ရာဇဝင်ချုပ် ဒုတိယစာစောင် ၃၄

 

အခန်း ၃၄

chapter 34

1. Josiah. Chapters 34 and 35 describe the reign of Josiah. For the most part the same order is preserved as in 2 Kings 22 and 23. The writer of Kings enlarges upon the moral and religious reformation following the finding of the book of the law (2 Kings 23:4–20, 24–27), and mentions briefly the repair of the Temple (ch. 22:3–7), the celebration of the Passover (ch. 23:21–23), and the battle with Necho (ch. 23:29, 30). 2 Chronicles, however, mentions briefly this reformation of the 18th year (ch. 34:33), but tells of the earlier campaign against idolatry in the 12th year (ch. 34:3–7), gives a few additional details concerning the repair of the Temple and the war with Necho, but dwells at length on the celebration of the Passover (ch. 35:1–19). Both writers give almost identical accounts of the finding of the law and the renewal of the covenant (2 Chron. 34:14–32; 2 Kings 22:8 to 23:3). 2 Kings 22:1 adds the name of Josiah’s mother, Jedidah.

၁။ ယောရှိ။ အခန်းကြီး ၃၄ နှင့် ၃၅ တို့သည် ယောရှိမင်း၏ အုပ်စိုးခြင်းအကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ များသောအားဖြင့် ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် အခန်းကြီး ၂၂ နှင့် ၂၃ တို့တွင် ပါရှိသည့်အတိုင်း အစဉ်လိုက်အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဓမ္မရာဇဝင်ကျမ်းပြုစုသူသည် ပညတ်တရားစာအုပ်ကို တွေ့ရှိပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ ရေးသားထားပြီး (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၃:၄-၂၀၊ ၂၄-၂၇)၊ ဗိမာန်တော် ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း (အခန်း ၂၂:၃-၇)၊ ပသခါပွဲတော် ကျင်းပခြင်း (အခန်း ၂၃:၂၁-၂၃) နှင့် နေခေါမင်းနှင့် စစ်တိုက်ခြင်း (အခန်း ၂၃:၂၉၊ ၃၀) တို့ကို အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြထားသည်။ သို့သော် ရာဇဝင်ချုပ်ဒုတိယစောင်တွင်မူ ၁၈ နှစ်မြောက်နှစ်၌ ပြုလုပ်သော ဤပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကို အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြထားပြီး (အခန်း ၃၄:၃၃)၊ ၁၂ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ရုပ်တုကိုးကွယ်မှု ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုအကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ ဗိမာန်တော် ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်းနှင့် နေခေါမင်းနှင့် စစ်ဖြစ်ခြင်းဆိုင်ရာ နောက်ထပ်အသေးစိတ် အချက်အလက် အနည်းငယ်ကို ပေးထားပြီး ပသခါပွဲတော် ကျင်းပခြင်းအကြောင်းကိုမူ အသေးစိတ် ရေးသားထားသည် (အခန်း ၃၅:၁-၁၉)။ ကျမ်းပြုစုသူ နှစ်ဦးစလုံးသည် ပညတ်တရားစာအုပ်ကို တွေ့ရှိခြင်းနှင့် ပဋိညာဉ်သစ်ကို ပြန်လည်ပြုလုပ်ခြင်းအကြောင်းကို တူညီနီးပါး ရေးသားထားကြသည် (ရာဇဝင်ချုပ်ဒုတိယစောင် ၃၄:၁၄-၃၂၊ ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၂:၈ မှ ၂၃:၃)။ ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၂:၁ တွင် ယောရှိမင်း၏မယ်တော် ယေဒိဒအမည်ကို ထပ်မံဖော်ပြထားသည်။

2. Neither to the right hand. See also 2 Kings 22:2. This is the only ruler concerning whom this statement is made. Thus Josiah fulfilled the specifications laid down by Moses for Israel’s future king (Deut. 17:20; cf. Deut. 5:32; 28:14).

၂။ လက်ယာဘက်သို့မျှ မလွှဲ။ ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၂:၂ ကိုလည်း ကြည့်ပါ။ ဤသို့ ဖော်ပြခြင်းခံရသော တစ်ဦးတည်းသော အုပ်စိုးရှင်မှာ သူပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယောရှိမင်းသည် အနာဂတ်ဣသရေလဘုရင်အတွက် မောရှေချမှတ်ခဲ့သော သတ်မှတ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေခဲ့သည် (တရားဟောရာ ၁၇:၂၀၊ တရားဟောရာ ၅:၃၂၊ ၂၈:၁၄ တို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။

3. The eighth year. Josiah was only 16 years of age (see v. 1) when he began to consider seriously his responsibility. The twelfth year. The record does not place the entire reformation in the 12th year, but only its beginning. The first campaign resulted in the destruction of idolatrous objects throughout the country, but the reform was not complete. The 18th year found idolatry still firmly entrenched in the popular mind (see PK 392, 397, 398, 400, 401). High places. See on ch. 33:17.

၃။ အဋ္ဌမနှစ်။ ယောရှိမင်းသည် မိမိ၏ တာဝန်ဝတ္တရားကို အလေးအနက် စတင်စဉ်းစားသောအခါ အသက် ၁၆ နှစ်သာ ရှိသေးသည် (ပိုဒ်ငယ် ၁ ကိုကြည့်ပါ)။ ဒွါဒသမနှစ်။ မှတ်တမ်းတွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု အလုံးစုံကို ၁၂ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ပြုလုပ်သည်ဟု မဆိုလိုဘဲ၊ အစပြုခြင်းကိုသာ ဆိုလိုသည်။ ပထမအကြိမ် လှုပ်ရှားမှုသည် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ရုပ်တုဆင်းတုများကို ဖျက်ဆီးခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သော်လည်း၊ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုမှာ မပြီးပြည့်စုံသေးပေ။ ၁၈ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုသည် လူတို့၏စိတ်ထဲတွင် ခိုင်မာစွာ အမြစ်တွယ်နေဆဲ ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိရသည် (PK ၃၉၂၊ ၃၉၇၊ ၃၉၈၊ ၄၀၀၊ ၄၀၁ တို့ကို ကြည့်ပါ)။ မြင့်သောအရပ်တို့။ အခန်း ၃၃:၁၇ တွင် ကြည့်ပါ။

4. Brake down. The narrative of Josiah’s measures against idolatry in the 12th year is similar to the account of 2 Kings 23, which, however, places the events in the 18th year. Perhaps the Kings account covers the whole period of reform since its beginning in the 12th year. Made dust of them. As was also done to the golden calf set up by Aaron in the wilderness (Ex. 32:20).

၄။ ဖျက်ဆီးခြင်း။ ၁၂ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုအား ဆန့်ကျင်သည့် ယောရှိမင်း၏ ဆောင်ရွက်ချက်များသည် ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၃ နှင့် ဆင်တူသော်လည်း၊ ထိုကျမ်းတွင်မူ ထိုဖြစ်ရပ်များကို ၁၈ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် ဖြစ်ပျက်သည်ဟု ဆိုထားသည်။ ဓမ္မရာဇဝင်ကျမ်း၏ မှတ်တမ်းသည် ၁၂ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု ကာလတစ်ခုလုံးကို ခြုံငုံဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်ပေမည်။ မြေမှုန့်ကဲ့သို့ ဖြစ်စေလေ၏။ တောကန္တာရတွင် အာရုန်ပြုလုပ်ခဲ့သော ရွှေနွားသငယ်ကို ပြုလုပ်ခဲ့သကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည် (ထွက်မြောက်ရာ ၃၂:၂၀)။

5. Of the priests. Not necessarily of all the idolatrous priests; for many seem to have been left till Josiah’s 18th year, when the king moved the priests of Judah to Jerusalem and slew the priests of Israel (2 Kings 23:5, 8, 9, 19, 20). The latter were not Levites (2 Chron. 11:14, 15).

၅။ ယဇ်ပုရောဟိတ်တို့။ ရုပ်တုကိုးကွယ်သော ယဇ်ပုရောဟိတ်အားလုံးကို ဆိုလိုသည်မဟုတ်ပေ။ အကြောင်းမှာ ယောရှိမင်း၏ ၁၈ နှစ်မြောက်နှစ်တိုင်အောင် များစွာသောသူတို့ ကျန်ရှိနေပုံရသည်။ ထိုအချိန်တွင် မင်းကြီးသည် ယုဒယဇ်ပုရောဟိတ်များကို ယေရုရှလင်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့စေပြီး ဣသရေလယဇ်ပုရောဟိတ်များကို သတ်ပစ်ခဲ့သည် (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၃:၅၊ ၈၊ ၉၊ ၁၉၊ ၂၀)။ နောက်ဆုံးဖော်ပြသူတို့မှာ လေဝိသားများ မဟုတ်ကြပေ (ရာဇဝင်ချုပ်ဒုတိယစောင် ၁၁:၁၄၊ ၁၅)။

6. Cities of Manasseh. Josiah was at this time exercising a measure of control in the former territory of the northern kingdom, where Assyrian power had begun to weaken. Before Josiah’s 18th year Assyria was in the last stages of decline, and Babylon had become an independent state. Josiah destroyed the altar that had been set up at Bethel and the high places in Samaria (2 Kings 23:15, 19). With their mattocks. Probably literally, “in their ruins.” The meaning of the Hebrew is not clear. The LXX reads “in their places.” The whole verse should perhaps be connected with the following verse, thus: “even unto Naphtali, with their ruins [regions] round about, he broke down the altars and the Asherim.” Much of the northern nation must at this time have been in a state of ruin, having fallen to Assyria in the early part of Hezekiah’s reign (2 Kings 18:9–11).

၆။ မနာရှေမြို့ရွာတို့။ ယောရှိမင်းသည် ထိုအချိန်တွင် အာရှုရိအင်အား ယုတ်လျော့လာပြီဖြစ်သော မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံ၏ နယ်မြေဟောင်းတွင် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ အုပ်စိုးနေသည်။ ယောရှိမင်း၏ ၁၈ နှစ်မြောက်နှစ် မတိုင်မီတွင် အာရှုရိသည် ပျက်သုဉ်းခါနီး အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေပြီး ဗာဗုလုန်သည် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယောရှိမင်းသည် ဗေသလမြို့၌ တည်ဆောက်ထားသော ယဇ်ပလ္လင်နှင့် ရှမာရုန်ရှိ မြင့်သောအရပ်တို့ကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည် (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၃:၁၅၊ ၁၉)။ သူတို့၏ ပေါက်တူးများဖြင့်။ စာသားအရ “သူတို့၏ပျက်စီးရာနေရာများတွင်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရနိုင်သည်။ ဟေဗြဲဘာသာစကား၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ မရှင်းလင်းပေ။ LXX ကျမ်းတွင် “သူတို့၏နေရာများတွင်” ဟု ဖော်ပြသည်။ ကျမ်းပိုဒ်တစ်ခုလုံးကို နောက်လာမည့် ကျမ်းပိုဒ်နှင့် ဆက်စပ်ကြည့်လျှင် “နဿလိပြည်တိုင်အောင် သူတို့၏ ပျက်စီးရာအရပ် [နယ်မြေ] များတွင် ယဇ်ပလ္လင်များနှင့် အာရှရပင်များကို ဖျက်ဆီးလေ၏” ဟု ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံ၏ များစွာသောနေရာတို့သည် ဟေဇကိမင်းလက်ထက် အစောပိုင်းတွင် အာရှုရိလက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရသဖြင့် ထိုအချိန်တွင် ပျက်စီးယိုယွင်းလျက် ရှိနေပေလိမ့်မည် (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၁၈:၉-၁၁)။

8. The eighteenth year. This year, reckoned back from the fourth year of Jehoiakim as the first of Nebuchadnezzar and from Josiah’s death in his 31st year, in 609 b.c. (date based on the new Babylonian chronicle; see Vol. II, p. 95), was 623/22. Purged the land. After cleansing the Temple Josiah was ready to begin his work of repair. Sent Shaphan. Shaphan was the scribe (2 Kings 22:3, 10), one of the chief officers of the king. The other officers here listed are not mentioned in the parallel account in Kings.

၈။ တစ်ဆယ့်ရှစ်နှစ်မြောက်နှစ်။ ဤနှစ်ကို ယောယကိမ်၏ စတုတ္ထနှစ်ကို နေဗုခဒ်နေဇာ၏ ပထမနှစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ချက်နှင့် ယောရှိမင်း၏ ၃၁ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် နတ်ရွာစံခြင်း (ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၆၀၉ ခုနှစ်၊ ဗာဗုလုန်မှတ်တမ်းသစ်အရ၊ အတွဲ ၂၊ စာမျက်နှာ ၉၅ ကိုကြည့်ပါ) တို့မှ ပြန်တွက်ချက်ပါက ၆၂၃/၂၂ ဖြစ်သည်။ ပြည်တော်ကို သန့်ရှင်းစေ။ ဗိမာန်တော်ကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်စေပြီးနောက် ယောရှိမင်းသည် ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း လုပ်ငန်းကို စတင်ရန် အဆင်သင့် ဖြစ်နေသည်။ ရှာဖန်ကို စေလွှတ်။ ရှာဖန်သည် စာရေးတော်ဖြစ်ပြီး (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၂:၃၊ ၁၀)၊ မင်းကြီး၏ အဓိကအရာရှိကြီးများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဖော်ပြထားသော အခြားအရာရှိများကိုမူ ဓမ္မရာဇဝင်ကျမ်းပါ အပြိုင်မှတ်တမ်းတွင် မဖော်ပြထားပေ။

9. Of the hand. Levites had collected funds for the repair of the Temple from the inhabitants of the territory of the former northern kingdom as well as from those of Judah.

၉။ လက်တော်။ လေဝိသားများသည် ဗိမာန်တော် ပြုပြင်မွမ်းမံရန်အတွက် မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံဟောင်း၏ နယ်မြေနေသူများနှင့် ယုဒပြည်သားများထံမှ အလှူငွေများကို ကောက်ခံခဲ့ကြသည်။

10. Amend the house. Evidently the Temple had suffered much from neglect.

၁၀။ ဗိမာန်တော်ကို ပြုပြင်ကြ။ ဗိမာန်တော်သည် လျစ်လျူရှုခံခဲ့ရမှုကြောင့် များစွာ ပျက်စီးခဲ့သည်မှာ ထင်ရှားသည်။

12. Faithfully. According to 2 Kings 22:7 no reckoning was made of the funds that had been delivered into their hands, because they did their work faithfully.

၁၂။ သစ္စာရှိစွာ။ ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၂:၇ အရ သူတို့လက်သို့ အပ်နှံထားသော ငွေများကို စာရင်းစစ်ရန် မလိုခဲ့ပေ။ အကြောင်းမှာ သူတို့သည် မိမိတို့၏လုပ်ငန်းကို သစ္စာရှိစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

14. Book of the law. During the apostasy that took place in the reign of Manasseh, the Temple copy of the book of the law had been lost sight of. Possibly it had been lost through indifference, or hidden by some faithful priest during Manasseh’s persecution (see 2 Kings 21:16).

၁၄။ ပညတ်တရားစာအုပ်။ မနာရှေမင်းလက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဘုရားမဲ့ဝါဒ ကာလအတွင်း ဗိမာန်တော်၌ရှိသော ပညတ်တရားစာအုပ်မှာ ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည်။ ဖြစ်နိုင်သည်မှာ လျစ်လျူရှုမှုကြောင့် ပျောက်ဆုံးခြင်း ဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့၊ မနာရှေမင်း၏ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုအတွင်း သစ္စာရှိသော ယဇ်ပုရောဟိတ်တစ်ဦးဦးက ဝှက်ထားခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည် (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၁:၁၆ ကို ကြည့်ပါ)။

15. To Shaphan. The parallel passage adds, “and he read it” (2 Kings 22:8).

၁၅။ ရှာဖန်ထံ။ အပြိုင်ကျမ်းပိုဒ်တွင် “သူသည်လည်း ဖတ်လေ၏” ဟု ထပ်မံဖော်ပြထားသည် (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၂:၈)။

17. Gathered together. Literally, “poured out.” They poured out the money that was found in the chests.

၁၇။ စုသိမ်း။ စာသားအရ “သွန်းလောင်းသည်” ဟု ဆိုလိုသည်။ သူတို့သည် သေတ္တာများထဲတွင် တွေ့ရှိသော ငွေများကို သွန်ချလိုက်ကြသည်။

19. Rent his clothes. Josiah was deeply stirred as he listened to the word of the Lord. The law pointed out that only in the pathway of obedience would blessing be found, and that disobedience would bring desolation and ruin. Well did he know that his nation by its transgressions had brought itself face to face with doom.

၁၉။ မိမိအဝတ်ကို ဆုတ်။ ယောရှိမင်းသည် ထာဝရဘုရား၏နှုတ်ကပတ်တော်ကို ကြားရသောအခါ စိတ်နှလုံး အလွန်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ပညတ်တရားတော်က နာခံသောလမ်းစဉ်တွင်သာ ကောင်းချီးမင်္ဂလာကို ရရှိနိုင်ကြောင်း၊ မနာခံခြင်းသည် ပျက်စီးခြင်းနှင့် ဆုံးရှုံးခြင်းကို ဆောင်ယူလာမည်ဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြထားသည်။ မိမိ၏လူမျိုးသည် မိမိတို့၏အပြစ်ဒုစရိုက်များကြောင့် ပျက်စီးခြင်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီဖြစ်ကြောင်း သူ ကောင်းစွာ သိရှိသည်။

22. To Huldah. See on 2 Kings 22:14. Wardrobe. Literally, “garments.” Perhaps the vestments of the priest, or the royal garments, are referred to. The college. Literally, “second,” probably the second quarter of the city. The translation “college” is obtained from the Targums (see on 2 Kings 22:14).

၂၂။ ဟုလဒ။ ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၂:၁၄ ကို ကြည့်ပါ။ အဝတ်တန်ဆာ။ စာသားအရ “အဝတ်များ” ဖြစ်သည်။ ယဇ်ပုရောဟိတ်၏ ဝတ်ရုံများ သို့မဟုတ် ဘုရင်၏ အဝတ်တန်ဆာများကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဒုတိယရပ်ကွက်။ စာသားအရ “ဒုတိယ” ဖြစ်ပြီး၊ မြို့၏ ဒုတိယပိုင်းဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။ “ကောလိပ်” ဟူသော ဘာသာပြန်ကို တာဂုမ်ကျမ်းများမှ ရရှိခြင်းဖြစ်သည် (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၂:၁၄ ကို ကြည့်ပါ)။

23. Answered them. Concerning Huldah’s message, see on 2 Kings 22:16–20.

၂၃။ သူတို့အား ပြန်ပြော။ ဟုလဒ၏ သတင်းစကားနှင့် ပတ်သက်၍ ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၂:၁၆-၂၀ ကို ကြည့်ပါ။

28. In peace. This prophecy was conditional, and because Josiah did not heed the warnings given, but rashly insisted on war with the king of Egypt, he died, not in peace, but of battle wounds (2 Chron. 35:20–24; see EGW, Supplementary Material on 2 Kings 23:29, 30). Nor was it the privilege of his successors to pass their years in peace: Jehoahaz was taken to Egypt, where he died a captive (2 Kings 23:34); Jehoiakim was to be “buried with the burial of an ass,” to be “cast forth beyond the gates of Jerusalem” (Jer. 22:19); Jehoiachin was taken to Babylon, where he was released from prison in the 37th year of his captivity (2 Kings 25:27); and Zedekiah saw his sons slain before his eyes, and was then blinded and carried to Babylon (2 Kings 25:7).

၂၈။ ငြိမ်သက်ခြင်း၌။ ဤပရောဖက်ပြုချက်သည် အခြေအနေပေါ် မူတည်ပြီး၊ ယောရှိမင်းသည် ပေးထားသော သတိပေးချက်များကို မလိုက်နာဘဲ အီဂျစ်ဘုရင်နှင့် စစ်တိုက်ရန် တဇွတ်ထိုး ဆောင်ရွက်ခဲ့သောကြောင့် သူသည် ငြိမ်သက်စွာ မသေဆုံးဘဲ စစ်မြေပြင်တွင် ရရှိသော ဒဏ်ရာဖြင့် သေဆုံးခဲ့သည် (ရာဇဝင်ချုပ်ဒုတိယစောင် ၃၅:၂၀-၂၄၊ EGW၊ ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၃:၂၉၊ ၃၀ ဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲများကို ကြည့်ပါ)။ သူ၏အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသူတို့လည်း ငြိမ်သက်စွာ နေထိုင်ခွင့် မရရှိခဲ့ကြပေ။ ယောဟာခတ်သည် အီဂျစ်ပြည်သို့ ခေါ်ဆောင်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်းသားအဖြစ် သေဆုံးခဲ့သည် (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၃:၃၄)။ ယောယကိမ်သည် “မြည်းကိုမြုပ်သကဲ့သို့ မြုပ်” ခြင်းကို ခံရမည်ဖြစ်ပြီး “ယေရုရှလင်မြို့တံခါးပြင်ပသို့ ပစ်ချခြင်း” ကို ခံရမည် (ယေရမိ ၂၂:၁၉)။ ယောယခိန်သည် ဗာဗုလုန်သို့ ခေါ်ဆောင်ခြင်းခံရပြီး ထောင်ကျနေစဉ် ၃၇ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် လွှတ်ပေးခြင်း ခံရသည် (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၅:၂၇)။ ဇေဒကိမင်းသည် မိမိ၏သားများကို မျက်စိရှေ့တွင် သတ်ဖြတ်ခြင်းခံရသည်ကို မြင်ခဲ့ရပြီးနောက် မျက်စိကန်းခြင်း ခံရကာ ဗာဗုလုန်သို့ ခေါ်ဆောင်ခြင်း ခံရသည် (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၅:၇)။

29. Gathered together See on 2 Kings 23:1–3, with which 2 Chron. 34:29–31 is almost identical.

၂၉။ စုဝေး။ ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၃:၁-၃ ကို ကြည့်ပါ။ ရာဇဝင်ချုပ်ဒုတိယစောင် ၃၄:၂၉-၃၁ သည် ၎င်းနှင့် တူညီနီးပါး ဖြစ်သည်။

30. And the Levites. The parallel passage has “and the prophets” (2 Kings 2:2). Evidently Josiah was accompanied by priests, Levites, and prophets, with Chronicles mentioning the priests and Levites, Kings, the priests and prophets.

၃၀။ လေဝိသားတို့။ အပြိုင်ကျမ်းပိုဒ်တွင် “ပရောဖက်တို့” ဟု ပါရှိသည် (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၃:၂)။ ယောရှိမင်းနှင့်အတူ ယဇ်ပုရောဟိတ်များ၊ လေဝိသားများနှင့် ပရောဖက်များ ပါရှိသည်မှာ ထင်ရှားသည်။ ရာဇဝင်ချုပ်တွင် ယဇ်ပုရောဟိတ်များနှင့် လေဝိသားများကို ဖော်ပြထားပြီး၊ ဓမ္မရာဇဝင်ကျမ်းတွင် ယဇ်ပုရောဟိတ်များနှင့် ပရောဖက်များကို ဖော်ပြထားသည်။

32. Jerusalem and Benjamin. The usual phrase is “Judah and Benjamin” (chs 11:3, 23; 15:2, 9; etc.).

၃၂။ ယေရုရှလင်နှင့် ဗင်္ယာမိန်။ သာမန်အားဖြင့် “ယုဒနှင့် ဗင်္ယာမိန်” ဟု သုံးနှုန်းလေ့ရှိသည် (အခန်းကြီး ၁၁:၃၊ ၂၃၊ ၁၅:၂၊ ၉ စသည်)။

33. Took away. The parallel passage is more complete (see 2 Kings 23:4–20). All his days. Josiah accomplished much good through his reformation. During his lifetime his faithful example and his inspiring and energetic leadership caused the people outwardly to walk in the ways of the Lord. Actually, however, there was no lasting reform. Evil had become so deeply rooted in the lives of the people that they refrained from open apostasy only as long as the king himself was present to set the right example. In the 13th year of Josiah (Jer. 1:2), Jeremiah began his ministry, calling upon the people to follow the Lord, but they would not hearken. They did not turn unto the Lord with a “whole heart, but feignedly” (Jer. 3:10).

၃၃။ ပယ်ရှား။ အပြိုင်ကျမ်းပိုဒ်သည် ပိုမိုပြည့်စုံသည် (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၃:၄-၂၀ ကို ကြည့်ပါ)။ သူ၏သက်တမ်း ကာလပတ်လုံး။ ယောရှိမင်းသည် သူ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုအားဖြင့် ကောင်းမြတ်သောအရာများစွာကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သူ၏သက်တမ်းအတွင်း သူ၏သစ္စာရှိသော ပုံသက်သေနှင့် စိတ်အားထက်သန်သော ခေါင်းဆောင်မှုသည် လူတို့ကို ဘုရားသခင်၏လမ်းစဉ်အတိုင်း ပြင်ပတွင် လိုက်လျှောက်စေခဲ့သည်။ သို့သော် အမှန်စင်စစ်တွင် ရေရှည်တည်တံ့သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု မရှိခဲ့ပေ။ ဆိုးညစ်မှုသည် လူတို့၏အသက်တာတွင် အလွန်နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်နေသဖြင့် မင်းကြီးကိုယ်တိုင် ရှိနေပြီး မှန်ကန်သော ပုံသက်သေပြသနေသရွေ့သာ လူတို့သည် ပွင့်လင်းစွာ ဘုရားမဲ့ဝါဒကို ကျင့်သုံးခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြသည်။ ယောရှိမင်း၏ ၁၃ နှစ်မြောက်နှစ်တွင် (ယေရမိ ၁:၂) ယေရမိသည် မိမိ၏အမှုတော်ကို စတင်ပြီး လူတို့ကို ထာဝရဘုရားနောက်လိုက်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သော်လည်း၊ သူတို့သည် နားမထောင်ကြပေ။ သူတို့သည် “စိတ်နှလုံးအကြွင်းမဲ့” ပြန်လှည့်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ “ဟန်ဆောင်၍” သာ ပြန်လှည့်ကြသည် (ယေရမိ ၃:၁၀)။