ဆာလံကျမ်း ၃၇

 

psalm 37

ဆာလံ ၃၇

Introduction.—Of Ps. 37, Luther said: “Here is the patience of the saints.” In it the psalmist is concerned with the problem of the apparent triumph of the wicked. The problem is solved in the psalmist’s mind by his recognition of the transitoriness of seeming prosperity. He counsels us, from the maturity of age (see v. 25), to trust God, who will in His own time punish sinners and reward the righteous. The psalm is an expansion in acrostic form (see p. 625) of the teaching of its first verse. The acrostic structure is fairly regular, each Hebrew letter usually introducing two verses. In vs. 7, 20, 34, the letter introduces only a single verse: in v. 29 ṣade occurs instead of ‘ayin. However, some contend that ‘ayin has its regular place at the beginning of the last part of v. 28 introducing the sentence, “They are preserved for ever: but the seed of the wicked shall be cut off.” However, the ‘ayin is preceded by the prefix lamed, which is not usual in acrostic psalms. In common with other acrostic psalms (see Ps. 25), there is not so much a development of thought in the psalm as an expansion of the central theme in various aspects. The teaching is made effective by the cumulative force of iteration. The theme of Ps. 37 is similar to that of Ps. 73 and to the message of the book of Job. Both have to do with the justice of God in His dealings with those who serve Him and with those who do not.

နိဒါန်း။—ဆာလံ ၃၇ နှင့်ပတ်သက်၍ လူသာက “ဤနေရာ၌ သန့်ရှင်းသူတို့၏ သည်းခံခြင်းရှိ၏” ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် ဆာလံဆရာသည် လူဆိုးတို့၏ ထင်ရှားသောအောင်မြင်မှု ပြဿနာကို စိုးရိမ်ပူပန်နေသည်။ ထိုပြဿနာကို ဆာလံဆရာ၏ စိတ်ထဲတွင် ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်စေသော ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုတို့၏ ခဏတာသာဖြစ်ခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုခြင်းဖြင့် ဖြေရှင်းထားသည်။ သူသည် ရင့်ကျက်သောအရွယ် (အပိုဒ်ငယ် ၂၅ ကို ကြည့်) မှတစ်ဆင့် ဘုရားသခင်ကို ယုံကြည်ကိုးစားရန် ကျွန်ုပ်တို့ကို အကြံပေးထားပြီး၊ ကိုယ်တော်သည် မိမိ၏အချိန်အခါ၌ ပြစ်မှားသူတို့ကို အပြစ်ပေး၍ ဖြောင့်မတ်သူတို့ကို ဆုချတော်မူလိမ့်မည်။ ဤဆာလံသည် ၎င်း၏ပထမအပိုဒ်ငယ်၏ သွန်သင်ချက်ကို အက္ခရာစဉ်ပုံစံ (စာမျက်နှာ ၆၂၅ ကို ကြည့်) ဖြင့် ချဲ့ထွင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အက္ခရာစဉ်ဖွဲ့စည်းပုံသည် အတော်အတန် ပုံမှန်ဖြစ်ပြီး ဟေဗြဲအက္ခရာတစ်ခုစီသည် များသောအားဖြင့် အပိုဒ်ငယ်နှစ်ခုကို စတင်ပေးသည်။ အပိုဒ်ငယ် ၇၊ ၂၀၊ ၃၄ တို့တွင် အက္ခရာသည် အပိုဒ်ငယ်တစ်ခုကိုသာ စတင်ပေးသည် - အပိုဒ်ငယ် ၂၉ တွင် ‘ayin အစား ṣade ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ သို့သော် အချို့သူများက ‘ayin သည် အပိုဒ်ငယ် ၂၈ ၏ နောက်ဆုံးအပိုင်းအစတွင် “သူတို့သည် ထာဝရစောင့်ရှောက်ခြင်းကို ခံရကြ၏၊ သို့သော် လူဆိုးတို့၏အနွယ်ကို ပယ်ရှင်းခြင်းခံရလိမ့်မည်” ဟူသော ဝါကျကို စတင်ရန် ၎င်း၏ပုံမှန်နေရာတွင် ရှိနေသည်ဟု ငြင်းဆိုကြသည်။ သို့သော် ‘ayin ၏ရှေ့တွင် lamed ရှေ့ဆက်ရှိနေပြီး၊ ၎င်းသည် အက္ခရာစဉ်ဆာလံများတွင် မတွေ့ရလေ့ရှိပေ။ အခြားအက္ခရာစဉ်ဆာလံများ (ဆာလံ ၂၅ ကို ကြည့်) ကဲ့သို့ပင်၊ ဤဆာလံတွင် အဓိကအကြောင်းအရာကို ရှုထောင့်အမျိုးမျိုးဖြင့် ချဲ့ထွင်ထားသည်ထက် အတွေးအခေါ် တိုးတက်ပြောင်းလဲမှု အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။ ထပ်ခါတလဲလဲ ပြောဆိုခြင်း၏ စုပေါင်းအားဖြင့် သွန်သင်ချက်ကို ထိရောက်မှုရှိစေသည်။ ဆာလံ ၃၇ ၏ အကြောင်းအရာသည် ဆာလံ ၇၃ နှင့် ယောဘဝတ္ထု၏ သတင်းစကားတို့နှင့် ဆင်တူသည်။ နှစ်ခုစလုံးသည် ဘုရားသခင်ကို ဝတ်ပြုသူများနှင့် မဝတ်ပြုသူများအပေါ် ကိုယ်တော်၏ဆက်ဆံရေး၌ ဘုရားသခင်၏တရားမျှတခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။

On the superscription see p. 616.

ခေါင်းစဉ်မှတ်ချက်အတွက် စာမျက်နှာ ၆၁၆ ကို ကြည့်ပါ။

1. Fret not thyself. Literally, “do not heat thyself [in vexation].” Do not worry or chafe over the apparent triumph of the wicked (see Prov. 24:19). As Christians we should conquer fretting, for in fretting we lose perspective and clarity of vision. Moreover, when we are angry with the sinner, we are unable to help him, and also put ourselves in the wrong.

၁။ စိတ်မပူနှင့်။ शाब्दिकအားဖြင့် “ကိုယ်ကိုကိုယ် [စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်မှုတွင်] အပူမကူးနှင့်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ လူဆိုးတို့၏ ထင်ရှားသောအောင်မြင်မှုအပေါ် စိတ်မပူပါနှင့် သို့မဟုတ် စိတ်အနှောင့်အယှက် မဖြစ်ပါနှင့် (သုတ္တံ ၂၄:၁၉ ကို ကြည့်)။ ခရစ်ယာန်များအနေဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် စိတ်ပူပန်ခြင်းကို အနိုင်ယူရမည်၊ အကြောင်းမှာ စိတ်ပူပန်ခြင်းကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် အမြင်နှင့် မျှော်မှန်းချက်များ ရှင်းလင်းမှုကို ဆုံးရှုံးသွားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ကျွန်ုပ်တို့သည် ပြစ်မှားသူကို ဒေါသထွက်သောအခါ သူ့ကို မကူညီနိုင်သည့်အပြင် မိမိကိုယ်ကိုလည်း မှားယွင်းသောလမ်းကြောင်းသို့ ရောက်စေသည်။

Neither be thou envious. See Prov. 3:31; 23:17; 24:1, 19; cf. Ps. 73:3. The psalm begins in the style of the Proverbs and continues so through much of its course.

မနာလိုခြင်းလည်း မရှိနှင့်။ သုတ္တံ ၃:၃၁၊ ၂၃:၁၇၊ ၂၄:၁၊ ၁၉ ကို ကြည့်ပါ၊ ဆာလံ ၇၃:၃ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ။ ဤဆာလံသည် သုတ္တံကျမ်း၏ ပုံစံအတိုင်း စတင်ပြီး ၎င်း၏လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် အများစုတွင် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။

2. Like the grass. A common figure of speech (see Ps. 90:5, 6; 103:15).

၂။ မြက်ပင်ကဲ့သို့။ ၎င်းသည် အသုံးများသော စကားပုံစံတစ်ခု ဖြစ်သည် (ဆာလံ ၉၀:၅၊ ၆၊ ၁၀၃:၁၅ ကို ကြည့်)။

3. Trust. The best antidotes for fretting are trust in God and continual engagement in doing that which is of value to God and man.

၃။ ယုံကြည်ကိုးစားပါ။ စိတ်ပူပန်ခြင်းအတွက် အကောင်းဆုံးသော ဆေးဝါးမှာ ဘုရားသခင်ကို ယုံကြည်ကိုးစားခြင်းနှင့် ဘုရားသခင်နှင့် လူတို့အတွက် တန်ဖိုးရှိသောအရာများကို ပြုလုပ်ရာတွင် အစဉ်အမြဲ ပါဝင်နေခြင်းဖြစ်သည်။

Shalt thou dwell. Literally, “dwell thou,” a command. God’s command guarantees continuance in the land; there is no need to seek security in flight.

သင်သည် နေရလိမ့်မည်။ शाब्दिकအားဖြင့် “နေလော့” ဟူသော အမိန့်ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်၏အမိန့်တော်သည် ထိုပြည်တွင် ဆက်လက်နေထိုင်ခြင်းကို အာမခံသည်၊ ထွက်ပြေးခြင်းဖြင့် လုံခြုံမှုကို ရှာဖွေရန် မလိုအပ်ပါ။

Thou shalt be fed. Literally, “feed thou,” or “pasture thou,” also in the imperative mood. Some prefer to translate the clause, “feed on faithfulness.” This verse offers four rules to keep the mind calm when we are perplexed over the seeming prosperity of the wicked: (a) trust in God, (b) keep busy doing good, (c) dwell calmly where God puts us, and (d) seek God’s faithfulness.

သင်သည် ကျွေးမွေးခြင်းကို ခံရလိမ့်မည်။ အားဖြင့် “စားလော့” သို့မဟုတ် “ကျက်စားလော့” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ၎င်းမှာလည်း အမိန့်ပေးသံဖြစ်သည်။ အချို့သူများက ထိုအပိုဒ်ငယ်ကို “သစ္စာတရားကို စားသုံးလော့” ဟု ဘာသာပြန်ခြင်းကို ပိုနှစ်သက်ကြသည်။ လူဆိုးတို့၏ ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်သော ကြွယ်ဝမှုကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့ စိတ်ရှုပ်ထွေးနေသည့်အခါ စိတ်ကို ငြိမ်သက်စေရန် ဤအပိုဒ်ငယ်က စည်းမျဉ်းလေးခုကို ပေးသည် - (က) ဘုရားသခင်ကို ယုံကြည်ကိုးစားခြင်း၊ (ခ) ကောင်းမှုပြုခြင်းဖြင့် အလုပ်များနေခြင်း၊ (ဂ) ဘုရားသခင် ထားရှိသောနေရာ၌ ငြိမ်သက်စွာ နေထိုင်ခြင်း၊ နှင့် (ဃ) ဘုရားသခင်၏ သစ္စာတရားကို ရှာဖွေခြင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။

4. Delight thyself. If we choose and love what God loves, we shall enjoy the desires (literally “petitions”) of our hearts. On our identifying our thoughts and aims with God’s plans for us, see DA 668.

၄။ ကိုယ်တော်၌ မွေ့လျော်ပါ။ ဘုရားသခင် ချစ်တော်မူသောအရာကို ကျွန်ုပ်တို့ ရွေးချယ်ပြီး ချစ်မြတ်နိုးမည်ဆိုလျှင်၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ စိတ်နှလုံးဆန္ဒများကို (शाब्दिकအားဖြင့် “တောင်းဆိုချက်များ”) ကျွန်ုပ်တို့ ခံစားရလိမ့်မည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ အတွေးများနှင့် ရည်မှန်းချက်များကို ဘုရားသခင်၏ အစီအစဉ်များနှင့် ပေါင်းစပ်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ DA ၆၆၈ ကို ကြည့်ပါ။

5. Commit thy way. Literally, “roll thy way” (see on Ps. 22:8; cf. 1 Peter 5:7). The burden that is too heavy for us we may simply roll upon the Lord. David Livingstone is reported to have remarked that this verse sustained him at every turn of his course in life in Africa, as well as in England.

၅။ သင်၏လမ်းကို အပ်နှံလော့။ အားဖြင့် “သင်၏လမ်းကို လှိမ့်ချလော့” (ဆာလံ ၂၂:၈ ကို ကြည့်၊ ၁ ပေတရု ၅:၇ နှင့် နှိုင်းယှဉ်)။ ကျွန်ုပ်တို့အတွက် အလွန်လေးလံသော ဝန်ကို ထာဝရဘုရားသခင်ထံသို့ ကျွန်ုပ်တို့ လှိမ့်ချလိုက်နိုင်သည်။ ဒေးဗစ်လစ်ဗင်းစတုန်းသည် ဤကျမ်းပိုဒ်က သူ့ကို အင်္ဂလန်တွင်သာမက အာဖရိကရှိ သူ၏ဘဝလမ်းစဉ်၏ အလှည့်အပြောင်းတိုင်းတွင် ထောက်ပံ့ပေးခဲ့ကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။

Trust. See on v. 3.

ယုံကြည်ကိုးစားပါ။ အပိုဒ်ငယ် ၃ ကို ကြည့်ပါ။

He shall bring it to pass. Heb. ‘aśah, simply, “he will perform,” or, “he will act” (RSV). The matter in which He will act is set forth in v. 6.

ကိုယ်တော်သည် ပြုတော်မူလိမ့်မည်။ ဟေဗြဲစကားလုံး ‘aśah သည် ရိုးရှင်းစွာ “ကိုယ်တော် လုပ်ဆောင်လိမ့်မည်” သို့မဟုတ် “ကိုယ်တော် ဆောင်ရွက်လိမ့်မည်” ဟု ဆိုလိုသည်။ ကိုယ်တော်လုပ်ဆောင်မည့်အရာကို အပိုဒ်ငယ် ၆ တွင် ဖော်ပြထားသည်။

6. Righteousness. If, when slandered, we trust in God, He will cause the clouds to dissipate so that our true character and motives may be as clear as the sun at high noon (see Jer. 51:10).

၆။ ဖြောင့်မတ်ခြင်း။ အကယ်၍ ကျွန်ုပ်တို့သည် အသရေဖျက်ခံရသောအခါ ဘုရားသခင်ကို ယုံကြည်ကိုးစားမည်ဆိုလျှင်၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ စစ်မှန်သောစရိုက်နှင့် ရည်ရွယ်ချက်များသည် နေ့လယ်နေမင်းကဲ့သို့ ကြည်လင်လာစေရန် ကိုယ်တော်သည် တိမ်တိုက်များကို ဖယ်ရှားပေးလိမ့်မည် (ယေရမိ ၅၁:၁၀ ကို ကြည့်)။

7. Rest. Literally, “be silent.” If we could but keep still awhile we should hear in the stillness the voice of God speaking calmness to our souls.

၇။ ငြိမ်ဝပ်စွာနေပါ။ शाब्दिकအားဖြင့် “တိတ်ဆိတ်နေလော့”။ ကျွန်ုပ်တို့သည် အနည်းငယ် တိတ်ဆိတ်စွာ နေနိုင်မည်ဆိုလျှင်၊ ထိုတိတ်ဆိတ်ခြင်း၌ ကျွန်ုပ်တို့၏ဝိညာဉ်များသို့ ငြိမ်သက်ခြင်းကို ပြောကြားနေသော ဘုရားသခင်၏ အသံတော်ကို ကြားရလိမ့်မည်။

Wait patiently. See on Ps. 25:3; 27:14.

စိတ်ရှည်စွာ စောင့်ပါ။ ဆာလံ ၂၅:၃၊ ၂၇:၁၄ ကို ကြည့်ပါ။

Fret not. See on v. 1.

စိတ်မပူနှင့်။ အပိုဒ်ငယ် ၁ ကို ကြည့်ပါ။

8. Cease from anger. The psalmist continues to give advice on the problem of our attitude toward evil men. Do not allow yourself to cherish feelings of anger against them or against God for permitting them to carry on for a while. With Him rests their ultimate end.

၈။ ဒေါသအမျက်ကို ပယ်ရှားလော့။ ဆာလံဆရာသည် ဆိုးညစ်သူများအပေါ် ကျွန်ုပ်တို့၏သဘောထားပြဿနာနှင့်ပတ်သက်၍ အကြံပေးခြင်းကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သည်။ သူတို့ကိုဖြစ်စေ၊ သူတို့ကို ခေတ္တခဏ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခွင့်ပေးသည့် ဘုရားသခင်ကိုဖြစ်စေ ဒေါသအမျက်မထွက်မိစေရန် ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတိပြုပါ။ သူတို့၏နောက်ဆုံးအဆုံးသတ်မှာ ကိုယ်တော်၌သာ ရှိသည်။

Fret not. A repetition of the key phrase (see on v. 1).

စိတ်မပူနှင့်။ အဓိကဝါကျကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပြန်ပြောခြင်းဖြစ်သည် (အပိုဒ်ငယ် ၁ ကို ကြည့်)။

To do evil. The clause reads literally, “Fret not thyself, only to do evil.” Anger and fretting lead to doing evil. Evil cherished in the heart is sin, and leads to overt sinning.

မကောင်းမှုကို ပြုခြင်းငှာ။ ထိုဝါကျသည် शाब्दिकအားဖြင့် “မကောင်းမှုကို ပြုခြင်းငှာသာ စိတ်မပူနှင့်” ဟု ဆိုလိုသည်။ ဒေါသထွက်ခြင်းနှင့် စိတ်ပူပန်ခြင်းသည် မကောင်းမှုကို ပြုလုပ်ရန် ပို့ဆောင်သည်။ စိတ်နှလုံးထဲတွင် သိမ်းဆည်းထားသော အပြစ်သည် အပြစ်ဖြစ်ပြီး ထင်ရှားသော ပြစ်မှားခြင်းသို့ ရောက်စေသည်။

9. Wait. Compare v. 7. Verses 9–15 deal chiefly with the lot of the godless.

၉။ စောင့်ပါ။ အပိုဒ်ငယ် ၇ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ။ အပိုဒ်ငယ် ၉ မှ ၁၅ အထိသည် ဘုရားမဲ့သူတို့၏ ကံကြမ္မာအကြောင်းကို အဓိကထား၍ ဖော်ပြသည်။

Shall inherit the earth. See vs. 3, 11, 22, 29, 34. This golden thread of comfort runs through the psalm. See also Ps. 25:13; Isa. 57:13; Matt. 5:5.

မြေကြီးကို အမွေခံရလိမ့်မည်။ အပိုဒ်ငယ် ၃၊ ၁၁၊ ၂၂၊ ၂၉၊ ၃၄ ကို ကြည့်ပါ။ ဤရွှေရောင်ချည်မျှင်ကဲ့သို့သော နှစ်သိမ့်မှုသည် ဆာလံတစ်လျှောက်လုံးတွင် တည်ရှိသည်။ ဆာလံ ၂၅:၁၃၊ ဟေရှာယ ၅၇:၁၃၊ မဿဲ ၅:၅ ကိုလည်း ကြည့်ပါ။

10. Shall not be. These words will have a unique fulfillment in the ultimate annihilation of evildoers and the extinction of sin from the universe (see DA 763; GC 544, 545).

၁၀။ မရှိရ။ ဤစကားလုံးများသည် လူဆိုးတို့၏ လုံးဝပျက်စီးခြင်းနှင့် စကြဝဠာမှ အပြစ်တို့ ပျောက်ကွယ်သွားခြင်းတွင် တစ်မူထူးခြားစွာ ပြည့်စုံလာလိမ့်မည် (DA ၇၆၃၊ GC ၅၄၄၊ ၅၄၅ ကို ကြည့်)။

11. Inherit the earth. See on vs. 3, 9.

၁၁။ မြေကြီးကို အမွေခံရလိမ့်မည်။ အပိုဒ်ငယ် ၃၊ ၉ ကို ကြည့်ပါ။

Abundance of peace. This will be especially true when sin and sinners are no more.

ငြိမ်သက်ခြင်း ကြွယ်ဝခြင်း။ အပြစ်နှင့် ပြစ်မှားသူတို့ မရှိတော့သည့်အခါ ဤအရာသည် အထူးသဖြင့် မှန်ကန်လာလိမ့်မည်။

12. Gnasheth. Compare Ps. 35:16.

၁၂။ အံကိုခဲ၏။ ဆာလံ ၃၅:၁၆ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ။

13. The Lord shall laugh. See on Ps. 2:4. The psalmist is using the language of men.

၁၃။ ထာဝရဘုရားသခင်သည် ရယ်မောတော်မူလိမ့်မည်။ ဆာလံ ၂:၄ ကို ကြည့်ပါ။ ဆာလံဆရာသည် လူတို့၏ဘာသာစကားကို အသုံးပြုနေခြင်းဖြစ်သည်။

His day. Compare 1 Sam. 26:10; Job 18:20; Jer. 50:27, 31.

သူ၏နေ့။ ၁ ရှမွေလ ၂၆:၁၀၊ ယောဘ ၁၈:၂၀၊ ယေရမိ ၅၀:၂၇၊ ၃၁ ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ။

14. The poor and needy. See on Ps. 9:18.

၁၄။ ဆင်းရဲငတ်မွတ်သောသူ။ ဆာလံ ၉:၁၈ ကို ကြည့်ပါ။

Of upright conversation. Literally, “the upright of way.” A number of Hebrew manuscripts and the LXX have “the upright in heart.” At the time the KJV was translated the word “conversation” meant man’s whole manner of living (see Ps. 50:23; Gal. 1:13; Eph. 4:22; etc.).

ဖြောင့်မတ်သော အကျင့်ရှိသူ။ အားဖြင့် “လမ်း၌ ဖြောင့်မတ်သူ”။ ဟေဗြဲလက်ရေးမူများနှင့် LXX တို့တွင် “စိတ်နှလုံးဖြောင့်မတ်သူ” ဟု ရှိသည်။ KJV ကျမ်းကို ဘာသာပြန်သည့်အချိန်တွင် “conversation” (အကျင့်အကြံ) ဟူသောစကားလုံးသည် လူ၏နေထိုင်မှုပုံစံတစ်ခုလုံးကို ဆိုလိုသည် (ဆာလံ ၅၀:၂၃၊ ဂလာတိ ၁:၁၃၊ ဧဖက် ၄:၂၂၊ စသည်ကို ကြည့်)။

15. Into their own heart. Evil is a boomerang—it comes back upon the evildoer (see Ps. 7:15, 16; 9:15; cf. Esther 7:10).

၁၅။ သူတို့၏နှလုံးသားထဲသို့။ အပြစ်သည် ဘူးမရန်ကဲ့သို့ပင်—၎င်းသည် ပြုလုပ်သူထံသို့ ပြန်ရောက်လာလိမ့်မည် (ဆာလံ ၇:၁၅၊ ၁၆၊ ၉:၁၅ ကို ကြည့်၊ ဧသတာ ၇:၁၀ နှင့် နှိုင်းယှဉ်)။

16. Better. See Prov. 15:16. Verses 16–34 deal chiefly with the ultimate lot of the godly.

၁၆။ သာ၍ကောင်း၏။ သုတ္တံ ၁၅:၁၆ ကို ကြည့်ပါ။ အပိုဒ်ငယ် ၁၆ မှ ၃၄ အထိသည် ဘုရားတရားကိုင်းရှိုင်းသူတို့၏ အဆုံးသတ်ကံကြမ္မာကို အဓိကထား၍ ဖော်ပြသည်။

Riches. Or, “abundance.”

စည်းစိမ်။ သို့မဟုတ် “ကြွယ်ဝခြင်း”။

17. Arms. The proverblike verse is an example of simple antithetic parallelism (see p. 24).

၁၇။ လက်ရုံး။ စကားပုံကဲ့သို့သော ဤအပိုဒ်ငယ်သည် ရိုးရှင်းသော ဆန့်ကျင်ဘက် အပြိုင်အဆိုင်ရေးသားခြင်း၏ ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည် (စာမျက်နှာ ၂၄ ကို ကြည့်)။

18. Knoweth. See Ps. 1:6.

၁၈။ သိတော်မူ၏။ ဆာလံ ၁:၆ ကို ကြည့်ပါ။

The days. Meaning what happens to the upright day by day (the figure of metonymy). See on Ps. 31:15.

နေ့ရက်များ။ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ဖြောင့်မတ်သူတို့အပေါ် ဖြစ်ပျက်သောအရာကို ဆိုလိုသည်။ ဆာလံ ၃၁:၁၅ ကို ကြည့်ပါ။

20. As the fat of lambs. Heb. kiqar karim, the meaning of which is not clear. Yaqar is, literally, “preciousness.” The idea of “fat” is derived from the observation that the precious parts of lambs are the fat parts. Karim may also be translated “pastures,” as in Isa. 30:23. Hence many translate the phrase “as the excellency of the pastures,” a not inappropriate symbol in a land where rich pasturage was consumed by the summer heat. Some suggest a slight change in vowel pointing, and a change from an r to a d, two letters easily confused in the Hebrew. This results in the translation, “like the burning of furnaces.” The LXX has a very different reading, rendering the second part of the verse, “and the enemies of the Lord at the moment of their being honored and exalted have utterly vanished like smoke.”

၂၀။ သိုးသငယ်၏ အဆီကဲ့သို့။ ဟေဗြဲစကားလုံး kiqar karim ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ မရှင်းလင်းပါ။ Yaqar သည် शाब्दिकအားဖြင့် “တန်ဖိုးရှိခြင်း” ဖြစ်သည်။ “အဆီ” ဟူသော အယူအဆသည် သိုးသငယ်၏ အဖိုးတန်သော အစိတ်အပိုင်းများသည် အဆီများဖြစ်သည်ဟူသော လေ့လာတွေ့ရှိချက်မှ ဆင်းသက်လာသည်။ Karim ကို ဟေရှာယ ၃၀:၂၃ တွင်ကဲ့သို့ “ကျက်စားရာမြေ” ဟုလည်း ဘာသာပြန်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် လူအများက ဤဝါကျကို “ကျက်စားရာမြေ၏ ထူးခြားမှုကဲ့သို့” ဟု ဘာသာပြန်ကြပြီး၊ နွေရာသီအပူရှိန်ကြောင့် မြက်ခင်းများ ပျက်စီးသွားသောပြည်တွင် ၎င်းမှာ သင့်လျော်သော သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အချို့သူများက သရအမှတ်အသား အနည်းငယ် ပြောင်းလဲရန်နှင့် ဟေဗြဲစာလုံးတွင် အလွယ်တကူ ရှုပ်ထွေးနိုင်သော r နှင့် d ကို ပြောင်းလဲရန် အကြံပြုကြသည်။ ယင်းက “မီးဖိုများ၏ မီးလောင်ကျွမ်းခြင်းကဲ့သို့” ဟု ဘာသာပြန်ဆိုမှုကို ရရှိစေသည်။ LXX ကျမ်းတွင် အလွန်ကွဲပြားသော ဖတ်ရှုပုံရှိပြီး အပိုဒ်ငယ်၏ ဒုတိယပိုင်းကို “ထာဝရဘုရားသခင်၏ ရန်သူများသည် ဂုဏ်ပြုခြင်းနှင့် ချီးမြှောက်ခြင်း ခံရသည့်အချိန်တွင် မီးခိုးကဲ့သို့ လုံးဝပျောက်ကွယ်သွားကြသည်” ဟု ဘာသာပြန်ထားသည်။

Into smoke. See Ps. 102:3.

မီးခိုးကဲ့သို့။ ဆာလံ ၁၀၂:၃ ကို ကြည့်ပါ။

21. Righteous sheweth mercy. Verses 21 and 22 are two couplets of antithetic parallelism (see p. 24) contrasting the character and condition of the wicked and the righteous. The wicked cannot pay their debts; the righteous have enough for charitable uses (see the promise of Deut. 15:6; Deut. 28:12, 44).

၂၁။ ဖြောင့်မတ်သောသူသည် ကရုဏာပြ၏။ အပိုဒ်ငယ် ၂၁ နှင့် ၂၂ တို့သည် လူဆိုးနှင့် ဖြောင့်မတ်သူတို့၏ စရိုက်နှင့် အခြေအနေကို နှိုင်းယှဉ်ထားသော ဆန့်ကျင်ဘက် အပြိုင်အဆိုင်ရေးသားခြင်း၏ အပိုဒ်နှစ်ခု ဖြစ်သည် (စာမျက်နှာ ၂၄ ကို ကြည့်)။ လူဆိုးတို့သည် သူတို့၏ကြွေးမြီများကို မဆပ်နိုင်ကြ၊ ဖြောင့်မတ်သူတို့တွင်မူ အလှူဒါနပြုရန် လုံလောက်သော ပမာဏ ရှိကြသည် (တရားဟောရာ ၁၅:၆၊ တရားဟောရာ ၂၈:၁၂၊ ၄၄ ၏ ကတိတော်ကို ကြည့်)။

24. Though he fall. Perhaps primarily the psalmist is referring to stumbling into misfortune, disappointment, or calamity (see on Ps. 34:19). He may have had in mind also falling into sin. The righteous man is not without sin, but when he makes a mistake he takes immediate steps to rectify the error. “When we are clothed with the righteousness of Christ, we shall have no relish for sin; for Christ will be working with us. We may make mistakes, but we will hate the sin that caused the sufferings of the Son of God” (EGW RH March 18, 1890; quoted in MYP 338).

၂၄။ သူသည် လဲသော်လည်း။ ဆာလံဆရာသည် ကံဆိုးခြင်း၊ စိတ်ပျက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဘေးဒုက္ခများသို့ ရောက်ရှိခြင်းကို အဓိကရည်ညွှန်းနေခြင်းဖြစ်နိုင်သည် (ဆာလံ ၃၄:၁၉ ကို ကြည့်)။ သူသည် အပြစ်ထဲသို့ ကျရောက်ခြင်းကိုလည်း ရည်ရွယ်ကောင်း ရည်ရွယ်နိုင်သည်။ ဖြောင့်မတ်သူသည် အပြစ်မကင်းပါ၊ သို့သော် အမှားလုပ်မိသောအခါ သူသည် ထိုအမှားကို ပြင်ဆင်ရန် ချက်ချင်း ဆောင်ရွက်သည်။ “ကျွန်ုပ်တို့သည် ခရစ်တော်၏ဖြောင့်မတ်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံသောအခါ၊ အပြစ်ကို တပ်မက်ခြင်း မရှိတော့ပါ၊ အကြောင်းမှာ ခရစ်တော်သည် ကျွန်ုပ်တို့နှင့်အတူ လုပ်ဆောင်နေမည် ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။ ကျွန်ုပ်တို့ အမှားများ ပြုလုပ်မိနိုင်သော်လည်း ဘုရားသခင်၏သားတော်ကို ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်စေသော အပြစ်ကိုမူ ကျွန်ုပ်တို့ ရွံရှာကြလိမ့်မည်” (EGW RH ၁၈၉၀ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့၊ MYP ၃၃၈ တွင် ကိုးကားထားသည်)။

Upholdeth him with his hand. Literally, “upholdeth his hand.” God holds his hand, lest he be utterly prostrated when he falls (see Isa. 41:13; 43:2).

ကိုယ်တော်၏လက်တော်နှင့် သူ့ကို ထောက်မတော်မူ၏။ शाब्दिकအားဖြင့် “သူ၏လက်ကို ထောက်မတော်မူ၏”။ သူလဲကျသောအခါ လုံးဝပျက်စီးသွားမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် ဘုရားသခင်သည် သူ၏လက်ကို ကိုင်ထားတော်မူ၏ (ဟေရှာယ ၄၁:၁၃၊ ၄၃:၂ ကို ကြည့်)။

25. Now am old. The psalmist’s own witness from a life of careful observation and experience. The verse indicates that the psalmist wrote the psalm in his latter years. He cannot mean that the righteous have no privations, but rather that they are not forsaken of God as they pass through times of suffering. Ultimately they prosper, for their descendants are provided for. The psalmist is uttering a general truth: true religion makes men industrious and independent and saves them from the necessity of begging for subsistence. For the opposite picture, see Job 15:20, 23.

၂၅။ ယခုငါအိုပြီ။ ဆာလံဆရာ၏ ဂရုတစိုက် လေ့လာမှုနှင့် အတွေ့အကြုံများမှတစ်ဆင့် သူကိုယ်တိုင်၏ သက်သေခံချက်ဖြစ်သည်။ ဤအပိုဒ်ငယ်က ဆာလံဆရာသည် ဤဆာလံကို သူ၏နောက်ဆုံးနှစ်များတွင် ရေးသားခဲ့ကြောင်း ပြသသည်။ ဖြောင့်မတ်သူတို့တွင် လိုအပ်ချက်များ မရှိဟု သူဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ ဆင်းရဲဒုက္ခအချိန်များကို ဖြတ်သန်းရသည့်အခါ ဘုရားသခင်က သူတို့ကို စွန့်ပစ်တော်မမူကြောင်း ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် သူတို့သည် ကြွယ်ဝချမ်းသာကြသည်၊ အကြောင်းမှာ သူတို့၏သားမြေးများအတွက် စီစဉ်ပေးထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆာလံဆရာသည် အထွေထွေအမှန်တရားကို ဖော်ပြနေသည် - စစ်မှန်သောဘာသာတရားသည် လူတို့ကို ကြိုးစားအားထုတ်သူနှင့် လွတ်လပ်သူ ဖြစ်စေပြီး အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းအတွက် တောင်းရမ်းရခြင်းမှ ကယ်တင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်ပုံရိပ်အတွက် ယောဘ ၁၅:၂၀၊ ၂၃ ကို ကြည့်ပါ။

26. Ever. Literally, “all the day.”

၂၆။ အစဉ်။ शाब्दिकအားဖြင့် “တစ်နေ့တာလုံး”။

Lendeth. Whereas the wicked man borrows (see on v. 21).

ချေးငှားပေး၏။ လူဆိုးကမူ ချေးငှားသည် (အပိုဒ်ငယ် ၂၁ ကို ကြည့်)။

27. Depart from evil. This verse expresses the lesson of the psalm (see Ps. 34:14).

၂၇။ မကောင်းမှုကို ရှောင်လော့။ ဤအပိုဒ်ငယ်သည် ဆာလံ၏ သင်ခန်းစာကို ဖော်ပြသည် (ဆာလံ ၃၄:၁၄ ကို ကြည့်)။

28. Judgment. At this point a verse beginning with ‘ayin does not appear; however, ‘ayin is the second letter in the clause translated, “they are preserved for ever” (see p. 722).

၂၈။ တရားစီရင်ခြင်း။ ဤနေရာတွင် ‘ayin နှင့်စတင်သော အပိုဒ်ငယ်တစ်ခု မပါဝင်ပါ၊ သို့သော် ‘ayin သည် “သူတို့သည် ထာဝရစောင့်ရှောက်ခြင်းကို ခံရကြ၏” ဟု ဘာသာပြန်ထားသော ဝါကျ၏ ဒုတိယအက္ခရာ ဖြစ်သည် (စာမျက်နှာ ၇၂၂ ကို ကြည့်)။

29. Inherit the land. See vs. 3, 9, 11, 22, 34.

၂၉။ ပြည်တော်ကို အမွေခံရလိမ့်မည်။ အပိုဒ်ငယ် ၃၊ ၉၊ ၁၁၊ ၂၂၊ ၃၄ ကို ကြည့်ပါ။

For ever. Note the repetition of the idea (see vs. 27–29).

အစဉ်အမြဲ။ ထိုအယူအဆ၏ ထပ်ခါတလဲလဲဖြစ်မှုကို သတိပြုပါ (အပိုဒ်ငယ် ၂၇ မှ ၂၉ ကို ကြည့်)။

30. Speaketh. Heb. hagah, “to mutter,” “to meditate” (see on Ps. 1:2, where the hagah is translated “meditate”; see on Ps. 35:28).

၃၀။ ပြောဆို၏။ ဟေဗြဲစကားလုံး hagah သည် “ရေရွတ်ခြင်း”၊ “ဆင်ခြင်ခြင်း” ဖြစ်သည် (ဆာလံ ၁:၂ တွင် hagah ကို “ဆင်ခြင်” ဟု ဘာသာပြန်ထားသည်၊ ဆာလံ ၃၅:၂၈ ကို ကြည့်)။

31. Law. Heb. torah (see on Prov. 3:1).

၃၁။ ပညတ်တရား။ ဟေဗြဲစကားလုံး torah (သုတ္တံ ၃:၁ ကို ကြည့်)။

In his heart. See Deut. 6:6; Ps. 40:8. A new covenant experience (see Heb. 8:8–13).

သူ၏နှလုံးသားထဲ၌။ တရားဟောရာ ၆:၆၊ ဆာလံ ၄၀:၈ ကို ကြည့်ပါ။ ပဋိညာဉ်တရားသစ်၏ အတွေ့အကြုံ (ဟေဗြဲ ၈:၈–၁၃ ကို ကြည့်)။

33. Leave. Or, “abandon.”

၃၃။ စွန့်ပစ်ခြင်း။ သို့မဟုတ် “ထားရစ်ခြင်း”။

In his hand. A Hebrew idiom meaning, “in his power.”

သူ၏လက်၌။ “သူ၏အာဏာ၌” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဟေဗြဲဘာသာစကားဖြစ်သည်။

Condemn. When men falsely condemn a righteous man, God will acquit him (see 1 Cor. 4:3, 4).

အပြစ်စီရင်ခြင်း။ လူတို့သည် ဖြောင့်မတ်သူတစ်ဦးကို မဟုတ်မမှန် အပြစ်စီရင်သောအခါ၊ ဘုရားသခင်က သူ့ကို အပြစ်ကင်းစင်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ပေးလိမ့်မည် (၁ ကောရိန္သု ၄:၃၊ ၄ ကို ကြည့်)။

34. Wait. Compare Ps. 27:14.

၃၄။ စောင့်ပါ။ ဆာလံ ၂၇:၁၄ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ။

Thou shalt see it. Eventually vindication of right will come, and the saints will see the triumph of truth. The psalmist’s statement need not be understood as expressing vindictiveness, but rather as forecasting the ultimate triumph of God’s justice and love (see Mal. 4:3).

သင်သည် တွေ့မြင်ရလိမ့်မည်။ နောက်ဆုံးတွင် တရားမျှတမှုအတွက် သက်သေထူခြင်း ပေါ်ပေါက်လာမည်ဖြစ်ပြီး သန့်ရှင်းသူတို့သည် အမှန်တရား၏အောင်မြင်မှုကို မြင်တွေ့ရလိမ့်မည်။ ဆာလံဆရာ၏ ပြောဆိုချက်ကို လက်စားချေလိုစိတ်ဟု နားလည်စရာမလိုဘဲ ဘုရားသခင်၏ တရားမျှတခြင်းနှင့် မေတ္တာတော်၏ နောက်ဆုံးအောင်မြင်မှုကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်းဟု နားလည်သင့်သည် (မာလခိ ၄:၃ ကို ကြည့်)။

35. I have seen. A witness from personal observation (see v. 25).

၃၅။ ငါတွေ့မြင်ခဲ့ရပြီ။ ကိုယ်တိုင်တွေ့ရှိချက်မှ သက်သေခံချက် (အပိုဒ်ငယ် ၂၅ ကို ကြည့်)။

A green bay tree. Heb. ’ezrach ra‘anan, the meaning of which is not clear. ’Ezrach is, literally, “a native of a place,” “a citizen possessing the full civil rights” (Ex. 12:49; Lev. 16:29 etc.). Ra‘anan means “luxuriant,” “full of leaves.” Perhaps the LXX has preserved the correct rendering in its reading, “the cedars of Lebanon.” Some suggest the meaning, “a tree that has never been transplanted.”

စိမ်းလန်းသော သစ်ပင်။ ဟေဗြဲစကားလုံး ’ezrach ra‘anan ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ မရှင်းလင်းပါ။ ’Ezrach သည် शाब्दिकအားဖြင့် “နေရာတစ်ခု၏ မူလပိုင်ရှင်”၊ “ပြည်သူ့အခွင့်အရေးအပြည့်အဝရရှိသော နိုင်ငံသား” ဖြစ်သည် (ထွက်မြောက်ရာ ၁၂:၄၉၊ ဝတ်ပြုရာ ၁၆:၂၉ စသည်ကို ကြည့်)။ Ra‘anan သည် “စိမ်းလန်းစိုပြည်သော”၊ “အရွက်များပြည့်နှက်နေသော” ဟု ဆိုလိုသည်။ LXX ကျမ်းတွင် “လက်ဗနုန်တောင်၏ အာရဇ်ပင်များ” ဟူသော ဖတ်ရှုပုံဖြင့် မှန်ကန်သော အဓိပ္ပာယ်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ပေသည်။ အချို့သူများက “တစ်ခါမျှ အစားမစိုက်ရသေးသော သစ်ပင်” ဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု အကြံပြုကြသည်။

36. He. The wicked man (see on v. 10; see also 8T 127).

၃၆။ သူ။ လူဆိုး (အပိုဒ်ငယ် ၁၀ ကို ကြည့်၊ 8T ၁၂၇ ကိုလည်း ကြည့်ပါ)။

37. End. Heb. ’acharith, a word with a variety of meanings such as “the end to which somebody has come” (see Num. 23:10; Prov. 1:19; etc.), or, “the last,” “the remainder,” “the future” (Prov. 23:18; Jer. 29:11). The psalmist is thinking of the ultimate outcome of the righteous man, and that outcome is triumph, in contrast with the ultimate outcome of the wicked, as expressed in the next verse.

၃၇။ အဆုံး။ ဟေဗြဲစကားလုံး ’acharith သည် “တစ်စုံတစ်ယောက် ရောက်ရှိလာသည့် အဆုံး” (တောလည်ရာ ၂၃:၁၀၊ သုတ္တံ ၁:၁၉ စသည်ကို ကြည့်) သို့မဟုတ် “နောက်ဆုံး”၊ “ကျန်ရှိသောအရာ”၊ “အနာဂတ်” (သုတ္တံ ၂၃:၁၈၊ ယေရမိ ၂၉:၁၁) စသည့် အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုးရှိသည်။ ဆာလံဆရာသည် ဖြောင့်မတ်သူ၏ နောက်ဆုံးရလဒ်ကို တွေးတောနေခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ထိုရလဒ်မှာ နောက်အပိုဒ်ငယ်တွင် ဖော်ပြထားသည့် လူဆိုးတို့၏ နောက်ဆုံးရလဒ်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော အောင်မြင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

38. Together. Better, “altogether.”

၃၈။ အတူတကွ။ “လုံးဝ” ဟု ဆိုလျှင် ပိုကောင်းသည်။

The end of the wicked. Or, “the future of the wicked” (see on v. 37). The contrast with the upright is complete.

လူဆိုးတို့၏ အဆုံး။ သို့မဟုတ် “လူဆိုးတို့၏ အနာဂတ်” (အပိုဒ်ငယ် ၃၇ ကို ကြည့်)။ ဖြောင့်မတ်သူများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်မှုမှာ ပြီးပြည့်စုံသည်။

39. Strength. Or, “place of refuge,” “stronghold.” Despite the apparent triumph of the wicked, God is a place of refuge to the righteous, and they who place their trust in Him will ultimately be delivered.

၃၉။ ခွန်အား။ သို့မဟုတ် “ခိုလှုံရာနေရာ”၊ “ခံတပ်”။ လူဆိုးတို့၏ ထင်ရှားသောအောင်မြင်မှုရှိသော်လည်း၊ ဘုရားသခင်သည် ဖြောင့်မတ်သူတို့အတွက် ခိုလှုံရာနေရာဖြစ်ပြီး ကိုယ်တော်ကို ယုံကြည်ကိုးစားသူတို့သည် နောက်ဆုံးတွင် ကယ်တင်ခြင်းကို ခံရလိမ့်မည်။

40. Because they trust. See on v. 3. In studying this psalm, it is well to bear in mind that this life is a school preparing us for the life hereafter, the prelude to the drama of life eternal. Ultimately it will be well with the righteous.

၄၀။ သူတို့သည် ကိုယ်တော်ကို ယုံကြည်ကိုးစားသောကြောင့်။ အပိုဒ်ငယ် ၃ ကို ကြည့်ပါ။ ဤဆာလံကို လေ့လာရာတွင် ဤဘဝသည် နောင်ဘဝအတွက် ကျွန်ုပ်တို့ကို ပြင်ဆင်ပေးသော ကျောင်းဖြစ်ပြီး ထာဝရအသက်တာ၏ အစပျိုးခြင်းဖြစ်ကြောင်း မှတ်သားထားရန် ကောင်းသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဖြောင့်မတ်သူတို့အတွက် ကောင်းမွန်လိမ့်မည်။

ellen g. white comments ဧလင် ဂျီ ဝှိုက်၏ မှတ်ချက်များ

1, 2 1T 96 ၁၊ ၂၊ 1T ၉၆

3 MB 163; MH 189; ML 168; SC 126; 6T 307 ၃၊ MB ၁၆၃၊ MH ၁၈၉၊ ML ၁၆၈၊ SC ၁၂၆၊ 6T ၃၀၇

5 Ed 267; MYP 98; 2T 227; 3T 482 ၅၊ Ed ၂၆၇၊ MYP ၉၈၊ 2T ၂၂၇၊ 3T ၄၈၂

5, 6 Ed 257; MH 486 ၅၊ ၆၊ Ed ၂၅၇၊ MH ၄၈၆

6 COL 175 ၆၊ COL ၁၇၅

7 PK 174; SC 75; 3T 327; 8T 130 ၇၊ PK ၁၇၄၊ SC ၇၅၊ 3T ၃၂၇၊ 8T ၁၃၀

10 DA 763; GC 544 ၁၀၊ DA ၇၆၃၊ GC ၅၄၄

10, 11 2T 448 ၁၀၊ ၁၁၊ 2T ၄၄၈

11 MB 33; PP 170 ၁၁၊ MB ၃၃၊ PP ၁၇၀

18 PP 118 ၁၈၊ PP ၁၁၈

18, 19 Ed 141 ၁၈၊ ၁၉၊ Ed ၁၄၁

19 DA 122; MB 163; 1T 173 ၁၉၊ DA ၁၂၂၊ MB ၁၆၃၊ 1T ၁၇၃

21 MH 188 ၂၁၊ MH ၁၈၈

23 3T 466; 4T 522 ၂၃၊ 3T ၄၆၆၊ 4T ၅၂၂

25 MB 163 ၂၅၊ MB ၁၆၃

26 PP 118 ၂၆၊ PP ၁၁၈

29 AH 540; Ed 271; GC 674; PK 682; PP 65, 67; SR 430 ၂၉၊ AH ၅၄၀၊ Ed ၂၇၁၊ GC ၆၇၄၊ PK ၆၈၂၊ PP ၆၅၊ ၆၇၊ SR ၄၃၀

31 1T 355 ၃၁၊ 1T ၃၅၅

35, 36 8T 127 ၃၅၊ ၃၆၊ 8T ၁၂၇

35–37 TM 336 ၃၅–၃၇၊ TM ၃၃၆

37 PP 237 ၃၇၊ PP ၂၃၇

38 GC 541 ၃၈၊ GC ၅၄၁

40 4T 163 ၄၀၊ 4T ၁၆၃