ဒံယေလအနာဂတ္တိကျမ်း ၁၁

 

chapter 11 

1 The overthrow of Persia by the king of Grecia. 5 Leagues and conflicts between the kings of the south and of the north. 30 The invasion and tyranny of the Romans.

အခန်း ၁၁ 

၁ ဂရိဘုရင်က ပါရှန်းပြည်ကို အောင်နိုင်ခြင်း။ ၅ တောင်ပိုင်းရှင်ဘုရင်နှင့် မြောက်ပိုင်းရှင်ဘုရင်တို့အကြား မဟာမိတ်ပြုခြင်းနှင့် ပဋိပက္ခများ။ ၃၀ ရောမတို့၏ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခြင်းနှင့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ အုပ်စိုးခြင်း။

Also I. This verse is a continuation of the angel’s statement in ch. 10:21. The chapter division at this point is unfortunate. It gives the false impression that a new part of the book begins here, when the narrative is clearly continuous. Gabriel informs Daniel that Darius the Mede had been honored of Heaven (see PK 556). The vision was given in the third year of Cyrus (ch. 10:1). The angel is telling Daniel of an event that took place in the first year of Darius. In that year Darius the Mede had been honored of Heaven by a visit of the angel Gabriel “to confirm and to strengthen him” (PK 556).

၁။ ငါသည်လည်း။ ဤကျမ်းပိုဒ်သည် အခန်းကြီး ၁၀:၂၁ ရှိ ကောင်းကင်တမန်၏ ဖော်ပြချက်ကို ဆက်လက်ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာ၌ အခန်းခွဲထားခြင်းသည် စိတ်မကောင်းစရာ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဇာတ်ကြောင်းမှာ ရှင်းလင်းစွာ ဆက်စပ်နေသော်လည်း ဤနေရာတွင် ကျမ်းစာ၏ အစိတ်အပိုင်းအသစ်တစ်ခု စတင်သည်ဟူသော မှားယွင်းသောအမြင်ကို ပေးသည်။ မေဒိလူမျိုး ဒါရိမင်းသည် ကောင်းကင်ဘုံ၏ ချီးမြှောက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရကြောင်း ဂါဗြေလက ဒံယေလအား အသိပေးသည် (PK ၅၅၆ ကိုကြည့်ပါ)။ ဤဗျာဒိတ်ရူပါရုံကို ကုရုမင်းကြီး အုပ်စိုးသော တတိယနှစ် (အခန်း ၁၀:၁) တွင် ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကောင်းကင်တမန်သည် ဒါရိမင်း အုပ်စိုးသော ပထမနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အဖြစ်အပျက်တစ်ခုကို ဒံယေလအား ပြောပြနေခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုနှစ်တွင် မေဒိလူမျိုး ဒါရိမင်းသည် မိမိအား "တည်ကြည်ခိုင်ခံ့စေခြင်းငှာ" (PK ၅၅၆) ကောင်းကင်တမန် ဂါဗြေလ၏ လာရောက်တွေ့ဆုံခြင်းအားဖြင့် ကောင်းကင်ဘုံ၏ ချီးမြှောက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။

The truth. The substance of the fourth great revelation in Daniel begins with this verse. All that precedes, from chs. 10:1 to 11:1, is background and introduction. Three kings in Persia. Inasmuch as this vision was given to Daniel in the third year of Cyrus (ch. 10:1), the reference is doubtless to the three kings who followed Cyrus on the throne of Persia. These were: Cambyses (530–522 b.c.), the False Smerdis (Gaumata, whose Babylonian name was Bardiya; see Vol. III, pp. 348, 349), a usurper (522 b.c.), Darius I (522–486 b.c.). The fourth. Commentators generally agree that the context points to Xerxes as “the fourth” king, but differ as to the enumeration of the various kings referred to in this verse. Some hold that “the fourth” king, thus designated, was actually the last of the three who were yet to “stand up.” They reckon Cyrus as the first of the four, and omit the False Smerdis, because he was not of the legitimate line and held the throne but a few months. Others omit Cyrus as the first of the four and include the False Smerdis as one of the three that were to follow him. Either way, Xerxes is “the fourth.” However, the second of the two views seems to represent more nearly the natural sense of the text. Far richer. Xerxes is to be identified with the Ahasuerus of the book of Esther (see Vol. III, p. 459; see also on Esther 1:1). Of him it is recorded that he was particularly proud of “the riches of his glorious kingdom” (see Esther 1:4, 6, 7). Herodotus, who wrote at length of Xerxes, leaves a vivid, detailed account of his military might (vii. 20, 21, 40, 41, 61–80). Stir up all. This passage may be translated in two different ways. It has usually been taken, as in the KJV, to mean that Xerxes would stir up the nations of the world against Greece. That this occurred is a well-known fact of history. By the time of Xerxes, the Greek peninsula remained the only important area in the eastern Mediterranean not under Persian domination. In 490 b.c., Darius the Great, predecessor of Xerxes, while attempting to subdue the Greeks, had been stopped at Marathon. With the accession of Xerxes, new plans on a lavish scale were laid for the conquest of Greece. Herodotus (vii. 61–80) enumerates over 40 nations that furnished troops for Xerxes’ army. Included in the vast army were soldiers from such widely separated lands as India, Ethiopia, Arabia, and Armenia. Even the Carthaginians seem to have been induced to join in the assault by attacking the Greek colony of Syracuse in Sicily. By 480 b.c., the Greeks had the vast Persian Empire in arms against them. The Greek city-states, so often at war with one another, rallied to save their freedom. At first they suffered a series of setbacks. They were defeated at Thermopylae, and Athens was taken and partially burned by the Persians. Then the tide turned. The Greek navy, under Themistocles, found itself bottled up by superior Persian squadrons in the Bay of Salamis, on the coast of Attica not far from Athens. Soon after battle was joined it became evident that the Persian ships were in too tight formation for effective maneuvering. Under persistent Greek onslaughts many were sunk, and only a fraction of the navy escaped. With this Greek victory the Persian sea forces were eliminated from the struggle for Greece. The following year, 479 b.c., the Greeks decisively defeated the troops of Persia at Plataea and drove them forever from Greek soil. The reading of this text as it appears in the KJV strikingly fits the fact that Xerxes did “stir up all against the realm of Grecia.” But it is possible to translate the somewhat obscure Hebrew of this passage differently. The problem is whether the Heb. ’eth, here translated “against,” is to be understood as a preposition meaning “against,” or as a sign of the direct object of the verb. It is a fact that with certain other verbs denoting strife and warfare ’eth is sometimes so used (see Gen. 14:2). But it is also a fact that the verb here translated “stir up” occurs 12 other times in the OT followed by ’eth, in every one of which passages the context clearly indicates that ’eth is to be taken as the sign of the direct object. If ’eth is so taken here, the passage reads: “He shall rouse all the realm of Greece.” If this latter translation of the passage be preferred, the following interpretation is reasonable: From the long-range viewpoint of world history, the war between Persia and the Greeks constitutes one of the great historical epochs. The subsequent history of Europe, and of the world, might well have been much different had the decision at Salamis and Plataea been otherwise. Western civilization, then confined almost entirely to its homeland of Greece, succeeded in saving itself from being engulfed by Oriental despotism. The Greek states came to feel a sense of unity they had not previously known. The victory at Salamis proved to Athens the importance of sea power, and soon the city established itself as the head of a maritime empire. Viewed in this light, the last sentence of Dan. 11:2 forms an appropriate setting for ch. 11:3. Grecia. Heb. Yawan, transliterated “Javan” in Gen. 10:2 (see comments there). The Greeks, or Ionians, were descendants of Javan. See on Dan. 2:39.

၂။ အမှန်တရား။ ဒံယေလကျမ်း၌ စတုတ္ထမြောက် ကြီးစွာသော ဗျာဒိတ်တော်၏ အနှစ်သာရသည် ဤကျမ်းပိုဒ်ဖြင့် စတင်သည်။ အခန်းကြီး ၁၀:၁ မှ ၁၁:၁ အထိ ရှေ့ပြေးသမျှအရာအားလုံးသည် နောက်ခံသမိုင်းနှင့် နိဒါန်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ ပါရှန်းပြည်၌ ရှင်ဘုရင်သုံးပါး။ ဤဗျာဒိတ်ရူပါရုံကို ကုရုမင်းကြီး အုပ်စိုးသော တတိယနှစ် (အခန်း ၁၀:၁) တွင် ဒံယေလအား ပေးခဲ့သဖြင့်၊ ဤရည်ညွှန်းချက်သည် ပါရှန်းပလ္လင်ပေါ်တွင် ကုရုမင်းကြီးနောက်၌ ဆက်ခံသော ရှင်ဘုရင်သုံးပါးကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်မှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိပေ။ ထိုမင်းများမှာ- ကမ္ဗေဆဲစ် (ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၅၃၀–၅၂၂ နှစ်)၊ နန်းလုသူဖြစ်သော စမဲရ်ဒစ်အတု (ဂေါမာတ၊ ဗာဗုလုန်အမည်ဖြင့် ဗာဒိယဟု ခေါ်သည်၊ အတွဲ ၃၊ စာမျက်နှာ ၃၄၈၊ ၃၄၉ ကိုကြည့်ပါ၊ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၅၂၂ နှစ်)၊ နှင့် ဒါရိမင်း ပထမ (ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၅၂၂–၄၈၆ နှစ်) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စတုတ္ထမြောက်သောမင်း။ ကျမ်းစာအနက်ဖွင့်ဆိုသူများသည် ကျမ်းစပ်ကျမ်းကွက်အရ ဇေရဇ် (Xerxes) မင်းအား “စတုတ္ထမြောက်” သောမင်းအဖြစ် ညွှန်ပြသည်ကို ယေဘုယျအားဖြင့် သဘောတူကြသော်လည်း၊ ဤကျမ်းပိုဒ်တွင် ရည်ညွှန်းထားသော ဘုရင်အမျိုးမျိုးကို ရေတွက်ပုံ၌မူ ကွဲပြားကြသည်။ အချို့က ဤသို့သတ်မှတ်ထားသော “စတုတ္ထမြောက်” ဘုရင်သည် အမှန်တကယ်တွင် “ပေါ်ထွန်းလတ္တံ့သော” ဘုရင်သုံးပါးအနက် နောက်ဆုံးဘုရင် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ကုရုမင်းအား လေးပါးအနက် ပထမဆုံးဘုရင်အဖြစ် ရေတွက်ပြီး၊ စမဲရ်ဒစ်အတုကိုမူ သူသည် တရားဝင်မျိုးရိုးမဟုတ်ဘဲ ထီးနန်းကို လအနည်းငယ်သာ စိုးစံခဲ့သောကြောင့် ချန်လှပ်ထားခဲ့ကြသည်။ အချို့ကမူ ကုရုမင်းအား လေးပါးအနက် ပထမဆုံးဘုရင်အဖြစ် ချန်လှပ်ပြီး၊ စမဲရ်ဒစ်အတုကို သူ၏နောက်၌ ဆက်ခံမည့် ဘုရင်သုံးပါးအနက် တစ်ပါးအဖြစ် ထည့်သွင်းကြသည်။ မည်သည့်နည်းဖြင့် ရေတွက်သည်ဖြစ်စေ ဇေရဇ်မင်းသည် “စတုတ္ထမြောက်” သောမင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဒုတိယအမြင်သည် ကျမ်းစာ၏ သဘာဝကျသော အဓိပ္ပာယ်နှင့် ပိုမိုနီးစပ်ပုံရသည်။ သာ၍ ကြွယ်ဝလိမ့်မည်။ ဇေရဇ်မင်းသည် ဧသတာကျမ်း၌ပါသော အာရွှေရုမင်းနှင့် တစ်ဦးတည်းဖြစ်ကြောင်း ခွဲခြားသိမြင်နိုင်သည် (အတွင်း ၃၊ စာမျက်နှာ ၄၅၉ ကိုကြည့်ပါ၊ ဧသတာ ၁:၁ ၏ မှတ်ချက်ကိုလည်း ကြည့်ပါ)။ သူသည် “မိမိနိုင်ငံတော်၏ ဘုန်းအသရေ ကြွယ်ဝခြင်း” ကို အထူးသဖြင့် ဂုဏ်ယူဝါကြွားကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည် (ဧသတာ ၁:၄၊ ၆၊ ၇ ကိုကြည့်ပါ)။ ဇေရဇ်မင်းအကြောင်းကို အကျယ်တဝံ့ ရေးသားခဲ့သော ဟေရိုဒိုးတပ်စ် (Herodotus) သည် သူ၏ စစ်အင်အားကြီးမားပုံကို ထင်ရှားပြတ်သားပြီး အသေးစိတ်ကျသော မှတ်တမ်းတစ်ခု ချန်ထားခဲ့သည် (vii. ၂၀၊ ၂၁၊ ၄၀၊ ၄၁၊ ၆၁–၈၀)။ အလုံးစုံတို့ကို နှိုးဆော်လိမ့်မည်။ ဤကျမ်းပိုဒ်ကို ကွဲပြားသော နည်းလမ်းနှစ်မျိုးဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို KJV ကျမ်းစာ၌ကဲ့သို့ ဇေရဇ်မင်းသည် ဂရိပြည်ကို ဆန့်ကျင်ရန် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးကို နှိုးဆော်လိမ့်မည်ဟု များသောအားဖြင့် နားလည်ခဲ့ကြသည်။ ဤအရာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်မှာ သမိုင်းတွင် လူသိများသော အချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဇေရဇ်မင်း လက်ထက်တွင် ဂရိကျွန်းဆွယ်သည် ပါရှန်းတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုအောက်သို့ မရောက်ရှိသေးသော မြေထဲပင်လယ်အရှေ့ပိုင်းရှိ တစ်ခုတည်းသော အရေးပါသော နယ်မြေအဖြစ် ကျန်ရှိနေခဲ့သည်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၄၉၀ နှစ်တွင်၊ ဇေရဇ်မင်း၏ အာဏာပိုင်ဖြစ်သော ဒါရိမင်းကြီးသည် ဂရိတို့ကို နှိမ်နင်းရန် ကြိုးပမ်းစဉ် မာရသွန် (Marathon) တိုက်ပွဲ၌ တားဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဇေရဇ်မင်း နန်းတက်လာသောအခါ ဂရိပြည်ကို သိမ်းပိုက်ရန်အတွက် အကြီးအကျယ် စီမံကိန်းအသစ်များကို ချမှတ်ခဲ့သည်။ ဟေရိုဒိုးတပ်စ် (vii. ၆၁–၈၀) က ဇေရဇ်မင်း၏ စစ်တပ်အတွက် စစ်သည်အင်အား ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သော နိုင်ငံပေါင်း ၄၀ ကျော်ကို ရေတွက်ပြထားသည်။ ထိုကြီးမားလှသော စစ်တပ်ကြီးတွင် အိန္ဒိယ၊ အီသီယိုးပီးယား၊ အာရေဗျ၊ နှင့် အာမေးနီးယား ကဲ့သို့သော အလွန်ဝေးကွာလှသော ပြည်နယ်များမှ စစ်သားများ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ကာသေ့လူမျိုးများပင် စစ္စလီကျွန်းရှိ ဂရိကိုလိုနီဖြစ်သော ဆိုင်ရာကျုစ် (Syracuse) ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းအားဖြင့် ဤတိုက်ခိုက်မှုတွင် ပါဝင်လာရန် ဆွဲဆောင်ခြင်း ခံခဲ့ရပုံရသည်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၄၈၀ နှစ်တွင် ဂရိတို့သည် မိမိတို့အား ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေသော ကြီးမားလှသော ပါရှန်းအင်ပါယာကြီးနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြရသည်။ အချင်းချင်း မကြာခဏ စစ်ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော ဂရိမြို့ပြနိုင်ငံများသည် မိမိတို့၏ လွတ်လပ်မှုကို ကာကွယ်ရန် စည်းလုံးခဲ့ကြသည်။ အစပိုင်းတွင် ၎င်းတို့သည် ဆုတ်ယုတ်မှုများစွာကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ၎င်းတို့သည် သာမိုပီလေး (Thermopylae) တွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီး၊ အေသင်မြို့ကို ပါရှန်းတို့က သိမ်းပိုက်ကာ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ထို့နောက် အခြေအနေမှာ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ သီမစ္စတိုကလီးစ် (Themistocles) ဦးဆောင်သော ဂရိရေတပ်သည် အေသင်မြို့နှင့် မဝေးလှသော အက်တီကာ (Attica) ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဆာလာမစ် (Salamis) ပင်လယ်အော်အတွင်း၌ သာလွန်သော ပါရှန်းရေတပ်စုများ၏ ပိတ်ဆို့ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲစတင်ပြီး မကြာမီတွင် ပါရှန်းသင်္ဘောများသည် ထိရောက်စွာ လှုပ်ရှားနိုင်ရန်အတွက် စစ်ကြောင်း အလွန်ကျပ်ညပ်နေကြောင်း ထင်ရှားလာသည်။ ပြင်းထန်သော ဂရိတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုအောက်တွင် သင်္ဘောအများအပြား နစ်မြုပ်ခဲ့ပြီး ရေတပ်၏ အစိတ်အပိုင်း အနည်းငယ်သာ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ဤဂရိတို့၏ အောင်ပွဲဖြင့် ပါရှန်းရေတပ်အင်အားစုများသည် ဂရိပြည်အတွက် တိုက်ပွဲမှ ဖယ်ရှားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ နောက်တစ်နှစ် ဖြစ်သော ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၄၇၉ နှစ်တွင် ဂရိတို့သည် ပလာတီးယား (Plataea) တွင် ပါရှန်းစစ်တပ်ကို အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို ဂရိမြေပေါ်မှ ထာဝရ မောင်းထုတ်ခဲ့သည်။ KJV ကျမ်းစာ၌ ပေါ်လာသော ဤကျမ်းစာဖတ်ရှုချက်သည် ဇေရဇ်မင်းသည် “ဂရိနိုင်ငံတော်ကို ဆန့်ကျင်ရန် အလုံးစုံတို့ကို နှိုးဆော်ခဲ့သည်” ဟူသောအချက်နှင့် သိသာထင်ရှားစွာ ကိုက်ညီနေသည်။ သို့သော် ဤကျမ်းပိုဒ်၏ အနည်းငယ် မရေမရာဖြစ်သော ဟေဗြဲစာသားကို ကွဲပြားစွာ ဘာသာပြန်ရန်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ပြဿနာမှာ ဤနေရာတွင် “ဆန့်ကျင်ဘက်” ဟု ဘာသာပြန်ထားသော ဟေဗြဲစကားလုံး ’eth ကို “ဆန့်ကျင်ဘက်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဝိဘတ်အဖြစ် နားလည်ရမည်လော၊ သို့မဟုတ် ကြိယာ၏ တိုက်ရိုက်ကံကို ပြသော အမှတ်အသားအဖြစ် နားလည်ရမည်လော ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ရန်ပွဲနှင့် စစ်မက်ဖြစ်ပွားခြင်းကို ပြသော အခြားအချို့သော ကြိယာများနှင့်အတူ ’eth ကို ထိုကဲ့သို့ တစ်ခါတစ်ရံ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်မှာ အမှန်ပင် ဖြစ်သည် (ကမ္ဘာဦး ၁၄:၂ ကိုကြည့်ပါ)။ သို့သော် ဤနေရာ၌ “နှိုးဆော်ခြင်း” ဟု ဘာသာပြန်ထားသော ကြိယာသည် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် ’eth နောက်၌ ၁၂ ကြိမ်တိုင်တိုင် ပါရှိပြီး၊ ထိုကျမ်းပိုဒ်တိုင်းတွင် ကျမ်းစပ်ကျမ်းကွက်အရ ’eth ကို တိုက်ရိုက်ကံ၏ အမှတ်အသားအဖြစ် ယူရမည်မှာ ထင်ရှားသည်။ အကယ်၍ ’eth ကို ဤနေရာ၌ ထိုသို့ယူဆပါက၊ ဤကျမ်းပိုဒ်သည် “သူသည် ဂရိနိုင်ငံတော်တစ်ခုလုံးကို နှိုးဆော်လိမ့်မည်” ဟု ဖတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဤနောက်ဆုံး ဘာသာပြန်ဆိုချက်ကို ပိုမိုနှစ်သက်ပါက၊ အောက်ပါအတိုင်း အနက်ဖွင့်ဆိုခြင်းသည် ကျိုးကြောင်းဆီလျော်ပါသည်- ကမ္ဘာ့သမိုင်း၏ ရေရှည်ရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် ပါရှန်းနှင့် ဂရိတို့အကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်ပွဲသည် ကြီးကျယ်သော သမိုင်းဝင် ခေတ်ကာလတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆာလာမစ်နှင့် ပလာတီးယား တိုက်ပွဲများ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် အခြားတစ်မျိုး ဖြစ်ခဲ့ပါက ဥရောပနှင့် ကမ္ဘာ့နောက်ဆက်တွဲ သမိုင်းသည် များစွာ ကွဲပြားသွားနိုင်ဖွယ် ရှိသည်။ ထိုစဉ်က မိမိတို့၏ ဇာတိမြေဖြစ်သော ဂရိပြည်၌သာ လုနီးပါး ကန့်သတ်ထားသော အနောက်တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုသည် အရှေ့တိုင်း၏ အာဏာရှင်စနစ်အောက်တွင် ဝါးမြိုခံရခြင်းမှ မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဂရိပြည်နယ်များသည် ယခင်က မသိရှိခဲ့ဖူးသော စည်းလုံးညီညွတ်မှု အသိကို ခံစားလာရသည်။ ဆာလာမစ်တိုက်ပွဲ အောင်ပွဲသည် အေသင်မြို့အား ရေတပ်အင်အား၏ အရေးပါမှုကို သက်သေပြခဲ့ပြီး မကြာမီ ထိုမြို့သည် ရေကြောင်းအင်ပါယာတစ်ခု၏ အကြီးအကဲအဖြစ် မိမိကိုယ်ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ ဤရှုထောင့်မှ ကြည့်လျှင် ဒံယေလ ၁၁:၂ ၏ နောက်ဆုံးစာကြောင်းသည် အခန်းကြီး ၁၁:၃ အတွက် သင့်လျော်သော အခင်းအကျင်းတစ်ခု ဖြစ်လာစေသည်။ ဂရိ။ ဟေဗြဲစကားလုံး Yawan ကို ကမ္ဘာဦး ၁၀:၂ တွင် “ယာဝန်” ဟု အသံထွက်ပြန်ဆိုထားသည် (ထိုနေရာရှိ မှတ်ချက်များကို ကြည့်ပါ)။ ဂရိ သို့မဟုတ် အိုင်အိုနီယံလူမျိုးများသည် ယာဝန်၏ သားမြေးများ ဖြစ်ကြသည်။ ဒံယေလ ၂:၃၉ ရှိ မှတ်ချက်ကို ကြည့်ပါ။

A mighty king. Heb. melek gibbor, “a valiant [warrior] king.” This clearly refers to Alexander the Great (336–323 b.c.). Great dominion. Alexander’s dominion extended from Macedonia and Greece to northwestern India, from Egypt to the Jaxartes River east of the Caspian Sea—the largest empire the world had yet known (see on ch. 2:39; 7:6).

၃။ တန်ခိုးကြီးသောမင်း။ ဟေဗြဲစကားလုံး melek gibbor သည် “ရဲရင့်သော [စစ်သူရဲ] ဘုရင်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤအရာသည် အာလေဇန္ဒြားမင်းကြီး (Alexander the Great၊ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၃၃၆–၃၂၃ နှစ်) ကို ရှင်းလင်းစွာ ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ကြီးစွာသော အာဏာစက်။ အာလေဇန္ဒြားမင်းကြီး၏ အာဏာစက်သည် မက်ဆီဒိုးနီးယားနှင့် ဂရိပြည်မှသည် အိန္ဒိယအနောက်မြောက်ပိုင်းအထိ၊ အီဂျစ်ပြည်မှသည် ကက်စပီယံပင်လယ်အရှေ့ဘက်ရှိ ဂျက်ဇာတီးစ် (Jaxartes) မြစ်အထိ ကျယ်ပြန့်ခဲ့ပြီး—၎င်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထိုစဉ်ကအထိ မသိရှိဖူးသေးသော အကြီးမားဆုံး အင်ပါယာကြီး ဖြစ်ခဲ့သည် (အခန်း ၂:၃၉၊ ၇:၆ ၏ မှတ်ချက်များကို ကြည့်ပါ)။

When he shall stand up. Alexander had scarcely reached the pinnacle of his power when he was cut down. In 323 b.c. this king who ruled from the Adriatic to the Indus suddenly fell ill, and 11 days later was dead (see on ch. 7:6). Shall be broken. Alexander left no one in his immediate family who could be expected to hold together the territories he had won. Some of the leading generals tried, for a number of years, to hold the empire intact in the name of Alexander’s half brother and his posthumous son (both under regents), but in less than 25 years after Alexander’s death, a coalition of four generals had defeated Antigonus, the last aspirant to the control of the whole empire, and Alexander’s territory was divided into four kingdoms (later reduced to three). For this division, see on chs. 7:7; 8:22; see also maps on pp. 824, 825. The four winds. Representing the four quarters of the compass. The same division is represented by the four heads of the leopard (see on ch. 7:6) and by the four horns of the goat (see on ch. 8:8, 22). Not to his posterity. Alexander’s posthumous son was called king, but he was killed while still a child, in the struggle between the generals over the actual rule of the empire. Thus there was no descendant of Alexander who ruled.

၄။ သူသည် ထ၍ရပ်သောအခါ။ အလက်ဇန္ဒားမင်းကြီးသည် မိမိ၏ တန်ခိုးအာဏာ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်လုနီးပါးအချိန်တွင်ပင် လုပ်ကြံဖျက်ဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၃၂၃ နှစ်တွင် အဒြီယက်တစ် (Adriatic) မှသည် အိန္ဒု (Indus) မြစ်အထိ အုပ်စိုးခဲ့သော ဤဘုရင်သည် ရုတ်တရက် ဖျားနာခဲ့ပြီး ၁၁ ရက်အကြာတွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည် (အခန်း ၇:၆ ၏ မှတ်ချက်ကို ကြည့်ပါ)။ ပျက်စီးလိမ့်မည်။ အာလေဇန္ဒြားမင်းကြီးသည် မိမိသိမ်းပိုက်ခဲ့သော နယ်မြေများကို စုစည်းထိန်းသိမ်းနိုင်မည့်သူကို မိမိ၏ တိုက်ရိုက်မိသားစုတွင် ချန်ထားခဲ့ခြင်း မရှိဘဲ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ထိပ်တန်းစစ်ဗိုလ်ချုပ်အချို့သည် အာလေဇန္ဒြားမင်းကြီး၏ ဖခင်တူအမေကွဲ ညီတော်နှင့် သူကွယ်လွန်ပြီးမှ မွေးဖွားလာသော သားတော် (နှစ်ဦးစလုံးမှာ ရင်ခွင်ပိုက်အုပ်ချုပ်သူများအောက်၌ ရှိသည်) တို့၏ နာမ၌ အင်ပါယာကို မပျက်မစီးဘဲ ထိန်းသိမ်းထားရန် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသော်လည်း၊ အာလေဇန္ဒြားမင်းကြီး ကွယ်လွန်ပြီး ၂၅ နှစ်မပြည့်မီအချိန်တွင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်လေးဦး၏ ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် အင်ပါယာတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်ရန် နောက်ဆုံးမျှော်မှန်းသူဖြစ်သော အန်တီဂိုနပ်စ် (Antigonus) ကို အနိုင်ယူခဲ့ပြီး၊ အာလေဇန္ဒြားမင်းကြီး၏ နယ်မြေကို နိုင်ငံလေးခု (နောက်ပိုင်းတွင် သုံးခုသို့ လျော့ကျသွားသည်) အဖြစ် ခွဲဝေခဲ့ကြသည်။ ဤသို့ခွဲဝေခြင်းအတွက် အခန်းကြီး ၇:၇၊ ၈:၂၂ ၏ မှတ်ချက်များကို ကြည့်ပါ၊ စာမျက်နှာ ၈၂၄၊ ၈၂၅ ရှိ မြေပုံများကိုလည်း ကြည့်ပါ။ အရပ်လေးမျက်နှာ။ အိမ်မြှောင်၏ အရပ်လေးမျက်နှာကို ကိုယ်စားပြုသည်။ တူညီသော ခွဲဝေမှုကို ကျားသစ်၏ ဦးခေါင်းလေးခု (အခန်း ၇:၆ ၏ မှတ်ချက်ကို ကြည့်ပါ) နှင့် ဆိတ်ကန်း၏ ဦးချိုလေးခု (အခန်း ၈:၈၊ ၂၂ ၏ မှတ်ချက်များကို ကြည့်ပါ) တို့ဖြင့်လည်း ကိုယ်စားပြုထားသည်။ မိမိအမျိုးအနွယ်သို့ မရောက်ဘဲ။ အာလေဇန္ဒြားမင်းကြီး ကွယ်လွန်ပြီးမှ မွေးဖွားလာသော သားတော်ကို ရှင်ဘုရင်ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ အင်ပါယာကို အမှန်တကယ် အုပ်စိုးရန်အတွက် စစ်ဗိုလ်ချုပ်များအကြား ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲအတွင်း ကလေးဘဝ၌ပင် သတ်ဖြတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သို့ဖြစ်၍ အလက်ဇန္ဒားမင်းကြီး၏ အမျိုးအနွယ်ထဲမှ အုပ်စိုးသောသူ မည်သူမျှ မရှိခဲ့ပေ။

The king of the south. From this point on through much of the chapter, the prophecy focuses on the two kingdoms emerging from Alexander’s empire with which God’s people, the Jews, had most to do. These were Syria, ruled by the Seleucids, and Egypt, ruled by the Ptolemies. From the geographical standpoint of Palestine, the former was north, and the latter, south. The original Greek translation, in fact, has “king of Egypt” for “king of the south”; also v. 8 points to Egypt as king of the south. A similar designation can be demonstrated from historical sources. One of the best known south Arabian inscriptions (Glaser No. 1155) refers to a war between Persia and Egypt and calls the respective kings the Lord of the North and the Lord of the South. At the point in history referred to in this verse, the king of Egypt was Ptolemy I Soter (also called son of Lagus, 305–283 b.c.), one of Alexander’s best generals, who established the most enduring of all the Hellenistic monarchies. One of his princes. This evidently applies to Seleucus I Nicator (305–281 b.c.), another of Alexander’s generals, who made himself ruler of most of the Asiatic part of the empire. That he should here be spoken of as “one of his [Ptolemy’s] princes” (Heb. śarim, “generals”; see on ch. 10:13) is probably to be understood in the light of his relations with Ptolemy. In 316 b.c., Seleucus was driven from Babylonia, which he had held since 321, by his rival Antigonus (see on ch. 7:6). Thereupon Seleucus placed himself under the command of Ptolemy, whom he assisted in defeating Demetrius, son of Antigonus, at Gaza in 312 b.c. Shortly after this, Seleucus succeeded in regaining his territories in Mesopotamia. Strong above him. That is, Seleucus, who at one time could be considered one of Ptolemy’s “princes,” later became stronger than the Egyptian king. When Seleucus died in 281 b.c., his realm extended from the Hellespont to northern India. Arrian, the leading ancient historian for this period, states that Seleucus was “the greatest king of those who succeeded Alexander, and the most royal mind, and ruled over the greatest extent of territory, next to Alexander” (Anabasis of Alexander vii. 22).

၅။ တောင်ပိုင်းရှင်ဘုရင်။ ဤနေရာမှစ၍ ဤအခန်း၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုတွင်၊ ဗျာဒိတ်တော်သည် အာလေဇန္ဒြားမင်းကြီး၏ အင်ပါယာမှ ထွက်ပေါ်လာပြီး ဘုရားသခင်၏ လူမျိုးတော်ဖြစ်သော ယုဒလူတို့နှင့် အပတ်သက်ဆုံးဖြစ်သော နိုင်ငံနှစ်ခုအပေါ် အာရုံစိုက်ထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဆီလူဆစ် (Seleucids) တို့ အုပ်စိုးသော ဆီးရီးယားပြည်နှင့် ပိုလမေ (Ptolemies) တို့ အုပ်စိုးသော အီဂျစ်ပြည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ပါလက်စတိုင်းပြည်၏ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ရှေ့ကနိုင်ငံသည် မြောက်ဘက်ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ကနိုင်ငံသည် တောင်ဘက်ဖြစ်သည်။ မူရင်းဂရိဘာသာပြန်ကျမ်းတွင်မူ “တောင်ပိုင်းရှင်ဘုရင်” အစား “အီဂျစ်ဘုရင်” ဟု အမှန်ပင် သုံးနှုန်းထားသည်၊ ကျမ်းပိုဒ် ၈ ကလည်း အီဂျစ်သည် တောင်ပိုင်းရှင်ဘုရင်ဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြသည်။ အလားတူ သတ်မှတ်ချက်ကို သမိုင်းဝင် အရင်းအမြစ်များမှ သက်သေပြနိုင်သည်။ လူသိအများဆုံး တောင်ဘက်အာရေဗျ ကမ္ပည်းစာများအနက် တစ်ခု (Glaser အမှတ် ၁၁၅၅) သည် ပါရှန်းနှင့် အီဂျစ်တို့အကြား စစ်ပွဲတစ်ခုကို ရည်ညွှန်းထားပြီး သက်ဆိုင်ရာ ဘုရင်များကို မြောက်ပိုင်း၏အရှင်နှင့် တောင်ပိုင်း၏အရှင်ဟု ခေါ်ဆိုထားသည်။ ဤကျမ်းပိုဒ်တွင် ရည်ညွှန်းထားသော သမိုင်းဝင်အချိန်၌ အီဂျစ်ဘုရင်မှာ ပိုလမေ ပထမ ဆိုတာ (Ptolemy I Soter, လာဂတ်စ်၏သားဟုလည်း ခေါ်သည်၊ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၃၀၅–၂၈၃ နှစ်) ဖြစ်ပြီး၊ သူသည် အာလေဇန္ဒြားမင်းကြီး၏ အကောင်းဆုံး စစ်ဗိုလ်ချုပ်များအနက် တစ်ဦးဖြစ်ကာ ဟယ်လင်နစ်စတစ် (Hellenistic) ဘုရင်စနစ်များအားလုံးတွင် သက်တမ်းအရှည်ဆုံးသော စနစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ မိမိမှူးမတ်တို့အနက် တစ်ယောက်။ ဤအရာသည် အာလေဇန္ဒြားမင်းကြီး၏ အခြားစစ်ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အင်ပါယာ၏ အာရှအစိတ်အပိုင်း အများစုကို မိမိဘာသာ အုပ်စိုးသူအဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့သော ဆီလူးကပ်စ် ပထမ နီကေတာ (Seleucus I Nicator၊ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၃၀၅–၂၈၁ နှစ်) အား ထင်ရှားစွာ သက်ဆိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် သူ့အား “သူ၏ [ပိုလမေ၏] မှူးမတ်တို့အနက် တစ်ယောက်” (ဟေဗြဲစကားလုံး śarim သည် “စစ်ဗိုလ်ချုပ်များ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊ အခန်း ၁၀:၁၃ ၏ မှတ်ချက်ကို ကြည့်ပါ) ဟု ပြောဆိုရခြင်းမှာ ပိုလမေနှင့် သူ၏ ဆက်ဆံရေးအရ နားလည်ရမည် ဖြစ်သည်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၃၁၆ နှစ်တွင် ဆီလူးကပ်စ်သည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၃၂၁ နှစ်ကတည်းက မိမိထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော ဗာဗုလုန်ပြည်မှ သူ၏ပြိုင်ဘက် အန်တီဂိုနပ်စ်ကြောင့် မောင်းထုတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည် (အခန်း ၇:၆ ၏ မှတ်ချက်ကို ကြည့်ပါ)။ ထို့ကြောင့် ဆီလူးကပ်စ်သည် ပိုလမေ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် မိမိကိုယ်ကို ထားရှိခဲ့ပြီး၊ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၃၁၂ နှစ်တွင် ဂါဇာ (Gaza) ၌ အန်တီဂိုနပ်စ်၏ သားဖြစ်သူ ဒီမီးတြီးယပ်စ် (Demetrius) ကို အနိုင်ယူရာတွင် ပိုလမေအား ကူညီခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြစ်ပြီး မကြာမီတွင် ဆီလူးကပ်စ်သည် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားရှိ မိမိ၏ နယ်မြေများကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုမင်းထက် သာ၍ အားကြီးလိမ့်မည်။ ဆိုလိုသည်မှာ တစ်ချိန်က ပိုလမေ၏ “မှူးမတ်များ” အနက် တစ်ဦးအဖြစ် ယူဆနိုင်ခဲ့သော ဆီလူးကပ်စ်သည် နောက်ပိုင်းတွင် အီဂျစ်ဘုရင်ထက် သာ၍ အားကြီးလာခဲ့သည်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၂၈၁ နှစ်တွင် ဆီလူးကပ်စ် ကွယ်လွန်သောအခါ သူ၏နိုင်ငံတော်သည် ဟဲလက်စပွန့် (Hellespont) မှသည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းအထိ ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ ဤကာလအတွက် ထိပ်တန်း အုပ်ချုပ်သူ သမိုင်းပညာရှင်ဖြစ်သော အာရီယန် (Arrian) က ဆီလူးကပ်စ်သည် “အလက်ဇန္ဒားမင်းကြီးကို ဆက်ခံသူများအနက် အကြီးမြတ်ဆုံးသော ဘုရင်ဖြစ်ပြီး၊ မင်းကျင့်တရားနှင့် အပြည့်စုံဆုံးဖြစ်ကာ အလက်ဇန္ဒားမင်းကြီးပြီးလျှင် အကျယ်ပြန့်ဆုံးသော နယ်မြေကို အုပ်စိုးခဲ့သူ ဖြစ်သည်” ဟု ဖော်ပြထားသည် (Anabasis of Alexander vii. ၂၂)။

End of years. The prophetic view next focuses on a crisis about 35 years after the death of Seleucus I. Join themselves. To solidify peace between the two kingdoms after a long and costly war, Antiochus II Theos (261–246 b.c.), grandson of Seleucus I, married Berenice, a daughter of the Egyptian king, Ptolemy II Philadelphus. Antiochus also deposed his former wife and sister, Laodice, from her position of priority and debarred her children from succession to the throne. King of the north. This term is used here for the first time in this prophecy. In the present context it refers to the Seleucids, whose territories were north of Palestine. The then “king of the north” was Seleucus II Callinicus (246–226 b.c.), son of Antiochus II and Laodice. On the expressions “king of the north” and “king of the south” see on v. 5 and on Isa. 41:25. Shall not retain the power. After a son had been born to the new marriage, a reconciliation was effected between Antiochus and Laodice. Neither shall he stand. Antiochus died suddenly, poisoned, according to popular opinion, by Laodice. His arm. This is also the reading of the LXX. By a simple change in Hebrew vowels several ancient versions (Theodotion, Symmachus, Vulgate) read “his seed.” This would then refer to Antiochus’ son by Berenice, whom Laodice killed. Given up. That is, Berenice, who along with her infant son was killed by the henchmen of Laodice. They that brought her. Many of Berenice’s Egyptian ladies in waiting perished with her. He that begat her. Heb. yoledah, correctly, according to Masoretic tradition, “her begetter.” This would of course apply to Berenice’s father, Ptolemy II, who had died shortly before in Egypt. It is not clear, however, why his death should be mentioned here, as it was entirely apart from the vengeance wreaked by Laodice. Several ancient translations read yaldah, “maid,” doubtless having in mind Berenice’s entourage. A simple change in vowel pointing permits us to read “her child” (see RSV). This would, of course, refer to her son, who was killed by command of Laodice. He that strengthened her. Probably Antiochus, Berenice’s husband.

၆။ ကာလအပိုင်းအခြား ကုန်ဆုံးသောအခါ။ ဗျာဒိတ်တော်၏ ရှုထောင့်သည် နောက်တစ်ဆင့်တွင် ဆီလူးကပ်စ် ပထမ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၃၅ နှစ်ခန့်အကြာတွင် ဖြစ်ပွားသော အကျပ်အတည်းတစ်ခုအပေါ် အာရုံစိုက်သည်။ မဟာမိတ်ပြုကြလိမ့်မည်။ ရှည်လျားပြီး အကုန်အကျများသော စစ်ပွဲတစ်ခုအပြီးတွင် နိုင်ငံနှစ်ခုအကြား ငြိမ်းချမ်းရေးကို ခိုင်မာစေရန်အတွက်၊ ဆီလူးကပ်စ် ပထမ ၏ မြေးတော်ဖြစ်သော အန္တိအောခု ဒုတိယ သီအိုစ် (Antiochus II Theos၊ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၂၆၁–၂၄၆ နှစ်) သည် အီဂျစ်ဘုရင် ပိုလမေ ဒုတိယ ဖီလာဒဲလ်ဖတ်စ် ၏ သမီးတော် ဗေရနိတ် (Berenice) နှင့် စုံဖက်ခဲ့သည်။ အန္တိအောခုသည် သူ၏ ယခင်ဇနီးနှင့် နှမတော်ဖြစ်သော လာအိုဒိုက် (Laodice) အား သူမ၏ အဓိကနေရာမှ ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး သူမ၏ သားသမီးများကိုလည်း ထီးနန်းဆက်ခံခွင့် ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ မြောက်ပိုင်းရှင်ဘုရင်။ ဤဝေါဟာရကို ဤဗျာဒိတ်တော်၌ ဤနေရာတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် အသုံးပြုထားသည်။ လက်ရှိကျမ်းစပ်ကျမ်းကွက်အရ ၎င်းသည် ပါလက်စတိုင်း၏ မြောက်ဘက်တွင် နယ်မြေများရှိသော ဆီလူဆစ် တို့ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ထိုစဉ်က “မြောက်ပိုင်းရှင်ဘုရင်” မှာ အန္တိအောခု ဒုတိယ နှင့် လာအိုဒိုက် တို့၏ သားဖြစ်သူ ဆီလူးကပ်စ် ဒုတိယ ကာလီနီကုစ် (Seleucus II Callinicus၊ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၂၄၆–၂၂၆ နှစ်) ဖြစ်သည်။ “မြောက်ပိုင်းရှင်ဘုရင်” နှင့် “တောင်ပိုင်းရှင်ဘုရင်” ဟူသော အသုံးအနှုန်းများအတွက် ကျမ်းပိုဒ် ၅ နှင့် ဟေရှာယ ၄၁:၂၅ ၏ မှတ်ချက်များကို ကြည့်ပါ။ မိမိတန်ခိုးကို မထိန်းနိုင်ရာ။ အိမ်ထောင်အသစ်မှ သားတော်တစ်ပါး ဖွားမြင်ပြီးနောက်၊ အန္တိအောခုနှင့် လာအိုဒိုက်တို့အကြား ပြန်လည်သင့်မြတ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုမင်းသည်လည်း မတည်ရာ။ အန္တိအောခုသည် ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပြီး၊ လူထု၏အမြင်အရ လာအိုဒိုက်က အဆိပ်ခတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သူ၏လက်ရုံး။ ဤသည်မှာ LXX ကျမ်းစာ၏ ဖတ်ရှုချက်လည်း ဖြစ်သည်။ ဟေဗြဲဗျည်းသရများကို ရိုးရှင်းစွာ ပြောင်းလဲခြင်းအားဖြင့် ရှေးဟောင်းဘာသာပြန်ကျမ်းအချို့ (Theodotion, Symmachus, Vulgate) တွင် “သူ၏အမျိုးအနွယ်” ဟု ဖတ်ရသည်။ ထိုသို့ဆိုလျှင် ဤအရာသည် လာအိုဒိုက် သတ်ဖြတ်ခဲ့သော ဗေရနိတ်နှင့်ရသော အန္တိအောခု၏ သားတော်ကို ရည်ညွှန်းပေလိမ့်မည်။ အပ်နှံခြင်းခံရလိမ့်မည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဗေရနိတ်သည် သူမ၏ ရင်ခွင်ပိုက်သားတော်နှင့်အတူ လာအိုဒိုက်၏ နောက်လိုက်များ၏ သတ်ဖြတ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ သူမကို ခေါ်ဆောင်လာသူများ။ ဗေရနိတ်၏ အီဂျစ်အခြံအရံ အမျိုးသမီးအများအပြားသည် သူမနှင့်အတူ သေဆုံးခဲ့ကြသည်။ သူမကို ဖွားမြင်သောသူ။ ဟေဗြဲစကားလုံး yoledah သည် မဆိုရက်တစ် (Masoretic) ရိုးရာအရ “သူမကို ဖွားမြင်သောဖခင်” ဟု မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤအရာသည် အီဂျစ်ပြည်၌ မကြာသေးမီက ကွယ်လွန်ခဲ့သော ဗေရနိတ်၏ခမည်းတော် ပိုလမေ ဒုတိယ အား အမှန်ပင် သက်ဆိုင်သည်။ သို့သော်လည်း လာအိုဒိုက်၏ ကလဲ့စားချေမှုနှင့် လုံးဝမသက်ဆိုင်ဘဲ သူကွယ်လွန်ခြင်းကို အဘယ်ကြောင့် ဤနေရာတွင် ဖော်ပြထားကြောင်း မရှင်းလင်းလှပေ။ ရှေးဟောင်းဘာသာပြန်ကျမ်းအချို့တွင် ဗေရနိတ်၏ အခြံအရံများကို ရည်ညွှန်း၍ yaldah “အစေခံမ” ဟု ဖတ်ရသည်။ သရအမှတ်အသားကို ရိုးရှင်းစွာ ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် “သူမ၏ကလေး” ဟု ဖတ်ရန် ခွင့်ပြုသည် (RSV ကိုကြည့်ပါ)။ ဤအရာသည် လာအိုဒိုက်၏ အမိန့်ဖြင့် သတ်ဖြတ်ခြင်းခံရသော သူမ၏ သားတော်ကို အမှန်ပင် ရည်ညွှန်းပေမည်။ သူမအား ခွန်အားပေးသောသူ။ ဖြစ်နိုင်သည်မှာ ဗေရနိတ်၏ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ အန္တိအောခု ဖြစ်သည်။

A branch of her roots. Ptolemy III Euergetes, son of Ptolemy II and brother of Berenice, succeeded his father in 246 b.c., and invaded Syria in revenge for his sister’s murder. Shall prevail. Ptolemy III seems to have been entirely victorious in his campaign against Seleucus II. He pressed his conquests inland at least as far as Mesopotamia—though he boasted of having penetrated to Bactria—and he established Egyptian sea power on the Mediterranean.

၇။ သူမ၏ အမြစ်မှထွက်သော အကိုင်းအခက်တစ်ခု။ ပိုလမေ ဒုတိယ ၏ သားတော်နှင့် ဗေရနိတ်၏ မောင်တော်ဖြစ်သော ပိုလမေ တတိယ ယူအာဂျက်တီးစ် (Ptolemy III Euergetes) သည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၂၄၆ နှစ်တွင် သူ၏ခမည်းတော်ကို ဆက်ခံခဲ့ပြီး၊ သူ၏နှမတော် အသတ်ခံရခြင်းအတွက် ကလဲ့စားချေရန် ဆီးရီးယားပြည်ကို ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အောင်လိမ့်မည်။ ပိုလမေ တတိယ သည် ဆီလူးကပ်စ် ဒုတိယ ကို ဆန့်ကျင်သော သူ၏စစ်ဆင်ရေးတွင် လုံးဝအောင်ပွဲရခဲ့ပုံရသည်။ သူသည် မိမိ၏ သိမ်းပိုက်မှုများကို ကုန်းတွင်းပိုင်း မက်ဆိုပိုတေးမီးယားအထိ အနည်းဆုံး တွန်းပို့ခဲ့ပြီး—သူသည် ဗက်တြီယာ (Bactria) အထိ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ဝါးမြောက်ခဲ့သော်လည်း—မြေထဲပင်လယ်တွင် အီဂျစ်ရေတပ်အင်အားကို ထူထောင်ခဲ့သည်။

Egypt. This sole occurrence (until v. 42) of the actual name of the country of “the king of the south” establishes beyond doubt the identity of that land. Their gods. The Decree of Canopus (239/238 b.c.) states in praise of Ptolemy III: “‘And the sacred images carried off from the land by the Persians, the king having made a foreign campaign, recovered into Egypt, and restored to the temples from which each of them had been carried away’” (translation in J. P. Mahaffy, A History of Egypt Under the Ptolemaic Dynasty [New York: Charles Scribner’s Sons, 1899], p. 113). Jerome (Commentariorum in Danielem Liber, ch. XI, in J. P. Migne, Patrologia Latina, vol. 25, col. 561) states that Ptolemy III brought back immense booty to Egypt. He shall continue. Literally, “he shall stand,” that is, “he shall refrain from attacking the king of the north” (RSV). Although it is possible to translate the Hebrew as does the KJV, the fact that Ptolemy III died in 222 b.c., not two years after Seleucus III, would seem to make such a rendering not very meaningful. On the other hand, since in his latter years Ptolemy was not engaged in warfare of any importance, the alternative translation of the Hebrew seems more reasonable.

၈။ အီဂျစ်ပြည်။ “တောင်ပိုင်းရှင်ဘုရင်” ၏ နိုင်ငံအမည်အစစ်အမှန်ကို (ကျမ်းပိုဒ် ၄၂ အထိ) ဤတစ်ကြိမ်သာ ဖော်ပြထားခြင်းသည် ထိုပြည်၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းကို သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိဘဲ သက်သေထူသည်။ ၎င်းတို့၏ ဘုရားများ။ ကာနိုပတ်စ် အမိန့်ပြန်တမ်း (ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၂၃၉/၂၃၈ နှစ်) တွင် ပိုလမေ တတိယ အား ချီးမွမ်းလျက် ဤသို့ဖော်ပြထားသည်- “‘ပါရှန်းတို့က ဤပြည်မှ လုယူသွားသော မြင့်မြတ်သော ရုပ်တုဆင်းတုတော်များကို၊ ဘုရင်သည် နိုင်ငံခြားစစ်ဆင်ရေးကို ပြုလုပ်ပြီးနောက် အီဂျစ်ပြည်သို့ ပြန်လည်ရယူခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို လုယူခြင်းခံခဲ့ရသော ဗိမာန်တော်အသီးသီးသို့ ပြန်လည်အပ်နှံခဲ့သည်’” (J. P. Mahaffy ၏ A History of Egypt Under the Ptolemaic Dynasty [New York: Charles Scribner’s Sons, 1899], စာမျက်နှာ ၁၁၃ ရှိ ဘာသာပြန်ဆိုချက်)။ ဂျရုမ်း (Commentariorum in Danielem Liber, အခန်း ၁၁၊ J. P. Migne, Patrologia Latina, အတွဲ ၂၅, ကော်လံ ၅၆၁ တွင်ပါရှိသည်) က ပိုလမေ တတိယ သည် အလွန်များပြားလှသော စစ်သုံ့ပန်းပစ္စည်းများကို အီဂျစ်ပြည်သို့ သယ်ဆောင်လာခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ သူသည် ဆက်လက်တည်လိမ့်မည်။ စာသားအရ “သူသည် ရပ်လိမ့်မည်”၊ ဆိုလိုသည်မှာ “သူသည် မြောက်ပိုင်းရှင်ဘုရင်ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်လိမ့်မည်” (RSV)။ ဟေဗြဲကျမ်းစာကို KJV ကဲ့သို့ ဘာသာပြန်ဆိုရန် ဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ ပိုလမေ တတိယ သည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၂၂၂ နှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ဆီလူးကပ်စ် တတိယ ကွယ်လွန်ပြီး နှစ်နှစ်မပြည့်မီအချိန်တွင် ဖြစ်သောကြောင့်၊ ထိုကဲ့သို့ ဘာသာပြန်ဆိုချက်သည် အဓိပ္ပာယ် သိပ်မရှိလှပေ။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ၊ ပိုလမေသည် သူ၏ နောက်ဆုံးနှစ်များတွင် မည်သည့်အရေးပါသော စစ်မက်ရေးရာတွင်မျှ ပါဝင်ခြင်းမရှိခဲ့သောကြောင့်၊ ဟေဗြဲကျမ်းစာ၏ အခြားရွေးချယ်စရာ ဘာသာပြန်ဆိုချက်က ပိုမိုကျိုးကြောင်းဆီလျော်ပုံရသည်။

King of the south. The Hebrew here may be understood either as in the KJV, where “king of the south” is taken as the subject of the sentence (so also Vulgate, Syriac), or as in the LXX, Theodotion, ASV, and RSV, where “king of the south” is attached to “kingdom.” The latter versions support the reading, “He will come into the kingdom of the king of the south.” This translation seems preferable because it follows more naturally the Hebrew word order; it does not necessitate the insertion of the word “his” before kingdom, and it makes the verse more meaningful and less redundant. If this translation is accepted, the verse is doubtless to be interpreted as a reference to the fact that after Ptolemy III had returned to Egypt, Seleucus re-established his authority and marched against that country, hoping to retrieve his riches and regain his prestige. Return into his own land. Seleucus was defeated and forced to return to Syria empty-handed (about 240 b.c.).

၉။ တောင်ပိုင်းရှင်ဘုရင်။ ဤနေရာရှိ ဟေဗြဲစာသားကို KJV ၌ကဲ့သို့ “တောင်ပိုင်းရှင်ဘုရင်” အား ဝါကျ၏ ကတ္တားအဖြစ် ယူဆနိုင်သည် (ဗူလဂိတ်နှင့် ဆီးရီးယားကျမ်းစာများတွင်လည်း ထို့အတူဖြစ်သည်)၊ သို့မဟုတ် LXX, Theodotion, ASV, နှင့် RSV တို့၌ကဲ့သို့ “တောင်ပိုင်းရှင်ဘုရင်” အား “နိုင်ငံတော်” နှင့် တွဲဖက်ထားနိုင်သည်။ နောက်ပိုင်းကျမ်းစာများသည် “သူသည် တောင်ပိုင်းရှင်ဘုရင်၏ နိုင်ငံတော်သို့ ဝင်လိမ့်မည်” ဟူသော ဖတ်ရှုချက်ကို ထောက်ခံကြသည်။ ဤဘာသာပြန်ဆိုချက်သည် ဟေဗြဲစကားလုံးအစီအစဉ်အတိုင်း သဘာဝကျကျ ပိုမိုလိုက်နာသောကြောင့် ပိုမိုနှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းပုံရသည်၊ ၎င်းသည် နိုင်ငံတော်ဟူသော စကားလုံးအရှေ့တွင် “သူ၏” ဟူသော စကားလုံးကို ထည့်သွင်းရန် မလိုအပ်ဘဲ၊ ဤကျမ်းပိုဒ်ကို သာ၍ အဓိပ္ပာယ်ရှိစေကာ ထပ်ခါတလဲလဲဖြစ်ခြင်းကို နည်းပါးစေသည်။ အကယ်၍ ဤဘာသာပြန်ဆိုချက်ကို လက်ခံပါက၊ ဤကျမ်းပိုဒ်သည် ပိုလမေ တတိယ အီဂျစ်ပြည်သို့ ပြန်သွားပြီးနောက်၊ ဆီလူးကပ်စ်သည် မိမိ၏ အာဏာကို ပြန်လည်ထူထောင်ပြီး မိမိ၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာများကို ပြန်လည်ရယူရန်နှင့် မိမိ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ပြန်လည်ရရှိရန် မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် ထိုပြည်သို့ ချီတက်ခဲ့ခြင်းကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်ဟု သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိဘဲ အနက်ဖွင့်ရမည် ဖြစ်သည်။ မိမိပြည်သို့ ပြန်လိမ့်မည်။ ဆီလူးကပ်စ်သည် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီး ဆီးရီးယားပြည်သို့ လက်ဗလာဖြင့် ပြန်ခဲ့ရသည် (ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၂၄၀ နှစ်ခန့်တွင်)။

His sons. That is, the two sons of Seleucus II, Seleucus III Ceraunus Soter (226/225–223/222 b.c.), who was murdered after a short reign, and Antiochus III, the Great (223/222–188/187 b.c.). Overflow, and pass through. In 219 b.c., Antiochus III initiated his campaign for southern Syria and Palestine by retaking Seleucia, the port of Antioch. Thereafter he set out upon a systematic campaign to conquer Palestine from his rival, Ptolemy IV Philopator (222–204 b.c.), during which he penetrated Transjordan.

၁၀။ သူ၏သားတို့။ ဆိုလိုသည်မှာ ဆီလူးကပ်စ် ဒုတိယ ၏ သားတော်နှစ်ဦးဖြစ်သော၊ တိုတောင်းသော စိုးစံမှုအပြီးတွင် လုပ်ကြံခံခဲ့ရသော ဆီလူးကပ်စ် တတိယ ဆီရောနုစ် ဆိုတာ (Seleucus III Ceraunus Soter၊ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၂၂၆/၂၂၅–၂၂၃/၂၂၂ 年) နှင့် အန္တိအောခု တတိယ မဟာမင်းကြီး (Antiochus III, the Great၊ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၂၂၃/၂၂၂–၁၈၈/၁၈၇ နှစ်) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ လွှမ်းမိုး၍ ဖြတ်သန်းသွားလိမ့်မည်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၂၁၉ နှစ်တွင်၊ အန္တိအောခု တတိယ သည် အန္တိအုတ်မြို့၏ ဆိပ်ကမ်းဖြစ်သော ဆီလူးကီးယား (Seleucia) ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခြင်းဖြင့် ဆီးရီးယားတောင်ပိုင်းနှင့် ပါလက်စတိုင်းအတွက် သူ၏စစ်ဆင်ရေးကို စတင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် သူသည် မိမိ၏ပြိုင်ဘက် ပိုလမေ စတုတ္ထ ဖီလိုပါတာ (Ptolemy IV Philopator၊ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၂၂၂–၂၀၄ နှစ်) ထံမှ ပါလက်စတိုင်းကို သိမ်းပိုက်ရန် စနစ်တကျ စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုကို စတင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုအတောအတွင်း သူသည် ယော်ဒန်မြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်း (Transjordan) သို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။

Moved with choler. For the meaning of the expression see on ch. 8:7. In 217 b.c., Ptolemy IV met Antiochus at Raphia near the Palestine-Egyptian border.

၁၁။ ဒေါသအမျက်ထွက်လျက်။ ဤအသုံးအနှုန်း၏ အဓိပ္ပာယ်ကို အခန်းကြီး ၈:၇ တွင် ကြည့်ပါ။ ဘီစီ ၂၁၇ ခုနှစ်တွင် ပတိုလမီ ၄ သည် ပါလက်စတိုင်း-အီဂျစ် နယ်စပ်အနီးရှိ ရာဖီယာတွင် အန္တိအိုကပ်စ်နှင့် ရင်ဆိုင်တွေ့ဆုံခဲ့သည်။

He. The antecedents of the various pronouns in this verse become clearer when it is recognized that the passage is in the form of a Hebrew inverted parallelism in which the first and fourth elements, and the second and third, are in parallel. Thus in this verse the references are as follows: King of the south, king of the north, he (king of the north), his (king of the south). See Vol. III, p. 27.

သူ။ ဤကျမ်းပိုဒ်ရှိ နာမ်စားအမျိုးမျိုး၏ ရှေ့နောက်ဆက်စပ်မှုများသည် ဤကျမ်းချက်သည် ဟေဗြဲပြောင်းပြန်အပြိုင်ပုံစံဖြစ်သည်ကို သတိပြုမိသောအခါ ပိုမိုရှင်းလင်းလာပြီး၊ ထိုပုံစံတွင် ပထမနှင့် စတုတ္ထအချက်များ၊ ဒုတိယနှင့် တတိယအချက်များသည် အပြိုင်ဖြစ်နေကြသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဤကျမ်းပိုဒ်တွင် ရည်ညွှန်းချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - တောင်ဘက်ရှင်ဘုရင်၊ မြောက်ဘက်ရှင်ဘုရင်၊ သူ (မြောက်ဘက်ရှင်ဘုရင်)၊ သူ၏ (တောင်ဘက်ရှင်ဘုရင်)။ အတွဲ ၃၊ စာမျက်နှာ ၂၇ ကို ကြည့်ပါ။

A great multitude. Polybius, the leading ancient historian for this period, states that Antiochus’ army numbered 62,000 infantry, 6,000 cavalry, and 102 elephants (Histories v. 79). Ptolemy’s troops seem to have been of about the same number. Compare the reference to “ten thousands” in v. 12.

ကြီးစွာသောအလုံးအရင်း။ ဤကာလအတွက် ထိပ်တန်းရှေးဟောင်းသမိုင်းပညာရှင် ပိုလီဘီးယပ်စ်က အန္တိအိုကပ်စ်၏ စစ်တပ်တွင် ခြေလျင်စစ်သည် ၆၂,၀၀၀၊ မြင်းစီးစစ်သည် ၆,၀၀၀ နှင့် ဆင် ၁၀၂ ကောင် ပါဝင်ကြောင်း ဖော်ပြသည် (Histories v. 79)။ ပတိုလမီ၏ စစ်တပ်သည်လည်း ထိုအရေအတွက်ခန့်မျှ ရှိပုံရသည်။ ကျမ်းချက် ၁၂ ရှိ “သောင်းဂဏန်းများ” ဟူသော ရည်ညွှန်းချက်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။

Given into his hand. The Battle of Raphia (217 b.c.), between Antiochus III and Ptolemy IV, resulted in a stinging defeat for the former, who is reported to have lost 10,000 infantry and 300 cavalry, plus 4,000 prisoners.

သူ့လက်သို့ အပ်နှံခြင်းခံရ၏။ အန္တိအိုကပ်စ် ၃ နှင့် ပတိုလမီ ၄ တို့အကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရာဖီယာတိုက်ပွဲ (ဘီစီ ၂၁၇) သည် ရှေ့လူအတွက် ပြင်းထန်သော ရှုံးနိမ့်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး၊ သူသည် ခြေလျင်စစ်သည် ၁၀,၀၀၀ နှင့် မြင်းစီးစစ်သည် ၃၀၀ ဆုံးရှုံးခဲ့ကာ သုံ့ပန်း ၄,၀၀၀ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။

He. That is, Ptolemy IV.

၁၂။ သူ။ ထိုသူမှာ ပတိုလမီ ၄ ဖြစ်သည်။

Not be strengthened. Indolent and dissolute, Ptolemy failed to make the best of his victory at Raphia. In the meantime, during the years 212–204 b.c. Antiochus III turned his energies to recovering his eastern territories, and campaigned successfully as far as the border of India. Ptolemy IV’s death (205? b.c.) was concealed for some time; then a son, aged four or five, succeeded him as Ptolemy V Epiphanes (204–180 b.c.).

မကြီးပွားရ။ ပျင်းရိပြီး စည်းကမ်းမဲ့သော ပတိုလမီသည် ရာဖီယာတိုက်ပွဲတွင် ရရှိခဲ့သော သူ၏အောင်ပွဲကို အကောင်းဆုံး အသုံးမချနိုင်ခဲ့ပေ။ ထိုအတောအတွင်း ဘီစီ ၂၁၂-၂၀၄ ခုနှစ်များအတွင်း အန္တိအိုကပ်စ် ၃ သည် သူ၏ အရှေ့ဘက်နယ်မြေများကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် သူ၏စွမ်းအင်များကို အသုံးချခဲ့ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယ်စပ်အထိ အောင်မြင်စွာ စစ်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ပတိုလမီ ၄ ၏ သေဆုံးမှုကို (ဘီစီ ၂၀၅ ခန့်တွင်) အချို့သောအချိန်အထိ လျှို့ဝှက်ထားခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက် အသက် ၄ နှစ် သို့မဟုတ် ၅ နှစ် အရွယ်ရှိသော သားဖြစ်သူက ပတိုလမီ ၅ ဧပီဖန်းနီးစ် (ဘီစီ ၂၀၄-၁၈၀) အဖြစ် ဆက်ခံခဲ့သည်။

Shall return. The accession of the child Ptolemy V presented Antiochus III with the opportunity of avenging himself upon the Egyptians. In 201 b.c. he invaded Palestine again.

တစ်ဖန်ပြန်လာလိမ့်မည်။ ကလေးငယ် ပတိုလမီ ၅ နန်းတက်လာခြင်းသည် အန္တိအိုကပ်စ် ၃ အတွက် အီဂျစ်လူမျိုးများကို ကလဲ့စားချေရန် အခွင့်အရေး ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ဘီစီ ၂၀၁ ခုနှစ်တွင် သူသည် ပါလက်စတိုင်းကို တစ်ဖန်ပြန်လည် ကျူးကျော်ခဲ့သည်။

After certain years. Literally, “at the end of times, years.” The reference is probably to the period of some 16 years (217–201 b.c.) between the Battle of Raphia (see on v. 11) and Antiochus’ second campaign against the south.

အချို့သောနှစ်များစေ့သောအခါ။ စာသားအရ “ကာလများ၊ နှစ်များ၏ အဆုံးတွင်” ဖြစ်သည်။ ဤရည်ညွှန်းချက်သည် ရာဖီယာတိုက်ပွဲ (ကျမ်းချက် ၁၁ ကိုကြည့်ပါ) နှင့် အန္တိအိုကပ်စ်၏ တောင်ဘက်သို့ ဒုတိယအကြိမ် စစ်ဆင်နွှဲခြင်းအကြား ၁၆ နှစ်ခန့် (ဘီစီ ၂၁၇-၂၀၁) ရှိသော ကာလကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

In those times. Beginning with this verse, interpretations of the remainder of the chapter differ widely. One group of commentators considers that vs. 14–45 continue to narrate the subsequent history of the Seleucid and Ptolemaic kings. Others hold the view that with v. 14 the next great world empire, Rome, enters the scene, and that vs. 14–35 sketch the course of that empire and of the Christian church.

ထိုကာလ၌။ ဤကျမ်းပိုဒ်မှစတင်၍ ဤအခန်း၏ ကျန်ရှိသောအပိုင်းအပေါ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ များစွာကွဲပြားကြသည်။ ကျမ်းစာမှတ်ချက်ပေးသူ အုပ်စုတစ်စုက ကျမ်းချက် ၁၄-၄၅ သည် ဆီလူးဆစ်နှင့် ပတိုလမီ ဘုရင်များ၏ နောက်ဆက်တွဲသမိုင်းကို ဆက်လက်ဖော်ပြသည်ဟု ယူဆကြသည်။ အခြားသူများကမူ ကျမ်းချက် ၁၄ နှင့်အတူ နောက်ထပ်ကြီးမြတ်သော ကမ္ဘာ့အင်ပါယာဖြစ်သည့် ရောမသည် ဇာတ်ခုံပေါ်သို့ ရောက်ရှိလာပြီး၊ ကျမ်းချက် ၁၄-၃၅ သည် ထိုအင်ပါယာနှင့် ခရစ်ယာန်အသင်းတော်၏ ဖြစ်တည်မှုလမ်းကြောင်းကို ပုံဖော်ထားသည်ဟု ရှုမြင်ကြသည်။

Here or at some point later in the chapter many commentators find reference to Antiochus IV (Epiphanes), who ruled from 175 to 164/163 b.c., and to the national crisis that his policy of Hellenization brought upon the Jews. It is, of course, an undeniable historical fact that the attempt of Antiochus to force the Jews to give up their national religion and culture, and to adopt in its place the religion, culture, and language of the Greeks, is the most significant event in Jewish history during the entire intertestament period.

ဤနေရာ သို့မဟုတ် ဤအခန်း၏ နောက်ပိုင်းတစ်နေရာရာတွင် မှတ်ချက်ပေးသူအများစုက ဘီစီ ၁၇၅ မှ ၁၆၄/၁၆၃ အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော အန္တိအိုကပ်စ် ၄ (ဧပီဖန်းနီးစ်) နှင့် သူ၏ဂရိယဉ်ကျေးမှု သွတ်သွင်းရေးဝါဒ (Hellenization) ကြောင့် ဂျူးလူမျိုးများအပေါ် ကျရောက်ခဲ့သော အမျိုးသားရေး အကျပ်အတည်းကို ရည်ညွှန်းထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိကြသည်။ အန္တိအိုကပ်စ်က ဂျူးလူမျိုးများအား မိမိတို့၏ အမျိုးသားဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို စွန့်လွှတ်စေပြီး၊ ၎င်း၏အစား ဂရိတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာစကားတို့ကို အဓမ္မလက်ခံစေရန် ကြိုးပမ်းမှုသည် ဓမ္မဟောင်းနှင့် ဓမ္မသစ်ကြားကာလ (intertestament period) တစ်ခုလုံးတွင် ဂျူးသမိုင်း၌ အရေးပါဆုံးသော အဖြစ်အပျက်ဖြစ်သည်ဟူသောအချက်မှာ ငြင်းပယ်၍မရသော သမိုင်းဝင်အမှန်တရားတစ်ခု ဖြစ်သည်။

The threat posed by Antiochus Epiphanes confronted the Jews with a crisis comparable to the crises precipitated by Pharaoh, Sennacherib, Nebuchadnezzar, Haman, and Titus. During his brief reign of 12 years Antiochus very nearly exterminated the religion and culture of the Jews. He stripped the sanctuary of all its treasures, plundered Jerusalem, left the city and its walls in ruins, slew thousands of Jews, and carried others into exile as slaves. A royal edict commanded them to abandon all rites of their own religion and to live as heathen. They were forced to erect pagan altars in every Judean town, to offer swine’s flesh upon them, and to surrender every copy of their Scriptures to be torn up and burned. Antiochus offered swine before a pagan idol set up in the Jewish Temple. His suspension of the Jewish sacrifices (either 168–165 or 167–164 b.c., by two methods of reckoning the Seleucid Era; see Vol. V. p. 25n) endangered the survival of the Jewish religion and the identity of the Jews as a people.

အန္တိအိုကပ်စ် ဧပီဖန်းနီးစ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ခြိမ်းခြောက်မှုသည် ဖာရော၊ သန္ဟေရိပ်၊ နေဗုခဒ်နေဇာ၊ ဟာမန် နှင့် တိတု တို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အကျပ်အတည်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည့် အကျပ်အတည်းတစ်ခုနှင့် ဂျူးတို့အား ရင်ဆိုင်စေခဲ့သည်။ ၁၂ နှစ်တာမျှသာရှိသော သူ၏တိုတောင်းလှသော အုပ်ချုပ်မှုသက်တမ်းအတွင်း အန္တိအိုကပ်စ်သည် ဂျူးတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို ရာနှုန်းနီးပါး မျိုးတုံးစေခဲ့သည်။ သူသည် သန့်ရှင်းရာဌာန၏ ရတနာအားလုံးကို သိမ်းကျုံးယူငင်ခဲ့ပြီး၊ ယေရုရှလင်မြို့ကို လုယက်ဖျက်ဆီးကာ မြို့နှင့်မြို့ရိုးများကို ပျက်စီးယိုယွင်းစေခဲ့ပြီး၊ ဂျူးထောင်ပေါင်းများစွာကို သတ်ဖြတ်ကာ အခြားသူများကို ကျွန်များအဖြစ် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုဆိုင်ရာ ထုံးတမ်းစဉ်လာအားလုံးကို စွန့်လွှတ်ကာ ဘာသာမဲ့များကဲ့သို့ နေထိုင်ရန် ဧကရာဇ်မင်း၏ အမိန့်တော်ထုတ်ပြန်၍ ဆင့်ဆိုခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ယုဒမြို့ရွာတိုင်းတွင် ရုပ်တုကိုးကွယ်သည့် ယဇ်ပလ္လင်များကို တည်ဆောက်ရန်၊ ထိုပလ္လင်များပေါ်တွင် ဝက်သားကို ပူဇော်ရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ ကျမ်းစာစောင်မိတ္တူတိုင်းကို ဆုတ်ဖြဲမီးရှို့ရန် အပ်နှံဖို့ အဓမ္မစေခိုင်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အန္တိအိုကပ်စ်သည် ဂျူးဗိမာန်တော်အတွင်း တည်ဆောက်ထားသော ရုပ်တုရှေ့တွင် ဝက်ကို ပူဇော်ခဲ့သည်။ သူက ဂျူးတို့၏ ယဇ်ပူဇော်မှုများကို ဆိုင်းငံ့ထားခြင်းသည် (ဆီလူးဆစ်ခေတ်ကို တွက်ချက်သည့် နည်းလမ်းနှစ်မျိုးအရ ဘီစီ ၁၆၈-၁၆၅ သို့မဟုတ် ၁၆۷-၁၆၄ ဖြစ်သည်၊ အတွဲ ၅၊ စာမျက်နှာ ၂၅n ကိုကြည့်ပါ) ဂျူးဘာသာရေး ရေရှည်တည်တံ့မှုနှင့် ဂျူးလူမျိုးတို့၏ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေခဲ့သည်။

Eventually the Jews rose in revolt and drove the forces of Antiochus from Judea. They even succeeded in repelling an army sent by Antiochus for the specific purpose of exterminating them as a nation. Free once more from his oppressive hand, they restored the Temple, set up a new altar, and again offered sacrifice (1 Macc. 4:36–54). Entering into an alliance with Rome a few years later (161 b.c.), the Jews enjoyed nearly a century of comparative independence and prosperity under Roman protection, until Judea became a Roman ethnarchy in 63 b.c. Those who hold that Antiochus Epiphanes is mentioned in vs. 14, 15 see the “robbers” as those Jews who turned traitors to their own countrymen and assisted Antiochus in the execution of his cruel and blasphemous decrees and policies. For a detailed account of the bitter experiences of the Jews during this evil time, see 1 Macc. 1 and 2; Josephus Antiquities xii. 6, 7; Wars i. 1.

အဆုံးတွင် ဂျူးတို့သည် တော်လှန်ပုန်ကန်ခဲ့ကြပြီး အန္တိအိုကပ်စ်၏ တပ်ဖွဲ့များကို ယုဒပြည်မှ မောင်းထုတ်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့အား လူမျိုးတစ်မျိုးအနေဖြင့် အမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းရန် အန္တိအိုကပ်စ် စေလွှတ်လိုက်သော စစ်တပ်ကိုပင် အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ သူ၏ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်သော လက်အောက်မှ တစ်ဖန်လွတ်မြောက်လာပြီးနောက်၊ ၎င်းတို့သည် ဗိမာန်တော်ကို ပြန်လည်ပြုပြင်ကာ ယဇ်ပလ္လင်အသစ်ကို တည်ဆောက်ပြီး ယဇ်ပူဇော်ခြင်းကို တစ်ဖန်ပြန်လည် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည် (1 Macc. 4:36-54)။ အနည်းငယ်သော နှစ်များအကြာ (ဘီစီ ၁၆၁) တွင် ရောမနှင့် မဟာမိတ်ပြုခဲ့သဖြင့်၊ ဂျူးတို့သည် ဘီစီ ၆၃ ခုနှစ်တွင် ယုဒပြည်သည် ရောမ၏ လက်အောက်ခံနယ်မြေ (ethnarchy) မဖြစ်လာမီအထိ၊ ရောမ၏ အကာအကွယ်အောက်တွင် ရာစုနှစ်တစ်ခုနီးပါးခန့် နှိုင်းယှဉ်ချက်အရ လွတ်လပ်ရေးနှင့် စီပွားရေးဖြစ်ထွန်းမှုကို ခံစားခဲ့ကြရသည်။ အန္တိအိုကပ်စ် ဧပီဖန်းနီးစ်ကို ကျမ်းချက် ၁၄၊ ၁၅ တွင် ဖော်ပြထားသည်ဟု ယူဆသူများက “လုယက်ဖျက်ဆီးသူများ” ကို မိမိတို့၏ လူမျိုးအပေါ် သစ္စာဖောက်ပြီး အန္တိအိုကပ်စ်၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်၍ ဘုရားသခင်ကို စော်ကားသော အမိန့်တော်များနှင့် မူဝါဒများကို ဖော်ဆောင်ရာတွင် ကူညီပေးခဲ့ကြသော ဂျူးများအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ ဤဆိုးယုတ်သော ကာလအတွင်း ဂျူးတို့၏ ခါးသီးသော အတွေ့အကြုံများဆိုင်ရာ အသေးစိတ် မှတ်တမ်းကို 1 Macc. 1 နှင့် 2၊ Josephus Antiquities xii. 6, 7၊ Wars i. 1 တို့တွင် ကြည့်ရှုပါ။

It is possible that the crisis occasioned by the policies of Antiochus Epiphanes is referred to in ch. 11, though there is considerable difference of opinion as to which part of the prophecy takes notice of him. To recognize that the activities of Antiochus Epiphanes are referred to in ch. 11 does not require that he be considered the subject of prophecy in chs. 7 or 8, any more than the mention of other Seleucid kings requires that they be considered the subject of prophecy in those chapters.

အန္တိအိုကပ်စ် ဧပီဖန်းနီးစ်၏ မူဝါဒများကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အကျပ်အတည်းကို အခန်းကြီး ၁၁ တွင် ရည်ညွှန်းထားခြင်း ဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ ပရောဖက်ပြုချက်၏ မည်သည့်အပိုင်းက သူ့ကို အဓိကဖော်ပြသည်ဟူသောအချက်နှင့် ပတ်သက်၍ အမြင်ချင်း များစွာကွဲပြားမှု ရှိနေသည်။ အန္တိအိုကပ်စ် ဧပီဖန်းနီးစ်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို အခန်းကြီး ၁၁ တွင် ရည်ညွှန်းထားသည်ဟု အသိအမှတ်ပြုခြင်းသည်၊ အခြားသော ဆီလူးဆစ်ဘုရင်များကို ဖော်ပြထားခြင်းက ၎င်းတို့အား ထိုအခန်းများ၏ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ အဓိကအကြောင်းအရာအဖြစ် ယူဆရန် မလိုသကဲ့သို့ပင်၊ သူ့ကို အခန်းကြီး ၇ သို့မဟုတ် ၈ ၏ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ အဓိကအကြောင်းအရာအဖြစ် ယူဆရန် မလိုအပ်ပေ။

The robbers of thy people. Literally, “the sons of the breakers of thy people.” This expression may be understood subjectively, “the children of the violent among thy people” (ASV; cf. RSV). Thus understood, it probably applies to those among the Jews who saw in the international strife of their times an opportunity to further their own national interests, and were willing to go beyond the bounds of law to accomplish them. On the other hand, if understood objectively, the passage would mean, “those who act violently against thy people.” In this sense it has been taken as referring to the Romans, who eventually (63 b.c.) robbed the Jews of their independence, and later (in a.d. 70 and 135) destroyed the Temple and the city of Jerusalem. It was, in fact, during the reign of Antiochus III (see on vs. 10–13) that the Romans, interfering to protect the interests of their allies, Pergamum, Rhodes, Athens, and Egypt, first made themselves felt in the affairs of Syria and Egypt.

သင်၏လူတို့ကို လုယက်ဖျက်ဆီးသောသူတို့။ စာသားအရ “သင်၏လူတို့ကို ချိုးဖောက်ဖျက်ဆီးသူတို့၏ သားမြေးများ” ဖြစ်သည်။ ဤအသုံးအနှုန်းကို ပုဂ္ဂလဓိဋ္ဌာန်အရ “သင်၏လူတို့တွင် ကြမ်းကြုတ်ရက်စက်သောသူတို့၏ သားသမီးများ” ဟု နားလည်နိုင်သည် (ASV; cf. RSV)။ ထိုသို့နားလည်ပါက၊ ၎င်းသည် ထိုခေတ်ကာလ၏ နိုင်ငံတကာပဋိပက္ခများအတွင်း မိမိတို့၏ အမျိုးသားရေးအကျိုးစီးပွားကို မြှင့်တင်ရန် အခွင့်အရေးတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ပြီး ယင်းကို အောင်မြင်ရန်အတွက် ဥပဒေဘောင်ကို ကျော်လွန်ရန် ဝန်မလေးကြသော ဂျူးလူမျိုးများထဲမှ လူအချို့ကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ၊ အကျိုးပြုကံအဖြစ် (objectively) နားလည်ပါက ဤကျမ်းပိုဒ်သည် “သင်၏လူတို့အပေါ် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ ပြုမူဆောင်ရွက်သောသူများ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပေမည်။ ဤအဓိပ္ပာယ်အရ ၎င်းကို အဆုံးတွင် (ဘီစီ ၆၃) ဂျူးတို့၏ လွတ်လပ်ရေးကို လုယူခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် (အေဒီ ၇၀ နှင့် ၁၃၅ တွင်) ဗိမာန်တော်နှင့် ယေရုရှလင်မြို့ကို ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသော ရောမလူမျိုးများကို ရည်ညွှန်းခြင်းအဖြစ် ယူဆခဲ့ကြသည်။ စင်စစ်အားဖြင့် အန္တိအိုကပ်စ် ၃ အုပ်ချုပ်စဉ်ကာလအတွင်း (ကျမ်းချက် ၁၀-၁၃ ကိုကြည့်ပါ) ရောမတို့သည် ၎င်းတို့၏ မဟာမိတ်များဖြစ်ကြသော ပါဂါမွန်၊ ရုဒ်၊ အေသင်နှင့် အီဂျစ်တို့၏ အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ရန် ကြားဝင်စွက်ဖက်ခဲ့ကြရာမှ ဆီးရီးယားနှင့် အီဂျစ်တို့၏ အရေးကိစ္စများတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ၎င်းတို့၏ သြဇာသက်ရောက်မှုကို စတင်ပြသခဲ့ကြသည်။

King of the north. Following the parenthetical remarks of v. 14, this verse continues the narrative begun in v. 13 concerning Antiochus’ second campaign in Palestine.

၁၅။ မြောက်ဘက်ရှင်ဘုရင်။ ကျမ်းချက် ၁၄ ၏ ကွင်းစကွင်းပိတ် မှတ်ချက်များအပြီးတွင်၊ ဤကျမ်းပိုဒ်သည် ပါလက်စတိုင်းတွင် အန္တိအိုကပ်စ်၏ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် စစ်ဆင်နွှဲမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ကျမ်းချက် ၁၃ တွင် စတင်ခဲ့သော သမိုင်းကြောင်းကို ဆက်လက်ဖော်ပြသည်။

Mount. Heb. solelah, “a mound,” that is, “siegeworks.”

ရိုး။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် solelah၊ “မြေကုန်း” ဖြစ်ပြီး၊ ဆိုလိုသည်မှာ “မြို့သိမ်းဆင်ကုန်းများ” ဖြစ်သည်။

The most fenced cities. Heb. ‘ir mibṣaroth, literally, “a city of fortifications.” The reference is possibly to Gaza, which fell to Antiochus III in 201 b.c., after a considerable siege. Some commentators understand this passage to refer to Sidon, where Antiochus cornered an Egyptian army in this same war, and after a siege forced the Egyptians to surrender.

ခိုင်ခံ့သောမြို့ကြီးများ။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် ‘ir mibṣaroth၊ စာသားအရ “ခံတပ်များရှိသော မြို့” ဖြစ်သည်။ ဤရည်ညွှန်းချက်သည် အတန်ကြာ ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့ခံရပြီးနောက် ဘီစီ ၂၀၁ ခုနှစ်တွင် အန္တိအိုကပ်စ် ၃ လက်အောက်သို့ ကျရောက်သွားခဲ့သော ဂါဇာမြို့ကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အချို့သော မှတ်ချက်ပေးသူများက ဤကျမ်းပိုဒ်သည် ဆိုင်ဒုန် (Sidon) မြို့ကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု နားလည်ကြပြီး၊ ထိုမြို့တွင် အန္တိအိုကပ်စ်သည် ထိုစစ်ပွဲအတွင်း၌ပင် အီဂျစ်စစ်တပ်ကို ပိတ်ဆို့မိခဲ့ကာ ဝိုင်းရံပြီးနောက် အီဂျစ်လူမျိုးများအား လက်နက်ချခိုင်းခဲ့သည်။

Arms. A symbol of strength (see vs. 22, 31).

လက်ရုံး။ ခွန်အား၏ သင်္ကေတဖြစ်သည် (ကျမ်းချက် ၂၂၊ ၃၁ ကိုကြည့်ပါ)။

Glorious land. That is, Palestine (see on ch. 8:9). According to the view that the Romans are introduced in v. 14, the conquest of Palestine here described is believed to be that of Pompey, who, in 63 b.c., intervened in a dispute between the two brothers, Hyrcanus and Aristobulus, rivals to the throne of Judea. The defenders shut themselves behind the Temple defenses and for three months held out against the Romans. It was on this occasion that, according to Josephus (Antiquities xiv. 4. 4), Pompey lifted the veil and gazed upon the holy of holies, now empty, of course, for the ark had been hidden since the Exile (see on Jer. 37:10).

တင့်တယ်သောပြည်။ ထိုပြည်မှာ ပါလက်စတိုင်းဖြစ်သည် (အခန်းကြီး ၈:၉ ကိုကြည့်ပါ)။ ကျမ်းချက် ၁၄ တွင် ရောမလူမျိုးများကို စတင်မိတ်ဆက်ထားသည်ဟူသော အမြင်အရ၊ ဤနေရာတွင် ဖော်ပြထားသော ပါလက်စတိုင်းကို အောင်နိုင်မှုသည် ဘီစီ ၆၃ ခုနှစ်တွင် ယုဒရာဇပလ္လင်အတွက် ပြိုင်ဘက်များဖြစ်ကြသော ဟာကေးနပ်စ် (Hyrcanus) နှင့် အရစ္စတိုဗူးလပ်စ် (Aristobulus) ဟူသော ညီအစ်ကိုနှစ်ဦးကြား အငြင်းပွားမှုကို ကြားဝင်စွက်ဖက်ခဲ့သော ပွန်ပီ (Pompey) ၏ အောင်နိုင်မှုဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ခုခံကာကွယ်သူများသည် ဗိမာန်တော်၏ ကာကွယ်ရေးတံတိုင်းများနောက်တွင် ပုန်းအောင်းကာ ရောမတို့ကို သုံးလတိုင်တိုင် တောင့်ခံခဲ့ကြသည်။ ဂျိုးဆက်ဖတ်စ်၏ မှတ်တမ်းအရ (Antiquities xiv. 4. 4) ပွန်ပီသည် ကုလားကာကို လှန်၍ အလွန်သန့်ရှင်းသောဌာနကို လှမ်းမြော်ကြည့်ရှုခဲ့သည့် အခွင့်အရေးမှာ ဤအကြိမ်ပင်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုအချိန်တွင် ပဋိညာဉ်သေတ္တာတော်သည် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်ခံရသည့် ကာလကတည်းက ဝှက်ထားခဲ့ပြီးဖြစ်သောကြောင့် ထိုနေရာမှာ ဆတ်ဆတ်ခါ ဗလာဖြစ်နေခဲ့သည် (ယေရမိ ၃၇:၁၀ ကိုကြည့်ပါ)။

Upright ones. Heb. yesharim. The meaning of the Hebrew of this passage is obscure. The phrase reads literally, “and upright [ones] with him and he shall make.” One attempt at the meaning is that which appears in the KJV. Other versions take yesharim as equivalent to mesharim, “uprightnesses,” or “equities.” Mesharim is used in v. 6 of an equitable agreement between the king of the north and the king of the south. If mesharim is the correct reading there may be a possible reference to the fact that when Ptolemy XI Auletes died in 51 b.c., he placed his two children, Cleopatra and Ptolemy XII, under the guardianship of Rome.

ဖြောင့်မတ်သောသူတို့။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် yesharim ဖြစ်သည်။ ဤကျမ်းပိုဒ်၏ ဟေဗြဲအဓိပ္ပာယ်မှာ မရေရာပေ။ ဤစကားစုသည် စာသားအရ “သူနှင့်အတူ ဖြောင့်မတ်သောသူတို့ ရှိ၍ သူသည် ပြုလိမ့်မည်” ဟု ဖတ်ရသည်။ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ထုတ်ရန် ကြိုးပမ်းချက်တစ်ခုမှာ KJV ကျမ်းစာတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း ဖြစ်သည်။ အခြားသော ဘာသာပြန်ကျမ်းများက yesharim ကို mesharim နှင့် တူညီသည်ဟု ယူဆကာ “ဖြောင့်မတ်ခြင်းများ” သို့မဟုတ် “တရားမျှတမှုများ” ဟု ပြန်ဆိုကြသည်။ Mesharim ကို မြောက်ဘက်ရှင်ဘုရင်နှင့် တောင်ဘက်ရှင်ဘုရင်အကြား တရားမျှတသော သဘောတူညီချက်အဖြစ် ကျမ်းချက် ၆ တွင် အသုံးပြုထားသည်။ အကယ်၍ mesharim သည် မှန်ကန်သော ဖတ်ရှုမှုဖြစ်ပါက၊ ဘီစီ ၅၁ ခုနှစ်တွင် ပတိုလမီ ၁၁ ဩလက်တီးစ် (Ptolemy XI Auletes) သေဆုံးသောအခါ၊ သူ၏ သားသမီးနှစ်ဦးဖြစ်သော ကလီယိုပါထရာ (Cleopatra) နှင့် ပတိုလမီ ၁၂ တို့ကို ရောမ၏ အုပ်ထိန်းမှုအောက်တွင် အပ်နှံခဲ့သည့် အချက်ကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

The daughter of women. An unusual expression, possibly emphasizing the femininity of the woman referred to. Some have applied this expression to Cleopatra, the daughter of Ptolemy XI. She was placed under Roman guardianship in 51 b.c., and three years later became the mistress of Julius Caesar, who had invaded Egypt. After Julius Caesar was assassinated, Cleopatra turned her affections to Mark Antony, the rival of Caesar’s heir, Octavian. Octavian (later Augustus) defeated the combined forces of Cleopatra and Antony at Actium (31 b.c.). The next year Antony’s suicide (said by some to have been engineered by Cleopatra) opened the way for the new victor. Then Cleopatra, finding that she could not ingratiate herself with Octavian, committed suicide.

မိန်းမတို့၏သမီး။ ထူးခြားသော အသုံးအနှုန်းဖြစ်ပြီး၊ ရည်ညွှန်းထားသော အမျိုးသမီး၏ မိန်းမသားဆန်မှုကို အလေးပေးဖော်ပြခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အချို့က ဤအသုံးအနှုန်းကို ပတိုလမီ ၁၁ ၏ သမီးဖြစ်သူ ကလီယိုပါထရာအား ရည်ညွှန်းအသုံးချခဲ့ကြသည်။ သူမသည် ဘီစီ ၅၁ ခုနှစ်တွင် ရောမ၏ အုပ်ထိန်းမှုအောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး၊ သုံးနှစ်အကြာတွင် အီဂျစ်ကို ကျူးကျော်ခဲ့သော ဂျူးလိယပ်ဆီဇာ (Julius Caesar) ၏ အချစ်တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဂျူးလိယပ်ဆီဇာ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက်၊ ကလီယိုပါထရာသည် ဆီဇာ၏ အမွေဆက်ခံသူ အော့တေးဗီးယန်း (Octavian) ၏ ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သော မာ့ခ်အန်တိုနီ (Mark Antony) ဘက်သို့ စိတ်ပြောင်းသွားခဲ့သည်။ အော့တေးဗီးယန်း (နောက်ပိုင်းတွင် ဩဂတ်စတပ်) သည် အက်တီယမ်တိုက်ပွဲတွင် ကလီယိုပါထရာနှင့် အန်တိုနီတို့၏ ပူးပေါင်းတပ်များကို အောင်နိုင်ခဲ့သည် (ဘီစီ ၃၁)။ နောက်တစ်နှစ်တွင် အန်တိုနီ၏ မိမိကိုယ်ကို သေကြောင်းကြံစည်မှုသည် (အချို့က ကလီယိုပါထရာ၏ ကြိုးကိုင်မှုကြောင့်ဟု ဆိုကြသည်) အောင်နိုင်သူအသစ်အတွက် လမ်းစဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကလီယိုပါထရာသည် အော့တေးဗီးယန်း၏ မျက်နှာသာပေးမှုကို မရရှိနိုင်တော့ကြောင်း သိရှိရသောအခါ မိမိကိုယ်ကို သေကြောင်းကြံစည်ခဲ့သည်။

With Cleopatra the Ptolemaic dynasty of Egypt ended, and from 30 b.c. onward Egypt was a province of the Roman Empire. Cleopatra’s devious career fits well the specifications of the final clause of this verse, for Cleopatra did not stand for Caesar, but for her own political interests.

ကလီယိုပါထရာနှင့်အတူ အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ ပတိုလမီမင်းဆက်သည် ကုန်ဆုံးသွားခဲ့ပြီး၊ ဘီစီ ၃၀ မှစတင်၍ အီဂျစ်သည် ရောမအင်ပါယာ၏ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကလီယိုပါထရာ၏ ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲသော ဘဝလမ်းကြောင်းသည် ဤကျမ်းပိုဒ်၏ နောက်ဆုံးစာသားပါ သတ်မှတ်ချက်များနှင့် ကောင်းစွာကိုက်ညီနေပါသည်၊ အကြောင်းမှာ ကလီယိုပါထရာသည် ဆီဇာဘက်က မရပ်တည်ဘဲ မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံရေးအကျိုးစီးပွားအတွက်သာ ရပ်တည်ခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

The isles. Heb. ’iyyim, “sea lands,” or “sea coasts.” War in other parts of the empire drew Julius Caesar from Egypt. The party of Pompey was soon defeated on the coastlands of Africa. In Syria and Asia Minor, Caesar was successful against Pharnaces, king of the Cimmerian Bosporus.

ကျွန်းတို့။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် 'iyyim၊ “ပင်လယ်မြေများ” သို့မဟုတ် “ပင်လယ်ကမ်းခြေများ” ဖြစ်သည်။ အင်ပါယာ၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများတွင် ဖြစ်ပွားသော စစ်ပွဲများသည် ဂျူးလိယပ်ဆီဇာကို အီဂျစ်မှ ထွက်ခွာစေခဲ့သည်။ ပွန်ပီ၏ အုပ်စုသည် အာဖရိက ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် မကြာမီပင် ရှုံးနိမ့်သွားခဲ့သည်။ ဆီးရီးယားနှင့် အသေးစားအာရှ (Asia Minor) တွင် ဆီဇာသည် ကင်မရီယန်ဘော့စပိုရပ်စ် (Cimmerian Bosporus) ၏ ဘုရင်ဖြစ်သော ဖာနာဆီးစ် (Pharnaces) ကို အောင်မြင်စွာ တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့သည်။

A prince. Heb. qaṣin, a man in authority generally, as in Isa. 1:10, or more specifically a military commander, as in Joshua 10:24.

မင်းတစ်ပါး။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် qaṣin ဖြစ်ပြီး ဟေရှာယ ၁:၁၀ တွင်ကဲ့သို့ ယေဘုယျအားဖြင့် အာဏာရှိသူတစ်ဦး သို့မဟုတ် ယောရှု ၁၀:၂၄ တွင်ကဲ့သို့ အထူးသဖြင့် စစ်သေနာပတိတစ်ဦးကို ဆိုလိုသည်။

Without. The Hebrew of the last sentence of this verse is obscure. The following translation probably reflects the sense of this passage: “Indeed he shall turn his insolence back upon him” (RSV).

မရှိဘဲ။ ဤကျမ်းပိုဒ်၏ နောက်ဆုံးဝါကျ၏ ဟေဗြဲစာသားမှာ မရေရာပေ။ အောက်ပါဘာသာပြန်ချက်သည် ဤကျမ်းပိုဒ်၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ထင်ဟပ်စေနိုင်သည် - “စင်စစ်အားဖြင့် သူသည် မိမိ၏ စော်ကားမော်ကြွားမှုကို သူ့အပေါ်သို့ ပြန်လှည့်စေလိမ့်မည်” (RSV)။

Stumble and fall. In 44 b.c., Julius Caesar was assassinated in Rome.

လဲ၍ကျလိမ့်မည်။ ဘီစီ ၄၄ ခုနှစ်တွင် ဂျူးလိယပ်ဆီဇာသည် ရောမမြို့၌ လုပ်ကြံခံခဲ့ရသည်။

A raiser of taxes. Heb. ma‘abir nogeś, literally, “one who causes an oppressor to pass through.” The participle nogeś, from the verb nagaṣ, “to oppress,” “to exact,” is used of Israel’s taskmasters in Egypt (Ex. 3:7) and of foreign oppressors (Isa. 9:4). The passage thus refers to a king who would send oppressors, or exactors, throughout his realm. Most commentators have understood the reference here to be to a taxgatherer, who to the average man in ancient times was the very embodiment of royal oppression. Luke 2:1 records that “it came to pass in those days, that there went out a decree from Caesar Augustus, that all the world should be taxed [literally, “enrolled,” or “registered,” see on Luke 2:1].” Augustus, who succeeded Julius Caesar, is regarded as having established the Roman Empire, and after a reign of more than 40 years died peacefully in his bed in a.d. 14.

အခွန်ခံစေသောသူ။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် ma‘abir nogeś၊ စာသားအရ “ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်သူအား ဖြတ်သန်းသွားလာစေသောသူ” ဖြစ်သည်။ “ညှဉ်းဆဲခြင်း”၊ “တောင်းခံခြင်း” ဟူသော ကြိယာနဂတ်စ် (nagaṣ) မှ ဆင်းသက်လာသော နိုဂတ်ရှ် (nogeś) ဟူသော နာမဝိသေသနကို အီဂျစ်ပြည်ရှိ ဣသရေလလူတို့၏ အလုပ်သမားခေါင်းဆောင်များ (ထွက်မြောက်ရာ ၃:၇) နှင့် နိုင်ငံခြား ဖိနှိပ်သူများ (ဟေရှာယ ၉:၄) အတွက် အသုံးပြုထားသည်။ ထို့ကြောင့် ဤကျမ်းပိုဒ်သည် မိမိ၏နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းလုံးတွင် ဖိနှိပ်သူများ သို့မဟုတ် အဓမ္မတောင်းခံသူများကို စေလွှတ်မည့် ရှင်ဘုရင်တစ်ပါးကို ရည်ညွှန်းသည်။ မှတ်ချက်ပေးသူအများစုက ဤနေရာရှိ ရည်ညွှန်းချက်ကို အခွန်ကောက်ခံသူဟု နားလည်ကြပြီး၊ ရှေးခေတ်က သာမန်လူတစ်ဦးအတွက်မူ အခွန်ကောက်သူသည် ဘုရင့်ဖိနှိပ်မှု၏ ပြပုံပင်ဖြစ်သည်။ လုကာ ၂:၁ တွင် “ထိုကာလ၌ လူအပေါင်းတို့သည် စာရင်းသွင်းခြင်းကို ခံရမည်အကြောင်း၊ ကဲသာသြဂုတ္တုမင်း၏ အမိန့်တော်ထွက်၏ [စာသားအရ “စာရင်းသွင်းခြင်း” သို့မဟုတ် “မှတ်ပုံတင်ခြင်း”၊ လုကာ ၂:၁ ကိုကြည့်ပါ]” ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ဂျူးလိယပ်ဆီဇာကို ဆက်ခံသော သြဂုတ္တု (Augustus) သည် ရောမအင်ပါယာကို တည်ထောင်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရပြီး၊ အနှစ် ၄၀ ကျော် အုပ်ချုပ်ပြီးနောက် အေဒီ ၁၄ ခုနှစ်တွင် မိမိ၏ ခုတင်ပေါ်၌ပင် ငြိမ်းချမ်းစွာ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။

A vile person. That is, one lightly esteemed or despised. Augustus was succeeded by Tiberius (a.d. 14–37). Certain historians maintain that there was a deliberate attempt by Suetonius, Seneca, and Tacitus to blacken the character of Tiberius. Doubtless the picture was overdrawn. Nevertheless sufficient factual evidence remains to show that Tiberius was an eccentric, misunderstood, and unloved person.

အောက်တန်းကျသောသူ။ ဆိုလိုသည်မှာ အထင်သေးခြင်း သို့မဟုတ် မထောက်ညှာခြင်းခံရသောသူ ဖြစ်သည်။ သြဂုတ္တုမင်းကို တိဗေရိ (Tiberius, အေဒီ ၁၄-၃၇) က ဆက်ခံခဲ့သည်။ အချို့သော သမိုင်းပညာရှင်များက ဆူတိုနီးယပ်စ် (Suetonius)၊ ဆီနီကာ (Seneca) နှင့် တက်စီတပ်စ် (Tacitus) တို့သည် တိဗေရိ၏ အကျင့်စာရိတ္တကို တမင်သက်သက် ပုတ်ခတ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုသို့ပုံဖော်ချက်မှာ လွန်ကဲနေသည်မှာ သေချာပါသည်။ သို့သော်လည်း တိဗေရိသည် ထူးဆန်းသော၊ အထင်လွဲခံရသော၊ ချစ်ခြင်းမရှိသောသူတစ်ဦး ဖြစ်ကြောင်း ပြသရန် လုံလောက်သော အချက်အလက်ဆိုင်ရာ အထောက်အထားများ ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

They shall not give. Literally, “they did not give.” The Hebrew is better translated in the past tense. The reference is probably to the fact that Tiberius was not originally in line for succession to the throne, but became the son of Augustus by adoption, and was appointed heir to the empire only when he had reached middle life.

သူတို့သည် မပေးကြ။ စာသားအရ “သူတို့သည် မပေးခဲ့ကြ” ဖြစ်သည်။ ဟေဗြဲဘာသာစကားကို အတိတ်ကာလပြောင်းလဲ၍ ပြန်ဆိုခြင်းက ပိုမိုကောင်းမွန်သည်။ ဤရည်ညွှန်းချက်မှာ တိဗေရိသည် မူလက ထီးနန်းဆက်ခံရန် အစီအစဉ်တွင် မပါဝင်ခဲ့ဘဲ သြဂုတ္တုမင်း၏ မွေးစားသားဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ သူသည် သက်လတ်ပိုင်းအရွယ်သို့ ရောက်ရှိသောအခါမှသာ အင်ပါယာ၏ အမွေဆက်ခံသူအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်ဟူသော အချက်ကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

Peaceably. When Augustus died, Tiberius ascended the throne peacefully. He was only the stepson of his predecessor, and his accession to the imperial dignity was to a considerable extent due to the maneuverings of his mother, Livia.

ငြိမ်ဝပ်စွာနေစဉ်။ သြဂုတ္တုမင်း ကွယ်လွန်သောအခါ တိဗေရိသည် ထီးနန်းကို ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆက်ခံခဲ့သည်။ သူသည် သူ၏ရှေ့မင်း၏ သားပါးတစ်ဦးသာဖြစ်ပြီး၊ သူ၏ ဧကရာဇ်အာဏာကို ဆက်ခံနိုင်ခြင်းမှာ သူ၏မိခင် လီဗီယာ (Livia) ၏ ကြိုးပမ်းစီမံမှုများကြောင့် အတန်အသင့် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။

Arms of a flood. “Arms” denotes power, and here, particularly, military power (see vs. 6, 15). The picture is evidently that of floodlike armies of soldiers (see ch. 9:26). Tiberius was eminently successful in leading several military campaigns, both in Germany and in the East on the frontiers of Armenia and Parthia.

လွှမ်းမိုးသောလက်ရုံး။ “လက်ရုံး” သည် တန်ခိုးအာဏာကို ပြဆိုပြီး၊ ဤနေရာတွင် အထူးသဖြင့် စစ်အင်အားကို ဆိုလိုသည် (ကျမ်းချက် ၆၊ ၁၅ ကိုကြည့်ပါ)။ ဤပုံရိပ်သည် ရေလွှမ်းမိုးသကဲ့သို့ များပြားလှသော စစ်သည်တော်များကို ဆိုလိုသည်မှာ ထင်ရှားပါသည် (အခန်းကြီး ၉:၂၆ ကိုကြည့်ပါ)။ တိဗေရိသည် ဂျာမနီပြည်တွင်လည်းကောင်း၊ အာမေးနီးယားနှင့် ပါသီယာနိုင်ငံ နယ်စပ်များရှိ အရှေ့ဘက်ဒေသတွင်လည်းကောင်း စစ်ဆင်နွှဲမှုအများအပြားကို ဦးဆောင်ရာတွင် ထူးခြားစွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။

Prince of the covenant. Identical with the Prince who confirms the covenant in ch. 9:25–27 (see ch. 8:11). That this was the Messiah, Jesus Christ, is clear from the prophecy of ch. 9. It was when Tiberius reigned (a.d. 14–37), and upon the order of his procurator of Judea, Pontius Pilate, that Jesus was crucified, in the year a.d. 31.

ပဋိညာဉ်မင်း။ အခန်းကြီး ၉:၂၅-၂၇ တွင် ပဋိညာဉ်ကို တည်စေသောမင်းနှင့် ထပ်တူပင်ဖြစ်သည် (အခန်းကြီး ၈:၁၁ ကိုကြည့်ပါ)။ ဤသူမှာ မေရှိယ၊ ယေရှုခရစ်တော်ဖြစ်ကြောင်း အခန်းကြီး ၉ ၏ ပရောဖက်ပြုချက်အရ ရှင်းလင်းပါသည်။ တိဗေရိ အုပ်စိုးစဉ်ကာလ (အေဒီ ၁၄-၃၇) နှင့် သူ၏ ယုဒပြည်ဆိုင်ရာ မြို့ဝန် ပုန္တိပိလတ်၏ အမိန့်အရ ယေရှုသည် အေဒီ ၃၁ ခုနှစ်တွင် လက်ဝါးကပ်တိုင်မှာ ရိုက်သတ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။

After the league. Some commentators have suggested that here Daniel goes back in point of time to the league of assistance and friendship arranged between the Jews and the Romans in 161 b.c. (see Josephus Antiquities xii. 10. 6). This view assumes that the Hebrew expression translated “time” in v. 24 designates a prophetic “time” of 360 years (see on chs. 7:25; 11:24). Others, who hold to the chronological continuity of the prophetic narrative of ch. 11, find a reference here to the Roman policy of arranging what today would be called mutual assistance pacts, as, for example, the league of assistance and friendship with the Jews. In these treaties the Romans recognized the participants as “allies,” and the treaties were intended, presumably, to protect and promote mutual interests. Rome thus appeared in the role of friend and protector, only to “work deceitfully” by turning these agreements to her own advantage. She often imposed the burdens of conquest on her “allies,” but usually reserved the rewards of conquest for herself. Eventually these “allies” were absorbed into the Roman Empire.

မဟာမိတ်ပြုပြီးမှ။ အချို့သော မှတ်ချက်ပေးသူများက ဤနေရာတွင် ဒံယေလသည် ဘီစီ ၁၆၁ ခုနှစ်တွင် ဂျူးများနှင့် ရောမများအကြား ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးနှင့် ချစ်ကြည်ရေး မဟာမိတ်စာချုပ်သို့ အချိန်ကာလအရ နောက်ကြောင်းပြန်လှည့်သွားသည်ဟု အကြံပြုကြသည် (Josephus Antiquities xii. 10. 6 ကိုကြည့်ပါ)။ ဤအမြင်သည် ကျမ်းချက် ၂၄ တွင် “ကာလ” ဟု ပြန်ဆိုထားသော ဟေဗြဲအသုံးအနှုန်းကို အနှစ် ၃၆၀ ရှိသော ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ “ကာလ” တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည် (အခန်းကြီး ၇:၂၅၊ ၁၁:၂၄ ကိုကြည့်ပါ)။ အခန်းကြီး ၁၁ ၏ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းစဉ် ဆက်တိုက်ဖြစ်မှုကို လက်ခံထားကြသော အခြားသူများကမူ၊ ဤနေရာတွင် ရောမတို့၏ ယနေ့ခေတ်အခေါ်အရ အပြန်အလှန် ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုသည့် မူဝါဒကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်ဟု တွေ့ရှိရပြီး၊ ဥပမာအားဖြင့် ဂျူးများနှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့သော ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးနှင့် ချစ်ကြည်ရေး မဟာမိတ်အဖွဲ့ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ထိုစာချုပ်များတွင် ရောမတို့သည် ပါဝင်သူများကို “မဟာမိတ်များ” အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြပြီး၊ ထိုစာချုပ်များသည် အပြန်အလှန် အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ရန်နှင့် မြှင့်တင်ရန် ရည်ရွယ်ပုံရသည်။ ရောမသည် မိတ်ဆွေနှင့် အကာအကွယ်ပေးသူအဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော်လည်း၊ ထိုသဘောတူညီချက်များကို မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင်အကျိုးစီးပွားအတွက် အသုံးချကာ “လှည့်စား၍ လုပ်ဆောင်” ခဲ့သည်။ သူမသည် အောင်နိုင်မှု၏ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးများကို သူမ၏ “မဟာမိတ်များ” အပေါ်သို့ မကြာခဏ ပုံချလေ့ရှိသော်လည်း၊ အောင်နိုင်မှု၏ အကျိုးအမြတ်များကိုမူ များသောအားဖြင့် မိမိအတွက်သာ သိမ်းဆည်းထားလေ့ရှိသည်။ အဆုံးတွင် ထို “မဟာမိတ်များ” သည် ရောမအင်ပါယာအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခြင်း ခံခဲ့ကြရသည်။

For a time. Heb. ‘ad–‘eth, “until a time.” This expression points to a [point of] time when the devices of the power here set forth were brought to an end. The word ‘eth, “time,” is here probably not to be taken as a specific period of time, nor as a period of prophetic time. The word translated “times” in chs. 4:16; 7:25 is the Aramaic ‘iddanin, and in ch. 12:7 the Heb. mo‘adim. ‘Ad–‘eth seems to point to a time at an undetermined distance from the speaker. The evil power was to work until that God-ordained limit was reached (see ch. 11:27; cf. ch. 12:1).

တစ်ခေတ်တိုင်အောင်။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် 'ad-'eth၊ “ကာလတစ်ခုအထိ” ဖြစ်သည်။ ဤအသုံးအနှုန်းသည် ဤနေရာတွင် ဖော်ပြထားသော တန်ခိုးအာဏာ၏ အစီအစဉ်များ ကုန်ဆုံးသွားမည့် အချိန်ကာလတစ်ခုကို ညွှန်ပြသည်။ 'eth၊ “ကာလ” ဟူသော စကားလုံးကို ဤနေရာတွင် သတ်မှတ်ထားသော အချိန်ကာလတစ်ခု သို့မဟုတ် ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ အချိန်ကာလတစ်ခုအဖြစ် မယူဆသင့်ပေ။ အခန်းကြီး ၄:၁၆၊ ၇:၂၅ တို့တွင် “ကာလ” ဟု ဘာသာပြန်ထားသော စကားလုံးမှာ အာရမိတ်ဘာသာဖြင့် 'iddanin ဖြစ်ပြီး၊ အခန်းကြီး ၁၂:၇ တွင် ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် mo'adim ဖြစ်သည်။ 'Ad-'eth သည် ပြောဆိုသူထံမှ အဆုံးအဖြတ်မရှိသော အကွာအဝေးတွင်ရှိသော အချိန်တစ်ခုကို ညွှန်ပြနေပုံရသည်။ ထိုဆိုးယုတ်သော တန်ခိုးအာဏာသည် ဘုရားသခင် သတ်မှတ်ထားသော ထိုအတိုင်းအတာသို့ မရောက်မချင်း လုပ်ဆောင်လိမ့်မည် (အခန်းကြီး ၁၁:၂၇ ကိုကြည့်ပါ၊ အခန်းကြီး ၁၂:၁ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။

Those who believe that prophetic time is here indicated see in the events narrated a reference to the period of time that the city of Rome would continue as the seat of the empire. The beginning date is considered to be 31 b.c., the year of the Battle of Actium, when Augustus waged a successful campaign against Mark Antony and Cleopatra. From 31 b.c., 360 years reach to a.d. 330, the year that the seat of the empire was moved from Rome to Constantinople.

ဤနေရာတွင် ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ အချိန်ကို ညွှန်ပြထားသည်ဟု ယုံကြည်သူများက၊ ဖော်ပြထားသော ဖြစ်ရပ်များတွင် ရောမမြို့သည် အင်ပါယာ၏ ဗဟိုချက်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိမည့် အချိန်ကာလကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရှုမြင်ကြသည်။ စတင်သည့် ရက်စွဲကို သြဂုတ္တုမင်းက မာ့ခ်အန်တိုနီနှင့် ကလီယိုပါထရာတို့ကို အောင်မြင်စွာ စစ်ဆင်နွှဲခဲ့သော အက်တီယမ်တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဘီစီ ၃၁ ခုနှစ်ဟု သတ်မှတ်သည်။ ဘီစီ ၃၁ ခုနှစ်မှစ၍ အနှစ် ၃၆၀ သည် အင်ပါယာ၏ ဗဟိုချက်ကို ရောမမြို့မှ ကွန်စတန်တီနိုပယ် (Constantinople) သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သော အေဒီ ၃၃၀ ခုနှစ်သို့ ရောက်ရှိသည်။

Some see in the statement of this verse a prediction of Roman policy toward the conquered regions of the empire. History records that the plunder of conquest was distributed generously among the nobility and army commanders, and that it was common practice for even the ordinary soldier to receive a grant of land in conquered regions. “For a time”—a considerable period of time, in fact—no “strong holds” were able to withstand the determined pressure of the invincible legions of Rome.

အချို့က ဤကျမ်းပိုဒ်၏ ဖော်ပြချက်တွင် အင်ပါယာ၏ အောင်နိုင်ပြီးသော နယ်မြေများအပေါ် ထားရှိသည့် ရောမတို့၏ မူဝါဒဆိုင်ရာ ခန့်မှန်းချက်ကို တွေ့ရှိကြသည်။ အောင်ပွဲမှရရှိသော လုယက်ရာပစ္စည်းများကို မှူးမတ်များနှင့် စစ်သေနာပတိများအကြား ရက်ရောစွာ ခွဲဝေပေးခဲ့ကြောင်းနှင့် သာမန်စစ်သည်တော်တစ်ဦးပင်လျှင် အောင်နိုင်ရာနယ်မြေများ၌ မြေယာကွက်များကို ရရှိခြင်းမှာ သာမန်လုပ်ရိုးလုပ်စဉ် ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ “တစ်ခေတ်တိုင်အောင်” ဆိုသည်မှာ စင်စစ်အားဖြင့် အတန်ကြာမြင့်သော ကာလတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ မည်သည့် “ရဲတိုက်” မျှ ရောမတို့၏ အောင်နိုင်မည့် စစ်တပ်ကြီးများ၏ ပြင်းထန်သော ဖိအားကို မတွန်းလှန်နိုင်ခဲ့ကြပေ။

Stir up his power. According to one exposition referred to previously (see on v. 24), this verse refers to the struggle between Augustus and Antony, which culminated in the Battle of Actium, and the defeat of Antony.

မိမိတန်ခိုးကို နှိုးဆော်လိမ့်မည်။ ယခင်က ရည်ညွှန်းခဲ့သော ရှင်းလင်းချက်တစ်ခုအရ (ကျမ်းချက် ၂၄ ကိုကြည့်ပါ)၊ ဤကျမ်းပိုဒ်သည် အက်တီယမ်တိုက်ပွဲနှင့် အန်တိုနီ၏ ရှုံးနိမ့်မှုတွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သော သြဂုတ္တုနှင့် အန်တိုနီတို့အကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အားပြိုင်မှုကို ရည်ညွှန်းသည်။

They that feed. Some see a reference in this phrase to royal favorites. From the days of the early Caesars, palace intrigue marks the rise and fall of the emperors of Rome. In later years, particularly, when one army officer after another succeeded to the throne of the Caesars, often each at the price of the head of his predecessor, the prediction that royal favorites would rise and “destroy” those who had befriended them and that “many” would “fall down slain” as a result, met a singularly apt fulfillment. In the ancient Orient those who ate food provided by another person were expected to remain loyal to him.

ကျွေးမွေးသောသူတို့။ အချို့က ဤစကားစုတွင် နန်းတွင်းမျက်နှာသာရသူများကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရှုမြင်ကြသည်။ စောစောပိုင်း ကဲသာဘုရင်များ ခေတ်ကတည်းကပင် နန်းတွင်းလုပ်ကြံမှုများသည် ရောမဧကရာဇ်များ၏ အတက်အကျကို အမှတ်အသားပြုခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦးပြီးတစ်ဦး ကဲသာတို့၏ ရာဇပလ္လင်ကို ဆက်ခံကြသောအခါ၊ များသောအားဖြင့် မိမိတို့၏ ရှေ့လူခေါင်းကို ဖြတ်၍ ရယူကြရသဖြင့်၊ နန်းတွင်းမျက်နှာသာရသူများ ပေါ်ပေါက်လာပြီး မိမိတို့အား မစခဲ့ဖူးသူများကို “ဖျက်ဆီး” ကြလိမ့်မည်ဟူသော ခန့်မှန်းချက်နှင့် ယင်း၏ရလဒ်ကြောင့် “လူအများ” သည် “အသေလဲကြလိမ့်မည်” ဟူသော ပရောဖက်ပြုချက်သည် အလွန်ကိုက်ညီစွာ ပြည့်စုံခဲ့သည်။ ရှေးခေတ် အရှေ့ဖျားဒေသတွင် အခြားသူတစ်ဦး ကျွေးမွေးသော အစားအစာကို စားသုံးသူများသည် ထိုသူအပေါ် သစ္စာစောင့်သိရန် မျှော်လင့်ကြသည်။

Overflow. The Syriac and the Vulgate read, “be washed,” or “be swept away” (see RSV). According to the exposition referred to above (v. 24), this verse describes the fate of Antony. When Cleopatra, frightened by the din of battle, withdrew from Actium, taking with her the 60 ships supplied by the Egyptian navy, Antony followed her and thereby conceded the victory to Augustus. Antony’s supporters went over to Augustus. Finally Antony committed suicide. According to those who emphasize the chronological continuity of the chapter (see on v. 23), the unstable political situation that plagued the empire between the reigns of Nero and Diocletian is here foretold.

လွှမ်းမိုးလိမ့်မည်။ ဆီးရီးယားနှင့် ဗားဂိတ် (Vulgate) ကျမ်းစာများတွင် “ဆေးကြောခြင်းခံရမည်” သို့မဟုတ် “လွင့်မျောသွားလိမ့်မည်” ဟု ဖတ်ရသည် (RSV ကိုကြည့်ပါ)။ အထက်တွင် ရည်ညွှန်းခဲ့သော ရှင်းလင်းချက်အရ (ကျမ်းချက် ၂၄)၊ ဤကျမ်းပိုဒ်သည် အန်တိုနီ၏ ကံကြမ္မာကို ဖော်ပြသည်။ ကလီယိုပါထရာသည် တိုက်ပွဲ၏ ဆူညံသံကြောင့် ထိတ်လန့်ကာ အီဂျစ်ရေတပ်မှ ထောက်ပံ့ထားသော သင်္ဘော ၆၀ ကို ယူဆောင်၍ အက်တီယမ်မှ ဆုတ်ခွာသွားသောအခါ၊ အန်တိုနီသည် သူမနောက်သို့ လိုက်သွားခဲ့သဖြင့် သြဂုတ္တုမင်းအား အောင်ပွဲကို ပေးအပ်ခဲ့ရသည်။ အန်တိုနီ၏ ထောက်ခံသူများသည် သြဂုတ္တုမင်းဘက်သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အန်တိုနီသည် မိမိကိုယ်ကို သေကြောင်းကြံစည်ခဲ့သည်။ ဤအခန်း၏ သမိုင်းစဉ် ဆက်တိုက်ဖြစ်မှုကို အလေးပေးသူများ၏ အဆိုအရမူ (ကျမ်းချက် ၂၃ ကိုကြည့်ပါ)၊ နေရို (Nero) နှင့် ဒိုင်အိုကလက်ရှန် (Diocletian) တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအကြားတွင် အင်ပါယာကို ဒုက္ခပေးခဲ့သော မတည်ငြိမ်သော နိုင်ငံရေးအခြေအနေကို ဤနေရာတွင် ကြိုတင်ဟောကြားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

To do mischief. Some see in this phrase a reference to the intrigues of Octavian (later Augustus) and Antony, both of them aspirants to universal control. Others see a reference to the struggle for power during the closing years of the reign of Diocletian (284–305) and during the years between the death of Diocletian and the time that Constantine the Great (306–337) succeeded in reuniting the empire (323 or 324).

မကောင်းသောအကြံကို ကြံစည်လျက်။ အချို့က ဤစကားစုတွင် တစ်ကမ္ဘာလုံးကို ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းကြသော အော့တေးဗီးယန်း (နောက်ပိုင်းတွင် ဩဂတ်စတပ်) နှင့် အန်တိုနီတို့၏ လုပ်ကြံဖန်တီးမှုများကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရှုမြင်ကြသည်။ အခြားသူများကမူ ဒိုင်အိုကလက်ရှန် အုပ်စိုးမှု နောက်ဆုံးနှစ်များ (၂၈၄-၃၀၅) အတွင်းနှင့် ဒိုင်အိုကလက်ရှန် ကွယ်လွန်ချိန်မှ မဟာကွန်စတန်တိုင်း (Constantine the Great, ၃၀၆-၃၃၇) အင်ပါယာကို ပြန်လည်စုစည်းနိုင်ခဲ့သည့် အချိန် (၃၂၃ သို့မဟုတ် ၃၂၄) အထိ ဖြစ်ပွားခဲ့သော အာဏာလုပွဲကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်ဟု မြင်ကြသည်။

Time appointed. Evil men and their machinations can last only as long as God suffers them to continue. The true philosophy of history is demonstrated throughout the book of Daniel. God “doeth according to his will in the army of heaven, and among the inhabitants of the earth: and none can stay his hand” (ch. 4:35).

ချိန်းချက်သောအချိန်။ ဆိုးယုတ်သောသူများနှင့် ၎င်းတို့၏ လုပ်ကြံမှုများသည် ဘုရားသခင်က ၎င်းတို့အား ဆက်လက်တည်ရှိခွင့် ပေးထားသရွေ့သာ တည်တံ့နိုင်သည်။ သမိုင်း၏ စစ်မှန်သော ဒဿနကို ဒံယေလကျမ်းတစ်စောင်လုံးတွင် သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ဘုရားသခင်သည် “ကောင်းကင်ဗိုလ်ခြေတို့၌လည်းကောင်း၊ မြေကြီးသားတို့၌လည်းကောင်း မိမိအလိုတော်အတိုင်း ပြုတော်မူ၏။ လက်တော်ကို တားဆီးနိုင်သောသူ၊ ကိုယ်တော်သည် ဘာပြုတော်မူသနည်းဟု မေးနိုင်သောသူ တစ်ယောက်မျှမရှိ” (အခန်းကြီး ၄:၃၅)။

Then shall he return. Some expositors see in this prediction a reference to the siege and destruction of Jerusalem by Titus in a.d. 70. Others, who hold to the chronological continuity of the prophetic narrative (see on v. 23), see a further description of the work of Constantine the Great.

ထိုအခါ ပြန်သွားလိမ့်မည်။ အချို့သော အနက်ဖွင့်ဆိုသူများက ဤခန့်မှန်းချက်တွင် အေဒီ ၇၀ ခုနှစ်တွင် တိတု (Titus) က ယေရုရှလင်မြို့ကို ဝိုင်းရံဖျက်ဆီးခဲ့ခြင်းကို ရည်ညွှန်းခြင်းအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ ပရောဖက်ပြုချက် သမိုင်းစဉ် ဆက်တိုက်ဖြစ်မှုကို လက်ခံထားကြသော အခြားသူများကမူ (ကျမ်းချက် ၂၃ ကိုကြည့်ပါ)၊ မဟာကွန်စတန်တိုင်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ထပ်မံဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်ကြသည်။

Against the holy covenant. Christ is spoken of as “prince of the covenant” (v. 22), and it is He who was to “confirm the covenant with many for one week” (ch. 9:27). That covenant is the plan of salvation, laid in eternity and confirmed by the historic act of Christ’s death. It seems reasonable, then, to understand the power here referred to as one which at heart would be in opposition to that plan, and to its outworking in the souls and lives of men. Some see specific reference here to the invasion of Judea by the Romans and to the capture and destruction of Jerusalem in a.d. 70. Others suggest that Constantine is the subject of the prediction. They observe that although Constantine professed conversion to the Christian faith, he was actually “against the holy covenant,” his objective being to make use of Christianity as an instrument for uniting the empire and solidifying his control over it. He extended great favors to the church, but in return expected the church to support his political policies.

သန့်ရှင်းသောပဋိညာဉ်ကို ဆန့်ကျင်လျက်။ ခရစ်တော်ကို “ပဋိညာဉ်မင်း” (ကျမ်းချက် ၂၂) ဟု ခေါ်ဆိုထားပြီး၊ ကိုယ်တော်သည် “တစ်သီတင်းတွင် လူအများတို့နှင့် ပဋိညာဉ်ကို တည်စေတော်မူမည်” (အခန်းကြီး ၉:၂၇)။ ထိုပဋိညာဉ်သည် ထာဝရကာလတွင် ချမှတ်ထားပြီး ခရစ်တော်၏ အသေခံတော်မူခြင်းဟူသော သမိုင်းဝင် လုပ်ဆောင်ချက်ဖြင့် အတည်ပြုခဲ့သည့် ကယ်တင်ခြင်းအစီအစဉ် ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ဤနေရာတွင် ရည်ညွှန်းထားသော တန်ခိုးအာဏာသည် ထိုအစီအစဉ်နှင့် လူသားတို့၏ စိတ်ဝိညာဉ်၊ ဘဝများတွင် ယင်း၏ လုပ်ဆောင်မှုများကို စိတ်နှလုံးထဲမှ ဆန့်ကျင်မည့်အရာအဖြစ် နားလည်ရန် ယုတ္တိရှိပေသည်။ အချို့က ဤနေရာတွင် ရောမတို့၏ ယုဒပြည်သို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှုနှင့် အေဒီ ၇၀ ခုနှစ်တွင် ယေရုရှလင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ဖျက်ဆီးခဲ့မှုကို အထူးသဖြင့် ရည်ညွှန်းထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရှုမြင်ကြသည်။ အခြားသူများကမူ ကွန်စတန်တိုင်းသည် ဤခန့်မှန်းချက်၏ အဓိကအကြောင်းအရာ ဖြစ်သည်ဟု အကြံပြုကြသည်။ ၎င်းတို့က ကွန်စတန်တိုင်းသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ ကူးပြောင်းသည်ဟု ဝန်ခံခဲ့သော်လည်း၊ စင်စစ်အားဖြင့် သူသည် အင်ပါယာကို စည်းလုံးစေရန်နှင့် သူ၏ထိန်းချုပ်မှုကို ခိုင်မာစေရန်အတွက် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးချရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သဖြင့် “သန့်ရှင်းသောပဋိညာဉ်ကို ဆန့်ကျင်သောသူ” ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း သတိပြုမိကြသည်။ သူသည် အသေခံတော်မူသောအသင်းတော်သို့ ကြီးမားသော မျက်နှာသာပေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း၊ အပြန်အလှန်အားဖြင့် အသင်းတော်က သူ၏နိုင်ငံရေးမူဝါဒများကို ထောက်ခံရန် မျှော်လင့်ခဲ့သည်။

It shall not be. According to the interpretation that the career of Constantine is here delineated, the following is suggested: In spite of all Constantine’s attempts to revive the former glory and power of the Roman Empire, his efforts at best met with only partial success.

ထိုသို့မဖြစ်ရ။ ကွန်စတန်တိုင်း၏ ဘဝလမ်းကြောင်းကို ဤနေရာတွင် ပုံဖော်ထားသည်ဟူသော အနက်ဖွင့်ဆိုချက်အရ၊ အောက်ပါအတိုင်း အကြံပြုထားပါသည် - ရောမအင်ပါယာ၏ ယခင်ဘုန်းအသရေနှင့် တန်ခိုးအာဏာကို ပြန်လည်ရှင်သန်စေရန် ကွန်စတန်တိုင်း၏ ကြိုးပမ်းမှုအားလုံးရှိသော်လည်း၊ သူ၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများသည် အကောင်းဆုံးအနေဖြင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာ အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်။

The former. The passage may be translated, “it shall not be as the former [time], so the latter.” Some believe the reference here is to the removal of the seat of the empire to Constantinople. This removal has been designated the signal of the downfall of the empire.

ရှေးကကဲ့သို့။ ဤကျမ်းပိုဒ်ကို “နောက်ပိုင်းဖြစ်သောအမှုသည် ရှေးကဖြစ်သောအမှုကဲ့သို့ မဖြစ်ရ” ဟု ပြန်ဆိုနိုင်သည်။ အချို့က ဤနေရာရှိ ရည်ညွှန်းချက်သည် အင်ပါယာ၏ ဗဟိုချက်ကို ကွန်စတန်တီနိုပယ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဤပြောင်းရွှေ့မှုကို အင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းခြင်း၏ လက္ခဏာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။

Chittim. The name Chittim, or Kittim, appears several times in the OT and later ancient Jewish writings, and is used in an interesting variety of ways. In Gen. 10:4 (see comments there; cf. 1 Chron. 1:7), Kittim is listed as a son of Javan and grandson of Japheth. The area occupied by Kittim’s descendants was probably Cyprus. The principal Phoenician city of Cyprus, on the southeast coast, was known in Phoenician as Kt, in Greek as Kition, and in Latin as Citium. Balaam makes the statement in his prophecy (Num. 24:24) that “ships shall come from the coast [direction] of Chittim, and shall afflict Asshur.” Some have applied this prediction to the overthrow of Persia in Mesopotamia by Alexander the Great, who came from the coastlands of the Mediterranean (see on Num. 24:24). The “isles of Chittim” of Jer. 2:10 and Eze. 27:6 apparently refer also to the Mediterranean coastlands.

ခိတ္တိမ်။ ခိတ္တိမ် (Chittim သို့မဟုတ် Kittim) ဟူသော အမည်သည် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းနှင့် နောက်ပိုင်း ရှေးဟောင်းဂျူးစာပေများတွင် အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ပါရှိပြီး၊ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် အသုံးပြုထားသည်။ ကမ္ဘာဦးကျမ်း ၁၀:၄ တွင် (ထိုနေရာရှိ မှတ်ချက်များကို ကြည့်ပါ၊ ၁ ရာဇဝင်ချုပ် ၁:၇ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ) ခိတ္တိမ်ကို ယာဝန်၏သား၊ ယာဖက်၏မြေးအဖြစ် စာရင်းသွင်းထားသည်။ ခိတ္တိမ်၏ သားမြေးများ နေထိုင်ရာဒေသမှာ ဆိုက်ပရပ်စ် (Cyprus) ဖြစ်နိုင်သည်။ ဆိုက်ပရပ်စ်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ အဓိက ဖိုနီးရှန်းမြို့ကို ဖိုနီးရှန်းဘာသာဖြင့် Kt၊ ဂရိဘာသာဖြင့် Kition နှင့် လာတင်ဘာသာဖြင့် Citium ဟု လူသိများသည်။ ဗာလမ်က သူ၏ပရောဖက်ပြုချက်တွင် (တောလည်ရာ ၂၄:၂၄) “သင်္ဘောတို့သည် ခိတ္တိမ်ကမ်း [အရပ်] မှ လာ၍ အာရှုရုကို ညှဉ်းဆဲကြလိမ့်မည်” ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ အချို့က ဤခန့်မှန်းချက်ကို မြေထဲပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများမှ လာသော မဟာအလက်ဇန္ဒားက မက်ဆိုပိုတေးမီးယားရှိ ပါရှားကို တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းခဲ့ခြင်းအပေါ် အသုံးချခဲ့ကြသည် (တောလည်ရာ ၂၄:၂၄ ကိုကြည့်ပါ)။ ယေရမိ ၂:၁၀ နှင့် ယေဇကျေလ ၂DisplayName ဝင် ၆ တို့ရှိ “ခိတ္တိမ်ကျွန်းများ” သည်လည်း မြေထဲပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်ပုံရသည်။

In Jewish literature outside the Bible the term appears in 1 Macc. 1:1 as descriptive of Macedonia. In addition, two of the Dead Sea scrolls contain the name. The forms ktyy ’shwr, “Kittim of Ashur” (Assyria), and hktyym bmṣrym, “the Kittim in Egypt,” appear in The War Between the Sons of Light and the Sons of Darkness. The designations may, perhaps, refer to the Seleucids and the Ptolemies—the kings of the north and south. The geographical association of the term Kittim with the Mediterranean coastlands appears to be entirely lost, and Kittim becomes a generalized term for the enemies of the Jews. The Habakkuk Commentary among the Dead Sea scrolls also mentions the Kittim. The author of this work believed that the prophecies of Habakkuk referred to the troubles of the Jews in his own day (probably about the middle of the 1st century b.c.). He interpreted Hab. 1:6–11, where the prophet describes the Chaldeans, as referring to the Kittim, who were despoiling the Jews in his time. In the historical context of that work the term probably means the Romans. See Vol. I, pp. 31–34.

သမ္မာကျမ်းစာပြင်ပရှိ ဂျူးစာပေများတွင် ဤအသုံးအနှုန်းကို 1 Macc. 1:1 တွင် မာစီဒိုနီးယားကို ဖော်ပြချက်အဖြစ် တွေ့ရသည်။ ထို့အပြင် ပင်လယ်သေကျမ်းလိပ်များ (Dead Sea scrolls) ထဲမှ နှစ်စောင်တွင် ဤအမည် ပါဝင်နေသည်။ ktyy 'shwr၊ “အာရှုရု၏ ခိတ္တိမ်” (ဆီးရီးယား) နှင့် hktyym bmṣrym၊ “အီဂျစ်ပြည်ရှိ ခိတ္တိမ်” ဟူသော ပုံစံများသည် အလင်း၏သားများနှင့် မှောင်မိုက်၏သားများအကြား စစ်ပွဲ (The War Between the Sons of Light and the Sons of Darkness) ကျမ်းလိပ်တွင် ပါရှိသည်။ ဤသတ်မှတ်ချက်များသည် မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှင်ဘုရင်များ ဖြစ်ကြသော ဆီလူးဆစ်များနှင့် ပတိုလမီများကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ခိတ္တိမ်ဟူသော အသုံးအနှုန်း၏ မြေထဲပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများနှင့် ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ ဆက်စပ်မှုမှာ လုံးဝပျောက်ကွယ်သွားပုံရပြီး၊ ခိတ္တိမ်သည် ဂျူးတို့၏ ရန်သူများအတွက် ယေဘုယျအသုံးအနှုန်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပင်လယ်သေကျမ်းလိပ်များထဲမှ ဟဗက္ကုတ်အဖွင့်ကျမ်း (Habakkuk Commentary) တွင်လည်း ခိတ္တိမ်ကို ဖော်ပြထားသည်။ ဤကျမ်း၏ အာဘော်ရှင်သည် ဟဗက္ကုတ်၏ ပရောဖက်ပြုချက်များသည် မိမိခေတ်ကာလ (ဖွယ်ရှိသည်မှာ ဘီစီ ၁ ရာစုအလယ်ပိုင်းခန့်) ရှိ ဂျူးတို့၏ ဒုက္ခများကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။ ပရောဖက်က ခါလဒဲလူမျိုးများကို ဖော်ပြထားသည့် ဟဗက္ကုတ် ၁:၆-၁၁ ကို သူက မိမိခေတ်တွင် ဂျူးတို့ကို လုယက်ဖျက်ဆီးနေသော ခိတ္တိမ်များကို ရည်ညွှန်းခြင်းအဖြစ် အနက်ဖွင့်ခဲ့သည်။ ထိုကျမ်း၏ သမိုင်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဆက်စပ်မှုအရ ဤအသုံးအနှုန်းသည် ရောမလူမျိုးများကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၃၁-၃၄ ကိုကြည့်ပါ။

It is interesting in this connection to note that the LXX of Dan. 11:30, translated perhaps in the 2d century b.c., reads “Romans” rather than “Chittim.” It seems clear, therefore, that although the word Kittim originally referred to Cyprus and its inhabitants, it later was extended to include the Mediterranean coastlands to the west of Palestine, and still later it came to apply in general to foreign oppressors, whether they came from the south (Egypt), the north (Syria), or the west (Macedonia and Rome).

ဤနေရာတွင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသည်မှာ ဘီစီ ၂ ရာစုခန့်တွင် ပြန်ဆိုခဲ့ဖွယ်ရှိသော ဒံယေလ ၁၁:၃၀ ၏ စက်တွားဂျင့် (LXX) ကျမ်းစာ၌ “ခိတ္တိမ်” အစား “ရောမလူမျိုးများ” ဟု ဖတ်ရခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ခိတ္တိမ်ဟူသော စကားလုံးသည် မူလက ဆိုက်ပရပ်စ်နှင့် ယင်း၏ နေထိုင်သူများကို ရည်ညွှန်းခဲ့သော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် ပါလက်စတိုင်း၏ အနောက်ဘက်ရှိ မြေထဲပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများအထိ ကျယ်ပြန့်လာခဲ့ပြီး၊ ထို့ထက်မက နောက်ပိုင်းတွင် တောင်ဘက် (အီဂျစ်)၊ မြောက်ဘက် (ဆီးရီးယား) သို့မဟုတ် အနောက်ဘက် (မာစီဒိုနီးယားနှင့် ရောမ) တို့မှ လာရောက်ကြသော နိုင်ငံခြား ဖိနှိပ်သူများကို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးချလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားပေသည်။

In point of time of authorship the book of Daniel lies much nearer to the references in Jeremiah and Ezekiel than to those of post-Biblical origin, which, indeed, probably arose as an extension of Biblical usage. The phraseology of the present verse, however, is clearly reminiscent of Num. 24:24, where the reference is to conquerors from the west (see comments there). Although students of the Bible do not all agree as to the exact historical reference of the “Chittim” in this verse, it seems clear that in interpreting this passage, two thoughts should be kept in mind: first, that in Daniel’s day the word referred, geographically, to the lands and peoples to the west; and second, that the emphasis may already have been in process of shifting from the geographical meaning of the word to the thought of the Chittim as invaders and destroyers from any quarter.

ကျမ်းပြုချိန် အပိုင်းအခြားအရ ဒံယေလကျမ်းသည် သမ္မာကျမ်းစာပြင်ပမှ ဆင်းသက်လာသော အသုံးအနှုန်းများထက် ယေရမိနှင့် ယေဇကျေလကျမ်းတို့ပါ ရည်ညွှန်းချက်များနှင့် ပိုမိုနီးစပ်ပြီး၊ ၎င်းပြင်ပအသုံးအနှုန်းများသည် သမ္မာကျမ်းစာသုံးစွဲမှု၏ တိုးချဲ့ချက်အဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာဖွယ်ရှိသည်။ သို့သော်လည်း လက်ရှိကျမ်းပိုဒ်၏ စကားလုံးအသုံးအနှုန်းသည် အနောက်ဘက်မှ အောင်နိုင်သူများကို ရည်ညွှန်းထားသော တောလည်ရာ ၂၄:၂၄ ကို ရှင်းလင်းစွာ အမှတ်ရစေသည် (ထိုနေရာရှိ မှတ်ချက်များကို ကြည့်ပါ)။ ကျမ်းစာလေ့လာသူအားလုံးသည် ဤကျမ်းပိုဒ်ရှိ “ခိတ္တိမ်” ၏ တိကျသော သမိုင်းဝင် ရည်ညွှန်းချက်နှင့် ပတ်သက်၍ သဘောမတူကြသော်လည်း၊ ဤကျမ်းချက်ကို အနက်ဖွင့်ရာတွင် အချက်နှစ်ချက်ကို စိတ်ထဲ၌ မှတ်သားထားသင့်ကြောင်း ထင်ရှားပါသည် - ပထမအချက်မှာ ဒံယေလခေတ်တွင် ဤစကားလုံးသည် ပထဝီဝင်အရ အနောက်ဘက်ရှိ မြေများနှင့် လူမျိုးများကို ရည်ညွှန်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအချက်မှာ အလေးပေးမှုသည် စကားလုံး၏ ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်မှသည် မည်သည့်အရပ်ကမဆို လာရောက်တတ်သော ကျူးကျော်သူများနှင့် ဖျက်ဆီးသူများဟူသော ခိတ္တိမ်တို့၏ အတွေးအမြင်သို့ ပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်စဉ်တွင် ရှိနှင့်နေပြီးဖြစ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

Some see in the “ships of Chittim” a reference to the barbarian hordes who invaded and broke up the Western Roman Empire.

အချို့က “ခိတ္တိမ်သင်္ဘောများ” တွင် အနောက်ရောမအင်ပါယာကို ကျူးကျော်ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသော လူရိုင်းအုပ်စုများ (barbarian hordes) ကို ရည်ညွှန်းခြင်းအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။

Covenant. See on v. 28. Some see in the indignation here described a reference to Rome’s efforts to destroy the holy covenant by the suppression of the Holy Scriptures and the oppression of those who believed in them.

ပဋိညာဉ်။ ကျမ်းချက် ၂၈ ကိုကြည့်ပါ။ အချို့က ဤနေရာတွင် ဖော်ပြထားသော အမျက်ဒေါသတွင် သန့်ရှင်းသောကျမ်းစာစောင်များကို နှိပ်ကွပ်ခြင်းနှင့် ထိုကျမ်းစာကို ယုံကြည်သူများကို ညှဉ်းဆဲခြင်းအားဖြင့် သန့်ရှင်းသောပဋိညာဉ်ကို ဖျက်ဆီးရန် ရောမတို့၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများကို ရည်ညွှန်းခြင်းအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။

Stand. That is, “stand up.”

ထကြလိမ့်မည်။ ဆိုလိုသည်မှာ “ထရပ်ကြလိမ့်မည်” ဖြစ်သည်။

On his part. Heb. mimmennu, “from him.” This word modifies the subject rather than the verb of the clause: “Arms [forces] from him shall stand up”; that is, forces belonging to this power (see under “sanctuary of strength”) would rise up to carry out the work of profanation here described.

သူ့ဘက်၌။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် mimmennu၊ “သူ့ထံမှ” ဖြစ်သည်။ ဤစကားလုံးသည် ဝါကျ၏ ကြိယာထက် ကတ္တားကို ပိုမိုထူးခြားစေသည် - “သူ့ထံမှ လက်ရုံး [စစ်အင်အား] တို့သည် ထကြလိမ့်မည်”၊ ဆိုလိုသည်မှာ ဤတန်ခိုးအာဏာပိုင်ဆိုင်သော စစ်အင်အားစုများ ( “ခိုင်ခံ့သော သန့်ရှင်းရာဌာန” အောက်တွင်ကြည့်ပါ) သည် ဤနေရာတွင် ဖော်ပြထားသော ရှုတ်ချညစ်ညူးစေခြင်းလုပ်ငန်းကို လုပ်ဆောင်ရန် ထကြလိမ့်မည်။

Pollute. Heb. chalal, “to profane.” Although the translation “pollute” has the implication of uncleanness, the Hebrew word indicates, rather, that something sacred has been made common. Thus the word is used of profaning a stone altar by using a tool upon it (Ex. 20:25), and of desecrating the Sabbath (Ex. 31:14). It also describes the deeds of those who profaned God’s name by sacrificing children to a heathen god (Lev. 20:3). For comment on this revolting practice, see on Lev. 18:21.

ညစ်ညူးစေလိမ့်မည်။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် chalal၊ “ရှုတ်ချဖျက်ဆီးခြင်း” ဖြစ်သည်။ “ညစ်ညူးစေခြင်း” ဟူသော ဘာသာပြန်ချက်သည် မသန့်ရှင်းခြင်းဟူသော သဘောသက်ရောက်သော်လည်း၊ ဟေဗြဲစကားလုံးကမူ သန့်ရှင်းသောအရာတစ်ခုကို သာမန်အရာအဖြစ် ပြုလုပ်လိုက်ခြင်းကို ပိုမိုညွှန်ပြသည်။ ထို့ကြောင့် ဤစကားလုံးကို ကျောက်ယဇ်ပလ္လင်ပေါ်တွင် တန်ဆာပလာတစ်ခုခုကို အသုံးပြု၍ ရှုတ်ချခြင်း (ထွက်မြောက်ရာ ၂၀:၂၅) နှင့် ဥပုသ်နေ့ကို ညစ်ညူးစေခြင်း (ထွက်မြောက်ရာ ၃၁:၁၄) တို့တွင် အသုံးပြုသည်။ ၎င်းသည် မိမိတို့၏ သားသမီးများကို တစ်ပါးအမျိုးသားတို့၏ ဘုရားထံ ယဇ်ပူဇော်ခြင်းဖြင့် ဘုရားသခင်၏ နာမတော်ကို ရှုတ်ချခဲ့ကြသူတို့၏ လုပ်ရပ်များကိုလည်း ဖော်ပြသည် (ဝတ်ပြုရာ ၂၀:၃)။ ဤရွံရှာဖွယ်ကောင်းသော လုပ်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ မှတ်ချက်အတွက် ဝတ်ပြုရာ ၁၈:၂၁ ကိုကြည့်ပါ။

Sanctuary of strength. Literally, “the holy place, the refuge.” The words are in apposition. Some understand them to apply to the city of Rome, the seat of power in the ancient world, and thus “the sanctuary of strength.” Accordingly, the destructive attacks of barbarian powers are foretold.

ခိုင်ခံ့သောသန့်ရှင်းရာဌာန။ စာသားအရ “သန့်ရှင်းရာဌာန၊ ခိုလှုံရာ” ဖြစ်သည်။ ဤစကားလုံးများသည် ထပ်တူတွဲလျက် ရှိနေသည်။ အချို့က ယင်းတို့ကို ရှေးခေတ်ကမ္ဘာ၏ အာဏာဗဟိုချက်ဖြစ်သော ရောမမြို့ကို အသုံးချရန် နားလည်ကြပြီး၊ ထို့ကြောင့် “ခိုင်ခံ့သောသန့်ရှင်းရာဌာန” ဟု ဆိုရခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လူရိုင်းအာဏာစက်များ၏ ဖျက်ဆီးတတ်သော တိုက်ခိုက်မှုများကို ကြိုတင်ဟောကြားထားခြင်း ဖြစ်သည်။

Others believe that the heavenly sanctuary is the subject under consideration here. The Heb. ma‘oz, translated “strength,” is from the verb ‘azaz, “to be strong,” and is used repeatedly in this chapter (vs. 7, 10, 19, 38, 39), though not uniformly translated.

အခြားသူများကမူ ကောင်းကင်သန့်ရှင်းရာဌာနသည် ဤနေရာတွင် စဉ်းစားသုံးသပ်ရမည့် အကြောင်းအရာဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ “ခွန်အား” ဟု ပြန်ဆိုထားသော ဟေဗြဲဘာသာစကား ma'oz သည် “သန်မာစေခြင်း” ဟူသော ကြိယာ 'azaz မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ ဤအခန်းတွင် အကြိမ်ကြိမ် အသုံးပြုထားသော်လည်း (ကျမ်းချက် ၇၊ ၁၀၊ ၁၉၊ ၃၈၊ ၃၉)၊ တသမတ်တည်း ပြန်ဆိုထားခြင်း မရှိပေ။

The earthly sanctuary in Jerusalem was surrounded by fortifications. The heavenly sanctuary, where Christ pleads His blood on behalf of sinners, is the pre-eminent place of refuge. Accordingly, this passage has been understood to describe the action of the great apostate power in Christian history that substituted a false sacrifice and ministration for the true sacrifice of Christ and His ministration as high priest in the heavenly sanctuary.

ယေရုရှလင်မြို့ရှိ မြေကြီးသန့်ရှင်းရာဌာနသည် ခံတပ်များဖြင့် ဝိုင်းရံထားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ခရစ်တော်သည် အပြစ်သားများအတွက် မိမိ၏ အသွေးတော်ဖြင့် အသနားခံပေးတော်မူရာ ကောင်းကင်သန့်ရှင်းရာဌာနသည် အကြီးမြတ်ဆုံးသော ခိုလှုံရာနေရာ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤကျမ်းပိုဒ်သည် ခရစ်တော်၏ စစ်မှန်သော ယဇ်ပူဇော်ခြင်းနှင့် ကောင်းကင်သန့်ရှင်းရာဌာနရှိ ယဇ်ပုရောဟိတ်မင်းအဖြစ် ကိုယ်တော်၏ အမှုတော်ဆောင်ခြင်းတို့အစား၊ မှားယွင်းသော ယဇ်ပူဇော်မှုနှင့် အမှုတော်ဆောင်မှုတို့ကို အစားထိုးခဲ့သော ခရစ်ယာန်သမိုင်းရှိ ကြီးမားသော ဘာသာဖောက်ပြန်သည့် တန်ခိုးအာဏာ၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ဖော်ပြခြင်းအဖြစ် နားလည်ခဲ့ကြသည်။

Daily. See on ch. 8:11.

အစဉ်ပြုရသောဝတ်။ အခန်းကြီး ၈:၁၁ ကိုကြည့်ပါ။

Abomination that maketh desolate. The work of the papacy is here delineated. This is the first time this expression occurs in the book of Daniel, although similar words appear in the clause “for the overspreading of abominations he shall make it desolate” (ch. 9:27). In the LXX this clause is rendered, “upon the temple abomination of desolations.” Christ’s words concerning the “abomination of desolation” (Matt. 24:15) may be considered as applying particularly to this earlier reference in Dan. 9:27 rather than to Dan. 11:31. Speaking of the impending destruction of Jerusalem, which took place in a.d. 70, Jesus identified the Roman armies surrounding the city as “the abomination of desolation, spoken of by Daniel the prophet” (Matt. 24:15; cf. Luke 21:20).

ဖျက်ဆီးတတ်သောရွံရှာဖွယ်အရာ။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအာဏာစက် (papacy) ၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ဤနေရာတွင် ပုံဖော်ထားသည်။ အလားတူ စကားလုံးများသည် “ရွံရှာဖွယ်အရာတို့၏ အလွန်အမင်း ပြန့်ပွားခြင်းကြောင့် သူသည် ဖျက်ဆီးလိမ့်မည်” ဟူသော ဝါကျတွင် ပါရှိသော်လည်း (အခန်းကြီး ၉:၂၇)၊ ဒံယေလကျမ်းတွင် ဤအသုံးအနှုန်း ပထမဆုံးအကြိမ် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ စက်တွားဂျင့် (LXX) ကျမ်းစာတွင် ဤဝါကျကို “ဗိမာန်တော်အပေါ် ဖျက်ဆီးခြင်းဆိုင်ရာ ရွံရှာဖွယ်အရာ” ဟု ပြန်ဆိုထားသည်။ “ဖျက်ဆီးတတ်သော ရွံရှာဖွယ်အရာ” နှင့် ပတ်သက်၍ ခရစ်တော်၏ မိန့်တော်မူချက်များသည် (မဿဲ ၂၄:၁၅) ဒံယေလ ၁၁:၃၁ ထက် ဒံယေလ ၉:၂၇ ပါ ဤအစောပိုင်း ရည်ညွှန်းချက်တွင် အထူးသဖြင့် သက်ဆိုင်သည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ အေဒီ ၇၀ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ယေရုရှလင်မြို့၏ မကြာမီ ကျရောက်တော့မည့် ပျက်စီးခြင်းအကြောင်းကို ပြောဆိုရာတွင်၊ ယေရှုက မြို့ကို ဝိုင်းရံထားသော ရောမစစ်တပ်များကို “ပရောဖက်ဒံယေလဟောပြောခဲ့သော ဖျက်ဆီးတတ်သော ရွံရှာဖွယ်အရာ” အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည် (မဿဲ ၂၄:၁၅၊ လုကာ ၂၁:၂၀ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။

In view of the fact that Dan. 9:27 is part of the angel’s explanation of Dan. 8:11–13, the natural conclusion is that Dan. 8:11–13 is a blended prophecy (similar to that of Matt. 24; see DA 628) that applies both to the destruction of the Temple and Jerusalem by the Romans and to the work of the papacy in the Christian centuries.

ဒံယေလ ၉:၂၇ သည် ဒံယေလ ၈:၁၁–၁၃ ကို ကောင်းကင်တမန်က ရှင်းလင်းဖော်ပြချက်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟူသော အချက်ကို ထောက်ရှုခြင်းအားဖြင့်၊ ဒံယေလ ၈:၁၁–၁၃ သည် ရောမလူမျိုးများကြောင့် ဗိမာန်တော်နှင့် ယေရုရှလင်မြို့ ပျက်စီးခြင်းအပြင် ခရစ်ယာန်ရာစုနှစ်များအတွင်း ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်၏ လုပ်ဆောင်ချက် နှစ်ခုစလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သည့် (မဿဲ ၂၄ ၏ ပရောဖက်ပြုချက်နှင့် ဆင်တူသော၊ DA ၆၂၈ ကိုကြည့်ပါ) ရောယှက်နေသော ပရောဖက်ပြုချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟူသည်မှာ သဘာဝကျသော ကောက်ချက် ဖြစ်ပါသည်။

It should further be noted that Jesus’ explicit reference to the work of the “abomination of desolation” as yet future in His time makes it certain that Antiochus Epiphanes did not meet the specifications of the prophecy. See further on Dan. 8:25.

It should further be noted that Jesus’ explicit reference to the work of the “abomination of desolation” as yet future in His time makes it certain that Antiochus Epiphanes did not meet the specifications of the prophecy. See further on Dan. 8:25.

ယေရှု၏ မိမိလက်ထက်တော်တွင် "ဖျက်ဆီးတတ်သော ရွံရှာဖွယ်သောအရာ" ၏ အမှုအရာသည် နောင်အနာဂတ်တွင် ဖြစ်ပျက်ရန် ရှိသေးသည်ဟု အတိအလင်း ရည်ညွှန်းချက်က အန္တိအုတ် အေပီဖန်းနီးစ် (Antiochus Epiphanes) သည် ပရောဖက်ပြုချက်၏ သတ်မှတ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီမှု မရှိခဲ့ကြောင်းကို သေချာစေသည်ဟု ထပ်လောင်း သတိပြုသင့်ပါသည်။ ဒံယေလကျမ်း အခန်းကြီး ၈၊ အပိုဒ်ငယ် ၂၅ (Dan. 8:25) တွင် ထပ်မံကြည့်ရှုပါ။

Covenant. See on v. 28.

၃၂။ ပဋိညာဉ်တရားတော်။ အပိုဒ်ငယ် ၂၈ (v. 28) တွင် ကြည့်ရှုပါ။

He. That is, the papacy.

သူ။ ထိုသူသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ် ဖြစ်သည်။

Flatteries. Heb. chalaqqoth, “smooth, slippery things” (see ch. 8:25). It has ever been Satan’s method to make his way appear easier than God’s. Throughout Christian history God’s own people have clung to the road described by Christ when He said, “Narrow is the way, which leadeth unto life” (Matt. 7:14).

မြှောက်ပင့်သောစကားများ။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် ခါလက်ကုတ် (chalaqqoth)၊ "ချောမွေ့ပြီး ချောကျိသော အရာများ" (အခန်းကြီး ၈၊ အပိုဒ်ငယ် ၂၅ ကိုကြည့်ပါ)။ မိမိ၏လမ်းစဉ်ကို ဘုရားသခင်၏ လမ်းစဉ်ထက် ပို၍လွယ်ကူပုံပေါ်အောင် ပြုလုပ်ခြင်းသည် စာတန်၏ နည်းလမ်း အစဉ်အမြဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ခရစ်ယာန်သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဘုရားသခင်၏ ကိုယ်ပိုင်လူမျိုးတော်သည် ခရစ်တော်က "အသက်ရှင်ခြင်းသို့ ရောက်သောလမ်းသည် ကျဉ်းမြောင်းလှ၏" (မဿဲခရစ်ဝင် အခန်းကြီး ၇၊ အပိုဒ်ငယ် ၁၄ - Matt. 7:14) ဟု မိန့်တော်မူစဉ်က ဖော်ပြခဲ့သော လမ်းကိုသာ စွဲစွဲမြဲမြဲ လျှောက်လှမ်းခဲ့ကြသည်။

Do exploits. Heb. ‘aśah, “to do,” “to make,” “take action” (RSV). As in v. 28, “exploits” is a supplied word. This passage doubtless refers to those who, within lands under the jurisdiction of Rome and beyond, resisted the papal encroachments and maintained a bright faith as, for example, the Waldenses, the Albigenses, and others.

ရဲရင့်သောအမှုတို့ကို ပြုကြလိမ့်မည်။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် အာဆာ (‘aśah)၊ "ပြုလုပ်ရန်"၊ "ဖန်တီးရန်"၊ "အရေးယူဆောင်ရွက်ရန်" (RSV)။ အပိုဒ်ငယ် ၂၈ (v. 28) တွင် ကဲ့သို့ပင် "ရဲရင့်သောအမှုတို့ (exploits)" ဆိုသည်မှာ ဖြည့်စွက်ထားသော စကားလုံးဖြစ်သည်။ ဤကျမ်းပိုဒ်သည် ရောမမြို့၏ စီရင်ပိုင်ခွင့်အာဏာအောက်ရှိ နယ်မြေများနှင့် ထိုနယ်မြေများ၏ ပြင်ပတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှုများကို တွန်းလှန်ပြီး တောက်ပသော ယုံကြည်ခြင်းကို ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသူများကို သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိဘဲ ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်၊ ဥပမာအားဖြင့် ဝေါဒန်းဆီးစ် (Waldenses) များ၊ အယ်လ်ဘီဂျန်းဆီးစ် (Albigenses) များနှင့် အခြားသူများ ဖြစ်ကြသည်။

The true church is distinguished not only in that God’s people react against sin by withstanding temptation, but even more in that they carry forward a positive program of action for Him. Christianity cannot be passive. Every child of God has a commission to perform.

စစ်မှန်သော အသင်းတော်သည် ဘုရားသခင်၏ လူမျိုးတော်က သွေးဆောင်ဖြားယောင်းမှုများကို အာခံကာ အပြစ်တရားကို တုံ့ပြန်ကြခြင်းကြောင့်သာမက၊ ကိုယ်တော်အတွက် အပြုသဘောဆောင်သော လုပ်ငန်းစဉ်များကို ပိုမိုလုပ်ဆောင်ကြခြင်းဖြင့်လည်း ထူးခြားထင်ရှားသည်။ ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် ငြိမ်သက်နေ၍မရပါ။ ဘုရားသခင်၏ သားသမီးတိုင်းတွင် ထမ်းဆောင်ရမည့် တာဝန်ကိုယ်စီ ရှိကြသည်။

Shall instruct many. Christ’s commission, “Go ye therefore, and teach all nations” (Matt. 28:19) is as imperative in times of persecution as it is in periods of peace, and often proves more effective at such times.

၃၃။ များစွာသောသူတို့ကို သွန်သင်ကြလိမ့်မည်။ ခရစ်တော်၏ တာဝန်ပေးချက်ဖြစ်သော "သင်တို့သွား၍ လူမျိုးတကာတို့ကို ငါ့တပည့်ဖြစ်စေလျက်" (မဿဲခရစ်ဝင် အခန်းကြီး ၂၈၊ အပိုဒ်ငယ် ၁၉ - Matt. 28:19) ဟူသောအချက်သည် ငြိမ်းချမ်းသော ကာလများတွင်ကဲ့သို့ပင် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း ခံရသော ကာလများ၌လည်း မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည့်အရာဖြစ်ပြီး၊ ထိုကဲ့သို့သော အချိန်များတွင် ပိုမိုထိရောက်မှုရှိကြောင်းကို မကြာခဏ သက်သေပြလေ့ရှိသည်။

Fall. During the centuries in which God’s true people were most bitterly persecuted, those fearless enough to stand forth and bear witness to their convictions were made the particular objects of destruction.

လဲကြလိမ့်မည်။ ဘုရားသခင်၏ စစ်မှန်သောလူမျိုးတော်သည် အပြင်းထန်ဆုံး ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခံခဲ့ရသည့် ရာစုနှစ်များအတွင်း၊ ရဲရင့်စွာ ရှေ့ထွက်ရပ်တည်ပြီး မိမိတို့၏ ယုံကြည်ချက်ကို သက်သေခံဝံ့သူများသည် အဓိက ဖျက်ဆီးခြင်းခံရမည့် ပစ်မှတ်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။

Many days. The Hebrew text, the LXX, and Theodotion’s version read simply “days.” There are some Hebrew manuscripts, however, that do contain the word rabbim, “many.” The period referred to is apparently the same as the 1260 days of Dan. 7:25; 12:7 and Rev. 12:6, 14; 13:5; the time during which the power of apostasy most blatantly blasphemed God, exercised its usurped authority, and persecuted those who dissented from its authority (see on Dan. 7:25).

နေ့ရက်အများ။ ဟေဗြဲမူရင်းကျမ်း၊ အယ်လ်အိပ်စ်အိပ်စ် (LXX - Septuagint) နှင့် သီအိုဒိုရှန် (Theodotion) တို့၏ ဘာသာပြန်ကျမ်းမူများတွင်မူ "နေ့ရက်များ" ဟုသာ ရိုးရိုးဖတ်ရသည်။ သို့သော်လည်း ရာဘင် (rabbim)၊ "အများ" ဟူသော စကားလုံး ပါဝင်သည့် ဟေဗြဲလက်ရေးစာမူ အချို့ရှိပါသည်။ ရည်ညွှန်းထားသော အချိန်ကာလသည် ဒံယေလကျမ်း အခန်းကြီး ၇၊ အပိုဒ်ငယ် ၂၅ (Dan. 7:25)၊ အခန်းကြီး ၁၂၊ အပိုဒ်ငယ် ၇ (Dan. 12:7) နှင့် ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၁၂၊ အပိုဒ်ငယ် ၆၊ ၁၄ (Rev. 12:6, 14)၊ အခန်းကြီး ၁၃၊ အပိုဒ်ငယ် ၅ (Rev. 13:5) တို့ပါ တစ်ထောင်နှစ်ရာခြောက်ဆယ် သော နေ့ရက်များနှင့် သိသိသာသာ တူညီနေပါသည်၊ ယင်းမှာ ဘုရားသခင်ကို စော်ကားသော အယူဖောက်ပြန်သည့် အာဏာစွမ်းပတ်က ဘုရားသခင်ကို အပြင်းထန်ဆုံး ပြစ်မှားစော်ကားကာ၊ မိမိတို့ မတရားလုယူထားသော အာဏာကို ကျင့်သုံးပြီး၊ မိမိတို့၏ အာဏာကို သဘောမတူ ငြင်းဆန်သူများကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခဲ့သည့် အချိန်ကာလ ဖြစ်သည် (ဒံယေလကျမ်း အခန်းကြီး ၇၊ အပိုဒ်ငယ် ၂၅ အပေါ် မှတ်ချက်ကို ကြည့်ပါ)။

A little help. Although in His wisdom God has not always seen fit to deliver His saints from death, every martyr for Him has had the opportunity to know that his life was “hid with Christ in God” (Col. 3:3).

၃၄။ အနည်းငယ်သော အကူအညီ။ ဘုရားသခင်သည် မိမိ၏ ဉာဏ်ပညာတော်ဖြင့် မိမိ၏ သန့်ရှင်းသူတို့ကို သေခြင်းမှ အမြဲတစေ ကယ်တင်ရန် သင့်တော်သည်ဟု မယူဆခဲ့သော်လည်း၊ ကိုယ်တော့်အတွက် အသက်စွန့်ခဲ့ကြသော အာဇာနည်တိုင်းသည် မိမိတို့၏ အသက်သည် "ဘုရားသခင်၌ ခရစ်တော်နှင့်အတူ ဝှက်ထားလျက်ရှိ၏" (ကောလောသဲကျမ်း အခန်းကြီး ၃၊ အပိုဒ်ငယ် ၃ - Col. 3:3) ဟူသောအချက်ကို သိရှိခွင့် ရရှိခဲ့ကြသည်။

Throughout the bitter days of apostasy and persecution described in Dan. 11:33, God repeatedly sent His sorely pressed people “a little help” in the person of leaders who spoke forth in the darkness, calling for a return to the principles of Scripture. Among such were the Waldensian ministers of the 12th century onward, John Wyclif of England in the 14th century, and John Huss and Jerome of Prague in the 15th century. In the 16th century the tremendous upheaval in the political, economic, social, and religious life of Europe, which in its spiritual phase made possible the Protestant Reformation, opened the way for many more voices to be added to the faithful ones heard during previous generations.

ဒံယေလကျမ်း အခန်းကြီး ၁၁၊ အပိုဒ်ငယ် ၃၃ (Dan. 11:33) တွင် ဖော်ပြထားသော အယူဖောက်ပြန်မှုနှင့် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုတို့၏ ခါးသီးသော နေ့ရက်များတစ်လျှောက်လုံးတွင်၊ ဘုရားသခင်သည် ကျမ်းစာ၏ အခြေခံမူများထံသို့ ပြန်လည် လှည့်ပတ်ကြရန် မှောင်မိုက်ထဲတွင် အော်ဟစ်တောင်းဆိုခဲ့ကြသော ခေါင်းဆောင်များမှတစ်ဆင့် အပြင်းအထန် ဖိနှိပ်ခံနေရသော မိမိ၏ လူမျိုးတော်ထံသို့ "အနည်းငယ်သော အကူအညီ" ကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုသူတို့ထဲတွင် တစ်ဆယ့်နှစ် ရာစုနှစ်နောက်ပိုင်းမှ ဝေါဒန်းဆီးယန်း (Waldensian) ဓမ္မဆရာများ၊ တစ်ဆယ့်လေး ရာစုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ ဂျွန် ဝိုင်ကလစ်ဖ် (John Wyclif)၊ နှင့် တစ်ဆယ့်ငါး ရာစုနှစ်တွင် ပရဂ်မြို့မှ ဂျွန် ဟပ်စ် (John Huss) နှင့် ဂျရုမ်း (Jerome) တို့ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်ဆယ့်ခြောက် ရာစုနှစ်တွင် ဥရောပ၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ဘာသာရေး လူနေမှုဘဝတို့၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ကြီးမားလှသော အပြောင်းအလဲကြီးသည် ၎င်း၏ ဝိညာဉ်ရေးရာ အပိုင်းကဏ္ဍတွင် ပရိုတက်စတင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး (Protestant Reformation) ကို ဖြစ်ထွန်းစေခဲ့ပြီး၊ လွန်ခဲ့သော မျိုးဆက်များအတွင်းက ကြားခဲ့ရသော သစ္စာရှိသော အသံများအပြင် နောက်ထပ် များစွာသော အသံများ ထွက်ပေါ်လာရန် လမ်းစကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။

Make them white. At times God allows His children to suffer, even to the point of death, that their characters may be purified and made fit for heaven. Even Christ “learned … obedience by the things which he suffered” (Heb. 5:8). Compare Rev. 6:11.

၃၅။ ဖြူစေခြင်းငှာ။ ဘုရားသခင်သည် မိမိ၏ သားသမီးတို့၏ စရိုက်လက္ခဏာများကို စင်ကြယ်စေပြီး ကောင်းကင်နိုင်ငံနှင့် ထိုက်တန်စေရန်အတွက်၊ တစ်ခါတစ်ရံတွင် သူတို့အား သေသည်အထိ ဆင်းရဲဒုက္ခခံရခြင်းကို ခွင့်ပြုတတ်သည်။ ခရစ်တော်ပင်လျှင် "ကိုယ်တိုင်ခံရသော ဆင်းရဲဒုက္ခကြောင့် နာခံခြင်းတရားကို သင်ယူတော်မူ၏" (ဟေဗြဲဩဝါဒစာ အခန်းကြီး ၅၊ အပိုဒ်ငယ် ၈ - Heb. 5:8)။ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၆၊ အပိုဒ်ငယ် ၁၁ (Rev. 6:11) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။

Time of the end. Heb. ‘eth qeṣ. This expression occurs elsewhere in chs. 8:17; 11:40; 12:4, 9. In the context of ch. 11:35 ‘eth qeṣ seems to be definitely related to the 1260 years, as marking the end of that period. When these Scripture passages are compared with DA 234; 5T 9, 10; GC 356, it becomes clear that the year a.d. 1798 marked the beginning of the “time of the end.”

အဆုံးဖြစ်သောကာလ။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် ဧတ်ကက်စ် (‘eth qeṣ)။ ဤအသုံးအနှုန်းသည် အခြားနေရာများဖြစ်သော အခန်းကြီး ၈၊ အပိုဒ်ငယ် ၁၇ (chs. 8:17)၊ အခန်းကြီး ၁၁၊ အပိုဒ်ငယ် ၄၀ (11:40)၊ အခန်းကြီး ၁၂၊ အပိုဒ်ငယ် ၄၊ ၉ (12:4, 9) တို့တွင် ပါရှိသည်။ အခန်းကြီး ၁၁၊ အပိုဒ်ငယ် ၃၅ (ch. 11:35) ၏ ရှေ့နောက်စကားစပ်အရ ဧတ်ကက်စ် (‘eth qeṣ) သည် ထိုကာလ၏ အဆုံးကို မှတ်သားသည့်အနေဖြင့် တစ်ထောင်နှစ်ရာခြောက်ဆယ် သော နှစ်ကာလများနှင့် အသေအချာ သက်ဆိုင်နေပုံရသည်။ ဤကျမ်းစာချက်များကို DA ၂၃၄ (DA 234)၊ 5T ၉၊ ၁၀ (5T 9, 10)၊ GC ၃၅၆ (GC 356) တို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်သောအခါ အေဒီ ၁၇၉၈ (a.d. 1798) ခုနှစ်သည် "အဆုံးဖြစ်သောကာလ" ၏ အစပြုခြင်းကို မှတ်သားခဲ့ကြောင်း ရှင်းလင်းလာပါသည်။

A time appointed. Heb. mo‘ed, from the verb ya‘ad, “to appoint,” Mo‘ed, a common Hebrew word, was applied to Israel’s appointed meetings with God (Ex. 23:15; see on Lev. 23:2). The word was used both for the time of meeting (Hosea 12:9) and for the place of meeting (Ps. 74:8). In Dan. 11:35 the idea of time is intended. Even more important is the fact that it is an appointed time. “The time of the end” is an appointed time in God’s program of events.

ချိန်းချက်သောကာလ။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် မိုအက်ဒ် (mo‘ed)၊ ယားအတ်ဒ် (ya‘ad) "ချိန်းချက်ရန်" ဟူသော ကြိယာမှ ဆင်းသက်လာသည်။ သာမန်ဟေဗြဲစကားလုံးတစ်လုံးဖြစ်သော မိုအက်ဒ် (Mo‘ed) ကို အစ္စရေးလူမျိုးများ ဘုရားသခင်နှင့် ချိန်းချက်၍ တွေ့ဆုံခြင်းများတွင် အသုံးပြုခဲ့သည် (ထွက်မြောက်ရာကျမ်း အခန်းကြီး ၂၃၊ အပိုဒ်ငယ် ၁၅ - Ex. 23:15၊ ဝတ်ပြုရာကျမ်း အခန်းကြီး ၂၃၊ အပိုဒ်ငယ် ၂ - Lev. 23:2 အပေါ် မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ)။ ထိုစကားလုံးကို တွေ့ဆုံသည့်အချိန် (ဟောရှေအကျမ်း အခန်းကြီး ၁၂၊ အပိုဒ်ငယ် ၉ - Hosea 12:9) အတွက်ရော၊ တွေ့ဆုံသည့်နေရာ (ဆာလံကျမ်း အခန်းကြီး ၇၄၊ အပိုဒ်ငယ် ၈ - Ps. 74:8) အတွက်ပါ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဒံယေလကျမ်း အခန်းကြီး ၁၁၊ အပိုဒ်ငယ် ၃၅ (Dan. 11:35) တွင် အချိန်ဟူသော သဘောတရားကို ရည်ရွယ်သည်။ ပို၍အရေးကြီးသောအချက်မှာ ၎င်းသည် ချိန်းချက်ထားသော ကာလ ဖြစ်နေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ "အဆုံးဖြစ်သောကာလ" သည် ဘုရားသခင်၏ ဖြစ်ရပ်များ အစီအစဉ်တွင် ချိန်းချက်ထားသော ကာလတစ်ခု ဖြစ်သည်။

The king. Among Adventist expositors two views concerning the interpretation of vs. 36–39 have generally been held. One interpretation identifies the power described here as revolutionary France in the year 1789 and following. The other interpretation holds that the power delineated here is the same apostate, persecuting power described in the preceding verses.

၃၆။ ထိုမင်းကြီး။ အဒ်ဗင်းတစ် (Adventist) ကျမ်းစာရှင်းလင်းတင်ပြသူများအကြားတွင် အပိုဒ်ငယ် ၃၆ မှ ၃၉ (vs. 36–39) ကို အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူပုံနှင့် ပတ်သက်၍ အမြင် နှစ် မျိုး ယေဘုယျအားဖြင့် ရှိခဲ့ကြသည်။ အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူချက် တစ် ခုက ဤနေရာတွင် ဖော်ပြထားသော အာဏာစွမ်းပတ်ကို ၁၇၈၉ (1789) ခုနှစ်နှင့် နောက်ပိုင်းကာလများရှိ တော်လှန်ရေးကာလ ပြင်သစ်နိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြား အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူချက် တစ် ခုကမူ ဤနေရာတွင် ပုံဖော်ထားသော အာဏာစွမ်းပတ်သည် ရှေ့ကအပိုဒ်ငယ်များတွင် ဖော်ပြထားသော အယူဖောက်ပြန်၍ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်သည့် ထိုအာဏာစွမ်းပတ်ပင် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆသည်။

Those who understand “the king” to refer to the power of France during the Revolution emphasize that it must be a new power that is introduced here, because it appears immediately after the mention of the “time of the end” and because, presumably, it must fulfill certain specifications that have not been stated concerning the power depicted in the previous verses, particularly that its willfulness will be manifested in the direction of atheism. It is, of course, a fact of common historical knowledge that the guiding philosophy of the French Revolution was not only anticlerical but atheistic as well, and that this philosophy had far-reaching effects on 19th- and even 20th-century thought. Furthermore, that revolution and its aftermath mark the close of the 1260-year period of prophecy.

"ထိုမင်းကြီး" ကို တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ အာဏာစွမ်းပတ်ကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု နားလည်ကြသူများက ယင်းသည် ဤနေရာတွင် စတင်မိတ်ဆက်ပေးသည့် အာဏာစွမ်းပတ်အသစ်တစ်ခု ဖြစ်ရမည်ဟု အလေးပေးပြောဆိုကြသည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် "အဆုံးဖြစ်သောကာလ" ကို ဖော်ပြပြီးနောက် ချက်ချင်းပေါ်လာခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ ရှေ့က အပိုဒ်ငယ်များတွင် ပုံဖော်ထားသော အာဏာစွမ်းပတ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဖော်ပြမထားသည့် အချို့သော သတ်မှတ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေရမည်ဟု ယူဆရသောကြောင့် ဖြစ်သည်၊ အထူးသဖြင့် ၎င်း၏ တဇွတ်ထိုးလုပ်ဆောင်မှုသည် ဘုရားမဲ့ဝါဒဘက်သို့ ဦးတည်ပြသလိမ့်မည်ဟူသော အချက်ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး၏ လမ်းညွှန်မော်ဒယ် အတွေးအခေါ်သည် ကာဒီနယ်နှင့် သာသနာ့ဝန်ထမ်းများကို ဆန့်ကျင်ရုံသာမက ဘုရားမဲ့ဝါဒလည်း ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ထိုအတွေးအခေါ်သည် တစ်ဆယ့်ကိုး ရာစုနှင့် နှစ်ဆယ် ရာစု အတွေးအခေါ်များအပေါ်အထိပင် ကျယ်ပြန့်သော သက်ရောက်မှုများ ရှိခဲ့သည်ဟူသောအချက်မှာ အများသိ သမိုင်းဖြစ်ရပ်မှန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ထိုတော်လှန်ရေးနှင့် ၎င်း၏ နောက်ဆက်တွဲ ရလဒ်များသည် ပရောဖက်ပြုချက်ပါ တစ်ထောင်နှစ်ရာခြောက်ဆယ် သော နှစ်ကာလ၏ ပြီးဆုံးခြင်းကို မှတ်သားစေခဲ့သည်။

Those who believe that “the king” of this verse is the power depicted in v. 32, point to the fact that in the Hebrew the definite article precedes the word “king.” This would seem to imply that the ruler here brought to view has already been referred to. They contend that the reference to “the time of the end” in v. 35 may point forward and does not necessarily indicate that vs. 36–39 are to be put exclusively after the beginning of that time in 1798 (see on v. 35), especially inasmuch as not until v. 40 is an event specifically said to occur “at the time of the end.” They understand the description of the power in vs. 36–39 to indicate, not atheism, but rather an attempt to supplant all other religious power. Those who hold this view also call attention to the parallelism of chs. 2; 7; 8–9. They conclude that ch. 11 may be expected to carry out the same parallel, and that it is concerned with the culmination of the same apostate power depicted in the other prophecies of the book of Daniel.

ဤအပိုဒ်ငယ်ရှိ "ထိုမင်းကြီး" သည် အပိုဒ်ငယ် ၃၂ (v. 32) တွင် ပုံဖော်ထားသော အာဏာစွမ်းပတ်ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်သူများကမူ ဟေဗြဲဘာသာတွင် "မင်းကြီး" ဟူသော စကားလုံး၏ ရှေ့၌ သတ်မှတ်ပုဒ် (definite article) ပါရှိသည်ဟူသောအချက်ကို ထောက်ပြကြသည်။ ဤအချက်က ဤနေရာတွင် ဖော်ပြလာသော အုပ်စိုးသူကို ယခင်ကတည်းက ရည်ညွှန်းပြီးသားဖြစ်ကြောင်း သက်ရောက်နေပုံရသည်။ အပိုဒ်ငယ် ၃၅ (v. 35) ရှိ "အဆုံးဖြစ်သောကာလ" ကို ရည်ညွှန်းချက်သည် အနာဂတ်ကို မျှော်ညွှန်ပြခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ အပိုဒ်ငယ် ၃၆ မှ ၃၉ (vs. 36–39) သည် ၁၇၉၈ (1798) ခုနှစ် ထိုကာလ၏ အစပြုပြီးနောက်ပိုင်းသက်သက်တွင်သာ ထားရမည်ဟု မဆိုလိုကြောင်း ၎င်းတို့က ငြင်းခုံကြသည် (အပိုဒ်ငယ် ၃၅ အပေါ် မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ)၊ အထူးသဖြင့် အပိုဒ်ငယ် ၄၀ (v. 40) သို့ ရောက်မှသာ လျှင် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုသည် "အဆုံးဖြစ်သောကာလ၌" ဖြစ်ပျက်သည်ဟု အတိအလင်း ဆိုထားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အပိုဒ်ငယ် ၃၆ မှ ၃၉ (vs. 36–39) ရှိ အာဏာစွမ်းပတ်၏ ဖော်ပြချက်သည် ဘုရားမဲ့ဝါဒကို ညွှန်းဆိုခြင်းမဟုတ်ဘဲ အခြားသော ဘာသာရေးအာဏာအားလုံးကို အစားထိုးရန် ကြိုးပမ်းမှုကို ညွှန်ပြနေခြင်းဟု သူတို့ နားလည်ကြသည်။ ဤအမြင်ကို လက်ခံထားသူများသည် အခန်းကြီး ၂၊ ၇၊ ၈-၉ (chs. 2; 7; 8–9) တို့၏ ပြိုင်တူညီမျှဖြစ်ခြင်းကိုလည်း သတိပြုစေလိုကြသည်။ အခန်းကြီး ၁၁ (ch. 11) သည်လည်း ထိုပြိုင်တူညီမျှမှုကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်လိမ့်မည်ဟု သူတို့ ကောက်ချက်ချကြပြီး၊ ၎င်းသည် ဒံယေလကျမ်း၏ အခြားသော ပရောဖက်ပြုချက်များတွင် ပုံဖော်ထားသည့် ထိုအယူဖောက်ပြန်သော အာဏာစွမ်းပတ်၏ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။

Magnify himself. According to the view that France is here described, these words are understood to describe the excesses of atheism indulged in by some of the more radical leaders of the Revolution. As an example of this, on Nov. 26, 1793, the Commune, or governing body, of the city of Paris took official action abolishing all religion in the capital of France. Although this action was reversed by the National Assembly a few days later, it nevertheless illustrates the influence to which atheism attained during that period.

ကိုယ်ကိုကိုယ် ချီးမြှောက်လိမ့်မည်။ ဤနေရာတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံကို ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်ဟူသော အမြင်အရ၊ ဤစကားလုံးများသည် တော်လှန်ရေး၏ ပိုမိုပြင်းထန်သော အစွန်းရောက်ခေါင်းဆောင်အချို့က ဘုရားမဲ့ဝါဒကို အလွန်အကျွံ လိုက်စားခဲ့ကြခြင်းကို ဖော်ပြသည်ဟု နားလည်ကြသည်။ ယင်း၏ ဥပမာတစ်ခုအနေဖြင့် ၁၇၉၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက် (Nov. 26, 1793) တွင် ပါရီမြို့၏ ကွန်မြူးန် (Commune) ခေါ် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်တွင် ဘာသာရေးအားလုံးကို ပယ်ဖျက်သည့် တရားဝင် အရေးယူဆောင်ရွက်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤအရေးယူဆောင်ရွက်မှုကို ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် (National Assembly) က ပြန်လည်ပယ်ဖျက်ခဲ့သော်လည်း၊ ယင်းသည် ထိုကာလအတွင်း ဘုရားမဲ့ဝါဒ ရရှိခဲ့သော သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ပုံဖော်နေဆဲပင် ဖြစ်သည်။

Those who understand these verses to apply to the great apostate power of Christian history, consider this passage parallel to Dan. 8:11, 25; 2 Thess. 2:4; Rev. 13:2, 6; 18:7. They see the prediction of the present verse fulfilled in the papal claim that the pope is the vicegerent of Christ on earth, in the power claimed for the priesthood, and in “the power of the keys”—the claimed authority to open and close heaven to men.

ဤအပိုဒ်ငယ်များကို ခရစ်ယာန်သမိုင်း၏ ကြီးမားသောအယူဖောက်ပြန်သည့် အာဏာစွမ်းပတ်နှင့် သက်ဆိုင်သည်ဟု နားလည်ကြသူများကမူ ဤကျမ်းပိုဒ်ကို ဒံယေလကျမ်း အခန်းကြီး ၈၊ အပိုဒ်ငယ် ၁၁၊ ၂၅ (Dan. 8:11, 25)၊ သက်သာလောနိတ်ဒုတိယစောင် အခန်းကြီး ၂၊ အပိုဒ်ငယ် ၄ (2 Thess. 2:4)၊ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၁၃၊ အပိုဒ်ငယ် ၂၊ ၆ (Rev. 13:2, 6)၊ အခန်းကြီး ၁၈၊ အပိုဒ်ငယ် ၇ (18:7) တို့နှင့် ပြိုင်တူဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ သူတို့သည် ယခုအပိုဒ်ငယ်၏ ဟောကိန်းထုတ်ချက်ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် ခရစ်တော်၏ ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သည်ဟူသော ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ်၏ အခိုင်အမာဆိုချက်၊ ယဇ်ပုရောဟိတ်အဖွဲ့အတွက် အခိုင်အမာဆိုထားသော အာဏာ၊ နှင့် လူသားတို့အတွက် ကောင်းကင်နိုင်ငံကို ဖွင့်နိုင်ပိတ်နိုင်သော အခွင့်အာဏာဟု ဆိုကြသည့် "သော့များ၏ အာဏာစွမ်းပတ်" တို့တွင် ပြည့်စုံလာခဲ့ကြောင်း ရှုမြင်ကြသည်။

Speak marvellous things. According to the view that France is the subject under consideration, this clause refers to the boastful words of the revolutionists who abolished all religion and set up the worship of the Goddess of Reason. When later the worship of the Supreme Being was introduced the reactionaries made clear that he was not to be identified with the God of the Christian religion.

အံ့သြဖွယ်သောအရာတို့ကို ပြောလိမ့်မည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံသည် သုံးသပ်နေသော အကြောင်းအရာဖြစ်သည်ဟူသော အမြင်အရ၊ ဤဝါကျပိုင်းသည် ဘာသာရေးအားလုံးကို ဖျက်သိမ်းပြီး ဆင်ခြင်တုံတရားနတ်ဘုရားမ (Goddess of Reason) ကို ကိုးကွယ်မှုကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသော တော်လှန်ရေးသမားများ၏ ဝါကြွားသော စကားများကို ရည်ညွှန်းသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အရှင် (Supreme Being) ကို ကိုးကွယ်ခြင်းကို မိတ်ဆက်သောအခါ၊ တုံ့ပြန်ရေးသမားများက ထိုအရှင်သည် ခရစ်ယာန်ဘာသာ၏ ဘုရားသခင်နှင့် တူညီမှုမရှိစေရဟု ရှင်းလင်းစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။

On the fulfillment of this passage according to the view that the papacy is here under consideration see on ch. 7:11, 25; cf. 2 Thess. 2:4; Rev. 13:5, 6.

ဤကျမ်းပိုဒ်၏ ပြည့်စုံခြင်းကို ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ်နှင့် သက်ဆိုင်သည်ဟူသော အမြင်အရ သုံးသပ်ရန်အတွက် အခန်းကြီး ၇၊ အပိုဒ်ငယ် ၁၁၊ ၂၅ (ch. 7:11, 25) အပေါ် မှတ်ချက်ကို ကြည့်ပါ၊ သက်သာလောနိတ်ဒုတိယစောင် အခန်းကြီး ၂၊ အပိုဒ်ငယ် ၄ (2 Thess. 2:4)၊ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၁၃၊ အပိုဒ်ငယ် ၅၊ ၆ (Rev. 13:5, 6) တို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ။

Desire of women. Those who believe that France is the power here described see a fulfillment of this passage in the declaration of the revolutionists that marriage was a mere civil contract, that without further formality it could be broken at will by the parties concerned.

၃၇။ မိန်းမတို့နှစ်သက်တတ်သောအရာ။ ပြင်သစ်နိုင်ငံသည် ဤနေရာတွင် ဖော်ပြထားသော အာဏာစွမ်းပတ်ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်သူများသည် အိမ်ထောင်ပြုခြင်းသည် သာမန်အရပ်ဘက် စာချုပ်တစ်ခုသာဖြစ်ပြီး၊ နောက်ထပ် မည်သည့်တရားဝင် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းမျှမလိုဘဲ သက်ဆိုင်သူများ၏ သဘောဆန္ဒအလျောက် ဖျက်သိမ်းနိုင်သည်ဟူသော တော်လှန်ရေးသမားများ၏ ကြေညာချက်တွင် ဤကျမ်းပိုဒ်၏ ပြည့်စုံခြင်းကို မြင်တွေ့ကြသည်။

Those who believe that the papacy is here described see a possible reference to the regard paid to celibacy and virginity by that power.

ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ်ကို ဤနေရာတွင် ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်သူများကမူ ထိုအာဏာစွမ်းပတ်က လူပျိုအပျိုဘဝဖြင့် နေထိုင်ခြင်း (celibacy) နှင့် အပျိုစင်ဘဝ (virginity) တို့အပေါ် ထားရှိသော အလေးဂရုပြုမှုကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ရှုမြင်ကြသည်။

Nor regard any god. According to one position the words apply to the atheistic power in revolutionary France that attempted to abolish all religion in that country (see on v. 36). According to the other position the words are to be understood in a comparative sense; that is, the power here portrayed is not atheistic, but considers itself to be a spokesman for God and does not regard God as He should be regarded. It blasphemously seeks to put itself in His place (see 2 Thess. 2:4).

မည်သည့်ဘုရားကိုမျှ အရေးမထား။ အမြင် တစ် ခုအရ၊ ဤစကားလုံးများသည် ထိုနိုင်ငံအတွင်းရှိ ဘာသာရေးအားလုံးကို ဖျက်သိမ်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် တော်လှန်ရေးကာလ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ ဘုရားမဲ့ဝါဒီ အာဏာနှင့် သက်ဆိုင်သည် (အပိုဒ်ငယ် ၃၆ အပေါ် မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ)။ အခြား အမြင် တစ် ခုအရမူ၊ ဤစကားလုံးများကို နှိုင်းယှဉ်ချက် သဘောအရ နားလည်ရမည်ဖြစ်သည်၊ ယင်းမှာ ဤနေရာတွင် ပုံဖော်ထားသော အာဏာစွမ်းပတ်သည် ဘုရားမဲ့ဝါဒမဟုတ်ဘဲ မိမိကိုယ်ကို ဘုရားသခင်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူဟု မှတ်ယူကာ၊ ဘုရားသခင်ကို ရိုသေလေးမြတ်သင့်သကဲ့သို့ မရိုသေခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဘုရားသခင်ကို ပြစ်မှားစော်ကားလျက် ကိုယ်ကိုကိုယ် ကိုယ်တော့်နေရာ၌ အစားထိုးရန် ရှာကြံတတ်သည် (သက်သာလောနိတ်ဒုတိယစောင် အခန်းကြီး ၂၊ အပိုဒ်ငယ် ၄ - 2 Thess. 2:4 ကိုကြည့်ပါ)။

In his estate. Heb. ‘al–kanno, “in his place,” that is, in place of the true God.

၃၈။ မိမိနေရာ၌။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် အာလ်-ကန်နို (‘al–kanno)၊ "သူ၏နေရာ၌"၊ ဆိုလိုသည်မှာ စစ်မှန်သော ဘုရားသခင်၏ နေရာ၌ ဖြစ်သည်။

God of forces. Heb. ’eloah ma‘uzzim. Commentators have varied considerably in their interpretation of this expression. Some regard it as a proper name, “the god Mauzzim.” However, a god by such a name is unknown elsewhere. Inasmuch as ma‘uzzim seems quite plainly to be the plural of the Heb. ma‘oz, “refuge,” “fortress,” which appears repeatedly in this chapter (vs. 7, 10, 19, 31), it seems best to understand these words as meaning “the god of fortresses,” or “god of refuges.”

ရဲတိုက်တို့၏ဘုရား။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် ဧလိုအာ မာအူဇင် (’eloah ma‘uzzim)။ ကျမ်းစာရှင်းလင်းတင်ပြသူများသည် ဤအသုံးအနှုန်းကို အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူရာတွင် သိသိသာသာ ကွဲပြားခဲ့ကြသည်။ အချို့က ၎င်းကို "မာအူဇင်နတ်ဘုရား" ဟူ၍ အမည်နာမတစ်ခုအဖြစ် ယူဆကြသည်။ သို့သော်လည်း ထိုကဲ့သို့သောအမည်ရှိသည့် နတ်ဘုရားကို အခြားမည်သည့်နေရာတွင်မျှ မသိရှိရပါ။ မာအူဇင် (ma‘uzzim) သည် ဤအခန်းတွင် ထပ်ခါတလဲလဲ ပေါ်လာသော ဟေဗြဲစကားလုံး မာအုဇ် (ma‘oz)၊ "ခိုလှုံရာ"၊ "ရဲတိုက်" (အပိုဒ်ငယ် ၇၊ ၁၀၊ ၁၉၊ ၃၁ - vs. 7, 10, 19, 31) ၏ အများကိန်းဖြစ်သည်မှာ အလွန်ထင်ရှားလှသဖြင့်၊ ဤစကားလုံးများကို "ရဲတိုက်တို့၏ ဘုရား" သို့မဟုတ် "ခိုလှုံရာတို့၏ ဘုရား" ဟု နားလည်ခြင်းက အကောင်းဆုံးဖြစ်ပုံရသည်။

Some interpret this verse as referring to the worship of Reason instituted at Paris in 1793. Realizing the necessity of religion if France was to remain strong to accomplish her aim of spreading the Revolution throughout Europe, some of the leaders in Paris attempted to establish a new religion, with reason personified as a goddess. This was later followed by the worship of a “Supreme Being”—nature deified—who might appropriately be considered as a “god of forces.”

အချို့က ဤအပိုဒ်ငယ်ကို ၁၇၉၃ (1793) ခုနှစ်တွင် ပါရီမြို့၌ စတင်ခဲ့သော ဆင်ခြင်တုံတရားကို ကိုးကွယ်ခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ကောက်ကြသည်။ ဥရောပတစ်ခွင် တော်လှန်ရေးကို ပြန့်ပွားစေရန် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အင်အားတောင့်တင်းနေဖို့ ဘာသာရေး၏ လိုအပ်ချက်ကို သဘောပေါက်ပြီး၊ ပါရီမြို့မှ ခေါင်းဆောင်အချို့သည် ဆင်ခြင်တုံတရားကို နတ်ဘုရားမအဖြစ် ပုံဆောင်ကာ ဘာသာရေးအသစ်တစ်ခု တည်ထောင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် "ရဲတိုက်တို့၏ ဘုရား (သို့မဟုတ်) အင်အားတို့၏ ဘုရား" ဟု သင့်လျော်စွာ ယူဆနိုင်သည့်၊ သဘာဝတရားကို ဘုရားအဖြစ် သတ်မှတ်သော "အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အရှင်" ကို ကိုးကွယ်ခြင်းက နောက်ကလိုက်လာခဲ့သည်။

Others understand a reference here to the prayers directed to the saints and to the Virgin Mary; still others, to Rome’s alliance with civil powers and her studied efforts to get the nations to do her bidding.

အခြားသူများကမူ ဤနေရာတွင် သန့်ရှင်းသူ (သူတော်စင်) များနှင့် အပျိုစင်မာရိထံသို့ ဦးတည်ဆုတောင်းခြင်းများကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု နားလည်ကြပြီး၊ အချို့က ရောမ၏ အရပ်ဘက်အာဏာပိုင်များနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်းနှင့် လူမျိုးတကာတို့အား မိမိ၏ အမိန့်ကို နာခံစေရန် စနစ်တကျ ကြိုးပမ်းမှုများကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု ယူဆကြသည်။

Pleasant things. Heb. chamudoth, “desirable, precious things.” A similar word from the same root is employed in Isa. 44:9 to describe the costly ornaments with which the heathen decked their images. Some see the fulfillment of this passage in the priceless gifts that have been bestowed upon images of the Virgin and of the saints (see Rev. 17:4; 18:16).

နှစ်သက်ဖွယ်သောအရာများ။ ဟေဗြဲဘာသာဖြင့် ခါမူဒုတ် (chamudoth)၊ "အလိုရှိအပ်သော၊ အဖိုးတန်သောအရာများ"။ တစ်ခုတည်းသော ဇစ်မြစ်မှ ဆင်းသက်လာသော အလားတူ စကားလုံးတစ်လုံးကို ဟေရှာယအနာဂတ္တိကျမ်း အခန်းကြီး ၄၄၊ အပိုဒ်ငယ် ၉ (Isa. 44:9) တွင် တစ်ပါးအမျိုးသားတို့က မိမိတို့၏ ရုပ်တုများကို ဆင်ယင်ခဲ့ကြသော အဖိုးတန် အဆင်တန်ဆာများကို ဖော်ပြရန် အသုံးပြုထားသည်။ အချို့က ဤကျမ်းပိုဒ်၏ ပြည့်စုံခြင်းကို အပျိုစင် မာရိနှင့် သန့်ရှင်းသူတို့၏ ရုပ်တုများပေါ်သို့ ဆက်သခဲ့ကြသော အဖိုးဖြတ်မရသည့် လက်ဆောင်မွန်များတွင် မြင်တွေ့ကြသည် (ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၁၇၊ အပိုဒ်ငယ် ၄ - Rev. 17:4၊ အခန်းကြီး ၁၈၊ အပိုဒ်ငယ် ၁၆ - 18:16 ကိုကြည့်ပါ)။

Do in the most strong holds. This passage is obscure and has been translated in various ways. The verb here translated “do,” ‘aśah, meaning “to make,” “to do,” “to work,” is without a direct object, but it is followed by two prepositions, le, “to,” or “for,” and ‘im, “with.” In Gen. 30:30; 1 Sam. 14:6; and Eze. 29:20 ‘aśah, without an object and followed by le, as here, has the sense, “to work for [someone].” ‘Aśah followed by ‘im occurs in 1 Sam. 14:45, with the meaning “work with.” In view of these usages it would seem reasonable to translate the present passage, “And he will work for the strongest refuges (ma‘uzzim) with a foreign god.” Inasmuch as the ’eloah ma‘uzzim (v. 38) appears to be parallel with “a god whom his fathers knew not,” it is to be expected that here they are to be closely identified with the “foreign god.”

၃၉။ အင်အားအကောင်းဆုံးသော ခံတပ်တို့၌ ပြုလိမ့်မည်။ ဤကျမ်းပိုဒ်သည် မသဲကွဲဘဲ နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဤနေရာတွင် "ပြုသည်" ဟု ဘာသာပြန်ထားသော ကြိယာ အာဆာ (‘aśah) သည် "ပြုလုပ်ရန်"၊ "လုပ်ဆောင်ရန်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး တိုက်ရိုက်ကံပုဒ် (direct object) မပါရှိသော်လည်း ၎င်း၏နောက်တွင် ဝိဘတ် နှစ် ခု ဖြစ်သော လီ (le)၊ "သို့" သို့မဟုတ် "အတွက်" နှင့် အင်မ် (‘im)၊ "နှင့်အတူ" တို့ လိုက်ပါနေသည်။ ကမ္ဘာဦးကျမ်း အခန်းကြီး ၃၀၊ အပိုဒ်ငယ် ၃၀ (Gen. 30:30)၊ ဓမ္မရာဇဝင်ပထမစောင် အခန်းကြီး ၁၄၊ အပိုဒ်ငယ် ၆ (1 Sam. 14:6) နှင့် ယေဇကျေလအနာဂတ္တိကျမ်း အခန်းကြီး ၂၉၊ အပိုဒ်ငယ် ၂၀ (Eze. 29:20) တို့တွင် ကံပုဒ်မပါဘဲ ယခုနေရာကဲ့သို့ လီ (le) လိုက်ပါသော အာဆာ (‘aśah) သည် "[တစ်စုံတစ်ယောက်] အတွက် အလုပ်လုပ်ပေးရန်" ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။ အင်မ် (‘im) လိုက်ပါသော အာဆာ (‘aśah) သည် ဓမ္မရာဇဝင်ပထမစောင် အခန်းကြီး ၁၄၊ အပိုဒ်ငယ် ၄၅ (1 Sam. 14:45) တွင် ပါရှိပြီး "နှင့်အတူ လုပ်ဆောင်ရန်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤအသုံးအနှုန်းများကို ထောက်ရှု၍ ယခုကျမ်းပိုဒ်ကို "ထို့ပြင် သူသည် တစ်ပါးအမျိုးသားတို့၏ ဘုရားတစ်ပါးနှင့်အတူ အင်အားအကောင်းဆုံးသော ခိုလှုံရာများ (မာအူဇင်) အတွက် လုပ်ဆောင်လိမ့်မည်" ဟု ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းက ကျိုးကြောင်းဆီလျော်ပုံရသည်။ ဧလိုအာ မာအူဇင် (’eloah ma‘uzzim - အပိုဒ်ငယ် ၃၈) သည် "မိမိဘိုးဘေးတို့ မသိသော ဘုရား" နှင့် ပြိုင်တူဖြစ်နေပုံရသဖြင့်၊ ဤနေရာတွင် ၎င်းတို့ကို "တစ်ပါးအမျိုးသားတို့၏ ဘုရား" နှင့် နီးကပ်စွာ တူညီသည်ဟု သတ်မှတ်ရန် မျှော်လင့်ရသည်။

Some see in this passage a reference to the strategic place atheistic and rationalistic ideas occupied among the leaders of France during the Revolution. Others see here a description of the support the Roman Church has given to the worship of “protectors”—the saints—and to festivals held in various cities around the world in honor of the sacrifice of the mass and the virgin Mary.

အချို့က ဤကျမ်းပိုဒ်တွင် တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်များအကြား ဘုရားမဲ့ဝါဒနှင့် ဆင်ခြင်တုံတရားဝါဒဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်များ နေရာယူခဲ့သည့် မဟာဗျူဟာမြောက် အခင်းအကျင်းကို ရည်ညွှန်းချက်အဖြစ် မြင်ကြသည်။ အခြားသူများကမူ ဤနေရာတွင် ရောမအသင်းတော်က "ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူများ" (သန့်ရှင်းသူများ) ကို ကိုးကွယ်ခြင်းနှင့် ပွဲတော်မစ္ဆားတရား (mass) ၏ ယဇ်ပူဇော်ခြင်းနှင့် အပျိုစင်မာရိကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ မြို့ကြီးအသီးသီးတွင် ကျင်းပခဲ့သော ပွဲတော်များကို ပံ့ပိုးပေးခဲ့ခြင်း၏ ဖော်ပြချက်အဖြစ် မြင်ကြသည်။

Divide the land. Some understand these words to describe the breakup of the great estates of the nobility of France, and to the selling of these estates by the government to small landholders. It has been estimated that two thirds of the landed property of France was confiscated by the government during the Revolution.

မြေစရိုက်ကို ခွဲဝေလိမ့်မည်။ အချို့က ဤစကားလုံးများကို ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ မှူးမတ်မျိုးနွယ်စုများ၏ ကြီးမားလှသော မြေယာပိုင်ဆိုင်မှုများ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားခြင်းနှင့် ထိုမြေယာများကို အစိုးရက လယ်သမားငယ်များထံသို့ ရောင်းချခြင်းကို ဖော်ပြသည်ဟု နားလည်ကြသည်။ တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံ မြေယာပိုင်ဆိုင်မှု၏ သုံးပုံနှစ်ပုံ ကို အစိုးရက သိမ်းဆည်းခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။

Others believe these words met their fulfillment in papal domination over temporal rulers and in frequent receipts of revenue from them. It has been suggested that the division of the New World between Spain and Portugal by Pope Alexander VI, in 1493, may be considered one example of the fulfillment of this passage.

အခြားသူများကမူ ဤစကားလုံးများသည် လောကီအုပ်စိုးသူများအပေါ် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်မှုနှင့် သူတို့ထံမှ အခွန်ဘဏ္ဍာများကို မကြာခဏ ရရှိခဲ့ခြင်းတို့တွင် ပြည့်စုံခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ၁၄၉၃ (1493) ခုနှစ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး အလက်ဇန္ဒား ဆဋ္ဌမမြောက် (Pope Alexander VI) က ကမ္ဘာသစ် (New World) ကို စပိန်နှင့် ပေါ်တူဂီတို့အကြား ခွဲဝေပေးခဲ့ခြင်းသည် ဤကျမ်းပိုဒ် ပြည့်စုံခြင်း၏ ဥပမာတစ်ခုအဖြစ် ယူဆနိုင်ကြောင်း အကြံပြုထားကြသည်။

For a historical review of Adventist interpretation of Dan 11:36–39 and an evaluation of present positions see Ministry, March, 1954, pp. 22–27.

ဒံယေလကျမ်း အခန်းကြီး ၁၁၊ အပိုဒ်ငယ် ၃၆ မှ ၃၉ (Dan 11:36–39) ကို အဒ်ဗင်းတစ်တို့၏ အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူပုံ သမိုင်းဝင် သုံးသပ်ချက်နှင့် လက်ရှိရပ်တည်ချက်များကို အကဲဖြတ်ရန်အတွက် မီနစ္စထရီ (Ministry) မဂ္ဂဇင်း၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ (March, 1954)၊ စာမျက်နှာ ၂၂ မှ ၂၇ (pp. 22–27) တွင် ကြည့်ရှုပါ။

Time of the end. Here the king of the north and the king of the south are mentioned as such for the first time since vs. 14, 15. Seventh-day Adventist expositors who find the career of France during the Revolution the subject of vs. 36–39 hold that Turkey is the king of the north of vs. 40–45. Those who apply vs. 36–39 to the papacy here find a prophetic picture of the climax of its career. Some of the latter group identify the papacy as the king of the north, while others distinguish between the two. A few consider that vs. 40–45 met their fulfillment in the collapse of the Ottoman Empire in 1922. See on v. 45.

၄၀။ အဆုံးဖြစ်သောကာလ။ ဤနေရာတွင် မြောက်မျက်နှာမင်းနှင့် တောင်မျက်နှာမင်းတို့ကို အပိုဒ်ငယ် ၁၄၊ ၁၅ (vs. 14, 15) နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ထိုကဲ့သို့ ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။ တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ ဖြစ်တည်မှုကို အပိုဒ်ငယ် ၃၆ မှ ၃၉ (vs. 36–39) ၏ အကြောင်းအရာအဖြစ် ယူဆကြသော သတ္တမနေ့ဥပုသ်အဒ်ဗင်းတစ် ကျမ်းစာရှင်းလင်းတင်ပြသူများက တူရကီနိုင်ငံသည် အပိုဒ်ငယ် ၄၀ မှ ၄၅ (vs. 40–45) ၏ မြောက်မျက်နှာမင်းဖြစ်သည်ဟု လက်ခံထားကြသည်။ အပိုဒ်ငယ် ၃၆ မှ ၃၉ (vs. 36–39) ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ်သို့ အသုံးချသူများကမူ ဤနေရာတွင် ၎င်း၏ ဖြစ်တည်မှု အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခြင်း၏ ပရောဖက်ပြုချက်ပုံရိပ်ကို မြင်တွေ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းအုပ်စုဝင် အချို့က ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးစနစ်ကို မြောက်မျက်နှာမင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကြပြီး၊ အချို့ကမူ ထို နှစ် ခုအကြား ခွဲခြားထားကြသည်။ အနည်းငယ်သော သူတို့က အပိုဒ်ငယ် ၄၀ မှ ၄၅ (vs. 40–45) သည် ၁၉၂၂ (1922) ခုနှစ်တွင် အော်တိုမန်အင်ပါယာ (Ottoman Empire) ပြိုလဲခြင်း၌ ပြည့်စုံခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။ အပိုဒ်ငယ် ၄၅ (v. 45) အပေါ် မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ။

Come to his end. Compare similar predictions in the parallel prophecies of ch. 2 vs. (34, 35, 44, 45), ch. 7 vs. (11, 26), chs. 8 and 9 chs. (8:19, 25; 9:27), and elsewhere in Scripture Isa 14:6; 47:11–15; Jer. 50:32; 1 Thess. 5:3; Rev. 18:6–8, 19, 21).

၄၅။ သူ၏အဆုံးသို့ ရောက်လိမ့်မည်။ အလားတူ ဟောကိန်းထုတ်ချက်များကို အခန်းကြီး ၂၊ အပိုဒ်ငယ် (၃၄၊ ၃၅၊ ၄၄၊ ၄၅)၊ အခန်းကြီး ၇၊ အပိုဒ်ငယ် (၁၁၊ ၂၆)၊ အခန်းကြီး ၈ နှင့် ၉ ဖြစ်သော (၈:၁၉၊ ၂၅၊ ၉:၂၇) တို့ပါ ပြိုင်တူပရောဖက်ပြုချက်များနှင့် ကျမ်းစာ၏ အခြားနေရာများဖြစ်သော ဟေရှာယအနာဂတ္တိကျမ်း အခန်းကြီး ၁၄၊ အပိုဒ်ငယ် ၆ (Isa 14:6)၊ အခန်းကြီး ၄၇၊ အပိုဒ်ငယ် ၁၁ မှ ၁၅ (47:11–15)၊ ယေရမိအနာဂတ္တိကျမ်း အခန်းကြီး ၅၀၊ အပိုဒ်ငယ် ၃၂ (Jer. 50:32)၊ သက်သာလောနိတ်ပထမစောင် အခန်းကြီး ၅၊ အပိုဒ်ငယ် ၃ (1 Thess. 5:3)၊ ဗျာဒိတ်ကျမ်း အခန်းကြီး ၁၈၊ အပိုဒ်ငယ် ၆ မှ ၈၊ ၁၉၊ ၂၁ (Rev. 18:6–8, 19, 21) တို့တွင် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။

In general, Seventh-day Adventists have held that the fulfillment of v. 45 is yet future. The prudent words spoken by the Advent pioneer James White in 1877 regarding caution in the interpretation of unfulfilled prophecy are still good counsel today:

ယေဘုယျအားဖြင့် သတ္တမနေ့ဥပုသ်အဒ်ဗင်းတစ်တို့သည် အပိုဒ်ငယ် ၄၅ (v. 45) ၏ ပြည့်စုံခြင်းသည် နောင်အနာဂတ်တွင် ဖြစ်ပျက်ရန် ရှိသေးသည်ဟု လက်ခံထားကြသည်။ အဒ်ဗင်းတစ်ရှေ့ဆောင် ဂျိမ်းစ်ဝှိုက် (James White) က ၁၈၇၇ (1877) ခုနှစ်တွင် ပြည့်စုံခြင်းမရှိသေးသော ပရောဖက်ပြုချက်ကို အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူရာ၌ သတိပြုရန်နှင့် ပတ်သက်၍ ပြောကြားခဲ့သော ပညာသတိရှိလှသည့် စကားများသည် ယနေ့တိုင် ကောင်းမွန်သော အကြံဉာဏ် ဖြစ်နေဆဲပင် ဖြစ်သည်။

“In exposition of unfulfilled prophecy, where the history is not written, the student should put forth his propositions with not too much positiveness, lest he find himself straying in the field of fancy.

"သမိုင်းတွင် ရေးမှတ်ထားခြင်းမရှိသေးသော၊ ပြည့်စုံခြင်းမရှိသေးသည့် ပရောဖက်ပြုချက်ကို ရှင်းလင်းတင်ပြရာ၌၊ လေ့လာသူသည် မိမိ၏ အဆိုပြုချက်များကို အလွန်အမင်း အသေအချာဖြစ်လွန်းသောအသွင်ဖြင့် မတင်ပြသင့်ပါ၊ သို့မဟုတ်ပါက စိတ်ကူးယဉ်နယ်ပယ်ထဲတွင် လမ်းပျောက်သွားသည်ကို တွေ့ရှိရလိမ့်မည်။

“There are those who think more of future truth than of present truth. They see but little light in the path in which they walk, but think they see great light ahead of them.

"လက်ရှိအမှန်တရားထက် အနာဂတ်အမှန်တရားကို ပို၍တွေးတောကြသူများ ရှိကြသည်။ သူတို့သည် မိမိတို့လျှောက်လှမ်းနေသော လမ်းတွင် အလင်းရောင် အနည်းငယ်ကိုသာ မြင်တွေ့ရသော်လည်း၊ သူတို့၏ ရှေ့တွင် ကြီးမားသော အလင်းရောင်ကို မြင်တွေ့ရသည်ဟု ထင်မှတ်တတ်ကြသည်။

“Positions taken upon the Eastern question are based upon prophecies which have not yet met their fulfillment. Here we should tread lightly, and take positions carefully, lest we be found removing the landmarks fully established in the advent movement. It may be said that there is a general agreement upon this subject, and that all eyes are turned toward the war now in progress between Turkey and Russia as the fulfillment of that portion of prophecy which will give great confirmation of faith in the soon loud cry and close of our message. But what will be the result of this positiveness in unfulfilled prophecies should things not come out as very confidently expected, is an anxious question” (James White, RH Nov. 29, 1877).

"အရှေ့ဖျားပြဿနာအပေါ် ယူဆထားသော ရပ်တည်ချက်များသည် ပြည့်စုံခြင်းမရှိသေးသော ပရောဖက်ပြုချက်များအပေါ် အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့သည် အဒ်ဗင်းတစ်လှုပ်ရှားမှု၌ အပြည့်အဝ တည်ဆောက်ထားပြီးသား မှတ်တိုင်များကို ရွှေ့ပြောင်းပစ်သူများ မဖြစ်စေရန်အတွက် ဖြည်းညင်းစွာ လျှောက်လှမ်းပြီး ရပ်တည်ချက်များကို ဂရုတစိုက် ယူသင့်သည်။ ဤအကြောင်းအရာအပေါ် ယေဘုယျ သဘောတူညီချက် ရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်ပြီး၊ မကြာမီဖြစ်လာမည့် ကျယ်လောင်သောအော်ဟစ်သံနှင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ သတင်းစကား အဆုံးသတ်ခြင်းအပေါ် ယုံကြည်ခြင်းကို ကြီးစွာသော အတည်ပြုချက် ပေးမည့် ပရောဖက်ပြုချက်၏ ထိုအပိုင်း ပြည့်စုံခြင်းအဖြစ် လက်ရှိ တူရကီနှင့် ရုရှားအကြား ဖြစ်ပွားနေသော စစ်ပွဲဆီသို့ မျက်စိအားလုံး လှည့်နေကြသည်။ သို့သော်လည်း အရာရာသည် အလွန်အမင်း ယုံကြည်စိတ်ချစွာ မျှော်လင့်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်မလာခဲ့ပါက၊ ပြည့်စုံခြင်းမရှိသေးသော ပရောဖက်ပြုချက်များအပေါ် ဤကဲ့သို့ အသေအချာ သတ်မှတ်ခြင်း၏ ရလဒ်သည် မည်သို့ဖြစ်လာမည်နည်းဟူသည်မှာ စိုးရိမ်ပူပန်ဖွယ် မေးခွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်" (ဂျိမ်းစ်ဝှိုက်၊ အာရ်အိပ်ခ်ျ၊ ၁၈၇၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက် - RH Nov. 29, 1877)။

ellen g. white comments

အယ်လင် ဂျီ ဝှိုက် ၏ မှတ်ချက်များ

1–45 9T 14

၁-၄၅၊ 9T ၁၄

1 PK 556

၁၊ PK ၅၅၆

35, 40 GC 356

၃၅၊ ၄၀၊ GC ၃၅၆