီးများ၏ အခွင့်အာဏာကို သူ၏ ခိုင်မာစွာ ငြင်းပယ်ခြင်းနှင့် ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့်အတွက် သူ၏ တောင်းဆိုချက်တို့ကို သည်းမခံနိုင်ခဲ့ကြပေ။ ဤအယူဝါဒအသစ်ကို ကျင့်သုံးခြင်းသည် “နိုင်ငံ၏ အခြေခံ ပြည်နယ်နှင့် အစိုးရကို ဖြိုဖျက်လိမ့်မည်” ဟု တိုက်တွန်းခဲ့သည်။—ထိုကျမ်း၊ အပိုင်း ၁၊ အခန်း ၁၅၊ အပိုဒ် ၁၀။ သူသည် ကိုလိုနီနယ်မြေများမှ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရပြီး၊ နောက်ဆုံးတွင် ဖမ်းဆီးခြင်းမှ ရှောင်ရှားရန် ဆောင်းရာသီ၏ အအေးဒဏ်နှင့် မုန်တိုင်းများကြားတွင် မပေါက်ရောက်နိုင်သော တောအုပ်ထဲသို့ ထွက်ပြေးရန် အတင်းအကျပ် ခိုင်းစေခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

“For fourteen weeks,” he says, “I was sorely tossed in a bitter season, not knowing what bread or bed did mean.” But “the ravens [295] fed me in the wilderness,” and a hollow tree often served him for a shelter.—Martyn, vol. 5, pp. 349, 350. Thus he continued his painful flight through the snow and the trackless forest, until he found refuge with an Indian tribe whose confidence and affection he had won while endeavoring to teach them the truths of the gospel.

“ဆယ့်လေးပတ်ကြာအောင်၊ ကျွန်ုပ်သည် ခါးသီးသော ရာသီဥတုတွင် အလွန်ပင်ပန်းဆင်းရဲစွာ လူးလိမ့်ခဲ့ရပြီး၊ အစားအစာ သို့မဟုတ် အိပ်ရာသည် အဘယ်အရာဖြစ်သည်ကို မသိတော့ပေ။” သို့သော် “ကျီးကန်းများသည် [၂၉၅] တောကန္တာရတွင် ကျွန်ုပ်ကို ကျွေးမွေးခဲ့ကြသည်”၊ ပြီးလျှင် အခေါင်းပေါက်ရှိသော သစ်ပင်တစ်ပင်သည် မကြာခဏ သူ၏ ခိုလှုံရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။—မာတင်၊ အတွဲ ၅၊ စာမျက်နှာ ၃၄၉၊ ၃၅၀။ ဤသို့ဖြင့် သူသည် ဧဝံဂေလိတရား၏ အမှန်တရားများကို သင်ပေးရန် ကြိုးစားစဉ်က ယုံကြည်မှုနှင့် ချစ်ခင်မှု ရရှိထားခဲ့သော အင်ဒီယန်းမျိုးနွယ်စုနှင့် ခိုလှုံရာကို တွေ့ရှိသည့်အချိန်အထိ နှင်းနှင့် လမ်းမရှိသော တောအုပ်ကို ဖြတ်၍ သူ၏ နာကျင်ဖွယ်ရာ ထွက်ပြေးမှုကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

၂၅၂ The Great Controversy (ကြီးမားသော ပဋိပက္ခ)

Making his way at last, after months of change and wandering, to the shores of Narragansett Bay, he there laid the foundation of the first state of modern times that in the fullest sense recognized the right of religious freedom. The fundamental principle of Roger Williams’s colony was “that every man should have liberty to worship God according to the light of his own conscience.”—Ibid., vol. 5, p. 354. His little state, Rhode Island, became the asylum of the oppressed, and it increased and prospered until its foundation principles—civil and religious liberty—became the cornerstones of the American Republic.

လပေါင်းများစွာ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခြင်းနှင့် လှည့်လည်သွားလာခြင်းတို့အပြီးတွင် နောက်ဆုံး၌ နာရာဂန်ဆက်ကမ်းခြေ (Narragansett Bay) သို့ ရောက်ရှိသွားသောအခါ သူသည် ခေတ်သစ်ကာလ၏ ပထမဆုံးသော ပြည်နယ်အတွက် အုတ်မြစ်ချခဲ့ပြီး ယင်းသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ လွတ်လပ်ခွင့်အခွင့်အရေးကို အပြည့်အဝ အသိအမှတ်ပြုသော ပြည်နယ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရော်ဂျာဝီလျံ၏ ကိုလိုနီနယ်မြေ၏ အခြေခံမူမှာ “လူတိုင်းသည် မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင်သြတ္တပ္ပစိတ်အလင်းရောင်အတိုင်း ဘုရားသခင်ကို ကိုးကွယ်ခွင့်ရှိရမည်” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ —Ibid., အတွဲ ၅၊ စာမျက်နှာ ၃၅၄။ သူ၏သေးငယ်သောပြည်နယ်ဖြစ်သည့် ရုဒ်အိုင်းလန်း (Rhode Island) သည် ဖိနှိပ်ခံရသူများအတွက် ခိုလှုံရာနေရာဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၎င်း၏အခြေခံမူများဖြစ်သော ပြည်သူ့လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်တို့သည် အမေရိကန်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အုတ်မြစ်ကျောက်များဖြစ်လာသည်အထိ တိုးတက်အောင်မြင်လာခဲ့သည်။

In that grand old document which our forefathers set forth as their bill of rights—the Declaration of Independence—they declared: “We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal; that they are endowed by their Creator with certain unalienable rights; that among these are life, liberty, and the pursuit of happiness.” And the Constitution guarantees, in the most explicit terms, the inviolability of conscience: “No religious test shall ever be required as a qualification to any office or public trust under the United States.” “Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof.”

ကျွန်ုပ်တို့၏ ဘိုးဘေးများက သူတို့၏ အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ ဥပဒေကြမ်းအဖြစ် တင်ပြခဲ့သော ထိုကြီးကျယ်ခမ်းနားသည့် ရှေးဟောင်းစာတမ်းဖြစ်သည့် လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်းတွင် ဤသို့ကြေညာခဲ့သည် - “လူသားအားလုံးသည် တန်းတူညီမျှ ဖန်တီးခံရသည်ဟူသော၊ သူတို့၏ ဖန်ဆင်းရှင်က သူတို့အား မလွှဲမရှောင်သာသော အခွင့်အရေးအချို့ကို ပေးအပ်ထားသည်ဟူသော၊ ယင်းတို့ထဲတွင် အသက်ရှင်ခြင်း၊ လွတ်လပ်ခြင်းနှင့် ပျော်ရွှင်မှုကို လိုက်စားခြင်းတို့ ပါဝင်သည်ဟူသော အမှန်တရားများကို ကျွန်ုပ်တို့သည် ကိုယ်တိုင်သိမြင်နားလည်လက်ခံထားသည်။” ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကလည်း သြတ္တပ္ပစိတ်၏ မချိုးဖျက်နိုင်သောဂုဏ်သိက္ခာကို အတိအလင်း အာမခံထားသည် - “အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအောက်ရှိ မည်သည့်ရုံး သို့မဟုတ် အများပြည်သူဆိုင်ရာ တာဝန်အတွက်မဆို အရည်အချင်းစစ်ဆေးမှုအဖြစ် မည်သည့်ဘာသာရေးဆိုင်ရာစစ်ဆေးမှုကိုမျှ တောင်းဆိုခြင်းမပြုရ။” “ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် ဘာသာရေးကို တည်ထောင်ခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍သော်လည်းကောင်း၊ ဘာသာရေးကို လွတ်လပ်စွာ ကျင့်သုံးခြင်းကို ပိတ်ပင်ခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍သော်လည်းကောင်း မည်သည့်ဥပဒေကိုမျှ ပြဋ္ဌာန်းခြင်းမပြုရ။”

“The framers of the Constitution recognized the eternal principle that man’s relation with his God is above human legislation, and his rights of conscience inalienable. Reasoning was not necessary to establish this truth; we are conscious of it in our own bosoms. It is this consciousness which, in defiance of human laws, has sustained so many martyrs in tortures and flames. They felt that their duty to God was superior to human enactments, and that man could exercise [296] no authority over their consciences. It is an inborn principle which nothing can eradicate.”—Congressional documents (U.S.A.), serial No. 200, document No. 271.

“ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲသူများသည် လူသားနှင့် ဘုရားသခင်ကြား ဆက်ဆံရေးသည် လူတို့၏ဥပဒေပြုချက်ထက် မြင့်မြတ်ကြောင်းနှင့် သူ၏သြတ္တပ္ပစိတ်ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများမှာ လွှဲပြောင်းပေး၍မရနိုင်ကြောင်း ထာဝရအခြေခံမူကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။ ဤအမှန်တရားကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် အကြောင်းပြချက်များ ရှာဖွေရန် မလိုအပ်ပါ၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ စိတ်နှလုံးထဲတွင် ဤအချက်ကို ကျွန်ုပ်တို့သိရှိနေကြသည်။ လူတို့၏ဥပဒေများကို ဆန့်ကျင်လျက် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများနှင့် မီးတောက်များအတွင်း၌ အာဇာနည်များစွာကို ခွန်အားဖြစ်စေခဲ့သည်မှာ ဤသိစိတ်ပင်ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် ဘုရားသခင်အပေါ် သူတို့၏တာဝန်ဝတ္တရားသည် လူတို့၏ဥပဒေများထက် သာလွန်ကြောင်းနှင့် လူသားတို့သည် သူတို့၏သြတ္တပ္ပစိတ်အပေါ် မည်သည့်အာဏာမျှ မကျင့်သုံးနိုင်ကြောင်း ခံစားခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် မည်သည့်အရာမျှ ဖျက်ဆီး၍မရနိုင်သော မွေးရာပါ အခြေခံမူတစ်ခုဖြစ်သည်။” —ကွန်ဂရက်လွှတ်တော် စာတမ်းများ (အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု)၊ အမှတ်စဉ် ၂၀၀၊ စာတမ်းအမှတ် ၂၇၁။

As the tidings spread through the countries of Europe, of a land where every man might enjoy the fruit of his own labor and obey the convictions of his own conscience, thousands flocked to the shores of the New World. Colonies rapidly multiplied. “Massachusetts, by special law, offered free welcome and aid, at the public cost, to Christians of any nationality who might fly beyond the Atlantic ‘to escape from wars or famine, or the oppression of their persecutors.’ Thus the fugitive and the downtrodden were, by statute, made the Pilgrim Fathers 253 guests of the commonwealth.”—Martyn, vol. 5, p. 417. In twenty years from the first landing at Plymouth, as many thousand Pilgrims were settled in New England.

လူတိုင်း မိမိ၏လုပ်အားခကို ခံစားနိုင်ပြီး မိမိ၏သြတ္တပ္ပစိတ်၏ ခံယူချက်အတိုင်း လိုက်နာနိုင်သော မြေတစ်နေရာရှိကြောင်း သတင်းစကားသည် ဥရောပနိုင်ငံများသို့ ပျံ့နှံ့သွားသောအခါ ထောင်ပေါင်းများစွာသောသူတို့သည် ကမ္ဘာသစ်၏ ကမ်းခြေများသို့ စုရုံးရောက်ရှိလာကြသည်။ ကိုလိုနီနယ်မြေများမှာ လျင်မြန်စွာ တိုးပွားလာသည်။ “မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်သည် အထူးဥပဒေဖြင့် 'စစ်ပွဲများ၊ အငတ်ဘေးများ သို့မဟုတ် သူတို့ကို နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းသူများ၏ ဖိနှိပ်မှုမှလွတ်မြောက်ရန်' အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကျော်လာကြမည့် မည်သည့်နိုင်ငံသားဖြစ်စေ ခရစ်ယာန်များအတွက် အများပြည်သူစရိတ်ဖြင့် လွတ်လပ်စွာ ကြိုဆိုပြီး အကူအညီပေးခဲ့သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ထွက်ပြေးလာသူများနှင့် ဖိနှိပ်ခံရသူတို့အား ဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စု၏ ဧည့်သည်တော်များဖြစ်စေခဲ့သည်။” —Martyn၊ အတွဲ ၅၊ စာမျက်နှာ ၄၁၇။ ပလိုင်းမောက် (Plymouth) သို့ ပထမဆုံးအကြိမ် ဆိုက်ရောက်ချိန်မှစ၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀ အတွင်း ပ pilgrim (ဘုရားဖူး) ထောင်ပေါင်းများစွာသည် နယူးအင်္ဂလန်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။

To secure the object which they sought, “they were content to earn a bare subsistence by a life of frugality and toil. They asked nothing from the soil but the reasonable returns of their own labor. No golden vision threw a deceitful halo around their path.... They were content with the slow but steady progress of their social polity. They patiently endured the privations of the wilderness, watering the tree of liberty with their tears, and with the sweat of their brow, till it took deep root in the land.”

သူတို့ရှာဖွေနေသော ရည်မှန်းချက်ကို ရရှိရန်အတွက် “သူတို့သည် ချွေတာခြင်းနှင့် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်းတို့ဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုကာ ရိုးရှင်းစွာ နေထိုင်ရန် ကျေနပ်ခဲ့ကြသည်။ သူတို့သည် မြေကြီးထံမှ မိမိတို့၏လုပ်အားခအတွက် သင့်တင့်မျှတသော ပြန်လည်ရရှိမှုမှလွဲ၍ မည်သည့်အရာကိုမျှ မတောင်းဆိုခဲ့ကြပါ။ ရွှေရောင်အိမ်မက်များက သူတို့၏လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် လှည့်ဖြားတတ်သော အရိပ်အယောင်များကို မဖန်တီးခဲ့ပါ။ ... သူတို့သည် သူတို့၏ လူမှုရေးစနစ်တွင် နှေးကွေးသော်လည်း တည်ငြိမ်သော တိုးတက်မှုအတွက် ကျေနပ်ခဲ့ကြသည်။ သူတို့သည် လွတ်လပ်ရေးသစ်ပင်ကို သူတို့၏မျက်ရည်များနှင့် နဖူးမှချွေးစက်များဖြင့် ရေလောင်းပေါင်းသင်ရင်း တောရိုင်းဒေသ၏ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းမှုများကို စိတ်ရှည်စွာ သည်းခံခဲ့ကြပြီး၊ ထိုအပင်သည် ထိုမြေတွင် အမြစ်တွယ်သွားသည်အထိ ဖြစ်သည်။”

The Bible was held as the foundation of faith, the source of wisdom, and the charter of liberty. Its principles were diligently taught in the home, in the school, and in the church, and its fruits were manifest in thrift, intelligence, purity, and temperance. One might be for years a dweller in the Puritan settlement, “and not see a drunkard, or hear an oath, or meet a beggar.”—Bancroft, pt. 1, ch. 19, par. 25. It was demonstrated that the principles of the Bible are the surest safeguards of national greatness. The feeble and isolated colonies grew to a confederation of powerful states, and the world marked with wonder the peace and prosperity of “a church without a pope, and a state without a king.”

သမ္မာကျမ်းစာကို ယုံကြည်ခြင်း၏အုတ်မြစ်၊ ဉာဏ်ပညာ၏အရင်းအမြစ်နှင့် လွတ်လပ်ရေး၏ ပဋိညာဉ်စာချုပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်း၏မူဝါဒများကို အိမ်တွင်၊ ကျောင်းတွင်နှင့် ဘုရားကျောင်းတွင် ကြိုးစားသင်ကြားခဲ့ကြပြီး ၎င်း၏အသီးအပွင့်များမှာ ချွေတာခြင်း၊ ထက်မြက်ခြင်း၊ စင်ကြယ်ခြင်းနှင့် ခြိုးခြံခြင်းတို့တွင် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ပျူရီတန် (Puritan) အခြေချနေထိုင်သူများအကြားတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ နေထိုင်သူတစ်ဦးအနေဖြင့် “အရက်သမားတစ်ဦးကိုမျှ မမြင်ရ၊ ကျိန်ဆဲသံကိုမျှ မကြားရ၊ သူတောင်းစားတစ်ဦးနှင့်မျှ မတွေ့ရပေ။” —Bancroft၊ အပိုင်း ၁၊ အခန်း ၁၉၊ ပုဒ်မ ၂၅။ သမ္မာကျမ်းစာ၏မူဝါဒများသည် နိုင်ငံတော်ကြီးမြတ်ခြင်း၏ အသေချာဆုံးသော အကာအကွယ်များဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ အားနည်းပြီး သီးခြားစီဖြစ်နေသော ကိုလိုနီနယ်မြေများသည် အစွမ်းထက်သော ပြည်နယ်များ၏ မဟာမိတ်အဖွဲ့အဖြစ် ကြီးထွားလာခဲ့ပြီး ကမ္ဘာကြီးကလည်း “ပုပ်ရဟန်းမင်းမရှိသော ဘုရားကျောင်းနှင့် ဘုရင်မရှိသော နိုင်ငံ” ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် သာယာဝပြောမှုကို အံ့အားသင့်စွာဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။

But continually increasing numbers were attracted to the shores [297] of America, actuated by motives widely different from those of the first Pilgrims. Though the primitive faith and purity exerted a widespread and molding power, yet its influence became less and less as the numbers increased of those who sought only worldly advantage.

သို့သော်လည်း ပထမဦးဆုံးရောက်ရှိလာသည့် ပ pilgrim (ဘုရားဖူး) များနှင့် အလွန်ကွာခြားသော ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် အမေရိကန်ကမ်းခြေသို့ ဆက်တိုက်တိုးပွားလာသော လူဦးရေတို့သည် ဆွဲဆောင်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ မူလယုံကြည်ခြင်းနှင့် စင်ကြယ်မှုတို့သည် ကျယ်ပြန့်သော သြဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိခဲ့သော်လည်း လောကီအကျိုးစီးပွားကိုသာ ရှာဖွေသူများ တိုးပွားလာသည်နှင့်အမျှ ၎င်း၏လွှမ်းမိုးမှုမှာ တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းသွားခဲ့သည်။

The regulation adopted by the early colonists, of permitting only members of the church to vote or to hold office in the civil government, led to most pernicious results. This measure had been accepted as a means of preserving the purity of the state, but it resulted in the corruption of the church. A profession of religion being the condition of suffrage and officeholding, many, actuated solely by motives of worldly policy, united with the church without a change of heart. Thus the churches came to consist, to a considerable extent, of unconverted persons; and even in the ministry were those who not only held errors of doctrine, but who were ignorant of the 254 The Great Controversy renewing power of the Holy Spirit. Thus again was demonstrated the evil results, so often witnessed in the history of the church from the days of Constantine to the present, of attempting to build up the church by the aid of the state, of appealing to the secular power in support of the gospel of Him who declared: “My kingdom is not of this world.” John 18:36. The union of the church with the state, be the degree never so slight, while it may appear to brighten the world toward the church, does in reality but bring the church nearer to the world.

အစောပိုင်း ကိုလိုနီနယ်မြေများမှ ချမှတ်ခဲ့သော ဘုရားကျောင်းဝင်များသာ မဲပေးနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အရပ်ဘက်အစိုးရတွင် ရာထူးရယူနိုင်ခြင်းဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းသည် အလွန်ဆိုးရွားသော ရလဒ်များဆီသို့ ဦးတည်သွားခဲ့သည်။ ဤအစီအမံကို နိုင်ငံတော်၏ စင်ကြယ်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန်နည်းလမ်းအဖြစ် လက်ခံခဲ့ကြသော်လည်း ၎င်းသည် ဘုရားကျောင်း၏ ပျက်စီးယိုယွင်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဘာသာရေးကို ဝန်ခံခြင်းသည် မဲပေးခွင့်နှင့် ရာထူးရယူခွင့်၏ အခြေအနေဖြစ်လာသောအခါ လောကီရေးရာရည်ရွယ်ချက်များဖြင့်သာ လုပ်ဆောင်သူများစွာသည် စိတ်နှလုံးပြောင်းလဲခြင်းမရှိဘဲ ဘုရားကျောင်းနှင့် ပူးပေါင်းလာကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဘုရားကျောင်းများသည် အတော်အတန်များပြားသော မပြောင်းလဲသေးသူများဖြင့် ဖွဲ့စည်းလာခဲ့ရပြီး၊ သင်းအုပ်ဆရာများအတွင်း၌ပင် အယူဝါဒဆိုင်ရာအမှားများကို လက်ကိုင်ထားရုံသာမက သန့်ရှင်းသော ဝိညာဉ်တော်၏ ပြန်လည်မွေးဖွားပေးခြင်းဆိုင်ရာ အစွမ်းကိုပင် မသိနားမလည်သူများ ရှိနေခဲ့သည်။ ၂၅၄ The Great Controversy (ကြီးမားသော ပဋိပက္ခ)။ ဤနည်းဖြင့် ကွန်စတန်တိုင်းခေတ်မှ ယနေ့အချိန်ထိ ဘုရားကျောင်းသမိုင်းတွင် မကြာခဏတွေ့မြင်ရလေ့ရှိသော နိုင်ငံတော်၏အကူအညီဖြင့် ဘုရားကျောင်းကို တည်ဆောက်ရန် ကြိုးပမ်းခြင်း၊ “ငါ၏နိုင်ငံသည် ဤလောကနှင့် မသက်ဆိုင်” ဟု ကြေညာခဲ့သူ၏ ဧဝံဂေလိတရားတော်ကို ထောက်ခံရန် လောကီအာဏာကို အားကိုးခြင်း၏ ဆိုးရွားသောရလဒ်များကို နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံသက်သေပြလိုက်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ယောဟန် ၁၈:၃၆။ ဘုရားကျောင်းနှင့် နိုင်ငံတော်တို့၏ ပေါင်းစပ်မှုသည် မည်မျှပင် အနည်းငယ်ဖြစ်ပါစေ၊ ကမ္ဘာကြီးကို ဘုရားကျောင်းနှင့် ပိုမိုနီးကပ်စေသယောင် ထင်ရသော်လည်း အမှန်တကယ်တွင် ဘုရားကျောင်းကိုသာ လောကီလောကနှင့် ပိုမိုနီးကပ်သွားစေသည်။

The great principle so nobly advocated by Robinson and Roger Williams, that truth is progressive, that Christians should stand ready to accept all the light which may shine from God’s holy word, was lost sight of by their descendants. The Protestant churches of America,—and those of Europe as well,—so highly favored in receiving the blessings of the Reformation, failed to press forward in the path of reform. Though a few faithful men were arose, from time to time, to proclaim new truth and expose long-cherished error, the majority, like the Jews in Christ’s day or the papists in the time of Luther, were [298] content to believe as their fathers had believed and to live as they had lived. Therefore religion again degenerated into formalism; and errors and superstitions which would have been cast aside had the church continued to walk in the light of God’s word, were retained and cherished. Thus the spirit inspired by the Reformation gradually died out, until there was almost as great need of reform in the Protestant churches as in the Roman Church in the time of Luther. There was the same worldliness and spiritual stupor, a similar reverence for the opinions of men, and substitution of human theories for the teachings of God’s word.

ရောဘင်ဆင်နှင့် ရော်ဂျာဝီလျံတို့မှ အလွန်လေးစားဖွယ်ကောင်းစွာ ထောက်ခံအားပေးခဲ့သော “အမှန်တရားသည် တိုးတက်ပြောင်းလဲနေသည်၊ ခရစ်ယာန်များသည် ဘုရားသခင်၏ သန့်ရှင်းသောနှုတ်ကပတ်တော်မှ ထွက်ပေါ်လာမည့် အလင်းရောင်အားလုံးကို လက်ခံရန် အသင့်ရှိနေသင့်သည်” ဟူသော ကြီးမားသည့်မူဝါဒကို သူတို့၏နောက်မျိုးဆက်များက မေ့လျော့သွားခဲ့ကြသည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး (Reformation) ၏ ကောင်းချီးမင်္ဂလာများကို ရရှိရန် အလွန်ပင် ကံကောင်းခဲ့ကြသော အမေရိကန်နှင့် ဥရောပရှိ ပရိုတက်စတင့် ဘုရားကျောင်းများသည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလမ်းကြောင်းအတိုင်း ရှေ့ဆက်တိုးတက်ရန် ပျက်ကွက်ခဲ့ကြသည်။ အမှန်တရားအသစ်များကို ကြေညာရန်နှင့် ကြာရှည်စွာ အမြစ်တွယ်နေသော အမှားများကို ဖော်ထုတ်ရန်အတွက် သစ္စာရှိသူ အနည်းငယ်သာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော်လည်း၊ အများစုမှာ ခရစ်တော်၏ခေတ်အခါက ယုဒလူမျိုးများ သို့မဟုတ် လူသာ၏အချိန်က ပုပ်ရဟန်းမင်းဝါဒီများကဲ့သို့ပင် မိမိတို့၏ဘိုးဘေးများ ယုံကြည်ခဲ့သည့်အတိုင်း ယုံကြည်ရန်နှင့် သူတို့နေထိုင်ခဲ့သည့်အတိုင်း နေထိုင်ရန်သာ ကျေနပ်နေခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဘာသာရေးသည် နောက်တစ်ကြိမ်တွင် ပုံစံဝါဒအဖြစ် ယိုယွင်းသွားခဲ့သည်။ ဘုရားကျောင်းသာ ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်၏ အလင်းရောင်တွင် ဆက်လက်လျှောက်လှမ်းခဲ့ပါက စွန့်ပစ်ခံရမည့် အမှားများနှင့် အယူသည်းမှုများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းကာ မြတ်နိုးနေခဲ့ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးမှ လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သော စိတ်ဓာတ်သည် လူသာခေတ်က ရောမဘုရားကျောင်းတွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်သကဲ့သို့ ပရိုတက်စတင့် ဘုရားကျောင်းများတွင်လည်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် အလွန်လိုအပ်လာသည်အထိ တဖြည်းဖြည်း ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် တူညီသော လောကီစိတ်ဓာတ်နှင့် ဝိညာဉ်ရေးဆိုင်ရာ ထုံထိုင်းမှုများ၊ လူတို့၏အမြင်များအပေါ် တူညီသောလေးစားမှုနှင့် ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်၏သွန်သင်ချက်များအစား လူတို့၏သီအိုရီများကို အစားထိုးခြင်းတို့ ရှိနေခဲ့သည်။

The wide circulation of the Bible in the early part of the nineteenth century, and the great light thus shed upon the world, was not followed by a corresponding advance in knowledge of revealed truth, or in experimental religion. Satan could not, as in former ages, keep God’s word from the people; it had been placed within the reach of all; but in order still to accomplish his object, he led many to take it but lightly. Men neglected to search the Scriptures, and thus they continued to accept false interpretations, and to cherish doctrines which had no foundation in the Bible.

၁၉ ရာစုအစောပိုင်းတွင် သမ္မာကျမ်းစာကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖြန့်ဝေခဲ့ခြင်းနှင့် ကမ္ဘာကြီးအပေါ် ထွန်းလင်းလာခဲ့သော ကြီးမားသည့်အလင်းရောင်တို့သည် ဗျာဒိတ်အမှန်တရားကို သိရှိနားလည်မှု သို့မဟုတ် အတွေ့အကြုံဆိုင်ရာ ဘာသာရေးတွင် သင့်လျော်သော တိုးတက်မှုများ နောက်လိုက်မလာခဲ့ပါ။ စာတန်သည် ရှေးခေတ်ကာလများကဲ့သို့ ဘုရားသခင်၏နှုတ်ကပတ်တော်ကို လူတို့ထံမှ ဝေးကွာအောင် မလုပ်ဆောင်နိုင်တော့ပါ၊ ၎င်းကို လူတိုင်းလက်လှမ်းမီနိုင်သောနေရာသို့ ရောက်ရှိစေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ သို့သော် သူ၏ရည်ရွယ်ချက်ကို ဆက်လက်အောင်မြင်စေရန်အတွက် သူသည် လူအများအား ၎င်းကို ပေါ့ပေါ့တန်တန်သာ သဘောထားစေခဲ့သည်။ လူတို့သည် ကျမ်းစာကို ရှာဖွေလေ့လာရန် လစ်လျူရှုခဲ့ကြပြီး၊ ထို့ကြောင့် မှားယွင်းသော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များကို ဆက်လက်လက်ခံကာ သမ္မာကျမ်းစာတွင် အခြေခံမရှိသော အယူဝါဒများကို မြတ်နိုးနေခဲ့ကြသည်။

Seeing the failure of his efforts to crush out the truth by persecution, Satan had again resorted to the plan of compromise which led to the great apost apostasy and the formation of the Church of Rome. He had induced Christians to ally themselves, not now with pagans, but with those who, by their devotion to the things of this world, their dedication to the things of this world, had proved themselves to be as truly idolaters as were the worshipers of graven images. And the results of this union were no less pernicious now than in former ages; pride and extravagance were fostered under the guise of religion, and the churches became corrupted. Satan continued to pervert the doctrines of the Bible, and traditions that were to ruin millions were taking deep root. The church was upholding and defending these traditions, instead of contending for “the faith which was once delivered unto the saints.” Thus were degraded the principles for which the Reformers had done and suffered so much.

ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းဖြင့် အမှန်တရားကို ဖိနှိပ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများ ကျရှုံးသည်ကို မြင်သောအခါ စာတန်သည် ကြီးမားသော အယူဖောက်ပြန်မှုနှင့် ရောမဘုရားကျောင်း တည်ထောင်ခြင်းဆီသို့ ဦးတည်သွားစေခဲ့သော အပေးအယူလုပ်သည့် အစီအစဉ်ဆီသို့ နောက်တစ်ကြိမ် ပြန်လည်ကျရောက်သွားခဲ့သည်။ သူသည် ခရစ်ယာန်များကို ယခုအခါတွင် ရုပ်တုကိုးကွယ်သူများနှင့်မဟုတ်ဘဲ လောကီအရာများ၌သာ နှစ်မြုပ်နေခြင်းဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ရုပ်တုကိုးကွယ်သူများကဲ့သို့ပင် မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေပြနေသူများနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန် ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။ ဤပေါင်းစပ်မှု၏ရလဒ်များမှာ ယခင်ခေတ်ကထက် ယခုအချိန်တွင်လည်း ဆိုးရွားမှုမလျော့နည်းခဲ့ပါ၊ ဘာသာရေးအသွင်ဆောင်ကာ မောက်မာမှုနှင့် ဖြုန်းတီးမှုများကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့ပြီး ဘုရားကျောင်းများမှာလည်း ပျက်စီးယိုယွင်းခဲ့သည်။ စာတန်သည် သမ္မာကျမ်းစာ၏ အယူဝါဒများကို ဆက်လက်ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး သန်းပေါင်းများစွာသော လူတို့ကို ပျက်စီးစေမည့် ရိုးရာအစဉ်အလာများမှာ အမြစ်တွယ်လာခဲ့သည်။ ဘုရားကျောင်းသည် “သန့်ရှင်းသူတို့အား တစ်ကြိမ်တည်း ပေးအပ်ထားသည့် ယုံကြည်ခြင်း” အတွက် တိုက်ပွဲဝင်မည့်အစား ဤရိုးရာအစဉ်အလာများကို ထောက်ခံကာ ကာကွယ်ပေးနေခဲ့သည်။ ဤနည်းဖြင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများအတွက် များစွာလုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး များစွာဒုက္ခခံခဲ့ရသော အခြေခံမူများသည် အရည်အသွေးကျဆင်းသွားခဲ့သည်။