ရာဇဝင်ချုပ် ဒုတိယစာစောင် ၃၃

 

Chapter 33

အခန်းကြီး ၃၃

1 Manasseh’s wicked reign. 3 He setteth up idolatry, and would not be admonished. 11 He is carried into Babylon. 12 Upon his prayer to God he is released, and putteth down idolatry. 18 His acts. 20 He dying, Amon succeedeth him. 21 Amon reigning wickedly is slain by his servants. 25 The murderers being slain, Josiah succeedeth him.

၁။ မနာရှေမင်း၏ ဆိုးညစ်သော အုပ်စိုးခြင်း။ ၃။ သူသည် ရုပ်တုကို ကိုးကွယ်စေပြီး၊ ဆုံးမသြဝါဒကို နားမထောင်။ ၁၁။ သူသည် ဗာဗုလုန်မြို့သို့ အဖမ်းခံရ။ ၁၂။ ဘုရားသခင်ထံ ဆုတောင်းပြီးနောက် ပြန်လွှတ်မြောက်ကာ ရုပ်တုကို ဖျက်ဆီး။ ၁၈။ သူ၏ အမှုတော်များ။ ၂၀။ သူသေလွန်လျှင် အာမုန်မင်း ဆက်ခံ။ ၂၁။ အာမုန်မင်း ဆိုးညစ်စွာ အုပ်စိုးပြီး သူ၏အမှုထမ်းများလက်ချက်ဖြင့် အသတ်ခံရ။ ၂၅။ လူသတ်သမားများ အသတ်ခံရပြီးနောက် ယောရှိမင်း ဆက်ခံ။

1.    Manasseh. Chapter 33 deals with the reigns of Manasseh (vs. 1–20) and Amon (vs. 21–25) and is parallel to 2 Kings 21. The order and contents of both chapters are similar, but there are a number of differences. Kings includes (1) the names of the two queen mothers, (2) Manasseh’s shedding of innocent blood, (3) the words of warning from the Lord, and (4) the detail concerning the burial place of Amon. There are important additions in Chronicles, including (1) the account of Manasseh’s captivity, (2) his repentance and return to Judah, (3) his building activities, (4) his efforts against idolatry and his restoration of the worship of the Lord, and (5) the records of his reign found in “the sayings of the seers” (v. 19). Verses 11–19 constitute a section that is almost entirely new. The reign of Manasseh is important in the history of Judah in that it witnessed a revival of heathen worship and a severe persecution of innocent worshipers of Jehovah.

၁။ မနာရှေ။ အခန်းကြီး ၃၃ သည် မနာရှေ (ငယ် ၁-၂၀) နှင့် အာမုန် (ငယ် ၂၁-၂၅) တို့၏ အုပ်စိုးခြင်းကို ဖော်ပြပြီး ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် အခန်းကြီး ၂၁ နှင့် အပြိုင်ဖြစ်သည်။ အခန်းနှစ်ခုလုံး၏ အစီအစဉ်နှင့် အကြောင်းအရာများမှာ ဆင်တူသော်လည်း ကွဲပြားချက်အချို့ ရှိသည်။ ဓမ္မရာဇဝင်တွင် (၁) မိဖုရားကြီးနှစ်ပါး၏ အမည်များ၊ (၂) မနာရှေ၏ အပြစ်ကင်းသောသူတို့၏ သွေးကို သွန်းလောင်းခြင်း၊ (၃) ထာဝရဘုရားထံမှ သတိပေးစကားများနှင့် (၄) အာမုန်မင်းကို မြှုပ်နှံသည့်နေရာနှင့် ပတ်သက်သည့် အသေးစိတ်အချက်များ ပါဝင်သည်။ ရာဇဝင်ချုပ်တွင် အရေးကြီးသည့် ထပ်ဆင့်အချက်များမှာ (၁) မနာရှေ၏ အကျဉ်းသားဘဝအကြောင်း၊ (၂) သူ၏ နောင်တရခြင်းနှင့် ယုဒပြည်သို့ ပြန်လာခြင်း၊ (၃) သူ၏ တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများ၊ (၄) ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုကို ဆန့်ကျင်သည့် သူ၏ ကြိုးပမ်းမှုနှင့် ထာဝရဘုရားကို ကိုးကွယ်ခြင်းကို ပြန်လည် ထူထောင်ခြင်း၊ နှင့် (၅) “ပရောဖက်တို့၏ စကား” (ငယ် ၁၉) တွင် တွေ့ရသည့် သူ၏ အုပ်စိုးခြင်း မှတ်တမ်းများ ဖြစ်သည်။ ၁၁-၁၉ ငယ်များသည် လုံးဝအသစ်ဖြစ်သည့် အပိုင်းဖြစ်သည်။ မနာရှေမင်း၏ အုပ်စိုးခြင်းသည် ယုဒသမိုင်းတွင် အရေးကြီးသည်မှာ ထိုကာလသည် တစ်ပါးအမျိုးသားတို့၏ ကိုးကွယ်မှုကို ပြန်လည်ရှင်သန်စေပြီး ယေဟောဝါဘုရားကို ကိုးကွယ်သူ အပြစ်ကင်းသူများကို ပြင်းထန်စွာ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်သည့် ကာလဖြစ်သောကြောင့်တည်း။

3.    Baalim. The plural form of Baal. The parallel passage in 2 Kings 21:3 has the singular “Baal” (see on Judges 2:11).

၃။ ဗာလများ။ ဗာလ၏ အများကိန်းဖြစ်သည်။ ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၁:၃ တွင် တစ်ခုတည်းသော “ဗာလ” ဟု ပါရှိသည် (တရားသူကြီးမှတ်စာ ၂:၁၁ ကို ကြည့်ပါ)။

4.    Shall my name be. Compare ch. 7:16. The parallel passage has, “will I put my name” (2 Kings 21:4).

၄။ ငါ၏နာမသည် တည်လိမ့်မည်။ အခန်း ၇:၁၆ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ။ အပြိုင်ဖြစ်သော ကျမ်းပိုဒ်တွင် “ငါ၏နာမကို ငါထားမည်” ဟု ပါရှိသည် (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၁:၄)။

6.    His children. These children seem to have been sacrificed as burnt offerings to the gods. Valley of the son of Hinnom. This explanatory item is not found in Kings. See on ch. 28:3. Witchcraft. Manasseh resorted to satanic agencies, employing various types of divination, necromancy, and sorcery, whereby the powers of evil made known their will and directed the nation’s affairs.

၆။ သူ၏သားသမီးများ။ ဤသားသမီးတို့သည် နတ်ဘုရားများထံ မီးရှို့ရာယဇ်အဖြစ် ပူဇော်ခံရပုံရသည်။ ဟိန္နုံသား၏ ချိုင့်ဝှမ်း။ ဤရှင်းလင်းချက်သည် ဓမ္မရာဇဝင်တွင် မပါရှိပါ။ အခန်း ၂၈:၃ ကို ကြည့်ပါ။ ပြုစားခြင်း။ မနာရှေသည် စာတန်၏ အလိုတော်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ပြီး၊ နိမိတ်ဖတ်ခြင်း၊ နတ်ဆိုးပူးကပ်ခြင်းနှင့် ပြုစားခြင်းအမျိုးမျိုးတို့ကို အသုံးပြုကာ နတ်ဆိုးများ၏ အလိုကို သိရှိပြီး နိုင်ငံရေးကို စီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်။

7.    A carved image. According to 2 Kings 21:7 this was an Asherah, or grove (see on 2 Chron. 14:3). Judah had sunk so low that this female emblem of fertility was placed in the sacred Temple precincts. Josiah later “brought out the grove from the house of the Lord, without Jerusalem, unto the brook Kidron, and burned it” (2 Kings 23:6).

၇။ ထုလုပ်သောရုပ်တု။ ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၁:၇ အရ ၎င်းမှာ အာရှရ (သို့မဟုတ်) တောရုပ်တုဖြစ်သည် (ရာဇဝင်ချုပ်ဒုတိယစောင် ၁၄:၃ ကို ကြည့်ပါ)။ ယုဒပြည်သည် အလွန်အမင်း ယိုယွင်းသွားသဖြင့် မျိုးပွားခြင်း၏ သင်္ကေတဖြစ်သော ဤအမျိုးသမီးရုပ်တုကို သန့်ရှင်းသော ဗိမာန်တော်နယ်မြေထဲတွင် ထားရှိခဲ့သည်။ နောင်တွင် ယောရှိမင်းသည် “ဗိမာန်တော်မှ ထိုတောရုပ်တုကို ယေရုရှလင်မြို့ပြင်သို့ ထုတ်ယူပြီး ကိဒြုန်ချောင်း၌ မီးရှို့လေ၏” (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၃:၆)။

8.    Remove the foot of Israel. This verse clearly indicates that Israel’s inheritance of the land of Canaan was conditional upon obedience to the laws that God had given through His servant Moses (see Jer. 18:7–10).

၈။ ဣသရေလလူတို့၏ ခြေကို ရွှေ့မည်။ ဤငယ်သည် ဣသရေလလူတို့သည် ခါနာန်ပြည်ကို အမွေဆက်ခံခြင်းမှာ ဘုရားသခင်က သူ၏ကျွန်မောရှေမှတစ်ဆင့် ပေးအပ်သော ပညတ်တော်များကို နာခံခြင်းအပေါ်တွင်သာ မူတည်ကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြသည် (ယေရမိ ၁၈:၇-၁၀ ကို ကြည့်ပါ)။

9.    Worse than the heathen. The heathen peoples who originally inhabited the land of Canaan were destroyed before Israel because of their iniquities, but now the professed people of God went further into sin than the heathen around them.

၉။ တစ်ပါးအမျိုးသားများထက် ပို၍ဆိုးရွားခြင်း။ ခါနာန်ပြည်တွင် ရှေးဦးစွာ နေထိုင်သော တစ်ပါးအမျိုးသားတို့သည် သူတို့၏ ဒုစရိုက်များကြောင့် ဣသရေလလူတို့ရှေ့တွင် ပျက်စီးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ယခုအခါ ဘုရားသခင်၏ လူဟု ခေါ်ဆိုကြသောသူတို့သည် သူတို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တစ်ပါးအမျိုးသားများထက် ပိုမို၍ အပြစ်များထဲသို့ နစ်မွန်းသွားကြသည်။

10.                   The Lord spake. “By his servants the prophets” (2 Kings 21:10). See further 2 Kings 21:11–15, which describes the prophetic message. The writer of Kings adds the further detail that “Manasseh shed innocent blood very much, till he had filled Jerusalem from one end to another” (2 Kings 21:16).

၁၀။ ထာဝရဘုရားသည် မိန့်တော်မူ၏။ “ပရောဖက်တည်းဟူသော သူ၏ကျွန်တို့အားဖြင့်” (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၁:၁၀)။ ပရောဖက်တို့၏ သတင်းစကားကို ဖော်ပြထားသည့် ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၁:၁၁-၁၅ ကို ဆက်လက်ကြည့်ရှုပါ။ ဓမ္မရာဇဝင်ကို ရေးသားသူက “မနာရှေသည် အပြစ်ကင်းသောသူတို့၏ အသွေးကို အလွန်များစွာသွန်း၍ ယေရုရှလင်မြို့တစ်ဖက်စွန်းမှ တစ်ဖက်စွန်းတိုင်အောင် ပြည့်စေ၏” ဟူသော နောက်ထပ်အသေးစိတ်အချက်ကို ထပ်လောင်းဖော်ပြထားသည် (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၁:၁၆)။

11.                   Which took Manasseh. This section dealing with Manasseh’s captivity and repentance and his restoration and reforms (vs. 11–17) is peculiar to Chronicles. Esarhaddon (681–669 b.c.) and Ashurbanipal (669–627? b.c.) both list Manasseh among the kings of Western Asia who were their vassals. Thorns. Heb. chochim, which some interpret as thorns put through noses or cheeks of captives to lead them on a rope. Assyrian reliefs picture distinguished captives as being led away by hooks passed through their lips or nostrils (see Isa. 37:29; cf. Amos 4:2). Others interpret chochim as “hollows,” “recesses.” Carried him to Babylon. Babylonia was part of the Assyrian Empire, and a number of Assyrian kings with the title of king of Babylon reigned over it as well as over their own nation of Assyria (see Vol. II, pp. 61, 156, 157). It was thus that an Assyrian king could take a king of Judah captive to Babylon rather than to Nineveh. The king who took Manasseh to Babylon could have been either Esarhaddon, who ruled Assyria and Babylon throughout his reign, or Ashurbanipal, who took the title for a short time, although during most of his reign Babylon was governed by a separate king under Assyrian supervision.

၁၁။ မနာရှေကို ဖမ်းဆီးခြင်း။ မနာရှေ၏ အကျဉ်းသားဘဝ၊ နောင်တရခြင်းနှင့် သူပြန်လည်၍ တန်ခိုးရရှိကာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း (ငယ် ၁၁-၁၇) တို့နှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဤအပိုင်းသည် ရာဇဝင်ချုပ်တွင်သာ ပါဝင်သည်။ အဲသာဟဒ္ဒုန် (ဘီစီ ၆၈၁-၆၆၉) နှင့် အာရှုရဗနိပလ (ဘီစီ ၆၆၉-၆၂၇?) တို့ နှစ်ဦးစလုံးသည် မနာရှေကို သူတို့၏ လက်အောက်ခံ အနောက်အာရှဘုရင်များ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။ ဆူးများ။ ဟေဗြဲစကားလုံး "chochim" ကို အချို့က အကျဉ်းသားတို့၏ နှာခေါင်း သို့မဟုတ် ပါးစပ်တို့တွင် ချိတ်ဆွဲပြီး ကြိုးဖြင့်ဆွဲခေါ်သွားသည့် ဆူးချိတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။ အာရှုရိတို့၏ ကျောက်ရုပ်တုများတွင် ထင်ရှားသူ အကျဉ်းသားတို့ကို နှုတ်ခမ်း သို့မဟုတ် နှာခေါင်းတွင် ချိတ်ဆွဲ၍ ဆွဲခေါ်သွားပုံကို ရုပ်ပုံရေးထိုးထားသည် (ဟေရှာယ ၃၇:၂၉ နှင့် အာမုတ် ၄:၂ ကို ကြည့်ပါ)။ အခြားသူတို့ကမူ "chochim" ကို “အပေါက်များ” သို့မဟုတ် “တွင်းများ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။ ဗာဗုလုန်မြို့သို့ ဆောင်သွားလေ၏။ ဗာဗုလုန်ပြည်သည် အာရှုရိအင်ပါယာ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး၊ ဗာဗုလုန်ဘုရင်ဟူသော ဘွဲ့ကိုခံယူသည့် အာရှုရိဘုရင်အချို့သည် သူတို့၏ကိုယ်ပိုင် အာရှုရိနိုင်ငံအပြင် ဗာဗုလုန်ပြည်ကိုပါ အုပ်စိုးကြသည်။ (အတွဲ ၂၊ စာမျက်နှာ ၆၁၊ ၁၅၆၊ ၁၅၇ ကို ကြည့်ပါ)။ ထို့ကြောင့် အာရှုရိဘုရင်သည် ယုဒဘုရင်ကို နီနေဝေမြို့သို့မဟုတ်ဘဲ ဗာဗုလုန်မြို့သို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားနိုင်သည်။ မနာရှေကို ဗာဗုလုန်သို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားသူမှာ သူ၏အုပ်စိုးစဉ်ကာလတစ်လျှောက်လုံး အာရှုရိနှင့် ဗာဗုလုန်ကို အုပ်စိုးခဲ့သော အဲသာဟဒ္ဒုန် ဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့၊ အာရှုရိ၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် ဗာဗုလုန်ကို သီးခြားဘုရင်တစ်ပါးက အုပ်စိုးနေစဉ်ကာလအတွင်း ထိုဘွဲ့ကို ခေတ္တယူခဲ့သော အာရှုရဗနိပလလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

12.                   Upon his prayer to God he is released. The Lord is kind and merciful, ready to forgive those who call upon Him in sincerity of heart. To Jerusalem. If it was Ashurbanipal who returned Manasseh to his throne, the treatment parallels that which the same Assyrian king meted out to Necho I of Egypt, who was taken to Assyria and returned home as a vassal of Assyria.

၁၂။ ဘုရားသခင်ထံ ဆုတောင်းပြီးနောက် ပြန်လွှတ်မြောက်။ ထာဝရဘုရားသည် ကြင်နာသနားတတ်ပြီး၊ စိတ်နှလုံးရင်းဖြင့် ကိုယ်တော်ကို ခေါ်သောသူတို့ကို ခွင့်လွှတ်ရန် အဆင်သင့်ရှိတော်မူ၏။ ယေရုရှလင်မြို့သို့။ အကယ်၍ မနာရှေကို ထီးနန်းပြန်အပ်သူမှာ အာရှုရဗနိပလ ဖြစ်ပါက၊ ၎င်းသည် အီဂျစ်ပြည်မှ နက်ခေါ (၁) ကို အာရှုရိသို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားပြီးနောက် အာရှုရိ၏ လက်အောက်ခံအဖြစ် အိမ်သို့ပြန်လွှတ်ပေးသည့် ဖြစ်ရပ်နှင့် ဆင်တူသည်။

13.                   He built a wall. The construction of such a wall could indicate either (1) a change of attitude on the part of Manasseh toward his Assyrian overlord and preparations for revolt, or (2) preparations made, as Assyria’s vassal, for defense against Egypt. The latter part of Ashurbanipal’s reign was beset by many invasions and revolts, for Assyria was approaching its doom. If Manasseh’s strengthening of the fortifications extended from the west side of Gihon (on the east of Jerusalem), to the Fish Gate (on the north), and on to make a circuit of Ophel (the northern part of the southeastern hill), the work probably included much of the entire wall. Uzziah, Jotham, and Hezekiah had previously done considerable work on various parts of the wall of Jerusalem (chs. 26:9; 27:3; 32:5).

၁၃။ သူသည် မြို့ရိုးကို တည်ဆောက်လေ၏။ ထိုသို့သော မြို့ရိုးတည်ဆောက်ခြင်းသည် (၁) မနာရှေသည် သူ၏အာရှုရိသခင်အပေါ် သဘောထားပြောင်းလဲလာပြီး ပုန်ကန်ရန် ပြင်ဆင်နေခြင်း၊ သို့မဟုတ် (၂) အာရှုရိ၏ လက်အောက်ခံတစ်ဦးအနေဖြင့် အီဂျစ်ကို ခုခံကာကွယ်ရန် ပြင်ဆင်ခြင်းကို ဖော်ပြနိုင်သည်။ အာရှုရဗနိပလ၏ အုပ်စိုးခြင်း နောက်ပိုင်းကာလတွင် အာရှုရိပြည်သည် ပျက်စီးခြင်းသို့ ချဉ်းကပ်နေသဖြင့် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ပုန်ကန်မှုများစွာ ရှိခဲ့သည်။ မနာရှေ၏ ခံတပ်ကို ခိုင်ခံ့စေခြင်းသည် ဂိဟုန်ချောင်း၏ အနောက်ဘက် (ယေရုရှလင်၏ အရှေ့ဘက်) မှ ငါးတံခါး (မြောက်ဘက်) တိုင်အောင်နှင့် သြဖေလတောင်ကုန်း (အရှေ့တောင်ဘက်တောင်ကုန်း၏ မြောက်ပိုင်း) ကို ပတ်ရံသည်အထိ ဖြစ်ပါက၊ ထိုလုပ်ငန်းသည် မြို့ရိုးတစ်ခုလုံးနီးပါး ပါဝင်ပေမည်။ ဥဇိယ၊ ယောသံနှင့် ဟေဇကိမင်းတို့သည် ယေရုရှလင်မြို့ရိုး၏ အစိတ်အပိုင်းအသီးသီးကို ယခင်ကပင် ခိုင်ခံ့အောင် များစွာလုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပြီး ဖြစ်သည် (အခန်းကြီး ၂၆:၉၊ ၂၇:၃၊ ၃၂:၅)။

14.                   The idol. This seems to have been the Asherah that Manasseh himself had placed in the Temple (see 2 Chron. 33:7; cf. 2 Kings 21:7). It must be that the idol was restored by his son Amon (see v. 22), for his grandson Josiah removed “the grove” (Asherah) from the Temple and burned it at the brook Kidron (2 Kings 23:6).

၁၄။ ထိုရုပ်တု။ ၎င်းမှာ မနာရှေကိုယ်တိုင် ဗိမာန်တော်တွင် ထားရှိခဲ့သည့် အာရှရရုပ်တု ဖြစ်ပုံရသည် (ရာဇဝင်ချုပ်ဒုတိယစောင် ၃၃:၇၊ ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၁:၇ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ ထိုရုပ်တုကို သူ၏သား အာမုန်က ပြန်လည်ထားရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်ရမည် (ငယ် ၂၂ ကို ကြည့်ပါ)။ အကြောင်းမူကား သူ၏မြေး ယောရှိသည် ဗိမာန်တော်မှ “တောရုပ်တု” (အာရှရ) ကို ဖယ်ရှားပြီး ကိဒြုန်ချောင်း၌ မီးရှို့ခဲ့သောကြောင့်တည်း (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၃:၆)။

15.                   Repaired the altar. Ahaz had moved the brazen altar (2 Kings 16:14); Hezekiah had reconsecrated it (2 Chron. 29:18). Manasseh may also have removed it and desecrated it, allowing it to fall into disrepair.

၁၅။ ယဇ်ပလ္လင်ကို ပြုပြင်လေ၏။ အာခဇမင်းသည် ကြေးဝါယဇ်ပလ္လင်ကို ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည် (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၁၆:၁၄)။ ဟေဇကိမင်းသည် ၎င်းကို ပြန်လည်သန့်ရှင်းစေခဲ့သည် (ရာဇဝင်ချုပ်ဒုတိယစောင် ၂၉:၁၈)။ မနာရှေသည်လည်း ၎င်းကို ရွှေ့ပြောင်းပြီး မသန့်ရှင်းအောင် ပြုလုပ်ခဲ့ကာ ပျက်စီးယိုယွင်းစေခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

16.                   High places. Earlier in his reign Manasseh had restored the high places that his father had broken down (v. 3; ch. 31:1). Their God only. The high places were not necessarily centers for the worship of idols, for Jehovah was also worshiped at such places (see on ch. 17:6). God had commanded the Israelites when they entered Canaan to destroy the heathen high places (Num. 33:52) and to offer their sacrifices to God only in “the place which the Lord your God shall choose” as His habitation (Deut. 12:2–14). Yet during the unsettled conditions when a central sanctuary was not available, sacrifices offered at local altars were allowed. Samuel offered sacrifice at a “high place” that was evidently not idolatrous, and God commissioned him to offer a local sacrifice at Bethlehem (see 1 Sam. 9:12; 16:2). The danger in permitting such worship in high places was that the Israelites often took over the old Canaanite shrines, and thus were subjected to constant temptations to idolatry and to the abominations practiced at such places by the pagans. However, even after the establishment of the Temple service the high places remained, and were still used up to the time of Hezekiah (see on 2 Kings 18:4; 2 Chron. 31:1). The people continued to worship God at these places even when they did not also worship idols (see on 1 Kings 3:2, 3; 2 Kings 12:3). Hezekiah removed these high places, but after his death they were restored by Manasseh, first for heathen rites (v. 3), then later for the worship of Jehovah.

၁၆။ ကုန်းမြင့်များ။ သူ၏အုပ်စိုးခြင်း အစောပိုင်းကာလတွင် မနာရှေသည် သူ၏ဖခင် ဖျက်ဆီးခဲ့သော ကုန်းမြင့်များကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည် (ငယ် ၃; အခန်း ၃၁:၁)။ သူတို့၏ဘုရားသခင်သာ။ ကုန်းမြင့်များသည် ရုပ်တုကိုးကွယ်ရာ နေရာများသာ မဟုတ်ပါ၊ ထိုနေရာများတွင် ယေဟောဝါဘုရားကိုလည်း ကိုးကွယ်ကြသည် (အခန်း ၁၇:၆ ကို ကြည့်ပါ)။ ဣသရေလလူတို့ ခါနာန်ပြည်သို့ ဝင်ရောက်သောအခါ ထိုတစ်ပါးအမျိုးသားတို့၏ ကုန်းမြင့်များကို ဖျက်ဆီးရန်နှင့် ဘုရားသခင်သည် ကိုယ်တော်၏ နေရာအဖြစ် “ရွေးကောက်တော်မူသော နေရာ” တွင်သာ ယဇ်ပူဇော်ရန် ဘုရားသခင်က မိန့်တော်မူခဲ့သည် (တရားဟောရာ ၁၂:၂-၁၄)။ သို့သော် ဗဟိုဗိမာန်တော် မရှိသည့် မတည်ငြိမ်သော ကာလများတွင် ဒေသအလိုက် ယဇ်ပလ္လင်များ၌ ပူဇော်ခြင်းကို ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ရှမွေလသည် ရုပ်တုကိုးကွယ်ခြင်း မဟုတ်သော “ကုန်းမြင့်” တစ်ခုတွင် ယဇ်ပူဇော်ခဲ့ပြီး၊ ဘုရားသခင်က သူ့ကို ဗက်လင်မြို့၌ ဒေသဆိုင်ရာ ယဇ်ပူဇော်ရန် တာဝန်ပေးခဲ့သည် (၁ ရှမွေလ ၉:၁၂; ၁၆:၂ ကို ကြည့်ပါ)။ ထိုကဲ့သို့ ကုန်းမြင့်များ၌ ကိုးကွယ်ခွင့်ပြုခြင်း၏ အန္တရာယ်မှာ ဣသရေလလူတို့သည် ခါနာန်လူတို့၏ ရှေးဟောင်းဘုရားကျောင်းများကို မကြာခဏ အသုံးပြုမိကြပြီး၊ ထိုနေရာများတွင် တစ်ပါးအမျိုးသားတို့၏ ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုနှင့် စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွယ် အပြုအမူများ၏ သွေးဆောင်မှုကို ခံရခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ဗိမာန်တော် ဝတ်ပြုခြင်းကို တည်ထောင်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း ကုန်းမြင့်များ ကျန်ရှိနေသေးပြီး ဟေဇကိမင်းလက်ထက်တိုင်အောင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည် (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၁၈:၄၊ ရာဇဝင်ချုပ်ဒုတိယစောင် ၃၁:၁ ကို ကြည့်ပါ)။ လူတို့သည် ရုပ်တုကို မကိုးကွယ်သည့်တိုင်အောင် ထိုနေရာများတွင် ဘုရားသခင်ကို ဆက်လက်ဝတ်ပြုခဲ့ကြသည် (၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၃:၂၊ ၃၊ ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၁၂:၃ ကို ကြည့်ပါ)။ ဟေဇကိမင်းသည် ဤကုန်းမြင့်များကို ဖယ်ရှားခဲ့သော်လည်း သူသေလွန်ပြီးနောက် မနာရှေမင်းက ၎င်းတို့ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပထမတွင် တစ်ပါးအမျိုးသားတို့၏ ဝတ်ပြုမှုအတွက်ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ယေဟောဝါဘုရားကို ဝတ်ပြုရန် ဖြစ်သည်။

17.                   His prayer unto his God. There is an Apocryphal “Prayer of Manasses” purporting to be the prayer Manasseh uttered in captivity. The work is by an unknown author sometime before the third century b.c. and must be considered spurious.

၁၇။ ဘုရားသခင်ထံ သူ၏ဆုတောင်းခြင်း။ မနာရှေသည် အကျဉ်းသားဘဝတွင် ဆုတောင်းခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသော “မနာရှေ၏ဆုတောင်းခြင်း” ဟူသည့် ကျမ်းစာတစ်စောင် ရှိသည်။ ထိုကျမ်းစာကို ဘီစီ တတိယရာစုမတိုင်မီက အမည်မသိသူတစ်ဦးက ရေးသားခဲ့ပြီး ၎င်းကို အတုအယောင်ဟု သတ်မှတ်ရမည်။

18.                   In his own house. That is, “in the garden of his own house, in the garden of Uzza” (2 Kings 21:18). It was common in ancient times to build houses next to the street, with inner courtyards. A king’s house could easily have a garden within its enclosing walls, and thus the garden could be said to be “in” the house.

၁၈။ သူ၏အိမ်၌။ ဆိုလိုသည်မှာ “သူ၏အိမ်ဥယျာဉ်၊ ဥဇ္ဇဥယျာဉ်တော်၌” ဖြစ်သည် (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၁:၁၈)။ ရှေးခေတ်ကာလတွင် လမ်းဘေး၌ အိမ်ဆောက်ပြီး အထဲတွင် ဝင်းများထားရှိခြင်းမှာ ထုံးစံဖြစ်သည်။ ဘုရင်၏အိမ်တွင် အကာအရံ နံရံများအတွင်း ဥယျာဉ်ရှိနိုင်ပြီး ထို့ကြောင့် ဥယျာဉ်ကို “အိမ်ထဲတွင်” ရှိသည်ဟု ပြောဆိုနိုင်သည်။

19.                   Two and twenty years. Verses 21–25, dealing with the reign of Amon, are parallel to 2 Kings 21:19–26. The parallel passage names Amon’s mother, Meshullemeth and gives her parentage. Amon was only 16 years old at the birth of Josiah (see 2 Chron. 34:1).

၁၉။ နှစ်နှစ်ဆယ့်နှစ်နှစ်။ အာမုန်၏ အုပ်စိုးခြင်းအကြောင်းကို ဖော်ပြသော ငယ် ၂၁-၂၅ သည် ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၁:၁၉-၂၆ နှင့် အပြိုင်ဖြစ်သည်။ အပြိုင်ကျမ်းပိုဒ်တွင် အာမုန်၏မိခင် မရှုလ္လမေသအကြောင်းနှင့် သူမ၏မိဘတို့အကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ ယောရှိမွေးဖွားချိန်တွင် အာမုန်မှာ အသက် ၁၆ နှစ်သာ ရှိသေးသည် (ရာဇဝင်ချုပ်ဒုတိယစောင် ၃၄:၁ ကို ကြည့်ပါ)။

20.                   His father had made. This statement seems to indicate that Manasseh had not destroyed, but had merely cast aside, the images he had made, unless the chronicler is merely expressing the fact that the images that Amon worshiped were those of the same gods that were worshiped by his father. The history of Judah has now become a mere succession of reforms and relapses, with each king following in the steps of one of his predecessors.

၂၀။ သူ၏ဖခင် ပြုလုပ်ခဲ့သော။ ဤစကားမှာ မနာရှေသည် သူပြုလုပ်ခဲ့သော ရုပ်တုများကို မဖျက်ဆီးဘဲ ဘေးသို့ဖယ်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဖော်ပြနေပုံရသည်။ သို့မဟုတ် ရာဇဝင်ချုပ်ကို ရေးသားသူသည် အာမုန်ကိုးကွယ်သော ရုပ်တုများမှာ သူ၏ဖခင် ကိုးကွယ်ခဲ့သော နတ်ဘုရားများ၏ ရုပ်တုများပင် ဖြစ်ကြောင်းကိုသာ ဖော်ပြလိုခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ယုဒပြည်၏ သမိုင်းသည် ဘုရင်တစ်ပါးစီက မိမိတို့၏ ဘိုးဘေးများ၏ ခြေရာကို နင်းလျက် ပြုပြင်ခြင်းနှင့် နောက်ကြောင်းပြန်ခြင်းများသာ အစဉ်တစိုက် ဖြစ်လာသည်။

21.                   Humbled himself. This statement is not found in Kings. The writer of Kings did not mention Manasseh’s repentance, so he had no occasion to contrast the experience of the son with that of the father.

၂၁။ ကိုယ်ကိုကိုယ် နှိမ့်ချခြင်း။ ဤစကားမှာ ဓမ္မရာဇဝင်တွင် မပါရှိပါ။ ဓမ္မရာဇဝင်ကို ရေးသားသူသည် မနာရှေ၏ နောင်တရခြင်းကို မဖော်ပြခဲ့သဖြင့် သားနှင့်ဖခင်၏ အတွေ့အကြုံကို နှိုင်းယှဉ်ရန် အကြောင်းမရှိခဲ့ပေ။

22.                   Conspired against him. Amon seems to have been slain in a general uprising. Some think that the facts thus briefly recorded reflect a bitter conflict between a party of religious reform and one of religious reaction, in which the latter was worsted for the time being. Others believe that the murder of Amon was inspired by an anti-Assyrian group. The province of Samaria seems to have participated in an anti-Assyrian revolt at some time during the reign of Ashurbanipal (called “Asnaper” in Ezra 4:10), and to have been punished in the usual Assyrian manner by a transfer of citizens of rebellious states to other localities.

၂၂။ သူ့ကို ပုန်ကန်ကြ၏။ အာမုန်သည် လူထုအုံကြွမှုတွင် အသတ်ခံရပုံရသည်။ အချို့က ဤအတိုချုပ် မှတ်တမ်းသည် ဘာသာရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲသူများနှင့် ဘာသာရေး ရှေးရိုးစွဲဝါဒီများအကြား ပြင်းထန်သော ပဋိပက္ခကို ရောင်ပြန်ဟပ်နေပြီး၊ နောက်ဆုံး၌ နောက်ပိုင်းအုပ်စု ရှုံးနိမ့်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ အခြားသူတို့ကမူ အာမုန်၏ လူသတ်မှုကို အာရှုရိကို ဆန့်ကျင်သည့် အဖွဲ့က စီစဉ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ရှမာရိပြည်နယ်သည် အာရှုရဗနိပလ (ဧဇရ ၄:၁၀ တွင် “အသနဖာ” ဟုခေါ်သည်) ၏ အုပ်စိုးစဉ်ကာလအတွင်း အာရှုရိကို ဆန့်ကျင်သည့် ပုန်ကန်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့ပုံရပြီး၊ ပုန်ကန်သောနိုင်ငံများမှ ပြည်သူများကို အခြားဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့စေသည့် အာရှုရိတို့၏ ထုံးစံအတိုင်း အပြစ်ပေးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။

23.                   Slew all them. This indicates a general reaction of the common people against the conspirators and may reflect an attitude of quiet and contented vassalage on the part of the populace toward Assyria. The record here does not give the closing formula usually used to indicate the close of a reign. For the customary statement see 2 Kings 21:25, 26.

၂၃။ သူတို့အပေါင်းတို့ကို ကွပ်မျက်ကြ၏။ ဤသည်မှာ ပုန်ကန်သူများအပေါ် လူထု၏ ယေဘုယျ တုံ့ပြန်မှုကို ဖော်ပြနေပြီး၊ ပြည်သူတို့က အာရှုရိနိုင်ငံအပေါ် ငြိမ်းချမ်းစွာနှင့် ကျေနပ်စွာ လက်အောက်ခံနေသော သဘောထားကို ရောင်ပြန်ဟပ်နိုင်သည်။ ဤမှတ်တမ်းတွင် ဘုရင်တစ်ပါး၏ အုပ်စိုးခြင်း ပြီးဆုံးကြောင်းကို ဖော်ပြလေ့ရှိသည့် ပုံမှန်အဆုံးသတ်စကား မပါရှိပါ။ ရိုးရာစကားရပ်အတွက် ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၂၁:၂၅၊ ၂၆ ကို ကြည့်ပါ။

 

ellen g. white comments

1–25 PK 381-383

9 PK 381

11–13, 21–25 PK 383