ဒံယေလအနာဂတ္တိကျမ်း ၆

 

chapter 6 

အခန်းကြီး ၆

1 Daniel is made chief of the presidents. 4 They conspiring against him obtain an idolatrous decree. 10 Daniel, accused of the breach thereof, is cast into the lions’ den. 18 Daniel is saved. 24 His adversaries devoured, 25 and God magnified by a decree. ၁ ဒံယေလသည် ဥက္ကဋ္ဌများ၏ အကြီးအကဲအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ၄ ၎င်းတို့သည် သူ့ကို ဆန့်ကျင်ရန် ပူးပေါင်းကြံစည်ပြီး ရုပ်တုကို ကိုးကွယ်စေသည့် အမိန့်ဒီကရီကို ရယူကြသည်။ ၁၀ ဒံယေလသည် အမိန့်ကို ဖောက်ဖျက်သည်ဟု စွပ်စွဲခံရကာ ခြင်္သေ့တွင်းထဲသို့ ချပစ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၈ ဒံယေလသည် ကယ်တင်ခြင်းခံရသည်။ ၂၄ သူ၏ ရန်သူများသည် ဝါးမြိုခြင်းခံရပြီး ၂၅ ဘုရားသခင်သည် အမိန့်ဒီကရီတစ်ခုဖြင့် ဘုန်းကြီးတော်မူသည်။

Princes. Aramaic ’achashdarpan, literally, “satraps” (see on ch. 3:2). The various details of the provincial administration of the Persian Empire prior to Darius I’s reorganization are still obscure. Herodutos (iii. 89) states that Darius I created 20 satrapies as main divisions of the empire. Each satrapy was divided into provinces. The inscriptions of Darius give various totals for the satrapies (21, 23, 29), indicating that the king probably changed the number as well s the size of satrapies during his reign. Some Greek historians use the term “satrap” for lower officials, as Daniel apparently did when he used the term to designate provincial governors. Compare the 127 provinces of Esther 1:1 in the time of Xerxes. ၁။ မင်းညီမင်းသားများ။ အာရမိတ်ဘာသာဖြင့် ’achashdarpan၊ စာသားအရ “ဘုရင်ခံများ” (အခန်းကြီး ၃:၂ တွင်ကြည့်ပါ)။ ဒါရိမင်းကြီး ပထမအကြိမ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းမှု မပြုလုပ်မီ ပါရှန်းအင်ပါယာ၏ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အသေးစိတ်အချက်အလက်များသည် ဝေဝါးနေဆဲဖြစ်သည်။ ဟီရိုဒိုးတပ်စ် (၃။ ၈၉) က ဒါရိမင်းကြီး ပထမသည် အင်ပါယာ၏ အဓိက အပိုင်းကြီးများအဖြစ် ဘုရင်ခံနယ်မြေ ၂၀ ကို ဖန်တီးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ဘုရင်ခံနယ်မြေ တစ်ခုစီကို ပြည်နယ်များအဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ ဒါရိမင်းကြီး၏ ကျောက်စာများတွင် ဘုရင်ခံနယ်မြေ အရေအတွက် စုစုပေါင်းကို အမျိုးမျိုး (၂၁၊ ၂၃၊ ၂၉) ဟု ဖော်ပြထားရာ၊ ၎င်းက ဘုရင်သည် သူ၏ နန်းစံသက်အတွင်း ဘုရင်ခံနယ်မြေများ၏ အရေအတွက်နှင့် အရွယ်အစားကို ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။ အချို့သော ဂရိသမိုင်းပညာရှင်များသည် ဒံယေလသည် ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများကို ရည်ညွှန်းရန် ဤဝေါဟာရကို အသုံးပြုခဲ့သကဲ့သို့ အဆင့်နိမ့်အရာရှိများအတွက် “ဘုရင်ခံ” ဟူသော ဝေါဟာရကို အသုံးပြုကြသည်။ အာရွှေရုမင်းကြီး (ဇေရဇ်မင်းကြီး) လက်ထက် ဧသတာ ၁:၁ ရှိ ပြည်နယ် ၁၂၇ ခုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။

Three presidents. This administrative body is not mentioned in non-Biblical sources. There is a complete lack of contemporary documentary evidence as to the organization of the Persian Empire prior to the reign of Darius I. 

၂။ ဥက္ကဋ္ဌသုံးယောက်။ ဤအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ကို ကျမ်းစာပြင်ပ အရင်းအမြစ်များတွင် ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပါ။ ဒါရိမင်းကြီး ပထမ အုပ်ချုပ်မှု မတိုင်မီ ပါရှန်းအင်ပါယာ၏ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ပတ်သက်၍ ခေတ်ပြိုင်အထောက်အထား စာရွက်စာတမ်းများ လုံးဝကင်းမဲ့နေသည်။

Daniel was first. Literally, “Daniel was one”. The word here translated “first” is rendered “one” in (chs. 2:9; 4:19; 7:5, 16). The aged prophet soon distinguished himself by conscientious service. 

ဒံယေလသည် ပထမဖြစ်၏။ စာသားအရ “ဒံယေလသည် တစ်ယောက် ဖြစ်သည်”။ ဤနေရာတွင် “ပထမ” ဟု ဘာသာပြန်ထားသော စကားလုံးကို (အခန်းကြီး ၂:၉၊ ၄:၁၉၊ ၇:၅၊ ၁၆) တွင် “တစ်ယောက်” ဟု ပြန်ဆိုထားသည်။ အသက်ကြီးရင့်သော ပရောဖက်သည် သစ္စာရှိစွာ အမှုထမ်းခြင်းဖြင့် မကြာမီပင် ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့သည်။

No damage. The reason for the elaborate organization of civil service in Persia is here pictured in vivid colors. On precautions taken by the imperial system to guard against loss of revenue and other damage, compare Ezra 4:13–16. 

အရှုံးမရှိစေရန်။ ပါရှာပြည်ရှိ အရပ်ဘက်ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းကို စေ့စပ်သေချာစွာ ဖွဲ့စည်းထားရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကို ဤနေရာတွင် ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်း ပုံဖော်ထားသည်။ အင်ပါယာစနစ်က အခွန်ဘဏ္ဍာ ဆုံးရှုံးမှုနှင့် အခြားသော ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကို ကာကွယ်ရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့သော ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ဧဇရ ၄:၁၃–၁၆ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။

Excellent spirit. This was not the first time that royal observers had noticed a unique “spirit” in Daniel. Nebuchadnezzar had testified to Daniel’s possession of “the spirit of the holy gods” (ch. 4:8). The queen mother repeated the expression in her interview with Belshazzar on his last fateful night (ch. 5:11). On the same occasion she called attention to the “excellent spirit” that had been observed in Daniel (ch. 5:12). This spirit had no doubt manifested itself, not only in the solving of “hard sentences” (ch. 5:12), but also in scrupulous integrity, unwavering faithfulness, loyalty to duty, and integrity in words and acts—qualities rarely seen in civil servants of that age. A brief acquaintance with this elderly statesman, a survivor of the golden age of imperial Babylonia, was sufficient to convince Darius that Daniel would be a wise choice as chief administrator of the new empire and counselor of the crown. ထူးမြတ်သော စိတ်သဘော။ ဒံယေလ၌ ထူးခြားသော “စိတ်သဘော” ရှိသည်ကို တော်ဝင်လေ့လာသူများ သတိပြုမိခြင်းမှာ ဤအကြိမ်သည် ပထမဆုံးအကြိမ် မဟုတ်ပါ။ နေဗုခဒ်နေဇာမင်းကြီးသည် ဒံယေလ၌ “သန့်ရှင်းသော ဘုရားတို့၏ ဝိညာဉ်တော်” ရှိကြောင်း သက်သေခံခဲ့သည် (အခန်းကြီး ၄:၈)။ မယ်တော်ကြီးသည် ဗေလရှာဇာမင်းကြီး၏ နောက်ဆုံး ကံကြမ္မာဆိုးညတွင် ပြုလုပ်သော တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှု၌ ဤအသုံးအနှုန်းကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောဆိုခဲ့သည် (အခန်းကြီး ၅:၁၁)။ ထိုပွဲ၌ပင် သူမသည် ဒံယေလ၌ တွေ့ရှိရသော “ထူးမြတ်သော စိတ်သဘော” ကို အာရုံစိုက်စေခဲ့သည် (အခန်းကြီး ၅:၁၂)။ ဤစိတ်သဘောသည် “ခက်ခဲသော ပုစ္ဆာများ” ကို ဖြေရှင်းရာတွင်သာမက (အခန်းကြီး ၅:၁၂)၊ စေ့စပ်သေချာသော ရိုးသားဖြောင့်မတ်မှု၊ မယိမ်းယိုင်သော သစ္စာရှိမှု၊ တာဝန်အပေါ် သစ္စာစောင့်သိမှု၊ စကားနှင့် လုပ်ရပ်များတွင် သစ္စာရှိမှု—ထိုခေတ်က အရပ်ဘက်ဝန်ထမ်းများတွင် တွေ့ရခဲသော အရည်အသွေးများတွင် ထင်ရှားပြသခဲ့သည်မှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိပါ။ ဗာဗုလုန်အင်ပါယာ၏ ရွှေခေတ်မှ လွတ်မြောက်လာသူဖြစ်သော ဤသက်ကြီးရင့်သူ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် ခေတ္တမျှ သိကျွမ်းရုံမျှဖြင့်၊ ဒါရိမင်းကြီးအား ဒံယေလသည် အင်ပါယာအသစ်၏ အဓိက အုပ်ချုပ်ရေးမှူးနှင့် ရာဇပလ္လင်၏ အတိုင်ပင်ခံအဖြစ် ပညာရှိသော ရွေးချယ်မှုဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်စေရန် လုံလောက်ခဲ့သည်။

Against Daniel. In his plans to elevate Daniel to the highest civil office in the state, the king doubtless acted in the interests of the crown and of the empire. However, he failed to take into account the feelings of jealousy that would naturally be aroused among the Median and Persian dignitaries when a Jew, a former minister of the Babylonians, occupied a position that, according to their expectations, should be theirs. ၄။ ဒံယေလကို ဆန့်ကျင်လျက်။ ဒံယေလအား နိုင်ငံတော်၏ အမြင့်ဆုံး အရပ်ဘက် ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ပေးရန် သူ၏ အစီအစဉ်များတွင်၊ ဘုရင်သည် ရာဇပလ္လင်နှင့် အင်ပါယာ၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်မှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိပါ။ သို့သော်၊ ဗာဗုလုန်လူမျိုးတို့၏ ဝန်ကြီးဟောင်း ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော ယုဒလူတစ်ယောက်သည် ၎င်းတို့၏ မျှော်မှန်းချက်အရ ၎င်းတို့ရရှိရမည့် ရာထူးကို ရယူထားချိန်တွင်၊ မီးဒီးယားနှင့် ပါရှန်း အရာရှိကြီးများအကြား သဘာဝအတိုင်း ပေါ်ပေါက်လာမည့် မနာလိုစိတ်များကို သူထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် ပျက်ကွက်ခဲ့သည်။

Any error. Despite his advanced age—he was now in his middle eighties—Daniel was able to perform his duties of state in such a way that no errors or faults could be charged against him. This accomplishment was due to his personal integrity and to confidence in the unfailing guidance of his heavenly Father. To love and serve God was to him more important than life itself. Scrupulous adherence from his youth to the laws of health doubtless gave him a vigor far beyond what was usual for men of his age. 

မည်သည့်အမှားအယွင်းမျှ။ သူ၏ အသက်အရွယ် ကြီးရင့်နေလင့်ကစား—သူသည် ယခုအခါ အသက် ရှစ်ဆယ်လယ်ပိုင်းသို့ ရောက်နေပြီဖြစ်သည်—ဒံယေလသည် မိမိအပေါ် မည်သည့်အမှားအယွင်း သို့မဟုတ် အပြစ်အနာအဆာမျှ စွပ်စွဲ၍မရနိုင်သော နည်းလမ်းဖြင့် နိုင်ငံတော်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဤအောင်မြင်မှုသည် သူ၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးသားဖြောင့်မတ်မှုနှင့် ကောင်းကင်ဘုံရှိ အဖဘုရားသခင်၏ မပျက်ကွက်သော လမ်းပြမှုအပေါ် ယုံကြည်ကိုးစားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်ကို ချစ်ရန်နှင့် ဝတ်ပြုရန်မှာ သူ့အတွက် အသက်ထက်ပင် ပို၍ အရေးကြီးသည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက ကျန်းမာရေး နည်းဥပဒေများကို စေ့စပ်သေချာစွာ လိုက်နာခဲ့ခြင်းက သူ့အား ထိုအသက်အရွယ်ရှိသော အမျိုးသားများထက် များစွာသာလွန်သော ခွန်အားကို ပေးခဲ့သည်မှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိပါ။

The law of his God. A careful scrutiny of Daniel’s habits, a close observation of his dealings with associates and subordinates, and a careful checking of the records, revealed no irregularities to provide a ground for complaints or accusations. However, Daniel’s enemies discovered that he was never to be found worshiping in any of the temples of Babylon, nor did he take part in any heathen religious ceremonies. Undoubtedly they had noticed that he was absent from his office every Sabbath, the day of weekly rest prescribed in “the law of his God.” They doubtless reasoned that his set times for prayer interfered with the discharge of his official duties. 

မိမိဘုရားသခင်၏ ပညတ်တရား။ ဒံယေလ၏ အလေ့အထများကို သေချာစွာ စစ်ဆေးခြင်း၊ သူ၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့် လက်အောက်ငယ်သားများနှင့် ဆက်ဆံရေးကို အနီးကပ် စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် မှတ်တမ်းများကို ဂရုတစိုက် စစ်ဆေးခြင်းတို့က တိုင်ကြားရန် သို့မဟုတ် စွပ်စွဲရန် အခြေခံပေးမည့် မည်သည့် မမှန်ကန်မှုကိုမျှ ဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပါ။ သို့သော်လည်း၊ ဒံယေလ၏ ရန်သူများသည် သူသည် ဗာဗုလုန်မြို့ရှိ မည်သည့် ဗိမာန်တော်တွင်မျှ ဝတ်ပြုကိုးကွယ်ခြင်း မပြုကြောင်းနှင့် အယူမှား ဘာသာရေး အခမ်းအနားများတွင်လည်း ပါဝင်ခြင်းမရှိကြောင်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် “မိမိဘုရားသခင်၏ ပညတ်တရား” တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသော အပတ်စဉ် အနားယူရာနေ့ ဖြစ်သည့် ဥပုသ်နေ့တိုင်းတွင် သူသည် မိမိ၏ရုံးခန်း၌ မရှိသည်ကို သတိပြုမိခဲ့ကြမှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိပါ။ သူ၏ သတ်မှတ်ထားသော ဆုတောင်းချိန်များသည် သူ၏ တရားဝင် တာဝန်ဝတ္တရားများကို ထမ်းဆောင်ရာတွင် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည်ဟု ၎င်းတို့ တွေးဆခဲ့ကြမှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိပါ။

These presidents and princes. There is no need to assume that all governors of the empire assembled before the king concerning this matter. Doubtless only those appeared who envied Daniel’s position. If all had been called together for the occasion, the king might have become suspicious, especially if Daniel was not among them. The plotters probably calculated that with only a few approaching the king with the request, the chances of deceiving the monarch were greater than if they waited until all the governors from every corner of the empire could be assembled to appear before him. 

ဤဥက္ကဋ္ဌများနှင့် မင်းညီမင်းသားများ။ ဤကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ အင်ပါယာ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အားလုံး ဘုရင်မင်းကြီးရှေ့တွင် စုရုံးခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရန် မလိုပါ။ ဒံယေလ၏ ရာထူးကို မနာလိုဖြစ်သူများသာ လာရောက်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်မှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိပါ။ အကယ်၍ ထိုအခမ်းအနားအတွက် အားလုံးကို ဆင့်ခေါ်ခဲ့လျှင်၊ အထူးသဖြင့် ဒံယေလသည် ၎င်းတို့အထဲတွင် မပါဝင်ပါက ဘုရင်သည် သံသယဝင်လာနိုင်သည်။ ကြံစည်သူများသည် ဘုရင်မင်းကြီးထံ တောင်းဆိုချက်ဖြင့် အနည်းငယ်မျှသာ ချဉ်းကပ်ပါက၊ အင်ပါယာ၏ ထောင့်စုံမှ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အားလုံး စုရုံးရောက်ရှိလာသည်အထိ စောင့်ဆိုင်းရသည်ထက် ဘုရင်ကို လှည့်စားနိုင်မည့် အခွင့်အလမ်း ပိုများလိမ့်မည်ဟု တွက်ချက်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

Live for ever. See on ch. 2:4. 

အစဉ်အမြဲ အသက်တော်တည်ပါစေ။ အခန်းကြီး ၂:၄ တွင် ကြည့်ပါ။

All. Doubtless a lie, for it is questionable that all were consulted. 

အားလုံး။ အားလုံးကို တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခဲ့ခြင်း ရှိမရှိမှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိသောကြောင့် ၎င်းသည် လိမ်ညာမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်မှာ ဧကန်မလွဲပင်။

Whosoever shall ask a petition. A decree of this nature would be entirely alien to the Persians, who won the reputation of being largehearted in matters of religious tolerance. It is unthinkable that a man like Cyrus would have signed such a decree. However, Darius the Mede evidently had a different background. We know little of the thinking of the Medes with respect to religious tolerance. Cyrus, the Persian king, rebuilt temples of nations destroyed by the Babylonians, and thereby showed his spirit of tolerance with regard to other peoples’ religious feelings and practices. On the other hand Darius I claimed that the False Smerdis, his predecessor, a Magian from Media who ruled for about half a year in 522 b.c., showed his spirit of intolerance by destroying temples. Although generalizations are subject to error, we must reckon with the possibility that the Medes, or at least some of their rulers, showed less religious tolerance than the Persians. 

မည်သူမဆို ဆုတောင်းလျှင်။ ဤကဲ့သို့သော သဘောသဘာဝရှိသည့် အမိန့်ဒီကရီသည် ဘာသာရေး သည်းခံမှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် စိတ်သဘောထား ကြီးမြတ်သူများအဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သော ပါရှန်းလူမျိုးများနှင့် လုံးဝစိမ်းသက်နေပေလိမ့်မည်။ ကုရုမင်းကြီး ကဲ့သို့သော လူမျိုးတစ်ဦးသည် ဤကဲ့သို့သော အမိန့်ဒီကရီကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့လိမ့်မည်ဟု မတွေးဝံ့စရာပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း၊ မီးဒီးယားလူမျိုး ဒါရိမင်းကြီးသည် ထင်ရှားစွာပင် ကွဲပြားသော နောက်ခံသမိုင်း ရှိခဲ့သည်။ ဘာသာရေး သည်းခံမှုနှင့် ပတ်သက်၍ မီးဒီးယားလူမျိုးတို့၏ အတွေးအခေါ်ကို ငါတို့ အနည်းငယ်သာ သိရသည်။ ပါရှန်းဘုရင် ကုရုမင်းကြီးသည် ဗာဗုလုန်လူမျိုးများ ဖျက်ဆီးခဲ့သော လူမျိုးတကာတို့၏ ဗိမာန်တော်များကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ပေးခဲ့ပြီး၊ ထိုသို့ဖြင့် အခြားလူမျိုးများ၏ ဘာသာရေး ခံစားချက်များနှင့် ကျင့်ထုံးများအပေါ် သူ၏ သည်းခံစိတ်ဓာတ်ကို ပြသခဲ့သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ ဒါရိမင်းကြီး ပထမက၊ ဘီစီ ၅၂၂ တွင် ခြောက်လခန့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော မီးဒီးယားပြည်မှ မာဂုပညာရှိတစ်ဦးဖြစ်သည့် သူ၏အရင်မင်းကြီး ဖောလ်စ် စမာဒစ် (False Smerdis) သည် ဗိမာန်တော်များကို ဖျက်ဆီးခြင်းဖြင့် သူ၏ သည်းမခံနိုင်သော စိတ်ဓာတ်ကို ပြသခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ယေဘုယျကောက်ချက်ချမှုများသည် မှားယွင်းနိုင်သော်လည်း၊ မီးဒီးယားလူမျိုးများ သို့မဟုတ် အနည်းဆုံး ၎င်းတို့၏ အုပ်ချုပ်သူ အချို့သည် ပါရှန်းလူမျိုးများထက် ဘာသာရေး သည်းခံမှု နည်းပါးကြောင်း ဖြစ်နိုင်ခြေကို ငါတို့ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်။

It has also been observed that the command to pray for one month to none but the king, though in this instance especially aimed at Daniel, may have been suggested by a national religious custom of earlier date among the Medes, according to which divine honors were rendered to the king. Herodotus (i. 199) remarks that Deioces, one of the earliest known kings of the Medes, had made his person the object of reverential awe in the eyes of his subjects by removing himself from the observation of the common man, in order to convince his people that he was different from them. That even Persian kings were willing occasionally to accept divine honors is evident from the fact that in Egypt they allowed divine attributes to be added to their names. Hieroglyphic inscriptions refer to Cambyses as the “son of Re” the sun-god, and to Darius as “the son of god.” Hence it is not necessary to go down in history to the Roman emperors to find the first historical parallels to the command referred to in Dan. 6:7, as some critical scholars have claimed. 

ဤဖြစ်ရပ်တွင် အထူးသဖြင့် ဒံယေလကို ဦးတည်ထားသော်လည်း၊ ဘုရင်မှတစ်ပါး အခြားသူထံ တစ်လပတ်လုံး ဆုမတောင်းရဟူသော အမိန့်သည် ဘုရင်အား ဘုရားသခင်ကဲ့သို့ ဂုဏ်ပြုသော မီးဒီးယားလူမျိုးတို့အကြား စောစောပိုင်းကာလက အမျိုးသား ဘာသာရေး ထုံးတမ်းအစဉ်အလာတစ်ခုကြောင့် အကြံပြုခြင်း ခံရခြင်းဖြစ်နိုင်ကြောင်းကိုလည်း သတိပြုမိကြသည်။ ဟီရိုဒိုးတပ်စ် (၁။ ၁၉၉) က မီးဒီးယားလူမျိုးတို့၏ အစောဆုံး သိရှိရသော ဘုရင်များထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သည့် ဒိုင်အိုကေးစ် (Deioces) သည် မိမိကိုယ်ကို သာမန်လူများ၏ စောင့်ကြည့်မှုမှ ဖယ်ခွာခြင်းဖြင့်၊ မိမိသည် ၎င်းတို့နှင့် ကွဲပြားကြောင်း မိမိ၏ တိုင်းသူပြည်သားများအား ယုံကြည်စေရန် မိမိ၏ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးကို ရိုသေခန့်ညားဖွယ်ရာ ဖြစ်စေခဲ့သည်ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ ပါရှန်းဘုရင်များပင်လျှင် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဘုရားသခင်ကဲ့သို့သော ဂုဏ်ပြုမှုများကို လက်ခံရန် ဆန္ဒရှိခဲ့ကြသည်မှာ အီဂျစ်ပြည်တွင် ၎င်းတို့၏ အမည်များ၌ ဘုရားသခင်ဆိုင်ရာ ဂုဏ်ပုဒ်များကို ထည့်သွင်းခွင့်ပြုခဲ့သည့် အချက်မှ ထင်ရှားသည်။ ရုပ်ပုံစာလုံး ကျောက်စာများက ကမ်ဘိုင်ဆီးစ် (Cambyses) ကို နေမင်းဘုရား၏ “ရီ (Re) ၏ သားတော်” ဟုလည်းကောင်း၊ ဒါရိမင်းကြီးကို “ဘုရားသခင်၏ သားတော်” ဟုလည်းကောင်း ရည်ညွှန်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် အချို့သော ဝေဖန်ရေးပညာရှင်များ စွပ်စွဲသကဲ့သို့ ဒံယေလ ၆:၇ တွင် ရည်ညွှန်းထားသော အမိန့်နှင့် ပထမဆုံးသော သမိုင်းဝင် တူညီချက်များကို ရှာဖွေရန် ရောမဧကရာဇ်များအထိ သမိုင်းတွင် ဆင်းသွားရန် မလိုပါ။

Den of lions. Contemporary literature and works of art frequently depict kings of antiquity, such as those of Egypt, Assyria, and Persia, engaged in the sport of hunting wild animals. Game consisted chiefly of lions, but included also panthers, wild bulls, and elephants. Reports tell of vassal kings sending captured wild animals to their royal lords in Mesopotamia as tribute. There they were kept in menageries, as symbols of the monarch’s world power and for the amusement of the king and his friends. Although no examples of capital punishment by throwing the culprit before wild animals are known from contemporary records in Persian times, these sources speak of extraordinarily barbaric forms of capital punishment ordered by otherwise humane Persian kings. 

ခြင်္သေ့တွင်း။ ခေတ်ပြိုင်စာပေများနှင့် အနုပညာလက်ရာများသည် အီဂျစ်၊ အဆီးရီးယားနှင့် ပါရှာပြည်တို့မှ ရှေးဟောင်းဘုရင်များသည် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များကို အမဲလိုက်သည့် အားကစားတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေကြပုံကို မကြာခဏ ပုံဖော်လေ့ရှိသည်။ အမဲလိုက် တိရစ္ဆာန်များတွင် အဓိကအားဖြင့် ခြင်္သေ့များ ပါဝင်သော်လည်း ကျားသစ်များ၊ တောနွားများနှင့် ဆင်များလည်း ပါဝင်သည်။ လက်အောက်ခံ ဘုရင်များသည် ဖမ်းမိထားသော တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များကို မက်ဆိုပိုတေးမီးယားပြည်ရှိ ၎င်းတို့၏ ဘုရင်မင်းမြတ်များထံသို့ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာအဖြစ် ပေးပို့ကြကြောင်း အစီရင်ခံစာများက ဆိုသည်။ ထိုနေရာတွင် ၎င်းတို့ကို ဧကရာဇ်၏ ကမ္ဘာ့အာဏာ၏ သင်္ကေတအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဘုရင်နှင့် သူ၏ မိတ်ဆွေများ ဖျော်ဖြေရေးအတွက်လည်းကောင်း သားရဲတိရစ္ဆာန်ရုံများတွင် ထိန်းသိမ်းထားကြသည်။ ပါရှန်းခေတ် ခေတ်ပြိုင်မှတ်တမ်းများတွင် ပြစ်မှုကျူးလွန်သူကို တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များရှေ့သို့ ချပစ်ခြင်းဖြင့် သေဒဏ်ပေးသည့် ဥပမာများကို မသိရသော်လည်း၊ ဤအရင်းအမြစ်များသည် အခြားကိစ္စများတွင် လူသားဆန်သော ပါရှန်းဘုရင်များက အမိန့်ပေးခဲ့သည့် ထူးထူးခြားခြား ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော သေဒဏ်ပေးသည့် ပုံစံများကို ဖော်ပြကြသည်။

It be not changed. On the irrevocability of the law of “the Medes and Persians” compare Esther 1:19; 8:8. This characteristic is also attested by Greek writers. For example, Diodorus Siculus (xvii. 30) describes the attitude of Darius II toward the sentence of death upon Charidemos. He claims that the king, after pronouncing the death sentence, repented and blamed himself for having greatly erred in judgment; yet it was impossible to undo what had been done by royal authority. 

၈။ မပြောင်းလဲစေရန်။ “မေဒိနှင့် ပါရှန်းလူမျိုးတို့၏” ပညတ်တရားကို ပြောင်းလဲ၍မရနိုင်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ဧသတာ ၁:၁၉၊ ၈:၈ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။ ဤထူးခြားချက်ကို ဂရိစာရေးဆရာများကလည်း သက်သေခံထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ဒီယိုဒေါရပ်စ် စီကျူးလပ်စ် (၁၇။ ၃၀) က ခါရီဒီမို့စ် (Charidemos) အပေါ် သေဒဏ်စီရင်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ဒါရိမင်းကြီး ဒုတိယ၏ သဘောထားကို ဖော်ပြထားသည်။ ဘုရင်သည် သေဒဏ်အမိန့် ချမှတ်ပြီးနောက်၊ နောင်တရပြီး မိမိ၏ ဆုံးဖြတ်ချက် ကြီးစွာမှားယွင်းခဲ့ကြောင်း မိမိကိုယ်ကို အပြစ်တင်ခဲ့သော်လည်း၊ တော်ဝင်အာဏာဖြင့် လုပ်ဆောင်ပြီးခဲ့သောအရာကို ပြန်ဖျက်ရန် မဖြစ်နိုင်ကြောင်း သူက ဆိုသည်။

Medes and Persians. Higher critics frequently pointed to the presence of this expression in the book of Daniel, used at a time when the Persians were actually more in control of the former empire than the Medes, as proof of the supposed late authorship of the book. They claimed that such a term would be used only at a time when the real political situation had become hazy in the memory of the people. Contemporary documents, since discovered, have proved this higher critical view incorrect. These documents refer to the Persians as “Medes,” and to “Medes and Persians,” as does the Bible. The cuneiform documents also mention various Persian kings by the title “king of the Medes,” as well as by the customary title “king of Persia”. Since Darius was a “Mede,” it is only natural that any courtier referring in his presence to the law of the land would speak of “the law of the Medes and Persians”. 

မေဒိနှင့် ပါရှန်းလူမျိုး။ အဆင့်မြင့် ဝေဖန်ရေးသမားများသည် ဒံယေလကျမ်းတွင် ဤအသုံးအနှုန်း ပါဝင်နေခြင်းကို၊ ပါရှန်းလူမျိုးများသည် ယခင်အင်ပါယာကို မေဒိလူမျိုးများထက် ပိုမိုထိန်းချုပ်ထားသည့် အချိန်တွင် အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်၍ ကျမ်းစာကို နောက်ကျမှ ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သက်သေအဖြစ် မကြာခဏ ထောက်ပြခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့က စစ်မှန်သော နိုင်ငံရေး အခြေအနေသည် လူတို့၏ မှတ်ဉာဏ်ထဲတွင် ဝေဝါးသွားသည့် အချိန်မျိုးတွင်သာ ထိုကဲ့သို့သော ဝေါဟာရကို အသုံးပြုလိမ့်မည်ဟု အခိုင်အမာ ဆိုခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ခေတ်ပြိုင်စာရွက်စာတမ်းများက ဤအဆင့်မြင့် ဝေဖန်ရေးအမြင် မှားယွင်းကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ သမ္မာကျမ်းစာကဲ့သို့ပင် ဤစာရွက်စာတမ်းများသည် ပါရှန်းလူမျိုးများကို “မေဒိလူမျိုးများ” ဟုလည်းကောင်း၊ “မေဒိနှင့် ပါရှန်းလူမျိုးများ” ဟုလည်းကောင်း ရည်ညွှန်းကြသည်။ ရုပ်ပုံစာလုံး စာရွက်စာတမ်းများသည် အမျိုးမျိုးသော ပါရှန်းဘုရင်များကို “မေဒိရှင်ဘုရင်” ဟူသော ဘွဲ့အပြင် ထုံးစံအတိုင်း “ပါရှာပြည်ရှင်ဘုရင်” ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့်လည်း ဖော်ပြကြသည်။ ဒါရိမင်းကြီးသည် “မေဒိလူမျိုး” ဖြစ်သောကြောင့်၊ သူ၏ မျက်မှောက်တော်တွင် နိုင်ငံတော်၏ ပညတ်တရားကို ရည်ညွှန်းသော မည်သည့် အမတ်မဆို “မေဒိနှင့် ပါရှန်းလူမျိုးတို့၏ ပညတ်တရား” ဟု ပြောဆိုကြလိမ့်မည်မှာ သဘာဝကျလှပေသည်။

His house. Daniel’s house probably had a flat roof, like the majority of both ancient and modern houses in Mesopotamia. Usually on one corner there is an apartment raised above the flat roof that contains latticed windows for ventilation. Such rooms provided ideal places of seclusion. ၁၀။ မိမိအိမ်။ ဒံယေလ၏ အိမ်သည် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားပြည်ရှိ ရှေးဟောင်းနှင့် ခေတ်ပေါ် အိမ်အများစုကဲ့သို့ပင် ညီညာသော အမိုးရှိပုံရသည်။ များသောအားဖြင့် ထောင့်တစ်နေရာတွင် ညီညာသောအမိုးထက်တွင် မြှင့်တင်ထားသော အခန်းတစ်ခန်း ရှိတတ်ပြီး လေဝင်လေထွက်အတွက် ဇကာကွက်ပြတင်းပေါက်များ ပါရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့သော အခန်းများသည် သီးသန့်နေရန် အကောင်းဆုံး နေရာများကို ပေးစွမ်းသည်။

His windows being open. An identical Aramaic expression is used in an Aramaic papyrus from Elephantine. The papyrus describes a house having “open windows” at the lower end and above (Cowley, No. 25, line 6). Another papyrus speaks of a house whose “one window opens to the two compartments” (Kraeling, No. 12, line 21). Daniel’s open windows faced in the direction of Jerusalem, the city he had left as a boy and probably never saw again. On the custom of turning in prayer toward Jerusalem see 1 Kings 8:33, 35); Ps. 5:7; 28:2. သူ၏ ပြတင်းပေါက်များ ပွင့်လျက်ရှိ၏။ ထပ်တူညီသော အာရမိတ်အသုံးအနှုန်းကို အီလက်ဖန်တိုင် (Elephantine) မှ ရရှိသော အာရမိတ် ပပိုင်းရပ်စ်ကျမ်းစာလိပ်တွင် အသုံးပြုထားသည်။ ထိုကျမ်းစာလိပ်က အောက်ခြေနှင့် အထက်တွင် “ပွင့်နေသော ပြတင်းပေါက်များ” ရှိသည့် အိမ်တစ်လုံးကို ဖော်ပြထားသည် (ခေါင်လေ၊ နံပါတ် ၂၅၊ စာကြောင်း ၆)။ အခြား ပပိုင်းရပ်စ်တစ်ခုက “ပြတင်းပေါက်တစ်ခုသည် အခန်းနှစ်ခန်းဆီသို့ ပွင့်သည်” ဟူသော အိမ်တစ်လုံးအကြောင်း ပြောထားသည် (ခရေလင်၊ နံပါတ် ၁၂၊ စာကြောင်း ၂၁)။ ဒံယေလ၏ ဖွင့်ထားသော ပြတင်းပေါက်များသည် သူငယ်စဉ်ကတည်းက စွန့်ခွာခဲ့ပြီး နောက်ထပ်တစ်ကြိမ်မျှ မြင်တွေ့ရတော့ခြင်း မရှိလောက်သည့် ယေရုရှလင်မြို့ ဘက်သို့ မျက်နှာမူထားသည်။ ယေရုရှလင်မြို့ဘက်သို့ မျက်နှာမူ၍ ဆုတောင်းသည့် အလေ့အထနှင့် ပတ်သက်၍ ဓမ္မရာဇဝင်ပထမစောင် ၈:၃၃၊ ၃၅၊ ဆာလံ ၅:၇၊ ၂၈:၂ တွင် ကြည့်ပါ။

He kneeled. The Bible notes various postures in prayer. We find servants of God praying while sitting, like David (2 Sam. 7:18), bowing, like Eliezer (Gen. 24:26) and Elijah (1 Kings 18:42), and frequently standing, like Hannah (1 Sam. 1:26). The most common attitude in prayer seems to have been that of kneeling, of which the following are examples: Ezra (Ezra 9:5), Jesus (Luke 22:41), Stephen (Acts 7:60. See further PK 48; GW 178. 

သူသည် ဒူးထောက်၏။ သမ္မာကျမ်းစာသည် ဆုတောင်းရာတွင် အမျိုးမျိုးသော ကိုယ်နေဟန်ထားများကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ဒါဝိဒ်ကဲ့သို့ ထိုင်လျက်ဆုတောင်းသော ဘုရားသခင်၏ အစေခံများကို ငါတို့တွေ့ရသည် (ဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင် ၇:၁၈)၊ ဧလျာဇာ (ကမ္ဘာဦး ၂၄:၂၆) နှင့် ဧလိယ (ဓမ္မရာဇဝင်ပထမစောင် ၁၈:၄၂) ကဲ့သို့ ဦးညွှတ်လျက်ဆုတောင်းခြင်း၊ ဟန္နကဲ့သို့ မကြာခဏ မတ်တတ်ရပ်လျက် ဆုတောင်းခြင်း (ဓမ္မရာဇဝင်ပထမစောင် ၁:၂၆) တို့ ဖြစ်သည်။ ဆုတောင်းရာတွင် အသုံးအများဆုံး အနေအထားမှာ ဒူးထောက်ခြင်း ဖြစ်ပုံရပြီး အောက်ပါတို့မှာ ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်- ဧဇရ (ဧဇရ ၉:၅)၊ ယေရှု (လုကာ ၂၂:၄၁)၊ သတေဖန် (တမန်တော် ၇:၆၀)။ ထပ်မံ၍ ပီကေ ၄၈၊ ဂျီဒဗလျူ ၁၇၈ တွင် ကြည့်ပါ။

Three times a day. In later Jewish tradition the offering of prayer three times a day took place at the third, sixth, and ninth hours of the day (the hours being counted from sunrise). The third and ninth corresponded to the time of the morning and the evening sacrifices. The psalmist followed the same practice (Ps. 55:17). Three daily prayers later became a fixed custom with every orthodox Jew living according to rabbinical regulations (Berakoth iv. 1). This custom of the three daily times of prayer seems also to have been adopted in the early Christian church (Didache 8). 

တစ်နေ့လျှင် သုံးကြိမ်။ နောက်ပိုင်း ဂျူးရိုးရာအစဉ်အလာတွင် တစ်နေ့လျှင် သုံးကြိမ် ဆုတောင်းခြင်းကို နေ့ရက်၏ တတိယ၊ ဆဋ္ဌမနှင့် နဝမမြောက် နာရီများတွင် ပြုလုပ်ကြသည် (နာရီများကို နေထွက်ချိန်မှစ၍ ရေတွက်သည်)။ တတိယနှင့် နဝမနာရီများသည် နံနက်ယဇ်နှင့် ညနေယဇ်ပူဇော်ချိန်များနှင့် ကိုက်ညီသည်။ ဆာလံဆရာသည်လည်း ထိုနည်းတူ လိုက်နာခဲ့သည် (ဆာလံ ၅၅:၁၇)။ နေ့စဉ် သုံးကြိမ် ဆုတောင်းခြင်းသည် နောက်ပိုင်းတွင် ရဗ္ဗိတို့၏ စည်းမျဉ်းများအတိုင်း နေထိုင်သော အင်္ဂါရပ်ညီညွတ်သည့် ဂျူးတိုင်းအတွက် ပုံသေဓလေ့တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည် (Berakoth ၄။ ၁)။ ဤနေ့စဉ် သုံးကြိမ် ဆုတောင်းခြင်း အလေ့အထကို စောစောပိုင်း ခရစ်ယာန်အသင်းတော်တွင်လည်း လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ပုံရသည် (Didache ၈)။

Found Daniel praying. The plotters did not have to wait long to see Daniel disregard the king’s prohibition. Decree or no decree, this man of God felt that he should continue his regular prayer habits. God was to him the source of all his wisdom and success in life. The favor of Heaven was dearer to him than life itself. His conduct was the natural result of his trust in God. ၁၁။ ဒံယေလ ဆုတောင်းသည်ကို တွေ့ကြ၏။ ကြံစည်သူများသည် ဒံယေလက ဘုရင်၏ တားမြစ်ချက်ကို လျစ်လျူရှုသည်ကို မြင်တွေ့ရန် ကြာမြင့်စွာ စောင့်ဆိုင်းစရာ မလိုခဲ့ပါ။ အမိန့်ဒီကရီ ရှိသည်ဖြစ်စေ၊ မရှိသည်ဖြစ်စေ၊ ဤဘုရားသခင်၏ လူသည် မိမိ၏ ပုံမှန်ဆုတောင်းခြင်း အလေ့အထကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သင့်သည်ဟု ခံစားခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်သည် သူ့အတွက် ဘဝတွင် သူ၏ ပညာဉာဏ်နှင့် အောင်မြင်မှုအားလုံး၏ အရင်းအမြစ် ဖြစ်တော်မူသည်။ ကောင်းကင်ဘုံ၏ မျက်နှာသာရခြင်းသည် သူ့အတွက် အသက်ထက်ပင် ပို၍ အဖိုးတန်သည်။ သူ၏ အပြုအမူသည် ဘုရားသခင်အပေါ် သူ၏ ယုံကြည်ကိုးစားခြင်း၏ သဘာဝကျသော ရလဒ်ပင် ဖြစ်သည်။

Of the captivity. The form of the accusation revealed the full hatred and contempt that these men felt toward Daniel. They did not refer to the dignity of his office but characterized him merely as a foreigner, a Jewish exile. They doubtless hoped thereby to bring his conduct under the suspicion of being an act of rebellion against the royal authority. They inquired, in effect, How could a man whom the king had so highly honored, and who had every reason to demonstrate his gratitude toward the king by strict obedience to royal decrees, be so shameless as to defy the royal orders openly? Their words were calculated to lead Darius to regard Daniel as an ungrateful, if not traitorous, character. 

သုံ့ပန်းများထဲမှ။ စွပ်စွဲချက်ပုံစံသည် ထိုလူများ ဒံယေလအပေါ် ထားရှိသော အမုန်းတရားနှင့် မထီမဲ့မြင်ပြုမှု အပြည့်အဝကို ထင်ရှားစေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် သူ၏ ရာထူးဂုဏ်သိက္ခာကို ရည်ညွှန်းခြင်းမပြုဘဲ သူ့ကို နိုင်ငံခြားသားတစ်ဦး၊ ဂျူးသုံ့ပန်းတစ်ဦးအဖြစ်သာ သရုပ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ထိုသို့ဖြင့် သူ၏ အပြုအမူကို တော်ဝင်အာဏာကို ဆန့်ကျင်ပုန်ကန်သည့် လုပ်ရပ်အဖြစ် သံသယဝင်လာစေရန် မျှော်လင့်ခဲ့ကြမှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိပါ။ ၎င်းတို့က အကျိုးသက်ရောက်မှုအရ ဘုရင်မင်းကြီးက ဤမျှအထိ မြင့်မြတ်စွာ ဂုဏ်ပြုထားပြီး တော်ဝင်အမိန့်ဒီကရီများကို တိကျစွာ လိုက်နာခြင်းဖြင့် ဘုရင်အပေါ် မိမိ၏ ကျေးဇူးသိတတ်မှုကို ပြသရန် အကြောင်းပြချက် အပြည့်အဝရှိသော လူတစ်ယောက်သည် တော်ဝင်အမိန့်များကို ပေါ်ပေါ်ထင်ထင် ဆန့်ကျင်ရန် ဤမျှအထိ အရှက်မဲ့ရသနည်းဟု မေးမြန်းခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ စကားများသည် ဒါရိမင်းကြီးအား ဒံယေလကို ကျေးဇူးမသိတတ်သော၊ သစ္စာဖောက်မဟုတ်လျှင်ပင် ထိုသို့သော စရိုက်ရှိသူအဖြစ် ရှုမြင်လာစေရန် တွက်ချက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

Deliver him. The monarch saw the snare that had been set for him. When the decree was proposed, the men had resorted to flattery, and the aging king had agreed without recognizing the plot that underlay the plan of the men whose judgment he had been accustomed to trust. He suddenly realized that the whole matter had ben conceived, not, as he had thought, to bring honor to his reign and person, but to deprive him of a true friend and trustworthy public servant. Despite his almost frantic efforts, the king could find no legal loophole by which to save Daniel and at the same time preserve the basic Median and Persian concept of the inviolability of law. 

သူ့ကို ကယ်တင်ရန်။ မင်းကြီးသည် မိမိအတွက် ဆင်ထားသော ထောင်ချောက်ကို မြင်ခဲ့သည်။ အမိန့်ဒီကရီကို တင်ပြစဉ်က ထိုလူများသည် မြှောက်ပင့်ခြင်းကို အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး၊ အသက်ကြီးရင့်သော ဘုရင်သည် မိမိယုံကြည်ကိုးစားလေ့ရှိသော ထိုလူများ၏ အစီအစဉ်အောက်တွင် ရှိနေသည့် ပူးပေါင်းကြံစည်မှုကို သတိမပြုမိဘဲ သဘောတူခဲ့မိသည်။ မိမိထင်မှတ်ထားသကဲ့သို့ မိမိ၏ အုပ်ချုပ်မှုနှင့် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအတွက် ဂုဏ်သိက္ခာကို ဆောင်ကြဉ်းရန် မဟုတ်ဘဲ၊ မိမိထံမှ စစ်မှန်သော မိတ်ဆွေနှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရသော ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းတစ်ဦးကို ဆုံးရှုံးစေရန်အတွက် ဤကိစ္စရပ်တစ်ခုလုံးကို ကြံစည်ထားခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သူ ရုတ်တရက် သဘောပေါက်သွားခဲ့သည်။ သူ၏ သဲသဲမဲမဲ ကြိုးပမ်းမှုများ ရှိလင့်ကစား၊ ဘုရင်သည် ဒံယေလကို ကယ်တင်ရန်နှင့် တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ပညတ်တရားကို ပြောင်းလဲ၍မရနိုင်ဟူသော အခြေခံ မေဒိနှင့် ပါရှန်းတို့၏ အယူအဆကို ထိန်းသိမ်းရန် မည်သည့် ဥပဒေကြောင်းအရ လွတ်မြောက်နိုင်မည့် အပေါက်ကိုမျှ ရှာမတွေ့ခဲ့ပါ။

Assembled. For the second time on that fateful day Daniel’s enemies came to the king, this time in the evening. For many hours they had waited for the execution of the verdict, and when nothing happened they resorted again to the king and impudently claims their prey. They knew they had a legal right to demand Daniel’s execution, and that there was no loophole in the law by which he could escape. 

စုရုံးကြ၏။ ထိုကံကြမ္မာဆိုးလှသော နေ့တွင် ဒံယေလ၏ ရန်သူများသည် ဘုရင်မင်းကြီးထံသို့ ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြပြီး၊ ယခုတစ်ကြိမ်တွင်မူ ညနေခင်း၌ ဖြစ်သည်။ နာရီပေါင်းများစွာတိုင်အောင် ၎င်းတို့သည် စီရင်ချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် စောင့်ဆိုင်းခဲ့ကြပြီး၊ မည်သည့်အရာမျှ ဖြစ်မလာသောအခါ ၎င်းတို့သည် ဘုရင်ထံ ထပ်မံလာရောက်ကာ ၎င်းတို့၏ သားကောင်ကို အရှက်မရှိ တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ဒံယေလအား ကွပ်မျက်ရန် တောင်းဆိုရန် ဥပဒေကြောင်းအရ အခွင့်အရေး ရှိကြောင်းနှင့် သူလွတ်မြောက်နိုင်မည့် မည်သည့် ဥပဒေအပေါက်မျှ မရှိကြောင်းကို သိထားကြသည်။

Deliver thee. The king’s words were in striking contrast with those of Nebuchadnezzar uttered on another occasion that was in some respects similar (ch. 3:15). Darius may have been acquainted with the miracles that God had performed in the days of Nebuchadnezzar and Belshazzar. သင့်ကို ကယ်တင်တော်မူပါစေ။ ဘုရင်၏ စကားများသည် အချို့သောအချက်များတွင် ဆင်တူသည့် အခြားသော အခြေအနေတစ်ခုတွင် ပြောဆိုခဲ့သည့် နေဗုခဒ်နေဇာမင်းကြီး၏ စကားများနှင့် သိသာထင်ရှားစွာ ကွဲပြားနေသည် (အခန်းကြီး ၃:၁၅)။ ဒါရိမင်းကြီးသည် နေဗုခဒ်နေဇာနှင့် ဗေလရှာဇာမင်းကြီးတို့၏ နေ့ရက်ကာလများတွင် ဘုရားသခင် ပြုတော်မူခဲ့သော အံ့ဖွယ်အမှုများနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

A stone was brought. No ancient lions’ den has yet been excavated, and it is thus impossible to reconstruct an accurate picture of such a place. ကျောက်တစ်လုံးကို ဆောင်ခဲ့ကြ၏။ ရှေးဟောင်း ခြင်္သေ့တွင်း တစ်ခုမျှ ယခုအချိန်အထိ တူးဖော်တွေ့ရှိရခြင်း မရှိသေးသဖြင့် ထိုကဲ့သို့သော နေရာ၏ တိကျသော ပုံရိပ်ကို ပြန်လည်ပုံဖော်ရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။

Sealed it. The official sealing by the king and his lords had a twofold purpose. It served as a guarantee to the king that Daniel would not be killed by any other means, in case he was not harmed by the lions. Because Darius hoped that Daniel’s God would save His faithful servant from the lions, he would naturally want to take precautions against any interference on the part of the men who were determined to take Daniel’s life. On the other hand the seal provided assurance to Daniel’s enemies that no attempt could be made to save him, in the event he was not immediately torn to pieces by the wild animals. Darius’ counselors may have feared that such an attempt to save Daniel from the pit would be made by Daniel’s friends or by the king as soon as everyone had withdrawn from the place of execution. Hence, their seal, as well as that of the king, was used to make sure that the stone would not be tampered with during the night. 

တံဆိပ်ခတ်ကြ၏။ ဘုရင်နှင့် သူ၏ မှူးမတ်များ တရားဝင် တံဆိပ်ခတ်ခြင်းတွင် ရည်ရွယ်ချက် နှစ်ရပ် ရှိသည်။ အကယ်၍ ဒံယေလသည် ခြင်္သေ့များ၏ ဘေးရန်မှ ကင်းဝေးခဲ့ပါက၊ အခြားနည်းလမ်းတစ်ခုခုဖြင့် အသတ်မခံရစေရန် ဘုရင်အတွက် အာမခံချက်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ဒါရိမင်းကြီးသည် ဒံယေလ၏ ဘုရားသခင်က မိမိ၏ သစ္စာရှိသော အစေခံကို ခြင်္သေ့များလက်မှ ကယ်တင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်သောကြောင့်၊ ဒံယေလ၏ အသက်ကို နုတ်ယူရန် သန္နိဋ္ဌာန်ချထားသော လူများ၏ မည်သည့် နှောင့်ယှက်မှုကိုမဆို ကာကွယ်ရန် ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများ ပြုလုပ်လိုသည်မှာ သဘာဝပင် ဖြစ်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ၊ အဆိုပါ တံဆိပ်သည် ဒံယေလ အကယ်၍ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ၏ ကိုက်ဖြတ်ခြင်းကို ချက်ချင်းမခံရပါက၊ သူ့ကို ကယ်တင်ရန် မည်သည့် ကြိုးပမ်းမှုမျှ ပြုလုပ်၍မရနိုင်ကြောင်း ဒံယေလ၏ ရန်သူများအတွက် စိတ်ချမှုကို ပေးသည်။ ဒါရိမင်းကြီး၏ အတိုင်ပင်ခံများသည် အားလုံး ကွပ်မျက်ရာနေရာမှ ထွက်ခွာသွားသည်နှင့် တပြိုင်နက် ဒံယေလ၏ မိတ်ဆွေများ သို့မဟုတ် ဘုရင်ကိုယ်တိုင်က ဒံယေလအား တွင်းထဲမှ ကယ်တင်ရန် ကြိုးပမ်းလိမ့်မည်ကို စိုးရိမ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့်၊ ညဉ့်အခါတွင် ကျောက်တုံးကို တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ လာရောက် မနှောင့်ယှက်နိုင်စေရန် သေချာစေရန် ၎င်းတို့၏ တံဆိပ်နှင့် ဘုရင်၏ တံဆိပ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

Sealed Egyptian tombs may serve to illustrate the technique of sealing an opening. After the door had been closed for the last time, it was covered with plaster, and either seals were stamped all over the wet plaster or roll seals were rolled over it. A similar procedure may have been followed in the case of the closing and sealing of the lions’ den. The sealing was most probably carried out by means of cylinder seals, which were common among the Assyrians, Babylonians, and Persians. Every excavation in Mesopotamia brings to light numerous examples of such seals. 

တံဆိပ်ခတ်ထားသော အီဂျစ်ဂူသင်္ချိုင်းများသည် အပေါက်တစ်ခုကို တံဆိပ်ခတ်သည့် နည်းပညာကို သရုပ်ဖော်ရန် အထောက်အကူပြုနိုင်သည်။ တံခါးကို နောက်ဆုံးအကြိမ် ပိတ်ပြီးနောက်၊ ၎င်းကို အင်္ဂတေဖြင့် ဖုံးအုပ်ပြီး စိုစွတ်သောအင်္ဂတေပေါ်တွင် တံဆိပ်များ ရိုက်နှိပ်ခြင်း သို့မဟုတ် လှိမ့်တံဆိပ်များကို ၎င်းပေါ်တွင် လှိမ့်ခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ခြင်္သေ့တွင်းကို ပိတ်ပြီး တံဆိပ်ခတ်ခြင်း ကိစ္စတွင်လည်း အလားတူ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို လိုက်နာခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ တံဆိပ်ခတ်ခြင်းကို အဆီးရီးယား၊ ဗာဗုလုန်နှင့် ပါရှန်းလူမျိုးများအကြား ခေတ်စားခဲ့သော ဆလင်ဒါပုံစံ တံဆိပ်တုံးများ အသုံးပြု၍ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေ အရှိဆုံး ဖြစ်သည်။ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားပြည်ရှိ တူးဖော်မှုတိုင်းတွင် ထိုကဲ့သို့သော တံဆိပ်တုံးများ၏ ဥပမာ မြောက်မြားစွာကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။

Instruments of musick. Aramaic dachawan. The word is obscure. In the Bible it occurs only here. The medieval Jewish commentator Rashi explained it to mean “tables”. Ibn Ezra, another Jewish scholar, interpreted the word to mean “musical instruments.” His interpretation may have influenced the translators of the KJV. Among the many other interpretations found in translations and commentaries, all of which are conjectural, the following may be listed: “foods,” “musicians,” “dancing women,” “perfumes,” “entertainers,” and “concubines.” The translation of the RSV, “diversions,” appears to aim at a noncommittal reading. 

၁၈။ ကချေသည်များ (သို့မဟုတ် တူရိယာများ)။ အာရမိတ်ဘာသာဖြင့် dachawan ဖြစ်သည်။ ဤစကားလုံးသည် ဝေဝါးလှသည်။ သမ္မာကျမ်းစာတွင် ဤနေရာ၌သာ တွေ့ရသည်။ အလယ်ခေတ် ဂျူးကျမ်းစာမှတ်ချက်ပေးသူ ရာရှီ (Rashi) က ၎င်းကို “စားပွဲများ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။ အခြားဂျူးပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သော အိဗ်နု ဧဇရ (Ibn Ezra) က ထိုစကားလုံးကို “တူရိယာများ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။ သူ၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်သည် ကေဂျေဗီ (KJV) ဘာသာပြန်သူများအပေါ် လွှမ်းမိုးခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဘာသာပြန်ချက်များနှင့် မှတ်ချက်များတွင် တွေ့ရသော အခြားသော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များစွာထဲမှ (အားလုံးမှာ ခန့်မှန်းချက်များသာ ဖြစ်သည်) အောက်ပါတို့ကို စာရင်းပြုစုနိုင်သည်- “အစားအစာများ”၊ “ဂီတပညာရှင်များ”၊ “ကချေသည်အမျိုးသမီးများ”၊ “ရေမွှေးများ”၊ “ဖျော်ဖြေရေးသမားများ” နှင့် “မောင်းမမိဿံများ” တို့ ဖြစ်သည်။ အာရ်အက်စ်ဗီ (RSV) ၏ ဘာသာပြန်ချက်ဖြစ်သော “အပန်းဖြေမှုများ” ဟူသောအသုံးအနှုန်းသည် ဘက်မလိုက်သော ဖတ်ရှုမှုတစ်ခုကို ဦးတည်ပုံရသည်။

Very early in the morning. Aramaic shepharpar, “dawn.” The meaning of the passage is clearly revealed in Keil’s translation: “The king as soon as he arose at morning dawn, went hastily by the early light.”

၁၉။ နံနက်စောစော။ အာရမိတ်ဘာသာဖြင့် shepharpar၊ “မိုးသောက်ချိန်” ဖြစ်သည်။ ဤကျမ်းပိုဒ်၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ကိုင်လ် (Keil) ၏ ဘာသာပြန်ချက်တွင် ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားသည်- “ဘုရင်သည် နံနက်မိုးသောက်ချိန်တွင် ထသည်နှင့် တပြိုင်နက်၊ စောစောစီးစီး အလင်းရောင်ဖြင့် အလျင်အမြန် သွားခဲ့သည်။”

Lamentable. Aramaic ‘aṣib, “sad,” “pained,” “full of anxiety”. The voice is an index to the emotions, and it is difficult for people to hide their inner feelings. The king had gone through the ordeal of seeing his most faithful servant thrown to the lions. This dreadful experience was followed by a long, sleepless night. Little wonder that his voice betrayed his inner restlessness, anxiety, and bitter remorse! 

၂၀။ ညည်းတွားသော အသံ။ အာရမိတ်ဘာသာဖြင့် ‘aṣib၊ “ဝမ်းနည်းသော”၊ “နာကျင်သော”၊ “စိုးရိမ်ပူပန်မှု အပြည့်ရှိသော” ဖြစ်သည်။ အသံသည် စိတ်ခံစားမှုများ၏ ညွှန်းကိန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး လူတို့အဖို့ မိမိတို့၏ အတွင်းစိတ်ခံစားချက်များကို ဖုံးကွယ်ရန် ခက်ခဲသည်။ ဘုရင်သည် မိမိ၏ အသစ္စာဆုံးသော အစေခံအား ခြင်္သေ့တွင်းထဲသို့ ချပစ်သည်ကို မြင်တွေ့ရသည့် ဒုက္ခဝေဒနာကို ဖြတ်သန်းခဲ့ရသည်။ ဤကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော အတွေ့အကြုံနောက်တွင် ရှည်လျားပြီး အိပ်မပျော်သော ညတစ်ည ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သူ၏ အသံက သူ၏ အတွင်းစိတ် မငြိမ်မသက်ဖြစ်မှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုနှင့် ပြင်းထန်သော နောင်တရမှုတို့ကို ဖော်ပြနေခြင်းမှာ အံ့သြစရာ မဟုတ်ပေ။

Servant of the living God. The words of Darius reveal a degree of acquaintance with the God and religion of Daniel. The fact that the king spoke of Daniel’s God as the “living God” suggests that Daniel had instructed him concerning the nature and power of the true God. 

အသက်ရှင်တော်မူသော ဘုရားသခင်၏ အစေခံ။ ဒါရိမင်းကြီး၏ စကားများသည် ဒံယေလ၏ ဘုရားသခင်နှင့် ဘာသာရေးအပေါ် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုကို ထင်ရှားစေသည်။ ဘုရင်က ဒံယေလ၏ ဘုရားသခင်ကို “အသက်ရှင်တော်မူသော ဘုရားသခင်” ဟု ပြောဆိုခဲ့ခြင်းက၊ ဒံယေလသည် စစ်မှန်သော ဘုရားသခင်၏ သဘောသဘာဝနှင့် တန်ခိုးတော်နှင့် ပတ်သက်၍ သူ့ကို သွန်သင်ခဲ့ဖူးကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။

O king, live for ever. For this ceremonial greeting see on ch. 2:4. ၂၁။ အရှင်မင်းကြီး၊ အစဉ်အမြဲ အသက်တော်တည်ပါစေ။ ဤအခမ်းအနားသုံး နှုတ်ခွန်းဆက်စကားအတွက် အခန်းကြီး ၂:၄ တွင် ကြည့်ပါ။

Shut the lions’ mouths. The writer of the epistle to the Hebrews refers to this experience of Daniel and attributes the deliverance of the prophet to the power of faith (Heb. 11:33). 

၂၂။ ခြင်္သေ့တို့၏ နှုတ်ကို ပိတ်ထားတော်မူပြီ။ ဟေဗြဲဩဝါဒစာ ရေးသားသူသည် ဒံယေလ၏ ဤအတွေ့အကြုံကို ရည်ညွှန်းပြီး ပရောဖက်၏ ကယ်လွှတ်ခြင်းခံရမှုကို ယုံကြည်ခြင်း၏ တန်ခိုးကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည် (ဟေဗြဲ ၁၁:၃၃)။

Innocency was found in me. Presumably Daniel had not defended himself or his actions before he was thrown to the lions. Any word spoken at that time might have been interpreted by his enemies as weakness or a sign of fear. Now, however, after God had seen fit to save his life, Daniel chose to declare his innocence. 

အကျွန်ုပ်၌ အပြစ်မရှိကြောင်းကို တွေ့တော်မူပြီ။ ဒံယေလသည် ခြင်္သေ့တွင်းထဲသို့ မချပစ်မီက မိမိကိုယ်ကို သို့မဟုတ် မိမိ၏ လုပ်ရပ်များကို ခုခံကာကွယ်ပြောဆိုခြင်း မပြုခဲ့ဟု ယူဆရသည်။ ထိုအချိန်တွင် ပြောဆိုခဲ့သော မည်သည့်စကားမဆို သူ၏ ရန်သူများက အားနည်းချက် သို့မဟုတ် ကြောက်ရွံ့ခြင်း၏ လက္ခဏာအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူနိုင်ခဲ့ပေလိမ့်မည်။ သို့သော် ယခုအခါတွင်မူ၊ ဘုရားသခင်က သူ၏အသက်ကို ကယ်တင်ရန် သင့်တော်သည်ဟု မြင်တော်မူပြီးနောက်တွင် ဒံယေလသည် မိမိ၌ အပြစ်မရှိကြောင်း ကြေညာရန် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။

Take Daniel up. The requirements of the royal decree had been met. That decree had not required the execution of the transgressor, but only that he “be cast into the den of lions” (v. 7). There is no question, of course, but that these words implied the death sentence. Daniel had been cast into the lions’ den, and there were no constitutional restrictions to prevent the king from removing Daniel from the lions’ den.

၂၃။ ဒံယေလကို တွင်းထဲက ဆွဲတင်ကြ၏။ တော်ဝင်အမိန့်ဒီကရီ၏ လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ထိုအမိန့်ဒီကရီသည် ပြစ်မှုကျူးလွန်သူကို ကွပ်မျက်ရန် တောင်းဆိုထားခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ သူ့ကို “ခြင်္သေ့တွင်းထဲသို့ ချပစ်ရန်” သာ လိုအပ်ခဲ့သည် (အခန်းငယ် ၇)။ ထိုစကားလုံးများသည် သေဒဏ်ကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်မှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိပါ။ ဒံယေလသည် ခြင်္သေ့တွင်းထဲသို့ ချပစ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီးဖြစ်၍၊ ဘုရင်က ဒံယေလအား ခြင်္သေ့တွင်းထဲမှ ဖယ်ရှားရန် တားဆီးမည့် မည်သည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်မျှ မရှိခဲ့ပါ။

They cast them. The angry king acted in the fashion typical of despots of his day. Ancient history gives many examples of such actions. Some critical commentators have tried to show that the narrative is unhistorical by claiming that the den in which the lions were kept could not have been large enough to receive 122 men with their families; further, that there could not have been enough lions in Babylon to eat so many victims. However, the Bible nowhere states that this was the number condemned to death. These critical scholars have drawn the unnecessary conclusion that every one of the 120 princes and the two presidents of vs. 1, 2 were involved in the unfortunate experience. It is pure speculation to say how many were involved in the matter. 

၎င်းတို့ကို ချပစ်ကြ၏။ အမျက်ထွက်နေသော ဘုရင်သည် ထိုခေတ်က အာဏာရှင်များ၏ ထုံးစံအတိုင်း ပြုမူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းသမိုင်းသည် ထိုကဲ့သို့သော လုပ်ရပ်များ၏ ဥပမာများစွာကို ပေးသည်။ အချို့သော ဝေဖန်ရေး မှတ်ချက်ပေးသူများသည် ခြင်္သေ့များကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် တွင်းသည် လူ ၁၂၂ ယောက်နှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများကို ဆံ့လောက်အောင် ကြီးမားနိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်း၊ ထို့အပြင် ဗာဗုလုန်မြို့တွင် ထိုမျှလောက်များပြားသော သားကောင်များကို စားရန် ခြင်္သေ့အလုံအလောက် ရှိနိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုကာ ဤဖြစ်ရပ်မှန်ဇာတ်လမ်းသည် သမိုင်းဝင်မဟုတ်ကြောင်း ပြသရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း၊ သမ္မာကျမ်းစာတွင် ဤအရေအတွက်သည် သေဒဏ်စီရင်ခြင်းခံရသော အရေအတွက်ဖြစ်သည်ဟု မည်သည့်နေရာတွင်မျှ ဖော်ပြမထားပါ။ ဤဝေဖန်ရေး ပညာရှင်များသည် အခန်းငယ် ၁၊ ၂ ရှိ မင်းညီမင်းသား ၁၂၀ နှင့် ဥက္ကဋ္ဌနှစ်ဦးစလုံးသည် ဤကံဆိုးမိုးမှောင်ကျသော အတွေ့အကြုံတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်ဟူသော မလိုအပ်သော ကောက်ချက်ကို ဆွဲခဲ့ကြသည်။ ဤကိစ္စတွင် မည်မျှအထိ ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်ကို ပြောဆိုခြင်းမှာ သက်သက်ခန့်မှန်းချက်သာ ဖြစ်သည်။

Their children. Both Herodotus (iii. 119) and Ammianus Marcellinus (xxiii. 6, 81) testify that consigning to death the wives and children along with condemned men was in accordance with Persian custom. ၎င်းတို့၏ သားသမီးများ။ ဟီရိုဒိုးတပ်စ် (၃။ ၁၁၉) နှင့် အမ္မီယာနုစ် မာဆဲလ်လီနုစ် (၂၃။ ၆၊ ၈၁) နှစ်ဦးစလုံးက ပြစ်ဒဏ်စီရင်ခံရသော အမျိုးသားများနှင့်အတူ ဇနီးနှင့် သားသမီးများကိုပါ သေဒဏ်ပေးခြင်းသည် ပါရှန်းလူမျိုးတို့၏ ထုံးတမ်းစဉ်အလာနှင့် ကိုက်ညီကြောင်း သက်သေခံထားကြသည်။

I make a decree. After the wonderful deliverance of Daniel’s friends from the fiery furnace, Nebuchadnezzar had issued an edict to all the nations of his kingdom forbidding them, on pain of death, from saying anything against the God of these Hebrews (ch. 3:29). In similar manner, in consequence of the miraculous preservation of Daniel in the den of lions, Darius gave out an edict commanding all the nations of his realm to fear and reverence Daniel’s God. We need not necessarily conclude from this that the king personally departed from the polytheism of the Medes. Darius acknowledged the God of Daniel as the living God, whose kingdom and dominion are everlasting, but it is not stated that he acknowledged Him as the only true God. See further on p. 751.

ငါအမိန့်ထုတ်ပြန်သည်မှာ။ ဒံယေလ၏ မိတ်ဆွေများကို မီးလောင်နေသော မီးဖိုထဲမှ အံ့ဖွယ်နည်းဖြင့် ကယ်လွှတ်ပြီးနောက်၊ နေဗုခဒ်နေဇာမင်းကြီးသည် သူ၏ နိုင်ငံတော်အတွင်းရှိ လူမျိုးတကာတို့အား ထိုဟေဗြဲလူတို့၏ ဘုရားသခင်ကို ဆန့်ကျင်၍ မည်သည့်အရာမျှ မပြောဆိုရန်၊ ပျက်ကွက်ပါက သေဒဏ်ပေးမည်ဟူသော အမိန့်ပြန်တမ်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည် (အခန်းကြီး ၃:၂၉)။ အလားတူပင်၊ ဒံယေလအား ခြင်္သေ့တွင်းထဲတွင် အံ့ဖွယ်နည်းဖြင့် စောင့်ရှောက်တော်မူခြင်း၏ ရလဒ်အနေဖြင့်၊ ဒါရိမင်းကြီးသည် သူ၏ နိုင်ငံတော်အတွင်းရှိ လူမျိုးတကာတို့အား ဒံယေလ၏ ဘုရားသခင်ကို ကြောက်ရွံ့ရိုသေကြရန် အမိန့်ပြန်တမ်းတစ်ခု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုအချက်ကြောင့် ဘုရင်သည် မီးဒီးယားလူမျိုးတို့၏ နတ်ဘုရားများစွာကို ကိုးကွယ်ခြင်းမှ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ စွန့်ခွာခဲ့သည်ဟု ငါတို့ မလိုအပ်ဘဲ ကောက်ချက်မချသင့်ပါ။ ဒါရိမင်းကြီးသည် ဒံယေလ၏ ဘုရားသခင်ကို နိုင်ငံတော်နှင့် အုပ်စိုးခြင်း အစဉ်အမြဲ တည်တော်မူသော အသက်ရှင်တော်မူသော ဘုရားသခင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သော်လည်း၊ ကိုယ်တော်ကို တစ်ဆူတည်းသော စစ်မှန်သော ဘုရားသခင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပါ။ စာမျက်နှာ ၇၅၁ တွင် ထပ်မံကြည့်ရှုပါ။

In the reign. The repetition of these words does not indicate a separation of the Persian kingdom from the Median, but merely a distinction of rulers, one being a Mede and the other a Persian. The sentence construction allows interpretations that make Cyrus either a coruler with, or successor to, Darius.

နန်းစံစဉ်ကာလ။ ဤစကားလုံးများကို ထပ်ခါတလဲလဲ ဖော်ပြခြင်းသည် ပါရှန်းနိုင်ငံတော်ကို မေဒိနိုင်ငံတော်မှ ခွဲထုတ်လိုက်ခြင်းကို ညွှန်ပြနေခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ အုပ်ချုပ်သူများ ကွဲပြားခြင်းကိုသာ ပြသခြင်းဖြစ်ပြီး၊ တစ်ဦးမှာ မေဒိလူမျိုးဖြစ်ပြီး အခြားတစ်ဦးမှာ ပါရှန်းလူမျိုး ဖြစ်သည်။

additional note on chapter 6 Following is a summary and evaluation of the various views that have been held as to the identity of Darius the Mede. Prior to the age of modern archeology the book of Daniel posed a number of historical problems, most of which have satisfactorily been solved (see Introduction, p. 747). Of the remaining problems, the question of the person and office of Darius is at present the greatest. However, the remarkable way in which other historical statements of the Bible have been confirmed justifies the confidence that this problem will also be solved.

အခန်း ၆ ဆိုင်ရာ နောက်ထပ်မှတ်စု အောက်ပါတို့သည် မေဒိလူမျိုး ဒါရိမင်း၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ယူဆထားကြသော အမျိုးမျိုးသော အမြင်များကို အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြချက်နှင့် အကဲဖြတ်ချက် ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ်ရှေးဟောင်းသုတေသနခေတ် မတိုင်မီက ဒံယေလကျမ်းသည် သမိုင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး ယင်းတို့အနက် အများစုကို စိတ်ကျေနပ်ဖွယ် ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ (နိဒါန်း၊ စာမျက်နှာ ၇၄၇ ကိုကြည့်ပါ။) ကျန်ရှိနေသေးသော ပြဿနာများထဲတွင် ဒါရိမင်း၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးနှင့် ရာထူးအဆင့်အတန်းဆိုင်ရာ မေးခွန်းသည် လက်ရှိတွင် အကြီးမားဆုံး ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း သမ္မာကျမ်းစာ၏ အခြားသော သမိုင်းဆိုင်ရာ ဖော်ပြချက်များကို ထူးခြားပြောင်မြောက်စွာ အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည့် နည်းလမ်းက ဤပြဿနာကိုလည်း ဖြေရှင်းနိုင်လိမ့်မည်ဟူသော ယုံကြည်မှုကို တရားမျှတစေသည်။

Higher critics offer their simple but unacceptable explanation that the historical parts of Daniel are legendary and that Darius is a fictitious character invented by a 2d-century author of the book. The fact that secular confirmation of certain Biblical statements of history cannot be produced is no reason for questioning the historical reliability and accuracy of Holy Writ. Many Bible statements formerly challenged by critical scholars have since proved to be in full harmony with the facts of ancient history as revealed by the spade of the archeologist.

အဆင့်မြင့် ဝေဖန်ရေးသမားများက ဒံယေလကျမ်း၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများသည် ဒဏ္ဍာရီများသာ ဖြစ်ကြပြီး ဒါရိမင်းသည် ဒုတိယရာစုက ထိုကျမ်းကို ရေးသားသူက လုပ်ကြံဖန်တီးထားသည့် စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်ဟူသော ၎င်းတို့၏ ရိုးရှင်းသော်လည်း လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိသည့် ရှင်းလင်းချက်ကို ပေးကြသည်။ သမ္မာကျမ်းစာပါ သမိုင်းဆိုင်ရာ ဖော်ပြချက်အချို့ကို လောကီဆိုင်ရာ အထောက်အထားဖြင့် အတည်မပြုနိုင်ခြင်းသည် သန့်ရှင်းသော ကျမ်းစာ၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုနှင့် တိကျမှန်ကန်မှုကို သံသယဝင်ရန် အကြောင်းပြချက် မဟုတ်ပါ။ ရှေးယခင်က ဝေဖန်ရေးပညာရှင်များ စိန်ခေါ်ခဲ့ကြသော ကျမ်းစာပါ ဖော်ပြချက်များစွာသည် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်၏ ပေါက်ပြားဖြင့် တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များအရ ရှေးဟောင်းသမိုင်း၏ အချက်အလက်များနှင့် အပြည့်အဝ ကိုက်ညီကြောင်း နောက်ပိုင်းတွင် သက်သေပြနိုင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

Following is a summary of Scripture statements concerning Darius:

Darius was a Mede by descent (chs. 5:31; 9:1; 11:1).

He was “the son of Ahasuerus” (ch. 9:1).

He was “made king over the realm of the Chaldeans” (ch. 9:1), hence, “took [or ”received“ (RSV)] the kingdom” (ch. 5:31).

He was “about” 62 years old at the time Babylon was captured (ch. 5:30, 31).

Only his first regnal year is noted (chs. 9:1; 11:1).

He appointed “an hundred and twenty princes” (literally “satraps”) over the whole kingdom, with “three presidents” as their superiors (ch. 6:1, 2).

Cyrus either followed Darius or reigned at the same time (ch. 6:28).

ဒါရိမင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ကျမ်းစာပါ ဖော်ပြချက်များ၏ အကျဉ်းချုပ်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - ၁။ ဒါရိသည် မျိုးရိုးဗီဇအရ မေဒိလူမျိုး ဖြစ်သည် (အခန်းကြီး ၅:၃၁၊ ၉:၁၊ ၁၁:၁)။ ၂။ သူသည် "အဟာရွှေရု၏ သား" ဖြစ်သည် (အခန်းကြီး ၉:၁)။ ၃။ သူသည် "ခါလဒဲနိုင်ငံကို အစိုးရသောရှင်ဘုရင်အရာ၌ ခန့်ထားခြင်း ခံရသည်" (အခန်းကြီး ၉:၁)၊ ထို့ကြောင့် "နိုင်ငံကို သိမ်းပိုက် [သို့မဟုတ် "ရရှိ" (RSV)] ခဲ့သည်" (အခန်းကြီး ၅:၃၁)။ ၄။ ဗာဗုလုန်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခံရချိန်တွင် သူသည် အသက် ၆၂ နှစ် "ခန့်" ရှိပြီ ဖြစ်သည် (အခန်းကြီး ၅:၃၀၊ ၃၁)။ ၅။ သူ၏ ပထမဦးဆုံးသော နန်းစံနှစ်ကိုသာ မှတ်တမ်းတင်ထားသည် (အခန်းကြီး ၉:၁၊ ၁၁:၁)။ ၆။ သူသည် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးကို အုပ်ချုပ်ရန် "မင်းညီမင်းသား တစ်ရာနှစ်ဆယ်" (စာပေအရ "မြို့ဝန်များ") ကို ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ အထက်လူကြီးအဖြစ် "ဝန်ကြီးချုပ် သုံးယောက်" ကို ထားရှိခဲ့သည် (အခန်းကြီး ၆:၁၊ ၂)။ ၇။ ကုရုမင်းသည် ဒါရိမင်း၏နောက်တွင် နန်းတက်ခဲ့သည် သို့မဟုတ် တစ်ချိန်တည်းတွင် စိုးစံခဲ့သည် (အခန်းကြီး ၆:၂၈)။

From this evidence the following picture of Darius emerges: After Babylon’s fall the Babylonian Empire was ruled by Darius, perhaps during the first part of the reign of Cyrus, as counted in Babylon. Darius, a son of Ahasuerus (Greek, Xerxes), is called a Mede in contrast with Cyrus, who is called a Persian (ch. 6:28). He was already 62 years of age when Babylon was conquered, and presumably died shortly afterward.

ဤအထောက်အထားများမှ ဒါရိမင်း၏ ပုံရိပ်သည် အောက်ပါအတိုင်း ပေါ်ထွက်လာသည် - ဗာဗုလုန်မြို့ ကျဆုံးပြီးနောက် ဗာဗုလုန်အင်ပါယာကို ဒါရိမင်းက အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ဗာဗုလုန်တွင် ရေတွက်သည့် ကုရုမင်း နန်းစံခြင်း၏ ပထမပိုင်းကာလအတွင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အဟာရွှေရု (ဂရိဘာသာဖြင့် ဇေရဇ်) ၏ သားဖြစ်သော ဒါရိမင်းကို ပေရသိလူမျိုးဟု ခေါ်သော ကုရုမင်းနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော မေဒိလူမျိုးဟု ခေါ်ဆိုသည် (အခန်းကြီး ၆:၂၈)။ ဗာဗုလုန်ကို အောင်နိုင်ချိန်တွင် သူသည် အသက် ၆၂ နှစ် ရှိနေပြီဖြစ်ပြီး၊ ယုံကြည်ရသည်မှာ ထိုနောက်ပိုင်းမကြာမီတွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။

No known non-Biblical sources except those based on Daniel, such as Josephus, mention a Darius as ruler of the conquered Babylonian Empire prior to Darius I (522–486 b.c.). Future finds may bring to light direct references to Darius the Mede. In the meantime Biblical interpreters must seek to identify Darius the Mede with one of the historical figures of the time of Cyrus who was known by another name. Josephus claims that the Darius of the book of Daniel “had another name among the Greeks” (Antiquities x. 11. 4). Of the several identifications proposed the following merit examination:

ဂျိုသီးဖတ်စ် ကဲ့သို့သော ဒံယေလကျမ်းအပေါ် အခြေခံသည့် အရင်းအမြစ်များမှလွဲ၍ အခြားသိရှိရသော ကျမ်းစာပြင်ပ အရင်းအမြစ်များတွင် ဒါရိမင်း ပထမ (ဘီစီ ၅၂၂-၄၈၆) မတိုင်မီက အောင်နိုင်ခဲ့သော ဗာဗုလုန်အင်ပါယာ၏ အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် ဒါရိအမည်ရှိသူကို ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပါ။ အနာဂတ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များက မေဒိလူမျိုး ဒါရိမင်းကို တိုက်ရိုက်ရည်ညွှန်းချက်များအား အလင်းပြပေးနိုင်ပါသည်။ ထိုအတောအတွင်း ကျမ်းစာဘာသာပြန်ပညာရှင်များသည် မေဒိလူမျိုး ဒါရိမင်းကို အခြားအမည်တစ်ခုဖြင့် သိထားကြသော ကုရုမင်းခေတ်က သမိုင်းဝင်ပုဂ္ဂိုလ်များထဲမှ တစ်ဦးဦးနှင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် ကြိုးပမ်းရမည်ဖြစ်သည်။ ဒံယေလကျမ်းပါ ဒါရိမင်းသည် "ဂရိလူမျိုးများကြားတွင် အခြားအမည်တစ်ခု ရှိခဲ့သည်" ဟု ဂျိုသီးဖတ်စ်က အခိုင်အမာဆိုသည် (Antiquities x. 11. 4)။ အဆိုပြုထားသော ခွဲခြားသတ်မှတ်မှု အပြားအပြားထဲမှ အောက်ပါအချက်များသည် စစ်ဆေးရန် ထိုက်တန်ပါသည် -

That Darius the Mede was Astyages, the last ruler of the Median kingdom before Cyrus took over the empire. Astyages was the son of Cyaxares I, whose name, it is claimed, can be identified linguistically with that of the Ahasuerus of ch. 9:1, although Ahasuerus elsewhere stands for Xerxes (see on Esther 1:1). Since Astyages began to reign about 585 b.c., he would have been an old man at the time of the fall of Babylon in 539 b.c., as Darius is reported to have been (ch. 5:31). This fact gives some plausibility to the suggested identification.

၁။ မေဒိလူမျိုး ဒါရိမင်းသည် ကုရုမင်း အင်ပါယာကို မသိမ်းပိုက်မီ မေဒိနိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးအုပ်ချုပ်သူဖြစ်သော အက်စ်တီယာဂျက်စ် (Astyages) ဖြစ်သည်ဟူသော အချက်ဖြစ်သည်။ အက်စ်တီယာဂျက်စ်သည် ပထမမြောက် ဆိုင်ယာဇာရီစ် (Cyaxares I) ၏ သားဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏အမည်သည် အခြားနေရာများတွင် ဇေရဇ်မင်းကို ကိုယ်စားပြုသော်လည်း အခန်းကြီး ၉:၁ ပါ အဟာရွှေရု၏ အမည်နှင့် ဘာသာဗေဒအရ ခွဲခြားသတ်မှတ်နိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည် (ဧသတာ ၁:၁ ကိုကြည့်ပါ)။ အက်စ်တီယာဂျက်စ်သည် ဘီစီ ၅၈၅ ခန့်တွင် စတင်စိုးစံခဲ့သဖြင့်၊ ဒါရိမင်း အသက်ကြီးပြီဟု အစီရင်ခံထားသည့်အတိုင်း (အခန်းကြီး ၅:၃၁)၊ ဘီစီ ၅၃၉ တွင် ဗာဗုလုန်မြို့ ကျဆုံးချိန်တွင် သူသည် သက်ကြီးရွယ်အိုတစ်ဦး ဖြစ်နေပေလိမ့်မည်။ ဤအချက်သည် အဆိုပြုထားသော ခွဲခြားသတ်မှတ်မှုအတွက် အနည်းငယ် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိစေသည်။

There are serious objections to this identification. According to Greek sources Astyages was the grandfather of Cyrus. When Cyrus was a youth Astyages made several attempts to kill him. Later, when vassal king over the Persian tribes, Cyrus rebelled against his overlord and deposed Astyages in either 553/552 or 550 b.c., making him governor of Hyrcania, south of the Caspian Sea. Not even the Greek sources hint that Astyages was associated with Cyrus at the capture of Babylon in 539. Further, it is questionable whether Astyages, who was a contemporary of Nebuchadnezzar and was the great Babylonian king’s brother-in-law, was still alive at that time. It is therefore highly unlikely that the two can be equated.

ဤခွဲခြားသတ်မှတ်မှုအပေါ် ပြင်းထန်သော ကန့်ကွက်မှုများရှိသည်။ ဂရိအရင်းအမြစ်များအရ အက်စ်တီယာဂျက်စ်သည် ကုရုမင်း၏ အဖိုးဖြစ်သည်။ ကုရုမင်း လူငယ်ဘဝတုန်းက အက်စ်တီယာဂျက်စ်သည် သူ့ကိုသတ်ရန် အကြိမ်ကြိမ် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်၊ ပေရသိမျိုးနွယ်စုများအပေါ် လက်အောက်ခံဘုရင်ဖြစ်လာသောအခါ၊ ကုရုမင်းသည် သူ၏အရှင်သခင်ကို တော်လှန်ပုန်ကန်ခဲ့ပြီး ဘီစီ ၅၅၃/၅၅၂ သို့မဟုတ် ၅၅၀ တွင် အက်စ်တီယာဂျက်စ်ကို ရာထူးမှချကာ၊ ကက်စပီယံပင်လယ်တောင်ဘက် ဟာကေးနီးယား (Hyrcania) ၏ မြို့ဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၅၃၉ တွင် ဗာဗုလုန်ကို သိမ်းပိုက်စဉ်က အက်စ်တီယာဂျက်စ်သည် ကုရုမင်းနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွှယ်မှု ရှိခဲ့သည်ဟု ဂရိအရင်းအမြစ်များကပင် အရိပ်အမြွက်မျှ မပြခဲ့ပါ။ ထို့အပြင်၊ နေဗုခဒ်နေဇာမင်းနှင့် တစ်ခေတ်တည်းသားဖြစ်ပြီး ဗာဗုလုန်ဘုရင်ကြီး၏ ခဲအိုဖြစ်သော အက်စ်တီယာဂျက်စ်သည် ထိုအချိန်တွင် အသက်ရှင်နေဆဲဟုတ်မဟုတ် မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုနှစ်ဦးကို တစ်ဦးတည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ရန်မှာ အလွန်ပင် မဖြစ်နိုင်ချေ။

That Darius the Mede was Cambyses, Cyrus’ son. Cambyses is mentioned in several cuneiform tablets by the title King of Babylon, as associated on the throne with his father Cyrus, whom these tablets term King of the Lands. However, his coregency with his father is the only factor in favor of identifying Cambyses with the Darius of Daniel. In all other respects Cambyses does not fit the picture as presented in the Bible. He could not possibly have been 62 years of age in 539 b.c. He was not a Mede, but a Persian like his father. And he was not the son of Ahasueros. Because of these difficulties, the identification of Cambyses as Darius must be rejected.

၂။ မေဒိလူမျိုး ဒါရိမင်းသည် ကုရုမင်း၏သား ကမ္ဗုဇ (Cambyses) ဖြစ်သည်ဟူသော အချက်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဗုဇကို ရွှံ့ပြားစာအချို့တွင် ဗာဗုလုန်ဘုရင်ဟူသော ဘွဲ့အမည်ဖြင့် ဖော်ပြထားပြီး၊ သူ၏ခမည်းတော် ကုရုမင်းနှင့်အတူ ရာဇပလ္လင်ပေါ်တွင် တွဲဖက်ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း၊ ထိုရွှံ့ပြားများတွင် ခမည်းတော်ကို ပြည်ထောင်စု၏ဘုရင်ဟု ခေါ်ဆိုကြောင်း ဖော်ပြသည်။ သို့သော်လည်း၊ သူ၏ခမည်းတော်နှင့် တွဲဖက်စိုးစံခြင်းသည် ကမ္ဗုဇကို ဒံယေလကျမ်းပါ ဒါရိမင်းအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် ထောက်ခံသည့် တစ်ခုတည်းသောအချက် ဖြစ်သည်။ အခြားသော အချက်အားလုံးတွင် ကမ္ဗုဇသည် သမ္မာကျမ်းစာ၌ ဖော်ပြထားသည့် ပုံရိပ်နှင့် ကိုက်ညီမှုမရှိပါ။ သူသည် ဘီစီ ၅၃၉ တွင် အသက် ၆၂ နှစ် ရှိရန် မဖြစ်နိုင်ချေ။ သူသည် မေဒိလူမျိုး မဟုတ်ဘဲ သူ၏ခမည်းတော်ကဲ့သို့ ပေရသိလူမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် သူသည် အဟာရွှေရု၏ သားလည်း မဟုတ်ပါ။ ဤအခက်အခဲများကြောင့် ကမ္ဗုဇကို ဒါရိမင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းကို ပယ်ချရမည်ဖြစ်သည်။

That Darius the Mede was Gobryas (the view most widely held). Gobryas, says Xenophon (Cyropaedia vii), was an elderly general who took Babylon for Cyrus. The Nabonidus Chronicle, an important cuneiform document describing the fall of Babylon, mentions him. It says that “Ugbaru, the governor of Gutium, and the army of Cyrus entered Babylon without battle” on the 16th of Tishri. After describing Cyrus’ entry into Babylon it also mentions a certain “Gubaru, his governor,” who “installed [sub-]governors in Babylon.” Furthermore, after recounting how the gods exiled to Babylon by Nabonidus were returned to their respective cities, the tablet states that “in the month Arahshamnu, on the night of the 11th day, Ugbaru died.” The next sentence is broken, and scholars disagree as to whether it refers to the death of Ugbaru or to the death of a royal personage. The next sentence mentions an official mourning held throughout the country for seven days.

၃။ မေဒိလူမျိုး ဒါရိမင်းသည် ဂေါဗြီးယပ်စ် (Gobryas) ဖြစ်သည်ဟူသော အချက် (ဤအမြင်သည် အကျယ်ပြန့်ဆုံး လက်ခံထားကြသောအမြင် ဖြစ်သည်)။ ဂေါဗြီးယပ်စ်သည် ကုရုမင်းအတွက် ဗာဗုလုန်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ပေးခဲ့သည့် သက်ကြီးရွယ်အို စစ်သူကြီးတစ်ဦးဖြစ်ကြောင်း ဇီနိုဖန် (Cyropaedia vii) က ဆိုသည်။ ဗာဗုလုန်မြို့ ပျက်သုဉ်းခြင်းကို ဖော်ပြသည့် အရေးကြီးသော ရွှံ့ပြားစာရွက်စာတမ်းတစ်ခုဖြစ်သည့် နေဗိုနိုက်ဒပ်စ် ရာဇဝင်ချုပ် (Nabonidus Chronicle) တွင် သူ့ကို ဖော်ပြထားသည်။ တိရှရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် "ဂူတီယမ်ပြည်နယ်၏ မြို့ဝန် ဥဂ်ဘာရု (Ugbaru) နှင့် ကုရုမင်း၏ စစ်တပ်တို့သည် တိုက်ပွဲမရှိဘဲ ဗာဗုလုန်မြို့သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်" ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ကုရုမင်း ဗာဗုလုန်သို့ ဝင်ရောက်ခြင်းကို ဖော်ပြပြီးနောက်၊ ၎င်းတွင် "ဗာဗုလုန်၌ မြို့ဝန်ခွဲများကို ခန့်အပ်ခဲ့သူ" ဖြစ်သော "သူ၏မြို့ဝန် ဂုဘာရု (Gubaru)" အကြောင်းကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင်၊ နေဗိုနိုက်ဒပ်စ်ကြောင့် ဗာဗုလုန်သို့ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခံခဲ့ရသော နတ်ဘုရားများအား ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာမြို့များသို့ မည်သို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ခဲ့ကြောင်း ပြန်ပြောင်းပြောပြပြီးနောက်၊ ထိုရွှံ့ပြားတွင် "အာရတ်ရှမ်နုလ၊ ၁၁ ရက်မြောက်သော ညတွင် ဥဂ်ဘာရု ကွယ်လွန်ခဲ့သည်" ဟု ဖော်ပြထားသည်။ နောက်စာကြောင်းမှာ ပျက်စီးနေပြီး ပညာရှင်များအကြား ၎င်းသည် ဥဂ်ဘာရု ကွယ်လွန်ခြင်းကို ရည်ညွှန်းသလော သို့မဟုတ် တော်ဝင်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ကွယ်လွန်ခြင်းကို ရည်ညွှန်းသလောဟူသောအချက်အပေါ် သဘောထားကွဲလွဲကြသည်။ နောက်စာကြောင်းတွင် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ခုနစ်ရက်တိုင်တိုင် တရားဝင် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှု ကျင်းပခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

Some have taken Ugbaru and Gubaru as variant spellings of the same name, representing Gobryas of the Greek sources. However, Ugbaru died in the month of Arahshamnu—either in the year of Babylon’s fall or in the next—while there was another Gubaru, who lived on for many years as governor over the satrapies of Babylonia and Greater Syria and later as father-in-law of Darius I, the Great, as attested by tablet documents. According to this view Ugbaru and Gubaru of the Nabonidus Chronicle must be two different persons. The former, having taken Babylon, died soon after. The latter lived on as governor of Babylonia.

အချို့က ဥဂ်ဘာရု နှင့် ဂုဘာရု တို့ကို ဂရိအရင်းအမြစ်များ၏ ဂေါဗြီးယပ်စ်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် အမည်တူ၏ ကွဲပြားသော စာလုံးပေါင်းများအဖြစ် ယူဆကြသည်။ သို့သော်လည်း၊ ဥဂ်ဘာရုသည် အာရတ်ရှမ်နုလတွင် (ဗာဗုလုန်ကျဆုံးသည့်နှစ် သို့မဟုတ် နောက်တစ်နှစ်တွင်) ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး၊ အခြားသော ဂုဘာရုတစ်ဦးမှာ ဗာဗုလုန်နှင့် မဟာဆီရီးယားမြို့ဝန်နယ်မြေများ၏ မြို့ဝန်အဖြစ် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဆက်လက်နေထိုင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် မဟာဒါရိမင်း ပထမ၏ ယောက္ခမ ဖြစ်လာခဲ့ကြောင်း ရွှံ့ပြားစာရွက်စာတမ်းများက သက်သေထူသည်။ ဤအမြင်အရ နေဗိုနိုက်ဒပ်စ် ရာဇဝင်ချုပ်ပါ ဥဂ်ဘာရုနှင့် ဂုဘာရုတို့သည် လူနှစ်ဦး ဖြစ်ရမည်။ အရှေ့လူသည် ဗာဗုလုန်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မကြာမီ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ အနောက်လူသည် ဗာဗုလုန်၏ မြို့ဝန်အဖြစ် ဆက်လက် အသက်ရှင်နေထိုင်ခဲ့သည်။

Those who identify Darius the Mede with Gobryas and equate Ugbaru with Gubaru point out that Gobryas is reported to have taken Babylon, and that he virtually became ruler over Babylonia, hence could have been called “king,” although the contemporary records call him only governor. The fact that, according to the Nabonidus Chronicle, he is reported to have appointed governors over Babylonia, seems to corroborate ch. 6:1, 2, where this work is attributed to Darius the Mede. The name Gubaru has also been explained as of Median origin. Also his earlier position as governor of Gutium, a province bordering on Media, seems to allow the possibility that he was a Mede.

မေဒိလူမျိုး ဒါရိမင်းကို ဂေါဗြီးယပ်စ်အဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ပြီး ဥဂ်ဘာရုကို ဂုဘာရုနှင့် တန်းတူထားသူများက ဂေါဗြီးယပ်စ်သည် ဗာဗုလုန်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြောင်း အစီရင်ခံထားပြီး၊ သူသည် လက်တွေ့တွင် ဗာဗုလုန်အပေါ် အုပ်ချုပ်သူဖြစ်လာခဲ့သဖြင့်၊ ခေတ်ပြိုင်မှတ်တမ်းများက သူ့ကို မြို့ဝန်ဟုသာ ခေါ်ဆိုသော်လည်း "ဘုရင်" ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ခဲ့ကြောင်း ထောက်ပြကြသည်။ နေဗိုနိုက်ဒပ်စ် ရာဇဝင်ချုပ်အရ၊ သူသည် ဗာဗုလုန်အပေါ် မြို့ဝန်များကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်ဟူသော အချက်သည် ဤလုပ်ငန်းကို မေဒိလူမျိုး ဒါရိမင်းထံ လွှဲအပ်ထားသည့် အခန်းကြီး ၆:၁၊ ၂ ကို ထောက်ခံပုံရသည်။ ဂုဘာရု ဟူသောအမည်ကိုလည်း မေဒိမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းထားသည်။ ထို့ပြင် မေဒိနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသော ဂူတီယမ်ပြည်နယ်၏ မြို့ဝန်အဖြစ် သူ၏ ယခင်ရာထူးကလည်း သူသည် မေဒိလူမျိုးတစ်ဦး ဖြစ်နိုင်ခြေရှိမှုကို ခွင့်ပြုပုံရသည်။

Although this identification of Darius with Ugbaru (Gobryas) has more in its favor than the two previously mentioned, there are objections to this view. Gobryas is called a governor, not a king. Since he lived many years after the fall of Babylon, he must have been much younger than 62 years of age in 539 b.c.

ဒါရိမင်းကို ဥဂ်ဘာရု (ဂေါဗြီးယပ်စ်) အဖြစ် ဤသို့ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းသည် ယခင်က ဖော်ပြခဲ့သော အချက်နှစ်ချက်ထက် ပိုမိုထောက်ခံမှုရှိသော်လည်း၊ ဤအမြင်အပေါ် ကန့်ကွက်မှုများ ရှိနေပါသည်။ ဂေါဗြီးယပ်စ်ကို ဘုရင်မဟုတ်ဘဲ မြို့ဝန်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ သူသည် ဗာဗုလုန်ကျဆုံးပြီးနောက် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဆက်လက်အသက်ရှင်ခဲ့သဖြင့်၊ ဘီစီ ၅၃၉ တွင် သူသည် အသက် ၆၂ နှစ်ထက် များစွာ ငယ်ရွယ်ရမည် ဖြစ်သည်။

An alternative Gobryas theory, based on a reinterpretation of the Nabonidus Chronicle, proposes that Darius the Mede was not Gubaru, the later governor of the contract tablets, but Ugbaru/Gubaru of the Nabonidus Chronicle, the governor of Gutium who took Babylon for Cyrus and died in Arahshamnu, not three weeks but a year and three weeks later. This would allow time for ch. 6 during his rule “over the realm of the Chaldeans” (ch. 9:1). For UgbaruGubaru the term king would be only a courtesy title; Cyrus, already master of Persia, Media, and Lydia before conquering Babylonia, was the de facto ruler of the whole empire.

နေဗိုနိုက်ဒပ်စ် ရာဇဝင်ချုပ်ကို တစ်ဖန်ပြန်လည်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းအပေါ် အခြေခံသည့် အခြားရွေးချယ်စရာ ဂေါဗြီးယပ်စ်သီအိုရီတစ်ခုက မေဒိလူမျိုး ဒါရိမင်းသည် နောက်ပိုင်း ကန်ထရိုက်စာချုပ် ရွှံ့ပြားများပါ မြို့ဝန် ဂုဘာရု မဟုတ်ဘဲ၊ ကုရုမင်းအတွက် ဗာဗုလုန်ကို သိမ်းပိုက်ပေးခဲ့ပြီး အာရတ်ရှမ်နုလတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သော (သုံးပတ်အကြာတွင် မဟုတ်ဘဲ တစ်နှစ်နှင့် သုံးပတ်အကြာတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သော) နေဗိုနိုက်ဒပ်စ် ရာဇဝင်ချုပ်ပါ ဂူတီယမ်မြို့ဝန် ဥဂ်ဘာရု/ဂုဘာရု ဖြစ်သည်ဟု အဆိုပြုသည်။ ဤအချက်သည် သူ "ခါလဒဲနိုင်ငံကို အစိုးရသော" အုပ်ချုပ်မှုကာလအတွင်း (အခန်းကြီး ၉:၁) အခန်းကြီး ၆ အတွက် အချိန်ကို ခွင့်ပြုပေးလိမ့်မည်။ ဥဂ်ဘာရု-ဂုဘာရု အတွက် ဘုရင်ဟူသော ဝေါဟာရသည် ယဉ်ကျေးမှုအရ ခေါ်ဆိုသော ဘွဲ့အမည်မျှသာ ဖြစ်လိမ့်မည်။ ဗာဗုလုန်ကို မအောင်နိုင်မီကပင် ပေရသိ၊ မေဒိနှင့် လုဒိတို့၏ အရှင်သခင်ဖြစ်နေပြီဖြစ်သော ကုရုမင်းသည် အင်ပါယာတစ်ခုလုံး၏ လက်တွေ့ကျသော အုပ်ချုပ်သူ ဖြစ်သည်။

That Darius the Mede was Cyaxares II, the son of Astyages. Compare the statements in PK 523, 556, 557 concerning Cyrus as the nephew and general of Darius with Xenophon’s claim that (1) Cyrus, Astyages’ grandson through his mother Mandane, had become acquainted with his uncle Cyaxares during the years Cyrus spent at the court of his Median grandfather (Cyropaedia i. 3. 1; 4. 1, 6–9, 20–22; 5. 2) ; (2) that Cyaxares followed his father on the throne as king of Media, after the latter’s death (i. 5. 2); (3) that when Cyrus had conquered Babylon he visited his uncle with gifts and offered him a palace in Babylon; that Cyaxares accepted the presents, and gave Cyrus his daughter as well as the kingdom (viii. 5. 17–20).

၄။ မေဒိလူမျိုး ဒါရိမင်းသည် အက်စ်တီယာဂျက်စ်၏ သားဖြစ်သော ဒုတိယမြောက် ဆိုင်ယာဇာရီစ် (Cyaxares II) ဖြစ်သည်ဟူသော အချက်ဖြစ်သည်။ ဒါရိမင်း၏ တူတော်နှင့် စစ်သူကြီးအဖြစ် ကုရုမင်းနှင့် ပတ်သက်၍ PK 523, 556, 557 ပါ ဖော်ပြချက်များကို (၁) မိခင် မန်ဒိန်း (Mandane) မှတစ်ဆင့် အက်စ်တီယာဂျက်စ်၏ မြေးဖြစ်သူ ကုရုမင်းသည် သူ၏ မေဒိအဖိုး၏ နန်းတော်တွင် ကုန်လွန်ခဲ့သော နှစ်များအတွင်း သူ၏ဦးလေး ဆိုင်ယာဇာရီစ်နှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့ကြောင်း (Cyropaedia i. 3. 1; 4. 1, 6–9, 20–22; 5. 2)၊ (၂) ဆိုင်ယာဇာရီစ်သည် သူ၏ဖခင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် မေဒိဘုရင်အဖြစ် ရာဇပလ္လင်ပေါ်တွင် ဖခင်၏နောက်သို့ လိုက်ခဲ့ကြောင်း (i. 5. 2)၊ (၃) ကုရုမင်းသည် ဗာဗုလုန်ကို အောင်နိုင်သောအခါ သူ၏ဦးလေးထံသို့ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများနှင့်အတူ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့ပြီး ဗာဗုလုန်ရှိ နန်းတော်တစ်ခုကို ကမ်းလှမ်းခဲ့ကြောင်း၊ ဆိုင်ယာဇာရီစ်က လက်ဆောင်များကို လက်ခံခဲ့ပြီး ကုရုမင်းအား သူ၏သမီးတော်နှင့်အတူ နိုင်ငံတော်ကိုပါ ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း (viii. 5. 17–20) ဟူသော ဇီနိုဖန်၏ အခိုင်အမာဆိုချက်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။

Although the details of the story as given by Xenophon cannot be accepted, it is possible that the Greek writer preserves correctly the tradition that Cyaxares was the last Median ruler, and that he was Cyrus’ father-in-law as well as an intimate friend of the great Persian. If these points can be accepted as historical facts, it can be assumed that Cyrus, upon rebelling against Astyages, permitted Cyaxares to rule as a shadow king to please the Medes. At the same time everyone in the kingdom would know that the actual sovereign was Cyrus, and that Cyaxares was a mere figurehead. In that case Darius the Mede may be identified with Cyaxares II, who, presumably, had come to Babylon at Cyrus’ invitation to act in an honorary capacity as king.

ဇီနိုဖန် ပေးထားသည့် ဇာတ်လမ်း၏ အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို လက်မခံနိုင်သော်လည်း၊ ဂရိစာရေးဆရာသည် ဆိုင်ယာဇာရီစ်သည် နောက်ဆုံး မေဒိအုပ်ချုပ်သူဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ သူသည် ပေရသိမင်းကြီး၏ ရင်းနှီးသော မိတ်ဆွေဖြစ်ရုံမျှမက ကုရုမင်း၏ ယောက္ခမလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်ဟူသော ရိုးရာအစဉ်အလာကို မှန်ကန်စွာ ထိန်းသိမ်းထားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အကယ်၍ ဤအချက်များကို သမိုင်းဝင်အချက်အလက်များအဖြစ် လက်ခံနိုင်လျှင်၊ ကုရုမင်းသည် အက်စ်တီယာဂျက်စ်ကို ပုန်ကန်သောအခါ မေဒိလူမျိုးများကို စိတ်ကျေနပ်စေရန် ဆိုင်ယာဇာရီစ်အား အရိပ်ဘုရင် (shadow king) အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခွင့်ပြုခဲ့သည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် နိုင်ငံတော်အတွင်းရှိ လူတိုင်းသည် အစစ်အမှန် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်မှာ ကုရုမင်းဖြစ်ပြီး၊ ဆိုင်ယာဇာရီစ်သည် အမည်ခံခေါင်းဆောင်မျှသာဖြစ်ကြောင်း သိကြပေလိမ့်မည်။ ထိုသို့ဆိုလျှင် မေဒိလူမျိုး ဒါရိမင်းကို ကုရုမင်း၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ဗာဗုလုန်သို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘုရင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ဖွယ်ရှိသော ဒုတိယမြောက် ဆိုင်ယာဇာရီစ်နှင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်နိုင်သည်။

That Cyaxares II was advanced in age at the time of the fall of Babylon can be shown as follows, assuming Xenophon to be correct: Cyaxares II was the father-in-law of Cyrus. Cyrus himself was most likely at least 40 years old at the time, as is evident from the fact that his son, Cambyses, was mature enough to represent him in an official position during the next New Year’s Day activities. Hence Cyaxares II could have been 62 years old at the fall of Babylon, the age Daniel assigned to Darius the Mede. His comparatively advanced age—in a time when most people died young—may have been responsible for the fact that he did not survive the fall of Babylon very long. This would explain why Daniel mentions only his first regnal year. Xenophon reports nothing further concerning Cyaxares shortly after the conquest of Babylon.

ဇီနိုဖန် မှန်ကန်သည်ဟု ယူဆပါက၊ ဒုတိယမြောက် ဆိုင်ယာဇာရီစ်သည် ဗာဗုလုန်ကျဆုံးချိန်တွင် အသက်ကြီးရင့်နေပြီဖြစ်ကြောင်း အောက်ပါအတိုင်း ပြသနိုင်သည် - ဒုတိယမြောက် ဆိုင်ယာဇာရီစ်သည် ကုရုမင်း၏ ယောက္ခမ ဖြစ်သည်။ ကုရုမင်းကိုယ်တိုင်သည် ထိုအချိန်တွင် အနည်းဆုံး အသက် ၄၀ ရှိပြီ ဖြစ်နိုင်ခြေအများဆုံးဖြစ်ကြောင်း သူ၏သား ကမ္ဗုဇသည် နောက်လာမည့် နှစ်သစ်ကူးနေ့ လှုပ်ရှားမှုများအတွင်း တရားဝင်ရာထူးဖြင့် သူ့ကိုကိုယ်စားပြုရန် လုံလောက်စွာ အရွယ်ရောက်နေပြီဟူသောအချက်က ထင်ရှားစေသည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယမြောက် ဆိုင်ယာဇာရီစ်သည် ဒံယေလက မေဒိလူမျိုး ဒါရိမင်းအား သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည့် အသက်ဖြစ်သော ဗာဗုလုန်ကျဆုံးချိန်တွင် အသက် ၆၂ နှစ် ဖြစ်နိုင်ခဲ့သည်။ လူအများစု အသက်ငယ်ငယ်နှင့် သေဆုံးကြသော ခေတ်ကာလတွင် သူ၏ နှိုင်းယှဉ်ချက်အရ ကြီးရင့်သောအသက်အရွယ်သည် ဗာဗုလုန်ကျဆုံးပြီးနောက်ပိုင်း သူ ကြာရှည်အသက်မရှင်နိုင်ခဲ့ခြင်း၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤအချက်သည် ဒံယေလက သူ၏ ပထမဦးဆုံးသော နန်းစံနှစ်ကိုသာ အဘယ်ကြောင့် ဖော်ပြရကြောင်း ရှင်းလင်းပေးသည်။ ဇီနိုဖန်သည် ဗာဗုလုန်ကို အောင်နိုင်ပြီးနောက် မကြာမီတွင် ဆိုင်ယာဇာရီစ်နှင့် ပတ်သက်၍ နောက်ထပ် မည်သည့်အရာကိုမျှ အစီရင်ခံထားခြင်း မရှိပါ။

Daniel’s statement that Darius was the “son” of Ahasuerus should probably be understood as meaning that he was the “grandson” of Ahasuerus. That the Hebrew word for “son” may mean “grandson,” or an even more remote descendant, can be abundantly demonstrated (see on 2 Kings 8:26). The English form Ahasuerus is from the Heb. ’Achashwerosh, which might possibly be a rendering of Uvaxshtrah, the Old Persian spelling of Cyaxares I, but not of Astyages.

ဒါရိသည် အဟာရွှေရု၏ "သား" ဖြစ်သည်ဟူသော ဒံယေလ၏ ဖော်ပြချက်ကို သူသည် အဟာရွှေရု၏ "မြေး" ဖြစ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆို နားလည်သင့်သည်။ ဟေဗြဲဘာသာစကားဖြင့် "သား" ဟူသော စကားလုံးသည် "မြေး" သို့မဟုတ် ပိုမိုဝေးကွာသော အနွယ်အနွယ်ကို ဆိုလိုနိုင်ကြောင်း အမြောက်အမြား သက်သေပြနိုင်သည် (၄ ရာဇဝင်ချုပ် ၈:၂၆ ကိုကြည့်ပါ)။ အင်္ဂလိပ်ပုံစံ အဟာရွှေရု (Ahasuerus) သည် ဟေဗြဲဘာသာစကား 'Achashwerosh မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ပထမမြောက် ဆိုင်ယာဇာရီစ်၏ ရှေးဟောင်းပေရသိ စာလုံးပေါင်း Uvaxshtrah ကို ပြန်ဆိုခြင်း ဖြစ်နိုင်သော်လည်း အက်စ်တီယာဂျက်စ်၏ ပြန်ဆိုခြင်း မဟုတ်ပါ။

If after his arrival at Babylon, Darius became a special friend of Daniel’s, it is understandable that the prophet would date the visions received during this brief reign in terms of Darius’ regnal years (chs. 9:1; 11:1), rather than of the regnal years of Cyrus. However, after the one year credited to Darius, Daniel dated events in terms of the years of Cyrus’ reign (chs. 1:21; 10:1).

အကယ်၍ ဗာဗုလုန်သို့ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် ဒါရိမင်းသည် ဒံယေလ၏ အထူးမိတ်ဆွေ ဖြစ်လာခဲ့လျှင်၊ ပရောဖက်သည် ဤတိုတောင်းသော စိုးစံမှုအတွင်း ရရှိခဲ့သော ဗျာဒိတ်ရူပါရုံများကို ကုရုမင်း၏ နန်းစံနှစ်များထက် ဒါရိမင်း၏ နန်းစံနှစ်များဖြင့် ရက်စွဲသတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းမှာ နားလည်နိုင်စရာဖြစ်သည် (အခန်းကြီး ၉:၁၊ ၁၁:၁)။ သို့သော်လည်း၊ ဒါရိမင်းထံ လွှဲအပ်ထားသော ထိုတစ်နှစ်ကုန်လွန်ပြီးနောက်၊ ဒံယေလသည် ဖြစ်ရပ်များကို ကုရုမင်း၏ နန်းစံနှစ်များဖြင့် ရက်စွဲသတ်မှတ်ခဲ့သည် (အခန်းကြီး ၁:၂၁၊ ၁၀:၁)။

Contemporary evidence that might shed light on this reconstruction of the history of Cyaxares II is ambiguous and meager. There is a possible reference to Cyaxares in the Nabonidus Chronicle. Since it is certain that Gubaru lived for many years after the conquest of Babylon, whereas Ugbaru died soon after, and a state mourning was provided for some high personage during the same month, it may be possible to see Cyaxares II in the Ugbaru of the Nabonidus Chronicle. Or, the name of Cyaxares may have been in the broken line which speaks about the death of a distinguished individual for whom a nationwide mourning was held. However, there seems to be an error in the first mention of Ugbaru in the Nabonidus Chronicle. Either the name Ugbaru is a scribal error for Gubaru, or the title “governor of Gutium” was by mistake transferred by the author of the tablet from Gubaru to Ugbaru.

ဒုတိယမြောက် ဆိုင်ယာဇာရီစ်၏ သမိုင်းကို ဤသို့ ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းအပေါ် အလင်းပြပေးနိုင်သည့် ခေတ်ပြိုင်အထောက်အထားများသည် မရေမရာဖြစ်ပြီး နည်းပါးလှသည်။ နေဗိုနိုက်ဒပ်စ် ရာဇဝင်ချုပ်တွင် ဆိုင်ယာဇာရီစ်ကို ရည်ညွှန်းနိုင်ခြေရှိသောအချက် ပါဝင်သည်။ ဗာဗုလုန်ကို အောင်နိုင်ပြီးနောက် ဂုဘာရုသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဆက်လက်နေထိုင်ခဲ့သည်မှာ သေချာသော်လည်း၊ ဥဂ်ဘာရုမှာမူ ထိုနောက်ပိုင်းမကြာမီတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး၊ ထိုလအတွင်းမှာပင် အဆင့်မြင့်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအတွက် နိုင်ငံတော်အဆင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကို ပြုလုပ်ပေးခဲ့သဖြင့်၊ နေဗိုနိုက်ဒပ်စ် ရာဇဝင်ချုပ်ပါ ဥဂ်ဘာရုတွင် ဒုတိယမြောက် ဆိုင်ယာဇာရီစ်ကို မြင်တွေ့နိုင်ခြေ ရှိသည်။ သို့မဟုတ်၊ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှု ကျင်းပပေးခဲ့ရသော ထူးခြားထင်ရှားသည့် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ကွယ်လွန်ခြင်းအကြောင်း ပြောဆိုထားသည့် ပျက်စီးနေသော စာကြောင်းထဲတွင် ဆိုင်ယာဇာရီစ်၏ အမည် ပါဝင်နေခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း၊ နေဗိုနိုက်ဒပ်စ် ရာဇဝင်ချုပ်တွင် ဥဂ်ဘာရုကို ပထမဆုံး ဖော်ပြချက်၌ အမှားတစ်ခု ရှိနေပုံရသည်။ ဥဂ်ဘာရု ဟူသောအမည်သည် ဂုဘာရု အတွက် ကျမ်းကူးသူ၏ စာလုံးပေါင်းအမှား ဖြစ်နိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် "ဂူတီယမ်မြို့ဝန်" ဟူသော ဘွဲ့အမည်ကို ရွှံ့ပြားရေးသားသူက ဂုဘာရုထံမှ ဥဂ်ဘာရုထံသို့ မှားယွင်းရွှေ့ပြောင်း ထည့်သွင်းမိခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

A second possible piece of contemporary evidence may lie in the double mention of a Cyaxares in the great Behistun inscription of Darius I (on the Behistun inscription see Vol. I, pp. 98, 110). Among the several pretenders to the throne against whom Darius I fought were two who claimed to be of the family of Cyaxares. The Cyaxares in question may have been either Cyaxares I, the father of Astyages, or possibly Cyaxares II, the father-in-law of Cyrus, and last shadow king of Media.

ဒုတိယမြောက် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ခေတ်ပြိုင်အထောက်အထားတစ်ခုမှာ ဒါရိမင်း ပထမ၏ ကြီးမြတ်သော ဘီဟစ္စတွန် ကျောက်စာ (Behistun inscription) တွင် ဆိုင်ယာဇာရီစ် အမည်ကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဖော်ပြထားခြင်း၌ တည်ရှိနိုင်သည် (ဘီဟစ္စတွန် ကျောက်စာအကြောင်း အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၉၈၊ ၁၁၀ တွင်ကြည့်ပါ)။ ဒါရိမင်း ပထမ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသော ရာဇပလ္လင်ကို မတရားလုယူရန် ကြိုးပမ်းသူ အပြားအပြားထဲတွင် ဆိုင်ယာဇာရီစ်၏ မိသားစုမှဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာဆိုသူ နှစ်ဦး ပါဝင်သည်။ အဆိုပါ ဆိုင်ယာဇာရီစ်သည် အက်စ်တီယာဂျက်စ်၏ ဖခင်ဖြစ်သော ပထမမြောက် ဆိုင်ယာဇာရီစ် ဖြစ်နိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် ကုရုမင်း၏ ယောက္ခမနှင့် မေဒိနိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံး အရိပ်ဘုရင်ဖြစ်သော ဒုတိယမြောက် ဆိုင်ယာဇာရီစ်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

The foregoing summary makes evident that there are still many obscure factors in the solution of the problem of identifying Darius the Mede from historical and archeological sources. All things considered, however, this commentary favors the fourth view.

အထက်ဖော်ပြပါ အကျဉ်းချုပ်သည် သမိုင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်များမှ မေဒိလူမျိုး ဒါရိမင်းကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်း ပြဿနာ၏ ဖြေရှင်းချက်တွင် မရေမရာဖြစ်နေသော အကြောင်းရင်းများစွာ ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားစေသည်။ သို့သော်လည်း၊ အရာခပ်သိမ်းကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီးနောက် ဤကျမ်းစာအဖွင့်ကျမ်းသည် စတုတ္ထမြောက် အမြင်ကို ထောက်ခံအားပေးသည်။

ellen g. white comments 1–28 PK 539-548; 1T 295, 296 1–4 SL 42 1–5 PK 539 3, 4 1T 295 4 Ed 56; FE 305; ML 75; PK 546; 7T 248 4–10 4T 368 5 SL 43 6–9 PK 540 7 SL 43 10 CH 423; GW 178; PK 48, 541; SL 43; 1T 296; 4T 373, 569; 5T 43, 453, 527 12, 13 PK 542 14–16 SL 44 14–17 PK 543 16 AA 575; Ed 254; 4T 448, 525 17–24 SL 35 20–27 PK 544 22 ML 317; 5T 453, 527 22–28 PK 557; TM 443; 1T 296 25–27 Ed 56 26 PK 545 27 2T 54 28 PK 545

အယ်လင် ဂျီ ဝှိုက် ၏ မှတ်ချက်များ ၁-၂၈ PK ၅၃၉-၅၄၈၊ ၁T ၂၉၅၊ ၂၉၆ ၁-၄ SL ၄၂ ၁-၅ PK ၅၃၉ ၃၊ ၄ ၁T ၂၉၅ ၄ Ed ၅၆၊ FE ၃၀၅၊ ML ၇၅၊ PK ၅၄၆၊ ၇T ၂၄၈ ၄-၁၀ ၄T ၃၆၈ ၅ SL ၄၃ ၆-၉ PK ၅၄၀ ၇ SL ၄၃ ၁၀ CH ၄၂၃၊ GW ၁၇၈၊ PK ၄၈၊ ၅၄၁၊ SL ၄၃၊ ၁T ၂၉၆၊ ၄T ၃၇၃၊ ၅၆၉၊ ၅T ၄၃၊ ၄၅၃၊ ၅၂၇ ၁၂၊ ၁၃ PK ၅၄၂ ၁၄-၁၆ SL ၄၄ ၁၄-၁၇ PK ၅၄၃ ၁၆ AA ၅၇၅၊ Ed ၂၅၄၊ ၄T ၄၄၈၊ ၅၂၅ ၁၇-၂၄ SL ၃၅ ၂၀-၂၇ PK ၅၄၄ ၂၂ ML ၃၁၇၊ ၅T ၄၅၃၊ ၅၂၇ ၂၂-၂၈ PK ၅၅၇၊ TM ၄၄၃၊ ၁T ၂၉၆ ၂၅-၂၇ Ed ၅၆ ၂၆ PK ၅၄၅ ၂၇ ၂T ၅၄ ၂၈ PK ၅၄၅