ရှင်မာကု ၄

 

အခန်းကြီး - ၄

chapter 4

 

၁. မျိုးစေ့ကြဲသူ၏ ဥပမာနှင့်၊ ၁၄. ၎င်း၏အဓိပ္ပာယ်။ ၂၁. ကျွန်ုပ်တို့၏အသိပညာ၏အလင်းကို အခြားသူများထံ မျှဝေရမည်။ ၂၆. လျှို့ဝှက်စွာ ပေါက်ရောက်သော မျိုးစေ့၏ဥပမာနှင့်၊ ၃၀. မုန်ညင်းစေ့၏ဥပမာ။ ၃၅. ခရစ်တော်သည် ပင်လယ်ပြင်ပေါ်ရှိ မုန်တိုင်းကို ငြိမ်သက်စေ။

1 The parable of the sower, 14 and the meaning thereof. 21 We must communicate the light of our knowledge to others. 26 The parable of the seed growing secretly, 30 and of the mustard seed. 35 Christ stilleth the tempest on the sea.

 

၁. ပင်လယ်ကမ်းစပ်တွင်။ [ပင်လယ်ကမ်းစပ်တရားဒေသနာ၊ မာကု ၄:၁–၃၄ = မဿဲ ၁၃:၁–၅၃ = လုကာ ၈:၄–၁၈။ ဥပမာများအကြောင်း စာမျက်နှာ ၂၀၃-၂၀၇ တွင်ကြည့်ပါ။]

1. By the sea side. [Sermon by the Sea, Mark 4:1–34=Matt. 13:1–53=Luke 8:4–18. Major comment: Matthew. On parables see pp. 203-207.]

 

၂. သူ၏အဆုံးအမ။ စကားလုံးအားဖြင့် “သူ၏သွန်သင်ချက်”။

2. His doctrine. Literally, “His teaching.”

 

၁၃. သို့ဖြစ်လျှင် သင်တို့သည် မည်သို့သိနိုင်မည်နည်း။ မျိုးစေ့ကြဲသူ၊ မျိုးစေ့နှင့် မြေအမျိုးမျိုး၏ ဥပမာသည် ရိုးရှင်းဆုံးသော ဥပမာဖြစ်သည်။ ၎င်း၏အဓိပ္ပာယ်သည် တပည့်တော်များအတွက် ရှင်းလင်းနိုင်ခဲ့သင့်သည်။ ဤဥပမာတွင် သူတို့အခက်အခဲရှိခဲ့လျှင်၊ အခြားဥပမာများကို သူတို့မည်သို့လုပ်မည်နည်း။

13. How then will ye know?  The parable of the Sower, the Seed, and the Soils was the simplest of parables. Its meaning should have been clear to the disciples. If they experienced difficulty with this one, what would they do with the others?

 

တပ်မက်မှု။ ဂရိစကားလုံး “အက်ပီသူးမီးယား” မှ ဆင်းသက်လာပြီး “ပြင်းပြသောဆန္ဒ”၊ “တောင့်တမှု” သို့မဟုတ် “လိုလားမှု” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဂရိစကားလုံးသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ “တပ်မက်မှု” ဟူသောစကားလုံး၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သူ့အလိုလိုမဆောင်ပါ။ ယေရှုသည် တပည့်ဆယ်နှစ်ပါးနှင့်အတူ နောက်ဆုံးပသခါပွဲကို “ဆန္ဒ [ဂရိစကားလုံး အက်ပီသူးမီးယား]” ဖြင့် လိုလားခဲ့သည် (လုကာ ၂၂:၁၅ ကိုကြည့်ပါ)။ ဆန္ဒသည် မကောင်းသောအရာများဆီသို့ ဦးတည်သောအခါမှသာ မမှန်ကန်ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် စည်းစိမ်ဥစ္စာကို လိုလားသော လောကီအကျိုးစီးပွားများသည် “ဆန္ဒ” ကို မကောင်းသောအရာဖြစ်စေသည်။

Lusts. From the Gr. epithumia, “ardent desire,” “yearning,” or “longing.” The Greek of itself does not have the connotation of our word “lust.” It was “with desire [Gr. epithumia]” that Jesus desired to celebrate the last Passover with the Twelve (see Luke 22:15). Desire is wrong only when it is directed toward things that are evil. Here it is worldly interests such as the desire for riches that make the “desire” evil.

 

၂၁. ဆီမီး။ ဂရိစကားလုံး “လူခ်နော့စ်”၊ “မီးအိမ်”။ ခရစ်တော်သည် ဆီမီးအကြောင်း ဥပမာကို အခါမျိုးစုံတွင် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ထပ်မံပြောကြားခဲ့ပြီး အမှန်တရားများအမျိုးမျိုးကို သွန်သင်ရန်ဖြစ်သည်။ တောင်ပေါ်တရားဒေသနာ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် (မဿဲ ၅:၁၄-၁၆ ကိုကြည့်ပါ) ၎င်းကို အသုံးပြုသောအခါ၊ ခရစ်ယာန်ယုံကြည်သူများသည် ကမ္ဘာအတွက် ပုံသက်သေဖြစ်ရန်၊ ၎င်းတို့၏ တစ်ဦးချင်းအလင်းကို ထွန်းလင်းစေရန် တာဝန်ရှိကြောင်းကို သရုပ်ပြရန် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဤနေရာ၌ ၎င်းသည် သူ၏သွန်သင်ချက်များ၊ အထူးသဖြင့် ဥပမာများအသုံးပြုမှုမှတစ်ဆင့် ထင်ရှားသော အမှန်တရား၏ အလင်းကို သရုပ်ပြသည်။ လုကာ ၁၁:၃၃-၃၆ တွင် ၎င်းသည် တစ်ဦးချင်း၏ အမှန်တရားကို ခံယူမှုနှင့် လက်ခံမှုကို သရုပ်ပြသည်။

21. Candle. Gr. luchnos, “a lamp.” Christ repeated the parable about the candle in different forms at various times, to teach various truths. When He gave it as part of the Sermon on the Mount (see Matt. 5:14–16), He used it to illustrate the responsibility of Christian believers to be an example to the world, to let their individual light shine. Here it is an illustration of the light of truth revealed in His own teachings, particularly through the use of parables. In Luke 11:33–36 it illustrates the individual’s perception and reception of truth.

 

တင်းဆယ်လုံ။ ဂရိစကားလုံး “မိုဒီယို့စ်”။ အမေရိကန်တင်းဆယ်လုံမဟုတ်ဘဲ၊ ၀.၉၉ ပိဿါသို့မဟုတ် ၈.၇၂ လီတာ (စာမျက်နှာ ၅၀ ကိုကြည့်ပါ)။ “ဆီမီး”၊ “တင်းဆယ်လုံ” နှင့် “အိပ်ယာ” တို့သည် အိမ်တိုင်းတွင် တွေ့ရသော ပစ္စည်းများဖြစ်ပြီး၊ ထို့ကြောင့် ဤဥပမာသည် အလွန်သရုပ်လက္ခဏာရှိသည်။

Bushel. Gr. modios. Not a U.S bushel, but .99 peck, or 8.72 l. (see p. 50). “The candle,” “the bushel,” and “the bed” were articles of equipment to be found in every home, thus making the illustration quite graphic.

 

ဆီမီးခုံ။ စကားလုံးအားဖြင့် “မီးအိမ်ခုံ” (မဿဲ ၅:၁၅ ကိုကြည့်ပါ)။

Candlestick. Literally, “lampstand” (see on Matt. 5:15).

 

၂၂. ဖုံးကွယ်ထားသည့်အရာမရှိ။ လုကာ ၈:၁၇ ကိုကြည့်ပါ။

22. Nothing hid. See on Luke 8:17.

 

၂၃. ကြားနိုင်သောနား။ မဿဲ ၁၁:၁၅ ကိုကြည့်ပါ။

23. Ears to hear. See on Matt. 11:15.

 

၂၄. သင်တို့ကြားသည့်အရာ။ လုကာတွင် “သင်တို့မည်သို့ကြားသည်” ဟု ဖတ်သည် (အခန်း ၈:၁၈)။ ခရစ်ယာန်တစ်ဦးသည် မကြားသင့် သို့မဟုတ် မမြင်သင့်သော အရာအချို့ရှိသည်၊ သို့သော် “ကြားရန်” ပညာရှိသော အခြားအရာများလည်း ရှိသည်။

24. What ye hear. Luke reads, “how ye hear” (ch. 8:18). There are some things the Christian had best not hear or see; there are other things that it is wise for him to “hear.”

 

မည်သည့်အတိုင်းအတာဖြင့်။ မဿဲ ၇:၂ ကိုကြည့်ပါ။

With what measure. See on Matt. 7:2.

 

၂၆. ဘုရားသခင်၏နိုင်ငံတော်။ မဿဲ ၃:၂၊ ၄:၁၇၊ ၅:၂၊ လုကာ ၄:၁၉ ကိုကြည့်ပါ။

26. The kingdom of God. See on Matt. 3:2; 4:17; 5:2; Luke 4:19.

 

မျိုးစေ့ကြဲခြင်း။ မာကုသည် ပေါက်ရောက်သောမျိုးစေ့၏ ဥပမာကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် တစ်ခုတည်းသော ဧဝံဂေလိဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နိကောဒင်ထံသို့ ပြောခဲ့သော သန္နိဋ္ဌာန်တရား၏ လုပ်ဆောင်မှုနှင့် ပတ်သက်သည့် အမှန်တရားကို သရုပ်ပြသည် (ယောဟန် ၃:၈ ကိုကြည့်ပါ)။ ဤဥပမာတွင် ခရစ်တော်က နိုင်ငံတော်၏မျိုးစေ့ကို ဘဝတွင် အခွင့်အရေးပေးလျှင် ၎င်းသည် ကောင်းမွန်သော ရိတ်သိမ်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဟု မိန့်တော်မူသည်။ လူသားများသည် ခရစ်ယာန်တိုးတက်မှုနှင့် စရိုက်ပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ်ကို ရှင်းပြရန် မစွမ်းနိုင်သော်လည်း၊ ၎င်းသည် ရှေ့သို့ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သည်။

Cast seed. Only Mark records the parable of the Growing Seed. It illustrates the same truth spoken to Nicodemus in regard to the operation of the Holy Spirit (see John 3:8). In this parable Christ says that if the seed of the kingdom is but given a chance in the life, it will produce its harvest of good. Men may not be able to explain how the process of Christian growth and character transformation takes place, but it goes forward nevertheless.

 

၂၇. အိပ်ပျော်ခြင်းနှင့် ထခြင်း။ မျိုးစေ့ကြဲပြီးနောက်၊ လယ်သမားသည် အခြားလုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သည်။ သို့သော် သူရှိသည်ဖြစ်စေ၊ မရှိသည်ဖြစ်စေ၊ အိပ်နေသည်ဖြစ်စေ၊ နိုးနေသည်ဖြစ်စေ၊ တိုးတက်မှုဖြစ်စဉ်သည် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်သည်။ သူသည် မျိုးစေ့ပေါက်ရောက်လာသည်နှင့် စိုက်ပျိုးရေသွင်းနိုင်သော်လည်း၊ ၎င်းကို ပေါက်ရောက်စေရန် မစွမ်းနိုင်ပေ။

27. Sleep, and rise. Having planted the seed, the farmer goes about other business. But the process of growth goes forward regardless of his presence or absence, whether he sleeps or wakes. He may cultivate and irrigate the seed as it grows to maturity, but he cannot make it grow.

 

၂၈. မြေကြီး။ အပင်သည် မြေကြီးမှ ပေါက်ရောက်ပြီး မြေကြီးသည် ၎င်း၏တိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုသည်၊ သို့သော် အသီးထွက်ရှိစေသည်မှာ အပင်ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သည်။

28. The earth. The plant grows out of the earth and the earth contributes to its growth, but it is the plant itself that produces fruit.

 

သူ့အလိုအလျောက်။ ဂရိစကားလုံး “အော်တိုမာတဲ”၊ “မိမိကိုယ်ပိုင်ဆန္ဒဖြင့် လှုပ်ရှားခြင်း”၊ ထိုမှ ကျွန်ုပ်တို့၏ “အော်တိုမက်တစ်” ဟူသောစကားလုံး ဆင်းသက်လာသည်။

Of herself. Gr. automatē, “moved by one’s own impulse”; from which is derived our word “automatic.”

 

ထို့နောက် နှံ့စည်း။ ဆိုလိုသည်မှာ စပါးနှံ့စည်းသည် ၎င်းစတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည့်အခါ၊ ရင့်မှည့်သည့်နှံ့စည်းနှင့် ဆန့်ကျင်သည်။

Then the ear. That is, the ear of grain when it begins to form, in contrast with the ear at maturity.

 

စပါး။ ထိုထက် “အဆန်” (ဝတ်ပြု ၂:၁၄ ကိုကြည့်ပါ)။

Corn. Rather, “grain” (see on Lev. 2:14).

 

၂၉. ထွက်ပေါ်လာသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ စပါးရင့်မှည့်လာသည့်အခါဖြစ်သည်။

29. Is brought forth. That is, when the grain is ripe.

 

သူထည့်သည်။ ဂရိစကားလုံး “အာပိုစတဲလို”၊ “စေလွှတ်ခြင်း”၊ ထိုမှ ကျွန်ုပ်တို့၏ “တမန်တော်” ဟူသောစကားလုံး ဆင်းသက်လာပြီး၊ “စေလွှတ်ခြင်းခံရသူ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည် (အခန်း ၃:၁၄ ကိုကြည့်ပါ)။ တမန်တော်များ၏အလုပ်ကို အခြားနေရာများတွင် ရိတ်သိမ်းသူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ထားသည် (ယောဟန် ၄:၃၅-၃၈ ကိုကြည့်ပါ)။

He putteth in. Gr. apostellō, “to send forth,” from which comes our word “apostle,” meaning “one who is sent forth” (see on ch. 3:14). The work of the apostles is elsewhere compared to that of reapers (see John 4:35–38).

 

ရိတ်သိမ်းခြင်း။ မဿဲ ၃:၁၂၊ ၁၃:၃၀ ကိုကြည့်ပါ။

Harvest. See on Matt. 3:12; 13:30.

 

၃၀. မည်သည်နှင့်နှိုင်းယှဉ်မည်နည်း။ မဿဲ ၁၃:၃ ကိုကြည့်ပါ။

30. Whereunto. See on Matt. 13:3.

 

ဘုရားသခင်၏နိုင်ငံတော်။ မဿဲ ၃:၂၊ ၄:၁၇၊ ၅:၂၊ လုကာ ၄:၁၉ ကိုကြည့်ပါ။

Kingdom of God. See on Matt. 3:2; 4:17; 5:2; Luke 4:19.

 

ကျွန်ုပ်တို့မည်သို့နှိုင်းယှဉ်ရမည်နည်း။ ခရစ်တော်သည် ၎င်း၏နားထောင်သူများကို အကြံဉာဏ်တိုင်ပင်သည့်ပုံစံဖြင့် ယူဆောင်သည်။ သူ၏ပရိသတ်ကို အမှန်တရားရှာဖွေရာတွင် ပါဝင်ရန် ဖိတ်ကြားခဲ့သည်။

Shall we compare it? Christ takes His hearers into consultation, as it were. His audience was invited to participate in the quest for truth.

 

၃၀ (လုကာ ၁၃:၁၈)။ လောကီအစိုးရများနှင့်မတူ။—ခရစ်တော်၏နိုင်ငံတော်၏အစိုးရသည် လောကီအစိုးရများနှင့် မတူပေ။ ၎င်းသည် နိုင်ငံတော်ကို ဖွဲ့စည်းထားသူများ၏ စရိုက်များကို ကိုယ်စားပြုသည်။ “ဘုရားသခင်၏နိုင်ငံတော်ကို မည်သည်နှင့်နှိုင်းယှဉ်ရမည်နည်း” ဟု ခရစ်တော်က မေးသည်၊ “သို့မဟုတ် မည်သည့်နှိုင်းယှဉ်မှုဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ရမည်နည်း”။ သူသည် ပြီးပြည့်စုံသောနှိုင်းယှဉ်မှုအဖြစ် ဆောင်ရွက်နိုင်မည့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် မည်သည့်အရာကိုမျှ မတွေ့ရှိခဲ့ပေ။ သူ၏တရားရုံးသည် သန့်ရှင်းသောမေတ္တာက ဦးစီးပြီး၊ ၎င်း၏ရာထူးများနှင့် ခန့်အပ်မှုများသည် ကရုဏာစိတ်ဖြင့် ဂုဏ်တင့်တယ်ဖြစ်သည်။ သူသည် မိမိ၏ကျွန်များအား ၎င်းတို့၏ရာထူးလုပ်ငန်းအားလုံးတွင် သနားကရုဏာနှင့် မေတ္တာကရုဏာကို ယူဆောင်လာရန်နှင့် ၎င်းတို့ဆက်ဆံသူအားလုံးအပေါ် ဘုရားသခင်၏မေတ္တာနှင့် နူးညံ့သောကရုဏာကို ထင်ဟပ်စေရန် ၎င်းတို့၏ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ကျေနပ်မှုကို ရှာဖွေရန် တာဝန်ပေးသည် (အာအိပ်ချ်အက်ချ်၊ မတ်လ ၁၉၊ ၁၉၀၈)။

30 (Luke 13:18). Not Like Earthly Governments.—The government of the kingdom of Christ is like no earthly government. It is a representation of the characters of those who compose the kingdom. “Whereunto shall we liken the kingdom of God?” Christ asked, “or with what comparison shall we compare it?” He could find nothing on earth that would serve as a perfect comparison. His court is one where holy love presides, and whose offices and appointments are graced by the exercise of charity. He charges His servants to bring pity and loving-kindness, His own attributes, into all their office work, and to find their happiness and satisfaction in reflecting the love and tender compassion of the divine nature on all with whom they associate (RH March 19, 1908).

 

၃၁. မုန်ညင်းစေ့။ မဿဲ ၁၃:၃၁၊ ၃၂ ကိုကြည့်ပါ။

31. Mustard seed. See on Matt. 13:31, 32.

 

၃၃. ထိုသို့သော ဥပမာများစွာ။ မာကုသည် ဤအခါသမယတွင် ပြောခဲ့သော ဥပမာများကိုသာ ရည်ညွှန်းပြီး၊ ခရစ်တော်၏ ဥပမာအားလုံးအတွက်လည်း ထိုနည်းတူ မှန်ကန်ပေလိမ့်မည်။

33. Many such parables. Mark probably refers only to the parables spoken upon this occasion, though the same would no doubt be true of all the parables of Christ.

 

သူတို့စွမ်းနိုင်သလောက်။ ခရစ်တော်သည် အမှန်တရားကို ဖုံးကွယ်ရန် ဥပမာများဖြင့် မပြောခဲ့ဘဲ၊ ၎င်းကို ထင်ရှားစေရန်ဖြစ်သည်။

As they were able. Christ did not speak in parables in order to conceal truth, but in order to reveal it.

 

၃၄. ဥပမာမပါဘဲ။ ယခင်က ခရစ်တော်သည် သူ၏သွန်သင်မှုတွင် ဥပမာများကို အနည်းငယ်သာ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ပင်လယ်ကမ်းစပ်တရားဒေသနာသည် ဧဝံဂေလိကို ကြေညာရာတွင် ဥပမာသွန်သင်မှုကို ပုံမှန်နည်းလမ်းအဖြစ် စတင်ခဲ့သည့်အမှတ်အသားဖြစ်သည် (စာမျက်နှာ ၂၀၃၊ ၂၀၄ ကိုကြည့်ပါ)။

34. Without a parable. Heretofore Christ had made sparing use of parables in His teaching. The Sermon by the Sea marks the beginning of His parable teaching as a regular method of proclaiming the gospel (see pp. 203, 204).

 

၃၅. ထိုနေ့တွင်။ ရေကန်ပေါ်ရှိ မုန်တိုင်း၊ မာကု ၄:၃၅-၄၁ = မဿဲ ၈:၁၈၊ ၂၃-၂၇ = လုကာ ၈:၂၂-၂၅။ မာကု၏ ရေကန်ပေါ်မုန်တိုင်းအကြောင်း မှတ်တမ်းတွင် မဿဲသို့မဟုတ် လုကာမဖော်ပြထားသော ဖြစ်ရပ်၏ ဒရာမာဆန်သော အသေးစိတ်အချက်အချို့ကို ထည့်သွင်းထားသည်။

35. Same day. [The Storm on the Lake, Mark 4:35–41=Matt. 8:18, 23–27=Luke 8:22–25. Major comment: Matthew.] That “day” had been an eventful one in the life of Jesus (see on Matt. 8:18). In Mark’s account of the storm on the lake he includes certain dramatic details of the incident not mentioned by either Matthew or Luke.

 

၃၆. အခြားသင်္ဘောငယ်များ။ ၎င်းတို့သည် ယေရှုကို စိတ်အားထက်သန်စွာ လိုက်လျှောက်နေဆဲသူများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည် (ဒီအေ ၃၃၄ ကိုကြည့်ပါ)။

36. Other little ships. These were filled with people who still followed Jesus eagerly (cf. DA 334).

 

၃၈. ခေါင်းအုံး။ ဤသည်မှာ သင်္ဘော၏ ပုံမှန်ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်ဖွယ်ရှိပြီး၊ သင်္ဘောနောက်ပိုင်းတွင် ထိုင်နေသော သင်္ဘောမောင်းသူအတွက် ကြမ်းတမ်းသော သားရေခေါင်းအုံးဖြစ်သည်။

38. A pillow. Probably this was a regular part of the boat’s equipment, being a coarse leather cushion for the steersman, who sat at the stern of the boat.

 

သခင်။ စကားလုံးအားဖြင့် “ဆရာ”။

Master. Literally, “Teacher.”

 

ဂရုမစိုက်ဘူးလား။ ၎င်းတို့၏ အသနားခံမှုသည် စိတ်မရှည်မှုနှင့် နီးစပ်ပြီး စိတ်ပျက်အားလျော့မှုနှင့် နယ်စပ်ထိစပ်နေသည်။

Carest thou not? Their appeal reflects impatience bordering almost on despair.

 

၃၉. ငြိမ်သက်ခြင်း။ စကားလုံးအားဖြင့် “တိတ်ဆိတ်နေ”။

39. Peace. Literally, “be silent.”

 

တိတ်ဆိတ်နေ။ စကားလုံးအားဖြင့် “ချုပ်ထားလိုက်”။ ဒြပ်စင်များသည် တိတ်ဆိတ်ရုံသာမက ဆက်လက်တိတ်ဆိတ်နေရမည်။ အချို့က ယေရှုသည် ဒြပ်စင်များကို ဒေါသတကြီးသားရဲများသဖွယ် ဆူပွက်နေသည်ဟု ဆိုကြသည်။

Be still. Literally, “be muzzled.” The elements were not only to become silent but to remain so. Some have suggested that Jesus here rebuked the elements as if they were raging monsters.

 

၄၁. ၎င်းတို့သည် အလွန်ကြောက်ရွံ့ကြသည်။ စကားလုံးအားဖြင့် “သူတို့သည် ကြီးစွာသောကြောက်ရွံ့မှုကို ကြောက်ရွံ့ကြသည်” သို့မဟုတ် ပို၍လွတ်လပ်စွာ ဖော်ပြရလျှင် “သူတို့သည် အံ့သြမှုဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်”။

41. They feared exceedingly. Literally, “they feared a great fear,” or more freely, “they were filled with awe.”

ellen g. white comments

1–20 COL 33-61

14 COL 37, 41

19 COL 51, 53; 1T 352

21 5T 84, 588; 6T 145; 8T 76

24 5T 694

26–28 CT 140-144; Ed 104-107

26–29 COL 62-69; CT 142; 6T 186

28 CG 27, 58; COL 67,  81, 82; CT 125, 252; DA 367; Ed 106; Ev 579; LS 298; MM 7; SC 67; TM 243, 506; 6T 187; 8T 327

29 COL 69; CT 144

30 AA 12

30–32 COL 76-79

35–41 DA 333-337

36–38 DA 334

39–41 DA 335