ရှင်မာကု ၁၆

 

အခန်းကြီး - ၁၆

chapter 16

 

၁ ကောင်းကင်တမန်တစ်ပါးသည် ခရစ်တော်၏ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်းကို မိန်းမသုံးဦးအား ကြေညာသည်။ ၉ ခရစ်တော်သည် မာရိမဂ္ဂဒလံအား ကိုယ်တိုင်ထင်ရှားပြသည်။ ၁၂ နယ်စပ်သို့သွားနေသော သူနှစ်ဦးအား ထင်ရှားပြသည်။ ၁၄ ထို့နောက် တမန်တော်များအား ထင်ရှားပြပြီး၊ ၁၅ ဧဝံဂေလိတရားကို ဟောပြောရန် သူတို့ကို စေလွှတ်သည်။ ၁၉ ထို့နောက် ကောင်းကင်သို့ တက်ကြွသွားသည်။

1 An angel declareth the resurrection of Christ to three women. 9 Christ himself appeareth to Mary Magdalene: 12 to two going into the country: 14 then to the apostles, 15 whom he sendeth forth to preach the gospel: 19 and ascendeth into heaven.

 

 

၁, ၂ (မဿဲ ၂၈:၁၊ လုကာ ၂၄:၁၊ ရောမ ၆:၃-၅၊ ၁ ကောရိန္သု ၁၁:၂၆)။ ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်းသည် ပထမနေ့ကို သန့်ရှင်းစေခြင်းမရှိ။—ခရစ်တော်သည် ဥပုသ်နေ့တွင် သင်္ချိုင်းတွင်းထဲ၌ အနားယူခဲ့ပြီး၊ ကောင်းကင်နှင့်မြေကြီးမှ သန့်ရှင်းသောသတ္တဝါများ တစ်ပတ်၏ပထမနေ့မနက်တွင် လှုပ်ရှားနေချိန်တွင်၊ သူသည် တပည့်တော်များအား သွန်သင်ပြသရန် သင်္ချိုင်းမှထမြောက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဤအချက်သည် တစ်ပတ်၏ပထမနေ့ကို သန့်ရှင်းစေပြီး ဥပုသ်နေ့အဖြစ် မသတ်မှတ်ပေ။ ယေရှု သေဆုံးမည့်အချိန်မတိုင်မီ၊ သူ၏ခန္ဓာကိုယ်ကွဲအက်ခြင်းနှင့် လောက၏အပြစ်များအတွက် သူ၏အသွေးထွက်ကျခြင်းကို အောက်မေ့ရန် သခင်၏ညစာစားပွဲဆိုင်ရာ ထုံးတမ်းဖြင့် အမှတ်ရစရာတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ “ဤမုန့်ကိုစားပြီး ဤခွက်ကိုသောက်သည့်အခါတိုင်း၊ သခင်ပြန်လာသည်အထိ သခင်၏သေခြင်းကို သင်တို့ထင်ရှားပြသသည်” ဟု မိန့်တော်မူသည်။ နောင်တရသော ယုံကြည်သူသည် နှလုံးပြောင်းလဲခြင်းတွင် လိုအပ်သောခြေလှမ်းများကို လုပ်ဆောင်ပြီး၊ သူ၏ဗတ္တိဇံတွင် ခရစ်တော်၏သေခြင်း၊ သင်္ဂြိုဟ်ခြင်းနှင့် ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်းကို အောက်မေ့သည်။ သူသည် ခရစ်တော်၏သေခြင်းနှင့် သင်္ဂြိုဟ်ခြင်းပုံစံအတိုင်း ရေထဲသို့ဆင်းသွားပြီး၊ ခရစ်တော်၏ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်းပုံစံအတိုင်း ရေထဲမှထမြောက်လာသည်—အပြစ်ဟောင်းဘဝကို ပြန်လည်ဆက်လက်နေထိုင်ရန်မဟုတ်ဘဲ၊ ခရစ်တော်ယေရှုထဲတွင် ဘဝသစ်တစ်ခုနေထိုင်ရန်ဖြစ်သည် (၃အက်စ်ပီ ၂၀၄)။

1, 2 (Matt. 28:1; Luke 24:1; Rom. 6:3–5; 1 Cor. 11:26). Resurrection Did Not Consecrate First Day.—Christ rested in the tomb on the Sabbath day, and when holy beings of both heaven and earth were astir on the morning of the first day of the week, He rose from the grave to renew His work of teaching His disciples. But this fact does not consecrate the first day of the week, and make it a Sabbath. Jesus, prior to His death, established a memorial of the breaking of His body and the spilling of His blood for the sins of the world, in the ordinance of the Lord’s supper, saying “For as often as ye eat this bread, and drink this cup, ye do shew the Lord’s death till he come.” And the repentant believer, who takes the steps required in conversion, commemorates in his baptism the death, burial, and resurrection of Christ. He goes down into the water in the likeness of Christ’s death and burial, and he is raised out of the water in the likeness of His resurrection—not to take up the old life of sin, but to live a new life in Christ Jesus (3SP 204).

 

၁။ ဖြစ်ပျက်ပြီးခဲ့သည်။ [ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်း၊ မာကု ၁၆:၁-၁၁ = မဿဲ ၂၈:၁-၁၅ = လုကာ ၂၄:၁-၁၂ = ယောဟန် ၂၀:၁-၁၈။ အဓိကမှတ်ချက်—မဿဲနှင့် ယောဟန်။] သို့မဟုတ် “ကြားဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်”၊ ဆိုလိုသည်မှာ အခန်းကြီး ၁၅ ၏ဖြစ်ရပ်များနှင့် အခန်းကြီး ၁၆ တွင် တင်ပြမည့်ဖြစ်ရပ်များကြားတွင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်းသည် တစ်ပတ်၏ပထမနေ့တွင် ဖြစ်ပျက်ခဲ့ကြောင်း ရှင်းလင်းစွာဖော်ပြထားပြီး၊ အချို့သောသူများက ထင်မှတ်ထားသည့်အတိုင်း ယခင်ကဖြစ်ပျက်ခဲ့ခြင်းမဟုတ်ပေ (မဿဲ ၂၈:၁ ကိုကြည့်ပါ)။

1. Was past. [The Resurrection, Mark 16:1–11=Matt 28:1–15=Luke 24:1–12=John 20:1–18. Major comment: Matthew and John.] Or, “had intervened,” that is, between the events of ch. 15 and those about to be presented in ch. 16. The resurrection is thus clearly stated to have taken place on the first day of the week, not earlier as some have proposed (see on Matt. 28:1).

 

မာရိမဂ္ဂဒလံ။ လုကာ ၇ ၏ထပ်မံမှတ်ချက်ကို ကြည့်ပါ။

Mary Magdalene. See Additional Note on Luke 7.

 

ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ထိုအစား “ဝယ်ယူခဲ့သည်”။ ဤဆေးမွှေးများကို နေဝင်ပြီးနောက်၊ ကျွန်ုပ်တို့ခေါ်ဆိုသည့် စနေနေ့ညတွင် ဝယ်ယူခဲ့ဖွယ်ရှိပြီး၊ ထိုအရာများသည် သောကြာနေ့တွင် မိန်းမများပြင်ဆင်ခဲ့သော ဆေးမွှေးများ (လုကာ ၂၃:၅၆ ကိုကြည့်ပါ) နှင့် နိကောဒင်မုနှင့်ယူလာသော ဆေးမွှေးများ (ယောဟန် ၁၉:၃၉ ကိုကြည့်ပါ) တို့ထက် ထပ်မံထည့်သွင်းထားခြင်းဖြစ်သည်။

Had bought. Rather, “bought.” In all probability these spices were purchased after sundown, on what we would call Saturday night, and were in addition to those that the women had prepared Friday (see Luke 23:56) and those that Nicodemus brought (see John 19:39).

 

၂။ အလွန်စောစီးစွာ။ မဿဲ ၂၈:၁ ကိုကြည့်ပါ။

2. Very early. See on Matt. 28:1.

 

ပေတရု။ ဤနေရာတွင် မာကုတစ်ဦးတည်းသာ ပေတရုကို အမည်ဖြင့်ဖော်ပြသည် (စာမျက်နှာ ၅၆၃ ကိုကြည့်ပါ)။ ယေရှုက သူ့ကို အမည်ဖြင့်ဖော်ပြခြင်းသည် သူ၏အမှားများရှိခဲ့သော်လည်း၊ ပေတရုသည် စိတ်ရင်းမှန်ဖြင့် နောင်တရခဲ့သောကြောင့် ယေရှု၏အရင်းနှီးဆုံးသူငယ်ချင်းများထဲတွင် အသိအမှတ်ပြုပြီး ပါဝင်နေသေးကြောင်း ညွှန်ပြသည် (မဿဲ ၂၆:၇၅၊ မာကု ၁၄:၇၂၊ ဒီအေ ၇၁၃ ကိုကြည့်ပါ)။

Peter. Only Mark here refers to Peter by name (cf. p. 563). Jesus’ mention of him by name was an indication that, in spite of his mistakes, Peter was still acknowledged and included among Jesus’ closest friends, because he had sincerely repented (see Matt. 26:75; Mark 14:72; DA 713).

 

၆ (ယောဟန် ၁:၁-၃, ၁၄၊ ဖိလိပ္ပိ ၂:၅-၈၊ ကောလောသဲ ၂:၉၊ ဟေဗြဲ ၁:၆, ၈၊ ၂:၁၄-၁၇၊ ၄:၁၅)။ ဘုရားသခင်၏သဘာဝမသေခဲ့။—မာရိ၏သားတော်ဖြစ်သော လူ့သဘာဝသည် ဘုရားသခင်၏သားတော်၏ဘုရားသဘာဝအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သလား။ မဟုတ်ပါ၊ ထိုသဘာဝနှစ်ခုသည် လူသားခရစ်တော်ယေရှုအတွင်း၌ လျှို့ဝှက်စွာ ရောစပ်ထားသည်။ သူ၌ ဘုရားသခင်၏ပြည့်စုံခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း၌ တည်ရှိသည်။ ခရစ်တော်ကို လက်ဝါးကပ်တိုင်မှာ ရိုက်သတ်ခဲ့စဉ်၊ သေဆုံးခဲ့သည်မှာ သူ၏လူ့သဘာဝဖြစ်သည်။ ဘုရားသခင်၏သဘာဝသည် နစ်မွန်းပြီး သေဆုံးခြင်းမရှိ၊ ထိုသို့ဖြစ်ခြင်းသည် မဖြစ်နိုင်ပေ။ အပြစ်ကင်းစင်သောခရစ်တော်သည်၊ သူပေးသော ကယ်တင်ခြင်းကို လက်ခံပြီး ဘုရားသခင်၏သားသမီးများဖြစ်လာရန် သဘောတူသူတိုင်းကို ကယ်တင်မည်။ ကယ်တင်ရှင်သည် လူသားမျိုးနွယ်ကို သူ၏အသွေးဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သည်။

6 (John 1:1–3, 14; Phil. 2:5–8; Col. 2:9; Heb. 1:6, 8; 2:14–17; 4:15). Deity Did Not Die.—Was the human nature of the Son of Mary changed into the divine nature of the Son of God? No; the two natures were mysteriously blended in one person—the man Christ Jesus. In Him dwelt all the fullness of the Godhead bodily. When Christ was crucified, it was His human nature that died. Deity did not sink and die; that would have been impossible. Christ, the sinless One, will save every son and daughter of Adam who accepts the salvation proffered them, consenting to become the children of God. The Saviour has purchased the fallen race with His own blood.

 

ဤသည်မှာ ကြီးမြတ်သောလျှို့ဝှက်ချက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ကယ်တင်ခြင်းခံရသူများ၏ ပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်ပျက်သည်အထိ ထိုကြီးမြတ်ခြင်း၏အလုံးစုံကို လုံးဝနားလည်နိုင်မည်မဟုတ်ပေ။ ထိုအခါမှ ဘုရားသခင်၏လက်ဆောင်၏ တန်ခိုးနှင့် ကြီးမြတ်ခြင်းနှင့် ထိရောက်မှုကို နားလည်မည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤလက်ဆောင်ကို ရာနှင့်ချီသော လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်မှုဖြစ်စေရန် ရန်သူက သန္နိဋ္ဌာန်ချထားသည် (စာလွှာ ၂၈၀, ၁၉၀၄)။

This is a great mystery, a mystery that will not be fully, completely understood in all its greatness until the translation of the redeemed shall take place. Then the power and greatness and efficacy of the gift of God to man will be understood. But the enemy is determined that this gift shall be so mystified that it will become as nothingness (Letter 280, 1904).

 

(မဿဲ ၂၈:၅, ၆၊ လုကာ ၂၄:၅, ၆၊ ယောဟန် ၂:၁၉၊ ၁၀:၁၇, ၁၈၊ တမန်တော် ၁၃:၃၂, ၃၃)။ ကောင်းကင်တမန်၏အသံ “သင်၏ခမည်းတော်က သင့်ကိုခေါ်သည်” ဟု ပြောသံကြားရစဉ်၊ “ငါ၏အသက်ကို ငါပြန်ယူနိုင်ရန် ငါချထားသည်”၊ “ဤဗိမာန်ကို ဖျက်ဆီးလော့၊ သုံးရက်အတွင်း ငါထမြောက်စေမည်” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သူသည်၊ သူ့အတွင်း၌ရှိသောအသက်ဖြင့် သင်္ချိုင်းမှထမြောက်လာခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်၏သဘာဝမသေခဲ့။ လူ့သဘာဝသေဆုံးခဲ့သော်လည်း၊ ခရစ်တော်သည် ယောသပ်၏သင်္ချိုင်းဖောက်ထွင်းခံရသောနေရာ၌ “ငါသည် ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်းနှင့် အသက်ဖြစ်သည်” ဟု ကြွေးကြော်သည်။ သူ၏ဘုရားသခင်သဘာဝတွင် ခရစ်တော်သည် သေခြင်း၏ချုပ်နှောင်မှုကို ဖျက်ဆီးနိုင်သောတန်ခိုးရှိသည်။ သူသည် သူအလိုရှိသူတိုင်းကို အသက်ပေးနိုင်ရန် သူ့အတွင်း၌ အသက်ရှိကြောင်း ကြွေးကြော်သည်။

(Matt. 28:5, 6; Luke 24:5, 6; John 2:19; 10:17, 18; Acts 13:32, 33). When the voice of the angel was heard saying, “Thy Father calls thee,” He who had said, “I lay down my life, that I might take it again,” “Destroy this temple, and in three days I will raise it up,” came forth from the grave to life that was in Himself. Deity did not die. Humanity died, but Christ now proclaims over the rent sepulcher of Joseph, “I am the resurrection, and the life.” In His divinity Christ possessed the power to break the bonds of death. He declares that He had life in Himself to quicken whom He will.

 

“ငါသည် ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်းနှင့် အသက်ဖြစ်သည်”။ ဤစကားသည် ဘုရားသခင်သာလျှင် အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဖန်ဆင်းခံသတ္တဝါအားလုံးသည် ဘုရားသခင်၏အလိုတော်နှင့် တန်ခိုးဖြင့် အသက်ရှင်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ဘုရားသခင်၏သားတော်ထံမှ အသက်ကို မှီခိုလက်ခံရရှိသူများဖြစ်သည်။ မည်မျှစွမ်းရည်ထက်မြက်သည်ဖြစ်စေ၊ မည်မျှအရည်အချင်းကြီးမားသည်ဖြစ်စေ၊ ၎င်းတို့သည် အသက်အားလုံး၏ရင်းမြစ်မှ အသက်ဖြည့်ပေးခံရသည်။ ထာဝရအသက်ရှင်သူတစ်ဦးတည်းသာ၊ အလင်းနှင့်အသက်တွင်နေထိုင်သူသာလျှင် “ငါ၏အသက်ကို ငါချထားနိုင်ပြီး၊ ငါပြန်ယူနိုင်သည်” ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့လောကတွင်ရှိသော လူသားအားလုံးသည် သူ့ထံမှ အသက်ကို ရယူကြသည်။ သူသည် အသက်၏ရင်းမြစ်၊ အသက်၏စမ်းရေတွင်းဖြစ်သည် (အမ်အက်စ် ၁၃၁, ၁၈၉၇)။

“I am the resurrection, and the life.” This language can be used only by the Deity. All created things live by the will and power of God. They are dependent recipients of the life of the Son of God. However able and talented, however large their capabilities, they are replenished with life from the Source of all life. Only He who alone hath immortality, dwelling in light and life, could say, “I have power to lay down my life, and I have power to take it again.” All the human beings in our world take their life from Him. He is the spring, the fountain of life (MS 131, 1897).

 

“ငါသည် ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်းနှင့် အသက်ဖြစ်သည်”။ “ငါ၏အသက်ကို ငါပြန်ယူနိုင်ရန် ငါချထားသည်” ဟု မိန့်တော်မူခဲ့သူသည်၊ သူ့အတွင်း၌ရှိသောအသက်ဖြင့် သင်္ချိုင်းမှထမြောက်လာခဲ့သည်။ လူ့သဘာဝသေဆုံးခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်သဘာဝမသေခဲ့။ သူ၏ဘုရားသခင်သဘာဝတွင် ခရစ်တော်သည် သေခြင်း၏ချုပ်နှောင်မှုကို ဖျက်ဆီးနိုင်သောတန်ခိုးရှိသည်။ သူသည် သူအလိုရှိသူတိုင်းကို အသက်ပေးနိုင်ရန် သူ့အတွင်း၌ အသက်ရှိကြောင်း ကြွေးကြော်သည်။

“I am the resurrection, and the life.” He who had said, “I lay down my life, that I might take it again,” came forth from the grave to life that was in Himself. Humanity died: divinity did not die. In His divinity, Christ possessed the power to break the bonds of death. He declares that He has life in Himself to quicken whom He will.

 

ဖန်ဆင်းခံသတ္တဝါအားလုံးသည် ဘုရားသခင်၏အလိုတော်နှင့် တန်ခိုးဖြင့် အသက်ရှင်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ဘုရားသခင်၏သားတော်ထံမှ အသက်ကို လက်ခံရရှိသူများဖြစ်သည်။ မည်မျှစွမ်းရည်ထက်မြက်သည်ဖြစ်စေ、 မည်မျှအရည်အချင်းကြီးမားသည်ဖြစ်စေ၊ ၎င်းတို့သည် အသက်အားလုံး၏ရင်းမြစ်မှ အသက်ဖြည့်ပေးခံရသည်။ ထာဝရအသက်ရှင်သူတစ်ဦးတည်းသာ၊ အလင်းနှင့်အသက်တွင်နေထိုင်သူသာလျှင် “ငါ၏အသက်ကို ငါချထားနိုင်ပြီး၊ ငါပြန်ယူနိုင်သည်” ဟု ဆိုနိုင်သည်။ …

All created beings live by the will and power of God. They are recipients of the life of the Son of God. However able and talented, however large their capacities, they are replenished with life from the Source of all life. He is the spring, the fountain, of life. Only He who alone hath immortality, dwelling in light and life, could say, “I have power to lay down my life, and I have power to take it again.” …

 

ခရစ်တော်သည် ထာဝရအသက်ပေးနိုင်သောအခွင့်အာဏာဖြင့် ခန့်အပ်ခံရသည်။ သူသည် လူ့သဘာဝတွင် ချထားခဲ့သောအသက်ကို ပြန်လည်ယူဆည်းကာ လူသားများအား ပေးအပ်ခဲ့သည်။ “ငါသည် လာသည်မှာ ၎င်းတို့သည် အသက်ရှင်နိုင်ရန်နှင့် ပိုမိုပြည့်စုံစွာ အသက်ရှင်နိုင်ရန်ဖြစ်သည်” ဟု သူမိန့်တော်မူသည် (ဝိုင်အိုင် ဩဂုတ် ၄, ၁၈၉၈)။

Christ was invested with the right to give immortality. The life which He had laid down in humanity, He again took up and gave to humanity. “I am come,” He says, “that they might have life, and that they might have it more abundantly” (YI Aug. 4, 1898).

 

ခရစ်တော်ကို ခမည်းတော်တစ်ဦးတည်းသာလွှတ်နိုင်သည်။—လောက၏အပြစ်များအတွက် သေဆုံးခဲ့သူသည် သတ်မှတ်ထားသောအချိန်အတွင်း သင်္ချိုင်းတွင်းထဲ၌ ရှိနေရမည်။ သူသည် ထိုကျောက်သင်္ချိုင်းအကျဉ်းထောင်ထဲတွင် ဘုရားသခင်၏တရားမျှတမှု၏ အကျဉ်းသားအဖြစ် ရှိနေခဲ့သည်။ သူသည် စကြဝဠာ၏တရားသူကြီးထံတွင် တာဝန်ခံရပြီး၊ လောက၏အပြစ်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူ့ကို သူ၏ခမည်းတော်တစ်ဦးတည်းသာ လွှတ်ပေးနိုင်သည်။ သင်္ချိုင်းတွင်းကို အင်အားကြီးသော ကောင်းကင်တမန်များက စောင့်ကြပ်ထားပြီး၊ အကယ်၍ တစ်ဦးတစ်ယောက်က ခန္ဓာကိုယ်ကို ဖယ်ရှားရန် လက်တင်မြှောက်ခဲ့ပါက၊ ၎င်းတို့၏ဘုန်းတန်ခိုးဖြင့် ထိုသူကို မြေပေါ်တွင် အားမဲ့စွာ လဲကျသွားစေလိမ့်မည်။

Only the Father Could Release Christ.—He who died for the sins of the world was to remain in the tomb the allotted time. He was in that stony prison house as a prisoner of divine justice. He was responsible to the Judge of the universe. He was bearing the sins of the world, and His Father only could release Him. A strong guard of mighty angels kept watch over the tomb, and had a hand been raised to remove the body, the flashing forth of their glory would have laid him who ventured powerless on the earth.

 

သင်္ချိုင်းသို့ ဝင်ပေါက်တစ်ခုတည်းသာရှိပြီး၊ လူသားအင်အားဖြင့်ဖြစ်စေ၊ လိမ်လည်မှုဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ဝင်ပေါက်ကို စောင့်ကြပ်ထားသောကျောက်တုံးကို ထိမထိရောက်နိုင်ပေ။ ဤနေရာ၌ ယေရှုသည် ဥပုသ်နေ့တွင် အနားယူခဲ့သည်။ သို့သော် ပရောဖက်ပြုချက်က သုံးရက်မြောက်နေ့တွင် ခရစ်တော်သည် သေခြင်းမှ ရှင်ပြန်ထမြောက်မည်ဟု ညွှန်ပြထားသည်။ ခရစ်တော်ကိုယ်တိုင်ကလည်း ဤအရာကို တပည့်တော်များအား အာမခံခဲ့သည်။ “ဤဗိမာန်ကို ဖျက်ဆီးလော့” ဟု သူမိန့်တော်မူခဲ့သည်၊ “သုံးရက်အတွင်း ငါထမြောက်စေမည်”။ ခရစ်တော်သည် အပြစ်မကျူးလွန်ခဲ့ဘဲ၊ သူ၏ပါးစပ်ထဲတွင် လိမ်ညာမှုမတွေ့ရပေ။ သူ၏ခန္ဓာကိုယ်သည် သင်္ချိုင်းမှ ယိုယွင်းခြင်းမရှိဘဲ ထွက်ပေါ်လာရမည်ဖြစ်သည် (အမ်အက်စ် ၉၄, ၁၈၉၇)။

There was only one entrance to the tomb, and neither human force nor fraud could tamper with the stone that guarded the entrance. Here Jesus rested during the Sabbath. But prophecy had pointed out that on the third day Christ would rise from the dead. Christ himself had assured His disciples of this. “Destroy this temple,” He said, “and in three days I will raise it up.” Christ never committed sin, neither was guile found in His mouth. His body was to come forth from the tomb untarnished by corruption (MS 94, 1897).

 

၈။ မည်သူ့ကိုမျှ မည်သည့်အရာကိုမျှ။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းတို့သည် မြို့သို့သွားရာလမ်းတွင် တွေ့ဆုံသူများအား ဘာမှမပြောခဲ့ကြပေ။ အချို့က ဤဖော်ပြချက်ကို မိန်းမများသည် တပည့်တော်များအား ဘာမှမပြောခဲ့ဟု အဓိပ္ပာယ်လွဲမှားပြီး၊ ထို့ကြောင့် မာကုသည် အခြားဧဝံဂေလိစာရေးသူများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေသည်ဟု ထင်မှတ်ကြသည်။ ထိုသို့သောနိဂုံးချုပ်ခြင်းသည် လုံးဝမမှန်ကန်ပေ။

8. Any thing to any man. That is, they said nothing to those they met on their way into the city. Some have misconstrued this statement to mean that the women said nothing to the disciples, and that hence, Mark here contradicts the other gospel writers. Such a conclusion is wholly unwarranted.

 

၉။ ယေရှုရှင်ပြန်ထမြောက်သောအခါ။ အရေးကြီးသောစာသားသက်သေအထောက်အထားများကို ကိုးကား၍ (စာမျက်နှာ ၁၄၆ ကိုကြည့်ပါ) အခန်းငယ် ၉-၂၀ ကို လုံးဝဖယ်ရှားရန်နှင့် မာကု၏ဧဝံဂေလိကို အခန်းငယ် ၈ ဖြင့် နိဂုံးချုပ်ရန် အကြံပြုထားသည်။ အခန်းငယ် ၉-၂၀ ကို ဖယ်ရှားရန် ထောက်ခံသူများက ဤအခန်းငယ်များနှင့် ဧဝံဂေလိ၏ယခင်အပိုင်းများအကြား စာပေပုံစံ၊ အသုံးအနှုန်းနှင့် စကားလုံးအသုံးအနှုန်းများတွင် ကွဲပြားမှုများစွာရှိကြောင်း ထောက်ပြသည်။ ဤအခန်းငယ်များကို မာကု၏ရှည်လျားသောအဆုံးသတ်ဟု ခေါ်သည်။ ရှေးဟောင်းစာမူအချို့တွင် ရှည်လျားသောအဆုံးသတ်အစား တိုတောင်းသောအဆုံးသတ်ဟု ခေါ်ဆိုသည့်အရာရှိသည်— “သို့သော် ၎င်းတို့သည် ပေတရုနှင့်သူနှင့်အတူရှိသူများအား ၎င်းတို့အား ပြောပြခံရသမျှကို အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့နောက် ယေရှုကိုယ်တိုင်သည် ၎င်းတို့မှတစ်ဆင့် အရှေ့မှအနောက်သို့ ထာဝရသုံးမရသော သန့်ရှင်းသောကယ်တင်ခြင်း၏ ကြွေးကြော်ချက်ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်” (အာအက်စ်ဗွီ)။ သို့သော် စာသားသက်သေအထောက်အထားအားလုံးကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသောအခါ၊ ရှည်လျားသောအဆုံးသတ်ကို ထောက်ခံသည်။ အခန်းငယ် ၁၄ ကိုကြည့်ပါ။

9. When Jesus was risen. Important textual evidence may be cited (cf. p. 146) for the omission of vs. 9–20 altogether, and thus for concluding the Gospel of Mark with v. 8. Commentators favoring the omission of vs. 9–20 point to numerous differences in literary style, idiom, and wording between these verses and the preceding portion of the Gospel. These verses are called the Longer Ending of Mark. Instead of the Longer Ending a few ancient manuscripts have what is called the Shorter Ending: “But they reported briefly to Peter and those with him all that they had been told. And after this, Jesus himself sent out by means of them, from east to west, the sacred and imperishable proclamation of eternal salvation” (RSV). Taken as a whole, however, textual evidence favors the so-called Longer Ending. See on v. 14.

 

၁၁။ ယုံကြည်ခြင်းမရှိ။ ယေရှုရှင်ပြန်ထမြောက်ကြောင်း မျက်မြင်သက်သေများထွက်ဆိုသော်လည်း၊ တပည့်တော်များ၏ ယုံကြည်မှုမရှိခြင်းဆိုင်ရာ ဤမှတ်တမ်းသည် ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်းဇာတ်လမ်း၏ တိကျမှုနှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရမှုအတွက် သန်မာသောသက်သေဖြစ်သည်၊ အသေးစိတ်အချက်များအထိပင် ဖြစ်သည်။

11. Believed not. This record of the incredulity of the disciples, even in the face of eyewitness accounts testifying that Jesus was risen, constitutes strong evidence in favor of the accuracy and reliability of the resurrection story, even to its smallest details.

 

၁၂။ ထို့နောက်။ [ဧမောင်သို့လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ မာကု ၁၆:၁၂ = လုကာ ၂၄:၁၃-၃၂။ အဓိကမှတ်ချက်—လုကာ။]

12. After that. [The Walk to Emmaus, Mark 16:12=Luke 24:13–32. Major comment: Luke.]

Another form. Possibly a reference to the resurrected body of Jesus in contrast with His pre-resurrection body, or to the fact that Jesus remained unrecognizable to the disciples on the way to Emmaus.

 

၁၃။ ၎င်းတို့ကိုလည်း မယုံကြည်ကြပေ။ [အထက်ခန်းမ၌ ပထမအကြိမ်ပေါ်ထွန်းခြင်း၊ မာကု ၁၆:၁၃ = လုကာ ၂၄:၃၃–၄၉ = ယောဟန် ၂၀:၁၉–၂၃။]

13. Neither believed they them. [First Appearance in the Upper Room, Mark 16:13=Luke 24:33–49=John 20:19–23. Major commnet: Luke and John.] See on Luke 24:34, 35, 41.

 

၁၄။ ထိုနောက်။ [အထက်ခန်းတွင် ဒုတိယအကြိမ်ပေါ်ထွန်းခြင်း၊ မာကု ၁၆:၁၄ = ယောဟန် ၂၀:၂၄–၂၉။] ဆယ့်တစ်ယောက်။ ယူဒါး၏သစ္စာဖောက်မှုနှင့် သူ့ကိုယ်သူသတ်သေမှုကြောင့် မူလတပည့်ဆယ့်နှစ်ယောက်မှ ဆယ့်တစ်ယောက်သာ ကျန်ရှိသောကြောင့် ယေရှု၏အထူးနောက်လိုက်များအဖြစ် ဤအသုံးအနှုန်းသည် နည်းစနစ်အရ မှန်ကန်သည်။ သို့သော် အခြားနေရာများတွင် ၎င်းတို့ကို ရင်းနှီးသော “ဆယ့်နှစ်ယောက်” ဟူသော အသုံးအနှုန်းဖြင့် ခေါ်ဆိုဆဲဖြစ်သည် (ယောဟန် ၂၀:၂၄ ကို ကြည့်ပါ)။

 

14. Afterward. [Second Appearance in the Upper Room, Mark 16:14=John 20:24–29. Major comment: John.] For the chronological sequence of the postresurrection appearances see Additional Note on Matt. 28.

The eleven. A technically correct term for the group of Jesus’ special followers as a whole, since the apostasy and suicide of Judas left but eleven of the original twelve disciples. However, elsewhere they are still called by the familiar term, “the twelve” (see John 20:24).

 

သူတို့ ထမင်းစားနေစဉ်။ တပည့်အချို့သည် ၎င်းတို့အတူတကွ နောက်ဆုံးညစာစားပွဲပြုလုပ်ခဲ့သော အထက်ခန်းကို ၎င်းတို့၏ယာယီအိမ်အဖြစ် ပြုလုပ်ထားပုံရသည်။

As they sat at meat. Several of the disciples appear to have made the upper chamber in which they had partaken together of the Last Supper, their temporary home.

 

ဆုံးမသည်။ သက်သေလုံလောက်စွာ ပေးထားသော်လည်း မယုံကြည်မှု ဆက်လက်တည်ရှိနေခြင်းသည် အပြစ်တင်ခြင်းခံရရန်သာ ထိုက်တန်သည်။

Upbraided them. Unbelief, persisted in when the evidence provided is sufficient, is worthy only of condemnation.

 

စိတ်နှလုံးခိုင်မာမှု။ ထွက်မြောက်ရာ ၄:၂၁ ကို ကြည့်ပါ။

Hardness of heart. See on Ex. 4:21.

 

ရှေးမူးကျမ်းတစ်ခုဖြစ်သော ကိုဒက်စ်ဖရီးရင်းနပ်စ် (စာမျက်နှာ ၁၁၉ တွင်ကြည့်ပါ)၊ ဝါရှင်တန်နင်စစ်ဟုလည်း ခေါ်သည်၊ သည် အခန်းငယ် ၁၄ တွင် “ဖရီးယားလိုဂျီယွန်” ဟုခေါ်သော ထပ်မံထည့်သွင်းမှုကို ထည့်သွင်းထားသည်။ ဤထည့်သွင်းမှုသည် နောက်ပိုင်းတွင် ထည့်သွင်းထားသည့် အမှတ်အသားများကို ထင်ရှားစွာ သယ်ဆောင်ထားပြီး၊ စာသားဆိုင်ရာ သိချင်စရာတစ်ခုအဖြစ်သာ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရှိသည်။

One ancient manuscript, the Codex Freerianus (see p. 119), also known as the Washingtonensis, adds to v. 14 what is sometimes called the “Freer Logion.” This insertion bears unmistakable marks of being a later interpolation, and is of interest only as a textual curiosity.

 

၁၅။ သင်တို့သွားကြလော့။ [ဂါလိလဲတောင်ပေါ်တွင် ပေါ်ထွန်းခြင်း၊ မာကု ၁၆:၁၅–၁၈ = မဿဲ ၂၈:၁၆–၂၀။ အဓိကမှတ်ချက်: မဿဲ။] ဤနေရာတွင် အချိန် သို့မဟုတ် နေရာပြောင်းလဲမှုကို ညွှန်ပြသည့် ဇာတ်ကြောင်းမရှိပါ၊ သို့သော်လည်း ဤကျမ်းပိုဒ်များသည် ဂါလိလဲတောင်ပေါ်တွင် စုဝေးခဲ့သူ ၅၀၀ ခန့်အား ယေရှု၏ ကာလရှည်ညွှန်ကြားချက်များ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြခြင်းဖြစ်ပေမည် (မဿဲ ၂၈:၁၆၊ ၁၉ ကိုကြည့်ပါ၊ DA ၈၁၈၊ ၈၂၁ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ “ထပ်ခါတလဲလဲ စကားများကို တပည့်များက ထိုစကားများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို နားလည်နိုင်ရန် ပြောခဲ့သည်” (DA ၈၁၈)၊ ဤအချက်သည် ခရစ်ဝင်ကျမ်းရေးသားသူများ၏ ဧဝံဂေလိတာဝန်ပေးအပ်ခြင်း၏ မတူညီသောဗားရှင်းများကို ရှင်းပြပေးနိုင်သည်။

15. Go ye. [Appearance on a Mountain in Galilee, Mark 16:15–18=Matt. 28:16–20. Major comment: Matthew.] There is nothing in the narrative here to indicate a change in time or place from those indicated in v. 14. However, these verses are probably a brief report of a portion of the extended instructions Jesus gave to some 500 who had gathered on a mountain in Galilee (see on Matt. 28:16, 19; cf. DA 818, 821). “Again and again the words were repeated, that the disciples might grasp their significance” (DA 818), a fact which may account for the various versions of the gospel commission as given by the several gospel writers.

 

၁၆။ ကယ်တင်ခြင်းခံရလိမ့်မည်။ ဧဝံဂေလိသတင်းကို လက်ခံသူများအတွက် လိုအပ်ချက်နှစ်ခုကို ဤနေရာတွင် ဖော်ပြထားသည်—ယေရှုကို ယုံကြည်ခြင်းနှင့် ဗတ္တိဇံခံယူခြင်း။ ပထမအချက်မှာ ကမ္ဘာ့ရွေးနှုတ်သခင်၏ အသေခံခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုစွာ ပေးအပ်ထားသော ကယ်တင်ခြင်းကို အတွင်းစိတ်မှ လက်ခံခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအချက်မှာ ဘဝပြောင်းလဲခြင်း၏ ပြင်ပသက်သေဖြစ်သည် (ရောမ ၆:၃–၆ ကိုကြည့်ပါ)။

16. Shall be saved. Here are presented two requirements made of those who accept the gospel proclamation—faith in Jesus, and baptism. The first is the inward acceptance of the salvation so graciously provided by the vicarious death of the world’s Redeemer; the second is the outward token of an inward change of life (see on Rom. 6:3-6).

 

ယုံကြည်ခြင်းမရှိ။ မယုံကြည်ခြင်းကြောင့် အပြစ်ဒဏ်ခံရမည်ဖြစ်ကြောင်း သတိပြုသင့်သည်။ ဗတ္တိဇံအကြောင်းကို ဤနေရာတွင် တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှဖော်ပြထားခြင်းမရှိပါ၊ အကြောင်းမှာ ကယ်တင်ခြင်း၏ အတွင်းစိတ်အမှန်တရားသည် ပြင်ပသက်သေထက် များစွာအရေးကြီးသည်။ ဗတ္တိဇံမခံယူခြင်းသည် အတွင်းစိတ်မယုံကြည်ခြင်း၏ ပြင်ပသက်သေတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး၊ ထိုမယုံကြည်ခြင်းသည် ကယ်တင်ခြင်း၏ ကောင်းချီးများမှ လူတစ်ဦးကို တားဆီးရန် လုံလောက်သည်။ ယေရှုသည် ဤနေရာတွင်—လက်ဝါးကပ်တိုင်ပေါ်ရှိ သူခိုးကဲ့သို့—အမှန်တကယ်ပြောင်းလဲလာသူများအနက် ဗတ္တိဇံထုံးတမ်းကို လက်ခံနိုင်ခြင်းမရှိသူများရှိလာမည်ကို ကြိုမြင်ခဲ့ပေမည်။

Believeth not. It is worthy of note that if any receive condemnation, it is because of disbelief. Baptism is not here referred to, one way or the other, for the inward reality of salvation far transcends in importance the outward token. Lack of baptism would simply be an outward token of an inward disbelief, which disbelief, of itself, is sufficient to bar a man from the blessings of salvation. Perhaps Jesus here foresaw that—as in the case of the thief on the cross—there would be instances in which truly converted men and women would be unable to receive the rite of baptism.

 

အပြစ်ဒဏ်ခံရလိမ့်မည်။ “အပြစ်ဒဏ်ခံရမည်” ဟူ၍ သာမန်အားဖြင့်ဖော်ပြသင့်သည်။

Damned. Rather, “condemned.”

 

၁၇။ ဤအမှတ်လက္ခဏာများ။ ဆိုလိုသည်မှာ သဘာဝလွန်နှင့် အံ့ဖွယ်သော ဘုရားသခင်၏ တန်ခိုးပြသမှုများဖြစ်သည် (စာမျက်နှာ ၂၀၈ ကိုကြည့်ပါ)။ သို့သော် အံ့ဖွယ်များသည် တန်ဖိုးရှိသော်လည်း၊ ၎င်းတို့ကို အတုအယောင်ပြုလုပ်ရန် မခက်ခဲလှဘဲ၊ သို့မဟုတ် အံ့ဖွယ်ဟု ယူဆထားသည့် သတင်းများကို လူထဲသို့ ဖြန့်ဝေရန်လည်း မခက်ခဲပါ။ ဤသတင်းများသည် သတိမထားသူများကို ရှုပ်ထွေးစေပြီး လွယ်ကူစွာ ယုံကြည်သူများကို ဆွဲဆောင်နိုင်သည်။ တကယ်တော့၊ အံ့ဖွယ်များသည် ဧဝံဂေလိ၏ စစ်မှန်မှု၏ အပြင်းထန်ဆုံးသက်သေမဟုတ်ပါ (DA ၄၀၆၊ ၇၉၉ ကိုကြည့်ပါ)။ ယေရှုကိုယ်တော်တိုင် အံ့ဖွယ်များကို လက္ခဏာများအဖြစ် ဖျော်ဖြေရန် အမြဲတစေ ငြင်းဆိုခဲ့သည်ကို သတိရသင့်သည်။

17. These signs. That is, supernatural and miraculous demonstrations of divine power (see p. 208). However, valuable as miracles are, it is not too hard to counterfeit them or to get reports of presumed miracles into circulation. These reports tend to confuse the unwary and appeal to the credulous. As a matter of fact, miracles do not constitute the strongest evidence of the genuineness of the gospel (see DA 406, 799). It should be remembered that Jesus Himself consistently refused to perform miracles as signs.

 

မကောင်းဆိုးဝါးများကို နှင်ထုတ်ခြင်း။ မာကု ၁ ၏ ထပ်ဆောင်းမှတ်ချက်ကို ကြည့်ပါ။

Cast out devils. See Additional Note on Mark 1.

 

ဘာသာစကားအသစ်များ။ တမန်တော် ၂:၄၊ ၁၀:၄၆၊ ၁၉:၆၊ ၁ ကောရိန္သု ၁၂:၂၈၊ ၁ ကောရိန္သု ၁၄:၂–၅ ကိုကြည့်ပါ။ ယခင်ဓမ္မအမှုဆောင်မှုတွင် တပည့်ဆယ်နှစ်ပါးသည် ဘာသာစကားအသစ်များ၏ ဆုကျေးဇူးကို မလိုအပ်သောကြောင့် မရရှိခဲ့ပါ။ ယခုအခါ လိုအပ်မှုရှိလာသောအခါ ထိုတန်ခိုးကို ၎င်းတို့အား ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ၁ ကောရိန္သု ၁၄ ကိုကြည့်ပါ။

New tongues. See Acts 2:4; 10:46; 19:6; 1 Cor. 12:28; 1 Cor. 14:2–5. During their previous ministry the Twelve had not been given the gift of tongues, for it was not needed. Now that there was a need, the power was bestowed upon them. See on 1 Cor. 14.

 

၁၈။ မြွေများ။ လုကာ ၁၀:၁၉ ကိုကြည့်ပါ။

18. Serpents. See on Luke 10:19.

 

သေစေတတ်သောအရာ။ ယေရှုသည် ဤနေရာတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ဆိုးရွားသောဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် သေဆုံးမှုဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် အတွေ့အကြုံများကို ဥပမာပေးထားပြီး၊ ဧဝံဂေလိသတင်းပေးပို့သူများအား များစွာသောအခါများတွင် အထူးကာကွယ်မှုကို ခမည်းတော်၏ အလိုတော်အတိုင်း ရရှိမည်ဟု ကတိပေးထားသည်။

 Deadly thing. Jesus here uses illustrations of such experiences as would normally result in serious injury or death, and promises the gospel messengers that, on many occasions, they will receive special protection, according to the Father’s will.

 

လက်တင်ခြင်း။ မာကု ၁:၃၁ ကိုကြည့်ပါ။

Lay hands. See on ch. 1:31.

 

၁၉။ သခင်ယေရှုနောက်မှ။ [အထက်သို့တက်ကြွခြင်း၊ မာကု ၁၆:၁၉၊ ၂၀ = လုကာ ၂၄:၅၀–၅၃။ အဓိကမှတ်ချက်: လုကာ။] ဤအကူးအပြောင်းစကားစုသည် အထက်သို့တက်ကြွခြင်းသည် ကျမ်းပိုဒ် ၁၅–၁၈ ၏ အကြံဉာဏ်များနောက်တွင် ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ထင်ရှားစေသည်။ သို့သော်၊ ထိုသို့မဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပုံရသည်။ ဤနေရာတွင် ပိုမိုရှည်ကြာသောကာလကို ရည်ညွှန်းဖွယ်ရှိသည် (ကျမ်းပိုဒ် ၁၅ ကိုကြည့်ပါ)။

19. After the Lord. [The Ascension, Mark 16:19, 20=Luke 24:50–53. Major comment: Luke.] This transitional clause makes it appear that the ascension followed immediately the counsel of vs. 15–18. This, however, does not seem to have been the case. It is more probable that a longer interval is here referred to (see on v. 15).

 

လက်ယာဘက်။ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အာဏာရှိသောနေရာ။ ကောင်းကင်ဘုံရှိ ခရစ်တော်၏ မြင့်မြတ်သောအနေအထားသည် ဓမ္မသစ်ကျမ်းရေးသားသူများ၏ ထပ်ခါတလဲလဲ မှတ်ချက်ပေးရာအကြောင်းအရာဖြစ်သည် (တမန်တော် ၇:၅၅၊ ရောမ ၈:၃၄၊ ဧဖက် ၁:၂၀၊ ကောလောသဲ ၃:၁၊ ဟေဗြဲ ၁:၃၊ ၈:၁၊ ၁၀:၁၂၊ ၁ ပေတရု ၃:၂၂၊ ဗျာဒိတ် ၃:၂၁ စသည်တို့ကိုကြည့်ပါ)။

Right hand. The position of honor and authority. Christ’s exalted position in heaven is repeatedly the subject of comment by various NT writers (see Acts 7:55; Rom. 8:34; Eph. 1:20; Col. 3:1; Heb. 1:3; 8:1; 10:12; 1 Peter 3:22; Rev. 3:21; etc.).

 

၂၀။ သူတို့သည် ထွက်သွားကြသည်။ ခရစ်ဝင်ကျမ်းရေးသားသူများအနက် မာကုတစ်ဦးတည်းသာ၊ တစ်ခုတည်းသောထိရောက်သောလုပ်ဆောင်မှုဖြင့်၊ အထက်သို့တက်ကြွပြီးနောက် ပထမနှစ်အနည်းငယ်အတွင်း တမန်တော်များမှတစ်ဆင့် သန္ဓေတော်ဝင်ဝိညာဉ်ဖြင့် ဧဝံဂေလိ၏ အောင်မြင်မှုများကို မှတ်သားထားသည်။

20. They went forth. Alone alone among the gospel writers, Mark, in one bold stroke, takes note of the triumphs of the gospel accomplished by the Holy Spirit through the apostles during the first few years after the ascension.

 

အနှံ့အပြားတွင် ဟောပြောကြသည်။ ဤသည်မှာ ခရစ်တော်၏ နောက်လိုက်များ၏ တာဝန်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ယခုလည်းဖြစ်သည် (ကျမ်းပိုဒ် ၁၅ ကိုကြည့်ပါ)။

Preached every where. Such was and is the mission of Christ’s followers (see v. 15).

Working with them. In the providence of God, divine power is ever to be united with human effort.

 

သူတို့နှင့်အတူ လုပ်ဆောင်ခြင်း။ ဘုရားသခင်၏ ကရုဏာတော်အရ၊ ဘုရားသခင်၏ တန်ခိုးသည် လူသားတို့၏ ကြိုးပမ်းမှုနှင့် အမြဲတစေ ပေါင်းစပ်ရမည်ဖြစ်သည်။

Confirming the word. Partially by the evidence of divine power manifested in the “signs” referred to in vs. 17, 18.

 

စကားတော်ကို အတည်ပြုခြင်း။ ကျမ်းပိုဒ် ၁၇၊ ၁၈ တွင် ရည်ညွှန်းထားသော “အမှတ်လက္ခဏာများ” တွင် ထင်ရှားသော ဘုရားသခင်၏ တန်ခိုးသက်သေဖြင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အတည်ပြုသည်။

Amen. Important textual evidence may be cited (cf. p. 146) for the omission of this word.

ellen g. white comments

1 DA 769

1, 2 EW 186

1–8 DA 788-794

2, 3 DA 788

7 COL 156; DA 793; Ed 90; 4T 488

9 DA 568

15 AA 174; ChS 9, 23; COL 300,  303, 371; CT 466; DA 369, 818; Ed 264; Ev 301; FE 199, 201; GC 351; GW 115; MH 106; ML 226; MM 327; TM 401; 3T 406, 408; 4T 472; 5T 391, 456; 6T 89,  273,  447, 480; 7T 39; 8T 15,  16,  119, 215; 9T 39,  136, 255; WM 187

17, 18 CH 497; DA 821, 823; EW 29

18 CH 34, 391; CT 466; MH 148, 226; ML 226; 4T 225

19, 20 CH 553; 7T 114

20 AA 599; CH 498; CM 20; DA 827; MH 139; MM 319; 6T 480; 8T 15; 9T 141