ဒံယေလအနာဂတ္တိကျမ်း ၈

 

အခန်း ၈ 

(Chapter 8)

၁။ သိုးထီးနှင့် ဆိတ်ထီးအကြောင်း ဒံယေလမြင်ရသော ဗျာဒိတ်ရူပါရုံ။ ၁၃ ပူဇော်သက္ကာပြုခြင်း ပျက်စီးရမည့် ရက်ပေါင်း နှစ်ထောင်သုံးရာ။ ၁၅ ဂါဗြေလသည် ဒံယေလကို သက်သာရာရစေပြီး ဗျာဒိတ်ရူပါရုံကို အနက်ဖွင့်ပြခြင်း။

1 Daniel’s vision of the ram and he goat. 13 The two thousand three hundred days of sacrifice. 15 Gabriel comforteth Daniel, and interpreteth the vision.

၁။ သုံးနှစ်မြောက်။ ဗေလရှာဇာမင်းကြီး၏ စိုးစံမှုအကြောင်း ဆွေးနွေးချက်ကို အခန်း ၅ ၏ ထပ်ဆောင်းမှတ်စုတွင် ကြည့်ပါ။ အခန်း ၈ မှ စတင်၍ ရေးသားသူသည် ဟေဗြဲဘာသာစကားသို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲအသုံးပြုခဲ့ပြီး (စာမျက်နှာ ၇၄၉ ကိုကြည့်ပါ)၊ ၎င်းကို ဤနေရာမှစ၍ ဤကျမ်းစာအုပ်၏ အဆုံးအထိ အသုံးပြုထားသည်။

Third year. For a discussion of the reign of Belshazzar, see Additional Note on Chapter 5. Beginning with ch. 8 the writer reverts to the Hebrew language (see p. 749), which is used from here to the end of the book.

အစအဦး၌။ ဧကန်မုချ အခန်း ၇ ရှိ ဗျာဒိတ်ရူပါရုံကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။

At the first. Doubtless a reference to the vision of ch. 7.

၂။ ငါသည် ရှုရှန်မြို့၌ ရှိနေ၏။ ပရောဖက်ဒံယေလသည် သုသမြို့ (ရှုရှန်မြို့) သို့ ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ရောက်ရှိနေခြင်းလား၊ သို့မဟုတ် ဗျာဒိတ်ရူပါရုံထဲ၌သာ ထိုနေရာသို့ ရောက်ရှိနေခြင်းလား ဆိုသည်နှင့် ပတ်သက်၍ များစွာသော ဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ကျမ်းစာ၏ ရှေ့နောက်အကြောင်းအရာအရမူ ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ရှိနေခြင်းဟု ကောက်ချက်ချရန် မလိုအပ်ပါ။ “ဗျာဒိတ်ရူပါရုံ၌ ငါမြင်ရသည်” သို့မဟုတ် ရိုးရိုးရှင်းရှင်းပင် “ဗျာဒိတ်ရူပါရုံ၌ ငါမြင်၏” ဟူသော စကားရပ်သည် အမှန်တကယ် ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ရှိနေခြင်းကို ရည်ညွှန်းရန်မလိုဘဲ၊ ဗျာဒိတ်ရူပါရုံ၌ မြင်တွေ့ရသည့် ဖြစ်ရပ်စဉ်များကို မိတ်ဆက်ပေးခြင်းဟု နားလည်နိုင်သည်။ အမှန်တကယ် ရောက်ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ ဗျာဒိတ်ရူပါရုံထဲ၌သာ ထိုသို့ နေရာရွှေ့ပြောင်းခံရသည့် အခြားသော နမူနာများမှာ ယေရုရှလင်မြို့သို့ ယေဇကျေလ၏ “အလည်အပတ်ခရီး” (ယေဇကျေလ ၈:၃ ကိုကြည့်ပါ) နှင့် တောကန္တာရသို့ ယောဟန်၏ ရောက်ရှိခြင်း (ဗျာဒိတ် ၁၇:၃) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် အဲလန် ဂျီ ဝှိုက် (Ellen G. White) ၏ အတွေ့အကြုံများကိုလည်း ဖော်ပြနိုင်ပါသည် (EW ၃၂၊ ၃၉ ကိုကြည့်ပါ)။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ၊ ထိုအချိန်က ဒံယေလသည် သုသမြို့၌ ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ မရှိခဲ့ပါဟုလည်း သက်သေမပြနိုင်ချေ။ သူ၏ ရုံးလုပ်ငန်းတာဝန်များကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ အခြားကိစ္စရပ်များကြောင့်သော်လည်းကောင်း ခရီးသွားလာရင်း တစ်ချိန်ချိန်တွင် ဧလံပြည်၏ အချက်အချာကျသော မြို့ဟောင်းကြီးသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့နိုင်သည်ဟု တွေးတောရန် မခက်ခဲပါ။ အကယ်၍ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဗေလရှာဇာ၏ ပထမဆုံးနှစ်ကို ဘီစီ ၅၅၃ တွင် စတင်သည်ဟု သတ်မှတ်လျှင်၊ ဤဗျာဒိတ်ရူပါရုံကို မြင်ရချိန်၌ ဧလံပြည်သည် နေဗုခဒ်နေဇာ၏ ဗာဗုလုန်လက်အောက်ခံ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်နေဆဲဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ ကုရုမင်းကြီး ဗာဗုလုန်ကို မသိမ်းပိုက်မီ တစ်ချိန်ချိန်တွင် ကုရုမင်းကြီးဘက်သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့သည်။ ဂျိုးဆက်ဖတ်စ် (Josephus) က ပရောဖက်သည် ဗျာဒိတ်ရူပါရုံကို မြင်ရချိန်တွင် သုသမြို့၌ အမှန်တကယ် ရှိနေခဲ့သည်ဟု ဆိုထားသည် (Antiquities x. ၁၁. ၇)။

I was at Shushan. There has been considerable discussion as to whether the prophet Daniel was bodily present in Susa, or was present there only in vision. As far as the context is concerned, bodily presence need not be inferred. “I saw in a vision,” or simply “I saw in vision,” may be understood as introducing a series of events seen in vision with no necessary reference to actual presence. Other examples of such transportations taking place in vision, but not in actuality, are the “visit” of Ezekiel to Jerusalem (see on Eze. 8:3) and that of John to the wilderness (Rev. 17:3). We might mention also the experiences of Ellen G. White (see EW 32, 39). On the other hand, it cannot be proved that Daniel was not bodily in Susa at the time. It is not difficult to imagine that his travels, either on official business or otherwise, may at some time or another have taken him to the former metropolis of Elam. At the time of this vision, if we begin the 1st year of Belshazzar in 553, Elam was probably still a Babylonian province, though it went over to Cyrus at some time before he took Babylon. Josephus alleges that the prophet was actually in Susa at the time of the vision (Antiquities x. 11. 7).

နန်းတော်။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် “ဗီရာ” (birah) ဖြစ်ပြီး၊ “ရဲတိုက်” သို့မဟုတ် “မြို့ပြခံတပ်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဟေဗြဲကျမ်းစာတွင် ဤစကားရပ်သည် ရှုရှန်ဟူသော နာမနှင့် ယှဉ်တွဲ တည်ရှိနေသည်။ ဤပုဒ်စုကို “ရှုရှန်ရဲတိုက်၌” ဟု ဘာသာပြန်ဆိုနိုင်သကဲ့သို့ ခေတ်သစ်ကာလတွင် ပိုမိုရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သော နာမည်ပုံစံကို အသုံးပြု၍ “မြို့တော်သုသ” (RSV) ဟုလည်း ပြန်ဆိုနိုင်သည်။ ဂရိသမိုင်းပညာရှင် ဇင်နိုဖွန် (Xenophon) ၏ အဆိုအရ၊ ပါရှန်းဘုရင်များသည် နောင်တွင် ထိုမြို့ကို ဆောင်းရာသီ စံအိမ်တော်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး၊ ကျန်ရှိသော တစ်နှစ်တာလုံးကို ဗာဗုလုန် သို့မဟုတ် ဧကဗာတန်မြို့၌ ကုန်လွန်စေခဲ့ကြသည်။ သုသမြို့နှင့် ပတ်သက်၍ ထပ်မံသိရှိလိုပါက ဧသတာ ၁:၂ တွင် ကြည့်ပါ။

Palace. Heb. birah, “citadel,” or “acropolis.” In the Hebrew the term is in apposition to Shushan. The phrase may be translated “in the citadel Shushan,” or, employing the form of the name more familiar in modern times, “Susa the capital” (RSV). According to the Greek historian Xenophon, Persian kings later used the city as a winter residence, and spent the rest of the year at Babylon or at Ecbatana. For further information regarding Susa see on Esther 1:2.

ဥလဲမြစ်။ အဆီရိယဘာသာဖြင့် “အူလာ” (Ula) ဖြစ်ပြီး၊ မည်သည့်နေရာမှန်း အတိအကျ မခွဲခြားနိုင်သေးသော မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်း ဂန္ထဝင်စာဆိုများက သုသမြို့ကို ဥလုမြစ် (Eulaeus - ကာရွန်မြစ်) သို့မဟုတ် ခိုဝါစပက်မြစ် (Choaspes - ကာခါမြစ်) ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်ဟု ဖော်ပြကြသည်။ အချို့သော ပညာရှင်များကမူ ၎င်းကို ခိုဝါစပက်မြစ်နှင့် ကိုပရတ်မြစ် (Coprates) တို့အကြားရှိ တူးမြောင်းတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။

Ulai. Assyrian Ula, an unidentified river. Classical writers place Susa on the Eulaeus (Karun) or on the Choaspes (Kerkha). Some scholars see it as a canal between the Choaspes and Coprates rivers.

၃။ ချိုနှစ်ချောင်းရှိသော သိုးထီး။ ကောင်းကင်တမန်သည် နောင်တွင် ဤအမှတ်သက္ကေတကို မီဒီယာနှင့် ပါရှာ (မေဒိနှင့် ပိရသိ) ရှင်ဘုရင်များကို ကိုယ်စားပြုကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည် (အငယ် ၂၀)။

A ram which had two horns. The angel later identifies this symbol as representing the kings of Media and Persia (v. 20).

တစ်ချောင်းက အခြားတစ်ချောင်းထက် ပို၍ရှည်၏။ ပါရှာသည် မီဒီယာထက် နောက်ကျမှ ပေါ်ထွန်းလာသော်လည်း၊ ဘီစီ ၅၅၃ သို့မဟုတ် ၅၅၀ တွင် ကုရုမင်းကြီးက မီဒီယာ၏ အက်စတီယာဂျက်စ် (Astyages) ကို အနိုင်ရရှိခဲ့သောအခါ ပါရှာသည် သြဇာအကြီးဆုံး တန်ခိုးရှင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မီဒီယာလူမျိုးများကို အောက်ကျနောက်ကျသူများ သို့မဟုတ် အောင်နိုင်ခြင်းခံရသော လူမျိုးများအဖြစ် မဆက်ဆံဘဲ၊ မဟာမိတ်များအဖြစ်သာ ဆက်ဆံခဲ့သည်။ အခန်း ၂:၃၉ ကိုကြည့်ပါ။

Higher than the other. Although it rose later than Media, Persia became the dominant power when Cyrus defeated Astyages of Media in 553 or 550. The Medes, however, were not treated as inferiors or as a subjugated people, but rather as confederates. See on ch. 2:39.

၄။ အနောက်မျက်နှာသို့ ဝှေ့လျက်။ ကုရုမင်းကြီးသည် ဘီစီ ၅၄၇ တွင် လုဒိပြည် (Lydia) ကိုလည်းကောင်း၊ ဘီစီ ၅၃၉ တွင် ဗာဗုလုန်ပြည်ကိုလည်းကောင်း အောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ကမ်ဘိုင်ဆီးစ် (Cambyses) သည် ဘီစီ ၅၂၅ တွင် တောင်ဘက် အီဂျစ်နှင့် နူဘီယာ (Nubia) ပြည်များအထိ နယ်မြေချဲ့ထွင် အောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဒါရိဟစ္စတက်စပက် (Darius Hystaspes) သည် ဘီစီ ၅၁၃ တွင် မြောက်ဘက် စကုသလူမျိုးများ (Scythians) ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည် (အတွဲ ၃၊ စာမျက်နှာ ၅၄-၅၉ ကိုကြည့်ပါ)။

Pushing westward. Cyrus conquered Lydia in 547 b.c. and Babylon in 539. Cambyses extended the conquests south into Egypt and Nubia in 525. Darius Hystaspes went north against the Scythians in 513 (see Vol. III, pp. 54–59).

မေဒိ-ပိရသိ အင်ပါယာ (မေဒို-ပါရှန်း အင်ပါယာ) သည် ၎င်း၏ရှေ့က တည်ရှိခဲ့သော ဗာဗုလုန်အင်ပါယာထက် နယ်မြေများစွာ ပိုမိုကျယ်ဝန်းသည်။ ပါရှန်းစစ်တပ်များသည် အလွန်အောင်မြင်ခဲ့သဖြင့် အာရွှေရုမင်းကြီး၏ လက်ထက်တွင် (ဧသတာ ၁:၁) အင်ပါယာသည် အိန္ဒိယပြည်မှသည် အီသီယိုးပီးယားပြည်အထိ၊ ထိုခေတ်အခါက လူတို့သိရှိသမျှ ကမ္ဘာလောက၏ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက် အစွန်းဆုံးများအထိ ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ ပါရှန်းဘုရင်များ၏ မကြာခဏ အသုံးပြုသော ဘွဲ့အမည်မှာ “ရှင်ဘုရင်တို့၏ ရှင်ဘုရင်” သို့မဟုတ် “တိုင်းနိုင်ငံတို့၏ ရှင်ဘုရင်” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

The Medo-Persian Empire covered much more territory than its predecessor, Babylon. So successful were Persian arms that in the days of Ahasuerus (Esther 1:1) the empire extended from India to Ethiopia, the eastern and southern extremities of the then-known world. A frequent title of the Persian monarch was “king of kings” or “king of the countries.”

ကြီးမြတ်ခြင်းသို့ ရောက်၏။ စာသားအတိုင်းဆိုလျှင် “ကြီးမြတ်သောအမှုတို့ကို ပြု၏”၊ “မိမိကိုယ်ကို ကြီးစေ၏” သို့မဟုတ် “မိမိကိုယ်ကို ချီးမြှောက်၏” (RSV) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

Became great. Literally, “did great things,” “made himself big,” or “magnified himself” (RSV).

၅။ ဆိတ်ထီး။ ဂရိပြည် (အငယ် ၂၁)၊ ဆိုလိုသည်မှာ အလက်ဇန္ဒား၏ မာစီဒိုးနီးယား အင်ပါယာ (မက်ဆီဒိုနီးယန်း အင်ပါယာ) ကို ကိုယ်စားပြုကြောင်း ကောင်းကင်တမန်က ဖော်ပြခဲ့သည် (အခန်း ၇:၆ ကိုကြည့်ပါ)။

Goat. Identified by the angel as representing Greece (v. 21), that is, the Macedonian Empire of Alexander (see on ch. 7:6).

အနောက်မျက်နှာမှ။ ဂရိပြည်သည် ပါရှန်းအင်ပါယာ၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။

From the west. Greece lay west of the Persian Empire.

မြေကိုမနင်းဘဲ။ အလွန်လျင်မြန်လှသော ဤဖော်ပြချက်သည် အလက်ဇန္ဒား၏ အောင်နိုင်မှုများ၏ အံ့သြဖွယ်ကောင်းသော အရှိန်အဟုန်နှင့် ပြည့်စုံပြတ်သားမှုကို သင့်လျော်စွာ ပုံဖော်ထားခြင်းဖြစ်သည် (အခန်း ၇:၆ ကိုကြည့်ပါ)။

Touched not the ground. This description of great swiftness appropriately depicts the astonishing speed and completeness of Alexander’s conquests (see on ch. 7:6).

ထူးခြားသော ချို။ အငယ် ၂၁ ၏ အဆိုအရ (ယှဉ်တွဲပါရှိသော ပရောဖက်ပြုချက် အခန်း ၁၁:၃၊ ၄ ကိုလည်း ကြည့်ပါ)၊ ဤထူးခြားသော ချိုသည် ပထမဆုံးသော ဂရိဘုရင်ကြီး၊ ဆိုလိုသည်မှာ အလက်ဇန္ဒားသည် ဂရိတ် (Alexander the Great) ကို ကိုယ်စားပြုသည် (အခန်း ၇:၆ ကိုကြည့်ပါ)။

Notable horn. According to v. 21 (see also the parallel prophecy, ch. 11:3, 4), this notable horn represents the first great Grecian king, that is, Alexander the Great (see on ch. 7:6).

၇။ အမျက်ဒေါသ ထွက်လျက်။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် “မာရာ” (marar) ဖြစ်ပြီး၊ ဤနေရာ၌ တွေ့ရသော ပုံစံအရ “ပြင်းစွာ အမျက်ထွက်ခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ Choler သည် အင်္ဂလိပ်စာဟောင်းတွင် “ဒေါသအမျက်” (anger) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤအငယ်၏ သုံးနှုန်းထားသော ဘာသာစကားသည် ပါရှာပြည်သည် အလက်ဇန္ဒား၏ လက်အောက်သို့ လုံးလုံးလျားလျား ကျရောက်သွားခြင်းကို ပုံဖော်ထားသည်။ အင်ပါယာ၏ တန်ခိုးအာဏာသည် လုံးဝ ချိုးဖျက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ တိုင်းပြည်သည် ဖျက်ဆီးခြင်း ခံခဲ့ရပြီး၊ ၎င်း၏ စစ်တပ်များမှာ အပိုင်းပိုင်း ပြတ်တောက်ကာ ကွဲလွင့်သွားခဲ့ပြီး၊ မြို့ရွာများမှာလည်း လုယက်ဖျက်ဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်း၏ ရှေးဟောင်း ခန့်ညားထည်ဝါမှုအတွက် အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အအုံအဖြစ် ပျက်စီးနေသော အကြွင်းအကျန်များ ယနေ့တိုင် တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သော ပါစီပိုလစ် (Persepolis) မင်းနေပြည်တော်ကြီးသည် မီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

Moved with choler. Heb. marar, in the form here found, “to be enraged”. Choler is Old English for “anger.” The language of this verse depicts the completeness of the subjection of Persia to Alexander. The power of the empire was completely broken. The country was ravished, its armies cut in pieces and scattered, its cities plundered. The royal city of Persepolis, whose ruins still stand as a monument to its ancient splendor, was destroyed by fire.

၈။ အလွန်တရာ ကြီးမြတ်ခြင်းသို့ ရောက်၏။ သို့မဟုတ် “မိမိကိုယ်ကို အတိုင်းထက်အလွန် ချီးမြှောက်၏” (အငယ် ၄၊ ၉ ကိုကြည့်ပါ)။

Waxed very great. Or, “magnified himself exceedingly” (see on vs. 4, 9).

အားကြီးသောအခါ။ အလက်ဇန္ဒားသည် သူ၏အင်ပါယာ တန်ခိုးအာဏာ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိနေစဉ်မှာပင် ကျဆုံးလိမ့်မည်ဟု ပရောဖက်ပြုချက်က ကြိုတင်ဟောကိန်းထုတ်ခဲ့သည်။ အသက် ၃၂ နှစ် အရွယ်၊ လူပျိုလူကောင်း ဘဝ၏ အကောင်းဆုံး အချိန်ကာလမှာပင်၊ ထိုကြီးမြတ်သော ခေါင်းဆောင်သည် သူ၏ အတုံ့အဆမဲ့ သောက်စားမှုကို အကြောင်းပြု၍ ပိုမိုဆိုးရွားလာသော ဖျားနာမှု ဝေဒနာဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ အခန်း ၇:၆ ကိုကြည့်ပါ။

When he was strong. Prophecy predicted that Alexander would fall while his empire was at the height of its power. At the age of 32, still in the prime of life, the great leader died of a fever aggravated, no doubt, by his own intemperance. See on ch. 7:6.

ထူးခြားသော ချိုလေးချောင်း။ အလက်ဇန္ဒား၏ အင်ပါယာကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခဲ့သည့် မာစီဒိုးနီးယား (သို့မဟုတ် ဟယ်လင်နစ်စတစ်) တိုင်းနိုင်ငံ လေးခုနှင့် ပတ်သက်၍ အခန်း ၇:၆၊ ၁၁:၃၊ ၄ တို့တွင် ကြည့်ပါ။

Four notable ones. On the four Macedonian (or Hellenistic) kingdoms into which Alexander’s empire was divided, see on chs. 7:6; 11:3, 4.

၉။ ထိုချိုတစ်ချောင်းထဲက။ ဟေဗြဲကျမ်းစာတွင် ဤပုဒ်စုသည် ကျား၊ မ လိင်အမျိုးအစား ခွဲခြားမှု၌ ရှုပ်ထွေးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ “ထိုအရာတို့” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော “ဟမ်” (hem) ဟူသော စကားလုံးသည် ကျားလိင် (masculine) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သဒ္ဒါနည်းအရ ရှေ့ကရည်ညွှန်းသော စကားလုံးမှာ “ချိုများ” မဟုတ်ဘဲ “လေများ” (အငယ် ၈) ဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်၊ အကြောင်းမှာ “လေများ” သည် ကျားလိင် သို့မဟုတ် မလိင် (feminine) နှစ်မျိုးစလုံး ဖြစ်နိုင်သော်လည်း “ချိုများ” မှာမူ မလိင်သာ ဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ၊ “တစ်ချောင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော “အာခတ်” (’achath) ဟူသော စကားလုံးသည် မလိင်ဖြစ်နေသဖြင့် “ချိုများ” ကို ရှေ့ကရည်ညွှန်းသောအရာအဖြစ် ဆက်စပ်တွေးတောစေသည်။ “အာခတ်” သည် မလိင်ပုံစံဖြင့် အများဆုံး တွေ့ရတတ်သော “လေများ” ဟူသော စကားလုံးကိုလည်း ပြန်လည်ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ရေးသားသူသည် ထိုကဲ့သို့ နီးကပ်သော ရှေ့နောက်စကားစပ်ထဲတွင် နာမ်တစ်ခုတည်းကို လိင်အမျိုးအစား နှစ်မျိုး ကွဲပြားစွာ သတ်မှတ်လိမ့်မည်ဟု တွေးရန် ခဲယဉ်းသည်။ သဒ္ဒါနည်းအရ ကိုက်ညီမှုရှိစေရန်အတွက် “အာခတ်” ကို ကျားလိင်ပုံစံသို့ ပြောင်းလဲရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုသို့ဖြစ်ပါက ပုဒ်စုတစ်ခုလုံးသည် “လေများ” ကို ရှင်းလင်းစွာ ရည်ညွှန်းသွားမည် ဖြစ်သည်၊ သို့မဟုတ်ပါက “ထိုအရာတို့” ဟူသော စကားလုံးကို မလိင်သို့ ပြောင်းလဲရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုသို့ဖြစ်ပါက “လေများ” သို့မဟုတ် “ချိုများ” နှစ်မျိုးစလုံးသည် ရှေ့ကရည်ညွှန်းသောအရာ ဖြစ်နိုင်သဖြင့် ဝေခွဲရခက်ခဲသွားမည် ဖြစ်သည်။ ဟေဗြဲလက်ရေးစာမူ အတော်များများတွင် “ထိုအရာတို့” ဟူသော စကားလုံးကို မလိင်ပုံစံဖြင့် ရေးသားထားကြသည်။ အကယ်၍ ထိုလက်ရေးစာမူများ၏ ဖတ်ရှုခြင်းကသာ အမှန်ဖြစ်ပါက၊ ဤကျမ်းပိုဒ်သည် ဝေခွဲရခက်ခဲနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။

Out of one of them. In the Hebrew this phrase presents confusion of gender. The word for “them,” hem, is masculine. This indicates that, grammatically, the antecedent is “winds” (v. 8) and not “horns,” since “winds” may be either masculine or feminine, but "horns," only feminine. On the other hand the word for “one,” ’achath, is feminine, suggesting “horns” as the antecedent. ’Achath could, of course, refer back to the word for “winds,” which occurs most frequently in the feminine. But it is doubtful that the writer would assign two different genders to the same noun in such close contextual relationship. To reach grammatical agreement, either ’achath should be changed into a masculine, thus making the entire phrase refer clearly to “winds,” or the word for “them” should be changed into a feminine, in which case the reference would be ambiguous, since either “winds” or “horns” may be the antecedent. A number of Hebrew manuscripts have the word for “them” in the feminine. If these manuscripts reflect the correct reading, the passage is still ambiguous.

အငယ် ၉ ပါ “ချိုငယ်” သည် ရောမနိုင်ငံကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု အနက်ဖွင့်ဆိုကြသော ကျမ်းစာအနက်ဖွင့်ပညာရှင်များသည် ရောမနိုင်ငံသည် အလက်ဇန္ဒားအင်ပါယာ၏ ခွဲထွက်သွားသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုထဲက ပေါ်ထွက်လာသည်ဟု မည်သို့ ကျေနပ်ဖွယ်ရာ ရှင်းပြရမည်ကို မသိဘဲ ဖြစ်နေကြရသည်။ အကယ်၍ “ထိုအရာတို့” သည် “လေများ” ကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်ပါက ခက်ခဲမှုအားလုံး ကွယ်ပျောက်သွားမည် ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ ဤကျမ်းပိုဒ်သည် အရပ်လေးမျက်နှာ၏ လေတိုက်ရာ အရပ်တစ်ခုမှ အခြားသော အင်အားစု တန်ခိုးရှင်တစ်ဦး ပေါ်လာလိမ့်မည်ဟု ရိုးရှင်းစွာ ဖော်ပြခြင်းသာ ဖြစ်သွားသည်။ ရောမနိုင်ငံသည် အနောက်ဘက်မှ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ဗျာဒိတ်ရူပါရုံ၏ အမှတ်သက္ကေတများကို စာသားအတိုင်း ရှင်းလင်းချက်အရ ရောမနိုင်ငံသည် “သူတို့၏ တိုင်းနိုင်ငံအဆုံးပိုင်းကာလတွင်” (အငယ် ၂၃)၊ ဆိုလိုသည်မှာ ချိုလေးချောင်း၏ “တိုင်းနိုင်ငံ” ကာလတွင် ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟု ဆိုထားသည်။ သို့သော်လည်း အငယ် ၂၃ သည် ချိုငယ် ပေါ်ထွန်းလာမည့် အချိန်ကာလကိုသာ ရည်ညွှန်းပြီး ၎င်းပေါ်ထွန်းရာ နေရာအကြောင်းကိုမူ တစ်စုံတစ်ရာ မဆိုထားချေ၊ အငယ် ၉ ကမူ ၎င်း၏ တည်နေရာကိုသာ သီးသန့် အလေးပေးထားသည်။

Commentators who interpret the “little horn” of v. 9 to refer to Rome have been at a loss to explain satisfactorily how Rome could be said to arise out of one of the divisions of Alexander’s empire. If “them” refers to “winds,” all difficulty vanishes. The passage then simply states that from one of the four points of the compass would come another power. Rome came from the west. In the literal explanation of the symbols of the vision Rome is said to arise “in the latter time of their kingdom” (v. 23), that is, the “kingdom” of the four horns. However, v. 23 refers only to the time when the little horn would arise and says nothing of the place of its rising, whereas v. 9 is concerned exclusively with its location.

ပရောဖက်သည် ဤနေရာ၌ မိမိအား ပြသထားသည့် မြင်ကွင်းများအတိုင်း ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ သက္ကေတများ၏ ဖြစ်ပျက်ပုံအဆင့်ဆင့်ကို ဆက်တိုက် ဖော်ပြနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း သတိရသင့်သည်။ သူသည် ဗျာဒိတ်ရူပါရုံကို အနက်ဖွင့်ဆိုခြင်း မပြုရသေးပါ။ ဗျာဒိတ်ရူပါရုံ၏ ဤထူးခြားချက်ကို အနက်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ အငယ် ၂၃ တွင်မှ ပေါ်ထွက်လာသည်။ ဗျာဒိတ်ရူပါရုံများ၏ သက္ကေတများကို အနက်ဖွင့်ဆိုရာတွင် လိုက်နာရမည့် အရေးကြီးသော စည်းမျဉ်းတစ်ခုမှာ အနက်ဖွင့်ဆိုချက် တန်ဖိုးရှိစေရန် ရည်ရွယ်ထားသည့် ပုံဖော်တင်ဆက်မှုဆိုင်ရာ ထူးခြားချက်များကိုသာ အနက်ဖွင့်ဆိုချက် ပေးရန် ဖြစ်သည်။ ပုံပမာစကားများ၌ကဲ့သို့ပင်၊ အချို့သော အင်္ဂါရပ်များသည် ဇာတ်လမ်းဆင် တင်ဆက်မှုကို ပြည့်စုံစေရန် လိုအပ်သော်လည်း၊ ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်က အရေးပါသော အဓိပ္ပာယ် ရှိချင်မှ ရှိလိမ့်မည်။ ယင်းတို့အနက် မည်သည့်အရာက အနက်ဖွင့်ဆိုချက် တန်ဖိုးရှိသည်ကို မှုတ်သွင်းခြင်းခံရသော နှုတ်ကပတ်တော် (Inspiration) တစ်ခုတည်းကသာ ဆုံးဖြတ်နိုင်သည်။ ဤဖြစ်ရပ်တွင် မှုတ်သွင်းခြင်းခံရသော နှုတ်ကပတ်တော် (အငယ် ၂၃) သည် ဤချိုက ကိုယ်စားပြုသော တန်ခိုးရှင် ပေါ်ထွက်လာမည့် “အချိန်ကာလ” အကြောင်းကိုသာ ပြောဆိုထားပြီး ၎င်း၏ ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အစပြုရာနေရာကိုမူ တစ်စုံတစ်ရာ မဆိုထားသောကြောင့်၊ ကျွန်ုပ်တို့အနေဖြင့် “ထိုအရာတို့အနက် တစ်ခုထဲက” ဟူသော ပုဒ်စုအပေါ် အလေးပေးနေရန် အကြောင်းရင်းမရှိပါ။

It should be remembered that the prophet is here giving a running account of the prophetic symbolization, as the scenes were presented to him. He is not yet interpreting the vision. The interpretation of this feature of the vision occurs in v. 23. An important rule to follow when interpreting the symbols of visions is to assign an interpretation only to those features of pictorial representation that were intended to have interpretative value. As in parables, certain features are needed to complete the dramatic presentation, but are not necessarily significant of themselves. Which of these have interpretative value, Inspiration alone can determine. Seeing that in this instance Inspiration (v. 23) speaks only of the time when the power represented by this horn was to emerge, and says nothing as to its geographical point of origin, there is no reason for us to lay stress on the phrase, “out of one of them.”

အခန်း ၈ ၏ ဗျာဒိတ်ရူပါရုံသည် အခန်း ၂ နှင့် ၇ တို့၏ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ ကောက်ကြောင်းများနှင့် များစွာ ထပ်တူကျနေသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထိုကောက်ကြောင်း နှစ်ခုစလုံးတွင် ဂရိပြည်ကို ဆက်ခံသော တန်ခိုးရှင်မှာ ရောမနိုင်ငံ ဖြစ်သဖြင့်လည်းကောင်း (အခန်း ၂:၄၀၊ ၇:၇ ကိုကြည့်ပါ)၊ ဤနေရာ၌ အငယ် ၈ ပါ “ချို” တန်ခိုးရှင်သည် ရောမနိုင်ငံကိုသာ အကျုံးဝင်သည်ဟု ယူဆခြင်းက ယုတ္တိအရှိဆုံး ဖြစ်သည်။ ရောမနိုင်ငံသည် ဗျာဒိတ်ရူပါရုံ၏ အမျိုးမျိုးသော သတ်မှတ်ချက်များကို တိကျစွာ ပြည့်စုံစေခဲ့သည်ဟူသော အချက်က ဤအနက်ဖွင့်ဆိုချက်ကို အတည်ပြုပေးနေသည်။

Inasmuch as the vision of ch. 8 closely parallels the prophetic outlines of chs. 2 and 7, and inasmuch as in both of those outlines the power succeeding Greece is Rome (see on chs. 2:40; 7:7), the reasonable assumption here is that the “horn” power is of v. 8 also applies to Rome. This interpretation is confirmed by the fact that Rome precisely fulfilled the various specifications of the vision.

ချိုငယ်တစ်ချောင်း။ ဤချိုငယ်သည် ရောမနိုင်ငံ၏ အဆင့်နှစ်ဆင့်စလုံးဖြစ်သော အယူမှားအဆင့် (လောကီအင်ပါယာ) နှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအဆင့် နှစ်ခုစလုံးကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ဒံယေလသည် ရောမနိုင်ငံကို ပထမဦးစွာ ၎င်း၏ အယူမှား၊ အင်ပါယာအဆင့်တွင် ဂျူးလူမျိုးများနှင့် ရှေးဦးခရစ်ယာန်များကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေသည်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ရပြီး၊ ထို့နောက်တွင် ၎င်း၏ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအဆင့်တွင် ကျွန်ုပ်တို့ခေတ်တိုင်အောင်လည်းကောင်း၊ အနာဂတ်အထိလည်းကောင်း ဆက်လက်၍ စစ်မှန်သော အသင်းတော်ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေသည်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ဤနှစ်မျိုးစလုံး အကျုံးဝင်ပုံနှင့် ပတ်သက်၍ အငယ် ၁၃၊ ၂၃ တွင် ကြည့်ပါ။

A little horn. This little horn represents Rome in both its phases, pagan and papal. Daniel saw Rome first in its pagan, imperial phase, warring against the Jewish people and the early Christians, and then in its papal phase, continuing down to our own day and into the future, warring against the true church. On this double application see on vs. 13, 23.

အတိုင်းထက်အလွန်။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် “ယဲသာ” (yether) ဖြစ်ပြီး၊ အခြေခံအားဖြင့် “အကြွင်းအကျန်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အချို့သော ဖြစ်ရပ်များတွင် ၎င်းသည် ဤနေရာ၌ကဲ့သို့ပင်၊ အတိုင်းအတာထက် ကျော်လွန်သောအရာ၊ အကြွင်းအကျန် ချန်ထားရစ်သည့် သဘောမျိုးကို ဖော်ပြသည်။ ၎င်းကို “မြတ်သောအရာ” (ကမ္ဘာဦး ၄၉:၃)၊ “အထူးသဖြင့်” (ဆာလံ ၃၁:၂၃)၊ “သာ၍ ကြွယ်ဝလိမ့်မည်” (ဟေရှာယ ၅၆:၁၂) ဟု ပြန်ဆိုထားသည်။ ဒံယေလ ၈:၈ တွင် “အလွန်တရာ” ဟု ပြန်ဆိုထားသော စကားလုံးမှာ “မေအော့ဒ်” (me’od) ဖြစ်ပြီး၊ “အတိုင်းထက်အလွန်” အတွက် သာမန်အားဖြင့် ပိုမိုအသုံးပြုလေ့ရှိသော စကားလုံးဖြစ်သည်။ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် “မေအော့ဒ်” ကို ၎င်း၏ ရိုးရှင်းသော ပုံစံဖြင့် ၂၂ ကြိမ် (ကမ္ဘာဦး ၁၃:၁၃၊ ၁၅:၁ စသည်ဖြင့်) နှင့် ၎င်း၏ ထပ်ခါတလဲလဲ ပုံစံဖြင့် ၉ ကြိမ် “အတိုင်းထက်အလွန်” သို့မဟုတ် “အလွန်တရာ” ဟု ပြန်ဆိုထားသည်။ “ယဲသာ” (ဒံယေလ ၈:၉) သည် “မေအော့ဒ်” ထက် သာ၍ကြီးမားသော အဆင့်အတန်းကို ပြသသည်ဟု ငြင်းခုံ၍မရပါ။ ဂရိထက် သာလွန်သော ရောမနိုင်ငံ၏ မည်သည့် ကြီးမြတ်မှုမျိုးကိုမဆို ဤစကားလုံးများအပေါ် အခြေခံ၍မဟုတ်ဘဲ သမိုင်းကြောင်းအရသာ သက်သေပြရမည် ဖြစ်သည်။

Exceeding. Heb. yether, basically meaning “remainder.” In a few instances it describes, as here, that which is above measure, in the sense of leaving a remainder. It is translated “excellency” (Gen. 49:3), “plentifully” (Ps 31:23), “much more abundant” (Isa. 56:12). The word translated “very” in Dan. 8:8 is me’od, the more common word for “exceedingly.” In the OT me’od is translated “exceeding” or “exceedingly” 22 times (Gen. 13:13; 15:1; etc.) in its simple form and 9 times in its repeated form. It cannot be argued that yether (Dan. 8:9) represents a greater degree than me’od. Any excelling greatness in Rome over that of Greece must be proved historically, not on the basis of these words.

တောင်မျက်နှာသို့။ အီဂျစ်ပြည်သည် ကာလကြာရှည်စွာ ရောမနိုင်ငံ၏ တရားဝင်မဟုတ်သော အကာအကွယ်ပေးခြင်းခံရသည့် နယ်မြေ ဖြစ်ခဲ့သည်။ စီမံကိန်းအရ တော်ဝင်ပရိုလမေဘုရင်များ (Ptolemies) ကို စစ်တိုက်ရန် ကြိုးပမ်းနေသော အန္တိအောက်ကတ် ဧပိဖန်းနတ်စ် (Antiochus Epiphanes) အား တိုင်းပြည်မှ ထွက်ခွာရန် အမိန့်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည့် ဘီစီ ၁၆၈ ခုနှစ်ကတည်းက ၎င်း၏ ကံကြမ္မာသည် ရောမနိုင်ငံ၏ လက်ထဲတွင် ရှိနှင့်နေပြီးဖြစ်သည်။ အီဂျစ်ပြည်သည် ၎င်း၏ ပရိုလမေမင်းဆက် အုပ်ချုပ်သူများ၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်တွင် ရှိနေဆဲဖြစ်သော်လည်း၊ ဘီစီ ၃၀ တွင် ရောမပြည်နယ်တစ်ခု မဖြစ်လာမီ နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက ရောမနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်ဆိုင်ရာ ပေါ်လစီတွင် ရုပ်သေးရုပ်တစ်ခုကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။

Toward the south. Egypt was long an unofficial protectorate of Rome. Her fate was already in Rome’s hands in 168 b.c. when Antiochus Epiphanes, who was seeking to make war on the Ptolemies, was ordered out of the country. Egypt, still under the administration of its Ptolemaic rulers, was a pawn of Roman Eastern policy for many years before it became, in 30 b.c., a Roman province.

အရှေ့မျက်နှာသို့။ ဆီလူးဆစ် အင်ပါယာ (Seleucid Empire) သည် ဘီစီ ၁၉၀ ခန့်လောက်ကတည်းက ၎င်း၏ အနောက်ဘက်ဆုံး နယ်မြေများကို ရောမနိုင်ငံထံသို့ ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး၊ နောက်ဆုံးတွင် ဘီစီ ၆၅ သို့မဟုတ် ထိုနောက်ပိုင်း မကြာမီတွင် ဆီးရီးယားဟူသော ရောမပြည်နယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

Toward the east. The Seleucid Empire lost its westernmost lands to Rome as early as 190 b.c., and finally became the Roman province of Syria in 65 b.c. or shortly thereafter.

သာယာသောပြည်သို့။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် “ဇဲဘီ” (ṣebi) ဖြစ်ပြီး၊ “တန်ဆာ”၊ “အလှဆင်ခြင်း” သို့မဟုတ် “ဘုန်းအသရေ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယေရုရှလင်မြို့ သို့မဟုတ် ပါလက်စတိုင်းပြည်ကို ဤနေရာ၌ ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။ “ဇဲဘီ” ကို အခန်း ၁၁:၁၆၊ ၄၁ တွင် “ဘုန်းကြီးသော” ဟု ပြန်ဆိုထားသည်။ သို့သော်လည်း ထိုနေရာ၌ ဟေဗြဲကျမ်းစာတွင် “ပြည်” (land) ဟူသော စကားလုံး ပါရှိသော်လည်း၊ ဤနေရာ၌မူ “ပြည်” ဟူသောအရာကို အလိုအလျောက် နားလည်ရမည်ဖြစ်သည်။ ပါလက်စတိုင်းပြည်သည် ဘီစီ ၆၃ တွင် ရောမအင်ပါယာအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

Pleasant land. Heb. ṣebi, “ornament,” “decoration,” “glory.” Either Jerusalem or the land of Palestine is here referred to. Ṣebi is translated “glorious” in ch. 11:16, 41. However, there the Hebrew has the word for “land,” whereas here “land” is understood. Palestine was incorporated into the Roman Empire in 63 b.c.

၁၀။ ကောင်းကင်ဗိုလ်ခြေ။ ဒံယေလသည် မိမိဗျာဒိတ်ရူပါရုံ၌ မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်များကို ဆက်လက်ဖော်ပြနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ကောင်းကင်တမန်သည် နောင်တွင် အနက်ဖွင့်ဆိုချက်ကို ပေးထားသောကြောင့် (အငယ် ၂၄)၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဤနေရာ၌ ဖော်ပြထားသောအရာ၏ အရေးပါမှုနှင့် ပတ်သက်၍ အမှောင်ထဲတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့စရာ မလိုပါ။ “ဗိုလ်ခြေ” နှင့် “ကြယ်များ” သည် ထင်ရှားစွာပင် “ခွန်အားကြီးသောလူစုနှင့် သန့်ရှင်းသောလူစု” (အငယ် ၂၄) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။

Host of heaven. Daniel is still describing what he saw in vision. Inasmuch as the angel later provides the interpretation (v. 24), we are not left in darkness concerning the significance of what is here described. The “host” and “stars” obviously represent “the mighty and the holy people” (v. 24).

၎င်းတို့ကို ခြေဖြင့်နင်းလေ၏။ ၎င်းသည် ရာစုနှစ်များတစ်လျှောက် ဘုရားသခင်၏ လူမျိုးတော်ကို ရောမနိုင်ငံက အကြိမ်ကြိမ်အခါခါ ပြင်းထန်စွာ ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်ခဲ့သည့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။ အယူမှားခေတ်ကာလက ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော မင်းဆိုးမင်းညစ်များဖြစ်သည့် နေရို (Nero)၊ ဒေစီယပ်စ် (Decius) နှင့် ဒိုင်အိုကလက်ရှန်း (Diocletian) တို့၏ လက်ထက်တွင်လည်းကောင်း၊ တစ်ဖန် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ခေတ်ကာလတွင်လည်းကောင်း၊ ရောမနိုင်ငံသည် မိမိက ပြစ်ဒဏ်စီရင်ရန် ရွေးချယ်ထားသော သူများကို ပြင်းထန်စွာ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန် မည်သည့်အခါမျှ ဝေဝါးနှောင့်နှေးခြင်း မရှိခဲ့ပါ။

Stamped upon them. This has reference to the fury with which Rome has persecuted the people of God so often throughout the centuries. In the days of the tyrants Nero, Decius, and Diocletian in pagan times, and again in papal times, Rome has never hesitated to deal harshly with those whom she chooses to condemn.

၁၁။ ဗိုလ်ခြေမင်း။ အငယ် ၂၅ တွင် ဤတန်ခိုးရှင်သည်ပင် ရှင်ဘုရင်တို့၏ အရှင် (Prince of princes) ကို ဆန့်ကျင်မတ်တတ်ရပ်နေကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းသည် ရောမနိုင်ငံ၏ အာဏာစက်အောက်တွင် လက်ဝါးကပ်တိုင်မှာ အသေခံတော်မူခဲ့သော ခရစ်တော်ကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။ အခန်း ၉:၂五၊ ၁၁:၂၂ တို့တွင် ကြည့်ပါ။

Prince of the host. Verse 25 speaks of this same power standing up against the Prince of princes. The reference is to Christ, who was crucified under the authority of Rome. See on chs. 9:25; 11:22.

သူ့ကြောင့်။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် “မင်မဲန်နု” (mimmennu) ဖြစ်ပြီး၊ “သူ့ထံမှ” ဟုလည်း ပြန်ဆိုနိုင်သည်၊ ဆိုလိုသည်မှာ “ဗိုလ်ခြေမင်းထံမှ” ဖြစ်သည်။ ဤကျမ်းပိုဒ်၏ ဟေဗြဲစာသားသည် ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် အချို့သော ခက်ခဲနက်နဲသည့် ပြဿနာများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ သီအိုဒိုရှန် (Theodotion) ၏ ဂရိဘာသာပြန်ကျမ်းတွင် အလွန်ကွဲပြားခြားနားသော ဖတ်ရှုခြင်းတစ်ခုကို တွေ့ရသည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါအတိုင်း ဖတ်ရှုရသည် - “ဗိုလ်ခြေမင်းသည် သုံ့ပန်းဘဝကို ကယ်လွှတ်တော်မူသည့်တိုင်အောင် [ဤသို့ဖြစ်လိမ့်မည်] - ထိုမင်းကြောင့် ပူဇော်သက္ကာပြုခြင်းသည် နှောင့်ယှက်ခြင်းခံရ၍၊ သူသည် အောင်မြင်လေ၏။ သန့်ရှင်းရာဌာနတော်သည်လည်း လူဆိတ်ညံရာ ဖြစ်လိမ့်မည်။” ဤဘာသာပြန်ကျမ်းသည် ဒံယေလကျမ်း၏ မူရင်းစာသားကို မည်မျှအတိုင်းအတာအထိ ပိုမိုပြည့်စုံစွာ ထင်ဟပ်စေသနည်း (သို့မဟုတ် ထင်ဟပ်မှုမရှိသနည်း) ကို ဆုံးဖြတ်ရန် နည်းလမ်းမရှိပါ။ King James Version (KJV) နှင့် Revised Standard Version (RSV) တို့တွင် ထင်ဟပ်နေသော မာဆိုရက်တစ် စာသား (Masoretic text) သည် ခြုံငုံကြည့်လျှင် ပိုမိုသဘာဝကျသော ဖတ်ရှုခြင်း ဖြစ်ပုံရသည်။

By him. Heb. mimmennu, which may also be rendered “from him,” that is, from the “prince of the host.” The Hebrew of this passage presents certain difficult problems of translation. A very different reading is found in the Greek version of Theodotion. It reads as follows: “And [this shall be] until the chief captain shall have delivered the captivity: and by reason of him the sacrifice was disturbed, and he prospered; and the holy place shall be made desolate.” There is no way of determining to what extent, if any, this version reflects more perfectly the original text of Daniel. The Masoretic text as reflected by the KJV and RSV seems on the whole to be the more natural reading.

အစဉ်မပြတ် ပူဇော်သောသက္ကာ။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် “တာမစ်ဒ်” (tamid) ဖြစ်ပြီး၊ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် ၁၀၃ ကြိမ် တွေ့ရကာ ကြိယာဝိသေသနအဖြစ်လည်းကောင်း၊ နာမဝိသေသနအဖြစ်လည်းကောင်း အသုံးပြုထားသည်။ ၎င်း၏အဓိပ္ပာယ်မှာ “အစဉ်မပြတ်” သို့မဟုတ် “အဆက်မပြတ်” ဖြစ်ပြီး၊ အဆက်မပြတ် အလုပ်ခန့်ထားခြင်း (ယေဇကျေလ ၃၉:၁၄)၊ အမြဲတမ်း ရိက္ခာထောက်ပံ့ခြင်း (၂ ဓမ္မရာဇဝင် ၉:၇-၁၃)၊ အစဉ်မပြတ် ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်း (ဆာလံ ၃၈:၁၇)၊ အစဉ်မပြတ် မျှော်လင့်ခြင်း (ဆာလံ ၇၁:၁၄)၊ အစဉ်မပြတ် စိတ်ဆိုးအောင်နှောင့်ယှက်ခြင်း (ဟေရှာယ ၆၅:၃) စသည့် အမျိုးမျိုးသော သဘောတရားများတွင် အသုံးပြုထားသည်။ သန့်ရှင်းရာဌာနတော်၏ ဝတ်ပြုကိုးကွယ်မှု စနစ်နှင့် ဆက်စပ်၍ ၎င်း၏ ပုံမှန်လုပ်ငန်းဆောင်တာများ၏ အမျိုးမျိုးသော ထူးခြားချက်များကို ဖော်ပြရန် မကြာခဏ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်၊ ဥပမာအားဖြင့် ရှေ့တော်မုန့်စားပွဲပေါ်တွင် အမြဲတမ်း တင်ထားရမည့် “အစဉ်မပြတ်ထားသောမုန့်” (တောလည်ရာ ၄:၇)၊ အစဉ်မပြတ် ထွန်းညှိထားရမည့် မီးခွက် (ထွက်မြောက်ရာ ၂၇:၂၀)၊ ယဇ်ပလ္လင်ပေါ်တွင် အစဉ်မပြတ် တောက်လောင်နေစေရမည့်မီး (ဝတ်ပြုရာ ၆:၁၃)၊ နေ့စဉ်ပူဇော်ရမည့် မီးရှို့ရာယဇ်များ (တောလည်ရာ ၂၈:၃၊ ၆)၊ နံနက်နှင့်ညနေတွင် အစဉ်မပြတ် ပူဇော်ရမည့် နံ့သာပေါင်း (ထွက်မြောက်ရာ ၃၀:၇၊ ၈) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဤစကားလုံးကိုယ်တိုင်က “နေ့စဉ်” ဟု အဓိပ္ပာယ်မရဘဲ၊ ရိုးရိုးရှင်းရှင်းပင် “အစဉ်မပြတ်” သို့မဟုတ် “ပုံမှန်” ဟုသာ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၎င်းပေါ်ထွက်လာသော အကြိမ်ပေါင်း ၁၀၃ ကြိမ်အနက် တောလည်ရာ ၄:၁၆ နှင့် ဒံယေလကျမ်းရှိ ပေါ်ထွက်လာသော ၅ ကြိမ် (အခန်း ၈:၁၁၊ ၁၂၊ ၁၃၊ ၁၁:၃၁၊ ၁၂:၁၁) ၌သာ “နေ့စဉ်” ဟု ဘာသာပြန်ဆိုထားသည်။ “နေ့စဉ်” ဟူသော အယူအဆမှာ ထင်ရှားစွာပင် စကားလုံးကိုယ်တိုင်က ဆင်းသက်လာခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ ၎င်းနှင့် ဆက်စပ်နေသောအရာမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။

Daily sacrifice. Heb. tamid, a word occurring 103 times in the OT, used both adverbially and adjectivally. It means “continually” or “continual,” and is applied to various concepts, such as continual employment (Eze. 39:14), permanent sustenance (2 Sam. 9:7–13), continual sorrow (Ps. 38:17), continual hope (Ps. 71:14), continual provocation (Isa. 65:3), etc. It is used frequently in connection with the ritual of the sanctuary to describe various features of its regular services, such as the “continual bread” that was to be kept upon the table of shewbread (Num. 4:7), the lamp that was to burn continually (Ex. 27:20), the fire that was to be kept burning upon the altar (Lev. 6:13), the burnt offerings that were to be offered daily (Num. 28:3, 6), the incense that was to be offered morning and evening (Ex. 30:7, 8). The word itself does not mean “daily,” but simply “continual” or “regular.” Of the 103 occurrences it is translated “daily” only in Num. 4:16 and in the five occurrences of it in Daniel (chs. 8:11, 12, 13; 11:31; 12:11). The idea of “daily” was evidently derived, not from the word itself, but from that with which it was associated.

ဒံယေလ ၈:၁၁ တွင် “တာမစ်ဒ်” (tamid) သည် နာမဝိသေသနအဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းသည် နာမ်ပုဒ် (substantive) မပါဘဲ သီးသန့်ရပ်တည်နေသဖြင့်၊ ၎င်းကို အဓိပ္ပာယ်အရ “အစဉ်မပြတ်ခြင်း” ဟု နားလည်ရမည်ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် နာမ်ပုဒ်တစ်ခုကို ဖြည့်စွက်ပေးရမည်ဖြစ်စေ ဖြစ်သည်။ တာမုဒ် (Talmud) ကျမ်းစာတွင် “တာမစ်ဒ်” ကို ဤနေရာ၌ကဲ့သို့ပင် သီးသန့်အသုံးပြုသောအခါ၊ ထိုစကားလုံးသည် နေ့စဉ်ပူဇော်သောယဇ်ကို တသမတ်တည်း ညွှန်းဆိုသည်။ “ပူဇော်သက္ကာ” (sacrifice) ဟူသော စကားလုံးကို ဖြည့်စွက်ပေးခဲ့ကြသော KJV ဘာသာပြန်ပညာရှင်များသည် နေ့စဉ်မီးရှို့ရာယဇ်သည် ဤပရောဖက်ပြုချက်၏ အဓိကအကြောင်းအရာဖြစ်သည်ဟု ထင်ရှားစွာ ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။

In ch. 8:11 tamid has the definite article and is therefore used adjectivally. Furthermore, it stands independently, without a substantive, and must either be understood subjectively as meaning “continuance” or be supplied with a substantive. In the Talmud, when tamid is used independently as here, the word consistently denotes the daily sacrifice. The translators of the KJV, who supplied the word “sacrifice,” obviously believed that the daily burnt offering was the subject of the prophecy.

ဤကျမ်းပိုဒ်ပါ “တာမစ်ဒ်” ၏ အဓိပ္ပာယ်နှင့် ပတ်သက်၍ အဓိကအမြင် သုံးခု ရှိခဲ့သည် -

As to the meaning of tamid in this passage three main views have been held:

၁။ “နေ့စဉ်” ဟူသောအရာသည် ယေရုရှလင်မြို့ရှိ ဗိမာန်တော်၌ ပူဇော်သော ယဇ်များကိုသာ သီးသန့်ရည်ညွှန်းသည်ဟူသော အမြင်ဖြစ်သည်။ ဤအမြင်ကို လက်ခံထားကြသော အချို့သော ကျမ်းစာရှင်းလင်းချက်ဆရာများသည် “နေ့စဉ်ပူဇော်ခြင်း” ကို ရုတ်သိမ်းပယ်ရှင်းလိုက်ခြင်းဟူသည်မှာ ဘီစီ ၁၆၈-၁၆၅ သို့မဟုတ် ၁၆密-၁၆၄ အထိ ၃ နှစ်တာကာလအတွင်း အန္တိအောက်ကတ် ဧပိဖန်းနတ်စ်က ဗိမာန်တော်ဝတ်ပြုခြင်းကို နှောင့်ယှက်ဖျက်ဆီးခဲ့ခြင်းအား အကျုံးဝင်စေသည် (အခန်း ၁၁:၁၄ ကိုကြည့်ပါ)။ အခြားသူများကမူ ၎င်းကို အေဒီ ၇၀ တွင် ရောမလူမျိုးများက ဗိမာန်တော်ကို ဖျက်ဆီးလူဆိတ်ညံစေခဲ့ခြင်းအား အကျုံးဝင်စေသည်။

That the “daily” refers exclusively to the sacrifices offered in the Temple in Jerusalem. Some expositors holding to this view apply the taking away of the “daily” to the interruption of the Temple service by Antiochus Epiphanes for a period of three years, 168–165 or 167–164 b.c. (see on ch. 11:14). Others apply it to the desolation of the Temple by the Romans in a.d. 70.

၂။ “နေ့စဉ်” ဟူသောအရာသည် “ဖျက်ဆီးတတ်သော ရွံရှာဖွယ်အရာ” (အခန်း ၁၁:၁၃) သို့မဟုတ် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော “အယူမှားဝါဒ” (paganism) ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟူသော အမြင်ဖြစ်သည်၊ စကားလုံးနှစ်ခုစလုံးသည် ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်တတ်သော တန်ခိုးရှင်များကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးသည်၊ “အစဉ်မပြတ်” ဟု အမှန်ကန်ဆုံး အဓိပ္ပာယ်ရသော “နေ့စဉ်” ဟူသော စကားလုံးသည် အယူမှားဝါဒကို ကြားခံအသုံးပြု၍ ခရစ်တော်၏အမှုတော်ကို စာတန်က ကာလရှည်ကြာစွာ ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်နေခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်၊ နေ့စဉ်ပူဇော်ခြင်းကို ရုတ်သိမ်းပယ်ရှင်းခြင်းနှင့် “ဖျက်ဆီးတတ်သော ရွံရှာဖွယ်အရာ” ကို တည်ထောင်ခြင်းဟူသည်မှာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ရောမစနစ်သည် အယူမှားရောမစနစ်၏ နေရာတွင် အစားထိုးဝင်ရောက်လာခြင်းကို ကိုယ်စားပြုပြီး၊ ဤဖြစ်ရပ်သည် ၂ သက်သာလောနိတ် ၂:၇ နှင့် ဗျာဒိတ် ၁၃:၂ တို့တွင် ဖော်ပြထားသောအရာနှင့် ထပ်တူဖြစ်သည်ဟူသောအမြင် ဖြစ်သည်။

That the “daily” stands for “paganism,” in contrast with “the abomination that maketh desolate” (ch. 11:31), or the papacy; that both terms identify persecuting powers; that the word for “daily,” correctly meaning “continual,” refers to the long continuance of Satan’s opposition to the work of Christ through the medium of paganism; that the taking away of the daily and the setting up of “the abomination that maketh desolate” represents papal Rome replacing pagan Rome, and that this event is the same as that described in 2 Thess. 2:7 and Rev. 13:2.

၃။ “နေ့စဉ်”—“အစဉ်မပြတ်”—ဟူသော စကားရပ်သည် ကောင်းကင်သန့်ရှင်းရာဌာနတော်၌ ခရစ်တော်၏ အစဉ်မပြတ်သော ယဇ်ပုရောဟိတ် အမှုတော်ဆောင်ခြင်း (ဟေဗြဲ ၇:၂၅၊ ၁ ယောဟန် ၂:၁) နှင့် ဧဝံဂေလိခေတ်ကာလအတွင်း ခရစ်တော်အား စစ်မှန်စွာ ကိုးကွယ်ဝတ်ပြုခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်ဟူသော အမြင်ဖြစ်သည်၊ “နေ့စဉ်ပူဇော်ခြင်း” ကို ရုတ်သိမ်းပယ်ရှင်းခြင်းဟူသည်မှာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ်က ခရစ်တော်၌ ယုံကြည်သူအားလုံး၏ စေတနာအလျောက် စည်းလုံးညီညွတ်ခြင်းနေရာတွင် မြင်တွေ့နိုင်သော အသင်းတော်၌ အဓမ္မစည်းလုံးစေခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ အသင်းတော်၏ မမြင်နိုင်သော ဦးခေါင်းဖြစ်သော ခရစ်တော်၏ အာဏာစက်နေရာတွင် မြင်တွေ့နိုင်သော ဦးခေါင်းဖြစ်သော ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အာဏာစက်ကိုလည်းကောင်း၊ ယုံကြည်သူအားလုံး ခရစ်တော်ထံသို့ တိုက်ရိုက်ချဉ်းကပ်နိုင်ခြင်းနေရာတွင် ယဇ်ပုရောဟိတ် အဆင့်ဆင့်အုပ်ချုပ်မှုစနစ်ကိုလည်းကောင်း၊ ခရစ်တော်ကို ယုံကြည်ခြင်းအားဖြင့် ကယ်တင်ခြင်းရရှိခြင်းနေရာတွင် အသင်းတော်က ပြဋ္ဌာန်းထားသော အကျင့်သီလအားဖြင့် ကယ်တင်ခြင်းစနစ်ကိုလည်းကောင်း၊ အထူးသဖြင့် ကောင်းကင်ရုံးတော်၌ ကျွန်ုပ်တို့၏ မဟာယဇ်ပုရောဟိတ်ကြီးအဖြစ် ခရစ်တော်၏ ကြားဝင်ဖျန်ဖြေပေးခြင်း အမှုတော်နေရာတွင် အာပတ်ဖြေခြင်းနှင့် ပွဲတော်မစ္ဆားတရား (mass) ယဇ်ပူဇော်ခြင်းစနစ်ကိုလည်းကောင်း အစားထိုးခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်၊ ထို့အပြင် ဤစနစ်သည် လူတို့၏အာရုံကို ခရစ်တော်ထံမှ လုံးလုံးလျားလျား လွှဲဖယ်ပစ်ခဲ့ပြီး ထိုသို့ဖြင့် သူတို့အား ကိုယ်တော်၏ အမှုတော်ဆောင်ခြင်း အကျိုးကျေးဇူးများကို ဆုံးရှုံးစေခဲ့သည်ဟူသောအမြင် ဖြစ်သည်။

That the term “daily”—“continual”—refers to the continual priestly ministry of Christ in the heavenly sanctuary (Heb. 7:25; 1 John 2:1) and to the true worship of Christ in the gospel age; that the taking away of the “daily” represents the substitution by the papacy of compulsory unity in a visible church in place of the voluntary unity of all believers in Christ, of the authority of a visible head—the pope—in place of that of Christ, the invisible head of the church, of a priestly hierarchy in place of direct access to Christ by all believers, of a system of salvation by works ordained by the church in place of salvation by faith in Christ, and, most particularly, of the confessional and the sacrifice of the mass in place of the mediatorial work of Christ as our great high priest in the courts of heaven; and that this system quite completely diverted men’s attention from Christ and thus deprived them of the benefits of His ministry.

ထို့အပြင်၊ ဤတတိယအမြင်က ချိုငယ်သည် အယူမှားရောမအင်ပါယာအဆင့်ကိုလည်းကောင်း၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ရောမစနစ်ကိုလည်းကောင်း နှစ်ခုစလုံးကို ကိုယ်စားပြုသည့် သက္ကေတဖြစ်သည်ဟု တိုက်တွန်းထားသောကြောင့် (အငယ် ၉၊ ၁၃ ကိုကြည့်ပါ)၊ ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် ပတ်သက်သည့် ကြိုတင်ဟောကိန်းများကို အယူမှားရောမစနစ်၌ကဲ့သို့ပင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ရောမစနစ်၌လည်း အကျုံးဝင်သည်ဟု နားလည်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် “နေ့စဉ်ပူဇော်ခြင်း” သည် လောကီဗိမာန်တော်နှင့် ၎င်း၏ ဝတ်ပြုခြင်းလုပ်ငန်းများကိုလည်း ရည်ညွှန်းနိုင်ပြီး၊ “နေ့စဉ်ပူဇော်ခြင်း” ကို ရုတ်သိမ်းပယ်ရှင်းခြင်းဟူသည်မှာ အေဒီ ၇၀ တွင် ရောမစစ်တပ်များက ဗိမာန်တော်ကို ဖျက်ဆီးလူဆိတ်ညံစေခဲ့ခြင်းနှင့် ထိုသို့ကြောင့် ယဇ်ပူဇော်ခြင်းဝတ်ပြုမှုများ ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ခြင်းကို ဆိုလိုနိုင်သည်။ ခရစ်တော်သည် အနာဂတ်ဖြစ်ရပ်များကို ပုံဖော်ဖော်ပြရာတွင် ဤ “ဖျက်ဆီးတတ်သော ရွံရှာဖွယ်အရာ” ၏ လုပ်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ ရှုထောင့်ကိုပင် ရည်ညွှန်းတော်မူခဲ့သည် (ဒံယေလ ၁၁:၃၁ ကိုကြည့်ပါ၊ မဿဲ ၂၄:၁၅-၂၀၊ လုကာ ၂၁:၂၀ တို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။

Further, inasmuch as this third view maintains that the little horn is a symbol of imperial Rome as well as of papal Rome (see on vs. 9, 13), predictions concerning its activities may also be understood as applying to pagan Rome, as well as to papal Rome. Thus the “daily” may also refer to the earthly Temple and its services, and the taking away of the “daily” to the desolation of the Temple by Roman legions in a.d. 70 and the consequent cessation of the sacrificial services. It was this aspect of the activity of “the abomination of desolation” to which Christ referred in His delineation of future events (see on Dan. 11:31; cf. Matt. 24:15–20; Luke 21:20).

ဤအမြင် သုံးခုအပေါ် မှတ်ချက်ပေးရလျှင် အန္တိအောက်ကတ်အမြင် (Antiochus view) ကို ပယ်ဖျက်ရမည်ဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမှာ အန္တိအောက်ကတ်သည် ပရောဖက်ပြုချက်၏ အချိန်ကာလများ သို့မဟုတ် အခြားသော သတ်မှတ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီမှုမရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည် (ဒံယေလ ၉:၂၅ ကိုကြည့်ပါ)။

In comment on these three views it may be said that the Antiochus view must be ruled out for the reason that Antiochus does not fit the time periods or other specifications of the prophecy (see on Dan. 9:25).

ဒုတိယနှင့် တတိယ အနက်ဖွင့်ဆိုချက် နှစ်ခုစလုံးကို အဒ်ဗန်းလှုပ်ရှားမှု (Advent Movement) အတွင်းရှိ အမျိုးမျိုးသော တော်လဲတတ်စွမ်းနိုင်သည့် ကျမ်းစာရှင်းလင်းချက်ဆရာများက လက်ခံထားခဲ့ကြသည်။ အချို့သော သစ္စာရှိကျမ်းစာကျောင်းသားများသည် “နေ့စဉ်ပူဇော်ခြင်း” သည် အယူမှားဝါဒကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု ယူဆကြပြီး၊ အခြားသော ထပ်တူသစ္စာရှိသည့် ကျမ်းစာကျောင်းသားများကမူ “နေ့စဉ်ပူဇော်ခြင်း” သည် ကျွန်ုပ်တို့သခင်၏ ယဇ်ပုရောဟိတ် အမှုတော်ကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဖြစ်နိုင်သည်မှာ၊ ဤကျမ်းပိုဒ်သည် နောက်ဆုံးအဖြေအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော နေ့ရက်တစ်ရက်ကို ကျွန်ုပ်တို့ စောင့်ဆိုင်းရမည့် ကျမ်းစာသားများအနက် တစ်ခုဖြစ်နိုင်သည်။ အခြားသော ခက်ခဲနက်နဲသည့် ကျမ်းစာသားများနည်းတူ၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကယ်တင်ခြင်းသည် ဒံယေလ ၈:၁၁ ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်ခြင်းအပေါ်၌သာ မူတည်နေသည်မဟုတ်ပါ။

Both the second and the third interpretations have been held by the various able expositors within the Advent Movement. Some devout Bible students have considered that the "daily" refers to paganism, and other equally devout Bible students, that the "daily" refers to the priestly ministry of our Lord. Perhaps this is one of the passages of Scripture on which we must wait until a better day for a final answer. As with other difficult passages of Scripture, our salvation is not dependent upon our understanding fully the meaning of Dan. 8:11.

ဒုတိယနှင့် တတိယအမြင်များ၏ သမိုင်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ စာမျက်နှာ ၆၀-၆၄ တွင် ကြည့်ပါ။

On the historical development of the second and third views, see pp. 60–64.

ဌာနတော်။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် “မာကွန်” (makon) ဖြစ်ပြီး၊ “တည်နေရာ” သို့မဟုတ် “ကွင်းပြင်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “ဘုရားသခင်၏ အိမ်တော်ကို မိမိတည်ရာအရပ်၌ တည်ဆောက်စေခြင်းငှါ” (ဧဇရ ၂:၆၈) ဟူသော ပုဒ်စုတွင် မာကွန်ကို အသုံးပြုထားသည်။ ဤနေရာ၌ အဓိကရည်ညွှန်းချက်မှာ ယေရုရှလင်မြို့ ဖျက်ဆီးခြင်းခံရခြင်း ဖြစ်နိုင်သည် (ဒံယေလ ၉:၂၆ ကိုကြည့်ပါ)။

Place. Heb. makon, “site.” Makon is used in the phrase “for the house of God to set it up in his place” (Ezra 2:68). The primary reference here may be to the destruction of Jerusalem (see Dan. 9:26).

၁၂။ ဗိုလ်ခြေ။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် “ဇာဗာ” (ṣaba’) ဖြစ်ပြီး၊ ယေဘုယျအားဖြင့် “ဗိုလ်ခြေ” သို့မဟုတ် “စစ်တပ်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကာ၊ စစ်မှုထမ်းခြင်း သို့မဟုတ် အဓမ္မစေခိုင်းသောအလုပ် ကဲ့သို့သော “အမှုတော်ဆောင်ခြင်း” ( service) ဟု အချို့သော အကြိမ်များတွင် အဓိပ္ပာယ်ရသည် (ယောဘ ၇:၁၊ ၁၀:၁၇၊ ၁၄:၁၄၊ ဟေရှာယ resentment ၄၀:၂ ကိုကြည့်ပါ)။ “ဗိုလ်ခြေ” သို့မဟုတ် “စစ်တပ်” ဟု အနက်ဖွင့်ဆိုပါက၊ ဤကြိုတင်ဟောကိန်းသည် ဤတန်ခိုးရှင်၏ သြဇာလွှမ်းမိုးမှုအောက်သို့ ကျရောက်သွားခဲ့သည့် များစွာသော လူအပေါင်းတို့ကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုတန်ခိုးရှင်သည် ခွန်အားကြီးလိမ့်မည်၊ “သို့သော်လည်း မိမိခွန်အားကြောင့် မဟုတ်” (ဒံယေလ ၈:၂၄)။ ဒံယေလ ၁၀:၁ တွင် ထပ်မံကြည့်ရှုပါ။

Host. Heb. ṣaba’, generally meaning “host,” or “army,” and a few times meaning “service,” such as military or compulsory labor (see Job 7:1; 10:17; 14:14; Isa. 40:2). Interpreted as “host,” or “army,” the prediction may refer to the multitudes that fell under the influence of this power. The power would become mighty, “but not by his own power” (Dan. 8:24). See further on Dan. 10:1.

သစ္စာတရားကို မြေပေါ်သို့ ချပစ်လေ၏။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ်သည် သစ္စာတရားကို လူတို့၏ မိရိုးဖလာ ထုံးတမ်းစဉ်လာများနှင့် ဝန်ပိစေခဲ့ပြီး အယူသီးမှုများဖြင့် ဖုံးကွယ်ပစ်ခဲ့သည်။

Cast down the truth. The papacy loaded the truth with tradition and obscured it by superstition.

၁၃။ ဘယ်မျှလောက် ကြာလိမ့်မည်နည်း။ ဤမေးခွန်းကို ဟေဗြဲကျမ်းစာ၌ တိုတိုတုတ်တုတ် ဖော်ပြထားပြီး၊ စာသားအတိုင်း ဖတ်ရှုရသည်မှာ - “ဗျာဒိတ်ရူပါရုံ၊ အစဉ်မပြတ် ပူဇော်ခြင်း၊ သန့်ရှင်းရာဌာနတော်နှင့် ဗိုလ်ခြေတို့ကို ခြေဖြင့်နင်း စုတ်ပြတ်စေခြင်းငှါ အပ်နှံမည့် ဖျက်ဆီးတတ်သော လွန်ကျူးခြင်းအမှုသည် ဘယ်မျှလောက် ကြာလိမ့်မည်နည်း။”

How long? The question is tersely stated in the Hebrew, which reads literally, “How long the vision, the continual, the desolating transgression to give both sanctuary and host to trampling.”

အစဉ်မပြတ် ပူဇော်သောသက္ကာ။ အငယ် ၁၁ ကိုကြည့်ပါ။

Daily sacrifice. See on v. 11.

ဖျက်ဆီးတတ်သော လွန်ကျူးခြင်းအမှု။ ဤစကားရပ်သည် ဘုရားသခင်၏ ကိုးကွယ်မှုဘာသာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော အယူမှားစနစ်နှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ် နှစ်ခုစလုံး၏ မှားယွင်းသော ကိုးကွယ်မှုစနစ်များကို အကျုံးဝင်စေသည် (အငယ် ၉၊ ၁၁ ကိုကြည့်ပါ)။

The transgression of desolation. This term covers both pagan and papal systems of false religion in conflict with the religion of God (see on vs. 9, 11).

သန့်ရှင်းရာဌာနတော်။ အငယ် ၁၄ ကိုကြည့်ပါ။

Sanctuary. See on v. 14.

ဗိုလ်ခြေ။ အငယ် ၁၀ ကိုကြည့်ပါ။

Host. See on v. 10.

၁၄။ ငါ့အား။ LXX (Septuagint)၊ သီအိုဒိုရှန် နှင့် ဆီးရီးယား (Syriac) ကျမ်းစာများတွင် “သူ့အား” ဟု ဖတ်ရှုရသည်။

Unto me. The LXX, Theodotion, and the Syriac read, “unto him.”

ရက်။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် “အဲရက်ဘ် ဗိုကာ” (‘ereb boqer) ဖြစ်ပြီး၊ စာသားအတိုင်း “ညဦးနံနက်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကာ၊ ဖန်ဆင်းခြင်းနေ့ရက်များ၏ ဖော်ပြချက်ဖြစ်သော “ညဦးနှင့် နံနက်သည် ပထမနေ့ရက်ဖြစ်သတည်း” (ကမ္ဘာဦး ၁:၅) စသည်တို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။ LXX ကျမ်းစာတွင် “ညဦးနှင့် နံနက်” ဟူသော ဖော်ပြချက်နောက်၌ “ရက်များ” (days) ဟူသော စကားလုံး ပါရှိသည်။

Days. Heb. ‘ereb boqer, literally, “evening morning,” an expression comparable with the description of the days of creation, “the evening and the morning were the first day” (Gen. 1:5), etc. The LXX has the word “days” following the expression “evening and morning.”

ဤအချိန်ကာလကို အန္တိအောက်ကတ် စတုတ္ထမြောက် (Antiochus IV) က ဗိမာန်တော်ကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည့် သုံးနှစ်တာကာလနှင့် အနီးစပ်ဆုံး ကိုက်ညီစေရန် ကြိုးပမ်းသည့်အနေဖြင့်၊ အချို့သောသူများသည် “ညဦးနံနက် ၂၃၀၀” ဟူသော ဖော်ပြချက်ကို စာသားအတိုင်း ရက်ပေါင်း ၁၁၅၀ သာ ဖြစ်သည်ဟု လိမ္မာပါးနပ်စွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။

In an attempt to make this period roughly conform to the three years of the devastation of the Temple by Antiochus IV, some have ingeniously assigned to the expression “2300 evening morning” only 1150 literal days.

ဤအချက်နှင့် ပတ်သက်၍ ကိုင်လ် (Keil) က ညဦးနံနက် ၂၃၀၀ ၏ ပရောဖက်ပြုချက်ကာလကို “ရက်ဝက် ၂၃၀၀ သို့မဟုတ် ရက်အပြည့် ၁၁၅၀ ဟု နားမလည်နိုင်ပါ၊ အကြောင်းမှာ ဖန်ဆင်းခြင်းကာလ၌ ညဦးနှင့် နံနက်သည် ရက်ဝက်ကို မဟုတ်ဘဲ ရက်အပြည့်ကိုသာ ဖွဲ့စည်းထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်” ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ ရှေ့ကဖော်ပြချက်ကို ကိုးကားပြီးနောက်၊ အက်ဒ်ဝပ် ယန်း (Edward Young) က “ထို့ကြောင့်၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဤပုဒ်စုကို ရက်ပေါင်း ၂၃၀၀ ဟု နားလည်ရမည် ဖြစ်သည်” ဟု ဆိုထားသည် (The Prophecy of Daniel, p. ၁၇၄)။

Concerning this, Keil has remarked that the prophetic period of the 2300 evening-mornings cannot be understood as “2300 half days or 1150 whole days, because evening and morning at creation constituted not the half but the whole day.” After quoting the foregoing statement, Edward Young says, “Hence, we must understand the phrase as meaning 2300 days” (The Prophecy of Daniel, p. 174).

ကျမ်းစာရှင်းလင်းချက်ဆရာများသည် စာသားအတိုင်း ရက်ပေါင်း ၂၃၀၀ နှင့် ကိုက်ညီမည့် သမိုင်းထဲက ဖြစ်ရပ်တစ်ခုခုကို ရှာဖွေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ကြချေ။ ရိုက်တ် (Wright) စောင့်ကြည့်လေ့လာခဲ့သည့်အတိုင်း - “သို့သော်လည်း ရက်ပေါင်း ၂၃၀၀ အဖြစ်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ရက်ပေါင်း ၁၁၅၀ အဖြစ်ဖြစ်စေ ဖော်ပြထားသော ဤအချိန်ကာလကို မက္ကာဘီးကျမ်းများ (Books of the Maccabees) တွင် သို့မဟုတ် ဂျိုးဆက်ဖတ်စ်တွင် ဖော်ပြထားသည့် မည်သည့် တိကျသော သမိုင်းဝင်ခေတ်ကာလနှင့်မဆို ကိုက်ညီစေရန် ကြိုးပမ်းမှုအားလုံးသည် အချည်းနှီးသာ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ … ပရော်ဖက်ဆာ ဒရိုက်ဗာ (Professor Driver) က ‘ဖော်ပြချက်နှင့် ကိုက်ညီမည့် ရက်ပေါင်း ၂၃၀၀ (= ၆ နှစ်နှင့် ၄ လ) ဖြင့် ခြားထားသော ဖြစ်ရပ်နှစ်ခုကို ရှာဖွေရန် မဖြစ်နိုင်ပုံရသည်’ ဟု ဆိုထားခြင်းမှာ လုံးဝ တရားမျှတပါသည်” (Charles H. H. Wright, Daniel and His Prophecies, 1906, pp. ၁၈၆၊ ၁၈၇)။ ဤ “ရက်များ” ကို တသမတ်တည်း တည်ရှိစေနိုင်မည့် တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းမှာ ၎င်းတို့ကို တစ်ရက်လျှင် တစ်နှစ်ဟူသော မူဝါဒ (year-day principle) ကို အသုံးချ၍ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ သဘောအရ အသုံးချရန်သာ ဖြစ်သည်။

Commentators have tried, but without success, to find some event in history that would fit a period of 2300 literal days. As Wright observes, “All efforts, however, to harmonise the period, whether expounded as 2300 days or as 1150 days, with any precise historical epoch mentioned in the Books of the Maccabees or in Josephus have proved futile. … Professor Driver is justified in stating, ‘It seems impossible to find two events separated by 2300 days (=6 years and 4 months) which would correspond with the description’” (Charles H. H. Wright, Daniel and His Prophecies, 1906, pp. 186, 187). The only way that consistency can be given to these “days” is to apply them in a prophetic sense by the application of the year-day principle.

ဤနေရာ၌ ပါဝင်သော အချိန်ကာလသည် သီးသန့်ဖြစ်ပြီး တိကျသော်လည်း၊ အခန်း ၈ တွင် ၎င်းစတင်မည့် နေ့ရက်ကို ဖော်ပြထားခြင်း မရှိချေ။ သို့သော်လည်း အခန်း ၉ တွင် ထိုသို့သော စတင်မည့်နေ့ရက်ကို အထူးတလည် ဖော်ပြထားသည် (အငယ် ၂၅ ကိုကြည့်ပါ)။ ၎င်းသည် ဘီစီ ၄၅၇ ဖြစ်ကြောင်း ပြသမည် ဖြစ်သည်။ ဤစတင်မည့် နေ့ရက်မှစ၍ နေနှစ်ပေါင်း များစွာကို ညွှန်းဆိုသော ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ ရက်ပေါင်း ၂၃၀၀ သည် (အခန်း ၇:၂၅ ကိုကြည့်ပါ) အေဒီ ၁၈၄၄ ခုနှစ်သို့ ရောက်ရှိသည်။ အခန်း ၉:၂၄-၂၇ သည် အခန်း ၈:၁၃၊ ၁၄ ပါ ဗျာဒိတ်ရူပါရုံကို ရှင်းလင်းချက် ပေးထားပြီး ထိုသို့ဖြင့် ရက်ပေါင်း သို့မဟုတ် နှစ်ပေါင်း ၂၃၀၀ ၏ စတင်ရာအမှတ်ကို တည်နေရာသတ်မှတ်ပေးသည်ဟူသော အကြောင်းအရာဆိုင်ရာ သက်သေအထောက်အထားကို သုံးသပ်ရန် အခန်း ၉:၂၁ တွင် ကြည့်ပါ။ ဘီစီ ၄၅၇ ဟူသော နေ့ရက်၏ တရားဝင်မှန်ကန်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ မှတ်ချက်ကို အခန်း ၉:၂၅ တွင် ကြည့်ပါ။ ယခင်က မကြာခဏ ကိုးကားလေ့ရှိသော်လည်း ပုံနှိပ်မှားယွင်းမှုအပေါ် အခြေခံထားသည့် ၂၃၀၀ အစား “၂၄၀၀” ဟု ဖတ်ရသော တည်ရှိခြင်းမရှိသည့် LXX ဖတ်ရှုခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ မှတ်ချက်ကို စာမျက်နှာ ၅၈ တွင် ကြည့်ပါ။

The time here involved is specific and definite, but in ch. 8 no date is indicated for its beginning. However, in ch. 9 such a date is specifically mentioned (see on v. 25). This will be shown to be 457 b.c. From this date as a beginning, the 2300 prophetic days, designating as many solar years (see on ch. 7:25), reach to the year a.d. 1844. For a consideration of contextual evidence that ch. 9:24–27 provides an explanation of the vision of ch. 8:13, 14, and thus locates the starting point of the 2300 days or years, see on ch. 9:21. For comment on the validity of the date 457 b.c. see on ch. 9:25. For comment on a nonexistent LXX reading “2400” instead of 2300, formerly often cited but based on a misprint, see p. 58).

သန့်ရှင်းရာဌာနတော်။ နှစ်ပေါင်း ၂၃၀၀ သည် ကျွန်ုပ်တို့အား ခရစ်ယာန်ခေတ်၏ အဝေးကြီးသို့ ပို့ဆောင်ပေးသောကြောင့်၊ သန့်ရှင်းရာဌာနတော်သည် အေဒီ ၇၀ တွင် ဖျက်ဆီးခြင်းခံခဲ့ရသော ယေရုရှလင်မြို့ရှိ ဗိမာန်တော်ကို ရည်ညွှန်းနိုင်ခြင်း မရှိပါ။ ပဋိညာဉ်တရားသစ်၏ သန့်ရှင်းရာဌာနတော်သည် ထင်ရှားစွာပင် ကောင်းကင်ဘုံ၌ ရှိသော သန့်ရှင်းရာဌာနတော်ဖြစ်ပြီး၊ “ထိုတဲတော်ကား လူမဆောက်၊ ထာဝရဘုရား ဆောက်တော်မူသော တဲတော်အစစ် ဖြစ်သတည်း” (ဟေဗြဲ ၈:၂၊ GC ၄၁၁-၄၁၇)။ ယောဟန်သည် “ဘုရားသခင်၏ ဗိမာန်တော်နှင့် ယဇ်ပလ္လင်ကို၎င်း၊ ဗိမာန်တော်၌ ကိုးကွယ်သော သူတို့ကို၎င်း” ဆီသို့ အထူးအာရုံစိုက်ရမည့် အချိန်ကာလကို ကြိုတင်မြင်ခဲ့သည် (ဗျာဒိတ် ၁၁:၁)။ ဗျာဒိတ်ပေးသူ အသုံးပြုခဲ့သော သက္ကေတများသည် ဒံယေလ ၈:၁၁-၁၃ တွင် အသုံးပြုထားသောအရာများနှင့် သိသိသာသာ ထပ်တူကျနေသည်။

Sanctuary. Inasmuch as the 2300 years project us far into the Christian Era, the sanctuary cannot refer to the Temple at Jerusalem, which was destroyed in a.d. 70. The sanctuary of the new covenant is clearly the sanctuary in heaven, “which the Lord pitched, and not man” (Heb. 8:2; GC 411–417). Of this sanctuary Christ is the high priest (Heb. 8:1). John foresaw a time when special attention would be directed toward “the temple of God, and the altar, and them that worship therein” (Rev. 11:1). The symbols employed by the revelator are strikingly similar to those employed in Dan. 8:11–13.

သန့်ရှင်းစေလတံ့။ ဟေဗြဲဘာသာစကား “ဇာဒါတ်ခ်” (ṣadaq) မှ ဆင်းသက်ပြီး၊ “တရားမျှတခြင်းရှိရန်”၊ “ဖြောင့်မတ်ခြင်းရှိရန်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤကြိယာသည် ဤနေရာ၌ တွေ့ရသော ပုံစံအတိုင်း (niphal) ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် ဤတစ်ကြိမ်သာ ပေါ်ထွက်သဖြင့်၊ ၎င်းသည် ဤစကားရပ်၏ အထူးပြုအဓိပ္ပာယ်ကို ညွှန်ပြနေခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အဘိဓာန်ပြုစုသူများနှင့် ဘာသာပြန်ပညာရှင်များက “မှန်ကန်အောင်ပြုလုပ်ခြင်း” သို့မဟုတ် “မှန်ကန်သော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိစေခြင်း”၊ “တရားမျှတကြောင်း ကြေညာခြင်း”၊ “အပြစ်မရှိကြောင်း သက်သေပြခြင်း” စသည့် အမျိုးမျိုးသော အဓိပ္ပာယ်များကို အကြံပြုကြသည်။ “သန့်ရှင်းစေလတံ့” ဟူသော ဘာသာပြန်ဆိုချက်သည် LXX ၏ ဖတ်ရှုခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဤနေရာ၌ ကြိယာပုံစံ “ကတ်သာရစ်သေဆီတာအိ” (katharisthēsetai) ပါရှိသည်။ LXX ဘာသာပြန်ပညာရှင်များသည် ဟေဗြဲစကားလုံး “ဇာဒါတ်ခ်” အား ဆီလျော်အောင် အဓိပ္ပာယ်ပေးခဲ့ကြခြင်းလား၊ သို့မဟုတ် “စင်ကြယ်ခြင်းရှိရန်”၊ “သန့်ရှင်းစေရန်” အတွက် သာမန်ဟေဗြဲစကားလုံး ဖြစ်သော “တာဟာ” (ṭahar) ကို အသုံးပြုထားသည့် လက်ရေးစာမူများမှ ဘာသာပြန်ခဲ့ကြခြင်းလား ဆိုသည်ကိုမူ မသိရပါ။ ဗားဂိတ် (Vulgate) ကျမ်းစာတွင် “မွန်ဒါဗီတူရ်” (mundabitur) ဟူသော ပုံစံရှိပြီး၊ ၎င်းသည်လည်း “သန့်ရှင်းစေအပ်သော” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အခန်း ၉:၂၄ တွင် ကြည့်ပါ။

Be cleansed. From the Heb. ṣadaq, “to be just,” “to be righteous.” The verb occurs in the form here found (niphal) only this once in the OT, which may suggest that a specialized meaning of the term is indicated. Lexicographers and translators suggest various meanings, such as “be put right,” or “be put in a rightful condition,” “be righted,” “be declared right,” “be justified,” “be vindicated.” The translation “shall be cleansed” is the reading of the LXX, which here has the verb form katharisthēsetai. It is not known whether the translators of the LXX gave an adapted meaning to the Heb. ṣadaq or translated from manuscripts employing a different Hebrew word, perhaps ṭahar, the common Hebrew word for “to be clean,” “to cleanse.” The Vulgate has the form mundabitur, which also means “cleansed.” See on ch. 9:24.

ကောင်းကင်သန့်ရှင်းရာဌာနတော်နှင့် ဆက်စပ်၍ ဤနေရာ၌ မည်သည့်ဖြစ်ရပ်ကို ရည်ညွှန်းသည်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် အထောက်အကူဖြစ်စေရန်အတွက်၊ လောကီသန့်ရှင်းရာဌာနတော်၏ ဝတ်ပြုမှုများကို စစ်ဆေးကြည့်ရှုခြင်းက အကျိုးရှိပါသည်၊ အကြောင်းမှာ လောကီသန့်ရှင်းရာဌာနတော်ရှိ ယဇ်ပုရောဟိတ်များသည် “ကောင်းကင်အရာတို့၏ ပုံသက်သေနှင့် အရိပ်ကိုသာ ပြုစုကြ၏” (ဟေဗြဲ ၈:၅)။ တောကန္တာရတဲတော်နှင့် ဗိမာန်တော်ရှိ ဝတ်ပြုမှုများတွင် နေ့စဉ်ဝတ်ပြုခြင်းနှင့် နှစ်စဉ်ဝတ်ပြုခြင်းဟူ၍ အဓိက အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခု ပါဝင်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ မဟာယဇ်ပုရောဟိတ်ကြီးအဖြစ် ခရစ်တော်၏ နေ့စဉ်အမှုတော်ဆောင်ခြင်းကို နေ့စဉ်ဝတ်ပြုမှုများတွင် ပုံဆောင်ထားသည်။ နှစ်စဉ်ကျင်းပသော အပြစ်ဖြေရာနေ့ (Day of Atonement) သည် ကမ္ဘာဦးခေတ်၏ အဆုံးပိုင်းတွင် ခရစ်တော် လုပ်ဆောင်မည့် အမှုတော်ကို ပုံဆောင်သည်။ ဤဝတ်ပြုမှု အဆင့်နှစ်ဆင့်စလုံး၏ အသေးစိတ်ဆွေးနွေးချက်ကို ဝတ်ပြုရာ ၁:၁၆ တွင် ကြည့်ပါ၊ ထို့အပြင် GC ၄၁၈-၄၃၂ တွင်လည်း ကြည့်ပါ။ ဒံယေလ ၈:၁၄ ၏ ပရောဖက်ပြုချက်သည် ဤအထူးအမှုတော် စတင်မည့် အချိန်ကာလကို ကြေညာထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ကောင်းကင်သန့်ရှင်းရာဌာနတော်ကို သန့်ရှင်းစေခြင်းဟူသည်မှာ စုံစမ်းစစ်ဆေးစီရင်ခြင်း အဆင့်မှ စတင်၍ အမှုဆောင်စီရင်ခြင်း အဆင့်တွင် ကုန်ဆုံးမည့် နောက်ဆုံးတရားစီရင်ခြင်း အမှုတော်တစ်ခုလုံးကို အကျုံးဝင်စေပြီး၊ ၎င်းသည် စကြဝဠာကြီးအတွင်းမှ ဒုစရိုက်အပြစ်ကို အမြဲတမ်း ပယ်ရှင်းပစ်ခြင်းဟူသော ရလဒ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

As an aid to determining what event in connection with the heavenly sanctuary is here referred to, it is helpful to examine the services of the earthly sanctuary, for the priests in the earthly sanctuary served “unto the example and shadow of heavenly things” (Heb. 8:5). The services in the wilderness tabernacle and in the Temple consisted of two main divisions, the daily and the yearly. Christ’s daily ministration as our high priest was typified in the daily services. The annual Day of Atonement typified a work that Christ would undertake at the close of the age. For a detailed discussion of these two phases of service see on Lev. 1:16; see also GC 418–432. The prophecy of Dan. 8:14 announces the time for the beginning of this special work. The cleansing of the heavenly sanctuary comprehends the entire work of final judgment, beginning with the investigative phase and ending with the executive phase, which results in the permanent eradication of sin from the universe.

နောက်ဆုံးတရားစီရင်ခြင်း၏ ထူးခြားသောအင်္ဂါရပ်တစ်ခုမှာ စကြဝဠာအတွင်းရှိ အသိဥာဏ်ရှိသော သတ္တဝါအားလုံး၏ ရှေ့မှောက်တွင် ဘုရားသခင်၏ စရိုက်လက္ခဏာတော်ကို အပြစ်ကင်းစင်ကြောင်း သက်သေပြခြင်း ဖြစ်သည်။ စာတန်က ဘုရားသခင်၏ အုပ်ချုပ်မှုအပေါ် စွပ်စွဲပုတ်ခတ်ထားသော မှားယွင်းသော စွပ်စွဲချက်များသည် လုံးဝ အခြေအမြစ်မရှိကြောင်း သက်သေပြရမည် ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်သည် မိမိ၏ အနာဂတ်နိုင်ငံတော်ကို ဖွဲ့စည်းရန်အတွက် အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များကို ရွေးချယ်ခြင်း၌လည်းကောင်း၊ အခြားသူများကို ထိုနေရာသို့ မဝင်ရောက်နိုင်ရန် ပိတ်ပင်တားဆီးခြင်း၌လည်းကောင်း လုံးဝ တရားမျှတမှုရှိခဲ့ကြောင်း ပြသရမည် ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်၏ နောက်ဆုံးလုပ်ဆောင်ချက်များသည် လူသားများထံမှ ဝန်ခံချက်များကို ဖြစ်ပေါ်စေလိမ့်မည် - “ကိုယ်တော်၏ အကျင့်တို့သည် တရားသဖြင့်၎င်း၊ သစ္စာစောင့်သဖြင့်၎င်း ရှိကြပါ၏” (ဗျာဒိတ် ၁၅:၃)၊ “အိုအရှင်ထာဝရဘုရား၊ ကိုယ်တော်သည် ဖြောင့်မတ်တော်မူ၏” (ဗျာဒိတ် ၁၆:၅)၊ နှင့် “ကိုယ်တော်၏ တရားစီရင်တော်မူခြင်းသည် သစ္စာနှင့်၎င်း၊ တရားသဖြင့်၎င်း ပြည့်စုံပါ၏” (ဗျာဒိတ် ၁၆:၇) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စာတန်ကိုယ်တိုင်ပင် ဘုရားသခင်၏ တရားမျှတမှုကို အသိအမှတ်ပြုရန် ဦးဆောင်ခြင်း ခံရလိမ့်မည် (GC ၆၇၀၊ ၆၇၁ ကိုကြည့်ပါ)။ “တရားသော” နှင့် “ဖြောင့်မတ်သော” ဟု ပြန်ဆိုထားသော စကားလုံးမှာ “ဒီကိုင်ယော့စ်” (dikaios) ဖြစ်ပြီး၊ ဟေဗြဲစကားလုံး “ဇာဒီးခ်” (ṣaddiq) နှင့် ထပ်တူဖြစ်ကာ၊ ၎င်းသည် ဒံယေလ ၈:၁၄ တွင် “သန့်ရှင်းစေလတံ့” ဟု ပြန်ဆိုထားသော “ဇာဒါတ်ခ်” (ṣadaq) ၏ ပုံစံတစ်ခုမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဟေဗြဲစကားလုံး “ဇာဒါတ်ခ်” သည် ၁၈၄၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော “ဘုရားသခင် တရားစီရင်တော်မူရသော အချိန်” (ဗျာဒိတ် ၁၄:၇) ၏ အထွတ်အထိပ်အဖြစ် ဘုရားသခင်၏ စရိုက်လက္ခဏာတော်ကို အပြည့်အဝ အပြစ်ကင်းစင်ကြောင်း သက်သေပြလိမ့်မည်ဟူသော ထပ်ဆောင်းအတွေးကို ဆောင်ကျဉ်းပေးနိုင်သည်။ Problems in Bible Translation, စာမျက်နှာ ၁၇၄-၁၇၇ တွင် ကြည့်ပါ။

A significant feature of the final judgment is the vindication of God’s character before all the intelligences of the universe. The false charges that Satan has lodged against the government of God must be demonstrated as utterly groundless. God must be shown to have been entirely fair in the selection of certain individuals to make up His future kingdom, and in the barring of others from entrance there. The final acts of God will evoke from men the confessions, “Just and true are thy ways” (Rev. 15:3), “Thou art residential, O Lord” (Rev. 16:5), and, “True and righteous are thy judgments” (Rev. 16:7). Satan himself will be led to acknowledge God’s justice (see GC 670, 671). The word translated “just” and “righteous” is dikaios, equivalent to the Heb. ṣaddiq, derived from ṣadaq, a form of which is translated “shall be cleansed” in Dan. 8:14. Thus the Heb. ṣadaq may convey the additional thought that God’s character will be fully vindicated as the climax to “the hour of his judgment” (Rev. 14:7), which began in 1844. See Problems in Bible Translation, pp. 174–177.

၁၅။ အနက်ကို နားလည်အံ့သောငှါ ရှာ၏။ ဒံယေလသည် မိမိမြင်တွေ့ခဲ့ရသောအရာ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို နားမလည်ခဲ့ချေ။ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ သတင်းစကားကို သယ်ဆောင်လာသူများသည်ပင် ၎င်း၏အဓိပ္ပာယ်ကို သိရှိနိုင်ရန်အတွက် ထိုသတင်းစကားကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင် လေ့လာရန် များစွာသော အကြိမ်များတွင် လိုအပ်တတ်သည် (၁ ပေတရု ၁:၁၀-၁၂)။ မိမိမြင်တွေ့ရသမျှနှင့် ကြားရသမျှတို့ကို သစ္စာရှိစွာ ပြန်လည်ပြောပြရန်မှာ ပရောဖက်၏ တာဝန်ဖြစ်သည် (ဗျာဒိတ် ၁:၁၁ ကိုကြည့်ပါ)။

Sought for the meaning. Daniel did not understand the meaning of what he had seen. Many times the bearers of a prophetic message need to study that message themselves in order to discover its meaning (1 Peter 1:10–12). It is the duty of the prophet faithfully to relate what he has seen and heard (see Rev. 1:11).

၁၆။ ဂါဗြေလ။ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် ဂါဗြေလဟူသော နာမည်ကို ဤနေရာ၌လည်းကောင်း၊ အခန်း ၉:၂၁ ၌လည်းကောင်း သာလျှင် တွေ့ရသည်။ ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် ဗတ္တိဇံယောဟန် ဖွားမြင်မည့်အကြောင်းကို လာရောက်ကြေညာရန် ဤကောင်းကင်တမန် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ခြင်းကိုလည်းကောင်း (လုကာ ၁:၁၁-၂၀)၊ မေရှိယခရစ်တော် ဖွားမြင်မည့်အကြောင်းကို မာရိအား လာရောက်ကြေညာရန် တစ်ဖန် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ခြင်းကိုလည်းကောင်း (လုကာ ၁:၂၆-၃၃) မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ထိုကောင်းကင်တမန် ဧည့်သည်တော်သည် မိမိကိုယ်ကို “ငါကား ဘုရားသခင်၏ အထံတော်ပါး၌ ခစားသော ဂါဗြေလဖြစ်၏” ဟု ကြေညာခဲ့သည် (လုကာ ၁:၁၉)။ ဂါဗြေလသည် စာတန် ကျဆုံးသွားခဲ့သည့် နေရာရာထူးကို ဆက်ခံထားသူဖြစ်သည် (DA ၆၉၃ ကိုကြည့်ပါ၊ DA ၉၉ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ ဂါဗြေလသည် ယောဟန်ထံသို့ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ သတင်းစကားများကို သယ်ဆောင်လာသူလည်း ဖြစ်သည် (ဗျာဒိတ် ၁:၁၊ DA ၉၉ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ လုကာ ၁:၁၉ တွင် ကြည့်ပါ။

Gabriel. In the OT the name Gabriel occurs only here and in ch. 9:21. The NT reports the appearance of this heavenly being to announce the birth of John the Baptist (Luke 1:11–20), again to announce to Mary the birth of the Messiah (Luke 1:26–33). The angelic visitor declared of himself, “I am Gabriel, that stand in the presence of God” (Luke 1:19). Gabriel occupies the position from which Satan fell (see DA 693; cf. DA 99). Gabriel was also the bearer of the prophetic messages to John (Rev. 1:1; cf. DA 99). See on Luke 1:19.

၁၇။ အဆုံးဖြစ်သော ကာလ။ ဗျာဒိတ်ရူပါရုံသည် ဖျက်ဆီးတတ်သော တန်ခိုးရှင် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်မည့် အချိန်ကာလတိုင်အောင် ရောက်ရှိပြီး၊ ထိုဖြစ်ရပ်သည် ယေရှုခရစ်တော် ကြွလာတော်မူခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည် (၂ သက်သာလောနိတ် ၂:၈)။

Time of the end. The vision reached until the time when the desolating power would be destroyed, an event associated with the coming of Jesus (2 Thess. 2:8).

ဗျာဒိတ်ရူပါရုံ၌ ကိုယ်စားပြုထားသော နောက်ဆုံးဖြစ်ရပ်များသည် ဤလောကသမိုင်း၏ အဆုံး၌ ပြည့်စုံလိမ့်မည်ဟူသော အချက်ကို ဗျာဒိတ်ရူပါရုံ၏ သက္ကေတများအတွက် အနက်ဖွင့်ဆိုချက်ကို ရှာဖွေရာတွင် စိတ်ထဲ၌ စွဲမှတ်ထားရမည် ဖြစ်သည်။ မက္ကာဘီးခေတ်ကဲ့သို့သော (ဒံယေလ ၈:၂၅ ကိုကြည့်ပါ) စောစောပိုင်း ကာလတစ်ခုမှာပင် ဗျာဒိတ်ရူပါရုံ၏ ပြည့်စုံမှုကို လုံးလုံးလျားလျား ရှာဖွေတွေ့ရှိသည်ဟူသော မည်သည့် ရှင်းလင်းချက်မျိုးမဆို ကောင်းကင်တမန်၏ သတ်မှတ်ချက်များနှင့် အပြည့်အဝ ကိုက်ညီရန် လိုအပ်ချက် တိုတောင်းလှသဖြင့်၊ ၎င်းကို မှားယွင်းပြီး လမ်းလွဲစေသောအရာဟု ယူဆရမည် ဖြစ်သည်။

The fact that the last events represented in the vision will be fulfilled at the end of this world’s history must be borne in mind when seeking an interpretation of the symbols of the vision. Any exposition that finds a complete fulfillment of the vision in an earlier period such as in the time of the Maccabees (see on Dan. 8:25) falls short of meeting fully the angel’s specifications, and must be considered erroneous and misleading.

၁၉။ အမျက်တော် ကုန်ရာကာလ။ အငယ် ၁၇ ကိုကြည့်ပါ။

End of the indignation. See on v. 17.

၂၀။ သိုးထီး။ အငယ် ၃၊ ၄ ကိုကြည့်ပါ။

The ram. See on vs. 3, 4.

၂၁။ ကြမ်းတမ်းသော။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် “ဆာအီရ်” (śa‘ir) ဖြစ်ပြီး၊ “အမွေးထူသော” သို့မဟုတ် “အမွေးကြမ်းသော” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ “ဆာအီရ်” ကို ဆိတ်ထီး (he-goat) ကို ဖော်ပြရန်အတွက်လည်း သီးသန့် အသုံးပြုလေ့ရှိသည် (ကမ္ဘာဦး ၃၇:၃၁၊ ဝတ်ပြုရာ ၄:၂၃ စသည်ဖြင့်)။ အနက်ဖွင့်ဆိုချက်နှင့် ပတ်သက်၍ ဒံယေလ ၈:၅ တွင် ကြည့်ပါ။

Rough. Heb. śa‘ir, “hairy,” or “shaggy.” Śa‘ir is also used independently to describe a he-goat (Gen. 37:31; Lev. 4:23; etc.). On the interpretation see on Dan. 8:5.

ချိုကြီး။ ပါရှန်းအင်ပါယာ၏ နေရာတွင် အစားထိုးဝင်ရောက်ရန် ကံကြမ္မာ သတ်မှတ်ခြင်းခံရသော ဂရိ-မာစီဒိုးနီးယား ကမ္ဘာ့အင်ပါယာကြီး၏ “ပထမဆုံးသော ရှင်ဘုရင်” ဖြစ်သည့် အလက်ဇန္ဒားသည် ဂရိတ်၏ သက္ကေတတစ်ခု ဖြစ်သည် (အငယ် ၅-၈၊ အခန်း ၇:၆ ကိုကြည့်ပါ)။

Great horn. A symbol of Alexander the Great, the “first king” of the Greco-Macedonian world empire that was destined to replace the Persian Empire (see on vs. 5–8; ch. 7:6.

၂၂။ နိုင်ငံလေးခု။ အငယ် ၈၊ အခန်း ၁၁:၄ တို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ။ အလက်ဇန္ဒား၏ အင်ပါယာမှ ကွဲထွက်ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည့် ဟယ်လင်နစ်စတစ် တိုင်းနိုင်ငံများနှင့် ပတ်သက်၍ အခန်း ၇:၆ တွင် ကြည့်ပါ။ ဗျာဒိတ်ရူပါရုံ၏ ဤထူးခြားချက်များ တိကျစွာ ပြည့်စုံလာခြင်းက နောင်လာမည့် အရာများသည်လည်း ကြိုတင်ဟောကိန်းထုတ်ထားသည့်အတိုင်း ဧကန်မုချ ဖြစ်ပျက်လာလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ကို စိတ်ချသေချာစေသည်။

Four kingdoms. Compare v. 8; ch. 11:4. On the Hellenistic kingdoms that developed out of Alexander’s empire see on ch. 7:6. The accurate fulfillment of these features of the vision assures us that what follows will surely come to pass as predicted.

၂၃။ အဆုံးပိုင်းကာလ။ ဆိုလိုသည်မှာ အလက်ဇန္ဒားအင်ပါယာ၏ ခွဲထွက်သွားသော အစိတ်အပိုင်းများ ကာလအတန်ကြာ တည်ရှိခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ ရောမအင်ပါယာသည် တဖြည်းဖြည်းချင်း ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ပြီး၊ မာစီဒိုးနီးယား အင်ပါယာ၏ ခွဲထွက်သွားသော အစိတ်အပိုင်းများ အားနည်းသွားခဲ့ပြီးနောက်မှသာ လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်မှုကို ရရှိခဲ့သည်။ ဤပရောဖက်ပြုချက်သည် ရောမနိုင်ငံ၏ အယူမှားအဆင့်နှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအဆင့် ပုံစံနှစ်မျိုးစလုံးတွင် အကျုံးဝင်သည်။ အသုံးချမှု နှစ်ခုစလုံး၏ ရောယှက်မှုတစ်ခု ရှိပုံရပြီး၊ အချို့သော ထူးခြားချက်များသည် နှစ်မျိုးစလုံးတွင် အကျုံးဝင်ကာ အခြားအရာများမှာမူ တစ်ခု သို့မဟုတ် အခြားတစ်ခုအတွက် ပိုမိုသီးသန့် အကျုံးဝင်သည် (ဒံယေလ ၈:၁၁ ကိုကြည့်ပါ)။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ရောမစနစ်သည် လက်တွေ့ကျသော ရည်ရွယ်ချက်အားလုံးအတွက် ရောမအင်ပါယာ၏ အဆက်မပြတ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဟူသောအချက်မှာ သမိုင်းတွင် ကောင်းစွာ ခိုင်မာပြီးသား အချက်တစ်ချက် ဖြစ်သည် -

Latter time. That is, after the divisions of Alexander’s empire had existed for some time. The empire of Rome arose gradually, and attained supremacy only after the divisions of the Macedonian Empire had become weak. The prophecy applies to Rome in both its pagan and papal forms. There appears to be a blending of application, certain features applying to both, others more specifically to one or the other (see on ch. 8:11). That papal Rome was, for all practical purposes, the continuation of the Roman Empire is a well-established fact of history:

“ရိုင်းစိုင်းသော လူရိုင်းများနှင့် အာရီယန်လူမျိုးများ ချန်ထားရစ်ခဲ့သည့် မည်သည့် ရောမဒြပ်စင်များမဆို … ဧကရာဇ်မင်းကြီး ကွယ်ပျောက်သွားပြီးနောက် ထိုနေရာ၌ အဓိက ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာခဲ့သော ရောမမြို့၏ အသင်းတော်အုပ် (Bishop of Rome) ၏ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ … ရောမအသင်းတော်သည် ဤနည်းလမ်းဖြင့် ရောမကမ္ဘာ့အင်ပါယာ၏ နေရာသို့ မိမိကိုယ်ကို တိတ်တဆိတ် သွတ်သွင်းခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ရောမအင်ပါယာ၏ လက်တွေ့ကျသော ဆက်လက်တည်ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်၊ အင်ပါယာသည် ပျက်စီးသွားခဲ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ အသွင်ကူးပြောင်းမှုတစ်ခုကိုသာ ခံယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ … ယင်းသည် ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ‘လိမ္မာပါးနပ်သော မှတ်ချက်’ မျှသာမဟုတ်ဘဲ၊ သမိုင်းကြောင်းအရ အခြေအနေမှန်ကို အသိအမှတ်ပြုခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဤအသင်းတော်၏ စရိုက်လက္ခဏာကို ဖော်ပြရန်အတွက် အသင့်လျော်ဆုံးနှင့် အကျိုးအရှိဆုံး နည်းလမ်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လူမျိုးတကာတို့ကို ယနေ့တိုင် အုပ်စိုးနေဆဲ ဖြစ်သည်။ … ၎င်းသည် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ဖန်တီးမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့အင်ပါယာတစ်ခုကဲ့သို့ပင် ခန့်ညားထည်ဝါလှသည်၊ အကြောင်းမှာ ရောမအင်ပါယာ၏ ဆက်လက်တည်ရှိနေခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မိမိကိုယ်ကို ‘ရှင်ဘုရင်’ နှင့် ‘ပုန္တိဖက်စ် မက်ဆီးမတ်စ်’ (Pontifex Maximus) ဟု ခေါ်ဆိုသော ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် ကဲသာဘုရင်၏ ရာထူးဆက်ခံသူ ဖြစ်သည်” (Adolf Harnack, What Is Christianity? [New York; G. P. Putnam’s Sons, 1903], pp. ၂၆၉၊ ၂၇၀၊ မူရင်းစာသားအတိုင်း အစောင်းစာလုံးများဖြင့် ဖြစ်သည်)။

“Whatever Roman elements the barbarians and Arians left … were … put under the protection of the Bishop of Rome, who was the chief person there after the Emperor’s disappearance. … The Roman Church in this way privily pushed itself into the place of the Roman World-Empire, of which it is the actual continuation; the empire has not perished, but has only undergone a transformation. … That is no mere ‘clever remark,’ but the recognition of the true state of the matter historically, and the most appropriate and fruitful way of describing the character of this Church. It still governs the nations. … It is a political creation, and as imposing as a World-Empire, because the continuation of the Roman Empire. The Pope, who calls himself ‘King’ and ‘Pontifex Maximus,’ is Caesar’s successor” (Adolf Harnack, What Is Christianity? [New York; G. P. Putnam’s Sons, 1903], pp. 269, 270, italics in the original).

လွန်ကျူးသောသူတို့။ ဂရိဘာသာပြန်ကျမ်းများတွင် “အပြစ်များ” ဟု ဖတ်ရှုရပြီး၊ ၎င်းသည် ဟေဗြဲကျမ်းစာရှိ မာဆိုရက်တစ် အမှတ်အသားများကို ပြောင်းလဲခြင်းအားဖြင့် ရရှိနိုင်သော ဘာသာပြန်ဆိုချက် ဖြစ်သည်။

The transgressors. The Greek versions read “sins,” a translation that may be obtained from the Hebrew by a change in the Masoretic pointing.

အပြစ်ပြည့်စုံသောအခါ။ ဤနေရာ၌ အမျိုးမျိုးသော တိုင်းနိုင်ငံများ၊ သို့မဟုတ် အထူးသဖြင့် ဂျူးလူမျိုးများ မိမိတို့၏ ဒုစရိုက်အပြစ်ဖလား ပြည့်လျှံလာခြင်းကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်နိုင်သည် (ကမ္ဘာဦး ၁၅:၁၆၊ Ed ၁၇၃-၁၇၇ ကိုကြည့်ပါ)။

Come to the full. There may be a reference here to various nations, or possibly specifically the Jews, filling up the cup of their iniquity (see Gen. 15:16; Ed 173–177).

မျက်နှာကြမ်းကြုတ်သော။ ထင်ရှားစွာပင် တရားဟောရာ ၂၈:၄၉-၅၅ ကို သွယ်ဝိုက်ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။

Fierce countenance. Probably an allusion to Deut. 28:49–55.

ပဟေဠိစကားတို့ကို နားလည်သော။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် “ခီဒေါ့တ်” (chidoth) ဖြစ်ပြီး၊ တောလည်ရာ ၁၂:၈ တွင်ကဲ့သို့ “ဆန်းကြယ်သော စကားများ”၊ သူကြီး ၁၄:၁၂၊ ယေဇကျေလ ၁၇:၂ တို့တွင်ကဲ့သို့ “ပဟေဠိစကားများ” သို့မဟုတ် ၁ ဓမ္မရာဇဝင် ၁၀:၁ တွင်ကဲ့သို့ “ခက်ခဲနက်နဲသော မေးခွန်းများ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အချို့သောသူများကမူ ဤနေရာ၌ အဓိပ္ပာယ်မှာ “ဝေဝါးသော စကားပြောဆိုခြင်း” သို့မဟုတ် “လှည့်ဖြားတတ်သော အရောင်းအဝယ်ပြုခြင်း” ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

Dark sentences. Heb. chidoth, “enigmatic statements,” as in Num. 12:8, “riddles,” as in Judges 14:12; Eze. 17:2, or “perplexing questions,” as in 1 Kings 10:1. Some believe the meaning here is “ambiguous speech,” or “double dealing.”

ပေါ်လိမ့်မည်။ ဆိုလိုသည်မှာ တန်ခိုးအာဏာကို ရယူစိုးစံလိမ့်မည်။

Stand up. That is, to assume power.

၂၄။ မိမိခွန်အားကြောင့် မဟုတ်။ “ဗိုလ်ခြေတစ်ရပ်ကို သူ့အား အပ်နှံလေ၏” (အငယ် ၁၂) ဟူသောအချက်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ။ အချို့သောသူများသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ်က အရပ်ဘက် အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာစက်ကို မိမိ၏ လက်အောက်ခံဖြစ်စေရန် လျှော့ချခဲ့ပြီး မိမိ၏ ဘာသာရေး ရည်မှန်းချက်များအတွက် နိုင်ငံတော်၏ ဓားလက်နက်ကို အသုံးချစေခဲ့သည်ဟူသော အချက်ကို ဤနေရာ၌ ရည်ညွှန်းချက်အဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။

Not by his own power. Compare, “an host was given him” (v. 12). Some see a reference here to the fact that the papacy reduced the civil power to subservience and caused the sword of the state to be wielded on behalf of its religious objectives.

အံ့သြဖွယ် ဖျက်ဆီးလိမ့်မည်။ သာ၍ကောင်းသော ပြန်ဆိုချက်မှာ “ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ဖျက်ဆီးခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေလိမ့်မည်” ဖြစ်သည်။ ဤတန်ခိုးရှင်သည် မိမိ၏ ဘုရားသခင်ကို ပြစ်မှားစော်ကားသော ကြွေးကြော်ချက်များကို ဆန့်ကျင်သူများကို အသက်သေသည်အထိပင် ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်ခဲ့ပြီး၊ အကယ်၍ သခင်ဘုရားသည် သူတို့အတွက် ကြားဝင်စွက်ဖက်တော်မမူခဲ့ပါက “သန့်ရှင်းသောလူစု” ကို လုံးလုံးလျားလျား သုတ်သင်ပယ်ရှင်းပစ်ခဲ့လိမ့်မည် ဖြစ်သည်။

Destroy wonderfully. Better, “cause frightful destruction.” This power persecuted even unto death those who opposed its blasphemous claims, and would have extinguished “the holy people” had not the Lord intervened on their behalf.

၂၅။ ပရိယာယ်။ သာ၍ကောင်းသော ပြန်ဆိုချက်မှာ “လှည့်ဖြားခြင်း” ဖြစ်သည်။ ဤတန်ခိုးရှင်၏ နည်းလမ်းများသည် ဆန်းကြယ်နက်နဲခြင်းနှင့် လှည့်ဖြားခြင်းတို့၏ ပြည့်စုံခြင်း ဖြစ်သည်။

Craft. Better, "deceit." The methods of this power are the perfection of subtlety and deceit.

ငြိမ်ဝပ်စွာ နေကြစဉ်တွင်။ သာ၍ကောင်းသော ပြန်ဆိုချက်မှာ “သူတို့ သက်တောင့်သက်သာ နေထိုင်ကြစဉ်တွင်” ဖြစ်သည်၊ ဆိုလိုသည်မှာ များစွာသောသူတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို လုံခြုံမှုရှိနေသည်ဟု ခံစားနေကြရစဉ်မှာပင် သူတို့သည် မမျှော်လင့်ဘဲ ဖျက်ဆီးခြင်းကို ခံကြရလိမ့်မည်။

By peace. Better, “while they live at ease,” that is, while many feel they are living in security they will be destroyed unawares.

မင်းတို့၏အရှင်။ ထင်ရှားစွာပင် အငယ် ၁၁ တွင် “ဗိုလ်ခြေမင်း” ဟု ခေါ်ဆိုထားသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပြီး ခရစ်တော်မှတစ်ပါး အခြားသူမဟုတ်ချေ။ ခရစ်တော်အား သေဒဏ်စီရင်ခဲ့သူမှာ ရောမမြို့ဝန် ဖြစ်သည်။ ရောမလူမျိုးများ၏ လက်များက ကိုယ်တော်ကို လက်ဝါးကပ်တိုင်မှာ သံရိုက်နှက်ခဲ့ကြပြီး ရောမလှံစွပ်က ကိုယ်တော်၏ နံဘေးတော်ကို ထိုးဖောက်ခဲ့သည်။

Prince of princes. Evidently the same being designated “the prince of the host” in v. 11, none other than Christ. It was a Roman governor who sentenced Christ to death. Roman hands nailed Him to the cross, and a Roman spear pierced His side.

လက်ဖြင့်မဟုတ်ဘဲ။ ယင်းသည် သခင်ဘုရားကိုယ်တော်တိုင် နောက်ဆုံးတွင် ဤတန်ခိုးရှင်ကို ဖျက်ဆီးပစ်လိမ့်မည်ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ကို ဆောင်သည် (အခန်း ၂:၃၄ ကိုကြည့်ပါ)။ ဤတန်ခိုးရှင်က ကိုယ်စားပြုသော သာသနာရေးစနစ်သည် ခရစ်တော် ဒုတိယအကြိမ် ကြွလာတော်မူသောအခါ လူသားတို့၏ လက်ဖြင့်မဟုတ်ဘဲ ဖျက်ဆီးခြင်းကို မခံရမီတိုင်အောင် ဆက်လက်တည်ရှိနေလိမ့်မည် (၂ သက်သာလောနိတ် ၂:၈ ကိုကြည့်ပါ)။

ဤတွင် တောင်းဆိုထားသည့်အတိုင်း မူရင်းအင်္ဂလိပ်စာပိုဒ်နှင့် တိကျမှန်ကန်သော မြန်မာပြန်စာပိုဒ်တို့ကို တစ်ပိုဒ်စီ တွဲလျက် ခြားနား၍ သေသပ်ရှင်းလင်းစွာ ပြင်ဆင်ပေးထားပါသည်။

Without hand. This implies that the Lord Himself will eventually destroy this power (see ch. 2:34). The ecclesiastical system represented by this power will continue until destroyed without human hands at the second coming of Christ (see 2 Thess. 2:8).

လက်မပါဘဲ။ ၎င်းသည် ထာဝရဘုရားကိုယ်တော်တိုင် နောက်ဆုံးတွင် ဤတန်ခိုးအာဏာကို ဖျက်ဆီးလိမ့်မည်ဟူသောအဓိပ္ပာယ် ဖြစ်သည် (အခန်းကြီး ၂:၃၄ ကိုကြည့်ပါ။)။ ဤတန်ခိုးအာဏာဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော သာသနာရေးစနစ်သည် ခရစ်တော်၏ ဒုတိယအကြိမ်ကြွလာခြင်း၌ လူ့လက်ဖြင့်မဟုတ်ဘဲ ဖျက်ဆီးခြင်းမခံရမီအထိ ဆက်လက်တည်ရှိနေလိမ့်မည် (သက်သာလောနိတ်ဒုတိယစောင် ၂:၈ ကိုကြည့်ပါ။)။

A number of commentators have set forth the view that the “little horn” power of ch. 8 symbolizes the career of Antiochus Epiphanes (see on ch. 11:14). However, a careful examination of the prophecy makes evident the incompleteness with which this persecuting Seleucid king fulfilled the specifications set forth. The four horns of the goat (ch. 8:8) were kingdoms (v. 22), and it is natural to expect the little horn to be a kingdom also. But Antiochus was only one king of the Seleucid empire, hence was a part of one horn. Therefore he could not be another complete horn. Further, this horn grew great toward the south, the east, and the pleasant land of Palestine (v. 9). Antiochus’ advance into Egypt ended in humiliation from the Romans, his successes in Palestine were short-lived, and his push to the east was cut short by his death. His policy of enforced Hellenism utterly failed, nor did his craft bring him outstanding prosperity (v. 12).

ကျမ်းစာမှတ်ချက်ပြုသူ အများအပြားက အခန်းကြီး ၈ ရှိ "ဂျိုငယ်" တန်ခိုးအာဏာသည် အန္တီအိုခပ် ဧပီဖန်းနီးစ် (Antiochus Epiphanes) ၏ သမိုင်းကြောင်းကို ပုံဆောင်သည်ဟူသောအမြင်ကို တင်ပြခဲ့ကြသည် (အခန်းကြီး ၁၁:၁၄ ပေါ်ရှိ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ။)။ သို့သော်လည်း ပရောဖက်ပြုချက်ကို သေချာစွာ စစ်ဆေးကြည့်ရှုသောအခါ ဤညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်တတ်သော ဆီလျူဆစ် (Seleucid) ဘုရင်သည် သတ်မှတ်ထားသော အချက်အလက်များကို ပြည့်စုံအောင် မဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ထင်ရှားစေသည်။ ဆိတ်၏ ဂျိုလေးခု (အခန်းကြီး ၈:၈) သည် နိုင်ငံများဖြစ်ကြပြီး (အပိုဒ်ငယ် ၂၂)၊ ဂျိုငယ်သည်လည်း နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရခြင်းမှာ သဘာဝကျပါသည်။ သို့သော် အန္တီအိုခပ်သည် ဆီလျူဆစ်အင်ပါယာ၏ ဘုရင်တစ်ပါးသာ ဖြစ်သဖြင့် ဂျိုတစ်ခု၏ အစိတ်အပိုင်းမျှသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် အခြားသော ပြီးပြည့်စုံသည့် ဂျိုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ခဲ့ပါ။ ထို့အပြင် ဤဂျိုသည် တောင်ဘက်၊ အရှေ့ဘက်နှင့် သာယာလှပသော ပါလက်စတိုင်းပြည်ဆီသို့ အလွန်ကြီးထွားလာခဲ့သည် (အပိုဒ်ငယ် ၉)။ အန္တီအိုခပ်၏ အီဂျစ်ပြည်သို့ ချီတက်မှုသည် ရောမလူမျိုးများကြောင့် အရှက်ရခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့ရပြီး ပါလက်စတိုင်းရှိ သူ၏အောင်မြင်မှုများသည် သက်တမ်းတိုတောင်းလှကာ အရှေ့ဘက်သို့ တွန်းအားပေးချီတက်မှုသည်လည်း သူကွယ်လွန်ခြင်းကြောင့် ပြတ်တောက်သွားခဲ့ရသည်။ သူ၏ အတင်းအဓမ္မ ဟယ်လင်နစ်ဇင် (ဂရိယဉ်ကျေးမှု) သွတ်သွင်းရေးမူဝါဒသည် လုံးဝကျရှုံးခဲ့ရပြီး သူ၏ပရိယာယ်ကလည်း သူ့အား ထူးခြားသော ကြီးပွားချမ်းသာမှုကို မဆောင်ကြဉ်းပေးနိုင်ခဲ့ပါ (အပိုဒ်ငယ် ၁၂)။

Furthermore, Antiochus did not come at the latter end (v. 23), but about the middle of the period of the divided Hellenistic kingdoms; his might could hardly be attributed to anything but his own power (v. 22); his craft and policy failed more than they prospered (v. 25); he did not stand up against any Jewish “Prince of princes” (v. 25); his casting of the truth to the ground (v. 12) was temporary and completely unsuccessful, for it drove the Jews to the defense of their faith against Hellenism. Even though he spoke proud words, oppressed the people of God, and briefly desecrated the Temple, and though some other points might be argued for as partly true of his activities, nevertheless the inadequacy of Antiochus as a fulfillment of many specifications of the prophecy is obvious. See further on v. 14; chs. 9:25; 11:31.

ထို့အပြင် အန္တီအိုခပ်သည် ကွဲပြားနေသော ဟယ်လင်နစ်တစ်နိုင်ငံများ၏ နောက်ဆုံးကာလ (အပိုဒ်ငယ် ၂၃) တွင် ပေါ်လာခြင်းမဟုတ်ဘဲ ထိုကာလ၏ အလယ်လောက်တွင် ပေါ်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်၊ သူ၏အစွမ်းသတ္တိသည် သူ၏ကိုယ်ပိုင်တန်ခိုးအာဏာမှတစ်ပါး အခြားအရာကြောင့်ဟု သတ်မှတ်ရန် ခဲယဉ်းသည် (အပိုဒ်ငယ် ၂၂)၊ သူ၏ပရိယာယ်နှင့် မူဝါဒသည် အောင်မြင်သည်ထက် ကျရှုံးသည်က ပိုများခဲ့သည် (အပိုဒ်ငယ် ၂၅)၊ သူသည် မည်သည့်ဂျူး "မင်းတကာတို့၏မင်း" ကိုမျှ ဆန့်ကျင်၍ မတ်တပ်မရပ်ခဲ့ပါ (အပိုဒ်ငယ် ၂၅)၊ သူသည် သမ္မာတရားကို မြေကြီးပေါ်သို့ လှဲချခြင်း (အပိုဒ်ငယ် ၁၂) သည် ခေတ္တခဏသာဖြစ်ပြီး လုံးဝမအောင်မြင်ခဲ့ပါ၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် ဂျူးလူမျိုးများအား ဟယ်လင်နစ်ဇင်ကို ဆန့်ကျင်၍ သူတို့၏ယုံကြည်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန် တွန်းအားပေးခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ သူသည် ထောင်လွှားသောစကားများကို ပြောဆိုခဲ့ခြင်း၊ ဘုရားသခင်၏လူမျိုးတော်ကို ညှဉ်းဆဲခြင်းနှင့် ဗိမာန်တော်ကို ခေတ္တမျှ ညစ်ညူးစေခဲ့ခြင်းရှိသော်လည်း၊ အခြားအချက်အချို့သည် သူ၏လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ကိုက်ညီသည်ဟု ငြင်းခုံနိုင်သော်လည်း၊ ပရောဖက်ပြုချက်၏ သတ်မှတ်ချက်များစွာကို ပြည့်စုံစေရန် အန္တီအိုခပ်၏ မလုံလောက်မှုသည် ထင်ရှားလှပါသည်။ အပိုဒ်ငယ် ၁၄၊ အခန်းကြီး ၉:၂၅၊ ၁၁:၃၁ တို့ပေါ်ရှိ မှတ်ချက်များကို ဆက်လက်ကြည့်ရှုပါ။

Evening and the morning. A clear reference to the time prophecy of v. 14 (see comments there). At the present the angel does not enlarge upon the 2300-day vision but merely emphasizes its truthfulness.

၂၆။ ညဦးနှင့်နံနက်။ အပိုဒ်ငယ် ၁၄ ၏ အချိန်ပရောဖက်ပြုချက်ကို ရှင်းလင်းစွာ ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည် (ထိုနေရာရှိ မှတ်ချက်များကိုကြည့်ပါ။)။ လက်ရှိတွင် ကောင်းကင်တမန်သည် ၂၃၀၀ သောနေ့ရက်များ၏ ဗျာဒိတ်ရူပါရုံကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မရှင်းပြသေးဘဲ ၎င်း၏မှန်ကန်မှုကိုသာ အလေးပေးဖော်ပြထားသည်။

Shut thou up. Compare similar instructions recorded in ch. 12:4 (see comments there).

ပိတ်ထားလော့။ အခန်းကြီး ၁၂:၄ တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော အလားတူညွှန်ကြားချက်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ (ထိုနေရာရှိ မှတ်ချက်များကိုကြည့်ပါ။)။

For many days. The fulfillment of the various details of the vision of this chapter would extend into the distant future.

များစွာသောနေ့ရက်တို့အတွက်။ ဤအခန်းရှိ ဗျာဒိတ်ရူပါရုံ၏ အသေးစိတ်အချက်အလက်အမျိုးမျိုး ပြည့်စုံလာခြင်းသည် ဝေးကွာသော အနာဂတ်ကာလအထိ ရှည်လျားကျယ်ပြန့်လိမ့်မည်။

I Daniel fainted. Daniel was doubtless deeply concerned about the events that had been revealed to him. Instead of predicting an immediate end to the indignation, Gabriel informed the prophet that the ultimate end would be many years in the future.

၂၇။ ငါဒံယေလသည် မိန်းမောတွေဝေလျက်ရှိ၏။ မိမိထံ ဗျာဒိတ်ပေးထားသော အဖြစ်အပျက်များနှင့်ပတ်သက်၍ ဒံယေလသည် အလွန်အမင်း စိုးရိမ်ပူပန်ခဲ့သည်မှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိပါ။ ဂါဗြေလသည် အမျက်ဒေါသ ချက်ချင်းကုန်ဆုံးမည်ဟု ဟောကိန်းထုတ်မည့်အစား နောက်ဆုံးအဆုံးသတ်သည် အနာဂတ်တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်လိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပရောဖက်အား အကြောင်းကြားခဲ့သည်။

None understood it. Further information was given later (see on ch. 9:23).

ဘယ်သူမျှ မเข้าใจ (နားမလည်) ကြ။ နောက်ထပ် အချက်အလက်များကို နောက်ပိုင်းတွင် ပေးခဲ့သည် (အခန်းကြီး ၉:၂၃ ပေါ်ရှိ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ။)။

ellen g. white comments 1–27 PK 548, 553, 554 12 EW 74 13, 14 PK 554 14 Ev 223; EW 42, 54, 63, 243, 250, 253; GC 326, 328, 352, 399, 409, 417, 424, 426, 457, 486; LS 58, 63, 278; SR 369, 375, 377; 1T 52, 58 16 DA 234 26, 27 PK 554

အယ်လင် ဂျီ ဝှိုက် ၏ မှတ်ချက်များ ၁–၂၇ PK ၅၄၈၊ ၅၅၃၊ ၅၅၄ ၁၂ EW ၇၄ ၁၃၊ ၁၄ PK ၅၅၄ ၁၄ Ev ၂၂၃၊ EW ၄၂၊ ၅၄၊ ၆၃၊ ၂၄၃၊ ၂၅၀၊ ၂၅၃၊ GC ၃၂၆၊ ၃၂၈၊ ၃၅၂၊ ၃၉၉၊ ၄၀၉၊ ၄၁၇၊ ၄၂၄၊ ၄၂၆၊ ၄၅၇၊ ၄၈၆၊ LS ၅၈၊ ၆၃၊ ၂၇၈၊ SR ၃၆၉၊ ၃၇၅၊ ၃၇၇၊ ၁T ၅၂၊ ၅၈ ၁၆ DA ၂၃၄ ၂၆၊ ၂၇ PK ၅၅၄

27 GC 325