ဒံယေလအနာဂတ္တိကျမ်း ၇

 

chapter 7

 1 Daniel’s vision of four beasts. 9 Of God’s kingdom. 15 The interpretation thereof.

အခန်းကြီး ၇ 

၁ ဒံယေလမြင်ရသော သားရဲလေးကောင်၏ ဗျာဒိတ်ရူပါရုံ။ ၉ ဘုရားသခင်၏ နိုင်ငံတော်အကြောင်း။ ၁၅ ယင်း၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်။

First year of Belshazzar. It should be pointed out that Daniel does not present the materials of his book in strict chronological order. The events of chs. 5, 6 took place after those recorded in the 7th chapter, but, doubtless for reasons of continuity, the historical narrative is carried through to completion in chs. 1–6. On the identity and place in history of Belshazzar see Additional Note on Chapter 5.

၁။ ဗေလရှာဇာမင်း နန်းစံပထမနှစ်။ ဒံယေလသည် သူ၏ကျမ်းစာပါ အကြောင်းအရာများကို တိကျသော အချိန်မှတ်တမ်းအစဉ်အတိုင်း တင်ပြထားခြင်း မဟုတ်ကြောင်း ထောက်ပြရမည် ဖြစ်သည်။ အခန်းကြီး ၅ နှင့် ၆ ပါ ဖြစ်ရပ်များသည် အခန်းကြီး ၇ တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော ဖြစ်ရပ်များ၏ နောက်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ အကြောင်းအရာ ဆက်စပ်မှု ရှိစေရန်အတွက် သမိုင်းဆိုင်ရာ ဖော်ပြချက်ကို အခန်းကြီး ၁ မှ ၆ အထိ အပြီးသတ် သယ်ဆောင်သွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်မှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိပါ။ ဗေလရှာဇာမင်း၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းနှင့် သမိုင်းတွင် ၎င်း၏နေရာနှင့် ပတ်သက်၍ အခန်းကြီး ၅ ဆိုင်ရာ နောက်ထပ်မှတ်စုတွင် ကြည့်ပါ။

Had a dream. Literally, “saw a dream.” In a dream the Lord gave to Daniel a pictorial view of the future history of the world.

အိပ်မက်ကိုမြင်မက်၏။ စာပေအရ "အိပ်မက်ကို မြင်ခဲ့၏"။ အိပ်မက်တစ်ခုတွင် ဘုရားသခင်သည် ဒံယေလအား ကမ္ဘာကြီး၏ အနာဂတ်သမိုင်းဆိုင်ရာ ရုပ်ပုံလွှာအမြင်ကို ပေးတော်မူခဲ့သည်။

The prophecy of ch. 7 covers essentially the same span of history as the dream of ch. 2, both reaching from the prophet’s day to the time of the establishment of the kingdom of God. Nebuchadnezzar saw the world powers represented by a great metallic image; Daniel saw them as symbolic beasts and horns, and saw also aspects of history related to the experience of God’s people and the outworking of His plan. Chapter 2 deals largely with political matters. It was given, first of all, for the instruction of Nebuchadnezzar, to secure his cooperation in the divine plan (see on ch. 2:1). The relationship of the people of God to the shifting political scenes was not a subject of that prophecy. The prophecy of ch. 7, like those of the remainder of the book, was given especially for the people of God in order that they might understand their part in the divine plan for the ages. The inspired preview of events was given against the background of the great controversy between Christ and Satan. The efforts of the arch-enemy of souls to destroy the “holy people” were unveiled and the final victory of truth assured.

အခန်းကြီး ၇ ၏ ပရောဖက်ပြုချက်သည် အခြေခံအားဖြင့် အခန်းကြီး ၂ ပါ အိပ်မက်နှင့် တူညီသော သမိုင်းကာလအပိုင်းအခြားကို လွှမ်းခြုံထားပြီး၊ နှစ်ခုစလုံးသည် ပရောဖက်၏ ခေတ်ကာလမှသည် ဘုရားသခင်၏ နိုင်ငံတော် တည်ထောင်မည့် အချိန်အထိ ရောက်ရှိသည်။ နေဗုခဒ်နေဇာမင်းသည် ကမ္ဘာ့တန်ခိုးရှင်နိုင်ငံများကို ကြီးမားသော သတ္တုရုပ်တုကြီးတစ်ခုဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသည်ကို မြင်ခဲ့ရပြီး၊ ဒံယေလသည် ၎င်းတို့ကို အမှတ်သညာပြုသော သားရဲများနှင့် ဂျိုများအဖြစ် မြင်ခဲ့ရကာ၊ ဘုရားသခင်၏ လူမျိုးတော်၏ အတွေ့အကြုံနှင့် ကိုယ်တော်၏ အစီအစဉ်တော် အကောင်အထည်ပေါ်လာခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော သမိုင်းဆိုင်ရာ ရှုထောင့်များကိုလည်း မြင်ခဲ့ရသည်။ အခန်းကြီး ၂ သည် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို အဓိက ကိုင်တွယ်ထားသည်။ ယင်းကို ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်တော်တွင် နေဗုခဒ်နေဇာမင်း၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို ရရှိရန်အတွက် ပထမဦးစွာ ၎င်းအား သွန်သင်ရန် ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည် (အခန်းကြီး ၂:၁ ကိုကြည့်ပါ)။ ထိုပရောဖက်ပြုချက်တွင် ဘုရားသခင်၏ လူမျိုးတော်နှင့် ပြောင်းလဲနေသော နိုင်ငံရေး အခြေအနေများအကြား ဆက်စပ်မှုမှာ အဓိကအကြောင်းအရာ မဟုတ်ခဲ့ပါ။ အခန်းကြီး ၇ ၏ ပရောဖက်ပြုချက်သည် ကျန်ရှိသော ကျမ်းစောင်များကဲ့သို့ပင်၊ ဘုရားသခင်၏ လူမျိုးတော်သည် ခေတ်အဆက်ဆက်အတွက် ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်တော်တွင် ၎င်းတို့၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုကို နားလည်နိုင်ကြစေရန်အတွက် အထူးပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဖြစ်ရပ်များကို ဝိညာဉ်တော်တိုက်တွန်းမှုဖြင့် ကြိုတင်မြင်ရခြင်းကို ခရစ်တော်နှင့် စာတန်အကြားရှိ ကြီးစွာသော တိုက်ပွဲ၏ နောက်ခံကားချပ်ပေါ်တွင် ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ "သန့်ရှင်းသော လူမျိုးတော်" ကို ဖျက်ဆီးရန် ဝိညာဉ်များ၏ အဓိကရန်သူ၏ ကြိုးပမ်းမှုများကို ဖော်ထုတ်ပြသခဲ့ပြီး သမ္မာတရား၏ နောက်ဆုံးအောင်ပွဲကို စိတ်ချစေခဲ့သည်။

He wrote. So that it might be preserved for future generations.

သူသည် ရေးမှတ်ထား၏။ နောင်လာနောက်သား မျိုးဆက်များအတွက် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။

Sum of the matters. The Aramaic words thus translated are particularly difficult to phrase in English. The word for “sum” is re’sh, which means “head,” or “beginning.” The original Greek version reads, eis kephalaia logōn, which may be interpreted to mean “a summary.” Evidently what is meant by the expression is that Daniel wrote down and reported the chief contents of the dream. Ehrlich translates the phrase, “the important details.”

အကြောင်းအရာအကျဉ်းချုပ်။ ဤသို့ ဘာသာပြန်ထားသော အာရမိတ် စကားလုံးများသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ရန် အထူးခက်ခဲသည်။ "အကျဉ်းချုပ်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော စကားလုံးမှာ re'sh ဖြစ်ပြီး၊ ယင်းမှာ "ဦးခေါင်း" သို့မဟုတ် "အစပြုခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မူရင်းဂရိဘာသာပြန်တွင် eis kephalaia logon ဟု ဖတ်ရပြီး ယင်းကို "အကျဉ်းချုပ်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ထိုဖော်ပြချက်ဖြင့် ဆိုလိုရင်းမှာ ဒံယေလသည် အိပ်မက်၏ အဓိက အကြောင်းအရာများကို ရေးမှတ်ပြီး အစီရင်ခံခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်မှာ ထင်ရှားသည်။ အာလစ်ချ် (Ehrlich) က ဤစကားစုကို "အရေးကြီးသော အသေးစိတ်အချက်အလက်များ" ဟု ဘာသာပြန်ဆိုသည်။

Winds. From the Aramaic ruach, equivalent to the Heb. ruach, which has a variety of meanings, such as “air” (Jer. 2:24, translated “wind”), “breath” (Job 19:17), human “spirit” (Ps. 32:2), divine “Spirit” (Ps. 51:12), and “wind” (Ex. 10:13). Metaphorically the word is also used of vain and empty things (Jer. 5:13). When used in symbolic vision, as here, the word seems to denote activity or energy of some form, the particular form to be determined by the context. For example, the “winds” of Ezekiel’s symbolic vision, which revived the dry skeletons, were representative of divine energy reviving the lifeless nation of Israel (Eze. 37:9–14). The “winds” of Daniel, which strove upon the great sea, causing four beasts—or empires—to emerge, represented those movements, diplomatic, warlike, political, or otherwise, that were to shape the history of the period.

၂။ လေများ။ အာရမိတ်စကားလုံး ruach မှ ဖြစ်ပြီး ဟေဗြဲစကားလုံး ruach နှင့် တူညီကာ၊ ယင်းတွင် "လေထု" (ယေရမိ ၂:၂၄ တွင် "လေ" ဟု ဘာသာပြန်ထားသည်)၊ "ထွက်သက်ဝင်သက်" (ယောဘ ၁၉:၁၇)၊ လူသား၏ "စိတ်ဝိညာဉ်" (ဆာလံ ၃၂:၂)၊ ဘုရားသခင်၏ "ဝိညာဉ်တော်" (ဆာလံ ၅၁:၁၂) နှင့် "လေ" (ထွက်မြောက်ရာ ၁၀:၁၃) ကဲ့သို့သော ကွဲပြားသည့် အဓိပ္ပာယ်များစွာ ရှိသည်။ တင်စားမှုအားဖြင့် ဤစကားလုံးကို အချည်းနှီးနှင့် အနှစ်မဲ့သောအရာများအတွက်လည်း အသုံးပြုသည် (ယေရမိ ၅:၁၃)။ ဤနေရာတွင်ကဲ့သို့ အမှတ်သညာပြုသော ဗျာဒိတ်ရူပါရုံတွင် အသုံးပြုသောအခါ၊ ထိုစကားလုံးသည် တစ်စုံတစ်ရာသော ပုံစံရှိသည့် လှုပ်ရှားမှု သို့မဟုတ် စွမ်းအင်ကို ရည်ညွှန်းပုံရပြီး၊ သီးခြားပုံစံကိုမူ အကြောင်းအရာ ဆက်စပ်မှုအပေါ် မူတည်၍ ဆုံးဖြတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ခြောက်သွေ့သော အရိုးစုများကို အသက်ပြန်သွင်းပေးခဲ့သည့် ယေဇကျေလ၏ အမှတ်သညာပြု ဗျာဒိတ်ရူပါရုံပါ "လေများ" သည် အသက်မဲ့နေသော ဣသရေလလူမျိုးကို ပြန်လည်ဆန်းသစ်စေသည့် ဘုရားသခင်၏ စွမ်းအင်တော်ကို ကိုယ်စားပြုသည် (ယေဇကျေလ ၃၇:၉-၁၄)။ မဟာသမုဒ္ဒရာကြီးအပေါ် တိုက်ခတ်လှုပ်ရှား၍ သားရဲလေးကောင် (သို့မဟုတ် အင်ပါယာလေးခု) ကို ပေါ်ထွက်လာစေခဲ့သည့် ဒံယေလ၏ "လေများ" သည် ထိုခေတ်ကာလ၏ သမိုင်းကို ပုံဖော်ပေးမည့် သံတမန်ရေးရာ၊ စစ်မက်ရေးရာ၊ နိုင်ငံရေး သို့မဟုတ် အခြားသော လှုပ်ရှားမှုများကို ကိုယ်စားပြုသည်။

The “four winds,” being from the four points of the compass, doubtless represent political activity in various parts of the earth (Jer. 49:36; cf. Dan. 8:8; 11:4; Zech. 2:6; 6:5, margin).

"အရပ်လေးမျက်နှာက လေလေးညင်း" သည် အိမ်မြှောင်၏ အရပ်လေးမျက်နှာမှ ဖြစ်သဖြင့်၊ ကမ္ဘာမြေကြီး၏ အရပ်ရပ်ရှိ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများကို ကိုယ်စားပြုသည်မှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိပါ (ယေရမိ ၄၉:၃၆၊ ဒံယေလ ၈:၈၊ ၁၁:၄၊ ဇာခရိ ၂:၆၊ ၆:၅၊ အနားသတ်မှတ်စု တို့ကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ)။

Strove. Aramaic guach, which means “to stir up.” The form of the verb suggests continued action.

တိုက်ခတ်လျက်ရှိ၏။ အာရမိတ်စကားလုံး guach ဖြစ်ပြီး "လှုံ့ဆော်လှုပ်ရှားစေသည်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြိယာ၏ ပုံစံသည် ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားနေသော လှုပ်ရှားမှုကို ညွှန်ပြသည်။

Great sea. No specific body of water, such as the Mediterranean Sea, need be inferred. The sea is here symbolic of the nations of the world—the “great sea” of humanity in all ages (see Rev. 17:15; cf. Isa. 17:12; Jer. 46:7).

မဟာသမုဒ္ဒရာ။ မြေထဲပင်လယ် ကဲ့သို့သော သီးခြားရေထုတစ်ခုခုကို ကောက်ချက်ချရန် မလိုပါ။ ဤနေရာတွင် ပင်လယ်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူမျိုးစုများ ဖြစ်သော ခေတ်အဆက်ဆက်ရှိ လူသားထု၏ "မဟာသမုဒ္ဒရာကြီး" ကို အမှတ်သညာပြုခြင်း ဖြစ်သည် (ဗျာဒိတ် ၁၇:၁၅ ကိုကြည့်ပါ၊ ဟေရှာယ ၁၇:၁၂၊ ယေရမိ ၄၆:၇ တို့ကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ)။

Four … beasts. The application of the symbol is not left to speculation. According to v. 17 the four beasts represent “four kings, which shall arise out of the earth.” For “kings” the LXX, Theodotion, and the Vulgate read “kingdoms.” The fourth beast is specifically called “the fourth kingdom” (v. 23). There is general agreement that these four beasts represent the same four world powers symbolized by the metallic image of ch. 2.

၃။ သားရဲလေးကောင်။ ဤအမှတ်သညာ၏ အသုံးချမှုကို စိတ်ကူးယဉ်တွေးဆရန် မလိုအပ်ပါ။ အငယ် ၁၇ အရ ထိုသားရဲလေးကောင်သည် "လောကီနိုင်ငံ၌ ပေါ်လတ္တံ့သော ရှင်ဘုရင်လေးပါး" ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ "ရှင်ဘုရင်များ" အစား LXX (စက်ပ်တွားဂျင့်)၊ သီအိုဒိုရှန် (Theodotion) နှင့် ဗူဂိတ် (Vulgate) ကျမ်းစာတို့တွင် "နိုင်ငံများ" ဟု ဖတ်ရသည်။ စတုတ္ထသားရဲကိုမူ "စတုတ္ထနိုင်ငံ" ဟု တိုက်ရိုက်ခေါ်ဆိုထားသည် (အငယ် ၂၃)။ ဤသားရဲလေးကောင်သည် အခန်းကြီး ၂ ပါ သတ္တုရုပ်တုကြီးဖြင့် အမှတ်သညာပြုထားသော တူညီသည့် ကမ္ဘာ့တန်ခိုးရှင် နိုင်ငံလေးခုကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟူသောအချက်အပေါ် ယေဘုယျအားဖြင့် သဘောတူညီကြသည်။

Came up. The world powers represented did not bear rule contemporaneously but successively.

တက်ကြ၏။ ကိုယ်စားပြုထားသော ကမ္ဘာ့တန်ခိုးရှင်နိုင်ငံများသည် တစ်ချိန်တည်းတွင် အတူတကွ မစိုးစံကြဘဲ တစ်ခုပြီးတစ်ခု အစဉ်လိုက် စိုးစံခဲ့ကြသည်။

Diverse. The diversity here spoken of was illustrated by the different metals presented (ch. 2:38–40).

မတူကြ။ ဤနေရာတွင် ဖော်ပြထားသော မတူကွဲပြားမှုကို ဖော်ပြထားသည့် ကွဲပြားသော သတ္တုများဖြင့် ပုံဖော်ထားပြီးဖြစ်သည် (အခန်းကြီး ၂:၃၈-၄၀)။

Lion … eagle’s wings. An appropriate symbol for Babylon. The winged lion is found on Babylonian objects of art. The combination of lion and eagle was a common motif—more often a lion with eagle’s wings, sometimes with claws or a beak; a similar composite was the eagle with a lion’s head. The winged lion is one of the forms of the beast often pictured in combat with Marduk, the patron god of the city of Babylon. On these lion-eagle combinations see S. H. Langdon, Semitic Mythology (“The Mythology of All Races,” vol. 13), pp. 118, 277–282, and Fig. 51 facing p. 106 (winged lion), and pp. 116, 117 (lion- headed eagle); see illustrations of various Babylonian and Assyrian composite beasts in L. E. Froom, Prophetic Faith of Our Fathers, Vol. I, pp. 50, 52.

၄။ ခြင်္သေ့ ... လင်းယုန်အတောင်။ ဗာဗုလုန်နိုင်ငံအတွက် သင့်လျော်လှသော အမှတ်သညာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အတောင်ပံပါသော ခြင်္သေ့ပုံကို ဗာဗုလုန်၏ အနုပညာပစ္စည်းများတွင် တွေ့ရသည်။ ခြင်္သေ့နှင့် လင်းယုန် ပေါင်းစပ်မှုသည် အသုံးများသော ပုံစံတစ်ခု ဖြစ်သည် - အများအားဖြင့် လင်းယုန်အတောင်ပံပါသော ခြင်္သေ့ဖြစ်ပြီး၊ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ခြေသည်းများ သို့မဟုတ် နှုတ်သီးများ ပါရှိတတ်ကာ၊ အလားတူ ပေါင်းစပ်မှုမျိုးတွင် ခြင်္သေ့ခေါင်းနှင့် လင်းယုန်ပုံစံလည်း ရှိတတ်သည်။ အတောင်ပံပါသော ခြင်္သေ့သည် ဗာဗုလုန်မြို့၏ အစောင့်အရှောက်နတ်ဘုရားဖြစ်သော မာဒုခ် (Marduk) နှင့် တိုက်ပွဲဝင်နေသည့် ပုံစံဖြင့် မကြာခဏ ပုံဖော်လေ့ရှိသော သားရဲပုံသဏ္ဌာန်များထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤခြင်္သေ့နှင့် လင်းယုန်ပေါင်းစပ်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ အက်စ် အိပ်ခ်ျ လန်းဒွန် (S. H. Langdon) ၏ ဆီမစ်တစ်ဒဏ္ဍာရီ (Semitic Mythology, “The Mythology of All Races,” အတွဲ ၁၃)၊ စာမျက်နှာ ၁၁၈၊ ၂၇ street-၂၈၂ နှင့် စာမျက်နှာ ၁၀၆ မျက်နှာချင်းဆိုင်ရှိ ပုံ ၅၁ (အတောင်ပံပါသော ခြင်္သေ့) နှင့် စာမျက်နှာ ၁၁၆၊ ၁၁၇ (ခြင်္သေ့ခေါင်းပါသော လင်းယုန်) တို့တွင် ကြည့်ပါ၊ အပြားအပြားသော ဗာဗုလုန်နှင့် အာရှုရိ ပေါင်းစပ်သားရဲများ၏ သရုပ်ဖော်ပုံများကို အယ်လ် အီး ဖရူးမ် (L. E. Froom) ၏ ကျွန်ုပ်တို့ဘိုးဘေးတို့၏ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ ယုံကြည်ခြင်း (Prophetic Faith of Our Fathers)၊ အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၅၀၊ ၅၂ တွင် ကြည့်ပါ။

Other prophets referred to King Nebuchadnezzar by similar figures (Jer. 4:7; Jer. 50:17, 44; Lam. 4:19; Eze. 17:3, 12; Hab. 1:8). The lion as the king of beasts and the eagle as the king of birds fittingly represented the empire of Babylon at the height of its glory. A lion is noted for its strength, whereas the eagle is famous for the power and the range of its flight. Nebuchadnezzar’s power was felt not only in Babylon but from the Mediterranean to the Persian Gulf, and from Asia Minor to Egypt. Thus it is fitting, in order to represent the spread of Babylon’s power, that the lion should be provided with eagle’s wings.

အခြားသော ပရောဖက်များသည်လည်း နေဗုခဒ်နေဇာမင်းကြီးကို အလားတူ ပုံသဏ္ဌာန်များဖြင့် ရည်ညွှန်းခဲ့ကြသည် (ယေရမိ ၄:၇၊ ယေရမိ ၅၀:၁၇၊ ၄၄၊ ယေရမိညည်းတွားခြင်း ၄:၁၉၊ ယေဇကျေလ ၁၇:၃၊ ၁၂၊ ဟဗက္ကုတ် ၁:၈)။ သားရဲတို့၏ ဘုရင်ဖြစ်သော ခြင်္သေ့နှင့် ငှက်တို့၏ ဘုရင်ဖြစ်သော လင်းယုန်သည် ၎င်း၏ ဘုန်းတန်ခိုး အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိနေသော ဗာဗုလုန်အင်ပါယာကို လျောက်ပတ်စွာ ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ ခြင်္သေ့သည် ၎င်း၏ ခွန်အားကြောင့် ထင်ရှားပြီး၊ လင်းယုန်သည် ၎င်း၏ ပျံသန်းမှု အရှိန်အဟုန်နှင့် အကွာအဝေးကြောင့် ကျော်ကြားသည်။ နေဗုခဒ်နေဇာ၏ တန်ခိုးအာဏာကို ဗာဗုလုန်တွင်သာမက မြေထဲပင်လယ်မှသည် ပေရသိပင်လယ်ကွေ့အထိ၊ အာရှမိုင်းနားမှသည် အီဂျစ်ပြည်အထိ ခံစားခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဗာဗုလုန်၏ တန်ခိုးအာဏာ ပြန့်နှံ့မှုကို ကိုယ်စားပြုရန်အတွက် ခြင်္သေ့အား လင်းယုန်အတောင်ပံများ တပ်ဆင်ပေးထားခြင်းမှာ လျောက်ပတ်လှသည်။

Plucked. The lion was no longer able to fly like an eagle upon its prey. This doubtless refers to the time when less powerful rulers followed Nebuchadnezzar in the kingdom of Babylon, rulers under whose administration Babylon lost glory and power. Some have suggested a possible reference also to Nebuchadnezzar’s later life, when for seven years he was deprived not only of his power but also of his reason (ch. 4:31–33).

နုတ်ကြ၏။ ခြင်္သေ့သည် ၎င်း၏ သားကောင်ပေါ်သို့ လင်းယုန်ကဲ့သို့ ပျံသန်းအုပ်မိုးနိုင်ခြင်း မရှိတော့ပါ။ ယင်းသည် ဗာဗုလုန်နိုင်ငံ၌ နေဗုခဒ်နေဇာ၏နောက်တွင် တန်ခိုးအာဏာ နည်းပါးသော အုပ်ချုပ်သူများ ဆက်ခံခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ဗာဗုလုန်သည် ဘုန်းအသရေနှင့် တန်ခိုးအာဏာ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် အချိန်ကာလကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်မှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိပါ။ အချို့က နေဗုခဒ်နေဇာ၏ နောက်ပိုင်းဘဝတွင် ခုနစ်နှစ်တိုင်တိုင် သူ၏ တန်ခိုးအာဏာသာမက သူ၏ အသိဉာဏ်ပါ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် အချိန်ကိုလည်း ရည်ညွှန်းနိုင်ကြောင်း အကြံပြုထားကြသည် (အခန်းကြီး ၄:၃၁-၃၃)။

Lifted up. A lion standing erect like a man is indicative of the loss of lionlike qualities.

ချီးမြှောက်ခြင်းခံရ၏။ လူကဲ့သို့ မတ်တပ်ရပ်နေသော ခြင်္သေ့သည် ခြင်္သေ့ကဲ့သို့သော အရည်အသွေးများ ဆုံးရှုံးသွားခြင်းကို ညွှန်ပြသည်။

A man’s heart. King Richard’s nickname, the “Lion-Hearted,” ascribed to him unusual courage and boldness. Conversely, a “man-hearted” lion would indicate cowardice and timidity. In its declining years Babylon became weak and enfeebled through wealth and luxury, and fell a prey to the Medo-Persian kingdom.

လူ၏နှလုံး။ ရစ်ချက်ဘုရင် (King Richard) ၏ အမည်ပြောင်ဖြစ်သော "ခြင်္သေ့နှလုံးရှိသူ" (Lion-Hearted) ဟူသော အမည်သည် သူ၏ ထူးကဲသော သတ္တိနှင့် ရဲရင့်မှုကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့်၊ "လူ၏နှလုံးရှိသော" ခြင်္သေ့သည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် သတ္တိနည်းခြင်းကို ညွှန်ပြပေလိမ့်မည်။ ဗာဗုလုန်သည် ဆုတ်ယုတ်လာသော နှစ်များတွင် ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုနှင့် သားနားဇိမ်ခံမှုတို့ကြောင့် အားနည်းဆုတ်ယုတ်လာခဲ့ပြီး မေဒိ-ပေရသိ နိုင်ငံ၏ သားကောင်ဖြစ်ခဲ့ရသည်။

Some see in the expression “man’s heart” the disappearance of the animal characteristic of greed and ferocity and the humanizing of the king of Babylon. Such could apply to Nebuchadnezzar after his humiliating experience, but would not be a fitting representation of the kingdom in its closing years.

အချို့က "လူ၏နှလုံး" ဟူသော ဖော်ပြချက်တွင် တိရစ္ဆာန်ကဲ့သို့သော လောဘရမ္မက်နှင့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများ ပျောက်ကွယ်သွားပြီး ဗာဗုလုန်ဘုရင်၏ လူသားဆန်လာမှုကို မြင်ကြသည်။ ထိုသို့သောအချက်သည် နေဗုခဒ်နေဇာမင်း အရှက်ရဖွယ် အတွေ့အကြုံကို ခံစားရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် သက်ဆိုင်နိုင်သော်လည်း၊ ၎င်း၏ နောက်ဆုံးနှစ်များရှိ နိုင်ငံတော်ကို ကိုယ်စားပြုရန်အတွက်မူ သင့်လျော်သော ပုံဖော်ချက် မဟုတ်ပေ။

A bear. The Persian, or Medo-Persian, Empire, corresponding to the silver of the image (see on ch. 2:39). As silver is inferior to gold, so, in some respects at least, the bear is inferior to the lion. The bear is, nevertheless, cruel and rapacious, characteristics that are attributed to the Medes in Isa. 13:17, 18.

၅။ ဝက်ဝံ။ ရုပ်တု၏ ငွေအစိတ်အပိုင်းနှင့် ကိုက်ညီသော ပေရသိ သို့မဟုတ် မေဒိ-ပေရသိ အင်ပါယာ ဖြစ်သည် (အခန်းကြီး ၂:၃၉ ကိုကြည့်ပါ)။ ငွေသည် ရွှေထက် နိမ့်ကျသကဲ့သို့၊ အနည်းဆုံး အချို့သော ရှုထောင့်များတွင် ဝက်ဝံသည် ခြင်္သေ့ထက် နိမ့်ကျသည်။ သို့သော်လည်း၊ ဝက်ဝံသည် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်ပြီး လုယက်ဖျက်ဆီးတတ်ကာ၊ အဆိုပါ အရည်အချင်းများကို ဟေရှာယ ၁၃:၁၇၊ ၁၈ တွင် မေဒိလူမျိုးများ၌ ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

On one side. The interpreter (v. 16) does not explain this feature of the vision. However, a comparison with ch. 8:3, 20 seems clearly to indicate that the kingdom was composed of two parts. Of the Medes and the Persians, the latter became the dominant power a few years before the dual empire conquered Babylon (see on ch. 2:39).

တစ်ဖက်၌။ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသူ (အငယ် ၁၆) သည် ဗျာဒိတ်ရူပါရုံ၏ ဤအင်္ဂါရပ်ကို ရှင်းလင်းမထားပါ။ သို့သော်လည်း အခန်းကြီး ၈:၃၊ ၂၀ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက်အရ ထိုနိုင်ငံသည် အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကြောင်း ထင်ရှားစွာ ညွှန်ပြနေသည်။ မေဒိနှင့် ပေရသိလူမျိုးများအနက်၊ ထိုပူးတွဲအင်ပါယာက ဗာဗုလုန်ကို မအောင်နိုင်မီ နှစ်အနည်းငယ်အလိုတွင် ပေရသိလူမျိုးများသည် လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်နိုင်သော တန်ခိုးရှင် ဖြစ်လာခဲ့သည် (အခန်းကြီး ၂:၃၉ ကိုကြည့်ပါ)။

Three ribs. These are not mentioned in the interpretation (vs. 17–27), but many commentators have considered them a symbol of the three principal powers that were conquered by the Medo-Persian Empire—Lydia, Babylon, and Egypt (see on Isa. 41:6).

နံရိုးသုံးချောင်း။ ယင်းတို့ကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် (အငယ် ၁၇-၂၇) တွင် ဖော်ပြမထားသော်လည်း၊ ကျမ်းစာဖွင့်ဆိုသူ အများစုက ယင်းတို့ကို မေဒိ-ပေရသိ အင်ပါယာက တိုကခိုက်အောင်နိုင်ခဲ့သည့် အဓိက တန်ခိုးရှင် သုံးခုဖြစ်သော လုဒိ (Lydia)၊ ဗာဗုလုန် (Babylon) နှင့် အီဂျစ် (Egypt) တို့၏ အမှတ်သညာအဖြစ် ယူဆကြသည် (ဟေရှာယ ၄၁:၆ ကိုကြည့်ပါ)။

They said. The speaker is not identified. The subject should perhaps be regarded impersonally, “it was said.”

ပြောကြ၏။ ပြောဆိုသူကို ခွဲခြားသတ်မှတ်မထားပါ။ ဤအကြောင်းအရာကို နာမ်စားမပါဘဲ "ပြောဆိုခြင်းခံရသည်" ဟု မှတ်ယူသင့်သည်။

Like a leopard. The leopard is a fierce, carnivorous animal noted for the swiftness and agility of its movements (see Hab. 1:8; cf. Hosea 13:7).

၆။ ကျားသစ်နှင့်တူသော။ ကျားသစ်သည် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော အသားစားသတ္တုဝါဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ လှုပ်ရှားမှုများ လျင်မြန်ဖြတ်လတ်ခြင်းကြောင့် လူသိများသည် (ဟဗက္ကုတ် ၁:၈ ကိုကြည့်ပါ၊ ဟောရှေ ၁၃:၇ ကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ)။

The power succeeding the Persian Empire is identified in ch. 8:21 as “Grecia.” This “Grecia” must not be confused with the Greece of the classical period, inasmuch as that period preceded the fall of Persia. The “Grecia” of Daniel was the semi-Greek Macedonian Empire of Alexander the Great (see on ch. 2:39), which inaugurated what is called the Hellenistic period. Not until Alexander’s day could reference be made to the “first king” (ch. 8:21) of a Greek empire who was “a mighty king” with “great dominion” (ch. 11:3).

ပေရသိအင်ပါယာကို ဆက်ခံသည့် တန်ခိုးရှင်နိုင်ငံကို အခန်းကြီး ၈:၂၁ တွင် "ဂရိနိုင်ငံ" ဟု ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ ဤ "ဂရိနိုင်ငံ" သည် ကလပ်စစ်ကယ်ခေတ် (classical period) က ဂရိနိုင်ငံနှင့် မရောထွေးသင့်ပါ၊ အကြောင်းမူကား ထိုခေတ်ကာလသည် ပေရသိနိုင်ငံ မကျဆုံးမီက ဖြစ်ပွားခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဒံယေလကျမ်းပါ "ဂရိနိုင်ငံ" မှာ ဟယ်လင်နစ္စတစ်ခေတ် (Hellenistic period) ဟု ခေါ်ဆိုသောအရာကို စတင်ပျိုးထောင်ခဲ့သည့် မဟာအလက်ဇန္ဒား၏ ဂရိအနွယ်ဝင် မက်ဆီဒိုးနီးယား အင်ပါယာ ဖြစ်သည် (အခန်းကြီး ၂:၃၉ ကိုကြည့်ပါ)။ အလက်ဇန္ဒားမင်း၏ ခေတ်မတိုင်မီအထိ "ကြီးစွာသော ဒြပ်စင်အာဏာ" ရှိသော "ခွန်အားကြီးသောရှင်ဘုရင်" (အခန်းကြီး ၁၁:၃) ဖြစ်သည့် ဂရိအင်ပါယာ၏ "ပထမဦးဆုံးသောရှင်ဘုရင်" (အခန်းကြီး ၈:၂၁) ကို ရည်ညွှန်းနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပါ။

In 336 Alexander succeeded to the throne of Macedonia, a semi-Greek state on the northern border of Greece. Alexander’s father, Philip, had already united most of the city-states of Greece under his rule by 338 b.c. Alexander proved his mettle by subduing revolts in Greece and Thrace. After order had been restored in his own kingdom, Alexander set himself the task of conquering the Persian Empire, an ambition he had inherited from his father. Among the factors that spurred the young king on in his plans were personal ambition, the need for economic expansion, the desire to spread Greek culture, and a not unnatural animosity toward the Persians because of their past relations with his countrymen.

ဘီစီ ၃၃၆ တွင် အလက်ဇန္ဒားသည် ဂရိနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်နယ်စပ်ရှိ ဂရိအနွယ်ဝင်နိုင်ငံဖြစ်သော မက်ဆီဒိုးနီးယားနိုင်ငံ၏ ရာဇပလ္လင်ကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ အလက်ဇန္ဒား၏ ခမည်းတော် ဖိလိပ္ပုမင်းသည် ဘီစီ ၃၃၈ တွင် ဂရိနိုင်ငံ၏ မြို့ပြနိုင်ငံအများစုကို သူ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် စုစည်းခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ အလက်ဇန္ဒားသည် ဂရိနှင့် သရေ့စ် (Thrace) တို့ရှိ ပုန်ကန်မှုများကို နှိမ်နင်းခြင်းဖြင့် သူ၏ ရဲစွမ်းသတ္တိကို သက်သေပြခဲ့သည်။ မိမိနိုင်ငံအတွင်း တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုကို ပြန်လည်ရရှိပြီးနောက်၊ အလက်ဇန္ဒားသည် သူ၏ခမည်းတော်ထံမှ အမွေရရှိခဲ့သော ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သည့် ပေရသိအင်ပါယာကို တိုက်ခိုက်အောင်နိုင်ရေး လုပ်ငန်းကို စတင်ခဲ့သည်။ ထိုမင်းပျိုအား သူ၏ အစီအစဉ်များတွင် တွန်းအားပေးခဲ့သည့် အချက်များထဲ၌ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ရည်မှန်းချက်၊ စီးပွားရေး တိုးချဲ့ရန် လိုအပ်မှု၊ ဂရိယဉ်ကျေးမှုကို ပြန့်ပွားစေလိုသော ဆန္ဒနှင့် မိမိလူမျိုးများနှင့် ယခင်က ဆက်ဆံရေးများကြောင့် ပေရသိလူမျိုးများအပေါ် ထားရှိခဲ့သည့် မုန်းတီးမှုတို့ ပါဝင်သည်။

In 334 b.c. Alexander crossed the Hellespont and entered Persian territory with only 35,000 men, the meager sum of 70 talents in cash, and but one month’s store of provisions. The campaign was a series of triumphs. The first victory was achieved at Granicus, the next at Issus in the following year, and the next at Tyre in the year after that. Passing through Palestine, Alexander conquered Gaza and then entered Egypt virtually unopposed. Here in 331 b.c. he founded the city of Alexandria. He declared himself the successor to the Pharaohs and his troops hailed him as a god. When he set forth again that year he directed his armies toward Mesopotamia, the heart of the Persian Empire. The Persians took their stand near Arbela, east of the junction of the Tigris and Great Zab rivers, but their forces were defeated and routed. The fabulous riches of the world’s greatest empire lay open to the young king, 25 years old.

ဘီစီ ၃၃၄ တွင် အလက်ဇန္ဒားသည် ဟဲလစ်စပွန့် (Hellespont) ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ပေရသိနယ်မြေထဲသို့ စစ်သည်အင်အား ၃၅,၀၀၀ မျှ၊ ငွေသား ၇၀ တဲလင့်မျှနှင့် တစ်လစာ ရိက္ခာမျှဖြင့်သာ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုစစ်ဆင်ရေးသည် အောင်ပွဲများ ဆက်တိုက်ရရှိခဲ့သည်။ ပထမဆုံး အောင်ပွဲကို ဂရာနီးကပ်စ် (Granicus) တွင် ရရှိခဲ့ပြီး၊ နောက်တစ်နှစ်တွင် အစ်ဆပ်စ် (Issus) တွင်လည်းကောင်း၊ ထို့နောက် နောက်တစ်နှစ်တွင် တုရုမြို့ (Tyre) တွင်လည်းကောင်း ရရှိခဲ့သည်။ ပါလက်စတိုင်းကို ဖြတ်သန်းသွားစဉ် အလက်ဇန္ဒားသည် ဂါဇာမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက် အီဂျစ်ပြည်သို့ ကန့်ကွက်သူမရှိသလောက် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဤနေရာတွင် ဘီစီ ၃၃၁ တွင် သူသည် အလက်ဇန္ဒြီးယားမြို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ သူသည် မိမိကိုယ်ကို ဖာရောဘုရင်များ၏ ဆက်ခံသူအဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး သူ၏စစ်တပ်က သူ့ကို နတ်ဘုရားတစ်ပါးအဖြစ် ချီးမွမ်းခဲ့ကြသည်။ ထိုနှစ်တွင် သူသည် ထပ်မံထွက်ခွာသောအခါ ပေရသိအင်ပါယာ၏ ဗဟိုချက်မဖြစ်သော မက်ဆိုပိုတေးမီးယားသို့ သူ၏ စစ်တပ်များကို ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ပေရသိလူမျိုးများသည် တိုက်ဂရစ်နှင့် ဂရိတ်ဇတ်မြစ်များ ဆုံရာ အရှေ့ဘက်ရှိ အာဘီလာ (Arbela) အနီးတွင် ခုခံခဲ့ကြသော်လည်း ၎င်းတို့၏ စစ်တပ်များ စုတ်ပြတ်သတ်ကာ အရေးနိမ့်ခဲ့ကြသည်။ ကမ္ဘာ့အကြီးမားဆုံး အင်ပါယာ၏ အံ့မခန်း ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုများသည် အသက် ၂၅ နှစ် အရွယ်ရှိသော မင်းပျိုအတွက် ပွင့်လင်းသွားခဲ့သည်။

After preliminary organization of his empire Alexander pushed his conquests to the north and to the east. By 329 b.c. he had taken Maracanda, now Samarkand in Turkistan. Two years later he invaded northwest India. Soon after crossing the Indus River, however, his troops refused to go farther, and he was forced to yield to them. Returning to Persia and Mesopotamia, Alexander was faced with the stupendous work of organizing the administration of his territories. In 323 b.c. he made his capital in Babylon, a city that still preserved reminders of the glory of Nebuchadnezzar’s day. In the same year, after a round of hard drinking, Alexander fell ill and died of “swamp fever,” which is thought to be the ancient name for, or counterpart of, malaria.

မိမိအင်ပါယာကို အကြိုဖွဲ့စည်းပြီးနောက် အလက်ဇန္ဒားသည် သူ၏ အောင်နိုင်မှုများကို မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်သို့ တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၃၂၉ တွင် သူသည် ယခု တာကီစတန်ရှိ ဆမာကန် (Samarkand) ဖြစ်သော မာရာကန်ဒါ (Maracanda) ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ နှစ်နှစ်အကြာတွင် သူသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းကို ကျူးကျော်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အိန္ဒုမြစ်ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး မကြာမီတွင် သူ၏စစ်တပ်က ရှေ့ဆက်သွားရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သဖြင့် သူသည် ၎င်းတို့အား အလျော့ပေးခဲ့ရသည်။ ပေရသိနှင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားသို့ ပြန်လာသောအခါ၊ အလက်ဇန္ဒားသည် သူ၏နယ်မြေများကို စီမံခန့်ခွဲရေး ဖွဲ့စည်းရန် ကြီးမားလှသော လုပ်ငန်းနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ဘီစီ ၃၂၃ တွင် သူသည် နေဗုခဒ်နေဇာခေတ်၏ ဘုန်းအသရေ အကြွင်းအကျန်များကို ထိန်းသိမ်းထားဆဲဖြစ်သော ဗာဗုလုန်မြို့တွင် မိမိ၏ မြို့တော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင်၊ ပြင်းထန်စွာ အရက်သောက်ပြီးနောက်၊ အလက်ဇန္ဒားသည် ဖျားနာခဲ့ပြီး ငှက်ဖျားရောဂါ၏ ရှေးဟောင်းအမည် သို့မဟုတ် ယင်းနှင့် တူညီသောအရာဟု ယူဆရသော "စိမ့်ဖျား" (swamp fever) ဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

Four wings of a fowl. Although the leopard is itself a swift creature, its natural agility seems inadequate to describe the amazing speed of Alexander’s conquest. The symbolic vision represented the animal with wings added to it, not two but four, denoting superlative speed. The symbol most fittingly describes the lightning speed with which Alexander and his Macedonians in less than a decade came into possession of the greatest empire the world had yet known. There is no other example in ancient times of such rapid movements of troops on so large and successful a scale.

ငှက်အတောင်လေးခု။ ကျားသစ်သည် ကိုယ်တိုင် လျင်မြန်သော သတ္တုဝါဖြစ်သော်လည်း၊ ၎င်း၏ သဘာဝဖြတ်လတ်မှုသည် အလက်ဇန္ဒား၏ အောင်နိုင်မှု၏ အံ့မခန်း အရှိန်အဟုန်ကို ဖော်ပြရန် မလုံလောက်ပုံရသည်။ အမှတ်သညာပြုသော ဗျာဒိတ်ရူပါရုံတွင် ထိုတိရစ္ဆာန်၌ အတောင်ပံများ တပ်ဆင်ထားပြီး၊ နှစ်ခုမဟုတ်ဘဲ လေးခုဖြစ်ကာ အမြင့်ဆုံးသော အရှိန်အဟုန်ကို ညွှန်ပြသည်။ ဤအမှတ်သညာသည် အလက်ဇန္ဒားနှင့် သူ၏ မက်ဆီဒိုးနီးယား စစ်တပ်တို့သည် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခု မပြည့်မီ ကာလအတွင်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးမားဆုံးသော အင်ပါယာကို လျှပ်စီးကဲ့သို့ မြန်ဆန်သော အရှိန်ဖြင့် မည်သို့ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြောင်းကို အသင့်လျော်ဆုံး ဖော်ပြသည်။ ရှေးခေတ်ကာလတွင် ဤမျှကြီးမားပြီး အောင်မြင်သော အတိုင်းအတာဖြင့် စစ်တပ်များကို လျင်မြန်စွာ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်ခဲ့သည့် အခြားဥပမာ မရှိပါ။

Four heads. Obviously parallel with the four horns of the he-goat, which represented the four kingdoms (later reduced to three) that occupied the territory of Alexander’s short-lived conquests (see on ch. 8:8, 20–22). For some years, however, Alexander’s Macedonian generals attempted to preserve, in theory if not in fact, the unity of the vast empire. Alexander died without arranging for the succession to his throne. First his weak-minded half brother Philip and then his posthumous son Alexander were the titular rulers under the regency of one or another of the generals, and the empire was divided into a large number of provinces, the most important of which were controlled by about six leading generals as satraps (see p. 824, map A).

ခေါင်းလေးခု။ ယင်းသည် အလက်ဇန္ဒား၏ တိုတောင်းသော အောင်နိုင်မှုနယ်မြေကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် (နောက်ပိုင်းတွင် သုံးခုသို့ လျော့ကျသွားသော) နိုင်ငံလေးခုကို ကိုယ်စားပြုသည့် ဆိတ်ထီး၏ ဂျိုလေးချောင်းနှင့် သိသာထင်ရှားစွာ ထိုင်လျက်သား တူညီနေသည် (အခန်းကြီး ၈:၈၊ ၂၀-၂၂ ကိုကြည့်ပါ)။ သို့သော်လည်း၊ နှစ်အနည်းငယ်တိုင်တိုင် အလက်ဇန္ဒား၏ မက်ဆီဒိုးနီးယား စစ်သူကြီးများသည် လက်တွေ့တွင် မဟုတ်သော်လည်း မူအားဖြင့် ကြီးမားလှသော အင်ပါယာ၏ ညီညွတ်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ အလက်ဇန္ဒားသည် သူ၏ ရာဇပလ္လင်ကို ဆက်ခံရန် အစီအစဉ်မပြုလုပ်ဘဲ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ပထမဦးစွာ သူ၏ ဉာဏ်ရည်မပြည့်ဝသော ဖအေတူမအေကွဲ ညီတော် ဖိလိပ္ပုနှင့် ထို့နောက် သူကွယ်လွန်ပြီးမှ မွေးဖွားလာသော သားတော် အလက်ဇန္ဒားတို့သည် စစ်သူကြီးများထဲမှ တစ်ဦးဦး၏ ရင်ခွင်ပိုက်အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် အမည်ခံ အုပ်ချုပ်သူများ ဖြစ်ခဲ့ကြပြီး၊ အင်ပါယာကို ပြည်နယ်အမြောက်အမြား ခွဲခြမ်းခဲ့ရာ ယင်းတို့အနက် အရေးအကြီးဆုံး ပြည်နယ်များကို ထိပ်တန်းစစ်သူကြီး ခြောက်ဦးခန့်က မြို့ဝန်များအဖြစ် ထိန်းချုပ်ခဲ့ကြသည် (စာမျက်နှာ ၈၂၄၊ မြေပုံ A ကိုကြည့်ပါ)။

But the central authority—that is, the regency for the two puppet kings—was never strong enough to weld the vast empire together. Through some 12 years of internal struggle, during which the control of various sections of the territory changing repeatedly, and during which both kings were slain, Antigonus emerged as the last of the claimants for central power over the whole empire. He was opposed by a coalition of four powerful leaders, Cassander, Lysimachus, Seleucus, and Ptolemy, who were bent on dividing the territory among themselves. In 306 Antigonus declared himself king (jointly with his son Demetrius) of the entire empire, the successor of Alexander. Thereupon the four allies, abandoning their subordinate title of satrap, declared themselves kings of their respective territories (see p. 824, map B).

သို့သော်လည်း ဗဟိုအာဏာပိုင် - ယင်းမှာ ရုပ်သေးဘုရင်နှစ်ပါးအတွက် ရင်ခွင်ပိုက်အုပ်ချုပ်မှုစနစ် - သည် ကြီးမားလှသောအင်ပါယာကို တစ်စည်းတစ်လုံးတည်းဖြစ်အောင် စုစည်းရန် မည်သည့်အခါမျှ အားကောင်းခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ ၁၂ နှစ်ခန့် ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး၊ ထိုအတောအတွင်း နယ်မြေအသီးသီးကို ထိန်းချုပ်မှုများ ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောင်းလဲခဲ့ကာ ဘုရင်နှစ်ပါးစလုံး အသတ်ခံခဲ့ရပြီးနောက်၊ အန်တီဂိုနပ်စ် (Antigonus) သည် အင်ပါယာတစ်ခုလုံး၏ ဗဟိုအာဏာကို နောက်ဆုံးတောင်းဆိုသူအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ သူ့ကို အင်အားကြီးသော ခေါင်းဆောင်လေးဦးဖြစ်သည့် ကက်ဆန္ဒာ (Cassander)၊ လိုင်စီမားကပ်စ် (Lysimachus)၊ ဆီလူးကပ်စ် (Seleucus) နှင့် ပတိုလမီ (Ptolemy) တို့၏ မဟာမိတ်အဖွဲ့က ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့သည် နယ်မြေကို မိမိတို့အကြား ခွဲဝေယူရန် စိတ်ပိုင်းဖြတ်ထားကြသည်။ ဘီစီ ၃၀၆ တွင် အန်တီဂိုနပ်စ်သည် မိမိကိုယ်ကို အလက်ဇန္ဒား၏ ဆက်ခံသူအဖြစ် အင်ပါယာတစ်ခုလုံး၏ ဘုရင်အဖြစ် (သူ၏သား ဒေမေတြီးယပ်စ်နှင့်အတူ ပူးတွဲ၍) ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့နောက် မဟာမိတ်လေးဦးသည် ၎င်းတို့၏ လက်အောက်ခံဖြစ်သော မြို့ဝန်ဘွဲ့ကို စွန့်ပယ်ပြီး ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ နယ်မြေများ၏ ဘုရင်များအဖြစ် ကြေညာခဲ့ကြသည် (စာမျက်နှာ ၈၂၄၊ မြေပုံ B ကိုကြည့်ပါ)။

The long life-and-death struggle over the question as to whether the empire should be united under Antigonus and Demetrius or divided by the four generals was settled by the Battle of Ipsus in 301 b.c. Antigonus was killed, Demetrius fled, and their territory was divided. This left, with the exception of the small fragments, four independent kingdoms (see p. 825, map C) in place of the huge empire that Alexander had won but had not been able to consolidate. Ptolemy had Egypt, also Palestine and part of Syria; Cassander had Macedonia, with nominal sovereignty over Greece; Lysimachus had Thrace and a large part of Asia Minor; and Seleucus had the bulk of what had been the Persian Empire—part of Asia Minor, northern Syria, Mesopotamia, and the east. Demetrius, reduced to control of a navy and a number of coastal cities, had no kingdom, though he later displaced the heirs of Cassander and founded the Antigonid dynasty in Macedonia.

အင်ပါယာကို အန်တီဂိုနပ်စ်နှင့် ဒေမေတြီးယပ်စ်တို့အောက်တွင် ပေါင်းစည်းထားသင့်သလော သို့မဟုတ် စစ်သူကြီးလေးဦးက ခွဲဝေယူသင့်သလော ဟူသော မေးခွန်းအပေါ် ကာလရှည်ကြာစွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သော သေရေးရှင်ရေး တိုက်ပွဲသည် ဘီစီ ၃၀၁ တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစ်ပ်ဆပ်စ် တိုက်ပွဲ (Battle of Ipsus) ဖြင့် အဆုံးအဖြတ် ပေးခဲ့သည်။ အန်တီဂိုနပ်စ် အသတ်ခံခဲ့ရပြီး ဒေမေတြီးယပ်စ် ထွက်ပြေးခဲ့ကာ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေကို ခွဲဝေခဲ့ကြသည်။ ဤအချက်ကြောင့် အလက်ဇန္ဒား အောင်နိုင်ခဲ့သော်လည်း မစုစည်းနိုင်ခဲ့သည့် ကြီးမားသော အင်ပါယာကြီး၏ နေရာတွင်၊ အစိတ်အပိုင်းအနည်းငယ်မှလွဲ၍ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံလေးခု (စာမျက်နှာ ၈၂၅၊ မြေပုံ C ကိုကြည့်ပါ) ကျန်ရှိခဲ့သည်။ ပတိုလမီသည် အီဂျစ်၊ ပါလက်စတိုင်းနှင့် ဆီရီးယားနိုင်ငံ အစိတ်အပိုင်းအချို့ကို ရရှိခဲ့ပြီး၊ ကက်ဆန္ဒာသည် ဂရိနိုင်ငံအပေါ် အမည်ခံ အချုပ်အခြာအာဏာဖြင့် မက်ဆီဒိုးနီးယားကို ရရှိခဲ့ကာ၊ လိုင်စီမားကပ်စ်သည် သရေ့စ်နှင့် အာရှမိုင်းနား၏ အစိတ်အပိုင်းအတော်များများကို ရရှိခဲ့ပြီး၊ ဆီလူးကပ်စ်သည် ယခင် ပေရသိအင်ပါယာ၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းကြီးဖြစ်သော အာရှမိုင်းနား အစိတ်အပိုင်းအချို့၊ ဆီရီးယားမြောက်ပိုင်း၊ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားနှင့် အရှေ့ဘက်ဒေသတို့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ရေတပ်နှင့် ကမ်းရိုးတန်းမြို့အချို့ကိုသာ ထိန်းချုပ်ရန် ကျန်ရှိတော့သော ဒေမေတြီးယပ်စ်တွင် နိုင်ငံမရှိခဲ့သော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် သူသည် ကက်ဆန္ဒာ၏ အမွေခံများကို ဖယ်ရှားပြီး မက်ဆီဒိုးနီးယားတွင် အန်တီဂိုနစ်မင်းဆက် (Antigonid dynasty) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။

About 20 years after the division the four were reduced to three, for Lysimachus was eliminated (see p. 825, map D). Much of his territory was taken by the Seleucid Empire, but part was overrun by the Gauls, or fell apart into small independent states, the most important of which was Pergamum. But Macedonia, Egypt, and the Seleucid Empire (sometimes known as Syria, for the eastern part was soon lost) continued on as the three major divisions of the eastern Mediterranean until they were absorbed, one by one, into the Roman Empire.

ထိုသို့ ခွဲခြမ်းပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၂၀ ခန့်အကြာတွင် လိုင်စီမားကပ်စ် ဖယ်ရှားခံခဲ့ရသဖြင့် နိုင်ငံလေးခုမှာ သုံးခုသို့ လျော့ကျသွားခဲ့သည် (စာမျက်နှာ ၈၂၅၊ မြေပုံ D ကိုကြည့်ပါ)။ သူ၏ နယ်မြေအများစုကို ဆီလူးကစ် အင်ပါယာ (Seleucid Empire) က သိမ်းပိုက်ခဲ့သော်လည်း အစိတ်အပိုင်းအချို့ကို ဂေါလ်လူမျိုးများ (Gauls) က ကျူးကျော်ခဲ့ကြ သို့မဟုတ် လွတ်လပ်သော မြို့ပြနိုင်ငံငယ်လေးများအဖြစ် ပြိုကွဲသွားခဲ့ရာ ယင်းတို့အနက် အရေးအကြီးဆုံးမှာ ပါဂါမွန် (Pergamum) ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း မက်ဆီဒိုးနီးယား၊ အီဂျစ်နှင့် ဆီလူးကစ် အင်ပါယာ (အရှေ့ဘက်ဒေသကို မကြာမီ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသဖြင့် တစ်ခါတစ်ရံ ဆီရီးယားဟု လူသိများသည်) တို့သည် ရောမအင်ပါယာအတွင်းသို့ တစ်ခုပြီးတစ်ခု မစုပ်ယူမချင်း မြေထဲပင်လယ်အရှေ့ပိုင်း၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းကြီး သုံးခုအဖြစ် ဆက်လက် တည်ရှိခဲ့ကြသည်။

Many historians, especially writers of textbooks who must eliminate details in a broad survey, skip over the division into four and mention only the later and longer-lasting division into the three principal kingdoms that retained their identity into Roman times.

သမိုင်းပညာရှင် အများစု၊ အထူးသဖြင့် ကျယ်ပြန့်သော လေ့လာမှုတွင် အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို ဖယ်ထုတ်ရလေ့ရှိသော ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ် ရေးသားသူများသည် နိုင်ငံလေးခုအဖြစ် ခွဲခြမ်းခြင်းကို ကျော်သွားလေ့ရှိပြီး ရောမခေတ်အထိ ၎င်းတို့၏ တည်ရှိမှုကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည့် နောက်ပိုင်းကာလနှင့် ပိုမိုကြာရှည်ခံခဲ့သော အဓိက နိုင်ငံသုံးခုအဖြစ် ခွဲခြမ်းခြင်းကိုသာ ဖော်ပြကြသည်။

Some would seek to find the continuation of the four kingdoms on into the Roman period by reckoning Pergamum as the successor of Lysimachus’ short-lived kingdom. But regardless of whether we speak of three principal kingdoms and the much smaller Pergamum, or three kingdoms plus a group of smaller states, it is significant that at the critical time—when the last hope of holding Alexander’s empire together failed, and the division was inevitable—the whole territory, with the exception of minor fragments, fell into four kingdoms (see Alexander’s Empire as Arranged After His Death, The Principal Territories in Alexander’s Empire, Alexander’s Empire Divided into Four Kingdoms, Three Principal Kingdoms of Alexander’s Empire) as specified by prophecy (ch. 8:22). For the approximate boundaries of these four kingdoms, see maps in Willis Botsford, Hellenic History, facing p. 463; see discussion in Botsford, p. 454; W. W. Tarn, Hellenistic Civilisation, [2d ed.], pp. 6, 9.

အချို့က ပါဂါမွန်ကို လိုင်စီမားကပ်စ်၏ သက်တမ်းတိုတောင်းသော နိုင်ငံ၏ ဆက်ခံသူအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ရောမခေတ်အထိ နိုင်ငံလေးခု၏ ဆက်လက်တည်ရှိမှုကို ရှာဖွေရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။ သို့သော်လည်း ကျွန်ုပ်တို့သည် အဓိက နိုင်ငံသုံးခုနှင့် များစွာ သေးငယ်သော ပါဂါမွန်အကြောင်းကို ပြောသည်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် နိုင်ငံသုံးခုနှင့် နိုင်ငံငယ်စုစုပေါင်းအကြောင်းကို ပြောသည်ဖြစ်စေ၊ အဆုံးအဖြတ်ပေးရမည့် အရေးကြီးသော အချိန်တွင် - အလက်ဇန္ဒား၏ အင်ပါယာကို စုစည်းထားရန် နောက်ဆုံးမျှော်လင့်ချက် ပျက်ပြားသွားပြီး ခွဲခြမ်းရန် ရှောင်လွှဲမရဖြစ်ခဲ့သည့် အချိန်တွင် - နယ်မြေတစ်ခုလုံးသည် အစိတ်အပိုင်းအနည်းငယ်မှလွဲ၍ ပရောဖက်ပြုချက် (အခန်းကြီး ၈:၂၂) တွင် သတ်မှတ်ထားသည့်အတိုင်း နိုင်ငံလေးခုအဖြစ် (ကွယ်လွန်ပြီးနောက် စီစဉ်ထားသော အလက်ဇန္ဒား၏ အင်ပါယာ၊ အလက်ဇန္ဒား၏ အင်ပါယာရှိ အဓိက နယ်မြေများ၊ နိုင်ငံလေးခုအဖြစ် ခွဲခြမ်းထားသော အလက်ဇန္ဒား၏ အင်ပါယာ၊ အလက်ဇန္ဒား၏ အင်ပါယာရှိ အဓိက နိုင်ငံသုံးခု ကိုကြည့်ပါ) ကျရောက်သွားခဲ့ခြင်းမှာ ထူးခြားထင်ရှားသည်။ ဤနိုင်ငံလေးခု၏ ခန့်မှန်းခြေ နယ်နိမိတ်များအတွက် ဝီလစ် ဘော့စ်ဖို့ဒ် (Willis Botsford) ၏ ဂရိသမိုင်း (Hellenic History)၊ စာမျက်နှာ ၄၆၃ မျက်နှာချင်းဆိုင်ရှိ မြေပုံများတွင် ကြည့်ပါ၊ ဘော့စ်ဖို့ဒ်၊ စာမျက်နှာ ၄၅၄ နှင့် ဒဗလျူ ဒဗလျူ တန် (W. W. Tarn) ၏ ဟယ်လင်နစ္စတစ် ယဉ်ကျေးမှု (Hellenistic Civilisation၊ [ဒုတိယအကြိမ်ထုတ်])၊ စာမျက်နှာ ၆၊ ၉ တို့ရှိ ဆွေးနွေးချက်များကို ကြည့်ပါ။

Alexander’s empire, even in its divided phase, was still a continuation and embodiment of its founder’s ideal—a Greco-Macedonian-Asiatic world of diverse peoples united by Greek language, thought, and civilization. Except for political centralization, the Hellenistic world constituted as much a unity as it had been under Alexander, and more so than had ever been achieved before. It was aptly represented by a single beast with multiple heads (or in ch. 8, with multiple horns). For the Hellenistic period and the rise of Rome see article on the intertestament period in Vol. V.

အလက်ဇန္ဒား၏ အင်ပါယာသည် ၎င်း၏ ခွဲခြမ်းထားသော အဆင့်တွင်ပင်၊ ၎င်းကို တည်ထောင်သူ၏ စိတ်ကူးအိပ်မက်ဖြစ်သော - ဂရိဘာသာစကား၊ အတွေးအခေါ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့ဖြင့် စုစည်းထားသည့် ကွဲပြားသော လူမျိုးစုများပါဝင်သော ဂရိ-မက်ဆီဒိုးနီးယား-အာရှ ကမ္ဘာကြီး၏ ဆက်လက်တည်ရှိမှုနှင့် ပုံဖော်ချက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးအရ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုမှလွဲ၍ ဟယ်လင်နစ္စတစ်ကမ္ဘာသည် အလက်ဇန္ဒား၏ လက်အောက်တွင် ရှိခဲ့သကဲ့သို့ပင် စည်းလုံးညီညွတ်မှု ရှိခဲ့ပြီး ယခင်က မည်သည့်အခါမျှ မရရှိခဲ့ဖူးသော အတိုင်းအတာအထိ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယင်းကို ခေါင်းအပြားအပြားရှိသော သားရဲတစ်ကောင်တည်း (သို့မဟုတ် အခန်းကြီး ၈ တွင် ဂျိုအပြားအပြားဖြင့်) လျောက်ပတ်စွာ ကိုယ်စားပြုထားသည်။ ဟယ်လင်နစ္စတစ်ခေတ်နှင့် ရောမနိုင်ငံ ထွန်းကားလာခြင်းအကြောင်းအတွက် အတွဲ ၅ ရှိ ဓမ္မဟောင်းနှင့် ဓမ္မသစ်အကြား ကာလအကြောင်း ဆောင်းပါးတွင် ကြည့်ပါ။

Fourth beast. Compare v. 19. There was, presumably, no parallel in the natural world by which to designate this hideous creature, for no comparison is made as in the case of the first three beasts. There should be no question, however, but that it represents the same power that is portrayed by the iron legs of the great image (see on ch. 2:40).

၇။ စတုတ္ထသားရဲ။ အငယ် ၁၉ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။ ပထမ သားရဲသုံးကောင်၏ အခြေအနေတွင်ကဲ့သို့ မည်သည့် နှိုင်းယှဉ်ချက်မျှ ပြုလုပ်ထားခြင်း မရှိသဖြင့်၊ ဤစက်ဆုပ်ဖွယ်ကောင်းသော သတ္တုဝါကို သတ်မှတ်ရန် သဘာဝလောကတွင် အလားတူအရာ မရှိဟု ယူဆရသည်။ သို့သော်လည်း၊ ယင်းသည် ကြီးမားသော ရုပ်တုကြီး၏ သံခြေထောက်များဖြင့် ပုံဖော်ထားသည့် တူညီသော တန်ခိုးရှင်နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟူသောအချက်အပေါ် မေးခွန်းထုတ်စရာ မရှိပါ (အခန်းကြီး ၂:၄၀ ကိုကြည့်ပါ)။

It is clear from history that the world power succeeding the third prophetic empire was Rome. However, the transition was gradual so that it is impossible to point to a specific event as marking the change. As already stated, the empire of Alexander was divided after 301 into four (later three) Hellenistic kingdoms (see on ch. 8:8), and their replacement by the Roman Empire was a gradual process in several principal stages. Writers differ in attempting to choose a significant turning point.

တတိယမြောက် ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ အင်ပါယာကို ဆက်ခံသည့် ကမ္ဘာ့တန်ခိုးရှင်နိုင်ငံမှာ ရောမနိုင်ငံ ဖြစ်ကြောင်း သမိုင်းအရ ထင်ရှားသည်။ သို့သော်လည်း၊ အကူးအပြောင်းကာလသည် တဖြည်းဖြည်းချင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် ပြောင်းလဲမှုကို မှတ်သားရန် သီးခြားဖြစ်ရပ်တစ်ခုခုကို ထောက်ပြရန် မဖြစ်နိုင်ချေ။ ယခင်က ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း၊ အလက်ဇန္ဒား၏ အင်ပါယာသည် ဘီစီ ၃၀၁ နောက်ပိုင်းတွင် ဟယ်လင်နစ္စတစ်နိုင်ငံ လေးခု (နောက်ပိုင်းတွင် သုံးခု) အဖြစ် ခွဲခြမ်းခဲ့ပြီး (အခန်းကြီး ၈:၈ ကိုကြည့်ပါ)၊ ၎င်းတို့၏ နေရာတွင် ရောမအင်ပါယာဖြင့် အစားထိုးခြင်းမှာ အဓိက အဆင့်အပြားအပြားပါဝင်သည့် တဖြည်းဖြည်းချင်း ဖြစ်ပွားသော ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စာရေးဆရာများသည် အရေးကြီးသော အလှည့်အပြောင်းကို ရွေးချယ်ရန် ကြိုးပမ်းရာတွင် သဘောထားချင်း ကွဲလွဲကြသည်။

By 200 b.c., when Carthage was no longer a rival (although it was not destroyed until more than half a century later), Rome was the mistress of the western Mediterranean and had begun to enter into contacts with the East, where she was thenceforth to become dominant also. In 197 Rome defeated Macedonia and set up the Greek states under her own protection. In 190 Rome defeated Antiochus III and took the Seleucid territory as far east as the Taurus Mountains. In 168, at the Battle of Pydna, Rome ended the monarchy in Macedonia, dividing it up into four confederacies; and probably in the same year warned Antiochus IV away from his attack on Egypt. In 146 Rome annexed Macedonia as a province and placed most of the Greek cities under the governor of Macedonia.

ဘီစီ ၂၀၀ ခန့်တွင် ကာသေ့ (Carthage) သည် ပြိုင်ဘက် မဟုတ်တော့သည့် အချိန်တွင် (ရာစုနှစ်ဝက်ကျော် ကြာမှသာ ဖျက်ဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသော်လည်း)၊ ရောမသည် မြေထဲပင်လယ်အနောက်ပိုင်း၏ အရှင်သခင် ဖြစ်နေပြီဖြစ်ပြီး အရှေ့ဘက်ဒေသနှင့် စတင် ဆက်သွယ်ခဲ့ကာ ထိုနေရာတွင်လည်း နောက်ပိုင်း၌ လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဘီစီ ၁၉၇ တွင် ရောမသည် မက်ဆီဒိုးနီးယားကို အနိုင်ယူခဲ့ပြီး ဂရိပြည်နယ်များကို မိမိ၏ အကာအကွယ်အောက်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၁၉၀ တွင် ရောမသည် အန္တိအိုကု သုံးကြိမ်မြောက် (Antiochus III) ကို အနိုင်ယူခဲ့ပြီး ဆီလူးကစ် နယ်မြေကို အရှေ့ဘက် တောရပ်စ်တောင်တန်းများ (Taurus Mountains) အထိ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၁၆၈ တွင် ပစ်ဒနာ တိုက်ပွဲ (Battle of Pydna) ၌ ရောမသည် မက်ဆီဒိုးနီးယားရှိ ဘုရင်စနစ်ကို အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီး ယင်းကို မဟာမိတ်အဖွဲ့ လေးခုအဖြစ် ခွဲခြမ်းခဲ့ကာ၊ ထိုနှစ်တွင်ပင် အန္တိအိုကု လေးကြိမ်မြောက် (Antiochus IV) အား အီဂျစ်ပြည်ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းမပြုရန် သတိပေးခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ ဘီစီ ၁၄၆ တွင် ရောမသည် မက်ဆီဒိုးနီးယားကို ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ဂရိမြို့အများစုကို မက်ဆီဒိုးနီးယား မြို့ဝန်၏ အောက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။

If Rome’s mastery of the East is reckoned from the removal of the monarchs of the three Hellenistic kingdoms, by Roman power, the date 168 may be regarded as the first step in the process. However, the Seleucid and Ptolemaic kings remained on their thrones till much later, 63 in Syria and 30 in Egypt. If the dates of the annexation of these three kingdoms as Roman provinces are chosen, the dates would be 146, 64, and 30 respectively. Some historians emphasize 168 because by that time Rome had conquered Macedonia and had saved Egypt from falling to the Seleucid kingdom by merely forbidding the invasion of Antiochus IV. This demonstrated that Rome virtually controlled all three kingdoms even though she had as yet conquered only one of them.

အကယ်၍ အရှေ့ဘက်ဒေသအပေါ် ရောမ၏ လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်မှုကို ရောမတန်ခိုးအာဏာဖြင့် ဟယ်လင်နစ္စတစ်နိုင်ငံ သုံးခု၏ ဘုရင်များကို ဖယ်ရှားခြင်းမှ စတင်ရေတွက်လျှင်၊ ဘီစီ ၁၆၈ ခုနှစ်ကို ထိုဖြစ်စဉ်၏ ပထမဦးဆုံး အဆင့်အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ဆီလူးကစ်နှင့် ပတိုလမီ ဘုရင်များသည် ၎င်းတို့၏ ရာဇပလ္လင်ပေါ်တွင် နောက်ပိုင်းအထိ ရှိနေဆဲဖြစ်ရာ၊ ဆီရီးယားတွင် ဘီစီ ၆၃ အထိနှင့် အီဂျစ်တွင် ဘီစီ ၃၀ အထိ ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဤနိုင်ငံသုံးခုကို ရောမပြည်နယ်များအဖြစ် သိမ်းပိုက်သည့် ရက်စွဲများကို ရွေးချယ်ပါက၊ ရက်စွဲများသည် ဘီစီ ၁၄၆၊ ၆၄ နှင့် ၃၀ တို့ အသီးသီး ဖြစ်လိမ့်မည်။ သမိုင်းပညာရှင် အချို့က ဘီစီ ၁၆၈ ကို အလေးပေးကြသည်၊ အကြောင်းမှာ ထိုအချိန်တွင် ရောမသည် မက်ဆီဒိုးနီးယားကို အောင်နိုင်ခဲ့ပြီးဖြစ်ကာ အန္တိအိုကု လေးကြိမ်မြောက်၏ ကျူးကျော်မှုကို တားမြစ်ရုံမျှဖြင့် အီဂျစ်ပြည်ကို ဆီလူးကစ်နိုင်ငံလက်ထဲသို့ မကျရောက်အောင် ကယ်တင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ယင်းက ရောမသည် ထိုနိုင်ငံများအနက် တစ်ခုတည်းကိုသာ အောင်နိုင်ရသေးသော်လည်း လက်တွေ့တွင် နိုင်ငံသုံးခုစလုံးကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။

No single date can be given for a gradual process. Regardless of one’s choice of the most significant date or dates, the change of world power to Rome is clear, and the absorption of the territory of Alexander from Macedonia to the Euphrates was completed in 30 b.c. See article on the intertestament period in Vol. V.

တဖြည်းဖြည်းချင်း ဖြစ်ပွားသော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုအတွက် သီးခြားရက်စွဲတစ်ခုတည်းကို မပေးနိုင်ပါ။ အရေးအကြီးဆုံး ရက်စွဲ သို့မဟုတ် ရက်စွဲများကို မည်သို့ပင် ရွေးချယ်သည်ဖြစ်စေ၊ ကမ္ဘာ့တန်ခိုးအာဏာ ရောမနိုင်ငံသို့ ပြောင်းလဲသွားခြင်းမှာ ထင်ရှားပြီး၊ မက်ဆီဒိုးနီးယားမှသည် ဥဖရတ်မြစ်အထိ အလက်ဇန္ဒား၏ နယ်မြေကို စုပ်ယူခြင်းသည် ဘီစီ ၃၀ တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ အတွဲ ၅ ရှိ ဓမ္မဟောင်းနှင့် ဓမ္မသစ်အကြား ကာလအကြောင်း ဆောင်းပါးတွင် ကြည့်ပါ။

Great iron teeth. These enormous metallic teeth speak of cruelty and strength. As the animal tore to pieces and devoured its prey with these grotesque fangs, so Rome devoured nations and peoples in its conquests. Sometimes whole cities were destroyed, as in the case of Corinth in 146 b.c., then again kingdoms, such as Macedonia and the Seleucid dominions had been, were divided into provinces.

ကြီးမားသော သံသွားများ။ ဤကြီးမားသော သတ္တုသွားများသည် ရက်စက်မှုနှင့် ခွန်အားကို ပြောပြသည်။ တိရစ္ဆာန်သည် ဤရွံရှာဖွယ်ကောင်းသော သွားများဖြင့် ၎င်း၏သားကောင်ကို အပိုင်းပိုင်းဆုတ်ဖြဲပြီး မျိုချသကဲ့သို့ ရောမသည်လည်း ၎င်း၏အောင်ပွဲများတွင် နိုင်ငံများနှင့် လူများကို ဝါးမျိုခဲ့သည်။ ဘီစီ ၁၄၆ ခုနှစ်တွင် ကောရိန္သုမြို့ကဲ့သို့ မြို့တစ်မြို့လုံးကို ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရပြီး မက်ဆီဒိုးနီးယားနှင့် ဆီလူးစစ် အုပ်စိုးရှင်များကဲ့သို့သော နိုင်ငံများကို တစ်ဖန် ခရိုင်များအဖြစ် ပိုင်းခြားခဲ့သည်။

Against. Aramaic leṣad. Ṣad literally means “side.” Leṣad may be interpreted as meaning “over against,” implying that in its opposition to the Most High the little horn would set itself up as being equal with God (see on 2 Thess. 2:4; cf. Isa. 14:12–14).

ဆန့်ကျင်လျက်။ အာရမိတ်ဘာသာစကားဖြင့် leṣad ဖြစ်သည်။ Ṣad ၏ တိုက်ရိုက်အဓိပ္ပာယ်မှာ “ဘေး” သို့မဟုတ် “အနား” ဖြစ်သည်။ Leṣad ကို “မျက်နှာချင်းဆိုင်ဆန့်ကျင်လျက်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်ပြီး၊ ၎င်းသည် အမြင့်ဆုံးသောဘုရားကို ဆန့်ကျင်ရာတွင် ထိုဦးချိုငယ်သည် မိမိကိုယ်ကိုယ် ဘုရားသခင်နှင့် တန်းတူအဖြစ် ချီးမြှောက်လိမ့်မည်ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ကို ဆောင်သည် (၂ သက် ၃:၄ ကိုကြည့်ပါ၊ ဟေရှာ ၁၄:၁၂–၁၄ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။

Ecclesiastical literature is replete with exhibits of the arrogant, blasphemous claims of the papacy. Typical examples are the following extracts from a large encyclopedic work written by a Roman Catholic divine of the 18th century:

အသင်းတော်ဆိုင်ရာ စာပေများတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအာဏာစနစ်၏ မောက်မာစော်ကားသော တောင်းဆိုပြောဆိုချက်များစွာ ပြည့်နှက်နေသည်။ ပုံစံတူ နမူနာများမှာ ၁၈ ရာစုက ရောမကက်သလစ် ဓမ္မပညာရှင်တစ်ဦး ရေးသားခဲ့သော ကြီးမားသည့် စွယ်စုံကျမ်းစာအုပ်ကြီးမှ ကောက်နုတ်ထားသော အောက်ပါအချက်များ ဖြစ်သည်—

“The Pope is of so great dignity and so exalted that he is not a mere man, but as it were God, and the vicar of God. …

“ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် အလွန်တရာ ကြီးမြတ်သော ဂုဏ်ဒြပ်နှင့် ပြည့်စုံ၍ မြင့်မြတ်လှသဖြင့် သူသည် လူသာမန်မျှ မဟုတ်ဘဲ ဘုရားသခင်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဘုရားသခင်၏ ကိုယ်စားလှယ်တော်ကဲ့သို့လည်းကောင်း ဖြစ်၏။ 

…

“The Pope is crowned with a triple crown, as king of heaven and of earth and of the lower regions. …

“ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် ကောင်းကင်ဘုံ၊ မြေကြီးနှင့် အောက်အရပ်ဒေသတို့၏ ဘုရင်အဖြစ် သုံးထပ်သရဖူကို ဆောင်းထားရ၏။ …

“The Pope is as it were God on earth, sole sovereign of the faithful of Christ, chief of kings, having plenitude of power, to whom has been intrusted by the omnipotent God direction not only of the earthly but also of the heavenly kingdom. …

“ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် မြေကြီးပေါ်ရှိ ဘုရားသခင်ကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ ခရစ်တော်၏ သစ္စာရှိနောက်လိုက်များ၏ တစ်ဦးတည်းသော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်၊ ရှင်ဘုရင်တို့၏ အထွတ်အထိပ် ဖြစ်ကာ ပြည့်ဝစုံလင်သော အာဏာရှိသူ ဖြစ်၏။ အနန္တတန်ခိုးရှင် ဘုရားသခင်သည် သူ့အား မြေကြီးနိုင်ငံသာမက ကောင်းကင်နိုင်ငံတော်ကိုပါ လမ်းညွှန်အုပ်ချုပ်ရန် အပ်နှံထားတော်မူ၏။ …

“The Pope is of so great authority and power that he can modify, explain, or interpret even divine laws. …

“ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် ဘုရားသခင်၏ ပညတ်တရားများကိုပင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန်၊ ရှင်းလင်းရန် သို့မဟုတ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရန် အလွန်ကြီးမားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် အာဏာ ရှိ၏။ …

“The Pope can modify divine law, since his power is not of man but of God, and he acts as vicegerent of God upon earth with most ample power of binding and loosing his sheep.

“ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် ဘုရားသခင်၏ ပညတ်တရားကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲနိုင်၏။ အကြောင်းမူကား သူ၏အာဏာသည် လူထံမှမဟုတ်ဘဲ ဘုရားသခင်ထံမှ ဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ သူသည် မိမိ၏သိုးစုကို ချည်နှောင်ရန်နှင့် လွှတ်ရန် အကျယ်ပြန့်ဆုံးသော အာဏာဖြင့် မြေကြီးပေါ်တွင် ဘုရားသခင်၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သောကြောင့် ဖြစ်၏။

“Whatever the Lord God himself, and the Redeemer, is said to do, that his vicar does, provided that he does nothing contrary to the faith” (translated from Lucius Ferraris, “Papa II,” Prompta Bibliotheca, Vol. VI, pp. 25–29).

“အရှင်ထာဝရဘုရားသခင် ကိုယ်တော်တိုင်နှင့် ကယ်တင်ရှင်တို့ ပြုလုပ်သည်ဟု ဆိုသမျှကို၊ သူ၏ကိုယ်စားလှယ်တော်သည်လည်း ပြုလုပ်၏။ သို့ရာတွင် ယုံကြည်ခြင်းနှင့် ဆန့်ကျင်သောအရာကိုမူ မပြုလုပ်ရပါ” (လူစီးယပ်စ် ဖာရာရစ် ၏ “ပါပါ ၂”၊ ပရွမ်းတား ဘစ်ဘလီယိုသီကာ၊ အတွဲ ၆၊ စာမျက်နှာ ၂၅–၂၉ မှ ဘာသာပြန်ဆိုသည်)။

Wear out. Or, “wear away.” The event is earlier described in the words, “the same horn made war with the saints, and prevailed against them” (v. 21). The phrase depicts continuous and relentless persecution. The papacy acknowledges that it has persecuted, and defends such acts as a legitimate exercise of power presumably granted her by Christ. The following is from The Catholic Encyclopedia:

ညှဉ်းဆဲလိမ့်မည်။ သို့မဟုတ် “တိုက်စားဖျက်ဆီးလိမ့်မည်။” ထိုဖြစ်ရပ်ကို အစောပိုင်းတွင် “ထိုဦးချိုသည် သန့်ရှင်းသူတို့နှင့် စစ်ပြိုင်၍ နိုင်လေ၏” ဟူသော စကားလုံးများဖြင့် ဖော်ပြထားသည် (အခန်းငယ် ၂၁)။ ဤစကားစုသည် စဉ်ဆက်မပြတ်နှင့် ညှာတာမှုကင်းမဲ့သော ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုကို ပုံဖော်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့သည် မိမိတို့ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခဲ့သည်ကို ဝန်ခံထားပြီး၊ ထိုသို့သော လုပ်ရပ်များသည် ခရစ်တော်က မိမိတို့အား ပေးသနားထားသည်ဟု ယူဆရသော တရားဝင်အာဏာကို ကျင့်သုံးခြင်းဖြစ်ကြောင်း ကာကွယ်ပြောဆိုသည်။ အောက်ပါဖော်ပြချက်သည် ကက်သလစ်စွယ်စုံကျမ်းမှ ဖြစ်သည်—

“In the Bull ‘Ad exstirpanda’ (1252) Innocent IV says: ‘When those adjudged guilty of heresy have been given up to the civil power by the bishop or his representative, or the Inquisition, the podestà or chief magistrate of the city shall take them at once, and shall, within five days at the most, execute the laws made against them.’ … Nor could any doubt remain as to what civil regulations were meant, for the passages which ordered the burning of impenitent heretics were inserted in the papal decretals from the imperial constitutions ‘Commissis nobis’ and ‘Inconsutibilem tunicam.’ The aforesaid Bull ‘Ad exstirpanda’ remained thenceforth a fundamental document of the Inquisition, renewed or re-enforced by several popes, Alexander IV (1254–61), Clement IV (1265–68), Nicholas IV (1288–92), Boniface VIII (1294–1303), and others. The civil authorities, therefore, were enjoined by the popes, under pain of excommunication to execute the legal sentences that condemned impenitent heretics to the stake” (Joseph Blötzer, art. “Inquisition,” Vol. VIII, p. 34).

“အင်နိုဆင့် ၄ က ‘အက်ဒ် အိတ်စတာပန်ဒါ’ (၁၂၅၂) အမိန့်ပြန်တမ်းတွင် ဤသို့ဆိုထားသည်— ‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူရှိသူဟု စီရင်ခြင်းခံရသူများကို အော်ဒိုစာ သို့မဟုတ် သူ၏ကိုယ်စားလှယ် သို့မဟုတ် ဘာသာရေးခုံရုံး (Inquisition) က အရပ်ဘက်အာဏာပိုင်များထံ လွှဲအပ်ပြီးသောအခါ၊ မြို့၏ ပိုဒက်စတာ သို့မဟုတ် တရားသူကြီးချုပ်သည် ၎င်းတို့ကို ချက်ချင်းဖမ်းဆီးရမည်ဖြစ်ပြီး အလွန်ဆုံး ၅ ရက်အတွင်း ၎င်းတို့ကို ဆန့်ကျင်သော ဥပဒေများကို အကောင်အထည်ဖော်ရမည်။’ … မည်သည့် အရပ်ဘက်စည်းမျဉ်းများကို ဆိုလိုသည်ဟူသောအချက်နှင့် ပတ်သက်၍ သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိပါ။ အကြောင်းမှာ နောင်တမရသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိများကို မီးရှို့သတ်ရန် အမိန့်ပေးထားသော ကျမ်းပိုဒ်များကို ‘ကော်မစ်ဆစ် နိုဘစ်’ နှင့် ‘အင်ကွန်ဆူတီဘီလင် တူနီကမ်’ ဟူသော အင်ပါယာအခြေခံဥပဒေများမှတစ်ဆင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ အမိန့်ဒီကရီများထဲတွင် ထည့်သွင်းထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အထက်ပါ ‘အက်ဒ် အိတ်စတာပန်ဒါ’ အမိန့်ပြန်တမ်းသည် ထိုအချိန်မှစ၍ ဘာသာရေးခုံရုံး၏ အခြေခံစာရွက်စာတမ်းတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့ပြီး အလက်ဇန္ဒား ၄ (၁၂၅၄–၆၁)၊ ကလီးမင့် ၄ (၁၂၆၅–၆၈)၊ နီကိုးလပ်စ် ၄ (၁၂၈၈–၉၂)၊ ဘိုနီဖေ့စ် ၈ (၁၂၉၄–၁၃၀၃) နှင့် အခြားသော ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးများစွာက ထပ်မံအတည်ပြုခြင်း သို့မဟုတ် အားဖြည့်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အရပ်ဘက်အာဏာပိုင်များသည် နောင်တမရသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိများကို မီးပုံတိုင်တွင် သတ်စေရန် စီရင်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးများ၏ အမိန့်ပေးခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး၊ ပျက်ကွက်ပါက အသင်းတော်မှ ထုတ်ပယ်ခြင်းဘေးဒဏ်ကို ခံရမည်ဖြစ်သည်” (ဂျိုးဇက် ဘလော့ဇာ၊ “အင်ကွီစစ်ရှင်” ဆောင်းပါး၊ အတွဲ ၈၊ စာမျက်နှာ ၃၄)။

Think. Aramaic sebar, “to mean to,” “to intend,” “to strive,” “to endeavor.” A deliberate attempt is indicated (see GC 446).

ကြံစည်လိမ့်မည်။ အာရမိတ်ဘာသာစကားဖြင့် sebar ဖြစ်ပြီး၊ “ရည်ရွယ်သည်”၊ “အကြံရှိသည်”၊ “ကြိုးပမ်းသည်”၊ “အားထုတ်သည်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ တမင်တကာ ကြံစည်အားထုတ်မှုကို ညွှန်ပြနေခြင်း ဖြစ်သည် (GC ၄၄၆ ကိုကြည့်ပါ)။

Times. Aramaic zimnin (singular, zeman), a term denoting fixed time, as in chs. 3:7, 8; 4:36; 6:10, 13, or a period of time, as in chs. 2:16; 7:12 (where zeman is translated “season”). A suggestion as to the meaning of the expression “to change times” is given in ch. 2:21, where the identical Aramaic words for “change” and “times” are again coupled together. However, Daniel there ascribes to God the prerogative to change times. It is God who has the destiny of nations under His control. It is He who “removeth kings, and setteth up kings” (ch. 2:21). “Above, and through all the play and counter-play of human interests and power and passions, the agencies of the all-merciful One, [are] silently, patiently working out the counsels of His own will” (Ed 173). It is God who determines also the “time” (Aramaic zeman) that the saints shall possess the kingdom (ch. 7:22). For the little horn to endeavor to change times would indicate a deliberate attempt to exercise the prerogative of God in shaping the course of human history.

ကာလများကို။ အာရမိတ်ဘာသာစကားဖြင့် zimnin (အနည်းကိန်းမှာ zeman) ဖြစ်ပြီး၊ အခန်းကြီး ၃:၇၊ ၈၊ ၄:၃၆၊ ၆:၁၀၊ ၁၃ တို့တွင်ကဲ့သို့ သတ်မှတ်ထားသောအချိန်ကို သော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် အခန်းကြီး ၂:၁၆၊ ၇:၁၂ (zeman ကို “အချိန်ရာသီ” ဟု ဘာသာပြန်ဆိုထားသည့်နေရာ) တွင်ကဲ့သို့ အချိန်ကာလအပိုင်းအခြားတစ်ခုကို သော်လည်းကောင်း ညွှန်ပြသော စကားလုံးဖြစ်သည်။ “ကာလများကို ပြောင်းလဲရန်” ဟူသော အသုံးအနှုန်း၏ အဓိပ္ပာယ်နှင့်ပတ်သက်သည့် အရိပ်အမြွက်ကို အခန်းကြီး ၂:၂၁ တွင် ပေးထားပြီး၊ ထိုနေရာ၌ “ပြောင်းလဲခြင်း” နှင့် “ကာလများ” အတွက် တူညီသော အာရမိတ်စကားလုံးများကို ထပ်မံတွဲဆက်ထားသည်။ သို့သော်လည်း၊ ဒံယေလသည် ထိုနေရာ၌ ကာလများကို ပြောင်းလဲပိုင်ခွင့် အခွင့်အာဏာကို ဘုရားသခင်ထံ၌သာ အပ်နှံထားသည်။ လူမျိုးတို့၏ ကံကြမ္မာကို မိမိ၏ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ထားရှိသောသူမှာ ဘုရားသခင် ဖြစ်သည်။ “ရှင်ဘုရင်တို့ကို ချပယ်တော်မူ၏။ ရှင်ဘုရင်တို့ကိုလည်း နန်းတင်တော်မူ၏” ဟုဆိုသောသူမှာ ထိုအရှင် ဖြစ်သည် (အခန်းကြီး ၂:၂၁)။ “လူသားတို့၏ အကျိုးစီးပွား၊ အာဏာနှင့် ကိလေသာစိတ်တို့၏ လှုပ်ရှားမှုများနှင့် အပြန်အလှန်တုံ့ပြန်မှုများ အားလုံး၏အထက်နှင့် ထိုအရာများတစ်လျှောက်လုံးတွင်၊ အလွန်ကရုဏာကြီးမားလှသော အရှင်မြတ်၏ အမှုတော်ဆောင်များသည် မိမိ၏အလိုတော်အတိုင်း တိတ်ဆိတ်စွာ၊ စိတ်ရှည်စွာဖြင့် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နေကြသည်” (Ed ၁၇၃)။ သန့်ရှင်းသူတို့ နိုင်ငံတော်ကို ပိုင်ဆိုင်ရမည့် “အချိန်” (အာရမိတ် zeman) ကို သတ်မှတ်ပေးသောသူမှာလည်း ဘုရားသခင်ပင် ဖြစ်သည် (အခန်းကြီး ၇:၂၂)။ ထိုဦးချိုငယ်က ကာလများကို ပြောင်းလဲရန် ကြိုးပမ်းခြင်းသည် လူသားသမိုင်း၏ လမ်းကြောင်းကို ပုံဖော်ရာတွင် ဘုရားသခင်၏ အခွင့်အာဏာကို ကျင့်သုံးရန် တမင်တကာ ကြံစည်အားထုတ်ခြင်းကို ညွှန်ပြလိမ့်မည်။

Laws. Aramaic dath, used of both human (chs. 2:9, 13, 15; 6:8, 12, 15) and divine (Ezra 7:12, 14, 21, 25, 26) law. Here it is evident that divine law is referred to, inasmuch as human law is changed at will by those in authority, and such changes would hardly become the subject of prophecy. Inquiring as to whether the papacy has endeavored to change divine law, we find the answer in the great apostasy of the early Christian centuries that introduced numerous doctrines and practices contrary to the will of God as revealed in the Holy Scriptures. The most audacious change was in the matter of the weekly day of worship. The apostate church freely admits it is responsible for the introduction of Sunday worship, claiming that it has the right to make such changes (see GC 446). An authoritative catechism for priests says: “But the Church of God [that is, the apostate church] has in her wisdom ordained that the celebration of the Sabbath day should be transferred to ‘the Lord’s day’” (Catechism of the Council of Trent, Donovan translation, 1829 ed., p. 358). This catechism was written by order of this great council, and published under the auspices of Pope Pius V.

ပညတ်တရားများကို။ အာရမိတ်ဘာသာစကားဖြင့် dath ဖြစ်ပြီး၊ လူသားတို့၏ပညတ်ဥပဒေ (အခန်းကြီး ၂:၉၊ ၁၃၊ ၁၅၊ ၆:၈၊ ၁၂၊ ၁၅) နှင့် ဘုရားသခင်၏ပညတ်တရား (ဧဇရ ၇:၁၂၊ ၁၄၊ ၂၁၊ ၂၅၊ ၂၆) နှစ်ခုစလုံးအတွက် အသုံးပြုသည်။ ဤနေရာတွင် ဘုရားသခင်၏ပညတ်တရားကို ရည်ညွှန်းနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားပေသည်၊ အကြောင်းမူကား လူသားတို့၏ဥပဒေကို အာဏာရှိသူများက မိမိတို့အလိုရှိသလို ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး၊ ထိုသို့သောပြောင်းလဲမှုများသည် ပရောဖက်ပြုချက်၏ အဓိကအကြောင်းအရာ ဖြစ်လာရန် ခဲယဉ်းသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ဘုရားသခင်၏ပညတ်တရားကို ပြောင်းလဲရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သလားဟု မေးမြန်းကြည့်လျှင်၊ သန့်ရှင်းသောကျမ်းစာ၌ ဖော်ပြထားသော ဘုရားသခင်၏အလိုတော်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည့် များပြားလှသော အယူဝါဒများနှင့် ကျင့်ထုံးများကို သွတ်သွင်းခဲ့သည့် အစောပိုင်းခရစ်ယာန်ရာစုနှစ်များ၏ ကြီးမားသောအယူဖောက်ပြန်မှုကြီးထဲတွင် ထိုအဖြေကို ကျွန်ုပ်တို့တွေ့ရှိရသည်။ အတင့်ရဲဆုံးသော ပြောင်းလဲမှုမှာ အပတ်စဉ်ဝတ်ပြုကိုးကွယ်ရမည့် နေ့ရက်နှင့် ပတ်သက်သည့် အချက်ဖြစ်သည်။ အယူဖောက်ပြန်သောအသင်းတော်သည် တနင်္ဂနွေနေ့ဝတ်ပြုခြင်းကို သွတ်သွင်းခဲ့သည့်အတွက် မိမိတို့တွင် တာဝန်ရှိကြောင်း လွတ်လပ်စွာဝန်ခံပြီး၊ မိမိတို့၌ ထိုသို့သောပြောင်းလဲမှုများကို ပြုလုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်ဟု အခိုင်အမာဆိုကြသည် (GC ၄၄၆ ကိုကြည့်ပါ)။ ဓမ္မဆရာများအတွက် အာဏာပိုင်အမေးအဖြေကျမ်းတစ်စောင်တွင် ဤသို့ဆိုထားသည်— “သို့သော် ဘုရားသခင်၏အသင်းတော်သည် [ဆိုလိုသည်မှာ အယူဖောက်ပြန်သောအသင်းတော်သည်] မိမိ၏ပညာတော်ဖြင့် ဥပုသ်နေ့ကို ကျင်းပခြင်းအား ‘သခင်ဘုရား၏နေ့’ သို့ ရွှေ့ပြောင်းရန် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်” (ထရန့်ကောင်စီ၏ အမေးအဖြေကျမ်း၊ ဒိုနိုဗန် ဘာသာပြန်ဆိုချက်၊ ၁၈၂၉ ခုနှစ်ထုတ်၊ စာမျက်နှာ ၃၅၈)။ ဤအမေးအဖြေကျမ်းကို ထိုကြီးမားသောကောင်စီ၏ အမိန့်ဖြင့် ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ပိုင်းရပ်စ် ၅ ၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

Throughout NT times Christians observed the seventh day of the week as the Sabbath (see on Acts 17:2). The transition from Sabbath to Sunday was a gradual process that began sometime before a.d. 150 and continued for some three centuries. The first historical references to the observance of Sunday by professed Christians occur in the Epistle of Barnabas (ch. 15) and in Justin Martyr’s First Apology (ch. 67), both dating from about a.d. 150. Both denounce Sabbath observance and urge that of Sunday. The first authentic references to Sunday as the “Lord’s day” come from the apocryphal Gospel According to Peter and from Clement of Alexandria (Miscellanies, v. 14), toward the close of the 2d century.

ဓမ္မသစ်ကျမ်းကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် ခရစ်ယာန်များသည် ရက်သတ္တပတ်၏ သတ္တမမြောက်နေ့ကို ဥပုသ်နေ့အဖြစ် စောင့်ထိန်းခဲ့ကြသည် (တမန်တော် ၁၇:၂ ကိုကြည့်ပါ)။ ဥပုသ်နေ့မှ တနင်္ဂနွေနေ့သို့ ကူးပြောင်းခြင်းသည် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၅၀ မတိုင်မီအချိန်ကတည်းက စတင်ခဲ့ပြီး ၃ ရာစုခန့် ကြာမြင့်ခဲ့သော တဖြည်းဖြည်းချင်းဖြစ်ပေါ်သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မိမိကိုယ်ကိုယ် ခရစ်ယာန်ဟု ခံယူသူများ တနင်္ဂနွေနေ့ကို စောင့်ထိန်းခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ပထမဆုံးသော သမိုင်းဝင်ရည်ညွှန်းချက်များကို ဗာနဗ၏ဩဝါဒစာ (အခန်းကြီး ၁၅) နှင့် ဂျက်စတင်မာတာ၏ ပထမဆုံးသော ခုခံချေပချက်စာတမ်း (အခန်းကြီး ၆၇) တို့တွင် တွေ့ရပြီး၊ နှစ်ခုစလုံးသည် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၅၀ ဝန်းကျင်က ဖြစ်သည်။ နှစ်ခုစလုံးက ဥပုသ်နေ့စောင့်ခြင်းကို ရှုတ်ချပြီး တနင်္ဂနွေနေ့စောင့်ခြင်းကို တိုက်တွန်းထားသည်။ တနင်္ဂနွေနေ့ကို “သခင်ဘုရား၏နေ့” ဟု ခေါ်ဆိုထားသည့် ပထမဆုံးသော ခိုင်လုံသည့် ရည်ညွှန်းချက်များသည် ၂ ရာစုအကုန်ပိုင်းခန့်တွင် ပေါ်ထွက်ခဲ့သော ပေတရုခရစ်ဝင်ကျမ်းအတုနှင့် အလက်ဇန္ဒရီးယားမြို့မှ ကလီးမင့် (မစ်ဆလင်းနီးစ်၊ အတွဲ ၅၊ အခန်း ၁၄) တို့ထံမှ လာခြင်း ဖြစ်သည်။

Prior to the Jewish revolt under Bar Cocheba, a.d. 132–135, the Roman Empire recognized Judaism as a legal religion and Christianity as a Jewish sect. But as a result of this revolt Jews and Judaism were discredited. To avoid the persecution that followed, Christians henceforth sought by every means possible to make it clear that they were not Jews. Repeated references by Christian writers of the next three centuries to the observance of the Sabbath as “Judaizing,” together with the fact that no historical references to the Christian observance of Sunday as a sacred day occur prior to the Jewish revolt, point to the period a.d. 135–150 as the time when Christians began to attach Sabbath sacredness to the first day of the week.

ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၃၂–၁၃၅ တွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဘားကော့ချ်ဗာ ခေါင်းဆောင်သည့် ဂျူးတို့၏ပုန်ကန်မှုမတိုင်မီက၊ ရောမအင်ပါယာသည် ဂျူးဘာသာကို တရားဝင်ဘာသာတစ်ခုအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ဂျူးဂိုဏ်းခွဲတစ်ခုအဖြစ်လည်းကောင်း အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ သို့သော် ဤပုန်ကန်မှု၏ရလဒ်ကြောင့် ဂျူးများနှင့် ဂျူးဘာသာသည် အယုံအကြည်ပျက်ကွက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထိုနောက်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများကို ရှောင်ရှားရန်အတွက်၊ ခရစ်ယာန်များသည် မိမိတို့သည် ဂျူးများမဟုတ်ကြောင်း ထင်ရှားစေရန် ထိုအချိန်မှစ၍ ဖြစ်နိုင်သမျှသော နည်းလမ်းတိုင်းဖြင့် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ နောက်ထပ် ၃ ရာစုအတွင်း ခရစ်ယာန်စာရေးဆရာများက ဥပုသ်နေ့စောင့်ခြင်းကို “ဂျူးတို့၏ထုံးစံကို လိုက်နာခြင်း” အဖြစ် ထပ်ခါတလဲလဲ ရည်ညွှန်းပြောဆိုခဲ့ကြခြင်းနှင့်၊ ဂျူးပုန်ကန်မှုမတိုင်မီက ခရစ်ယာန်များ တနင်္ဂနွေနေ့ကို သန့်ရှင်းသောနေ့အဖြစ် စောင့်ထိန်းကြောင်း သမိုင်းဝင်ရည်ညွှန်းချက်များ လုံးဝမရှိခဲ့ခြင်းဟူသော အချက်တို့သည်၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၃၅–၁၅၀ ကာလကို ခရစ်ယာန်များက ရက်သတ္တပတ်၏ ပထမနေ့သို့ ဥပုသ်နေ့၏ သန့်ရှင်းခြင်းဂုဏ်ပုဒ်ကို စတင်တွဲဖက်သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည့် အချိန်အဖြစ် ညွှန်ပြနေသည်။

The observance of Sunday did not, however, immediately replace that of the Sabbath, but accompanied and supplemented it. For several centuries Christian observed both days. Early in the 3d century, for instance, Tertullian observed that Christ did not rescind the Sabbath. A little later the apocryphal Apostolic Constitutions (ii. 36) admonished Christians to “keep the Sabbath and the Lord’s day festival.”

သို့သော်လည်း၊ တနင်္ဂနွေနေ့ကို စောင့်ထိန်းခြင်းသည် ဥပုသ်နေ့စောင့်ခြင်းကို ချက်ချင်းအစားထိုးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ ၎င်းနှင့်အတူ ယှဉ်တွဲ၍လည်းကောင်း၊ ဖြည့်စွက်၍လည်းကောင်း ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် ခရစ်ယာန်များသည် နေ့ရက်နှစ်ခုစလုံးကို စောင့်ထိန်းခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ၃ ရာစုအစောပိုင်းတွင် တာတူလျန်က ခရစ်တော်သည် ဥပုသ်နေ့ကို ပယ်ဖျက်ခဲ့ခြင်းမရှိကြောင်း သတိပြုဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့နောက် အနည်းငယ်အကြာတွင် ပေါ်ထွက်လာသော တမန်တော်တို့၏ ပြဋ္ဌာန်းချက်အတုကျမ်း (၂။ ၃၆) တွင် ခရစ်ယာန်များအား “ဥပုသ်နေ့နှင့် သခင်ဘုရား၏နေ့ပွဲတော်ကို စောင့်ရှောက်ကြလော့” ဟု တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ထားသည်။

By the early 4th century Sunday had achieved definite official preference over the Sabbath. In his Commentary on Psalm 92 Eusebius, foremost church historian of the period, wrote, “All things whatsoever it was duty to do on the Sabbath, these we have transferred to the Lord’s day, as more appropriately belonging to it, because it has a precedence and is first in rank, and more honorable than the Jewish Sabbath.”

၄ ရာစုအစောပိုင်းတွင် တနင်္ဂနွေနေ့သည် ဥပုသ်နေ့ထက် သာလွန်သော တရားဝင်ရွေးချယ်မှုအဖြစ် အသေအချာ ရရှိသွားခဲ့သည်။ ထိုခေတ်၏ အထူးချွန်ဆုံးသော အသင်းတော်သမိုင်းပညာရှင် ယူဆေးဘီးယတ်စ် က ဆာလံ ၉၂ အပေါ် သူ၏အဖွင့်ကျမ်းတွင် ဤသို့ရေးသားခဲ့သည်— “ဥပုသ်နေ့တွင် ပြုလုပ်ရန် တာဝန်ရှိသမျှသောအရာ အားလုံးတို့ကို၊ ငါတို့သည် သခင်ဘုရား၏နေ့သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြပြီ။ အကြောင်းမူကား ထိုနေ့သည် ဂျူးတို့၏ဥပဒေထက် ပိုမိုဦးစားပေးမှုရှိပြီး၊ အဆင့်အတန်းအရ ပထမဖြစ်ကာ၊ သာ၍ ဂုဏ်အသရေရှိသောကြောင့် ထိုနေ့နှင့် သာ၍ သင့်လျော်လျောက်ပတ်ပေသည်ဟု ယူဆသောကြောင့် ဖြစ်၏။”

The first official action of the Catholic Church expressing preference for Sunday was taken at the Council of Laodicea, in the 4th century. Canon 29 of this council stipulates that “Christians shall not Judaize and be idle on Saturday [Sabbath], but shall work on that day; but the Lord’s day they shall especially honor, and, as being Christians, shall, if possible, do no work on that day. If, however, they are found Judaizing, they shall be shut out from Christ.” This council made provision for Sabbath worship, but designated the day as a work day. It is worthy of note that this, the first ecclesiastical law enjoining the observance of Sunday, specifies Judaizing as the reason for avoiding the observance of the Sabbath. Furthermore, the stern injunction against Sabbath observance is evidence that many were still “Judaizing” on that day. Indeed, the writers of the 4th and 5th centuries repeatedly warn their fellow Christians against this practice. About the year 400, for instance, Chrysostom observes that many were still keeping the Sabbath in the Jewish manner, and thus Judaizing.

တနင်္ဂနွေနေ့ကို ပိုမိုဦးစားပေးကြောင်း ကက်သလစ်အသင်းတော်၏ ပထမဆုံးသော တရားဝင်လုပ်ဆောင်ချက်ကို ၄ ရာစုတွင် ကျင်းပခဲ့သော လာအောဒိကေယမြို့ ကောင်စီညီလာခံတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုကောင်စီ၏ ပညတ်အမှတ် ၂၉ တွင် ဤသို့သတ်မှတ်ထားသည်— “ခရစ်ယာန်များသည် စနေနေ့ [ဥပုသ်နေ့] တွင် ဂျူးတို့၏ထုံးစံအတိုင်း မလုပ်ဆောင်ဘဲ အလုပ်မလုပ်ဘဲ မနေရ၊ ထိုနေ့တွင် အလုပ်လုပ်ရမည်။ သို့သော် သခင်ဘုရား၏နေ့ကိုမူ အထူးသဖြင့် ရိုသေကြရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ခရစ်ယာန်များဖြစ်ကြသည့်အတိုင်း ဖြစ်နိုင်လျှင် ထိုနေ့တွင် အလုပ်မလုပ်ဘဲ နေရမည်။ သို့ရာတွင်၊ ၎င်းတို့သည် ဂျူးတို့၏ထုံးစံအတိုင်း ပြုလုပ်နေသည်ကို တွေ့ရှိရပါက၊ ခရစ်တော်ထံမှ ပယ်ထုတ်ခြင်းကို ခံရမည်။” ဤကောင်စီသည် ဥပုသ်နေ့တွင် ဝတ်ပြုကိုးကွယ်ရန်အတွက် စီစဉ်ပေးခဲ့သော်လည်း၊ ထိုနေ့ကို အလုပ်လုပ်ရမည့်နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ တနင်္ဂနွေနေ့ကို စောင့်ထိန်းရန် အမိန့်ပေးထားသော ပထမဆုံးသော ဤအသင်းတော်ဥပဒေသည်၊ ဥပုသ်နေ့စောင့်ခြင်းကို ရှောင်ရှားရမည့်အကြောင်းရင်းအဖြစ် ဂျူးတို့၏ထုံးစံကို လိုက်နာခြင်းကို ဖော်ပြထားသည်ဟူသောအချက်မှာ သတိပြုသင့်ပေသည်။ ထို့အပြင်၊ ဥပုသ်နေ့စောင့်ခြင်းကို ပြင်းထန်စွာတားမြစ်ထားခြင်းသည် လူများစွာတို့သည် ထိုနေ့တွင် “ဂျူးတို့၏ထုံးစံအတိုင်း” ပြုလုပ်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း သက်သေထင်ရှားစေသည်။ အမှန်စင်စစ်၊ ၄ ရာစုနှင့် ၅ ရာစုနှစ်များမှ စာရေးဆရာများသည် မိမိတို့၏ချင်းတွဲခရစ်ယာန်များအား ဤသို့ကျင့်သုံးခြင်းမပြုရန် ထပ်ခါတလဲလဲ သတိပေးခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၄၀၀ ဝန်းကျင်တွင် ခရစ်ဆိုစတွမ် က လူများစွာတို့သည် ဥပုသ်နေ့ကို ဂျူးတို့၏နည်းလမ်းအတိုင်း စောင့်ထိန်းနေဆဲဖြစ်ပြီး၊ ထို့ကြောင့် ဂျူးတို့၏ထုံးစံအတိုင်း ပြုလုပ်နေကြကြောင်း သတိပြုဖော်ပြခဲ့သည်။

Contemporary records also reveal the fact that the churches in Alexandria and Rome were chiefly responsible for promoting Sunday observance. About a.d. 440 the church historian Socrates wrote that “although almost all churches throughout the world celebrate the sacred mysteries on the Sabbath every week, yet the Christians of Alexandria and at Rome, on account of some ancient tradition, have ceased to do this” (Ecclesiastical History v. 22). About the same time Sozomen wrote that “the people of Constantinople, and almost everywhere, assemble together on the Sabbath, as well as on the first day of the week, which custom is never observed at Rome or at Alexandria.”

ထိုခေတ်ပြိုင်မှတ်တမ်းများက အလက်ဇန္ဒရီးယားနှင့် ရောမမြို့ရှိ အသင်းတော်များသည် တနင်္ဂနွေနေ့စောင့်ခြင်းကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် အဓိကတာဝန်ရှိကြောင်း အချက်ကိုလည်း ထုတ်ဖော်ပြသနေသည်။ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၄၄၀ ဝန်းကျင်တွင် အသင်းတော်သမိုင်းပညာရှင် ဆိုကရေးတီး က “ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းလုံးရှိ အသင်းတော်အားလုံးနီးပါးသည် အပတ်တိုင်း ဥပုသ်နေ့တွင် သန့်ရှင်းသောနက်နဲရာများကို ကျင်းပကြသော်လည်း၊ အလက်ဇန္ဒရီးယားနှင့် ရောမမြို့ရှိ ခရစ်ယာန်များသည် ရှေးဟောင်းရိုးရာအချို့ကြောင့် ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့ကြသည်” ဟု ရေးသားခဲ့သည် (အသင်းတော်သမိုင်း၊ အတွဲ ၅၊ အခန်း ၂၂)။ ထိုအချိန်ဝန်းကျင်မှာပင် ဆိုဇိုမင် က “ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့မှ လူများနှင့် နေရာတိုင်းလိုလိုတွင် ဥပုသ်နေ့၌လည်းကောင်း၊ ရက်သတ္တပတ်၏ ပထမနေ့၌လည်းကောင်း အတူတကွ စည်းဝေးကြသော်လည်း၊ ထိုဓလေ့ထုံးစံကို ရောမ သို့မဟုတ် အလက်ဇန္ဒရီးယားတွင် ဘယ်သောအခါမျှ မတွေ့ရပါ” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။

Three facts are thus clear: (1) The concept of Sunday sacredness among Christians originated, primarily, in their effort to avoid practices that would tend to identify them with Jews, and thus lead to persecution. (2) The church at Rome early developed a preference for Sunday; and the increasing importance attached to Sunday in the early church, at the expense of the Sabbath, closely parallels Rome’s gradual rise to power. (3) Finally, Roman influence prevailed to make the observance of Sunday a matter of church law, as it did with many other practices such as the worship of Mary, the veneration of saints and angels, the use of images, and prayers for the dead. Sunday sacredness rests upon the same basis as these other nonscriptural practices introduced into the church by the bishop of Rome.

ထို့ကြောင့် အချက် ၃ ချက်မှာ ထင်ရှားပေသည်— (၁) ခရစ်ယာန်များအကြား တနင်္ဂနွေနေ့၏ သန့်ရှင်းခြင်းဆိုင်ရာ အယူအဆသည်၊ အဓိကအားဖြင့် ၎င်းတို့အား ဂျူးများနှင့် တန်းတူသတ်မှတ်ခြင်းခံရစေပြီး ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေမည့် ကျင့်ထုံးများကို ရှောင်ရှားရန် ကြိုးပမ်းမှုမှ စတင်မြစ်ဖျားခံခဲ့သည်။ (၂) ရောမမြို့ရှိ အသင်းတော်သည် စောစောပိုင်းကတည်းက တနင်္ဂနွေနေ့ကို ပိုမိုဦးစားပေးရွေးချယ်ခဲ့ပြီး၊ အစောပိုင်းအသင်းတော်တွင် ဥပုသ်နေ့ကို လျှော့ချ၍ တနင်္ဂနွေနေ့ကို ပိုမိုအရေးကြီးလာစေခြင်းသည် ရောမမြို့၏ အာဏာတဖြည်းဖြည်း ကြီးထွားလာခြင်းနှင့် အလွန်နီးကပ်စွာ ဒွန်တွဲနေသည်။ (၃) နောက်ဆုံးတွင်၊ ရောမ၏ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုသည် မာရိကို ကိုးကွယ်ခြင်း၊ သန့်ရှင်းသူများနှင့် ကောင်းကင်တမန်များကို ပူဇော်ခြင်း၊ ရုပ်တုဆင်းတုများကို အသုံးပြုခြင်းနှင့် သေလွန်သူများအတွက် ဆုတောင်းပေးခြင်း စသည့် အခြားသော ကျင့်ထုံးများစွာတို့ကဲ့သို့ပင် တနင်္ဂနွေနေ့စောင့်ခြင်းကို အသင်းတော်ဥပဒေတစ်ခု ဖြစ်လာစေရန် အောင်မြင်စွာ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ တနင်္ဂနွေနေ့၏ သန့်ရှင်းခြင်းသည် ရောမအော်ဒိုစာက အသင်းတော်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခဲ့သော ကျမ်းစာနှင့်မညီသည့် အခြားသောကျင့်ထုံးများနှင့် တူညီသောအခြေခံပေါ်တွင် တည်ရှိနေသည်။

A time and times and the dividing of time. The Aramaic ‘iddan, here translated “time,” occurs also in ch. 4:16, 23, 25, 32. In these passages the word ‘iddan undoubtedly means “a year” (see on ch. 4:16). The word translated “times,” also from ‘iddan, was pointed by the Masoretes as a plural, but scholars generally agree that it should have been pointed as a dual, thus denoting “two times.” The word translated “dividing,” pelag, may also be translated “half.” Hence the more acceptable translation of the RSV, “a time, two times, and half a time.”

တစ်ကာလ၊ ကာလတို့နှင့် ကာလတစ်ဝက်။ ဤနေရာတွင် “ကာလ” ဟု ဘာသာပြန်ဆိုထားသော အာရမိတ် ‘iddan သည် အခန်းကြီး ၄:၁၆၊ ၂၃၊ ၂၅၊ ၃၂ တို့တွင်လည်း ပါရှိသည်။ ဤကျမ်းပိုဒ်များတွင် ‘iddan ဟူသော စကားလုံးသည် “တစ်နှစ်” ကို ဆိုလိုကြောင်း သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိပါ (အခန်းကြီး ၄:၁၆ ကိုကြည့်ပါ)။ ‘iddan မှပင် ဆင်းသက်လာပြီး “ကာလတို့” ဟု ဘာသာပြန်ဆိုထားသော စကားလုံးကို မာဆိုရက်စာဆိုများက အများကိန်းအဖြစ် မှတ်သားခဲ့ကြသော်လည်း၊ ပညာရှင်များကမူ ၎င်းကို အစုံကိန်းအဖြစ် မှတ်သားသင့်ပြီး “နှစ်ကာလ” ကို ညွှန်ပြကြောင်း ယေဘုယျအားဖြင့် သဘောတူကြသည်။ “တစ်ဝက်” ဟု ဘာသာပြန်ဆိုထားသော pelag ကို “ထက်ဝက်” ဟုလည်း ဘာသာပြန်ဆိုနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် RSV ကျမ်းစာ၏ ပိုမိုလက်ခံနိုင်ဖွယ်ရှိသော ဘာသာပြန်ဆိုချက်မှာ “တစ်ကာလ၊ နှစ်ကာလနှင့် ကာလတစ်ဝက်” ဖြစ်သည်။

A comparison with parallel prophecies calling attention to this same time period, but by other designations, enables us to calculate the length of time involved. In Rev. 12:14 the period is denominated “a time, and times, and half a time.” The same period is referred to earlier in the chapter by the designation “a thousand two hundred and threescore days” (Rev. 12:6). In Rev. 11:2, 3 the expression “a thousand two hundred and threescore days” is equated with “forty and two months.” Thus it is clear that a period of three and a half times equals 42 months, which in turn equals 1260 days, and that a “time” represents 12 months, or 360 days. This period may be denominated a prophetic year. However, a prophetic year of 360 days, or 12 30-day months, must not be confused either with a Jewish calendar year, which was a lunar year of variable length (with both 29-day and 30-day months), or with a solar calendar year of 365 days (see Vol. II, pp. 111, 112). A prophetic year means 360 prophetic days, but a prophetic day stands for a solar year.

ဤတူညီသော အချိန်ကာလအပိုင်းအခြားကိုပင် အခြားသောအမည်နာမများဖြင့် ညွှန်ပြနေသည့် တူညီသော ပရောဖက်ပြုချက်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ခြင်းက ပါဝင်သည့် အချိန်ကာလ၏အရှည်ကို တွက်ချက်ရန် ကျွန်ုပ်တို့အား အထောက်အကူပြုသည်။ ဗျာဒိတ် ၁၂:၁၄ တွင် ထိုကာလကို “တစ်ကာလ၊ ကာလတို့နှင့် ကာလတစ်ဝက်” ဟု ခေါ်ဆိုထားသည်။ ၎င်းတူညီသောကာလကိုပင် ထိုအခန်း၏အစောပိုင်းတွင် “တစ်ထောင်နှစ်ရာခြောက်ဆယ်သောနေ့ရက်ကာလ” ဟု ရည်ညွှန်းထားသည် (ဗျာဒိတ် ၁၂:၆)။ ဗျာဒိတ် ၁၁:၂၊ ၃ တွင် “တစ်ထောင်နှစ်ရာခြောက်ဆယ်သောနေ့ရက်ကာလ” ဟူသောအသုံးအနှုန်းကို “လေးဆယ်နှစ်လ” နှင့် တန်းတူအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် သုံးကာလခွဲကာလသည် လေးဆယ်နှစ်လနှင့် ညီမျှပြီး၊ ၎င်းသည် တစ်ထောင်နှစ်ရာခြောက်ဆယ်သောနေ့ရက်များနှင့် တစ်ဖန်ညီမျှကြောင်း ထင်ရှားပေသည်၊ ထို့အပြင် “တစ်ကာလ” သည် တစ်ဆယ့်နှစ်လ သို့မဟုတ် သုံးရာခြောက်ဆယ်သောနေ့ရက်များကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ဤကာလကို ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာတစ်နှစ် ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း၊ ရက်ပေါင်း သုံးရာခြောက်ဆယ် သို့မဟုတ် ရက်ပေါင်း ၃၀ ရှိသော လပေါင်း ၁၂ လ ပါဝင်သည့် ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာတစ်နှစ်ကို၊ အရှည်အတိုကွဲပြားသော လပြက္ခဒိန်နှစ်ဖြစ်သည့် ဂျူးပြက္ခဒိန်နှစ် (ရက်ပေါင်း ၂၉ ရက်နှင့် ရက်ပေါင်း ၃၀ ရှိသော လများပါဝင်သည်) နှင့်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ရက်ပေါင်း ၃၆၅ ရက်ရှိသော နေပြက္ခဒိန်နှစ်နှင့်လည်းကောင်း မရောထွေးသင့်ပါ (အတွဲ ၂၊ စာမျက်နှာ ၁၁၁၊ ၁၁၂ ကိုကြည့်ပါ)။ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာတစ်နှစ်ဆိုသည်မှာ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ သုံးရာခြောက်ဆယ်သောနေ့ရက်များကို ဆိုလိုသော်လည်း၊ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ တစ်နေ့သည် နေပြက္ခဒိန်တစ်နှစ်အတွက် တည်ရှိသည်။

This distinction may be explained thus: A 360-day prophetic year is not literal, but symbolic; hence its 360 days are prophetic, not literal, days. By the year-day principle, as illustrated in Num. 14:34 and Eze. 4:6, a day in symbolic prophecy stands for a literal year. Thus a prophetic year, or “time,” represents 360 literal, natural years, and similarly a period of 1260 or 2300 or any other number of prophetic days means as many literal, actual years (that is, full solar years as marked off by the seasons, which are controlled by the sun). Although the number of days in each lunar year was variable, the Jewish calendar was corrected by the occasional addition of an extra month (see Vol. II, p. 104), so that for Bible writers—as for us—a long series of years always equaled the same number of natural solar years. For the historical application of the year-day principle see pp. 39–76.

ဤကွဲပြားမှုကို ဤသို့ရှင်းပြနိုင်သည်— ရက်ပေါင်း သုံးရာခြောက်ဆယ် ရှိသော ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာတစ်နှစ်သည် တိုက်ရိုက်အဓိပ္ပာယ်မဟုတ်ဘဲ တင်စားချက်ဖြစ်သည်၊ ထို့ကြောင့် ၎င်း၏ သုံးရာခြောက်ဆယ်သောနေ့ရက်များသည် ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာနေ့ရက်များဖြစ်ပြီး တိုက်ရိုက်နေ့ရက်များ မဟုတ်ပါ။ တောလည်ရာ ၁၄:၃၄ နှင့် ယေဇကျေလ ၄:၆ တို့တွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း တစ်နှစ်လျှင်တစ်နေ့မူအရ၊ တင်စားချက်ပရောဖက်ပြုချက်ရှိ တစ်နေ့သည် တိုက်ရိုက်တစ်နှစ်အဖြစ် တည်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာတစ်နှစ် သို့မဟုတ် “တစ်ကာလ” သည် တိုက်ရိုက်ဖြစ်သော သဘာဝနှစ်ပေါင်း သုံးရာခြောက်ဆယ် ကို ကိုယ်စားပြုပြီး၊ ထို့အတူ တစ်ထောင်နှစ်ရာခြောက်ဆယ် သို့မဟုတ် နှစ်ထောင်သုံးရာ သို့မဟုတ် အခြားသော ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာနေ့ရက်အရေအတွက်မဆိုသည် တိုက်ရိုက်ဖြစ်သော အစစ်အမှန်နှစ်အရေအတွက် (ဆိုလိုသည်မှာ နေက ထိန်းချုပ်ထားသော ရာသီဥတုများဖြင့် ပိုင်းခြားထားသော ပြည့်စုံသောနေပြက္ခဒိန်နှစ်များ) ကို ဆိုလိုသည်။ လပြက္ခဒိန်တစ်နှစ်စီတွင် ပါဝင်သောနေ့ရက်အရေအတွက်မှာ ကွဲပြားသော်လည်း၊ ဂျူးပြက္ခဒိန်ကို ရံဖန်ရံခါ အပိုတစ်လထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ပြုပြင်ခဲ့သည် (အတွဲ ၂၊ စာမျက်နှာ ၁၀၄ ကိုကြည့်ပါ)၊ ထို့ကြောင့် ကျမ်းစာရေးသူများအတွက်—ကျွန်ုပ်တို့အတွက်ကဲ့သို့ပင်—ရှည်လျားသော နှစ်အစဉ်လိုက်သည် သဘာဝနေပြက္ခဒိန်နှစ် အရေအတွက်နှင့် အမြဲတမ်းတူညီခဲ့သည်။ တစ်နှစ်လျှင်တစ်နေ့မူကို သမိုင်းတွင် အသုံးချပုံနှင့်ပတ်သက်၍ စာမျက်နှာ ၃၉–၇၆ ကို ကြည့်ပါ။

The validity of the year-day principle has been demonstrated by the precise fulfillment of various prophecies calculated by this method, notably the 1260 days and the 70 weeks. A period of three and a half literal years falls absurdly short of fulfilling the requirement of the 1260-day prophecies in regard to the papacy. But when, by the year-day principle, the period is extended to 1260 years, the prophecy meets a unique fulfillment.

တစ်နှစ်လျှင်တစ်နေ့မူ၏ မှန်ကန်မှုကို ဤနည်းလမ်းဖြင့် တွက်ချက်ထားသော အမျိုးမျိုးသော ပရောဖက်ပြုချက်များ၊ အထူးသဖြင့် တစ်ထောင်နှစ်ရာခြောက်ဆယ်သောနေ့ရက်များနှင့် သီတင်း ခုနစ်ဆယ် တို့၏ တိကျသောပြည့်စုံမှုဖြင့် သက်သေပြခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ တိုက်ရိုက်ဖြစ်သော သုံးနှစ်ခွဲကာလသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးနှင့်ပတ်သက်၍ တစ်ထောင်နှစ်ရာခြောက်ဆယ်သောနေ့ရက်များ ပရောဖက်ပြုချက်၏ လိုအပ်ချက်ကို ပြည့်စုံစေရန် အဓိပ္ပာယ်မရှိလောက်အောင် တိုတောင်းလှသည်။ သို့သော်၊ တစ်နှစ်လျှင်တစ်နေ့မူအရ ထိုကာလကို နှစ်ပေါင်း တစ်ထောင်နှစ်ရာခြောက်ဆယ် အထိ တိုးမြှင့်လိုက်သောအခါ၊ ထိုပရောဖက်ပြုချက်သည် ထူးခြားပြောင်မြောက်စွာ ပြည့်စုံခြင်းသို့ ရောက်ရှိသည်။

In July, 1790, thirty Roman Catholic bishops appeared before the leaders of the revolutionary government of France to protest legislation designed to free the French clergy from the jurisdiction of the pope and to make them directly responsible to the government. Were the leaders of the Revolution, they inquired, going to leave all religions free “except that which was once supreme, which was maintained by the piety of our fathers and by all the laws of the State, and has been for twelve hundred years the national religion?” (A. Aulard, Christianity and the French Revolution, p. 70).

၁၇၉၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လတွင်၊ ပြင်သစ်ခရစ်ယာန်ဓမ္မဆရာများကို ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ စီရင်ပိုင်ခွင့်အာဏာမှ လွတ်မြောက်စေရန်နှင့် ၎င်းတို့အား အစိုးရထံ တိုက်ရိုက်တာဝန်ခံစေရန် ရည်ရွယ်၍ ရေးဆွဲထားသော ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်ကို ကန့်ကွက်ရန်အတွက် ရောမကက်သလစ် အော်ဒိုစာ အပါး သုံးဆယ် သည် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးအစိုးရ၏ ခေါင်းဆောင်များရှေ့မှောက်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်များသည် “တစ်ချိန်က အထွတ်အထိပ်ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော၊ ငါတို့ဘိုးဘေးတို့၏ ဘာသာတရားကိုရိုသေခြင်းနှင့် နိုင်ငံတော်၏ဥပဒေအားလုံးဖြင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခဲ့ကာ နှစ်ပေါင်း တစ်ထောင်နှစ်ရာ တိုင်အောင် အမျိုးသားဘာသာတရား ဖြစ်ခဲ့သောအရာမှလွဲ၍” အခြားသော ဘာသာတရားအားလုံးကို လွတ်လပ်ခွင့်ပေးတော့မည်လောဟု ၎င်းတို့က မေးမြန်းခဲ့ကြသည် (အေ အော်လတ်၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာနှင့် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး၊ စာမျက်နှာ ၇၀)။

The prophetic period of the little horn began in a.d. 538, when the Ostrogoths abandoned the siege of Rome, and the bishop of Rome, released from Arian control, was free to exercise the prerogatives of Justinian’s decree of 533, and thenceforth to increase the authority of the “Holy See” (see on v. 8). Exactly 1260 years later (1798), the spectacular victories of the armies of Napoleon in Italy placed the pope at the mercy of the French revolutionary government, which now advised him that the Roman religion would always be the irreconcilable enemy of the Republic, and added that “there is one thing even more essential to the attainment of the end desired, and that is to destroy, if possible, the centre of unity of the Roman Church; and it is for you, who unite in your person the most distinguished qualities of the general of and the enlightened politician, to realize this aim if you consider it practicable” (Ibid., p. 158). In response to these instructions and at the command of Napoleon, Berthier, with a French army, entered Rome, proclaimed the political rule of the papacy at an end and took the pope prisoner, carrying him off to France, where he died in exile.

ဦးချိုငယ်၏ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာကာလသည် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၅၃၈ တွင် စတင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်တွင် အော်စထရိုဂေါ့သ်လူမျိုးများသည် ရောမမြို့ကို ဝိုင်းရံထားခြင်းကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ကြကာ၊ အာရီယန်တို့၏ ထိန်းချုပ်မှုမှ လွတ်မြောက်သွားသော ရောမမြို့အော်ဒိုစာသည် ၅၃၃ ခုနှစ် ဂျက်စတီးနီးယန်း၏ အမိန့်ပြန်တမ်းပါ အခွင့်ထူးများကို လွတ်လပ်စွာ ကျင့်သုံးခွင့် ရရှိခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်မှစ၍ “ဗာတီကန်နန်းတွင်း” ၏ အာဏာကို တိုးမြှင့်ခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၈ ကိုကြည့်ပါ)။ အတိအကျအားဖြင့် နှစ်ပေါင်း တစ်ထောင်နှစ်ရာခြောက်ဆယ် ကြာပြီးနောက် (၁၇၉၈) တွင်၊ အီတလီ၌ နပိုလီယံစစ်တပ်များ၏ ထူးခြားပြောင်မြောက်သော အောင်ပွဲများက ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးကို ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးအစိုးရ၏ ကရုဏာအောက်သို့ ရောက်ရှိစေခဲ့သည်။ ထိုအစိုးရက ရောမဘာသာတရားသည် သမ္မတနိုင်ငံ၏ ရင်ကြားစေ့၍မရသော ရန်သူအမြဲဖြစ်လိမ့်မည်ဟု သူ့အား သတိပေးခဲ့ပြီး၊ “အလိုရှိအပ်သော ပန်းတိုင်သို့ ရောက်ရှိရန်အတွက် သာ၍အရေးကြီးသောအချက်တစ်ခု ရှိသေးသည်၊ ၎င်းမှာ ဖြစ်နိုင်လျှင် ရောမအသင်းတော်၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုဗဟိုချက်ကို ဖျက်ဆီးပစ်ရန် ဖြစ်သည်။ စစ်ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦးနှင့် အမြော်အမြင်ရှိသော နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး၏ အထူးချွန်ဆုံးသော အရည်အချင်းများကို သင်၏ကိုယ်၌ ပေါင်းစပ်ထားသော သင်သည်၊ ဤရည်မှန်းချက်ကို လက်တွေ့ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆပါက အကောင်အထည်ဖော်ရန် ဖြစ်သည်” ဟု ထပ်လောင်းပြောဆိုခဲ့သည် (၎င်းစာအုပ်၊ စာမျက်နှာ ၁၅၈)။ ဤညွှန်ကြားချက်များကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့်နှင့် နပိုလီယံ၏ အမိန့်အရ၊ ဘာသီယာသည် ပြင်သစ်စစ်တပ်နှင့်အတူ ရောမမြို့သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ နိုင်ငံရေးအုပ်ချုပ်မှု ပြီးဆုံးကြောင်း ကြေညာကာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးကို အကျဉ်းသားအဖြစ် ဖမ်းဆီး၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ရာ၊ သူသည် ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရလျက် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။

The overthrow of the papacy in 1798 marks the climax of a long series of events connected with its progressive decline, and also the conclusion of the prophetic period of 1260 years. For a more complete outline of the rise and decline of the papacy, see Additional Note at the end of this chapter.

၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအာဏာစနစ် ကျဆုံးခြင်းသည် ၎င်း၏ တဖြည်းဖြည်းချင်း ဆုတ်ယုတ်လာမှုနှင့် ဆက်စပ်နေသော ရှည်လျားလှသည့် ဖြစ်ရပ်တွဲများ၏ အထွတ်အထိပ်ကို မှတ်သားစေခဲ့ပြီး၊ နှစ်ပေါင်း တစ်ထောင်နှစ်ရာခြောက်ဆယ် ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာကာလ၏ ပြီးဆုံးခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအာဏာစနစ်၏ ထိုးတက်လာမှုနှင့် ဆုတ်ယုတ်လာမှုဆိုင်ရာ ပိုမိုပြည့်စုံသော အကျဉ်းချုပ်ကို ဤအခန်း၏အဆုံးရှိ ထပ်လောင်းမှတ်ချက်တွင် ကြည့်ရှုပါ။

The judgment shall sit. See on vs. 9–11. The judgment will pass sentence of extinction upon the papacy. This power will continue its war against the saints to the very last. Then its dominion over them will be forever removed, and it will be consumed.

၂၆။ တရားစီရင်ခြင်းအမှုသည် စတင်လိမ့်မည်။ အခန်းငယ် ၉–၁၁ ကိုကြည့်ပါ။ တရားစီရင်ခြင်းသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအာဏာစနစ်အပေါ် ကွယ်ပျောက်ပျက်စီးစေမည့် စီရင်ချက်ကို ချမှတ်လိမ့်မည်။ ဤအာဏာစနစ်သည် သန့်ရှင်းသူတို့ကို ဆန့်ကျင်သော စစ်ပွဲကို နောက်ဆုံးအချိန်အထိ ဆက်လက်ဆင်နွှဲလိမ့်မည်။ ထို့နောက် ၎င်းတို့အပေါ် အုပ်ချုပ်သော အာဏာသည် ထာဝရပယ်ရှားခြင်းခံရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ဖျက်ဆီးခြင်းကို ခံရလိမ့်မည်။

Shall be given. Here is a reassuring glimpse of the final outcome of all the turmoil and persecution through which the saints have passed. Blessed thought! Christ is soon to return for His saints and usher them into their everlasting kingdom and reward.

၂၇။ ပေးအပ်လိမ့်မည်။ ဤနေရာတွင် သန့်ရှင်းသူများ ဖြတ်သန်းခဲ့ရသမျှသော ရုန်းရင်းဆန်ခတ်မှုများနှင့် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုအားလုံးတို့၏ နောက်ဆုံးရလဒ်ကို စိတ်ချစေသည့် အရိပ်အမြွက်ကို တွေ့ရသည်။ မင်္ဂလာရှိသော အတွေးပင် ဖြစ်သည် ခရစ်တော်သည် မိမိ၏သန့်ရှင်းသူတို့အတွက် မကြာမီ ပြန်ကြွလာတော့မည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့အား ထာဝရနိုင်ငံတော်နှင့် ဆုလာဘ်ထဲသို့ ပို့ဆောင်တော်မူလိမ့်မည်။

All dominions. In the restored earth, the abode of the righteous, there will be no discord or disaffection. One pulse of harmony will beat throughout the entire universe. All who are saved will render willing obedience to God and abide in His blessed presence forever.

အုပ်စိုးခြင်းအာဏာရှိသမျှတို့။ အသစ်ပြုပြင်ထားသော မြေကြီးတည်းဟူသော ဖြောင့်မတ်သူတို့၏ နေအိမ်တွင်၊ မညီညွတ်မှု သို့မဟုတ် သွေဖည်မှုများ ရှိလိမ့်မည်မဟုတ်ပါ။ စကြဝဠာတစ်ခုလုံးတွင် ညီညွတ်ခြင်း၏ စည်းချက်တစ်ခုတည်းသာ တီးခတ်နေလိမ့်မည်။ ကယ်တင်ခြင်းသို့ ရောက်သောသူအားလုံးသည် ဘုရားသခင်ထံ လိုလိုလားလား နာခံကြမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်တော်၏ မင်္ဂလာရှိသော မျက်မှောက်တော်တွင် ထာဝရတည်နေကြလိမ့်မည်။

My cogitations. Or, “my thoughts.”

၂၈။ ငါ့စိတ်နှလုံး။ သို့မဟုတ် “ငါ၏အတွေးများ။”

Troubled. Or, “frightened.”

ပူပန်ခြင်းသို့ ရောက်လေ၏။ သို့မဟုတ် “ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့လေ၏။”

Countenance. Aramaic ziw, which according to some authorities means “complexion,” according to others, “brightness,” probably in the sense of “appearance.” A revelation of the future history of the saints greatly astonished and saddened the prophet.

မျက်နှာအဆင်း။ အာရမိတ်ဘာသာစကားဖြင့် ziw ဖြစ်ပြီး၊ အာဏာပိုင်အချို့၏ အဆိုအရ “မျက်နှာအသားအရေ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကာ၊ အခြားသူများ၏ အဆိုအရ “တောက်ပခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊ ဖြစ်နိုင်ခြေမှာ “ရုပ်သွင်ပြင်လက္ခဏာ” ဟူသော သဘောမျိုး ဖြစ်သည်။ သန့်ရှင်းသူတို့၏ အနာဂတ်သမိုင်းဆိုင်ရာ ဗျာဒိတ်တော်သည် ပရောဖက်ကို အလွန်တရာ အံ့ဩစေခဲ့ပြီး ဝမ်းနည်းပူဆွေးစေခဲ့သည်။

additional note on chapter 7

The development of the great apostasy that culminated in the papacy was a gradual process that covered several centuries. The same is true of the decline of this power.

အခန်း (၇) အပေါ် ထပ်ဆောင်းမှတ်ချက်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်အဖြစ် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိသွားသော ကြီးမားသော ဘာသာရေးဖောက်ပြန်မှု (အယူဖောက်ပြန်မှု) ဖြစ်ထွန်းလာခြင်းသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့သော တရွေ့ရွေ့ပြောင်းလဲသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤတန်ခိုးအာဏာ ကျဆင်းလာခြင်းမှာလည်း ထို့အတူပင် ဖြစ်သည်။

With respect to the future, Jesus warned His disciples, “Take heed that no man deceive you,” for “many false prophets shall rise, and shall deceive many,” performing “signs and wonders” in confirmation of their deceptive claims, “insomuch that, if it were possible, they shall deceive the very elect” (Matt. 24:4, 11, 24).

အနာဂတ်နှင့်ပတ်သက်၍ ယေရှုက ကိုယ်တော်၏တပည့်တော်များကို “သင်တို့ကို အဘယ်သူမျှ မလှည့်ဖြားစေခြင်းငှာ သတိပြုကြလော့” ဟု သတိပေးခဲ့သည်၊ အကြောင်းမူကား “မိစ္ဆာပရောဖက်အများတို့သည် ပေါ်လာ၍ လူအများကို လှည့်ဖြားကြလိမ့်မည်”၊ သူတို့၏ လှည့်ဖြားတတ်သော အခိုင်အမာပြောဆိုချက်များကို အတည်ပြုရန်အတွက် “နိမိတ်လက္ခဏာနှင့် အံ့ဖွယ်သောအမှုတို့ကို” ပြုကြလိမ့်မည်၊ “ထိုသို့ဖြစ်၍ တတ်နိုင်လျှင် ရွေးကောက်တော်မူသောသူတို့ကိုပင် လှည့်ဖြားကြလိမ့်မည်” (မဿဲ ၂၄:၄၊ ၁၁၊ ၂၄)။

Paul, speaking by inspiration, declared that men would “arise, speaking perverse things, to draw away disciples after them” (Acts 20:29, 30). The result would be a “falling away” in which the power he refers to as “that man of sin” and “the mystery of iniquity” would be revealed, opposing truth, exalting itself above God, and usurping the authority of God over the church (2 Thess. 2:3, 4). This power, which, he warned, was already at work in a limited way (v. 7), would operate “after the working of Satan with all power and signs and lying wonders” (v. 9). The subtle manner of its rise was to be so cleverly camouflaged that none but those who sincerely believed and loved the truth would be safe from its deceptive claims (vs. 10–12).

ပေါလုသည် ဗျာဒိတ်တော်တော်တိုက်တွန်းမှုဖြင့် စကားပြောဆိုရာ၌ “တပည့်တော်တို့ကို မိမိတို့နောက်သို့ ဆွဲငင်ခြင်းငှာ ဖောက်ပြန်သောစကားကို ပြောသောလူတို့သည် ပေါ်လာကြလိမ့်မည်” ဟု ကြေညာခဲ့သည် (တမန်တော် ၂၀:၂၉၊ ၃၀)။ ရလဒ်အနေဖြင့် “ဘာသာရေးဖောက်ပြန်ခြင်း (အယူဖောက်ပြန်ခြင်း)” ဖြစ်ပေါ်လာမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုဖြစ်စဉ်တွင် သူက “ဒုစရိုက်လူ” နှင့် “မတရားသောအမှု၏ လျှို့ဝှက်နက်နဲသောအရာ” ဟု ရည်ညွှန်းထားသော တန်ခိုးအာဏာသည် ပေါ်ထွန်းလာမည်ဖြစ်ကာ၊ သမ္မာတရားကို ဆန့်ကျင်ပြီး၊ မိမိကိုယ်ကို ဘုရားသခင်ထက် ချီးမြှောက်ကာ၊ အသင်းတော်အပေါ်ရှိ ဘုရားသခင်၏ အခွင့်အာဏာကို မတရားရယူ သိမ်းပိုက်လိမ့်မည် (၂ သက်သာလောနိတ် ၂:၃၊ ၄)။ ထိုတန်ခိုးအာဏာသည် အကန့်အသတ်ရှိသော နည်းလမ်းဖြင့် စတင်လုပ်ဆောင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း သူက သတိပေးခဲ့ပြီး (အပိုဒ်ငယ် ၇)၊ “စာတန်၏ ပြုပြင်ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့်အညီ၊ အမျိုးမျိုးသော တန်ခိုး၊ နိမိတ်လက္ခဏာ၊ မုသာနှင့်စပ်ဆိုင်သော အံ့ဖွယ်သောအမှုတို့နှင့်တကွ” လှုပ်ရှားလိမ့်မည် (အပိုဒ်ငယ် ၉)။ ၎င်းပေါ်ထွန်းလာမည့် သိမ်မွေ့နက်နဲသော ပုံစံသည် အလွန်ပါးနပ်စွာ ဖုံးကွယ်ထားမည်ဖြစ်သဖြင့် သမ္မာတရားကို စစ်မှန်စွာ ယုံကြည်၍ ချစ်မြတ်နိုးသူများမှတစ်ပါး အခြားသူမည်သူမျှ ၎င်း၏ လှည့်ဖြားတတ်သော ပြောဆိုချက်များဘေးမှ ဘေးကင်းလွတ်မြောက်နိုင်မည်မဟုတ်ပေ (အပိုဒ်ငယ် ၁၀–၁၂)။

Before the close of the first century the apostle John wrote that “many false prophets are gone out into the world” (1 John 4:1), and a little later, that “many deceivers are entered into the world” (2 John 7). This, he said, is the “spirit of antichrist, whereof ye have heard that it should come; and even now already is it in the world” (1 John 4:3).

ပထမရာစုမကုန်ဆုံးမီ တမန်တော်ယောဟန်က “မိစ္ဆာပရောဖက်အများတို့သည် လောကသို့ ထွက်သွားကြပြီ” ဟု ရေးသားခဲ့ပြီး (၁ ယောဟန် ၄:၁)၊ ထို့နောက် မကြာမီတွင် “လှည့်ဖြားတတ်သောသူအများတို့သည် လောကသို့ ဝင်ကြပြီ” ဟု ရေးသားခဲ့သည် (၂ ယောဟန် ၇)။ ဤအရာသည် “ခရစ်တော်၏ရန်သူ (အန္တိခရစ်) ၏ စိတ်သဘောဖြစ်၍၊ ထိုစိတ်သဘောသည် လာလိမ့်မည်ဟု သင်တို့ကြားရပြီဖြစ်၍ ယခုပင် လောက၌ ရှိနေပြီ” ဟု သူက ပြောကြားခဲ့သည် (၁ ယောဟန် ၄:၃)။

These predictions warned of the presence of ominous forces already at work in the church, forces that foreshadowed heresy, schism, and apostasy of major proportions. Claiming prerogatives and authority that belong only to God, yet operating on satanic principles and by satanic methods, this instrument would eventually deceive the majority of Christians into accepting its leadership, and thus secure control of the church (see Acts 20:29, 30; 2 Thess. 2:3–12).

ဤပရောဖက်ပြုချက်များသည် အသင်းတော်အတွင်း၌ စတင်လှုပ်ရှားနေပြီဖြစ်သော မကောင်းသော နိမိတ်လက္ခဏာရှိသည့် အင်အားစုများ ရှိနေကြောင်း သတိပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ထိုအင်အားစုများသည် ကြီးမားသောအတိုင်းအတာရှိသည့် မိစ္ဆာအယူဝါဒ၊ အသင်းတော်ကွဲပြားခြင်းနှင့် ဘာသာရေးဖောက်ပြန်မှုတို့ကို ကြိုတင်အရိပ်အယောင်ပြနေခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်၌သာရှိသော အထူးအခွင့်အရေးများနှင့် အာဏာကို မိမိတို့၌ ရှိသည်ဟု တောင်းဆိုလျက်၊ စာတန်၏ မူဝါဒများနှင့် စာတန်၏ နည်းလမ်းများအတိုင်း လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့်၊ ဤယန္တရားသည် နောက်ဆုံးတွင် ခရစ်ယာန်အများစုကို ၎င်း၏ ဦးဆောင်မှုကို လက်ခံလာအောင် လှည့်ဖြားပြီး အသင်းတော်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်လိမ့်မည် (တမန်တော် ၂၀:၂၉၊ ၃၀; ၂ သက်သာလောနိတ် ၂:၃–၁၂ ကိုကြည့်ပါ)။

In apostolic times each local congregation selected its own officers and regulated its own affairs. The church universal was nevertheless “one body” by virtue of the invisible operation of the Holy Spirit, and the guidance of the apostles, that united believers everywhere in “one Lord, one faith, one baptism” (see Eph. 4:3–6). Leaders in the local churches were to be men “full of the Holy Ghost” (Acts 6:3), selected, qualified, and guided by the Holy Ghost (see Acts 13:2), and appointed (Acts 6:5) and ordained by the church (Acts 13:3).

တမန်တော်များခေတ်တွင် ဒေသခံအသင်းတော်တစ်ခုချင်းစီသည် မိမိတို့၏ အမှုဆောင်များကို ကိုယ်တိုင်ရွေးချယ်ပြီး မိမိတို့၏ ကိစ္စရပ်များကို ကိုယ်တိုင်စီမံခန့်ခွဲခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း စကြဝဠာအသင်းတော်တစ်ခုလုံးသည် သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်၏ မမြင်နိုင်သော လုပ်ဆောင်မှုနှင့် တမန်တော်များ၏ လမ်းညွှန်မှုကြောင့် “တစ်ကိုယ်တည်း” ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ နေရာတိုင်းရှိ ယုံကြည်သူများကို “သခင်တစ်ပါး၊ ယုံကြည်ခြင်းတစ်ခု၊ ဗတ္တိဇံတစ်ခု” ထဲ၌ စည်းလုံးစေခဲ့သည် (ဧဖက် ၄:၃–၆ ကိုကြည့်ပါ)။ ဒေသခံအသင်းတော်များ၏ ခေါင်းဆောင်များသည် “သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်နှင့် ပြည့်စုံသော” လူများဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး (တမန်တော် ၆:၃)၊ သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်အားဖြင့် ရွေးချယ်ခံရသူ၊ အရည်အချင်းပြည့်မီသူနှင့် လမ်းညွှန်မှုကို ခံရသူများဖြစ်ကာ (တမန်တော် ၁၃:၂ ကိုကြည့်ပါ)၊ အသင်းတော်က ခန့်အပ်ပြီး (တမန်တော် ၆:၅) သိက္ခာပေးခြင်းကို ခံရသူများ ဖြစ်ကြသည် (တမန်တော် ၁၃:၃)။

As the church “left” its “first love” (Rev. 2:4), it forfeited its purity of doctrine, its high standards of personal conduct, and the invisible bond of unity provided by the Holy Spirit. In worship, formalism took the place of simplicity. Popularity and personal power came more and more to determine the choice of leaders, who first assumed increasing authority within the local church, then sought to extend their authority over neighboring churches.

အသင်းတော်သည် မိမိ၏ “ဦးစွာသောချစ်ခြင်း” ကို “စွန့်ပစ်” ခဲ့သည့်အတွက်ကြောင့် (ဗျာဒိတ် ၂:၄)၊ ၎င်း၏ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော အယူဝါဒ၊ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ မြင့်မားသော စံနှုန်းများနှင့် သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်က ပေးသနားသော မမြင်နိုင်သော စည်းလုံးခြင်း အနှောင်အဖွဲ့ကို ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ကိုးကွယ်ဝတ်ပြုခြင်း၌ ရိုးရှင်းမှု၏နေရာတွင် အခမ်းအနား ပုံစံဝါဒများ အစားထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ခေါင်းဆောင်များကို ရွေးချယ်ရာတွင် လူကြိုက်များမှုနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ အာဏာလွှမ်းမိုးမှုတို့က ပိုမို၍ ဆုံးဖြတ်ပေးသည့် အချက်များ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ထိုခေါင်းဆောင်များသည် ပထမဦးစွာ ဒေသခံအသင်းတော်အတွင်း၌ တိုးပွားလာသော အာဏာကို ရယူခဲ့ကြပြီး၊ ထို့နောက် အနီးနားရှိ အခြားသောအသင်းတော်များအပေါ်သို့ ၎င်းတို့၏ အာဏာကို တိုးချဲ့ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။

Administration of the local church under the guidance of the Holy Spirit eventually gave way to ecclesiastical authoritarianism at the hands of a single official, the bishop, to whom every church member was personally subject and through whom alone he had access to salvation. Henceforth leadership thought only of ruling the church instead of serving it, and the “greatest” was no longer one who considered himself “servant of all.” Thus, gradually, developed the concept of a priestly hierarchy that interposed between the individual Christian and his Lord.

သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်၏ လမ်းညွှန်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သော ဒေသခံအသင်းတော် စီမံခန့်ခွဲမှုသည် နောက်ဆုံးတွင် ဘုန်းတော်ကြီး (သို့မဟုတ်) အသင်းအုပ် (Bishop) ဟုခေါ်သော အရာရှိတစ်ဦးတည်း၏ လက်ထဲရှိ အသင်းတော်ဆိုင်ရာ အာဏာရှင်စနစ်သို့ လမ်းဖွင့်ပေးခဲ့ရပြီး၊ အသင်းသားတိုင်းသည် ထိုသူ၏ လက်အောက်သို့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ အညံ့ခံခဲ့ရကာ ထိုသူတစ်ဦးတည်းကို ဖြတ်သန်း၍သာ ကယ်တင်ခြင်းသို့ ရောက်ရှိနိုင်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ခေါင်းဆောင်မှုသည် အသင်းတော်ကို အစေခံရန်အစား အုပ်စိုးရန်ကိုသာ စဉ်းစားခဲ့ကြပြီး၊ “အကြီးမြတ်ဆုံးသောသူ” သည် မိမိကိုယ်ကို “လူအပေါင်းတို့၏ အစေခံ” ဟု မှတ်ယူသောသူ မဟုတ်တော့ပေ။ ဤသို့ဖြင့် တစ်ဦးချင်းစီ ခရစ်ယာန်နှင့် သူ၏အရှင်သခင်အကြားတွင် ကြားခံဝင်ရောက်လာသော ယဇ်ပုရောဟိတ် အဆင့်ဆင့်အုပ်ချုပ်ရေး စနစ် (Priestly Hierarchy) ဟူသော အယူအဆသည် တဖြည်းဖြည်း ဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။

According to writings attributed to Ignatius of Antioch, who died about 117, the presence of the bishop was essential to the celebration of religious rites and to the conduct of church business. Irenaeus (d. about 200) ranked bishops of the various churches according to the relative age and importance of the churches over which they presided. He accorded special honor to churches founded by the apostles, and held that all other churches should agree with the church in Rome in matters of faith and doctrine. Tertullian (d. 225) taught the supremacy of the bishop over the presbyters—locally elected elders.

ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၁၇ ခန့်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သော အန္တိအုတ်မြို့မှ အစ်ဂနေရှပ် (Ignatius of Antioch) ၏ လက်ရာဟု သတ်မှတ်ကြသော စာပေများအရ၊ ဘာသာရေးထုံးတမ်း အခမ်းအနားများ ကျင်းပရန်နှင့် အသင်းတော်၏ လုပ်ငန်းကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဘုန်းတော်ကြီး (Bishop) ရှိနေရန်မှာ မရှိမဖြစ် လိုအပ်လှသည်။ အိုင်ရေးနီးယပ်စ် (Irenaeus, ခရစ်သက္ကရာဇ် ၂၀၀ ခန့်တွင် ကွယ်လွန်) သည် အသင်းတော်အသီးသီး၏ ဘုန်းတော်ကြီးများကို ၎င်းတို့အုပ်ချုပ်သော အသင်းတော်များ၏ သက်တမ်းနှင့် အရေးပါမှုအလိုက် အဆင့်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သူသည် တမန်တော်များ တည်ထောင်ခဲ့သော အသင်းတော်များကို အထူးဂုဏ်ပြုခဲ့ပြီး၊ အခြားသောအသင်းတော်များအားလုံးသည် ယုံကြည်ခြင်းနှင့် အယူဝါဒဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် ရောမမြို့ရှိ အသင်းတော်နှင့် သဘောတူညီမှု ရှိရမည်ဟု ယူဆခဲ့သည်။ တာတူးလျန် (Tertullian, ခရစ်သက္ကရာဇ် ၂၂၅ တွင် ကွယ်လွန်) သည် ဒေသအလိုက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသော သင်းအုပ်လူကြီးများ (Presbyters) အပေါ်တွင် ဘုန်းတော်ကြီး၏ အထူးအာဏာစိုးမိုးမှုကို သွန်သင်ခဲ့သည်။

Cyprian (d. about 258) is considered the founder of the Roman Catholic hierarchy. He advocated the theory that there is but one true church, and that outside of it there is no access to salvation. He put forth the claim that Peter had founded the church in Rome, that the bishop of the church at Rome should therefore be honored above other bishops, and his opinions and decisions should always prevail. He emphasized the importance of direct apostolic succession, asserted the literal priesthood of the clergy, and taught that no church might celebrate religious rites or conduct its affairs without the presence and consent of the bishop.

ဆစ်ပရီယန် (Cyprian, ခရစ်သက္ကရာဇ် ၂၅၈ ခန့်တွင် ကွယ်လွန်) ကို ရောမကက်သလစ် အဆင့်ဆင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်၏ တည်ထောင်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ သူသည် စစ်မှန်သော အသင်းတော်တစ်ပါးတည်းသာ ရှိပြီး၊ ထိုအသင်းတော်၏ ပြင်ပ၌ ကယ်တင်ခြင်းသို့ ရောက်ရှိနိုင်ခွင့် မရှိဟူသော သီအိုရီကို ထောက်ခံအားပေးခဲ့သည်။ ပေတရုသည် ရောမမြို့တွင် အသင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် ရောမမြို့ရှိ အသင်းတော်၏ ဘုန်းတော်ကြီးကို အခြားသော ဘုန်းတော်ကြီးများထက် ပိုမို၍ ဂုဏ်ပြုသင့်ကြောင်းနှင့် သူ၏ သဘောထားများနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် အမြဲတမ်း အတည်ဖြစ်သင့်ကြောင်း အခိုင်အမာ ပြောဆိုချက်ကို သူက တင်ပြခဲ့သည်။ သူသည် တိုက်ရိုက် တမန်တော်ဆက်ခံမှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးခဲ့ပြီး၊ ဓမ္မဆရာများ၏ တကယ့်ယဇ်ပုရောဟိတ် အရာကို အခိုင်အမာ ပြောဆိုခဲ့ကာ၊ ဘုန်းတော်ကြီး ရှိမနေဘဲ သို့မဟုတ် သဘောတူညီချက်မရှိဘဲ အဘယ်အသင်းတော်မျှ ဘာသာရေးထုံးတမ်းများကို မကျင်းပနိုင်၊ သို့မဟုတ် ၎င်း၏ ကိစ္စရပ်များကို မဆောင်ရွက်နိုင်ဟု သွန်သင်ခဲ့သည်။

Factors contributing to the ascendancy and eventual supremacy of the bishop of Rome were: (1) As capital of the empire and metropolis of the civilized world Rome was the natural place for the headquarters of a world church. (2) The church at Rome was the only one in the West that claimed apostolic origin, a fact which, in those days, made it seem natural that the bishop of Rome should have priority over other bishops. Rome occupied a highly honorable position even before a.d. 100. (3) The removal of the political capital from Rome to Constantinople by Constantine (330) left the bishop of Rome comparatively free of imperial control, and thereafter the emperor rather consistently supported his claims as against those of other bishops. (4) In part, the Emperor Justinian strongly supported the bishop of Rome, and advanced his interests, by an imperial edict recognizing his supremacy over the churches of both East and West—an edict that could not become fully effective until after the breaking of the Ostrogothic hold on Rome in 538. (5) The success of the church at Rome in resisting various so-called heretical movements, notably Gnosticism and Montanism, gave to it a high reputation for orthodoxy, and contending factions elsewhere often appealed to the bishop of Rome to arbitrate their differences. (6) Theological controversies that divided and weakened the church in the East left the church at Rome free to devote itself to more practical problems and to take advantage of opportunities that arose to extend its authority. (7) Repeated instances of success in averting or mitigating barbarian attacks on Rome enhanced the political prestige of the papacy, and often in the absence of civil leadership the pope provided the city with the essential functions of civil government. (8) Mohammedan invasions hindered the church in the East, so eliminating Rome’s only important rival. (9) The barbarian invaders of the West were already, for the most part, nominally converted to Christianity, and these invasions freed the pope from imperial control. (10) With the conversion of Clovis (496), king of the Franks, the papacy found a strong army to champion its interests, and effective help in converting other barbarous tribes.

ရောမမြို့၏ ဘုန်းတော်ကြီး အာဏာတက်လာခြင်းနှင့် နောက်ဆုံးတွင် အချုပ်အခြာအာဏာ ပိုင်စိုးလာခြင်းကို ဖြစ်စေသော အချက်များမှာ- (၁) အင်ပါယာ၏ မြို့တော်နှင့် ယဉ်ကျေးသောကမ္ဘာ၏ ဗဟိုမြို့ကြီးဖြစ်သဖြင့် ရောမမြို့သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အသင်းတော်တစ်ခု၏ ဌာနချုပ်အတွက် သဘာဝကျသော နေရာဖြစ်ခဲ့သည်။ (၂) ရောမမြို့ရှိ အသင်းတော်သည် အနောက်နိုင်ငံများတွင် တမန်တော်များထံမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောဆိုနိုင်သော တစ်ခုတည်းသော အသင်းတော်ဖြစ်ပြီး၊ ဤအချက်သည် ထိုခေတ်ကာလက ရောမမြို့၏ ဘုန်းတော်ကြီးကို အခြားသော ဘုန်းတော်ကြီးများထက် ပိုမိုဦးစားပေးသင့်သည်မှာ သဘာဝကျသည်ဟု ထင်မြင်စေခဲ့သည်။ ရောမမြို့သည် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၀၀ မတိုင်မီကပင် အလွန်ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော တည်နေရာကို ရရှိထားပြီး ဖြစ်သည်။ (၃) ကွန်စတန်တိုင်း (Constantine) က နိုင်ငံရေးမြို့တော်ကို ရောမမြို့မှ ကွန်စတန်တီနိုပယ် (Constantinople) သို့ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း (၃၃၀) သည် ရောမမြို့၏ ဘုန်းတော်ကြီးကို အင်ပါယာ၏ ထိန်းချုပ်မှုမှ နှိုင်းယှဉ်ချက်အားဖြင့် လွတ်မြောက်စေခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်မှစ၍ ဧကရာဇ်မင်းသည် အခြားသော ဘုန်းတော်ကြီးများ၏ ပြောဆိုချက်များကို ဆန့်ကျင်၍ ၎င်း၏ အခိုင်အမာ တောင်းဆိုချက်များကို အစဉ်တစိုက် ထောက်ခံပေးခဲ့သည်။ (၄) တစ်ဖက်တွင် ဧကရာဇ် ဂျက်စတီးနီးယန်း (Justinian) သည် ရောမမြို့၏ ဘုန်းတော်ကြီးကို အရှေ့နှင့် အနောက် နှစ်ဦးစလုံး၏ အသင်းတော်များအပေါ် အချုပ်အခြာအာဏာရှိကြောင်း အသိအမှတ်ပြုသည့် အင်ပါယာအမိန့်ဒီကရီဖြင့် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ထောက်ခံခဲ့ပြီး ၎င်း၏ အကျိုးစီးပွားကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်—ထိုဒီကရီသည် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၅၃၈ တွင် ရောမမြို့အပေါ် ဩစထရိုဂေါ့သ် (Ostrogothic) လူမျိုးများ၏ ထိန်းချုပ်မှုကို ချိုးဖျက်ပြီးနောက်မှသာ အပြည့်အဝ အာဏာသက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ (၅) ဂနော့စတစ်ဝါဒ (Gnosticism) နှင့် မွန်တန်နစ္စဝါဒ (Montanism) ကဲ့သို့သော မိစ္ဆာအယူဝါဒ ဟုခေါ်ဆိုကြသည့် လှုပ်ရှားမှုအမျိုးမျိုးကို တွန်းလှန်ရာတွင် ရောမအသင်းတော်၏ အောင်မြင်မှုသည် ၎င်းအား စစ်မှန်သော အယူဝါဒ (Orthodoxy) ရှိသည်ဟူသော ကျော်စောမှုကို ရရှိစေခဲ့ပြီး၊ အခြားနေရာများရှိ အငြင်းပွားနေကြသော အုပ်စုများသည် ၎င်းတို့၏ သဘောထားကွဲလွဲမှုများကို ဖျန်ဖြေပေးရန် ရောမမြို့၏ ဘုန်းတော်ကြီးထံ မကြာခဏ အယူခံဝင်ခဲ့ကြသည်။ (၆) အရှေ့ဘက်ရှိ အသင်းတော်ကို ကွဲပြားစေပြီး အားနည်းစေခဲ့သော ဓမ္မပညာဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများသည် ရောမအသင်းတော်အား ပိုမိုလက်တွေ့ကျသော ပြဿနာများကို အာရုံစိုက်ရန်နှင့် ၎င်း၏ အာဏာကို တိုးချဲ့ရန် ပေါ်ပေါက်လာသော အခွင့်အရေးများကို အသုံးချရန် လွတ်လပ်ခွင့် ပေးခဲ့သည်။ (၇) ရောမမြို့အပေါ် အရိုင်းအစိုင်း (Barbarian) များ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို ကာကွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် သက်သာလျော့ပါးစေခြင်းတို့တွင် ထပ်ခါတလဲလဲ အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့ခြင်းက ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်၏ နိုင်ငံရေးဂုဏ်သိက္ခာကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့ပြီး၊ အရပ်ဘက် ခေါင်းဆောင်မှု မရှိသည့် အခြေအနေများတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းသည် မြို့တော်အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အရပ်ဘက်အစိုးရ၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ဖြည့်ဆည်းပေးခဲ့သည်။ (၈) မိုဟာမက်အနွယ်ဝင် (အစ္စလာမ်) များ၏ ကျူးကျော်မှုများသည် အရှေ့ဘက်ရှိ အသင်းတော်ကို အဟန့်အတားဖြစ်စေခဲ့သဖြင့် ရောမမြို့၏ တစ်ခုတည်းသော အရေးပါသည့် ပြိုင်ဘက်ကို ဖယ်ရှားပစ်ခဲ့သည်။ (၉) အနောက်ဘက်ရှိ အရိုင်းအစိုင်း ကျူးကျော်သူများသည် အများအားဖြင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ အမည်ခံအားဖြင့် ကူးပြောင်းပြီးဖြစ်သောကြောင့်၊ ဤကျူးကျော်မှုများသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကို အင်ပါယာ၏ ထိန်းချုပ်မှုမှ လွတ်မြောက်စေခဲ့သည်။ (၁၀) ဖရန့်ခ် (Franks) လူမျိုးတို့၏ ဘုရင် ကလိုဗစ် (Clovis) ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ ကူးပြောင်းခြင်း (၄၉၆) နှင့်အတူ၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်သည် ၎င်း၏ အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ပေးမည့် အင်အားတောင့်တင်းသော စစ်တပ်တစ်ခုနှင့် အခြားသော အရိုင်းအစိုင်း မျိုးနွယ်စုများကို ဘာသာပြောင်းလဲစေရာတွင် ထိရောက်သော အကူအညီကို ရရှိခဲ့သည်။

Professing Christianity, Constantine the Great (d. 337) linked church and state, subordinated the church to the state, and made the church an instrument of state policy. His reorganization of the political administration of the Roman Empire became the pattern for the ecclesiastical administration of the Roman Church, and thus of the Roman Catholic hierarchy. About 343 the Synod of Sardica assigned the bishop of Rome jurisdiction over metropolitan bishops, or archbishops. Pope Innocent I (d. 417) claimed supreme jurisdiction over the entire Christian world, but was not able to exercise that power.

ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်ဖြစ်သည်ဟု ကြေညာခဲ့သော ကွန်စတန်တိုင်းသည်ဂရိတ် (Constantine the Great, ခရစ်သက္ကရာဇ် ၃၃၇ တွင် ကွယ်လွန်) သည် အသင်းတော်နှင့် နိုင်ငံတော်ကို ချိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး၊ အသင်းတော်ကို နိုင်ငံတော်၏ လက်အောက်ခံဖြစ်စေကာ၊ အသင်းတော်ကို နိုင်ငံတော်မူဝါဒ၏ ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ရောမအင်ပါယာ၏ နိုင်ငံရေးအုပ်ချုပ်မှုကို သူ၏ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းပုံသည် ရောမအသင်းတော်၏ ဓမ္မပိုင်းဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုအတွက် ပုံစံတူဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ဤသို့ဖြင့် ရောမကက်သလစ် အဆင့်ဆင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၃၄၃ ခန့်တွင် ဆာဒီကာဓမ္မအစည်းအဝေး (Synod of Sardica) က ရောမမြို့၏ ဘုန်းတော်ကြီးအား ဂိုဏ်းချုပ်ဘုန်းတော်ကြီးများ (Archbishops) အပေါ်တွင် စီရင်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို အပ်နှင်းခဲ့သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်း အင်နိုဆင့် (၁) (Pope Innocent I, ခရစ်သက္ကရာဇ် ၄၁၇ တွင် ကွယ်လွန်) သည် ခရစ်ယာန်လောကတစ်ခုလုံးအပေါ် အမြင့်ဆုံးစီရင်ပိုင်ခွင့် အာဏာရှိသည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောဆိုခဲ့သော်လည်း ထိုတန်ခိုးအာဏာကို မကျင့်သုံးနိုင်ခဲ့ပေ။

Augustine (d. 430), one of the great church Fathers and founder of medieval theology, maintained that Rome had always been supreme over the churches. His classic The City of God set forth in bold outline the Catholic ideal of a universal church in control of a universal state, and this provided the theoretical basis for the medieval papacy.

ကြီးမြတ်သောအသင်းတော် ဖခင်ကြီးများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အလယ်ခေတ်ဓမ္မပညာကို တည်ထောင်သူဖြစ်သော ဩဂတ်စတင်း (Augustine, ခရစ်သက္ကရာဇ် ၄၃၀ တွင် ကွယ်လွန်) က ရောမမြို့သည် အသင်းတော်များအပေါ် အစဉ်အမြဲ အထွတ်အထိပ် ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု အခိုင်အမာ ယူဆခဲ့သည်။ သူ၏ ထင်ရှားသော ကျမ်းစာအုပ်ဖြစ်သည့် “ဘုရားသခင်၏ မြို့တော်” (The City of God) သည် စကြဝဠာနိုင်ငံတော်ကို ထိန်းချုပ်ထားသော စကြဝဠာအသင်းတော်ဟူသည့် ကက်သလစ်တို့၏ စံပြအယူအဆကို ထင်ရှားပြတ်သားစွာ ဖော်ထုတ်ပြသခဲ့ပြီး၊ ဤအရာသည် အလယ်ခေတ် ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်အတွက် သီအိုရီပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။

Leo I (the Great, d. 461) was the first bishop of Rome to proclaim that Peter had been the first pope, to assert the succession of the papacy from Peter, to claim primacy directly from Jesus Christ, and to succeed in applying these principles to papal administration of the affairs of the church. Leo I gave to the theory of papal power its final form, and made that power a reality. It was he who procured an edict from the emperor declaring that papal decisions have the force of law. With imperial support he set himself above the councils of the church, assuming the right to define doctrine and to dictate decisions. His success in persuading Attila not to enter Rome (452) and his attempt to stop Gaiseric (Genseric, 455) enhanced his prestige and that of the papacy. Leo the Great was definitely a temporal as well as a spiritual leader of his people. Later papal claims to temporal power were based largely on the supposed authority of forged documents known as “pious frauds,” such as the so-called Donation of Constantine.

လီယို (၁) (လီယိုသဂရိတ်၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၄၆၁ တွင် ကွယ်လွန်) သည် ပေတရုသည် ပထမဆုံးသော ပုပ်ရဟန်းမင်းဖြစ်ခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည့်၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်သည် ပေတရုထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာ ဆိုခဲ့သည့်၊ ယေရှုခရစ်ထံမှ တိုက်ရိုက် ဦးဆောင်မှုကို ရရှိသည်ဟု တောင်းဆိုခဲ့သည့် ပထမဆုံးသော ရောမမြို့၏ ဘုန်းတော်ကြီးဖြစ်ပြီး၊ ဤမူဝါဒများကို အသင်းတော်၏ ကိစ္စရပ်များဆိုင်ရာ ပုပ်ရဟန်းမင်း စီမံခန့်ခွဲမှုတွင် အောင်မြင်စွာ ကျင့်သုံးနိုင်ခဲ့သည်။ လီယို (၁) သည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အာဏာဆိုင်ရာ သီအိုရီကို ၎င်း၏ နောက်ဆုံးပုံစံသို့ ရောက်ရှိစေခဲ့ပြီး၊ ထိုတန်ခိုးအာဏာကို အရှိတရား ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်စေရမည်ဟု ကြေညာသည့် အမိန့်ဒီကရီကို ဧကရာဇ်မင်းထံမှ ရရှိအောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သူမှာ သူပင်ဖြစ်သည်။ အင်ပါယာ၏ ထောက်ခံမှုဖြင့် သူသည် မိမိကိုယ်ကို အသင်းတော်ကောင်စီများထက် အထက်တွင် ထားရှိခဲ့ပြီး၊ အယူဝါဒကို သတ်မှတ်ရန်နှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ပြဌာန်းရန် အခွင့်အာဏာကို ရယူခဲ့သည်။ အက်တီးလား (Attila) အား ရောမမြို့အတွင်းသို့ မဝင်ရောက်ရန် ဖျောင်းဖျဖျက်ဆီးခြင်း (၄၅၂) ၌ သူ၏အောင်မြင်မှုနှင့် ဂေးဆဲရစ် (Gaiseric / Genseric, ၄၅၅) ကို တားဆီးရန် ကြိုးပမ်းမှုတို့က သူ၏ ဂုဏ်သတင်းနှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်၏ ဂုဏ်သတင်းကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။ လီယိုသဂရိတ်သည် သူ၏လူမျိုးများအတွက် ဝိညာဉ်ရေးရာ ခေါင်းဆောင်သာမက လောကီရေးရာ (နိုင်ငံရေး) ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးလည်း သေချာပေါက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လောကီအာဏာအပေါ် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အခိုင်အမာ တောင်းဆိုချက်များသည် “ရိုးသားသော လှည့်ဖြားမှုများ” ဟု လူသိများသည့် “ကွန်စတန်တိုင်း၏ လှူဒါန်းမှု” (Donation of Constantine) ကဲ့သို့သော အတုအယောင် စာရွက်စာတမ်းများ၏ အာဏာအပေါ်တွင် အဓိက အခြေခံထားခဲ့သည်။

The conversion of Clovis, leader of the Franks, to the Roman faith about the year 496, when most of the barbarian invaders were still Arians, gave the pope a strong political ally willing to fight the battles of the church. For more than twelve centuries the sword of France, the “eldest son” of the papacy, was an effective agent for the conversion of men to the Church of Rome and for maintaining papal authority.

အရိုင်းအစိုင်း ကျူးကျော်သူအများစုသည် အာရီယန် (Arians) အယူဝါဒတွင် ရှိနေဆဲဖြစ်သော ခရစ်သက္ကရာဇ် ၄၉၆ ခုနှစ်ခန့်တွင်၊ ဖရန့်ခ်လူမျိုးများ၏ ခေါင်းဆောင် ကလိုဗစ် ရောမယုံကြည်ခြင်းသို့ ကူးပြောင်းခြင်းသည် အသင်းတော်၏ တိုက်ပွဲများကို တိုက်ခိုက်ပေးရန် အသင့်ရှိသော အင်အားတောင့်တင်းသည့် နိုင်ငံရေးမဟာမိတ်တစ်ဦးကို ပုပ်ရဟန်းမင်းအား ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ရာစုနှစ် ၁၂ ခုကျော်တိုင်တိုင်၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်၏ “သားဦး” ဖြစ်သော ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ ဓားသည် လူတို့အား ရောမအသင်းတော်သို့ ဘာသာပြောင်းလဲစေရန်နှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အာဏာကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ထိရောက်သော အကျိုးဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။

The pontificate of Pope Gregory I (the Great, d. 604), first of the medieval prelates of the church, marks the transition from ancient to medieval times. Gregory boldly assumed the role, though not the title, of emperor in the West. He laid the basis for papal power throughout the Middle Ages, and it is from his administration in particular that later claims to papal absolutism date. Extensive missionary efforts begun by Gregory the Great greatly extended the influence and authority of Rome.

အလယ်ခေတ်၏ ပထမဆုံးသော အသင်းတော်အရာရှိကြီးဖြစ်သည့် ပုပ်ရဟန်းမင်း ဂရီဂိုရီ (၁) (ဂရီဂိုရီသဂရိတ်၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၆၀၄ တွင် ကွယ်လွန်) ၏ အုပ်ချုပ်မှုကာလသည် ရှေးဟောင်းခေတ်မှ အလယ်ခေတ်သို့ ကူးပြောင်းခြင်းကို မှတ်သားစေသည်။ ဂရီဂိုရီသည် အနောက်နိုင်ငံများတွင် ဧကရာဇ်ဟူသော ဘွဲ့အမည်ကို မယူသော်လည်း ဧကရာဇ်၏ အခန်းကဏ္ဍကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရယူခဲ့သည်။ သူသည် အလယ်ခေတ်တစ်ခုလုံးတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ တန်ခိုးအာဏာအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ချပေးခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အကြွင်းမဲ့အာဏာစနစ် (Papal Absolutism) ကို အခိုင်အမာ တောင်းဆိုချက်များသည် သူ၏ အုပ်ချုပ်မှုမှ အထူးသဖြင့် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂရီဂိုရီသဂရိတ် စတင်ခဲ့သော ကျယ်ပြန့်သော သာသနာပြုလုပ်ငန်းများသည် ရောမမြို့၏ လွှမ်းမိုးမှုနှင့် အာဏာကို များစွာ တိုးချဲ့ပေးခဲ့သည်။

When, more than a century later, the Lombards threatened to overrun Italy, the pope appealed to Pepin, king of the Franks, to come to his assistance. Complying with the request, Pepin thoroughly defeated the Lombards and, in 756, presented the pope with the territory he had taken from them. This grant, commonly known as the Donation of Pepin, marks the origin of the Papal States and the formal beginning of the temporal rule of the pope.

ရာစုနှစ်တစ်ခုကျော် ကြာပြီးနောက်၊ လောင်ဘတ် (Lombards) လူမျိုးများက အီတလီနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ရန် ခြိမ်းခြောက်လာသောအခါ၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းသည် ဖရန့်ခ်လူမျိုးတို့၏ ဘုရင် ပက်ပင် (Pepin) ထံသို့ မိမိအား လာရောက်ကူညီရန် အသနားခံခဲ့သည်။ တောင်းဆိုချက်ကို လိုက်နာလျက်၊ ပက်ပင်သည် လောင်ဘတ်လူမျိုးများကို အပြတ်အသတ် နှိမ်နင်းခဲ့ပြီး၊ ၇၅၆ ခုနှစ်တွင် ၎င်းတို့ထံမှ သိမ်းယူခဲ့သော နယ်မြေကို ပုပ်ရဟန်းမင်းအား ပေးအပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ “ပက်ပင်၏ လှူဒါန်းမှု” (Donation of Pepin) ဟု အများသိကြသော ဤနယ်မြေပေးအပ်မှုသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းနိုင်ငံတော်များ (Papal States) ၏ အစဖြစ်ပြီး ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ လောကီအုပ်ချုပ်မှု (Temporal Rule) တရားဝင် စတင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

From the seventh to the eleventh centuries papal power was, generally speaking, at ebb tide. The next great pope, and one of the greatest of them all, was Gregory VII (d. 1085). He proclaimed that the Roman Church had never erred and could never err, that the pope is supreme judge, that he may be judged by none, that there is no appeal from his decision, that he alone is entitled to the homage of all princes, and that he alone may depose kings and emperors.

သတ္တမမြောက်ရာစုမှ ဧကဒသမမြောက်ရာစုအထိ ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အာဏာသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ပြောရလျှင် ဒီရေကျချိန် (အနိမ့်ဆုံးအခြေအနေ) တွင် ရှိခဲ့သည်။ နောက်ထပ် ကြီးမြတ်သော ပုပ်ရဟန်းမင်းတစ်ဦးနှင့် ၎င်းတို့ထဲတွင် အကြီးမြတ်ဆုံးသောသူများထဲမှ တစ်ဦးမှာ ဂရီဂိုရီ (၇) (ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၀၈၅ တွင် ကွယ်လွန်) ဖြစ်သည်။ သူက ရောမအသင်းတော်သည် မည်သည့်အခါမျှ မမှားယွင်းခဲ့ဘဲ ဘယ်သောအခါမျှလည်း မမှားယွင်းနိုင်ကြောင်း၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းသည် အမြင့်ဆုံးသော တရားသူကြီးဖြစ်ပြီး မည်သူမျှ သူ့ကို မစီရင်နိုင်ကြောင်း၊ သူ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်မှ အယူခံဝင်ခွင့် မရှိကြောင်း၊ သူတစ်ဦးတည်းသာလျှင် မင်းညီမင်းသားအားလုံး၏ အရိုအသေပေးမှုကို ခံထိုက်ကြောင်း၊ နှင့် သူတစ်ဦးတည်းသာ ရှင်ဘုရင်များနှင့် ဧကရာဇ်များကို ရာထူးမှ ချပိုင်ခွင့်ရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

For two centuries there was a running struggle between pope and emperor for supremacy, with sometimes one and sometimes the other achieving temporary success. The pontificate of Innocent III (d. 1216) found the papacy at the height of its power, and during the next century it was at the very zenith of its glory. Claiming to be the vicar of Christ, Innocent III exercised all the prerogatives claimed by Gregory a century and more earlier.

ရာစုနှစ် နှစ်ခုတိုင်တိုင် ပုပ်ရဟန်းမင်းနှင့် ဧကရာဇ်တို့အကြား အချုပ်အခြာအာဏာအတွက် စဉ်ဆက်မပြတ် တိုက်ပွဲများ ရှိခဲ့ပြီး၊ တစ်ခါတစ်ရံတွင် တစ်ဦးက၊ တစ်ခါတစ်ရံတွင် အခြားတစ်ဦးက ယာယီအောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့ကြသည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်း အင်နိုဆင့် (၃) (Pope Innocent III, ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၂၁၆ တွင် ကွယ်လွန်) ၏ အုပ်ချုပ်မှုကာလတွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်သည် ၎င်း၏ အာဏာအထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး၊ နောက်ရာစုနှစ်အတွင်း၌ ၎င်း၏ ဘုန်းအာနုဘော်သည် အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ မိမိကိုယ်ကို ခရစ်တော်၏ ကိုယ်စားလှယ် (Vicar of Christ) ဟု ကြေညာလျက်၊ အင်နိုဆင့် (၃) သည် လွန်ခဲ့သော ရာစုနှစ်တစ်ခုနှင့် ထို့ထက်မကက ဂရီဂိုရီ တောင်းဆိုခဲ့သော အထူးအခွင့်အာဏာအားလုံးကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။

A century after Innocent III, the ideal medieval pope, Boniface VIII (d. 1303) attempted unsuccessfully to rule as his illustrious predecessors had ruled before him. He was the last pope to attempt to exercise universal authority as asserted by Gregory VII and maintained by Innocent III. The waning power of the papacy became fully evident during the so-called Babylonian Captivity (1309–77), when the French forcibly removed the seat of the papacy from Rome to Avignon, in France. Soon after the return to Rome, what is known as the Great Schism (1378–1417) broke out. During this time there were at least two, and sometimes three, rival popes, each denouncing and excommunicating his rivals and claiming to be the true pope. As a result the papacy suffered irreparable loss of prestige in the eyes of the peoples of Europe. Long before Reformation times many voices within and without the Catholic Church were raised in criticism of its arrogant claims and its many abuses of both secular and spiritual power. The rebirth of learning (Renaissance) in Western Europe, the age of discovery, the growth of strong national states, the invention of printing, and various other factors contributed to the gradual loss of papal power. By the time of Martin Luther much had already been done to undermine the authority of Rome.

အင်နိုဆင့် (၃) ပြီးနောက် ရာစုနှစ်တစ်ခုအကြာတွင်၊ စံပြအလယ်ခေတ် ပုပ်ရဟန်းမင်းဖြစ်သော ဗိုနီဖေ့စ် (၈) (Boniface VIII, ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၃၀၃ တွင် ကွယ်လွန်) သည် သူ၏ ထင်ရှားကျော်ကြားသော ရှေ့ဆောင်များ အုပ်စိုးခဲ့သကဲ့သို့ အုပ်စိုးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ သူသည် ဂရီဂိုရီ (၇) က အခိုင်အမာဆိုခဲ့ပြီး အင်နိုဆင့် (၃) က ထိန်းသိမ်းခဲ့သော စကြဝဠာဆိုင်ရာ အာဏာကို ကျင့်သုံးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် နောက်ဆုံးသော ပုပ်ရဟန်းမင်း ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်တို့က ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ရုံးစိုက်ရာနေရာကို ရောမမြို့မှ ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ အာဗီညွန် (Avignon) သို့ အတင်းအဓမ္မ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည့် “ဗာဗုလုန်သုံ့ပန်းဘဝ” ဟု ခေါ်ဆိုသော ကာလ (၁၃MD–၇၇) အတွင်း ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အာဏာမှေးမှိန်လာခြင်းသည် အပြည့်အဝ ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ရောမမြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိပြီး မကြာမီတွင် “ကြီးမားသောကွဲပြားမှု” (Great Schism, ၁၃၇၈–၁၄၁၇) ဟု လူသိများသည့် အရာ ပေါက်ကွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤကာလအတွင်း အနည်းဆုံး ပုပ်ရဟန်းမင်း နှစ်ဦး၊ သို့မဟုတ် တစ်ခါတစ်ရံ သုံးဦးအထိ ပြိုင်ဘက်များ ရှိခဲ့ကြပြီး၊ တစ်ဦးစီက မိမိ၏ ပြိုင်ဘက်များကို ရှုတ်ချပြီး သာသနာပယ် (Excommunicating) လုပ်ကာ မိမိကိုယ်ကိုသာ စစ်မှန်သော ပုပ်ရဟန်းမင်းဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်သည် ဥရောပပြည်သူများ၏ မျက်စိရှေ့တွင် ပြန်လည်ကုစား၍မရနိုင်လောက်အောင် ဂုဏ်သိက္ခာ ကျဆင်းသွားခဲ့ရသည်။ ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု (Reformation) ခေတ်ကာလများ မတိုင်မီကပင် ကက်သလစ်အသင်းတော်၏ အတွင်းနှင့် အပြင်ဘက်ရှိ အသံများစွာသည် ၎င်း၏ ထောင်လွှားသော အခိုင်အမာပြောဆိုချက်များနှင့် လောကီ၊ လောကုတ္တရာ အာဏာနှစ်ရပ်လုံးကို အလွဲသုံးစားလုပ်မှုများအပေါ် ဝေဖန်ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်ဥရောပတွင် ပညာဉာဏ်သစ် အလင်းပွင့်လာခြင်း (Renaissance)၊ နယ်မြေရှာဖွေတွေ့ရှိမှုခေတ်၊ အင်အားတောင့်တင်းသော အမျိုးသားနိုင်ငံများ ကြီးထွားလာခြင်း၊ ပုံနှိပ်စက် တီထွင်မှုနှင့် အခြားသောအချက်အမျိုးမျိုးတို့သည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အာဏာ တဖြည်းဖြည်း ဆုံးရှုံးရခြင်းကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ မာတင်လူသာ (Martin Luther) ၏ ခေတ်ကာလသို့ ရောက်သောအခါ ရောမမြို့၏ အာဏာကို ဖြိုဖျက်ရန်အတွက် များစွာ လုပ်ဆောင်ပြီး ဖြစ်နေပြီ ဖြစ်သည်။

The Reformation, commonly thought of as beginning in 1517, with the posting of the Ninety-five Theses, saw papal power driven from large areas of Northern Europe. Efforts of the papacy to combat the Reformation took such forms as the Inquisition, the Index, and the organization of the Jesuit order. The Jesuits became the intellectual and spiritual army of the church for the extermination of Protestantism. For nearly three centuries the Church of Rome carried on a vigorous but gradually losing struggle against the forces battling for civil and religious freedom.

ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၅၁၇ ခုနှစ်တွင် သီဆစ်ကိုးဆယ့်ငါးချက် (Ninety-five Theses) ကို ကပ်နှိပ်ခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့သည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် သတ်မှတ်ကြသော ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု (The Reformation) သည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အာဏာကို မြောက်ဥရောပ၏ ကျယ်ပြန့်သော နယ်မြေများမှ မောင်းထုတ်နိုင်ခဲ့သည်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ဘာသာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကို တိုက်ဖျက်ရန် ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်၏ ကြိုးပမ်းမှုများသည် ဘာသာရေးခုံရုံး (Inquisition)၊ ပိတ်ပင်ထားသော စာအုပ်များစာရင်း (The Index) နှင့် ဂျေဆူးအစ် (Jesuit) ဂိုဏ်းကို ဖွဲ့စည်းခြင်းစသည့် ပုံစံများကို ယူခဲ့သည်။ ဂျေဆူးအစ်များသည် ပရိုတက်စတင့်ဝါဒ (Protestantism) ကို မျိုးတုံးသုတ်သင်ရန်အတွက် အသင်းတော်၏ ပညာပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ဝိညာဉ်ရေးရာ စစ်တပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရာစုနှစ် သုံးခုနီးပါးတိုင်တိုင် ရောမအသင်းတော်သည် အရပ်ဘက်နှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ လွတ်လပ်ခွင့်အတွက် တိုက်ပွဲဝင်နေကြသော အင်အားစုများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း တဖြည်းဖြည်း ရှုံးနိမ့်လာခဲ့သော တိုက်ပွဲကို ဆင်နွှဲခဲ့သည်။

Finally, during the course of the French Revolution, the Catholic Church was outlawed in France—the first nation of Europe to espouse its cause, the nation that had, for more than twelve centuries, championed its claims and fought its battles, the nation where papal principles had been tested more fully than in any other land, and had been found wanting. In 1798 the French Government ordered the army operating in Italy under Berthier to take the pope prisoner. Though the papacy continued, its power was shorn, and it has never since wielded the same kind or measure of power that it did in former days. In 1870 the Papal States were completely absorbed into the united kingdom of Italy, the temporal power the papacy had formally exercised for more than 1,000 years came to an end, and the pope voluntarily became “the prisoner of the Vatican” until his temporal power was restored in 1929. See on ch. 7:25.

နောက်ဆုံးတွင် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး ဖြစ်စဉ်အတွင်း၌ ကက်သလစ်အသင်းတော်သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် တရားမဝင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်—ပြင်သစ်သည် ၎င်း၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို ထောက်ခံခဲ့သော ဥရောပ၏ ပထမဆုံးသော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး၊ ရာစုနှစ် ၁၂ ခုကျော်တိုင်တိုင် ၎င်း၏ အခိုင်အမာတောင်းဆိုချက်များကို ကာကွယ်ပေးပြီး ၎င်း၏ တိုက်ပွဲများကို တိုက်ခိုက်ပေးခဲ့ကာ၊ ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ မူဝါဒများကို အခြား မည်သည့်နိုင်ငံထက်မဆို ပိုမိုအပြည့်အဝ စမ်းသပ်ခဲ့ပြီး မပြည့်စုံကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်အစိုးရသည် ဘာသီယာ (Berthier) ၏ လက်အောက်၌ အီတလီတွင် လှုပ်ရှားနေသော စစ်တပ်အား ပုပ်ရဟန်းမင်းကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သော်လည်း ၎င်း၏ အာဏာသည် ဖြတ်တောက်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး၊ ထိုအချိန်မှစ၍ ယခင်နေ့ရက်များကဲ့သို့ တန်ခိုးအာဏာမျိုး သို့မဟုတ် အတိုင်းအတာမျိုးကို မည်သည့်အခါမျှ ထပ်မံ၍ မလွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့တော့ပေ။ ၁၈၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းနိုင်ငံတော်များ (Papal States) သည် စည်းလုံးညီညွတ်သော အီတလီနိုင်ငံတော်အတွင်းသို့ အပြည့်အဝ ပေါင်းစည်းခြင်း ခံခဲ့ရကာ၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်က တရားဝင် ကျင့်သုံးခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁,၀၀၀ ကျော်ကြာ လောကီအာဏာသည် ကုန်ဆုံးသွားခဲ့ပြီး၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းသည် ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် သူ၏ လောကီအာဏာ ပြန်လည်ရရှိသည့်အချိန်အထိ မိမိသဘောဆန္ဒအလျောက် “ဗာတီကန်၏ သုံ့ပန်း” ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အခန်းကြီး ၇:၂၅ အပေါ်တွင် ကြည့်ပါ။

It is evident from this brief sketch that the rise of papal power was a gradual process covering many centuries. The same is true of its decline. The former process may be thought of as continuing from about a.d. 100 to 756; the latter, from about a.d. 1303 to 1870. The papacy was at the height of its power from the time of Gregory VII (1073–85) to that of Boniface VIII (1294–1303). It is thus clear that no dates can be given to mark a sharp transition from insignificance to supremacy, or from supremacy back to comparative weakness. As is true with all historical processes, the rise and fall of the papacy were both gradual developments.

ဤအကျဉ်းချုပ် ကောက်ကြောင်းအရ ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာ တက်လာခြင်းသည် ရာစုနှစ်များစွာ ကြာမြင့်ခဲ့သော တရွေ့ရွေ့ပြောင်းလဲသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ၎င်း၏ ကျဆင်းမှုမှာလည်း ထို့အတူပင် ဖြစ်သည်။ ရှေ့ဖြစ်စဉ်ကို ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၀၀ မှ ၇၅၆ ခန့်အထိ ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်ဟု မှတ်ယူနိုင်ပြီး၊ နောက်ဖြစ်စဉ်ကို ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၃MD၃ မှ ၁၈၇၀ ခန့်အထိဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်သည် ဂရီဂိုရီ (၇) ၏ ခေတ်ကာလ (၁MD၇၃–၈၅) မှ ဗိုနီဖေ့စ် (၈) ၏ ခေတ်ကာလ (၁၂၉၄–၁၃MD၃) အထိ ၎င်း၏ အာဏာအမြင့်ဆုံးတွင် ရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အရေးမပါသောအခြေအနေမှ အချုပ်အခြာအာဏာသို့၊ သို့မဟုတ် အချုပ်အခြာအာဏာမှ နှိုင်းယှဉ်ချက်အားဖြင့် အားနည်းသော အခြေအနေသို့ သိသိသာသာ ကူးပြောင်းခြင်းကို မှတ်သားရန် တိကျသော နေ့စွဲများကို မပေးနိုင်ကြောင်း ရှင်းလင်းလှသည်။ သမိုင်းဝင်ဖြစ်စဉ်အားလုံးနည်းတူ၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်၏ အတက်နှင့် အကျ နှစ်ခုစလုံးသည် တရွေ့ရွေ့ပြောင်းလဲလာသော ဖြစ်ထွန်းမှုများသာ ဖြစ်ကြသည်။

However, by 538 the papacy was completely formed and functioning in all significant aspects, and by 1798, 1260 years later, it had lost practically all the power it had accumulated over a period of centuries. Inspiration allotments 1260 years to the papacy for a demonstration of its principles, its policies, and its objectives. Accordingly these two dates should be considered as marking the beginning and the end of the prophetic period of papal power.

သို့သော်လည်း၊ ၅၃၈ ခုနှစ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်သည် အရေးပါသော ကဏ္ဍအားလုံး၌ လုံးဝဥဿုံ ဖြစ်ပေါ်တည်ဆောက်ပြီး လုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်နေခဲ့ပြီဖြစ်ကာ၊ နှစ်ပေါင်း ၁၂၆၀ ကြာပြီးနောက် ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း ၎င်းစုဆောင်းထားခဲ့သော အာဏာအားလုံးနီးပါး ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ မှုတ်သွင်းတော်မူခြင်း (Inspiration) က ပုပ်ရဟန်းမင်းစနစ်အား ၎င်း၏ မူဝါဒများ၊ ပေါ်လစီများနှင့် ရည်မှန်းချက်များကို သက်သေပြသရန်အတွက် နှစ်ပေါင်း ၁၂၆၀ ကို သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဤနေ့စွဲနှစ်ခုကို ပုပ်ရဟန်းမင်းအာဏာ၏ ပရောဖက်ပြုချက်ဆိုင်ရာ ကာလ၏ အစနှင့် အဆုံးကို မှတ်သားခြင်းအဖြစ် မှတ်ယူသင့်သည်။

ellen g. white comments 1–28 PK 548, 553, 554 2, 3 GC 440 9, 10 GC 479 10 EW 52; GC 414, 480, 512; LS 241; MH 417; MYP 330; PP 339, 357; 1T 100; 4T 384, 453, 482 13 Ed 132; GC 422 13, 14 GC 424, 426, 480 14 GC 427 18 AH 540; ML 273; PP 342 22 GC 661 25 DA 763; Ev 233; EW 33; GC 51, 54, 439, 446; LS 101; PK 178, 183, 184; SR 328, 331, 382; 1T 76; 9T 230 27 DA 828; EW 151, 280, 295; GC 347, 614; MB 108; PP 170; SR 44, 403; 9T 219 28 PK 553

အယ်လင် ဂျီ ဝှိုက် ၏ မှတ်ချက်များ ၁–၂၈ PK ၅၄၈၊ ၅၅၃၊ ၅၅၄ ၂၊ ၃ GC ၄၄၀ ၉၊ ၁၀ GC ၄၇၉ ၁၀ EW ၅၂; GC ၄၁၄၊ ၄၈၀၊ ၅၁၂; LS ၂၄၁; MH ၄၁၇; MYP ၃၃၀; PP ၃၃၉၊ ၃၅၇; ၁T ၁၀၀; ၄T ၃၈၄၊ ၄၅၃၊ ၄၈၂ ၁၃ Ed ၁၃၂; GC ၄၂၂ ၁၃၊ ၁၄ GC ၄၂၄၊ ၄၂၆၊ ၄၈၀ ၁၄ GC ၄၂၇ ၁၈ AH ၅၄၀; ML ၂၇၃; PP ၃၄၂ ၂၂ GC ၆၆၁ ၂၅ DA ၇၆၃; Ev ၂၃၃; EW ၃၃; GC ၅၁၊ ၅၄၊ ၄၃၉၊ ၄၄၆; LS ၁၀၁; PK ၁၇၈၊ ၁၈၃၊ ၁၈၄; SR ၃၂၈၊ ၃၃၁၊ ၃၈၂; ၁T ၇၆; ၉T ၂၃၀ ၂၇ DA ၈၂၈; EW ၁၅၁၊ ၂၈၀၊ ၂၉၅; GC ၃၄၇၊ ၆၁၄; MB ၁၀၈; PP ၁၇၀; SR ၄၄၊ ၄၀၃; ၉T ၂၁၉