ယောဘဝတ္ထု ၂၂

 

အခန်း ၂၂

၁။ ဧလိဖတ်သည် လူ၏ကောင်းမြတ်ခြင်းသည် ဘုရားသခင်ကို အကျိုးမပြုကြောင်း ပြသ၏။ ၅။ သူသည် ယောဘကို အမျိုးမျိုးသော အပြစ်များဖြင့် စွပ်စွဲ၏။ ၂၁။ သူသည် ယောဘအား ကရုဏာတော်ကို ကတိပေးလျက် နောင်တရရန် တိုက်တွန်း၏။

၁။ Then Eliphaz. The distinctive feature of this third speech of Eliphaz is that he accuses Job of specific sins against his fellow men. Although Eliphaz is the kindest of the friends, he seems in this discourse to be desperate in his endeavor to defend his position. He closes this speech, as he did his first, with an appeal to Job to change his ways in order that he may be delivered from his sufferings.

၁။ ထိုအခါ ဧလိဖတ်။ ဧလိဖတ်၏ ဤတတိယအကြိမ်မြောက် မိန့်ခွန်း၏ ထူးခြားချက်မှာ သူသည် ယောဘကို သူ၏အပေါင်းအဖော် လူသားများအပေါ် ကျူးလွန်သည့် တိကျသော အပြစ်များဖြင့် စွပ်စွဲခြင်းဖြစ်သည်။ ဧလိဖတ်သည် သူငယ်ချင်းများထဲတွင် အကြင်နာဆုံးဖြစ်သော်လည်း ဤမိန့်ခွန်းတွင် သူ၏ရပ်တည်ချက်ကို ခုခံကာကွယ်ရန် အသည်းအသန် ကြိုးပမ်းနေပုံရသည်။ သူသည် သူ၏ပထမအကြိမ် မိန့်ခွန်းကဲ့သို့ပင် ဤမိန့်ခွန်းကိုလည်း ယောဘအား ဆင်းရဲဒုက္ခများမှ လွတ်မြောက်စေရန် သူ၏လမ်းစဉ်များကို ပြောင်းလဲဖို့ တိုက်တွန်းချက်ဖြင့် အဆုံးသတ်ထားသည်။

၂။ Profitable. This verse contains the first of four questions that, taken together, have been viewed as a syllogism. According to such a scheme the first two questions (vs. 2, 3) constitute the major premise; the third question (v. 4), the minor premise; and the fourth question (v. 5), the conclusion. In v. 2 Eliphaz admits that a wise man may promote his own advantage, but he denies that any man can confer any favor upon God. He infers that Job considers God as under obligation to him, an inference that he believes is not justified.

 ၂။ အကျိုးရှိခြင်း။ ဤကျမ်းပိုဒ်တွင် အတူတကွ ပေါင်းစပ်လိုက်လျှင် ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ အဆိုပြုချက် (syllogism) တစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သော မေးခွန်းလေးခုအနက် ပထမဆုံးမေးခွန်း ပါရှိသည်။ ထိုအစီအစဉ်အရ ပထမမေးခွန်းနှစ်ခု (အခန်းငယ် ၂၊ ၃) သည် အဓိကအဆိုပြုချက်၊ တတိယမေးခွန်း (အခန်းငယ် ၄) သည် ဒုတိယအဆိုပြုချက်နှင့် စတုတ္ထမေးခွန်း (အခန်းငယ် ၅) သည် ကောက်ချက်ဖြစ်သည်။ အခန်းငယ် ၂ တွင် ဧလိဖတ်သည် ပညာရှိသူတစ်ဦးသည် မိမိ၏အကျိုးကို မြှင့်တင်နိုင်ကြောင်း ဝန်ခံသော်လည်း မည်သူမဆို ဘုရားသခင်အား မည်သည့်ကျေးဇူးကိုမျှ မပြုနိုင်ဟု ငြင်းဆိုသည်။ ယောဘသည် ဘုရားသခင်ကို သူ၏တာဝန်ခံအဖြစ် သဘောထားသည်ဟု သူကောက်ချက်ချပြီး ထိုကောက်ချက်မှာ တရားမျှတမှုမရှိဟု သူယုံကြည်သည်။

၃။ Is it any pleasure? Eliphaz makes God appear extremely impersonal. He states that man’s righteousness or perfection brings neither pleasure nor gain to God. He seems to be endeavoring to show that the motives that impel God to inflict suffering are neither selfish nor arbitrary. However, in endeavoring to prove his point, Eliphaz fails to do justice to the character of God. The psalmist had a more adequate conception of God (Ps. 147:11; 149:4).

၃။ မွေ့လျော်စရာရှိသလော။ ဧလိဖတ်သည် ဘုရားသခင်ကို အလွန်အမင်း ကိုယ်ရေးကိုယ်တာမပါဝင်သူကဲ့သို့ ဖြစ်စေသည်။ သူသည် လူ၏ဖြောင့်မတ်ခြင်း သို့မဟုတ် စုံလင်ခြင်းသည် ဘုရားသခင်အတွက် မွေ့လျော်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ အကျိုးကိုလည်းကောင်း မဆောင်ကြဉ်းပေးဟု ဆိုသည်။ ဘုရားသခင်ကို ဆင်းရဲဒုက္ခပေးစေသော ရည်ရွယ်ချက်များသည် တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်ခြင်း သို့မဟုတ် မတရားသဖြင့် စိတ်ကူးပေါက်ရာလုပ်ခြင်းမျိုး မဟုတ်ကြောင်း ပြသရန် ကြိုးပမ်းနေပုံရသည်။ သို့ရာတွင် သူ၏အချက်ကို သက်သေပြရန် ကြိုးပမ်းရာ၌ ဧလိဖတ်သည် ဘုရားသခင်၏ စရိုက်လက္ခဏာအပေါ် တရားမျှတစွာ မဖော်ပြနိုင်ခဲ့ပေ။ ဆာလံဆရာသည် ဘုရားသခင်နှင့်ပတ်သက်၍ ပိုမိုပြည့်စုံသော အယူအဆရှိခဲ့သည် (ဆာလံ ၁၄၇း၁၁၊ ၁၄၉း၄)။

၄။ For fear of thee. Two interpretations, presenting two different meanings, have been given to this passage: (1) Eliphaz is asking Job whether he thinks God is afraid of him; (2) Eliphaz is inquiring, “Is it for your fear of God that He reproves you?” The latter question implies a negative answer, “Surely not! If He reproves you, it must be because you do not fear Him. The fact that you are reproved is positive evidence of your guilt.” “Fear” is used in the sense of piety: “Surely God does not afflict a man because he is pious!” Judgment. Job had repeatedly expressed a desire to bring his case directly to God (see ch. 13:3). Eliphaz considers such an idea absurd.

၄။ သင့်ကို ကြောက်သောကြောင့်လော။ ဤကျမ်းပိုဒ်အတွက် မတူညီသော အဓိပ္ပာယ်နှစ်မျိုးရှိသည့် အနက်ဖွင့်ဆိုချက် နှစ်ခုရှိသည်။ (၁) ဧလိဖတ်သည် ဘုရားသခင်သည် သူ့ကိုကြောက်သည်ဟု ယောဘထင်သလောဟု မေးခြင်း၊ (၂) ဧလိဖတ်သည် “ဘုရားသခင်ကို သင်ကြောက်သောကြောင့် ဘုရားသခင်က သင့်ကို ဆုံးမသလော” ဟု မေးခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးမေးခွန်းသည် “မဖြစ်နိုင်ပါ! အကယ်၍ ဘုရားသခင်က သင့်ကိုဆုံးမလျှင် သင်သည် ဘုရားသခင်ကို မကြောက်သောကြောင့် ဖြစ်ရမည်။ သင်သည် ဆုံးမခံရခြင်းသည် သင်၏အပြစ်ရှိခြင်းကို ပြတ်ပြတ်သားသား သက်သေပြနေသည်” ဟူသည့် ငြင်းဆိုသည့်အဖြေကို သွယ်ဝိုက်ဆိုလိုသည်။ “ကြောက်ရွံ့ခြင်း” ကို ဘုရားဝတ်၌မွေ့လျော်ခြင်း ဟူသောအဓိပ္ပာယ်ဖြင့် သုံးနှုန်းထားသည် - “ဘုရားသခင်သည် လူတစ်ယောက်ကို ဘုရားဝတ်၌မွေ့လျော်သောကြောင့် ဒုက္ခမပေးပါ!” စီရင်ခြင်း။ ယောဘသည် မိမိ၏အမှုကိစ္စကို ဘုရားသခင်ထံသို့ တိုက်ရိုက်တင်ပြလိုကြောင်း ထပ်ခါတလဲလဲ ဖော်ပြခဲ့သည် (အခန်းကြီး ၁၃း၃ ကိုကြည့်)။ ဧလိဖတ်သည် ထိုအကြံအစည်ကို အဓိပ္ပာယ်မရှိဟု ယူဆသည်။

၅။ Wickedness great. This is Eliphaz’ introduction to an enumeration of what he considered to be Job’s sins.

၅။ ဒုစရိုက်ကြီးမားခြင်း။ ဤသည်မှာ ယောဘ၏အပြစ်များဟု သူယူဆသည့်အရာများကို ရေတွက်ပြရန် ဧလိဖတ်၏ နိဒါန်းဖြစ်သည်။

၆။ Taken a pledge. A “pledge” is that which is given by a debtor to a creditor for security. The crime here charged against Job was that he had exacted such pledges without just reason: that is, where there was no debt, where the debt was paid, or where the security was far beyond the value of the debt (see Neh. 5:2–11). According to the Levitical code, clothing taken as a pledge must be returned by the going down of the sun (Ex. 22:26, 27). It was also prohibited to take millstones as pledges (Deut. 24:6). Taking unfair advantage of the poor has been a common failing of mankind in all ages.

၆။ အာမခံပစ္စည်းကိုယူခြင်း။ “အာမခံပစ္စည်း” ဆိုသည်မှာ အကြွေးရှင်အား အာမခံအဖြစ် အကြွေးရှင်ကပေးအပ်သည့်အရာဖြစ်သည်။ ယောဘအား စွပ်စွဲထားသည့် ရာဇဝတ်မှုမှာ သူသည် ထိုသို့သော အာမခံပစ္စည်းများကို တရားမျှတသောအကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ တောင်းယူခြင်းဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အကြွေးမရှိသည့်နေရာ၊ အကြွေးဆပ်ပြီးသည့်နေရာ သို့မဟုတ် အာမခံပစ္စည်းသည် အကြွေးတန်ဖိုးထက် အဆပေါင်းများစွာ ပိုနေသည့်နေရာမျိုးတွင် ဖြစ်သည် (နေဟမိ ၅း၂-၁၁ ကိုကြည့်)။ လေဝိအယူဝါဒအရ အာမခံအဖြစ်ယူထားသော အဝတ်အစားကို နေမဝင်မီ ပြန်ပေးရမည် (ထွက်မြောက်ရာ ၂၂း၂၆၊ ၂၇)။ ဆုံကျောက်များကို အာမခံအဖြစ် ယူခြင်းကိုလည်း တားမြစ်ထားသည် (တရားဟောရာ ၂၄း၆)။ ဆင်းရဲသားများအပေါ် မတရားသဖြင့် အခွင့်ကောင်းယူခြင်းသည် ခေတ်အဆက်ဆက် လူသားတို့၏ ဘုံအားနည်းချက်ဖြစ်သည်။

The sins of which Eliphaz accuses Job are the misdeeds that are often committed by men of wealth and influence. Most of the verbs in vs. 6–9 are in a tense that suggests the idea of frequency, indicating that Eliphaz represented these sins as Job’s regular manner of life. The only evidence he had that Job had committed these sins as far as is known was the fact of his suffering. Terrible misfortune, according to Eliphaz’ philosophy, implied grave sins.

ဧလိဖတ်သည် ယောဘကို စွပ်စွဲသည့်အပြစ်များသည် ချမ်းသာကြွယ်ဝပြီး ဩဇာအာဏာရှိသောသူများ မကြာခဏကျူးလွန်လေ့ရှိသည့် မကောင်းမှုများဖြစ်သည်။ အခန်းငယ် ၆ မှ ၉ အတွင်းရှိ ကြိယာအများစုသည် မကြာခဏဖြစ်လေ့ရှိသော အဓိပ္ပာယ်ကို သက်ရောက်သည့် ကာလ (tense) ဖြင့် ရေးသားထားပြီး ဧလိဖတ်က ဤအပြစ်များကို ယောဘ၏ ပုံမှန်ဘဝနေထိုင်မှုပုံစံအဖြစ် တင်စားပြောဆိုထားသည်။ ယောဘသည် ဤအပြစ်များကို ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော သူ၏သက်သေအထောက်အထားတစ်ခုတည်းမှာ သူ၏ဆင်းရဲဒုက္ခခံစားရခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဧလိဖတ်၏ ဒဿနအရ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ကံဆိုးမှုများသည် ကြီးလေးသော အပြစ်များကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။

၇။ Water. To give water to the thirsty was regarded in the East as one of the most elementary duties of man to his fellow men (Prov. 25:21). Isaiah commended the Temanites (Eliphaz’ people) because they “brought water to him that was thirsty, they prevented with their bread him that fled” (Isa. 21:14).

 ၇။ ရေ။ ရေငတ်သောသူအား ရေတိုက်ခြင်းကို အရှေ့တိုင်းတွင် လူသားတစ်ဦးက အခြားလူသားတစ်ဦးအပေါ် ထားရှိရမည့် အခြေခံအကျဆုံးတာဝန်များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည် (သုတ္တံ ၂၅း၂၁)။ ဟေရှာယသည် တေမန်အမျိုးသားများ (ဧလိဖတ်၏လူမျိုး) ကို ချီးမွမ်းခဲ့သည်၊ အကြောင်းမှာ သူတို့သည် “ရေငတ်သောသူတို့အား ရေကိုပေး၍၊ ပြေးသောသူတို့အား မုန့်နှင့်ခရီးဦးကြိုပြုကြပြီ” (ဟေရှာယ ၂၁း၁၄)။

၈။ Mighty man. Literally, “man of arm.” The “arm” in the Scripture is a symbol of power (Ps. 10:15; 89:13; 98:1; Eze. 30:21). Some take this verse as an intentional reference to Job. If such was the intent, Eliphaz meant that Job had dispossessed the poor and had taken forcible occupancy of the earth. Others believe that the “mighty” and “honourable” men may refer to Job’s friends and retainers.

၈။ အားကြီးသောသူ။ အဓိပ္ပာယ်မှာ “လက်ရုံးရှိသူ” ဖြစ်သည်။ ကျမ်းစာ၌ “လက်ရုံး” သည် အာဏာ၏ သင်္ကေတဖြစ်သည် (ဆာလံ ၁၀း၁၅၊ ၈၉း၁၃၊ ၉၈း၁၊ ယေဇကျေလ ၃၀း၂၁)။ အချို့သူများက ဤအခန်းငယ်ကို ယောဘကို ရည်ရွယ်၍ ပြောခြင်းဟု ယူဆကြသည်။ အကယ်၍ ထိုသို့ရည်ရွယ်ပါက ဧလိဖတ်သည် ယောဘက ဆင်းရဲသားများကို နှင်ထုတ်ပြီး မြေယာများကို အတင်းအဓမ္မ သိမ်းပိုက်ထားသည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ အခြားသူများကမူ “အားကြီးသောသူ” နှင့် “ဂုဏ်ရှိသောသူ” တို့သည် ယောဘ၏ သူငယ်ချင်းများနှင့် နောက်လိုက်ငယ်သားများကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

၉။ Sent widows away. The oppression of these classes is considered in the Scriptures as a grievous crime (Deut. 27:19; Jer. 7:6; 22:3). Job could not let such an accusation go unchallenged (see his rebuttal in Job 29:13; 31:21, 22).

၉။ မုဆိုးမတို့ကို စေလွှတ်ခြင်း။ ဤလူတန်းစားများကို နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်းကို ကျမ်းစာ၌ ကြီးလေးသော ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်သည် (တရားဟောရာ ၂၇း၁၉၊ ယေရမိ ၇း၆၊ ၂၂း၃)။ ယောဘသည် ထိုသို့သော စွပ်စွဲချက်ကို ငြိမ်ခံနေ၍ မရခဲ့ပေ (ယောဘ ၂၉း၁၃၊ ၃၁း၂၁၊ ၂၂ တွင် သူ၏ ပြန်လည်ချေပချက်ကို ကြည့်ပါ)။

၁၀။ Therefore. Eliphaz takes no chances on Job’s misinterpreting his statements. He makes his conclusions specific. Job’s misfortunes result directly, Eliphaz emphasizes, from his gross mistreatment of the weak and needy. Snares. Compare Bildad’s threat in ch. 18:8–10, and Job’s own acknowledgement in ch. 19:6. Sudden fear. See ch. 7:14; 13:21.

၁၀။ ထို့ကြောင့်။ ဧလိဖတ်သည် ယောဘက သူ၏စကားများကို လွဲမှားစွာနားလည်မည်ကို မလိုလားပေ။ သူသည် သူ၏ကောက်ချက်များကို တိကျစွာပြောဆိုသည်။ ယောဘ၏ ကံဆိုးမှုများသည် အားနည်းသူနှင့် လိုအပ်နေသူများအပေါ် ယောဘ၏ ဆိုးရွားစွာဆက်ဆံမှုကြောင့် တိုက်ရိုက်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဧလိဖတ်က အလေးပေးပြောကြားသည်။ ထောင်ချောက်များ။ အခန်းကြီး ၁၈း၈-၁၀ ရှိ ဗိလဒဒ်၏ ခြိမ်းခြောက်မှုနှင့် အခန်းကြီး ၁၉း၆ ရှိ ယောဘကိုယ်တိုင် ဝန်ခံချက်တို့ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ။ ရုတ်တရက် ကြောက်ရွံ့ခြင်း။ အခန်းကြီး ၇း၁၄၊ ၁၃း၂၁ ကိုကြည့်ပါ။

၁၁။ Darkness. An emblem of confusion and calamity (see chs. 19:8; 23:17). Waters. A common Scriptural figure for calamity (see Job 27:20; Ps. 42:7; Ps. 69:1, 2; 124:4, 5; Isa. 43:2; Lam. 3:54). Verses 10 and 11 are a transition from the accusation in the preceding section to the warning that follows.

၁၁။ မှောင်မိုက်ခြင်း။ ရှုပ်ထွေးမှုနှင့် ဘေးဒုက္ခ၏ သင်္ကေတ (အခန်းကြီး ၁၉း၈၊ ၂၃း၁၇ ကိုကြည့်)။ ရေများ။ ကျမ်းစာ၌ ဘေးဒုက္ခအတွက် သုံးနှုန်းလေ့ရှိသည့် သာမန်ပုံဆောင်မှု (ယောဘ ၂၇း၂၀၊ ဆာလံ ၄၂း၇၊ ဆာလံ ၆၉း၁၊ ၂၊ ၁၂၄း၄၊ ၅၊ ဟေရှာယ ၄၃း၂၊ မြည်တမ်းစကား ၃း၅၄ ကိုကြည့်)။ အခန်းငယ် ၁၀ နှင့် ၁၁ သည် ယခင်အပိုင်းရှိ စွပ်စွဲချက်မှ နောက်လာမည့် သတိပေးချက်ဆီသို့ ကူးပြောင်းပေးသော အပိုဒ်များဖြစ်သည်။

၁၂။ In the height. Eliphaz calls attention to the transcendence and omnipotence of God. This is merely a repetition of the oft-repeated argument of Job’s friends. They placed great emphasis on the sovereignty of God. To a degree many of their statements were correct, but eventually the very God whom they described in such exalted words rebuked them for what they had said (ch. 42:7). Statement of abstract facts is not sufficient. Correct application of such facts is essential. In ch. 21, Job had rested his case on observable, undeniable facts. Instead of meeting these facts, Eliphaz reproached Job for denying divine providence, and sought to obscure what God actually does, by calling attention to what God is able to do.

၁၂။ အမြင့်ဆုံး၌။ ဧလိဖတ်သည် ဘုရားသခင်၏ ကျော်လွန်မြင့်မြတ်မှုနှင့် အနန္တတန်ခိုးရှင်ဖြစ်တော်မူခြင်းကို အာရုံစိုက်စေသည်။ ဤသည်မှာ ယောဘ၏ သူငယ်ချင်းများ အခါခါပြောဆိုနေကျ အငြင်းပွားချက်ကို ထပ်ပြောခြင်းမျှသာဖြစ်သည်။ သူတို့သည် ဘုရားသခင်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို အလွန်အလေးပေးကြသည်။ သူတို့၏ပြောဆိုချက်အချို့မှာ အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ မှန်ကန်သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် သူတို့အလွန်မြင့်မြတ်သော စကားလုံးများဖြင့် ဖော်ပြခဲ့သော ဘုရားသခင်ကိုယ်တော်တိုင်က သူတို့ပြောဆိုခဲ့သည့်အရာများအတွက် သူတို့ကို ဆုံးမခဲ့သည် (အခန်းကြီး ၄၂း၇)။ အဓိပ္ပာယ်သက်သက် အချက်အလက်များကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုရုံဖြင့် မလုံလောက်ပေ။ ထိုအချက်အလက်များကို မှန်ကန်စွာ အသုံးချခြင်းမှာ အရေးကြီးသည်။ အခန်းကြီး ၂၁ တွင် ယောဘသည် သူ၏အမှုကို မြင်သာထင်သာရှိပြီး ငြင်းမရသော အချက်အလက်များပေါ်တွင် အခြေခံခဲ့သည်။ ဤအချက်အလက်များကို ရင်ဆိုင်မည့်အစား ဧလိဖတ်သည် ဘုရားသခင်၏ စီမံခန့်ခွဲမှုကို ငြင်းပယ်သည်ဟု ယောဘကို အပြစ်တင်ပြီး ဘုရားသခင် လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသည့်အရာကို အာရုံစိုက်စေခြင်းဖြင့် ဘုရားသခင် အမှန်တကယ် လုပ်ဆောင်နေသည့်အရာကို ဝါးမြိုပစ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။

Many since Eliphaz’ time have fallen into similar error. What God chooses to do is of infinitely greater significance than what He is theoretically able to do. Job is seeking to understand God, whereas Eliphaz is merely trying to defend God. In the long run the person who tries to make clear the mysteries of God’s dealings defends God more effectively than the person who is content with mere expressions of submission. Of course the human mind cannot fathom all God’s ways, but that which may be understood concerning God should be diligently sought after.

ဧလိဖတ်၏ ခေတ်နောက်ပိုင်းမှစ၍ လူအများစုသည်လည်း အလားတူ အမှားမျိုးကို ကျူးလွန်ခဲ့ကြသည်။ ဘုရားသခင်သည် အမှန်တကယ်လုပ်ဆောင်ရန် ရွေးချယ်သည့်အရာသည် သီအိုရီအရ ဘုရားသခင်လုပ်နိုင်သည့်အရာထက် ပို၍ အရေးကြီးသည်။ ယောဘသည် ဘုရားသခင်ကို နားလည်ရန် ရှာဖွေနေပြီး ဧလိဖတ်သည် ဘုရားသခင်ကို ခုခံကာကွယ်ရန်သာ ကြိုးပမ်းနေသည်။ ရေရှည်တွင် ဘုရားသခင်၏ လုပ်ဆောင်ပုံများကို ရှင်းလင်းစွာနားလည်စေရန် ကြိုးစားသူသည် အညံ့ခံခြင်းကိုသာ ရိုးရိုးပြောဆိုနေသူထက် ဘုရားသခင်ကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ခုခံကာကွယ်နိုင်သည်။ လူ့စိတ်သည် ဘုရားသခင်၏ လမ်းစဉ်အားလုံးကို မလွှမ်းခြုံနိုင်သည်မှာ မှန်သော်လည်း ဘုရားသခင်နှင့်ပတ်သက်၍ နားလည်နိုင်သည့်အရာများကို ဝီရိယရှိစွာ ရှာဖွေသင့်သည်။

It is entirely right and proper that we should exert our best energies to understand what God has seen fit to reveal concerning His ways of dealing with His creatures. The very fact that He has seen fit to make certain information available is evidence that He intends it to be known. But man sets out on a path fraught with peril when he presumes to fathom that which God has not seen fit to reveal. Here is where many have lost their way and made shipwreck of their souls. Let us therefore be content with what God has seen fit to reveal, but diligent in our efforts to understand as much as finite minds can.

ဘုရားသခင်သည် မိမိ၏ဖန်ဆင်းခံများအပေါ် ဆက်ဆံပုံများနှင့်ပတ်သက်၍ ထုတ်ဖော်ပြသရန် သင့်လျော်သည်ဟု ယူဆသောအရာများကို ကျွန်ုပ်တို့ နားလည်ရန် အကောင်းဆုံး ကြိုးပမ်းအားထုတ်ခြင်းသည် လုံးဝမှန်ကန်ပြီး သင့်လျော်သည်။ ဘုရားသခင်သည် အချက်အလက်အချို့ကို ရနိုင်စေရန် ပြုလုပ်ပေးသည်ဟူသောအချက်သည် ထိုအချက်အလက်များကို သိစေလိုသည့် ဘုရားသခင်၏အလိုတော်ကို သက်သေပြနေသည်။ သို့သော် လူသားသည် ဘုရားသခင် ထုတ်ဖော်ပြသရန် မသင့်လျော်ဟု ယူဆသောအရာများကို နားလည်ရန် ကြိုးစားသောအခါ အန္တရာယ်ရှိသော လမ်းကြောင်းပေါ်သို့ ရောက်ရှိသွားတတ်သည်။ ဤနေရာတွင် လူအများအပြားသည် လမ်းပျောက်ပြီး မိမိတို့၏ဝိညာဉ်ကို ပျက်စီးစေခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဘုရားသခင် ထုတ်ဖော်ပြသရန် သင့်လျော်သည်ဟု ယူဆသောအရာများနှင့်သာ ကျေနပ်ကြပါစို့၊ သို့သော် အကန့်အသတ်ရှိသော လူ့စိတ်တို့ နားလည်နိုင်သမျှကို နားလည်ရန် ကျွန်ုပ်တို့၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတွင် ဝီရိယရှိကြပါစို့။

၁၃။ The dark cloud. In vs. 13 and 14 Eliphaz is putting words into Job’s mouth. He did not see how Job could maintain his opinions without denying the possibility of God’s awareness of conditions on this earth (see Ps. 10:11; 73:11; 94:7; Isa. 29:15; Eze. 8:12). Job is being accused of believing that God could not see through the dark clouds that surround Him (see Ps. 18:11; 97:2).

၁၃။ မှောင်မိုက်သော တိမ်တိုက်။ အခန်းငယ် ၁၃ နှင့် ၁၄ တွင် ဧလိဖတ်သည် ယောဘမပြောသောစကားကို ယောဘပြောသကဲ့သို့ စွပ်စွဲပြောဆိုနေသည်။ ဤမြေကြီးပေါ်ရှိ အခြေအနေများကို ဘုရားသခင် သိမြင်နိုင်စွမ်းရှိသည်ကို မငြင်းဘဲ ယောဘသည် သူ၏အယူအဆများကို မည်သို့ထိန်းသိမ်းထားနိုင်မည်ကို သူနားမလည်ခဲ့ပေ (ဆာလံ ၁၀း၁၁၊ ၇၃း၁၁၊ ၉၄း၇၊ ဟေရှာယ ၂၉း၁၅၊ ယေဇကျေလ ၈း၁၂ ကိုကြည့်)။ ယောဘသည် ဘုရားသခင်အား ဝန်းရံထားသော မှောင်မိုက်သောတိမ်တိုက်များကို ဘုရားသခင် မမြင်နိုင်ဟု ယုံကြည်သည်ဟု စွပ်စွဲခံနေရသည် (ဆာလံ ၁၈း၁၁၊ ၉၇း၂ ကိုကြည့်)။

၁၄။ Circuit. Heb. chug, literally, “a circle,” as in Isa. 40:22.

၁၄။ စက်ဝိုင်း။ ဟေဗြဲစကား chug၊ शाब्दिक အဓိပ္ပာယ်မှာ ဟေရှာယ ၄၀း၂၂ တွင်ပါသည့်အတိုင်း “စက်ဝိုင်း” ဖြစ်သည်။

၁၅။ Hast thou marked the old way? Literally, “Wilt thou keep the old way?” Eliphaz assumes that it is Job’s intention to cast his lot with those persons whose prosperous wickedness he has described in the previous chapter (vs. 7–15). Some believe there is a reference to the antediluvians (see ch. 22:16).

၁၅။ သင်သည် ရှေးလမ်းဟောင်းကို သတိပြုမိသလော။ အဓိပ္ပာယ်မှာ “သင်သည် ရှေးလမ်းဟောင်းအတိုင်း လိုက်လျှောက်မည်လော” ဖြစ်သည်။ ယောဘသည် ယခင်အခန်းကြီး (အခန်းငယ် ၇-၁၅) တွင် သူဖော်ပြခဲ့သည့် ကြွယ်ဝချမ်းသာသော ဒုစရိုက်သမားများ၏ လမ်းစဉ်ကို လိုက်လျှောက်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု ဧလိဖတ်က ယူဆသည်။ အချို့သူများက ဤသည်မှာ ရေလွှမ်းမိုးခြင်းမတိုင်မီက လူများ (antediluvians) ကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည် (အခန်းကြီး ၂၂း၁၆ ကိုကြည့်)။

၁၆။ Flood. Eliphaz stresses the insecurity of the wicked.

၁၆။ ရေလွှမ်းမိုးခြင်း။ ဧလိဖတ်သည် ဒုစရိုက်သမားတို့၏ မလုံခြုံမှုကို အလေးပေးသည်။

၁၇။ Depart from us. Job had previously ascribed this saying to the prosperous wicked (ch. 21:14, 15). For them. The LXX and the Syriac here read, “for us,” thus making the sentence a further expression of arrogance.

၁၇။ ငါတို့ထံမှ ထွက်သွားပါ။ ယောဘသည် ဤစကားကို အရင်က ကြွယ်ဝသော ဒုစရိုက်သမားများ၏ စကားအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ဖူးသည် (အခန်းကြီး ၂၁း၁၄၊ ၁၅)။ သူတို့အတွက်။ LXX နှင့် Syriac တို့တွင် ဤနေရာ၌ “ငါတို့အတွက်” ဟု ဖတ်ရှုရပြီး၊ ထို့ကြောင့် ဤဝါကျသည် မာနထောင်လွှားခြင်းကို ပိုမိုဖော်ပြသည့် စကားဖြစ်လာသည်။

၁၈။ Filled their houses. Perhaps the phrase is intended to be ironical: “Do you mean to say that He filled their houses with good things!” Or Eliphaz may be trying to express what seems to him the contrast between the sudden judgment that overtakes the wicked, and the long season of prosperity preceding it, which gives to them the appearance of exemption from punishment. In ch. 21 Job stressed the prosperity of the ungodly. Eliphaz stresses their sure destruction. Counsel. The last line of v. 18 re-echoes Job’s statement in ch. 21:16. Job had used the expression after his description of the prosperous sinners. Eliphaz, having also described the wicked, among whom he apparently ranks Job, repeats the same expression in an affirmation of his piety.

၁၈။ သူတို့၏အိမ်များကို ပြည့်စေခြင်း။ ဤစကားစုသည် လှောင်ပြောင်သော သဘောဖြင့် ပြောခြင်းဖြစ်နိုင်သည် - “သူတို့၏အိမ်များကို ကောင်းသောအရာများဖြင့် ဘုရားသခင်ပြည့်စေသည်ဟု သင်ဆိုလိုသလော!” သို့မဟုတ် ဧလိဖတ်သည် ဒုစရိုက်သမားတို့အပေါ် ကျရောက်လာမည့် ရုတ်တရက်စီရင်ခြင်းနှင့် ၎င်းမတိုင်မီ ရှည်လျားစွာ ရရှိခဲ့သော ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုတို့အကြား ကွာခြားချက်ကို ဖော်ပြရန် ကြိုးစားနေခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ အခန်းကြီး ၂၁ တွင် ယောဘက မတရားသောသူတို့၏ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုကို အလေးပေးခဲ့သည်။ ဧလိဖတ်သည် သူတို့၏သေချာသော ပျက်စီးခြင်းကို အလေးပေးသည်။ အကြံဉာဏ်။ အခန်းငယ် ၁၈ ၏ နောက်ဆုံးစာကြောင်းသည် အခန်းကြီး ၂၁း၁၆ ရှိ ယောဘ၏စကားကို ပြန်လည်ပဲ့တင်ထပ်နေသည်။ ယောဘသည် ကြွယ်ဝသော အပြစ်သားများကို ဖော်ပြပြီးနောက် ထိုစကားစုကို သုံးခဲ့သည်။ ဧလိဖတ်သည်လည်း ယောဘကို ဒုစရိုက်သမားများအထဲတွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီးနောက် သူ၏ဘုရားဝတ်၌မွေ့လျော်ခြင်းကို အတည်ပြုသည့်အနေဖြင့် ထိုစကားစုကို ထပ်ပြောသည်။

၁၉။ Glad. The righteous are described as rejoicing at the destruction of the wicked. If this be an appropriate reaction, why should not Job’s friends rejoice when God chose to punish one so wicked as they supposed Job to be? There is a legitimate sense in which good men may rejoice in the punishment of the wicked. They do not rejoice that the sin was committed. Neither do they rejoice in the misery incident to punishment. They rejoice in the fact that evil is being eradicated, that ultimately the good will triumph.

၁၉။ ဝမ်းမြောက်ခြင်း။ ဖြောင့်မတ်သောသူတို့သည် ဒုစရိုက်သမားတို့၏ ပျက်စီးခြင်း၌ ဝမ်းမြောက်ကြသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ အကယ်၍ ဤသည်မှာ သင့်လျော်သော တုံ့ပြန်မှုဖြစ်ပါက ယောဘကို ယောဘဟု သူတို့ထင်ထားသည့်အတိုင်း အလွန်ဆိုးရွားသောသူအား ဘုရားသခင်က စီရင်သည့်အခါ ယောဘ၏သူငယ်ချင်းများ အဘယ်ကြောင့် မဝမ်းမြောက်သင့်သနည်း။ ကောင်းသောသူတို့သည် ဒုစရိုက်သမားတို့အား အပြစ်ပေးခြင်း၌ ဝမ်းမြောက်နိုင်သည့် မှန်ကန်သော အကြောင်းရင်းရှိသည်။ သူတို့သည် အပြစ်ကျူးလွန်ခံရခြင်းအတွက် ဝမ်းမြောက်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ အပြစ်ပေးခံရခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဆင်းရဲဒုက္ခအတွက်လည်း ဝမ်းမြောက်ခြင်းမဟုတ်ပါ။ သူတို့သည် မကောင်းမှုများ ပျောက်ကွယ်သွားခြင်း၊ နောက်ဆုံးတွင် ကောင်းမြတ်ခြင်းတို့ အနိုင်ရရှိမည်ဟူသော အချက်အတွက် ဝမ်းမြောက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။

၂၀။ Our substance. Heb. qimanu, literally, “our uprising.” Some translate this word, “our adversaries.” They consider the verse a statement by “the innocent” of the previous verse and have them declare, “Surely they that rose up against us are cut off.” The rendering “substance” follows the LXX. Fire. Another symbol of the destruction of the wicked.

 ၂၀။ ငါတို့၏ ပစ္စည်းဥစ္စာ။ ဟေဗြဲစကား qimanu၊ शाब्दिक အဓိပ္ပာယ်မှာ “ငါတို့၏ ထခြင်း” ဖြစ်သည်။ အချို့က ဤစကားလုံးကို “ငါတို့၏ ရန်သူများ” ဟု ဘာသာပြန်ကြသည်။ သူတို့သည် ဤအခန်းငယ်ကို ယခင်အခန်းငယ်ရှိ “ဖြောင့်မတ်သောသူများ” ၏ စကားအဖြစ် ယူဆပြီး “ငါတို့ကို တိုက်ခိုက်သောသူတို့သည် အမှန်ပင် ပျက်စီးကြပြီ” ဟု ကြွေးကြော်စေသည်။ “ပစ္စည်းဥစ္စာ” ဟူသော ဘာသာပြန်ဆိုချက်မှာ LXX ကို လိုက်နာထားခြင်းဖြစ်သည်။ မီး။ ဒုစရိုက်သမားတို့၏ ပျက်စီးခြင်းကို ပြသော နောက်ထပ် သင်္ကေတတစ်ခု။

၂၁။ Acquaint. This verse begins Eliphaz’ appeal to Job to mend his ways. Eliphaz takes it for granted that Job is a sinner, wholly unreconciled to God and unacquainted with Him. The appeal is beautiful but incorrectly applied. Peace. See Rom. 5:1. Good. An analysis of the “good” that results from communion with God reveals that it includes the following: (1) pardon of sin, (2) assurance of salvation, (3) peace of conscience, (4) victory over sin, (5) support in trial, (6) joy of service, (7) citizenship in the kingdom of glory.

 ၂၁။ ရင်းနှီးခြင်း။ ဤအခန်းငယ်မှစ၍ ဧလိဖတ်သည် ယောဘအား သူ၏လမ်းစဉ်ကို ပြုပြင်ရန် တိုက်တွန်းသည်။ ဧလိဖတ်သည် ယောဘကို အပြစ်သားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဘုရားသခင်နှင့် လုံးဝအဆင်မပြေသူ၊ ဘုရားသခင်နှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုမရှိသူဟု ယူဆသည်။ ဤတိုက်တွန်းချက်သည် လှပသော်လည်း မှားယွင်းစွာ အသုံးချထားသည်။ ငြိမ်သက်ခြင်း။ ရောမ ၅း၁ ကိုကြည့်။ ကောင်းခြင်း။ ဘုရားသခင်နှင့် ဆက်သွယ်ခြင်းမှ ရရှိလာသော “ကောင်းခြင်း” ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်လျှင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်ကို တွေ့ရသည် - (၁) အပြစ်လွှတ်ခြင်း၊ (၂) ကယ်တင်ခြင်း၏ အာမခံချက်၊ (၃) စိတ်ဝိညာဉ်၏ ငြိမ်သက်ခြင်း၊ (၄) အပြစ်ကို အောင်မြင်ခြင်း၊ (၅) စုံစမ်းမှု၌ အားပေးခြင်း၊ (၆) အမှုတော်ဆောင်ရခြင်း၏ ဝမ်းမြောက်ခြင်း၊ (၇) ဘုန်းတော်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားဖြစ်ခြင်း။

၂၂။ The law. Heb. torah. This is the only occurrence of the word in the book of Job. Torah basically means “instruction.” Part of the experience of dwelling with God is receiving His instruction and cherishing His words.

 ၂၂။ တရားတော်။ ဟေဗြဲစကား torah။ ဤစကားလုံးသည် ယောဘကျမ်းစာတွင် တစ်ကြိမ်သာ ပါရှိသည်။ Torah ၏ အခြေခံအဓိပ္ပာယ်မှာ “သွန်သင်ချက်” ဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်နှင့်အတူ နေထိုင်ခြင်း၏ အတွေ့အကြုံ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းမှာ ကိုယ်တော်၏ သွန်သင်ချက်ကို ခံယူပြီး ကိုယ်တော်၏စကားတော်ကို မြတ်နိုးခြင်းဖြစ်သည်။

၂၃။ Built up. This seems to be a promise of rebuilding and restoration, contingent upon return to God. Some adopt the reading of the LXX and translate the first part of the sentence, “If thou shalt turn and humble thyself before the Lord.” Thy tabernacles. Or, “thy tents.” Compare ch. 11:14, where Zophar implied the existence of ill-gotten gains in Job’s tents.

၂၃။ တည်ဆောက်ခြင်း။ ဤသည်မှာ ဘုရားသခင်ထံ ပြန်လှည့်လာခြင်းအပေါ် မူတည်ပြီး ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ပြန်လည်ကောင်းမွန်ခြင်းဆိုင်ရာ ကတိတော်ဖြစ်သည်။ အချို့သူများက LXX ၏ဖတ်ပုံကို လက်ခံပြီး ဝါကျ၏ပထမပိုင်းကို “သင်သည် ပြန်လှည့်ပြီး သခင်ဘုရားရှေ့၌ ကိုယ်ကိုကိုယ် နှိမ့်ချပါက” ဟု ဘာသာပြန်ကြသည်။ သင်၏တဲများ။ သို့မဟုတ် “သင်၏တဲ”။ အခန်းကြီး ၁၁း၁၄ ကိုနှိုင်းယှဉ်ပါ။ ဇောဖာက ယောဘ၏တဲများတွင် တရားမဝင်ရရှိထားသော အမြတ်များရှိသည်ဟု ဆိုလိုခဲ့သည်။

၂၄။ As dust. Either a description of the blessings that Eliphaz believed would follow Job’s repentance or a statement that gold was an inferior consideration—one that could be cast to the dust—in comparison to communion with the Almighty.

 ၂၄။ မြေမှုန့်ကဲ့သို့။ ယောဘ နောင်တရပြီးနောက် ရရှိလာမည့် ကောင်းချီးမင်္ဂလာများကို ဧလိဖတ်က ဖော်ပြခြင်း သို့မဟုတ် အနန္တတန်ခိုးရှင်နှင့် ဆက်သွယ်ခြင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ရွှေသည် အသေးအဖွဲဖြစ်ပြီး မြေမှုန့်ထဲသို့ ပစ်ချနိုင်သည့်အရာဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။

၂၅။ Defense. Heb. beṣer, the word translated “gold” in v. 24. The word also means “fortress,” but since it is connected so closely with the preceding thought, it is more natural to translate it “gold.” The statement would then read, “Let the Almighty be thy gold and thy precious silver.” Compare Job’s reply ch. 31:24, 25.

 ၂၅။ ခံတပ်။ ဟေဗြဲစကား beṣer၊ အခန်းငယ် ၂၄ တွင် “ရွှေ” ဟု ဘာသာပြန်ထားသည့် စကားလုံးဖြစ်သည်။ ဤစကားလုံးသည် “ခံတပ်” ဟုလည်း အဓိပ္ပာယ်ရသော်လည်း ယခင်အတွေးအမြင်နှင့် အလွန်နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသောကြောင့် “ရွှေ” ဟု ဘာသာပြန်ခြင်းက ပို၍သဘာဝကျသည်။ ထိုအခါ ဝါကျမှာ “အနန္တတန်ခိုးရှင်သည် သင်၏ရွှေ၊ သင်၏ အဖိုးတန်ငွေ ဖြစ်ပါစေ” ဟု ဖြစ်လာမည်။ ယောဘ၏ ပြန်လည်ဖြေကြားချက် အခန်းကြီး ၃၁း၂၄၊ ၂၅ ကိုနှိုင်းယှဉ်ပါ။

26. Shalt … have … delight. Instead of complaining about God, such a communion with Him would bring happiness and confidence. Compare Job’s complaints about God in chs. 7:17–20; 9:17, 34; 10:15–17; 13:21; 14:6–13.

 ၂၆။ မွေ့လျော်ခြင်း။ ဘုရားသခင်အကြောင်း ညည်းညူနေမည့်အစား ကိုယ်တော်နှင့် ထိုသို့ ဆက်သွယ်ခြင်းသည် ပျော်ရွှင်ခြင်းနှင့် ယုံကြည်စိတ်ချခြင်းကို ဆောင်ကြဉ်းပေးလိမ့်မည်။ အခန်းကြီး ၇း၁၇-၂၀၊ ၉း၁၇၊ ၃၄၊ ၁၀း၁၅-၁၇၊ ၁၃း၂၁၊ ၁၄း၆-၁၃ တို့ရှိ ဘုရားသခင်အကြောင်း ယောဘ၏ညည်းညူမှုများကို နှိုင်းယှဉ်ပါ။

၂၇။ He shall hear thee. Job feels that there is a strange gulf between him and God. In previous times he had prayed, and God had heard him. Now God seems far away. Eliphaz promises that the old intimacy will be restored if Job will repent.

၂၇။ ကိုယ်တော်သည် သင့်စကားကို နားထောင်လိမ့်မည်။ သူနှင့် ဘုရားသခင်အကြား ထူးဆန်းသော ကွာဟချက်တစ်ခုရှိသည်ဟု ယောဘခံစားရသည်။ ယခင်က သူဆုတောင်းသောအခါ ဘုရားသခင်သည် နားညောင်းခဲ့သည်။ ယခုမူ ဘုရားသခင်သည် ဝေးကွာနေပုံရသည်။ ယောဘ နောင်တရလျှင် ရှေးအတိုင်း ရင်းနှီးမှုပြန်ရလိမ့်မည်ဟု ဧလိဖတ် ကတိပေးသည်။

၂၉။ Humble. See Matt. 23:12.

 ၂၉။ နှိမ့်ချသောသူ။ မဿဲ ၂၃း၁၂ ကိုကြည့်။

၃၀။ Island. Heb. ’i, at times meaning “island.” It is also a negative particle. Assigning to ’i the function of the negative yields the translation “He delivers the non-innocent.” The meaning seems to be, God will deliver, at Job’s request, even the guilty. The LXX gives an altogether different sense by translating, “He shall deliver the innocent.” According to this, Eliphaz was merely affirming one of his basic promises, namely, that God prospers the upright. It. Rather, “he.” The LXX reads “thou.”

 ၃၀။ ကျွန်း။ ဟေဗြဲစကား ’i၊ တစ်ခါတစ်ရံ “ကျွန်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၎င်းသည် ငြင်းဆိုသည့် စကားလုံးလည်းဖြစ်သည်။ ’i အား ငြင်းဆိုသည့်စကားလုံးအဖြစ် အသုံးပြုလျှင် “အပြစ်မကင်းသောသူတို့ကို ကိုယ်တော်ကယ်တင်သည်” ဟု ဘာသာပြန်ရမည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ ယောဘ၏တောင်းဆိုချက်အရ ဘုရားသခင်သည် အပြစ်ရှိသူကိုပင် ကယ်တင်လိမ့်မည်ဟု ဖြစ်ပုံရသည်။ LXX တွင်မူ “သူသည် အပြစ်ကင်းသောသူကို ကယ်တင်လိမ့်မည်” ဟု လုံးဝကွဲပြားသောအဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ဘာသာပြန်ထားသည်။ ဤအချက်အရ ဧလိဖတ်သည် သူ၏အခြေခံကတိတော်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော ဘုရားသခင်သည် ဖြောင့်မတ်သောသူကို ချီးမြှင့်သည်ဟူသော အချက်ကို အတည်ပြုနေခြင်းသာဖြစ်သည်။ ၎င်း။ “သူ” ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ LXX တွင် “သင်” ဟု ဖတ်ရှုရသည်။

Ellen G. White comments ၁၂ - MH ၄၃၄ ၂၁ - AA ၁၂၆; Ed ၁၄; MB ၁၈၈; ML ၃၃၆; ၅T ၇၄၂ ၂၁၊ ၂၂ - MH ၄၁၀ ၂၂ - ML ၂၈ ၂၅-၂၉ - MH ၄၁၀