ရှင်မဿဲ နိဒါန်း အပိုင်း ၂၀

 

“လေးစားရပါသော ဆရာ၊

“Dear Sir:

 

“ကျွန်ုပ်သည် ရှေးဟောင်းကျမ်းပိုင်း အတွဲများ ထုတ်ဝေပြီး ဖြစ်သော အတွဲ ခုနစ်တွဲ ရှိ ကျမ်းစာမှတ်ချက်စာအုပ်တစ်အုပ်၏ တည်းဖြတ်သူ အဖြစ် စာရေးနေပါသည်။ ကျမ်းစာ ခရစ်တော်ခေတ်နှင့် ရှေးဟောင်းသမိုင်း၏ လူသိများသော အချက်များနှင့် ဆက်စပ်မှုကို ဂျူလီယန်ရက်စွဲ အရ ကိုင်တွယ်ရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့၏ တည်းဖြတ်ဝန်ထမ်း အဖွဲ့သည် မလိုလားအပ်သော ကြေညာချက်များကို ရှောင်ရှားလိုပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ရှေးဟောင်း ခရစ်တော်မပေါ်မီ ကာလ ရှိ ရက်စွဲအချို့ကို ခေတ်သစ် နက္ခတ္တတွက်ချက်မှုများမှ ဖြတ်၍ ရှေးဟောင်း မူရင်းစာရွက်စာတမ်းများကို ဥပမာ တိကျသော လကြတ်မှတ်တမ်းများ၊ ဗာဗုလုန် နက္ခတ္တပြက္ခဒိန်ကျောက်ပြားများ သို့မဟုတ် ဆိုလာ နှင့် လမင်း ရက်စွဲ ညီမျှမှုများ ပေးသော ပါပီရုစ်များကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းဖြင့် သေချာမှုအတိုင်းအတာ မြင့်မားစွာ တည်ဆောက်နိုင်သည်ဟု အခြေခံ၍ ဆက်လက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုသို့သော အရင်းအမြစ်များ ရရှိနိုင်ချိန်တွင် ရရှိနိုင်သော ရလဒ်များ၏ ဆက်စပ်သေချာမှု နှင့် ရှေးဟောင်း ရက်စွဲဂျူးစာရွက်စာတမ်း မရှိခြင်း တွင် ခေတ်သစ် နက္ခတ္တဇယားများမှ တွက်ချက်ခြင်းဖြင့် ခရစ်တော်ခေတ်က ပသခါ ရက်စွဲ ကဲ့သို့ တိကျသော အသစ်ကျမ်း လမင်း ရက်စွဲ များကို တွက်ချက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကြား ဆန့်ကျင်ဘက် ရှိနေပုံ ရသည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ လေ့လာမှုသည် ဤသို့ တွက်ချက်ထားသော ဂျူးလမင်း ရက်စွဲ များ၏ ယုံကြည်နိုင်မှုကို သံသယ ရှိစေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်သည် မေးခွန်း နှစ်ခု မေးမြန်းနိုင်ပါသလား။

“I am writing as editor of a 7-volume Bible Commentary, of which the Old Testament volumes have already been issued. In dealing with the correlation of Bible chronology with the known facts of ancient history in terms of Julian dating, our editorial staff naturally wish to avoid unwarranted statements. We have proceeded on the basis that certain dates in the Old Testament period can be established with a high degree of certainty by interpreting, through modern astronomical calculations, ancient source documents such as specific eclipse records, Babylonian astronomical tablets, or papyri giving equivalent solar and lunar dates. There seems, however, to be a contrast between the relative certainty of the results obtainable when such sources are available, and the attempts to compute specific New Testament lunar dates, such as a Passover date in the time of Christ, by calculation from modern astronomical tables, in the absence of ancient dated Jewish documents. Our study has led us to doubt the reliability of Jewish lunar dates thus computed. Accordingly, may I ask you two questions?

 

“၁။ ပါကာ နှင့် ဒပ်ဘားစတိုင်း၏ ဗာဗုလုန် ခရစ်တော်ခေတ် (ချီကာဂို တက္ကသိုလ်၊ တစ်ထောင့်ကိုးရာလေးဆယ့်နှစ်) သည် ၎င်း၏ ဗာဗုလုန် ပြက္ခဒိန်အတွက် ရက်စွဲ အရ မှန်ကန်မှု ရာခိုင်နှုန်း ခုနစ်ဆယ်ကိုသာ တောင်းဆိုပြီး ဆက်စပ် ဂျူး ရက်စွဲ များအတွက် ပိုမို နည်းပါးသော ရာခိုင်နှုန်း ကို ခွင့်ပြုသည်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ပထမ ရာစုသို့ ပြန်တွက်ချက်ရန် လ၏ အဆင့်များကို ရက်စွဲ တွက်ချက်ရာတွင် နာရီ နှစ်နာရီ ခန့် အမှားဖြစ်နိုင်ချေ ရှိရန် ခွင့်ပြုရမည်ဟု ကျွန်ုပ်ကို ပြောခဲ့သည်။ သို့သော် ရှေးခေတ်အချိန်များအတွက် အထူးတွက်ချက်ထားသော ရှို့ နှင့် နယူဂျ်ဘောင်ဂါ ကဲ့သို့ ဇယားများသည် မိနစ်များဖြင့် တိုင်းတာသော အမှားရှိသည်ဟု ကျွန်ုပ်ကို ပြောခဲ့သည်။ ဤ ဇယားများသည် ရှေးခေတ်များအတွက် အထူးတွက်ချက်ထားသော အချက်များဖြစ်ပြီး ပုံမှန်အမှားကို လျှော့ချမည့် တွက်ချက်မှု ပိုမို နက်ရှိုင်းသော အဆင့်များသို့ ဝင်ရောက်သလား၊ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ အမှားအနားကွပ်ကို နာရီ နှစ်နာရီ ထည့်ရမည်လား။

“1. Parker and Dubberstein’s Babylonian Chronology (Univ. of Chicago, 1942) based on Schoch’s Table M and Sidersky’s work, claims only 70 per cent accuracy, to the day, for its Babylonian calendar, and allows an even smaller percentage for corresponding Jewish dates. I have been told that in dating the phases of the moon as far back as the 1st century a.d. a possible error of about two hours must be allowed for. Yet I have also been told that certain tables such as those of Schoch and Neugebauer,⁶ designed for computing lunar-calendar dates from lunar tables, have an error measured in minutes. Do these tables, calculated especially for ancient times, go into further refinements of computation that would decrease the usual error, or must their margin of error be added to the two hours?

 

“၂။ အထက်ပါ အမှားအနားကွပ်ကို ချန်ထားခဲ့ရုံမှ တစ်ပါး ကွဲပြားသော ပြက္ခဒိန် အကြောင်းရင်းများ အများအပြား ရှိနေသောကြောင့် လမင်း ဇယားများမှ ခရစ်တော်ကားစင်တင်ခံရသော ရက်စွဲကို ရက်စွဲ တွက်ချက်ရန် လက်ရှိ ကြိုးပမ်းမှုများတွင် မည်မျှ တရားဝင်မှု ရှိသလဲ ဟု ကျွန်ုပ် တွေးမိပါသည်၊ အကြောင်းမှာ ဤ ကြိုးပမ်းမှုများသည် အဆိုပါ ဇယားများက ပထမ ရာစုရှိ မည်သည့်နှစ်တွင် ဂျူး လမင်း လ နီစန်၏ ဆယ့်လေး သည် သောကြာ ရက်တွင် ရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း အတိအကျ သိနိုင်ရန် ဖြစ်နိုင်မည်ဟု ယူဆချက်အပေါ် အခြေခံ၍ ရှိနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤ ကြိုးပမ်းမှုများ၏ တရားဝင်မှုကို သံသယ ရှိရခြင်း အကြောင်းရင်းမှာ နီစန် ဆယ့်လေး ကဲ့သို့ ရက်စွဲ တစ်ခု ဆုံးဖြတ်မှုသည် (၁) ခေတ်သစ် ဇယားများမှ လမင်း ဆက်ဆပ်မှုသို့ နောက်ပြန်တွက်ချက်မှု အပေါ် မှီခိုနေပုံ ရပြီး ကျွန်ုပ် ထင်ခဲ့သည်ထက် ပိုကျယ်ပြန့်သော အမှားဖြစ်နိုင်ချေ ရှိမှု အပေါ် မှီခိုနေခြင်း၊ (၂) လ စတင်ရန် မြင်နိုင်သော လက်ကွင်း အတွက် ဆက်ဆပ်မှုနှင့် ကြားချိန်ကို သီအိုရီ အရ ခန့်မှန်း မှု နှင့် ဂျူး လေ့ကျင့်မှု နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ ရာသီ မသေချာ မှု အပေါ် မှီခိုနေခြင်း နှင့် (၃) ရှေးခေတ် မူရင်း ရက်စွဲ စာရွက်စာတမ်း မရှိ ခြင်း နှင့် ပါလက်စတိုင်း တွင် ထို ပုံစံ အသုံးပြု မှု မသေချာ မှု ရှိ ခြင်း ဖြင့် ရှေးခေတ် ဗာဗုလုန် ဆယ့်ကိုး နှစ် စက်ဝန်း ကို ပထမ ရာစု သို့ ချဲ့ထွင် ခြင်း ဖြင့် ထို လမင်း လ ကို နီစန် (အဒါ နှစ် မဟုတ်) အဖြစ် ခွဲခြား ခြင်း အပေါ် မှီခိုနေ ပုံ ရ သည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ် မေး လို သည် မှာ၊ ပထမ ရာစု အေဒီ ရှိ မည်သည့် နှစ် တွင် မဆို နီစန် ဆယ့်လေး သို့ ရောက်ရှိ ရန် နည်း လမ်း အဖြစ် လမင်း တွက်ချက် မှု တွင် မည်မျှ တရားဝင် မှု ရှိ ပါ သလဲ။

“2. Apart from the foregoing margin of error, there seem to be so many variable calendrical factors, that I wonder how much validity there is in present-day attempts to date Christ’s crucifixion from lunar tables, seeing that these attempts rest on the assumption that such tables as the aforementioned make it possible for us to know exactly in what years the 14th of the Jewish lunar month of Nisan came on Friday. My reason for doubting the validity of these attempts is that the determination of such a date as Nisan 14 seems to be dependent on (1) reckoning backward from modern tables to lunar conjunction, with apparently the possibility of a wider margin of error than I had thought; (2) estimating theoretically the interval between conjunction and the visible crescent for the beginning of the month, with the further uncertainty of Jewish practice and local weather, and (3) identifying that lunar month as Nisan (rather than Adar II) by extending the earlier Babylonian 19-year cycle into the 1st century without dated source documents, and without any assurance that it was in use in that form in Palestine. Therefore I would ask: What validity, if any, is there in lunar calculation as a method for arriving at Nisan 14 in any year of the 1st century a.d.

 

“ကျွန်ုပ် သင်၏ တန်ဖိုး ရှိ သော အချိန် ကို ကျူး ကျော် ခဲ့ မိ ပါ က ခွင့် လွှတ် ပါ။ သင်၏ စောစော အဖြေ ကို အလွန် ကျေးဇူး တင် ရှိ ပါ မည်။ သင် အခြား မပြော ခဲ့ ပါ က သင်၏ အဖြေ ကို ကိုး ကား နိုင် သည် ဟု ကျွန်ုပ် နားလည် ပါ မည်။

“Pardon my encroaching on your valuable time. Your early reply will be greatly appreciated. Unless you state otherwise I shall understand that your answer may be quoted

 (လက်မှတ် ထိုး) အက်ဖ် ဒီ နီကိုး” “နေဗီ ဌာန ယူအက်စ် နေဗယ် နက္ခတ္တလေ့လာရေး ရုံး ဝါရှင်တန် နှစ်ဆယ့်ငါး၊ ဒီစီ။ “ပြန်ကြားရန် ရည်ညွှန်း ရန် နေဗိုဘစီ/ဂျီ အိပ်ချ်ငါး(ဆယ့်လေး) ဆာ တစ်ရာ နှစ်ဆယ့်ခုနစ် ဂျန်နဝါရီ နှစ်ဆယ့်လေး၊ တစ်ထောင့်ကိုးရာငါးဆယ့်ငါး “မစ္စတာ ဖရန်စစ် ဒီ နီကိုး၊ တည်းဖြတ်သူ ပြန်လည်သုံးသပ်ရေး နှင့် ဟဲရိုး တာကိုမာ ပါ့ခ် ဝါရှင်တန် ဆယ့်နှစ်၊ ဒီစီ။

 

“Sincerely,

(Signed) F. D. Nichol”

“department of the navy

u.s. naval observatory

Washington 25, D.C.

“In Reply Refer to

NavObsy/G

H5(14)

Ser 127

January 24, 1956

“Mr. Francis D. Nichol, Editor

Review and Herald

Takoma Park

Washington 12, D.C.

 

“လေးစားရပါသော မစ္စတာ နီကိုး၊ “သင်၏ ဂျန်နဝါရီ ဆယ့်ငါး၊ တစ်ထောင့်ကိုးရာငါးဆယ့်ငါး စာ ကို လက်ခံ ရရှိ ခဲ့ ပါ သည်။ ပါကာ နှင့် ဒပ်ဘားစတိုင်း ခန့်မှန်း ခဲ့ သော မှန်ကန် မှု ရာ ခိုင် နှုန်း ခု နစ် ဆယ် သည် ဇယား မှ ယူ ဆ ခဲ့ သော ရက်စွဲ တစ်ခု သည် လ စ တင် မှု အတွက် နက္ခတ္တ တွက်ချက် ခဲ့ သော ရက်စွဲ နှင့် သဘော တူ မည့် ကိစ္စ များ ၏ ရာ ခိုင် နှုန်း ကို ရည်ညွှန်း ပါ သည်။ တစ် ရက် ၏ မသေ ချာ မှု ကို ရှို့ ၏ ဇယား အမ် ကို အသုံး ပြု မည့် အစား လ တိုင်း ၏ စ တင် မှု ကို တွက်ချက် ခြင်း ဖြင့် ရှောင် ရှား နိုင် ပါ သည်၊ သို့ သော် ဤ လုပ်ဆောင် ချက် ကို လိုအပ် မည့် အလုပ် အ ကိုင် သည် မမှန် ကန် ပါ။ တိကျ သော ရက်စွဲ အရ အရေ းကြီး သော ကိစ္စ တစ်ခု ဖြစ် ပွား ခဲ့ ပါ က လိုချင် ခဲ့ ပါ က တွက်ချက် မှု တစ်ခု ပြု လုပ် နိုင် ပါ သည်၊ သို့ သော် နက္ခတ္တ တွက်ချက် ခဲ့ သော ရက်စွဲ သည် လ သစ် ၏ တွက်ချက် ချိန် တွင် ရှောင် လွှဲ မရ သော မသေ ချာ မှု များ ကြောင့် တစ်စိတ် တစ်ပိုင်း ဖြစ် သော လ သစ် မှ လက်ကွင်း တကယ် လေ့ လာ ခဲ့ ချိန် သို့ ကြား ချိန် တွင် မသေ ချာ မှု ကြောင့် အဓိက အားဖြင့် တစ် ရက် အနည်း ဆုံး အမှား ရှိ နေ ဆဲ ဖြစ် သည်။

“Dear Mr. Nichol:

“Your letter of 15 January 1956 has been received. The 70 per cent accuracy which Parker and Dubberstein estimate for their table of chronology refers to the percentage of cases in which a date taken from the table will agree with the astronomically computed date for the beginning of the month. The uncertainty of one day could be avoided by computing the beginning of every month, instead of using Schoch’s Table M, but the labor that this would require would not be justified. When a case arises in which the exact day is important, a computation may be made if desired; however, the astronomically computed date still is liable to an error of at least one day, partly because of unavoidable uncertainties in the computed time of new moon, but principally because of the uncertainty in the interval from new moon to the time when the crescent was actually observed.

 

“သင်၏ ပထမ မေး ခွန်း အတွက် အဖြေ တွင် လ သစ် ၏ တွက်ချက် ချိန် တွင် အမှား သည် အချို့ တွင် အသုံး ပြု ခဲ့ သော ဇယား များ တွင် ချဉ်း ကပ် မှု များ မှ တွက်ချက် အမှား ကြောင့် တစ်စိတ် တစ်ပိုင်း ဖြစ် ပြီး နေ နှင့် လ ၏ ပတ်လမ်း အစိတ် အပိုင်း များ တွင် မသေ ချာ မှု များ နှင့် ကမ္ဘာ ၏ လည် ပတ် နှုန်း တွင် ဖြစ်ပွား ခဲ့ သော ကွဲ ပြား မှု များ ကြောင့် တစ်စိတ် တစ်ပိုင်း ဖြစ် သည်။ ပါကာ နှင့် ဒပ်ဘားစတိုင်း မှ ၎င်း တို့ ၏ ဇယား ၏ နက္ခတ္တ အခြေ ခံ အဖြစ် အသုံး ပြု ခဲ့ သော ရှို့ ၏ ဇယား များ အတွက် လ သစ် အတွက် တွက်ချက် အမှား သည် မိနစ် ငါး ထက် နည်း သည်။ ရှို့ မှ လက်ခံ ခဲ့ သော ပတ်လမ်း အစိတ် အပိုင်း များ တွင် အမှား များ မှ အပို အမှား ဖြစ်နိုင် ချေ နှင့် ကမ္ဘာ ၏ လည် ပတ် နှုန်း တွင် ကွဲ ပြား မှု များ မှ အမှား သည် ခန့်မှန်း ရန် အလွန် ခက်ခဲ ပါ သည်၊ သို့ သော် ပထမ ရာစု အေဒီ တွင် မသေ ချာ မှု သည် နာ ရီ နှစ် သို့မဟုတ် သုံး အနည်း ဆုံး ဖြစ် သည်။

“In answer to your first question, the error in the calculated time of new moon is due partly to the computational errors from the approximations in the particular tables used, and partly to the uncertainties in the orbital elements of the sun and the moon, and the variations which have occurred in the rate of rotation of the earth. The computational error of Schoch’s tables for new moon, which were used by Parker and Dubberstein as the astronomical basis of their table, is less than 5 minutes. The possible additional error from errors in the orbital elements adopted by Schoch, and from variations in the rate of rotation of the earth, is very difficult to estimate, but the uncertainty is at least 2 or 3 hours in the first century a.d.

 

“လ သစ် မှ လက်ကွင်း ၏ ပေါ်ထွက် မှု သို့ ကြား ချိန် ကို သီအိုရီ တစ်ခု တည်း မှ တွက်ချက် မရ ပါ။ ခရီး တွက်ချက် မှု များ ကို တစ် ဦး ချင်း ပထဝီ ဒေသ တိုင်း အတွက် အတွေ့ အကြုံ အရ တည်ဆောက် ရမည် ဖြစ် သည်။ မတူ ညီ သော စာ ရေး သူ များ သည် ဤ ခရီး တွက်ချက် မှု များ အပေါ် အမြဲ တမ်း လုံး ဝ သဘော မတူ ခဲ့ ပါ၊ ထို့ အပြင် တစ် ချက် ချင်း လေ့ လာ မှု ချိန် တွင် ဒေ သ လေ့ ကျင့် မှု နှင့် အခြေ အ နေ များ ကြောင့် ကွဲ ပြား မှု များ အတွက် ခွင့် ပြု မှု အချို့ ကို ယူ ဆ ရမည် ဖြစ် သည်။

“The interval from new moon to the appearance of the crescent cannot be calculated from theory alone. Criteria must be established empirically for each individual geographical locality. Different writers have not always agreed completely on these criteria; and moreover, some allowance presumably must be made for variations due to local practices and circumstances at the time of each observation.

 

“ထို့ အပြင် ရှေးခေတ် လမင်း ပြက္ခဒိန် များ တွင် ရက်စွဲ များ နှင့် ဂျူ လီ ယန် ပြက္ခဒိန် တွင် ရက်စွဲ များ နှင့် ဆက်စပ် မှု ၏ ယုံ ကြည် နိုင် မှု သည် ပြက္ခဒိန် ကို ပြန် လည် တည် ဆောက် ခဲ့ မှု နှင့် ခရစ်တော် ခေ တ် ကို တည် ဆောက် ခဲ့ မှု ၏ မှန် ကန် မှု အပေါ် မှီ ခို နေ ပါ သည်။ ကျွန်ုပ် တို့ သည် ဤ ပြဿနာ ၏ ဤ အဆင့် အပေါ် မှတ်ချက် ပေး ရန် အရည် အချင်း မရှိ ပါ၊ ပါကာ နှင့် ဒပ်ဘားစတိုင်း ၏ ဒု တိ ယ ထုတ်ဝေ မှု၊ တစ်ထောင့်ကိုးရာလေးဆယ့်ခြောက် တွင် ထုတ်ဝေ ခဲ့ သော ထို အချိန် တွင် ရရှိ နိုင် ခဲ့ သော အ ကောင်း ဆုံး ဖြစ် မှု ကို မလွဲ မသွေ ဖြစ် ခဲ့ ပါ သည်၊ နောက် ထပ် တိုး တက် မှု အတွက် ချက်ချင်း ခွင့် ပြု ခဲ့ သော ကြော င့် ဖြစ် သည်။ ထို့ကြောင့် သင်၏ ဒု တိ ယ မေး ခွန်း အတွက် အဖြေ တွင် သင် ဖော်ပြ ခဲ့ သော အကြောင်း ရင်း သုံး ချက် ကြော င့် ရှေး ဂျူး ပြက္ခဒိန် တွင် နီစန် ဆယ့်လေး ၏ ရက်စွဲ များ ကို ပြင် ဆင် ရန် ကြိုး ပမ်း မှု များ သည် သံ သယ ရှိ သော တရား ဝင် မှု ရှိ ကြော င်း သင်၏ ကောက် ချက် ချ မှု သည် မှန် ကန် ပါ သည်။ ခရစ်တော် ခေ တ် ပထမ ရာ စု ရှိ နှစ် များ တွင် နီစန် ဆယ့်လေး ၏ ရက်စွဲ များ ကို မည် သည့် နက္ခတ္တ တွက်ချက် မှု ဖြင့် မဆို ဆုံး ဖြတ် ရန် မဖြစ် နိုင် ပါ၊ မည် သည့် နည်း လမ်း ဖြင့် မဆို ဆုံး ဖြတ် နိုင် ပါ က တစ် ချိန် တည်း မှတ် တမ်း များ ကို လေ့ လာ မှု နှင့် အဓိ ပ္ပာ ယ် ဖွင့် ဆို မှု ဖြင့် သာ ဆုံး ဖြတ် နိုင် ပါ သည်။

“In addition, the reliability of the correlation of dates in the ancient lunar calendars with dates in the Julian calendar depends upon the accuracy with which the calendar has been restored and the chronology established. We are not qualified to comment on this phase of the problem; the second edition of Parker and Dubberstein, published in 1946, undoubtedly is the best that was then attainable, though admittedly subject to further improvement. In answer to your second question, therefore, your conclusion that because of the three factors you mention, attempts to fix the dates of Nisan 14 in the early Jewish calendar are of doubtful validity, is correct. The dates of Nisan 14 in the years of the first century of the Christian era cannot possibly be determined by any astronomical calculation; they can be fixed, if by any means at all, only by the study and interpretation of contemporary records.

 

“သင်ဤစာကို ကိုးကားလိုပါက ကိုးကားနိုင်ပါသည်၊ သို့သော် စာတစ်စောင်လုံးကို ကိုးကားရန် ကျွန်ုပ်တို့ ပိုမိုနှစ်သက်ပါသည်၊ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာ မဟုတ်ပါ။ “လေးစားစွာဖြင့်၊ (လက်မှတ်ထိုး) ဂျီ။ အမ်။ ကလီမန့်စ် ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ နောက်တီကယ် အယ်လ်မနက် ယူအက်စ် နေဗယ် အော့ဘ်ဆာဗေတိုရီ”

“အိပ်ချ်။ အမ်။ နောက်တီကယ် အယ်လ်မနက် ရုံး၊ တော်ဝင်ဂရင်းဝစ်ချ် အော့ဘ်ဆာဗေတိုရီ၊ ဟာ့စမွန်စီးယား ရဲတိုက်၊ နီယား ဟေးလ်ရှမ်၊ ဆပ်ဆတ်ခ်ျ၊ အင်္ဂလန်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်။ ရက်ဖ်။ ၇၉/၄ မစ္စတာ ဖရန်စစ် ဒီ။ နီကိုးလ်၊ အယ်ဒီတာ၊ ရီဗျူးအန်း ဟဲရား၊ တာကိုမာ ပါ့ခ်၊ ဝါရှင်တန် ၁၂၊ ဒီစီ၊ ယူအက်စ်အေ လေးစားအပ်သော ဆရာ၊

“You are welcome to quote this letter if you wish to do so, but we prefer that it be quoted in full and not in part.

“Sincerely yours,

(Signed) G. M. Clemence

Director Nautical Almanac

U.S. Naval Observatory”

“H.M. Nautical Almanac Office,

Royal Greenwich Observatory,

Herstmonceux Castle,

Nr. Hailsham, Sussex,

England.

“24th January, 1956.

“Ref. 79/4

“Mr. Francis D. Nichol,

Editor, Review and Herald,

Takoma Park,

Washington 12, D.C.,

U.S.A

“Dear Sir,

 

သင်၏ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်စွဲပါ စိတ်ဝင်စားဖွယ်စာကို ဖြေကြားရာတွင်၊ သင်၏မေးခွန်းများနှင့်ပတ်သက်၍ တရားဝင်သတင်းအချက်အလက် သို့မဟုတ် အကူအညီများစွာ ပေးနိုင်ခြင်းမရှိသည့်အတွက် စိတ်မကောင်းပါ။ ပြည့်စုံသောအဖြေများကို ရှေးဟောင်းသက္ကရာဇ်ပညာရှင်တစ်ဦးမှသာ ပေးနိုင်ပြီး၊ ကျွန်ုပ်သည် ထိုသို့သော ပညာရှင်ဖြစ်ကြောင်း မပြောနိုင်ပါ။

“In reply to your interesting letter of 15 January 1956, I regret that I am not able to give you much authoritative information or assistance in connection with your questions. Full answers can only be given by an authority on ancient chronology, and I can make no claim to be that.

 

လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်က လ၏အဆင့်ကို တွက်ချက်ရာတွင် အဓိကအခက်အခဲမှာ ယင်းကာလအတွင်း ကမ္ဘာ၏လည်ပတ်မှု မမှန်ကန်မှုများကို ခန့်မှန်းရန် မဖြစ်နိုင်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ၏လည်ပတ်မှုအမြန်နှုန်းသည် ဒီရေပွတ်တိုက်မှုကြောင့် တဖြည်းဖြည်း နှေးကွေးလာသည်ကို သိရှိထားပြီး၊ ဤအကျိုးသက်ရောက်မှုအတွက် ပျမ်းမျှတန်ဖိုးတစ်ခုကို လ၏လောင်ဂျီတွဒ်၏ ဆီကူလာ အပ်ဆလရေးရှင်တွင် ထည့်သွင်းထားသည်။ ဤတန်ဖိုးသည် သူ့အလိုလို မသေချာပါ။ ထို့ပြင်၊ ကမ္ဘာ၏လည်ပတ်မှုအမြန်နှုန်း၏ မမှန်ကန်သောပြောင်းလဲမှုများကြောင့် လ၏လောင်ဂျီတွဒ်တွင် ဖြစ်ပေါ်သော အပြောင်းအလဲများကိုလည်း ထည့်သွင်းရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းများကို ခန့်မှန်းရန်မဖြစ်နိုင်ပါ။ ဤပြောင်းလဲမှုများသည် ခေတ်သစ်လေ့လာမှုများသာမက ရှေးဟောင်းလက္ခဏာများကိုပါ လေ့လာခြင်းဖြင့် ဆီကူလာ အပ်ဆလရေးရှင်အတွက် တန်ဖိုးများကို ရယူထားခြင်းကြောင့် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ချောမွေ့သွားပါသည်။ ဤအရာအားလုံးကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါက၊ ခရစ်ယာန်ခေတ်စတင်ချိန်တွင် လ၏အဆင့်သည် မိနစ်အနည်းငယ်ထက်ပို၍ အမှားဖြစ်နိုင်ဖွယ်မရှိဟု ကျွန်ုပ်ထင်ပါသည်။

“The chief difficulty in calculating the phase of the Moon two thousand years ago is the impossibility of predicting the irregularities of rotation of the Earth in the last two thousand years. It is known that the speed of rotation has been gradually slowing down owing to tidal friction, and a mean value for the effect of this is included in the secular acceleration of the Moon’s longitude; this value is itself uncertain and there must be added to this the fluctuations in the Moon’s longitude due to irregular changes in the speed of rotation of the Earth, which cannot be predicted. To some extent all of these changes are smoothed out by the fact that the values for the secular acceleration have been deduced from a study not only of modern observations but also of the records of ancient eclipses. Taking all things into consideration, I think it unlikely that the phase of the Moon will be in error by more than a few minutes of time at the beginning of the Christian era.

 

နာရီပေါင်း နှစ်နာရီခန့် အမှားဖြစ်နိုင်သည့်အကြောင်းကို ရှင်းပြရလျှင်၊ အချို့ဇယားများသည် လ၏လှုပ်ရှားမှုတွင် အချို့သော ပီရီယိုဒစ် ပါတူဘေးရှင်းများကို ချန်လှပ်ထားသည်။ ဤချန်လှပ်မှုများသည် တွက်ချက်မှုများကို များစွာရိုးရှင်းစေသော်လည်း၊ ဤအဆင့်အတန်းအမှားများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ သင်၏ဒုတိယမေးခွန်းကို တရားဝင်ဖြေကြားနိုင်ခြင်းမရှိပါ၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် နယူးမွန်းမှ မြင်နိုင်သော လကွယ်လဆန်းကို ပထမဆုံးအကြိမ်မြင်ရသည့်အချိန်ကြားကာလအတွက် သီအိုရီတစ်ကယ်ခန့်မှန်းချက်ပေါ်တွင် မူတည်နေသည်။ ဖိုသာရင်ဂမ်၊ ရှော့ခ်ျ နှင့် နယူးဂျဘောင်ယာကဲ့သို့သော အာဏာပိုင်များက ဤအကြောင်းအရာနှင့်ပတ်သက်၍ များစွာလုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ဒေသဆိုင်ရာအခြေအနေများသည် လကွယ်လဆန်းတစ်ခုချင်းစီ၏ လေ့လာမှုနှင့်ပတ်သက်၍ အလွန်ဂရုတစိုက်လုပ်ဆောင်ထားသည့်အလုပ်ကိုပင် မမှန်ကန်စေနိုင်သည့်အချက်မှာ တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

“An explanation of the possible error of two hours is that certain tables omit some of the periodic perturbations in the Moon’s motion; while greatly simplifying the calculations, these omissions can give rise to errors of about this order.

“I cannot answer authoritatively your second question, since this depends upon the theoretical estimate for the interval between new Moon and the first observation of the visible lunar crescent. A considerable amount of work has been done on this subject by such authorities as Fotheringham, Schoch, and Neugebauer, but the fact remains that purely local conditions can invalidate even the most careful work in respect of a particular observation of the lunar crescent.

 

လေးစားစွာဖြင့်၊ (လက်မှတ်ထိုး) ဒီ။ အိပ်ချ်။ ဆဒ်လာ စူပါအင်တင်ဒန့်”

“ဘရောင်းယူနီဗာဆီတီ ပရိုဗီဒင့် ၁၂၊ ရို့ဒ်အိုင်းလန်း ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက် မစ္စတာ ဖရန်စစ် ဒီ။ နီကိုးလ်၊ အယ်ဒီတာ ရီဗျူးအန်း ဟဲရား တာကိုမာ ပါ့ခ် ဝါရှင်တန် ၁၂၊ ဒီစီ။ လေးစားအပ်သော မစ္စတာ နီကိုးလ်၊

“Yours faithfully,

(Signed) D. H. Sadler

Superintendent”

“brown university

Providence 12, Rhode Island

January 19, 1956

“Mr. Francis D. Nichol, Editor

Review and Herald

Takoma Park

Washington 12, D.C.

“Dear Mr. Nichol:

 

သင်၏ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်စွဲပါစာကို လက်ခံရရှိထားပြီး၊ အောက်ပါမှတ်ချက်များသည် သင်၏မေးခွန်းများကို ရှင်းလင်းပေးမည်ဟု မျှော်လင့်ပါသည်။ ၁။ နယူးမွန်း သို့မဟုတ် အော့ပိုးဇစ်ရှင်များ၏ အချိန်ကို ဆုံးဖြတ်ရန်နှင့် နယူးမွန်း၏ ပထမဆုံးမြင်နိုင်မှုပြဿနာကို ပြတ်သားစွာ ခွဲခြားရန် လိုအပ်သည်။ သင်ဖော်ပြထားသော ခေတ်သစ်ဇယားများအားလုံးသည် နယူးမွန်း သို့မဟုတ် အော့ပိုးဇစ်ရှင်များကို အလွန်တိကျစွာ ပေးနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့်၊ လက္ခဏာများနှင့်ဆက်စပ်သော ဒေတာအားလုံးသည် လုံးဝယုံကြည်စိတ်ချရသည်။

“I have your letter of January 15, and I hope the following remarks will clarify your questions:

“1. It is necessary sharply to distinguish between the problem of determining the moments of conjunctions or oppositions and the problem of first visibility of the new moon. All modern tables which you mention will give conjunctions or oppositions with extremely high accuracy. Consequently, all data which are connected with eclipses are fully trustworthy.

 

သို့သော်၊ ပထမဆုံးမြင်နိုင်မှုပြဿနာတွင်မူ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ်ဇယားများအားလုံးသည် ရှေးခေတ်တွင် ယေဘုယျအားဖြင့် သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသောနေရာများတွင် မြင်နိုင်မှုအခြေအနေများနှင့်ပတ်သက်၍ အာဘီထရီယံ အဆူးဇမ့်ရှင်များကို ပြုလုပ်ရမည်။ ဤအဆူးဇမ့်ရှင်များသည် အလွန်အာဘီထရီယံဖြစ်ပြီး၊ ခေတ်သစ်တွင်ပင် အလွန်မယုံကြည်စိတ်ချရပါ။ ပထမဆုံးမြင်နိုင်မှုဖြစ်စဉ်သည် နေဝင်ချိန်နှင့် ဆက်စပ်နေသောကြောင့်၊ ထိုသို့သောဇယားများအားလုံးတွင် တစ်ရက်လုံး၏ မတိကျမှုများပါဝင်သည်။ ပထမဆုံးမြင်နိုင်မှုကို ကြီးမားသောဖြစ်နိုင်ခြေဖြင့် ဆုံးဖြတ်နိုင်သည့်ကိစ္စများစွာရှိသည်မှာ မှန်သော်လည်း၊ အရေးကြီးသောကိစ္စများစွာသည် အမြဲတမ်း မဆုံးဖြတ်နိုင်ဖြစ်နေမည်။ ကျွန်ုပ်သည် ဘေဘီလုံးနီးယန်းခန့်မှန်းတွက်ချက်မှုများကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်၊ ၎င်းတို့သည် မကြာခဏ ရလဒ်ကို သံသယဖြစ်စေသည်။ ခေတ်သစ်ဇယားများသည် ဖြစ်နိုင်ချေမှာ ပိုမိုမကောင်းပါ၊ မကြာခဏ ပိုဆိုးသည်။ ရည်ညွှန်းအတွက်၊ ကျွန်ုပ်၏ဆောင်းပါး ‘ဘေဘီလုံးနီးယန်းနည်းလမ်းဖြင့် မာကျူရီ၏ နောက်ဆုံးမြင်နိုင်မှုများကို တွက်ချက်ခြင်း’၊ ပရိုဆီဒင်းအော့ဖ် ဒီအမေရိကန်ဖိုလော့ဆဖီကယ် ဆိုက်တီ၊ အတွဲ ၉၅၊ အမှတ် ၂၊ ၁၉၅၁၊ နှင့် အာ့စထရိုနိုမီကယ် ကျူနီဖောမ် တက်စထ်၊ လန်ဒန်၊ ၁၉၅၅၊ အတွဲ ၃၊ ပြားများ ၁၄၀ မှစတင်သည်။

“Exactly the opposite, however, is the case in the problem of first visibility. All modern tables have to make arbitrary assumptions as to the visibility conditions in antiquity in general or in specific localities. These assumptions are highly arbitrary, and even for modern times, extremely unreliable. Since the phenomenon of first visibility is connected with sunset, all such tables involve inaccuracies of one full day. There are, of course, many cases where the question of first visibility might be decided with a great probability, but many critical cases will always remain undecided. I can refer you to contemporary Babylonian computations of first visibilities, which often leave the result in doubt. Modern tables are probably no better, and often worse. For reference I may quote my article, ‘The Babylonian Method for the Computation of the Last Visibilities of Mercury,’ Proceedings of the American Philosophical Society, Vol. 95, No. 2, 1951; and Astronomical Cuneiform Texts, London, 1955, Vol. 3, Plates 140 ff.

 

၂။ နီစန် ၁၄ ကို ရက်ချိန်းသတ်မှတ်ရာတွင် ယုံမှားသံသယဖြစ်နေသည့် သင်၏အကြောင်းပြချက်များသည် လုံးဝမှန်ကန်သည်။ သင်ဖော်ပြထားသော အကြောင်းပြချက်တစ်ခုစီသည် ရလဒ်များကို အမှန်တကယ်သံသယဖြစ်စေရန် လုံလောက်သည်။

“2. Your reasons for doubting the validity of dating a Nisan 14 are fully justified. Every single argument mentioned by you would suffice to make the results truly doubtful.

 

အလွန်လေးစားစွာဖြင့်၊ (လက်မှတ်ထိုး) အိုး။ နယူးဂျဘောင်ယာ”

“အာ့စထရိုနိုမီကယ် ရီချင်အင်စတီကျူး အင် ဟိုက်ဒယ်ဘာ့ဂ် ဟိုက်ဒယ်ဘာ့ဂ်၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက် ဂရေဘင်ဂတ်စီ ၁၄ တယ်လီဖုန်း ၇၁၂၃၁/၃၃၀ ၇၁၆၆၆ မစ္စတာ ဖရန်စစ် ဒီ။ နီကိုးလ် အယ်ဒီတာ၊ ရီဗျူးအန်း ဟဲရား တာကိုမာ ပါ့ခ် ဝါရှင်တန် ၁၂၊ ဒီစီ၊ ယူအက်စ်အေ လေးစားအပ်သော မစ္စတာ နီကိုးလ်၊ ပရော်ဖက်ဆာ ဖရစ်ကီသည် သင်၏စာတွင် မေးမြန်းထားသော မေးခွန်းများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ပြီး၊ ကျွန်ုပ်အား ဖြေကြားရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။

“Very sincerely yours,

(Signed) O. Neugebauer”

astronimisches rechen-institut in heidelberg

“Heidelberg, 21.2.1956

Grabengasse 14

Telefon 71231/330

71666

“Mr. F. D. Nichol

Editor of Review and Herald

Takoma Park

Washington 12, D.C., U.S.A.

“Dear Mr. Nichol:

 

သင်၏ပထမမေးခွန်းနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါအတိုင်းပြောစရာရှိသည်။ လ၏အဆင့်များကို တွက်ချက်ခြင်းသည် နယူးမွန်းကို ဆုံးဖြတ်ခြင်းပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ ဤရည်ရွယ်ချက်အတွက်၊ ရလဒ်များ၏ တိကျမှုအလိုက် ကွဲပြားသော ဇယားများစွာကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ တကယ်ပါ၊ နာရီတစ်နာရီခန့် အမှားဖြစ်နိုင်သော ရလဒ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် ဇယားများရှိသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်၊ စီ။ ရှော့ခ်ျ၏ ဇယားများ (အာ့စထရိုနိုမီကယ် စသည်) ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် နယူးမွန်း၏အချိန်ကို မိနစ်အနည်းငယ်အတွင်း တိကျမှုဖြင့် ရရှိနိုင်သည်။ သက္ကရာဇ်ဆိုင်ရာပြဿနာများတွင်၊ လကွယ်လဆန်း၏ မြင်နိုင်မှုကို ဆုံးဖြတ်ရန် မကြာခဏလိုအပ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ရှေးဂျူးသက္ကရာဇ်တွင် ထင်ရှားသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်ကို သိရှိထားသည်။ ဥပမာ၊ နယူးဂျဘောင်ယာ၏ ဇယားများဖြင့် ၎င်း၏တွက်ချက်မှု၏ တိကျမှုသည် သက္ကရာဇ်လိုအပ်ချက်များအတွက် လုံလောက်သည်။

“Professor Fricke has turned over to me the task of investigating the questions that you asked in your letter to him, and has requested that I answer you.

“Concerning your first question, there is this to say: the computation of the phases of the moon is based on the determination of New Moon. For this purpose one may use one of several tables which differ from each other however by the accuracy of the results to which they lead. There are in fact tables that yield results which may be in error by as much as an hour. On the other hand, by using C. Schoch’s tables (Astronomical etc. …) one obtains the time of New Moon with an accuracy of a few minutes. In chronological problems one has to deal often with the determination of the new crescent, the visibility of which—as is well known—plays a distinctive role in the course of the old Jewish calendar. The accuracy of its computation by means, for example, of Neugebauer’s tables, is fully adequate for chronological requirements.

 

ယခုသင်၏ဒုတိယမေးခွန်းဖြစ်သော နီစန် ၁၄ ကို မည်သည့်တိကျမှုဖြင့် တွက်ချက်နိုင်သည်ကို ဆက်လက်ပြောကြပါစို့။ နီစန် ၁၄ ကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင် လကွယ်လဆန်း၏ ပေါ်ထွက်မှုပေါ်တွင် အခြေခံထားသရွေ့—ဤသည်မှာ သက်သက်အာ့စထရိုနိုမီကယ်ပြဿနာဖြစ်သည်—ကျွန်ုပ်တို့သည် မည်သည့်အခက်အခဲကိုမျှ မကြုံတွေ့ရပါ။ နေ နှင့် လ၏လှုပ်ရှားမှုသည် ရှေးခေတ်သို့ပြန်သွားရာတွင် လက္ခဏာဒေတာများမှ လုံလောက်စွာသိရှိထားပြီး၊ နယူးမွန်းနှင့် လကွယ်လဆန်းကို အထက်ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း လုံလောက်သောတိကျမှုဖြင့် တွက်ချက်နိုင်သည်�। သို့သော် မေးခွန်းမှာ၊ ခရစ်တော်၏ခေတ်တွင် လဆန်းကို လကွယ်လဆန်း၏ လေ့လာမှုဖြင့် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သလား၊ သို့မဟုတ် ထိုအချိန်တွင် အခြားသက္ကရာဇ်ပုံစံများ တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုခဲ့သလားဆိုသည့်အချက်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ရှေးဟောင်းပညာရှင်များက ဖြေရှင်းရမည့် အရေးကြီးသောကိစ္စဖြစ်သည်။

“I shall come now to your second question, namely with what accuracy may a 14 Nisan be computed. As long as the determination of 14 Nisan is based on the appearance of the new crescent—thus a purely astronomical problem—we encounter no difficulties whatever. The motion of the sun and moon back to ancient times is known well enough from eclipse data to compute the New Moon and the new crescent with sufficient accuracy, as stated above. The question is, however, whether at the time of Christ the beginning of the month was determined by the observation of the new crescent, or whether at that time other calendar forms were in widespread usage. This is an important matter that students of Antiquity must settle.

 

တစ်ခါတစ်ရံ လဆန်းကို လကွယ်လဆန်း၏ လေ့လာမှုဖြင့် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆပါက၊ တွက်ချက်ထားသော နီစန် ၁၄ သည် လကွယ်လဆန်း၏ တကယ့်လေ့လာမှုများမှရရှိသော ရလဒ်နှင့် လုံးဝတိုက်ဆိုင်ကြောင်း အပြည့်အဝမပြောနိုင်သလို ငြင်းဆိုလည်း မရပါ။ အချို့သောအခြေအနေများတွင်၊ လေ့လာမှုအခြေအနေများ ညံ့ဖျင်းပါက၊ လ၏အလျားကို ဆိုက်ကလစ်ကယ်လီ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါက၊ တွက်ချက်မှုရလဒ်များမှ သွေဖည်မှုဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ထိုနည်းတူ၊ အင်တာကလေးရှင်း [ဥပမာ၊ ဒုတိယ အဒါရ်ထည့်သွင်းခြင်းကဲ့သို့ ပြုပြင်မှုတစ်ခု] ၏ အင်ပါရီကယ် အသုံးပြုမှုသည် ကွဲလွဲမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့်၊ ဤပြဿနာကို ကိုင်တွယ်ရာတွင် ကိစ္စတစ်ခုချင်းစီကို သီးခြားစဉ်းစားရမည်ဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ အချို့သောကိစ္စတစ်ခု၏ အဆင်ပြေသောအခြေအနေများကြောင့် ယုံကြည်စိတ်ချရသော တွက်ချက်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော်လည်း၊ မဖြစ်ပေါ်နိုင်သောအခြေအနေများတွင် တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ မပြတ်သားသောအဖြေကို ရရှိနိုင်သည်။

“If one assumes, for once, that the beginning of the month was based on the observation of the new crescent, one cannot affirm nor deny with complete certainty that a computed determination of a 14 Nisan would coincide with that obtained from actual observations of the new crescent. A departure from computational results may occur under certain circumstances if, in case of poor observing conditions, the length of the month was determined cyclically. In the same fashion, the empirical use of the intercalation [i.e. the insertion of a correction, such as a second Adar] may lead to discrepancies. Therefore each case must be considered separately in the handling of this problem, because it is always possible that, through the favorable situation of a particular case, a reliable computation may ensue, whereas, on the other hand, no unequivocal answer may be obtained in unfavorable circumstances.

 

ဂရုတစိုက်ဖြင့်၊ (လက်မှတ်ထိုး) ဒေါက်တာ အူလရစ် ဘေးယာ။” [ဂျာမန်ဘာသာမှ ယူအက်စ် နေဗယ် အော့ဘ်ဆာဗေတိုရီ၏ ဆီမုန်း ဒါရို ဂေါ့စနာမှ ဘာသာပြန်ဆိုသည်။—အယ်ဒီတာများ။] [၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အထက်ဖော်ပြပါစာများတွင် ဖော်ပြထားသော အမြင်များ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုသည် ၁၈ နှစ်အကြာတွင် ပြောင်းလဲမှုရှိမရှိကို ဤအာ့စထရိုနိုမာလေးဦးအနက် သုံးဦးထံ မေးမြန်းခဲ့သည်။ ဒေါက်တာ ဒီ။ အိပ်ချ်။ ဆဒ်လာက ကမ္ဘာ၏လည်ပတ်မှုနှင့် လ၏ဆီကူလာ အပ်ဆလရေးရှင်နှင့်ပတ်သက်သည့် မကြာသေးမီက သုတေသနများအရ၊ သူ၏ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်စွဲပါစာတွင် လ၏အဆင့်များ၏အချိန်များတွင် ဖြစ်နိုင်သောအမှားများအတွက် ခန့်မှန်းချက်သည် အလွန်အကောင်းမြင်လွန်းသည်ဟု ထောက်ပြခဲ့သည်။ အခြားနှစ်ဦးမှ တုံ့ပြန်မှုများ—ဒေါက်တာ အိုး။ နယူးဂျဘောင်ယာနှင့် ဒေါက်တာ အာ့လ်။ အယ်လ်။ ဒန်းစကုမ်ဘီ (၁၉၅၆ တွင် ဒေါက်တာ ကလီမန့်စ်ရာထူးတွင် ဆက်ခံသူအဖြစ် ဖြေကြားသူ)—သည် ဆင်တူသည်။ နှစ်ဦးစလုံးက ယခင်စာများသည် မပြောင်းလဲဘဲ ဆက်လက်တည်ရှိနိုင်သည်ဟု သဘောတူခဲ့ပြီး၊ ခေတ်သစ်လဇယားများ (အခြားခေတ်သစ်ဇယားများအားလုံးနှင့် မိနစ်အနည်းငယ်အတွင်း သဘောတူညီသည်) သည် ရှေးဟောင်းလသက္ကရာဇ်များတွင် ရက်ချိန်းများကို တွက်ချက်ရာတွင် မသေချာမှုများကို လျှော့ချပေးခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ ထိုသို့သောပြန်လည်တည်ဆောက်မှုသည် အာ့စထရိုနိုမီကယ်နယူးမွန်းမှ မြင်နိုင်သောလကွယ်လဆန်းသို့ ပြောင်းလဲမှုကာလကို ခန့်မှန်းရာတွင် မူတည်သည်။—အယ်ဒီတာများ။]

“With kind regards,

(Signed) Dr. Ulrich Baehr.”[Translation from the German by Simone Daro Gossner of the U.S. Naval Observatory.—Editors.][In 1974 an inquiry as to any change, after 18 years, in the validity of the views expressed in the above letters was addressed to three of these four astronomers. Dr. D. H. Sadler pointed out that recent researches into the rotation of the earth and the secular acceleration of the moon indicate that the estimate, in his letter of January 24, 1956, of the possible errors in the times of the phases of the moon was overoptimistic. The other two responses—from Drs. O. Neugebauer and R. L. Dunscombe (who replied as the incumbent in the position held by Dr. Clemence in 1956)—were similar. Both agreed that the earlier letters could stand unaltered, and that newer lunar tables (which agree within minutes of time with all other modern tables) have not lessened the uncertainty inherent in the calculation of ancient dates in lunar calendars. Such a reconstruction depends on estimating the variable interval from the astronomical new moon to the visible crescent.—Editors.]

ကိုးကားစာအုပ်စာရင်း

Bibliography

 

အာမာဒွန်၊ ဂရေ့စ်။ “ရှေးဂျူးသက္ကရာဇ်”၊ ဂျာနယ်အော့ဖ် ဘိုင်ဘလီကယ် လီထရချာ၊ အတွဲ ၆၁၊ စာမျက်နှာ ၂၂၇–၂၈၀။ ခရစ်တော်၏ခေတ်တွင် ဂျူးလူမျိုးများသည် နီစန် ၁ ကို နီစန် ၁၃ သည် လပြည့်ဝန်းနှင့် တိုက်ဆိုင်ရန် စီမံခဲ့သည်ဟူသော စိတ်ဝင်စားဖွယ်အယူအဆပေါ်တွင် အခြေခံ၍ အေဒီ ၃၁ ကို ခရစ်တော်ကျဆုံးခြင်းနှစ်အဖြစ် အဆိုပြုထားသည့် နည်းပညာဆိုင်ရာ လေ့လာမှုတစ်ခု။ ၎င်းသည် လဒေတာကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာအသုံးပြုနိုင်သူအတွက် တန်ဖိုးရှိသည်။ သို့သော် ၎င်း၏ နီစန် ၁၃ ၏ သက္ကရာဇ်သီအိုရီသည် လက်ခံမှုမရရှိခဲ့ပါ။ ထို့ပြင်၊ ရှိပြီးသော အထောက်အထားများသည် နီစန် ၁၄ ရက်ညတွင် ထုံးစံအတိုင်း ပသခါညစာကို ထားရှိသည်ဟူသော ၎င်း၏အဆိုကို မထောက်ခံပါ။ ဤဆောင်းပါးကို ရစ်ချဒ် အေ။ ပါကာ (“ရှေးဂျူးသက္ကရာဇ်၊ ဝေဖန်မှုတစ်ခု”) မှ ဝေဖန်ထောက်ပြထားသည်၊ ဂျာနယ်တွင်၊ အတွဲ ၆၃ (၁၉၄၄)၊ စာမျက်နှာ ၁၇၃–၁၇၆၊ နှင့် မစ္စအာမာဒွန်၏ တုံ့ပြန်မှု (“ခရစ်တော်ကျဆုံးခြင်းသက္ကရာဇ်”) ကို ထိုနှစ်ထဲတွင်၊ စာမျက်နှာ ၁၇၇–၁၉၀။

Amadon, Grace. “Ancient Jewish Calendation,” Journal of Biblical Literature, LXI 227–280. A technical study proposing a.d. 31 as the crucifixion year, based on the interesting hypothesis that the Jews in Christ’s time regulated Nisan 1 so as to make the 13th coincide with the full moon. It is valuable for one who can use the lunar data discriminatingly; though its calendrical theory of Nisan 13 has not gained acceptance; and extant evidence does not substantiate its placing the customary Passover supper on the evening that begins Nisan 14. See the criticism of this article by Richard A. Parker (“Ancient Jewish Calendation: A Criticism”) in the same journal, LXIII (1944), 173–176, and Miss Amadon’s reply (“The Crucifixion Calendar”) in the same issue, pp. 177–190.

 

ဘို့ခ်၊ အာသာ အီအာ့ရ်။ အေ ဟစ်စထရီအော့ဖ် ရုမ်းတို ၅၆၅ အေဒီ။ စတုတ္ထထုတ်ဝေမှု။ နယူးယော့ခ်၊ ဒီမက်မီလန်ကုမ္ပဏီ၊ ၁၉၅၅။ စာမျက်နှာ ၅၆၉။ ရုမ်းမြို့၏ အကျဉ်းချုံးသမိုင်းတစ်ခု၊ အကျဉ်းချုပ်၊ ဖတ်ရှုရလွယ်ကူပြီး တရားဝင်ဖြစ်သည်။ အခန်း ၁၆ နှင့် ၁၇ သည် ဓမ္မသစ်ကျမ်းကာလ၏ ဖြစ်ရပ်များကို ဖော်ပြသည်။

Boak, Arthur E. R. A History of Rome to 565 A.D. 4th ed. New York: The Macmillan Company, 1955. 569 pp. A good short history of Rome, concise, readable, and authoritative. Chapters 16 and 17 deal with the events of the New Testament period.

 

ကဲရ်ဒ်၊ ဂျီ။ ဘီ။ “ဓမ္မသစ်ကျမ်း၏ သက္ကရာဇ်”၊ ဒီအင်တာပရီတာ့စ် ဒိက်ရှင်နရီအော့ဖ် ဒီဘိုင်ဘယ်၊ အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၅၉၉–၆၀၇။ အပိုင်း အေ။၁။ဘီ၊ စာမျက်နှာ ၆၀၀၊ ၆၀၁ တွင်၊ ခရစ်တော်မွေးဖွားချိန်တွင် သန်းခေါင်စာရင်းတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးထားပြီး၊ ကွီရင်းနီးယပ်စ်နှင့် ထိုကာလ၏ အခြားသန်းခေါင်စာရင်းတစ်ခုကို ရည်ညွှန်းထားသည်၊ ၎င်းတွင် မှတ်ပုံတင်ရန်အတွက် မိသားစုအိမ်သို့ ပြန်လာရန် လိုအပ်သည်။

Caird, G. B. “The Chronology of the NT,” in The Interpreter’s Dictionary of the Bible, vol. 1, pp. 599-607. In sec. A.1.b, pp. 600, 601, is a discussion of a census at the time of the birth of Christ, referring to Quirinius and to another census of that period in which a return to the family home was required for the enrollment.

 

ဒီကိမ်းဘရစ်ဂျ် အိန်းရှင့် ဟစ်စထရီ (စာမျက်နှာ ၄၃ ရှိ ထည့်သွင်းမှုကို ကြည့်ပါ)။ အတွဲ ၁၀၊ ဒီအော့ဂတ်စတန်အင်ပိုင်ယာ၊ ဘီစီ ၄၄ မှ အေဒီ ၇၀ အထိ ကာလကို ဖုံးအုပ်ထားပြီး၊ ဓမ္မသစ်ကျမ်းခေတ်တွင် အင်ပိုင်ယာ၏ အဖွဲ့အစည်းနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးနောက်ခံကို ပေးထားသည်။ ဤလေ့လာမှုအတွက် အထူးစိတ်ဝင်စားဖွယ်မှာ အခန်း ၅၊ ၁၁၊ နှင့် ၁၉ တို့ဖြစ်ပြီး၊ အော့ဂတ်စတပ်၊ ဟီရော့ဒ်၊ နှင့် တိုင်ဘီရီးယပ်စ်တို့နှင့် ပတ်သက်သည်။

The Cambridge Ancient History (see entry on page 43). Vol. X, The Augustan Empire, covering the period from 44 b.c. to a.d. 70, gives the background of the organization and administration of the empire in New Testament times. Of special interest for this study are chapters 5, 11, and 19, on Augustus, Herod, and Tiberius.

 

ဟွန်း၊ ဆီးဂဖရီဒ် အိပ်ချ်၊ နှင့် ဝုဒ်၊ လင်း အိပ်ချ်။ ဒီခရိုနောလဂျီအော့ဖ် အိဇရာ ၇၊ ဒုတိယထုတ်ဝေမှု၊ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားသည်။ ဝါရှင်တန်၊ ရီဗျူးအန်း ဟဲရား၊ ၁၉၇၀။ စာမျက်နှာ ၁၉၂။ ဘီစီ ၄၅၇ ကို အရင်းအမြစ်အထောက်အထားများမှ တည်ထောင်ထားသော ဆီမီတက်နီကယ်လက်ရာတစ်ခု။ ၎င်း၏အစောပိုင်းအခန်းများသည် ရှေးဟောင်းသက္ကရာဇ်များနှင့် နှစ်ရေတွက်မှုများအကြောင်း၊ စာရွက်စာတမ်းများနှင့်အတူ အခြေခံအချက်အလက်များကို ပေးထားသည်။ ဤမှတ်ချက်တွင်၊ ဤစာရေးဆရာများမှ ဂျူးသက္ကရာဇ်၏ ယာယီဇယားတစ်ခုကို အတွဲ ၃၊ စာမျက်နှာ ၁၀၈၊ ၁၀၉ တွင် ကြည့်ပါ။ သက္ကရာဇ်ပြဿနာများနှင့်ပတ်သက်၍၊ အတွဲ ၂၊ စာမျက်နှာ ၁၂၃ ရှိ ဂျူးသက္ကရာဇ်ဆောင်းပါး၏ ကိုးကားစာအုပ်စာရင်းတွင် ဖော်ပြထားသော အခြားစာအုပ်များကိုလည်း ကြည့်ပါ။

Horn, Siegfried H., and Wood, Lynn H. The Chronology of Ezra 7 2d ed., rev. Washington: Review and Herald, 1970. 192 pp. A semitechnical work establishing the date 457 b.c. from source evidence. Its earlier chapters give the basic facts, with documentation, on ancient calendars and year reckonings. See the tentative tabulation of a Jewish calendar by these authors in this commentary, Vol. III, pp. 108, 109; see also, on calendrical problems, other books listed in the bibliography of the article on the Jewish calendar in Vol. II, p. 123.

 

ဂျိုးဆီဖပ်စ်၊ ဖလေဗီးယပ်စ်။ စာမျက်နှာ ၈၁ ရှိ ထည့်သွင်းမှုကို ကြည့်ပါ။

Josephus, Flavius. See entry on p. 81.

 

အိုဂျီ၊ ဂျော့ဂျ်။ ဒီခရိုနောလဂျီအော့ဖ် ဒီပတ်ဘလစ် မင်းနစထရီအော့ဖ် ဂျီးဇပ်စ်။ ကိမ်းဘရစ်ဂျ်၊ ဒီယူနီဗာဆီတီပရက်စ်၊ ၁၉၄၀။ စာမျက်နှာ ၃၃၉။ စာရေးဆရာအမျိုးမျိုးမှ ဖော်ပြထားသော ရက်စွဲများကို စစ်တမ်းကောက်ယူထားပြီး၊ ဂျီးဇပ်စ်၏ ဓမ္မအမှုတော်အတွက် ၂၈/၂၉ မှ ၃၃ အထိ ရက်စွဲများကို ရောက်ရှိသည်။ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး အထောက်အထားများကို ချိန်ဆ၍ ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်နိဂုံးများသို့ ရောက်ရှိနိုင်သော ဤအကြောင်းအရာကို လေ့လာသူသည် ဤစာအုပ်တွင် အထောက်အကူဖြစ်စေမည့် အကြောင်းအရာများကို တွေ့ရှိမည်ဖြစ်သည်၊ သို့သော် ၎င်း၏နိဂုံးများကို လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိပါ။ ဥပမာ၊ ၎င်းသည် တိုင်ဘီရီးယပ်စ်၏ ၁၅ နှစ်မြောက်နှစ်၏ ကိုးရီဂျင်စီသီအိုရီကို ရှင်းပြပြီး ဖြုတ်ချသည် (စာမျက်နှာ ၁၇၃–၁၈၃)၊ ၎င်းသည် နောက်ဆုံးညစာနှင့် ဂျူးသက္ကရာဇ်ပြဿနာများ၏ ကွဲပြားသော ဖြေရှင်းနည်းများကို ဆွေးနွေးသည် (အခန်း ၉)၊ ၎င်းသည် ခရစ်တော်၏ ဓမ္မအမှုတော်၏ ကြာချိန်နှင့်ပတ်သက်သော အမြင်များစွာကို တင်ပြသည် (အခန်း ၄–၆)၊ ထို့ပြင် ခရစ်တော်ကျဆုံးခြင်းရက်စွဲနှင့် လတွက်ချက်မှုနည်းလမ်းများကို ထုံးစံအတိုင်း အသုံးပြုသည် (အခန်း ၁၀)။

Ogg, George. The Chronology of the Public Ministry of Jesus. Cambridge: The University Press, 1940. 339 pp. A survey of the dates set forth by various writers, arriving at the dates 28/29 to 33 for the ministry of Jesus. The student of the subject who can sift out the various opinions and weigh the evidence to reach his own conclusions will find helpful material in this book, even though its conclusions are not acceptable. For example, it explains and refutes the coregency theory of the 15th year of Tiberius (pp. 173–183); it discusses the differing solutions of the problem of the Last Supper and the Jewish calendar (ch. 9); it presents numerous views of the length of Christ’s ministry (chs. 4–6), also of the date of the crucifixion and the methods of lunar computation commonly used (ch. 10).

 

အိုလမ်စတက်၊ အေ. တီ. “ယေရှု၏ဘဝ၏အချိန်ကာလဇယား”၊ အင်ဂလီကန်ဓမ္မပညာပြန်လည်သုံးသပ်မှု၊ နှစ်ဆယ့်လေး (၁၉၄၂)၊ ၁–၂၆။ ယေရှု၏ဓမ္မအမှုထမ်းခြင်း၏အကျိုးအကြောင်းကိုတိကျစွာသတ်မှတ်ထားသည်ဟုယူဆသောအဆိုကိုအလွန်အမင်းခိုင်လုံစွာဖော်ပြထားသည်။ ယောဟန်ခရစ်ဝင်ကျမ်းမှပသခါပွဲဆိုင်ရာစာသားတစ်ခုကိုဖယ်ရှားပြီး “ဂျူးလူမျိုးတို့၏ပွဲတော်” ကို တဲတော်များပွဲတော်သို့သက်ဆိုင်စေခြင်းဖြင့်၊ ဤဆောင်းပါးသည် ခရစ်တော်၏ဓမ္မအမှုထမ်းခြင်းကို တစ်နှစ်အနည်းငယ်ကျော်သာကြာမြင့်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ဧပြီလ ၇ ရက်၊ အေဒီ ၃၀ တွင် ယေရှုကိုလက်ဝါးကပ်တိုင်တင်သတ်ဖြတ်ခြင်းအကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်မှာ ထူးသစ်လှသည်မဟုတ်သော်လည်း၊ (သီအိုရီအရ) ပြန်လည်တည်ဆောက်ထားသော ဗာဗုလုန်ပြက္ခဒိန်မှ ပြတ်သားသောသက်သေအဖြစ် အခြားသူများထက်ကျော်လွန်သည်ဟု ဆိုထားသည် (ဤကျမ်းကိုးစာရင်းတွင် ပါကာနှင့် ဒပ်ဘာစတိန်းကိုကြည့်ပါ)။ ဤဆောင်းပါးထွက်ရှိပြီးမကြာမီတွင်၊ စာရေးသူသည် ရှေးဂျူးဘုရားကျောင်းများတွင် ကျမ်းစာဖတ်ရှုခြင်းဆိုင်ရာ စာအုပ်သစ်တစ်အုပ်ကို အလျင်အမြန်သုံးသပ်ရာတွင် မလိုအပ်သောနိဂုံးတစ်ခုကို ထပ်မံထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သူသည် သူ၏စာအုပ် “ယေရှုကို သမိုင်းအလင်းတွင်” (စခရစ်ဘ်နာ၊ ၁၉၄၂) ၏ နောက်ဆက်တွဲတွင်၊ ယေရှု၏ဓမ္မအမှုထမ်းခြင်းသည် နာဇရက်ရှိ ဂျူးဘုရားကျောင်းတွင် ဟေရှာယမှ တရားဒေသနာဖြင့် အေဒီ ၂၈၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး၊ ထို့ကြောင့် အတိအကျ ၄၇၅ ရက်ကြာမြင့်ခဲ့သည်ဟု အခိုင်အမာဆိုထားသည်။ အိုလမ်စတက်၏ တိကျသောရက်စွဲများနှင့်ပတ်သက်သော ခိုင်မာသောအဆိုများကို ချေပရန်အတွက် ကားလ် အိပ်ချ် ကရဲလင်း၏ “အိုလမ်စတက်၏ ယေရှု၏ဘဝ၏အချိန်ကာလဇယား” ကို တူညီသောဂျာနယ်၏ တူညီသောတွဲတွင်၊ စာမျက်နှာ ၃၃၄–၃၅၄ တွင် ကြည့်ပါ။

Olmstead, A. T. “The Chronology of Jesus’ Life,” Anglican Theological Review, XXIV (1942), 1–26. An unduly dogmatic assertion of the supposedly fixed dating of the ministry of Jesus. By eliminating one Passover text from the Gospel of John and applying the “feast of the Jews” to Tabernacles, this article gives Christ’s ministry as a little over one year. Its exposition of April 7, a.d. 30, as the crucifixion date is not new, but it goes beyond others in claiming absolute proof from a (theoretical) reconstruction of the Babylonian calendar (see Parker and Dubberstein in this bibliography). The same author, soon after his article came out, was betrayed into publishing a further unwarranted conclusion by his too-cursory examination of a new book on ancient synagogue readings from Scripture. He inserted into an appendix to his book Jesus in the Light of History (Scribner’s, 1942) the assertion that the ministry of Jesus began with His sermon from Isaiah in the synagogue at Nazareth on Dec. 18, a.d. 28, and therefore lasted exactly 475 days! For a refutation of Olmstead’s dogmatic assertions concerning supposedly fixed dates see Carl H. Kraeling, “Olmstead’s Chronology of the Life of Jesus,” in the same volume of the same journal, pp. 334–354.

 

ပါကာ၊ ရစ်ချတ် အေ.၊ နှင့် ဒပ်ဘာစတိန်း၊ ဝါလ်ဒို အိပ်ချ်. ဗာဗုလုန်ပြက္ခဒိန်၊ ဘီစီ ၆၂၆–အေဒီ ၇၅။ ပရိုဗီးဒင့်၊ အာအိုင်: ဘရောင်းတက္ကသိုလ်ထုတ်ဝေရေး၊ ၁၉၅၇။ ၄၇ မျက်နှာ။ ဗာဗုလုန်လရာပြက္ခဒိန်၏ လစဉ်ပထမရက်မြန်မာရက်စွဲများကို ဇယားများဖြင့်ဖော်ပြထားပြီး၊ ရှော့ချနှင့် ဆိုဒါစကီတို့၏ဇယားများမှ ပြန်လည်တည်ဆောက်ထားကာ၊ ဗာဗုလုန်အရင်းအမြစ်များမှ ဆယ့်သုံးလျှင်တစ်လဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းထားသည်။ ၎င်း၏သတိပေးချက် (စာမျက်နှာ ၂၅) တွင် အချို့လများတွင် တစ်ရက်အမှားဖြစ်နိုင်သည်ဟု၊ ဂျူးရက်စွဲများအတွက် ထို့ထက်ပိုနိုင်သည်ဟု သတိပေးထားသည်။

Parker, Richard A., and Dubberstein, Waldo H. Babylonian Chronology, 626 B.C.-A.D. 75. Providence, R.I.: Brown University Press, 1957. 47 pp. Contains tables giving the Julian date of the 1st of each month of the Babylonian lunar calendar, reconstructed from tables of Schoch and Sidersky, and incorporating information concerning certain 13th months from Babylonian sources. Its warning (p. 25) of a possible day’s error in some of the months, and more for Jewish dates, should be heeded.

 

တာလမတ်။ စာမျက်နှာ ၁၀၁ တွင် ဗာဗုလုန်တာလမတ်ဆိုင်ရာ ထည့်သွင်းမှုကို ကြည့်ပါ။

Talmud. See entry The Babylonian Talmud on p. 101.

မဿဲအကြောင်းရင်းကျမ်း

The Gospel According to st. matthew

 

 

နိဒါန်း

introduction

 

၁. ခေါင်းစဉ်။ ရှိပြီးသား ဂရိဘာသာ သစ်ကျမ်းမူရင်းများတွင် ရှေးအကျဆုံးအမည်မှာ “မဿဲအရ” ဖြစ်သည်။ KJV တွင်ပေါ်လာသော ခေါင်းစဉ် “စိန့်မဿဲအရ ဧဝံဂေလိတရားတော်” သည် နောက်ပိုင်းမူရင်းများတွင် “စိန့်” မပါဘဲ တွေ့ရသည်။ Textus Receptus (စာမျက်နှာ ၁၄၂ ကိုကြည့်ပါ) တွင် “မဿဲအရ သန့်ရှင်းသော ဧဝံဂေလိတရားတော်” ဟူသော ခေါင်းစဉ်သည် နောက်ပိုင်းမူရင်းများတွင်သာ တွေ့ရသည်။ ကျမ်းစာများတွင် “ဧဝံဂေလိ” (ဂရိလို euaggelion) ဟူသော ဝေါဟာရသည် “သတင်းကောင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊ ယင်းသည် ယေရှု၏ဘဝနှင့် သွန်သင်ချက်များတွင် ဖော်ပြထားသော ကယ်တင်ခြင်းဆိုင်ရာ သတင်းကောင်းကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းကို ရေးထားသော မှတ်တမ်းအဖြစ် မသတ်မှတ်ပါ။ သို့သော် သစ်ကျမ်းကာလပြီးနောက်၊ ဤဝေါဟာရသည် ရေးသားထားသော မှတ်တမ်းများကို တစ်ခုချင်း သို့မဟုတ် စုပေါင်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။

1. Title. The most ancient of the extant Greek NT manuscripts entitle the book “According to Matthew.” The title appearing in the KJV, “The Gospel According to St. Matthew,” is found in the majority of the later manuscripts, but without the “Saint.” The title in the Textus Receptus (see p. 142), “The Holy Gospel According to Matthew,” is found only in late manuscripts. In the Scriptures the term “gospel” (Gr. euaggelion) means “good tidings”; that is, the good tidings of salvation as set forth in the life and teachings of Jesus. It is not applied to the written record itself. However, after the period of the NT the term was applied also to the writings themselves, either singly or collectively.

 

၂. ရေးသားသူ။ ရှေးခရစ်ယာန်စာရေးဆရာများသည် ဧဝံဂေလိလေးခုအနက် ပထမဆုံးကို တပည့်တော် မဿဲရေးသားသည်ဟု တသမတ်တည်း ထောက်ခံခဲ့ကြသည်။ အတွင်းပိုင်းသက်သေများအရ ဤစာအုပ်ကို ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ ကူးပြောင်းလာသော ဂျူးလူမျိုးတစ်ဦးက ရေးသားခဲ့ပုံရသည်။ ထိုသို့သောသူမှာ မဿဲဖြစ်သည် (မဿဲ ၉:၉; မာကု ၂:၁၄ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ)။ တပည့်တော်ဖြစ်ရန် မခေါ်မီ အခွန်ခံအရာရှိအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သူဖြစ်သဖြင့်၊ သမိုင်းဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းရေးသားရာတွင် အသုံးဝင်သော စာရင်းများထိန်းသိမ်းရာတွင် ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်ခဲ့ပေလိမ့်မည်။ ပွဲလမ်းတွင် သူ့ကိုယ်သူ ရိုးရှင်းစွာ ဖော်ပြထားပုံ (မဿဲ ၉:၁၀; လုကာ ၅:၂၉ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါ) သည် ယောဟန် (ယောဟန် ၂၁:၂၄) နှင့် မာကု (မာကု ၁၄:၅၁, ၅၂) တို့က သူတို့ကိုယ်သူတို့ ဖော်ပြပုံနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်ပြီး၊ ထို့ကြောင့် သူ၏ရေးသားမှုကို သွယ်ဝိုက်သက်သေအဖြစ် ယူဆနိုင်သည်။

2. Authorship. Ancient Christian writers unanimously and consistently attribute the first of the four Gospels to Matthew the disciple. Internal evidence indicates that the book was obviously written by a Jew converted to Christianity. Such was Matthew (Matt. 9:9; cf. Mark 2:14). Being a publican prior to his call to discipleship, he was presumably accustomed to preserving written records, a qualification doubtless of great value to one composing a historical narrative. The modest reference to himself at the feast (Matt. 9:10; cf. Luke 5:29) is comparable to the manner in which John (John 21:24) and possibly Mark (Mark 14:51, 52) refer to themselves, and hence may be an indirect testimony to his authorship.

 

အေဒီ ၁၄၀ ခန့်တွင် ဟီရာပိုလစ်မြို့မှ ပိုးပီးယပ်စ်က Eusebius (ချာ့ချ်သမိုင်း iii. ၃၉, Nicene နှင့် Post-Nicene Fathers, ၂ခုမြောက်စီးရီး၊ အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၁၇၃) မှ ကိုးကားခဲ့သည်မှာ “‘မဿဲသည် ဟီဘရူးဘာသာဖြင့် ဗျာဒိတ်စကားများ [ဆိုရိုးစကားများ] ကို ရေးသားခဲ့ပြီး၊ လူတိုင်းသည် ၎င်းတို့ကို မိမိတတ်နိုင်သလို ဘာသာပြန်ခဲ့သည်’” ဟူ၍ဖြစ်သည်။ နောက်ထပ်နှစ်ပင်လယ်ခုနှစ်အကြာတွင် အိုင်ရနီးယပ်စ်က Eusebius (ချာ့ချ်သမိုင်း v. ၈, Nicene နှင့် Post-Nicene Fathers, ၂ခုမြောက်စီးရီး၊ အတွဲ ၁၊ စာမျက်နှာ ၂၂၂) မှ ကိုးကားခဲ့သည်မှာ “‘မဿဲသည် ဟီဘရူးလူမျိုးများအကြား ၎င်းတို့၏ဘာသာစကားဖြင့် ဧဝံဂေလိကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်တွင် ပေတရုနှင့် ပေါလုတို့သည် ရောမမြို့တွင် တရားဟောပြီး ချာ့ချ်ကို တည်ထောင်နေကြသည်’” ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ဤထုတ်ပြန်ချက်များနှင့် နောက်ပိုင်းစာရေးဆရာများ၏ အလားတူထုတ်ပြန်ချက်များကို အခြေခံ၍ အချို့က မဿဲဧဝံဂေလိကို မူလက အာရမိတ်ဘာသာ (ပိုးပီးယပ်စ်နှင့် အိုင်ရနီးယပ်စ်တို့၏ “ဟီဘရူး”) ဖြင့် ရေးသားခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဂရိဘာသာသို့ ဘာသာပြန်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။ သို့သော် ဤသီအိုရီသည် အားလုံးလက်ခံမှုမရခဲ့ပါ။ ယခုအချိန်အထိ တင်ပြထားသော သက်သေများသည် ပြတ်သားမှုမရှိပါ။ ဂျူးလူမျိုးများအကြား “လက်ရာများ” များစွာသည် စကားဖြင့်သာ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်ကို သိရှိထားသောကြောင့်၊ ပိုးပီးယပ်စ်က မဿဲရေးသားသော ယေရှု၏ “ဗျာဒိတ်စကားများ” ကို ရေးသားထားသော မှတ်တမ်းထက် စကားဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်ဟု ရည်ညွှန်းသည်ဟု ယူဆရသည်။ အိုင်ရနီးယပ်စ်ထံမှ “ဧဝံဂေလိ” သည်လည်း စကားဖြင့်ဖြစ်နိုင်သည်။ ပိုးပီးယပ်စ်နှင့် အိုင်ရနီးယပ်စ်တို့သည် ယနေ့ကျွန်ုပ်တို့သိထားသော မဿဲဧဝံဂေလိကို ရည်ညွှန်းသည်ဟူသော သက်သေမရှိပါ။ ယနေ့ကျွန်ုပ်တို့သိထားသော မဿဲဧဝံဂေလိကို မူလက ဂရိဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည့် အကြောင်းအမျိုးမျိုးမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

About a.d. 140 Papias of Hierapolis, as quoted by Eusebius (Church History iii. 39, in Nicene and Post-Nicene Fathers, 2d series, vol. 1, p. 173), stated that “‘Matthew wrote the oracles [sayings] in the Hebrew language, and every one interpreted them as he was able.’” According to Irenaeus half a century later, as quoted by Eusebius (Church History v. 8, in Nicene and Post-Nicene Fathers, 2d series, vol. 1, p. 222), “‘Matthew published his Gospel among the Hebrews in their own language, while Peter and Paul were preaching and founding the church in Rome.’” On the basis of these and similar statements by later writers some have concluded that the Gospel of Matthew was originally written in Aramaic (the “Hebrew” of Papias and Irenaeus) and later translated into Greek. This theory, however, has not met with general acceptance. The evidence submitted to date is far from conclusive. In view of the fact that numerous “works” are known to have circulated among the Jews in oral form only, it is thought that Papias’ reference to Matthew’s writing of the “oracles” of Jesus designates an oral rather than a written composition, and that the “gospel” of Irenaeus may also have been an oral account. There is no evidence that Papias and Irenaeus refer to what we know today as the Gospel of Matthew. The reasons for concluding that the Gospel of Matthew as we have it today was originally written in Greek are as follows:

 

၁. မဿဲ၏ ဂရိဘာသာစာသားသည် ဘာသာပြန်လက်ရာတစ်ခု၏ လက္ခဏာများကို မပြသပါ။ အာရမိတ်ဘာသာစကားဟန်များသည် အခြားဧဝံဂေလိများတွင်လည်း တွေ့ရပြီး၊ ၎င်းတို့သည် စာရေးဆရာသည် ဂရိဘာသာဖြင့် ရေးနေစဉ် အာရမိတ်ဘာသာဖြင့် တွေးတောခဲ့သည်ကိုသာ ထင်ဟပ်စေနိုင်သည်။ ဗျာဒိတ်ကျမ်းတွင် အာရမိတ်ဘာသာစကားဖွဲ့စည်းမှုများစွာ ပြည့်နှက်နေသည်။

1. The Greek text of Matthew does not reveal the characteristics of a translated work. Supposed Aramaisms occur in the other Gospels also, and may reflect nothing more than that the writer thought in Aramaic as he wrote in Greek. The book of Revelation is replete with Aramaic idiomatic expressions.

 

၂. ဘာသာစကားနှင့် စတိုင်လ်၏ တူညီမှုသည် စာအုပ်ကို မူလက ဂရိဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်ဟူသော ထင်ရှားသော အထင်ကို ပေးသည်။

2. The uniformity of language and style convey the distinct impression that the book was originally written in Greek.

 

၃. မာကု၏ ဂရိဘာသာနှင့် အထူးသဖြင့်၊ လုကာ၏ ဂရိဘာသာနှင့် တူညီသော ဘာသာစကားဆိုင်ရာ တူညီမှုများသည် ဂရိဘာသာသည် ဘာသာပြန်ဖြစ်နိုင်ခြင်းကို ဖယ်ထုတ်ပြီး ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

3. The great linguistic similarities to the Greek of Mark, in particular, and to a less extent of Luke, seem to preclude the possibility of the Greek being a translation.

 

ဧဝံဂေလိလေးခု၏ မူလအစအကြောင်းကို စာမျက်နှာ ၁၇၅-၁၈၁ ကိုကြည့်ပါ။

Concerning the origin of the four Gospels see pp. 175-181.

 

၃. သမိုင်းဆိုင်ရာ နောက်ခံ။ ခရစ်တော်၏ တစ်သက်တာလုံးတွင် ပါလတ်စတိုင်းနယ်သည် ရောမအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်ရှိခဲ့ပြီး၊ ပုံပေးမှူးရောမ၏ တပ်ဖွဲ့များသည် အေဒီဘီစီ ၆၄-၆၃ တွင် ထိုဒေသကို သိမ်းပိုက်ကာ ဆီးရီးယားပြည်နယ်သို့ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ရောမလူမျိုးများမလာမီ နှစ်ပေါင်း ၈၀ ခန့် နိုင်ငံရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကို ခံစားခဲ့ရသော ဂျူးလူမျိုးများသည် နိုင်ငံခြားသား အရပ်သားနှင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်များ၏ ရှိနေမှုနှင့် အာဏာကို ပြင်းထန်စွာ မကျေမနပ်ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ရောမဆီးနိတ်မှ ဟေရုဒ်မင်းကြီး (အေဒီဘီစီ ၃၇-၄) ကို ပါလတ်စတိုင်းနယ်၏ အကြီးစားအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအတွက် ဘုရင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်းသည် ဂျူးလူမျိုးများ၏ ဘဝကို ပို၍ပင် ခါးသီးစေခဲ့သည်။ စာမျက်နှာ ၃၉-၄၂ ကိုကြည့်ပါ။

3. Historical Setting. Throughout the lifetime of Christ the land of Palestine was under the jurisdiction of Rome, whose legions, led by Pompey, subjugated the region and annexed it to the Roman province of Syria in 64–63 b.c. Having enjoyed political independence for some 80 years before the coming of the Romans, the Jews profoundly resented the presence and authority of foreign civil and military representatives. The appointment by the Roman Senate of Herod the Great (37–4 b.c.) as king over a large part of Palestine, made the lot of the Jews even more bitter. See pp. 39-42.

 

လွတ်လပ်ရေးလိုလားမှုသည် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ စွဲလမ်းမှုတစ်ခုဖြစ်လာပြီး နိုင်ငံတော်၏ ဘဝအလွှာတိုင်းနီးပါးကို ထိခိုက်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့်၊ ဤလိုလားမှုသည် ထိုခေတ်ကာလ၏ ဘာသာရေးတွေးခေါ်မှုနှင့် ဓမ္မဟောင်းကျမ်း၏ မစ္ဆယ်ယဆိုင်ရာ အပိုဒ်များကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှုကို အရောင်တင်ဆီးပေးခဲ့သည်။ ရောမလူမျိုးများက ဂျူးလူမျိုးများကို သိမ်းပိုက်ခြင်းသည် ဘုရားသခင်၏ ပညတ်များကို မနာခံခြင်း၏ တိုက်ရိုက်ရလဒ်ဖြစ်သည် (အတွဲ ၄၊ စာမျက်နှာ ၃၀-၃၃ ကိုကြည့်ပါ)။ မောရှေနှင့် ပရောဖက်များမှတစ်ဆင့် ဘုရားသခင်သည် မနာခံမှုနောက်တွင် လိုက်လာမည့် ဆင်းရဲဒုက္ခများကို သတိပေးခဲ့သည်။

Understandably, the desire for independence became a national obsession and affected practically every phase of national life. Above all else, this desire colored the religious thinking of the day and the interpretation of the Messianic passages of the OT. The subjugation of the Jews by Rome was the direct result of disobedience to the divine requirements (see Vol. IV, pp. 30-33). Through Moses and the prophets God had warned His people of the sufferings that would follow disobedience.

 

သဘာဝအလျောက် ဂျူးလူမျိုးများသည် ဆီဇာနှင့် ဟေရုဒ်တို့က ချမှတ်ထားသော နှစ်ထပ်ကွမ်းကို လွတ်မြောက်ရန် မျှော်လင့်ခဲ့ကြသည်။ မစ္ဆယ်ယဟု ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်သူများသည် ၎င်းတို့၏လူမျိုးများ၏ အခွင့်အရေးကို ထောက်ခံကာကွယ်ရန်နှင့် အမှားများကို ပြုပြင်ရန် ဓားရှည်ဖြင့် ထပ်ကျပ်ထမြှောက်ပြုခဲ့ကြသည်။ ဂျူးလူမျိုးများသည် ဓမ္မဟောင်းကျမ်း၏ မစ္ဆယ်ယဆိုင်ရာ ဗျာဒိတ်များသည် နိုင်ငံခြားဖိနှိပ်မှုမှ ဣသရေလကို ကယ်တင်ပြီး နိုင်ငံအားလုံးကို အောင်နိုင်မည့် နိုင်ငံရေးမစ္ဆယ်ယကို ကတိပြုထားသည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ နိုင်ငံရေးဆန္ဒများသည် မစ္ဆယ်ယမျှော်လင့်ချက်ကို ပုံပျက်စေခဲ့ပြီး၊ နာဇရက်ယေရှုသည် ဤမမှန်ကန်သော မျှော်လင့်ချက်များကို မဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ခဲ့သဖြင့်၊ နိုင်ငံတော်၏ မာနသည် ပရောဖက်များက သက်သေခံထားသော သူအား အသိအမှတ်ပြုခြင်းနှင့် လက်ခံခြင်းကို ထိရောက်စွာ တားဆီးခဲ့သည်။

Quite naturally the Jews looked for deliverance from the twofold yoke imposed upon them by Caesar and Herod. Repeatedly, would-be messiahs arose to champion the rights and redress the wrongs of their people—by the sword. The Jews fondly believed that the Messianic prophecies of the OT promised a political messiah who would both deliver Israel from foreign oppression and subdue all nations. The political aspirations thus distorted the Messianic hope, and since Jesus of Nazareth did not fulfill these false expectations, national pride effectively prevented the recognition and acknowledgment of Him as the One to whom the prophets had borne witness.

 

ဧဝံဂေလိများ၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ နောက်ခံအကြောင်းကို ပိုမိုပြည့်စုံစွာ ဆွေးနွေးရန် စာမျက်နှာ ၄၁-၆၇ ကိုကြည့်ပါ။

For a more complete discussion of the historical background of the Gospels see pp. 41-67.

 

၄. အကြောင်းအရာ။ ဧဝံဂေလိလေးခုစီတိုင်း၏ အကြောင်းအရာမှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ သခင်နှင့် ကယ်တင်ရှင် ယေရှုခရစ်၏ လူသားအဖြစ်ပေါ်ထွက်လာမှု၊ ပုံသာနဖြစ်သော ဘဝ၊ လူထုဝန်ဆောင်မှု၊ အစားထိုးသေဆုံးမှု၊ ရှင်ပြန်ထမြောက်မှု၊ နှင့် ကောင်းကင်သို့ တက်လှမ်းမှုတို့ဖြစ်သည်။ ဧဝံဂေလိလေးခုစလုံးသည် သစ်ကျမ်း၏ သန့်ရှင်းသော ကျမ်းစာစုစည်းမှု၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်လာခြင်းသည် မတော်မတရားမဟုတ်ပါ။ တစ်ခုချင်းစီတိုင်းသည် ဧဝံဂေလိဇာတ်ကြောင်းအတွက် ၎င်း၏ ထူးခြားသော ပံ့ပိုးမှုကို ပေးအပ်သည်။ ဘုရားသခင်၏သားတော်၏ ဤကမ္ဘာမြေသို့ တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုတွင် ပါဝင်သည့်အရာများသည် ယေရှုနှင့် အနီးကပ်ဆုံးဆက်နွယ်နေသူတစ်ဦးပင်လျှင် ထိုအံ့ဖွယ်ဘဝ၏ အသေးစိတ်အချက်အလက်များ၏ အရေးပါမှုကို နားလည်ရန် ခက်ခဲလှသည်။ ယေရှု၏ဘဝနှင့် ဝန်ဆောင်မှု၏ ပြည့်စုံသော ပုံရိပ်ကို အနာဂတ်မျိုးဆက်များအတွက် ထိန်းသိမ်းရန်၊ ဝိညာဉ်ရေးရာလှုံ့ဆော်မှုသည် လူလေးဦးကို ဧဝံဂေလိဇာတ်ကြောင်းကို မှတ်တမ်းတင်ရန် ဦးဆောင်ပြီး အရည်အချင်းပေးခဲ့သည်၊ ဖြစ်နိုင်သည်မှာ တစ်ဦးချင်းစီသည် ၎င်းတို့၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆွဲဆောင်မှုအရ ရှုထောင့်တစ်ခုစီကို ရေးသားခဲ့သည်။ ဧဝံဂေလိရေးသားသူတစ်ဦးစီသည် ၎င်းရေးသားရာတွင် ထူးခြားသော ရည်မှန်းချက်ဖြင့် လမ်းညွှန်ခံခဲ့ရသည်။ တစ်ဦးစီသည် အခြားသူများဖော်ပြထားသော ဖြစ်ရပ်များကို ချန်လှပ်ထားပြီး ၎င်း၏ထူးခြားသော အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ စာမျက်နှာ ၁၉၁, ၁၉၂ ကိုကြည့်ပါ။

4. Theme. The theme of each of the four Gospels is the incarnation, exemplary life, public ministry, vicarious death, resurrection, and ascension of our Lord and Saviour Jesus Christ. It was not by accident that all four Gospels became part of the sacred canon of the NT. Each has its own distinctive contribution to make to the Gospel narrative. So much was involved in the mission of the Son of God to this earth that it would have been difficult, if not impossible, even for one most closely associated with Jesus, to grasp the significance of every detail of that wonderful life. In order that there might be preserved for future generations as complete a picture as necessary of the life and ministry of Jesus, Inspiration led and qualified four men to preserve a record of the Gospel narrative, perhaps each from the point of view that appealed to him personally. Each of the four evangelists was guided by a distinct objective as he wrote. Each omitted certain incidents mentioned by the others and added details of his own. See pp. 191, 192.

 

ယေရှုမွေးဖွားချိန်တွင် ရောမကမ္ဘာ။

The Roman World at the Birth of Jesus.

 

 

 

ပန်းချီဆရာလေးဦးသည် ယေရှု၏ ပုံတူကို ထုတ်လုပ်ရန် ထိုင်နေသည့်အလား၊ တစ်ဦးစီသည် ရှုထောင့်အမျိုးမျိုးမှ ဖြစ်သည်။ တစ်ဦးစီအတွက် အကြောင်းအရာသည် တူညီသော်လည်း ရှုထောင့်သည် ကွဲပြားသည်။ ပုံတူလေးခုကို ပေါင်းစည်းလိုက်သောအခါ၊ ယေရှုအကြောင်း ပိုမိုပြည့်စုံပြီး ပြီးပြည့်စုံသော အယူအဆကို ပေးသည်။ ဧဝံဂေလိရေးသားသူလေးဦးမှ တင်ပြထားသော ပေါင်းစပ်ပုံရိပ်သည် ခရစ်တော်၏ဘဝကို မှန်ကန်သော ရှုထောင့်ဖြင့် မြင်နိုင်စေသည်။ ကယ်တင်ရှင်အကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့သိရန်လိုအပ်သမျှကို ဖော်ပြပြီးဖြစ်သည် (CW ၁၅၈ ကိုကြည့်ပါ)။

It is as if four painters sat down to produce a portrait of Jesus, each one from a different point of view. With each the subject is the same but the aspect is different. Taken together, all four portraits provide a more complete and perfect concept of Jesus than any single picture. The composite picture presented by the four evangelists enables us to see the life of Christ in true perspective. All we need to know about the Saviour has been revealed (see CW 158).

 

ဝိညာဉ်ရေးရာလှုံ့ဆော်မှုဖြင့် လမ်းညွှန်ခံရသော ဧဝံဂေလိရေးသားသူတစ်ဦးစီသည် ၎င်း၏ရှုထောင့်အရ ရည်မှန်းချက်အတွက် သင့်လျော်ဆုံးဟု ထင်ရသော ပုံစံဖြင့် ဖြစ်ရပ်များကို ရွေးချယ်ပြီး စီစဉ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်၊ ၎င်းတို့သည် အခြားသူများဖော်ပြထားသော ဖြစ်ရပ်များကို မကြာခဏ ချန်လှပ်ထားသဖြင့်၊ ဧဝံဂေလိဇာတ်ကြောင်း၏ အစိတ်အပိုင်းအမျိုးမျိုးကို ဆက်စပ်ပြီး ဖြစ်ရပ်များ၏ မှန်ကန်သော အစီအစဉ်တွင် တစ်ခုစီကို သတ်မှတ်ရန် တစ်ခါတစ်ရံ ခက်ခဲသည်။ “ကျမ်းစာများတွင် အမြဲတမ်း ပြည့်စုံသောအစီအစဉ် သို့မဟုတ် ထင်ရှားသော စည်းလုံးမှုမရှိပါ။ ခရစ်တော်၏ အံ့ဖွယ်ဖြစ်ရပ်များကို အတိအကျအစီအစဉ်အတိုင်း မပေးထားပါ” (EGW MS ၂၄, ၁၈၈၆)။ ခရစ်တော်၏ဘဝတွင် ဖြစ်ရပ်များ၏ အကြံပြုထားသော စီစဉ်မှုအတွက် စာမျက်နှာ ၁၉၆-၂၀၁ ကိုကြည့်ပါ။

Guided by Inspiration, each evangelist selected incidents and arranged them in the pattern that seemed most appropriate to the objective from his point of view. Thus, he often omitted incidents narrated by the others, with the result that it is at times difficult to correlate the various parts of the Gospel narrative and assign each its correct place in the sequence of events. “There is not always perfect order or apparent unity in the Scriptures. The miracles of Christ are not given in exact order” (EGW MS 24, 1886). For a suggestive arrangement of events in the life of Christ, see pp. 196-201.

 

ဧဝံဂေလိရေးသားသူတစ်ဦးစီသည် ၎င်း၏ ဧဝံဂေလိဇာတ်ကြောင်း၏ ရည်မှန်းချက်များနှင့်အညီ ယေရှုကို ၎င်း၏စာဖတ်သူများထံ ထူးခြားသောပုံစံဖြင့် မိတ်ဆက်ပေးသည်။ မဿဲနှင့် လုကာတို့သည် လူသားသားတော်အဖြစ် ၎င်း၏အခန်းကဏ္ဍကို အလေးထားဖော်ပြသည်။ မာကုနှင့် ယောဟန်တို့သည် ၎င်း၏ စစ်မှန်သော ဘုရားသခင်ဖြစ်မှုကို အလေးထားပြီး ဘုရားသခင်၏သားတော်အဖြစ် ညွှန်ပြသည်။ မဿဲသည် ယေရှုကို အာဗြဟံ၏သားတော်၊ ဂျူးလူမျိုး၊ ဘိုးဘေးများထံ ကတိပြုထားသော ကတိများကို ဖြည့်ဆည်းရန် လာရောက်သူအဖြစ် တင်ပြသည်။ လုကာသည် ၎င်း၏ အာဒံ၏သားတော် (လုကာ ၃:၃၈) အဖြစ်နှင့် ထို့ကြောင့် လူသားအားလုံး၏ ကယ်တင်ရှင်အဖြစ် ညွှန်ပြသည်။ ၎င်း၏ ဘုရားသခင်ဖြစ်မှုကို သဘောပေါက်ထားပြီး၊ မာကုသည် ၎င်း၏ ဘုရားသခင်၏သားတော်ဖြစ်ကြောင်း (မာကု ၁:၁) ရိုးရှင်းစွာ ဖော်ပြသည်။ ယောဟန်သည် ယေရှု၏ စစ်မှန်သော လူသားဖြစ်မှု (ယောဟန် ၁:၁၄) သည် ၎င်း၏ အကြွင်းမဲ့အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ဘုရားသခင်ဖြစ်မှုကို မထိခိုက်စေကြောင်း အတည်ပြုသည် (ယောဟန် ၁:၁-၃)။

Each of the four evangelists introduces Jesus to his readers in a characteristic manner, in keeping with the objectives of his Gospel narrative. Matthew and Luke both present Him with emphasis upon His role as the Son of man; Mark and John place emphasis upon His true divinity and point to Him as the Son of God. Matthew presents Jesus as the Son of Abraham, a Jew, the One who came in fulfillment of promises made to the fathers. Luke points to Him as the Son of Adam (Luke 3:38), and thus the Saviour of all mankind. Taking His divinity for granted, Mark simply states that He is the Son of God (Mark 1:1). John affirms that the true humanity of Jesus (John 1:14) in no way depreciates the fact that He is divine in the absolute sense of the word (John 1:1–3).

 

မဿဲဧဝံဂေလိ၏ ထူးခြားသော လက္ခဏာတစ်ခုမှာ ကယ်တင်ရှင်၏ တရားဒေသနာများနှင့် အခြားဟောပြောချက်များကို စာရေးဆရာက ပြည့်စုံစွာ ဖော်ပြထားပုံဖြစ်သည်။ သူသည် ခရစ်တော်ကို ကြီးမြတ်သော ဆရာအဖြစ် တင်ပြသည်။ ၎င်း၏ ဧဝံဂေလိတွင် အခြားဧဝံဂေလိများတွင် အကျဉ်းချုံးဖော်ပြထားသည် သို့မဟုတ် လုံးဝမဖော်ပြထားသော အဓိကဟောပြောချက်ခြောက်ခုကို အတော်အတန်အသေးစိတ်ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ (၁) တောင်ပေါ်တရားဒေသနာ၊ အခန်း ၅-၇၊ (၂) တပည့်တော်ဖြစ်မှုဆိုင်ရာ ဟောပြောချက်၊ အခန်း ၁၀၊ (၃) ပင်လယ်ကမ်းစပ်တရားဒေသနာ၊ ဥပမာများဖြင့်သာ ဖွဲ့စည်းထားသည်၊ အခန်း ၁၃၊ (၄) နှိမ့်ချမှုနှင့် လူသားဆက်ဆံရေးဆိုင်ရာ ဟောပြောချက်၊ အခန်း ၁၈၊ (၅) လူယုံတရားဖောက်ပြန်မှုဆိုင်ရာ ဟောပြောချက်၊ အခန်း ၂၃၊ (၆) ခရစ်တော်၏ ပြန်လည်ကြွလာမှုဆိုင်ရာ ဟောပြောချက်၊ အခန်း ၂၄, ၂၅။

One distinctive characteristic of the Gospel of Matthew is the completeness with which the author reports the sermons and other discourses of the Saviour. He presents Christ as the great Teacher. His Gospel contains six major discourses, reported at considerable length, which the other Gospels record either briefly or not at all. These are as follows: (1) the Sermon on the Mount, chs. 5–7, (2) the discourse on discipleship, ch. 10, (3) the Sermon by the Sea, consisting entirely of parables, ch. 13, (4) the discourse on humility and human relations, ch. 18, (5) the discourse on hypocrisy, ch. 23, (6) the discourse on Christ’s return, chs. 24, 25.

 

ဒုတိယအရေးကြီးသော လက္ခဏာတစ်ခုမှာ မဿဲရေးသားရာတွင် အဓိကအားဖြင့် စိတ်ထဲထားခဲ့သော စာဖတ်သူအုပ်စုနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဧဝံဂေလိ၏ အသွင်အပြင်များဖြစ်သည်။ ဤစာဖတ်သူအုပ်စုသည် ဂျူးခရစ်ယာန်များနှင့် မယုံကြည်သော ဂျူးလူမျိုးများဖြင့် အဓိကဖွဲ့စည်းထားပုံရသည်။ ၎င်း၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ နောက်ပိုင်းသူများကို ယေရှုသည် ဗျာဒိတ်များ၏ မစ္ဆယ်ယအဖြစ် ယုံကြည်ရန် ပြောင်းလဲစေရန်နှင့် ရှေ့သူများ၏ ယုံကြည်ခြင်းကို အတည်ပြုရန်ဖြစ်ပုံရသည်။ အခြားဧဝံဂေလိရေးသားသူများအားလုံးထက် ပေါင်းစပ်ထက်၊ မဿဲသည် ယေရှုကို ဓမ္မဟောင်းကျမ်း၏ ပုံသက်သေများက ညွှန်ပြထားသော သူဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ကို ဖြည့်ဆည်းပေးသူအဖြစ် တင်ပြသည်။ သူသည် ယေရှုကို “ပညတ်တရား” ကို ဖယ်ရှားရန်မဟုတ်ဘဲ ၎င်းကို ဖြည့်ဆည်းရန်လာသူအဖြစ် တင်ပြသည် (အခန်း ၅:၁၇)။ သူသည် ယေရှုကို အာဗြဟံ၏သားတော်နှင့် ဒါဝိဒ်၏သားတော်၊ နိုင်ငံတော်၏ဖခင်နှင့် အထင်ရှားဆုံးဘုရင်အဖြစ် တင်ပြသည်။

A second important characteristic has to do with those aspects of the Gospel that clearly reveal the kind of reading audience Matthew primarily had in mind as he wrote. This audience seems to have consisted largely of Jewish Christians and unbelieving Jews. It was evidently his purpose to convert the latter to faith in Jesus as the Messiah of prophecy, and to confirm the faith of the former. More than all the other Gospel writers combined, Matthew presents Jesus as the One to whom the types of the OT pointed forward and the One in whom they were fulfilled. He presents Jesus as coming, not to set aside “the law,” but to fulfill it (ch. 5:17). He presents Jesus as the Son of Abraham and the Son of David, the father of the nation and its most illustrious king.

 

မစ္ဆယ်ယ၏ ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ၎င်း၏နိုင်ငံတော်၏ သဘောသဘာဝဆိုင်ရာ မမှန်ကန်သော အယူအဆသည် ဂျူးလူမျိုးများကို သူ့ကို ပယ်ချရန် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ အိပ်မက်ထဲမှ မစ္ဆယ်ယသည် နိုင်ငံတော်ကို လွတ်လပ်ရေးနှင့် ကမ္ဘာ့အုပ်ချုပ်မှုသို့ ဦးဆောင်မည့် ကြီးမြတ်သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် မစ္ဆယ်ယသည် ဖြောင့်မတ်ခြင်း၏ဘုရင်၊ ၎င်းတို့၏ဘဝတွင် အပြစ်ကို အောင်နိုင်ရန်နှင့် စစ်မှန်သော ဝိညာဉ်ရေးလွတ်လပ်မှုကို ရရှိရန် ဦးဆောင်မည့်သူအဖြစ်၊ ၎င်းတို့သည် နားမလည်ခဲ့ကြပါ။ ဂျူးလူမျိုးများသည် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် ဆင်းရဲဒုက္ခခံရမည့် မစ္ဆယ်ယကို ဖော်ပြထားသော အပိုဒ်များကို ၎င်း၏ ဘုန်းတန်ခိုးကြီးသော အုပ်ချုပ်မှုကို ဟောကိန်းထုတ်ထားသော အခြားအပိုဒ်များနှင့် ပေါင်းစပ်ရန် မစွမ်းနိုင်ခဲ့သဖြင့်၊ ရှေ့သူများကို လျစ်လျူရှုပြီး နောက်သူများကို မမှန်ကန်စွာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည် (DA ၃၀, ၂၁၂, ၂၅၇, ၇၇၇ ကိုကြည့်ပါ)။ ဂျူးလူမျိုးများအတွက် ဤဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပုံရသော အပိုဒ်များသည် ဖြေရှင်းမရသော ဝိရောဓိတစ်ခုဖြစ်ပုံရသည်။ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့ယူဆသော ၎င်း၏ ဘုန်းတန်ခိုးနိုင်ငံတော်ကို သီးသန့်မျှော်လင့်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ကျေးဇူးတော်နိုင်ငံတော်အတွက် ၎င်းတို့၏ အစီအစဉ်များတွင် နေရာမရှိခဲ့ပါ၊ ၎င်းသည် ဘုန်းတန်ခိုးနိုင်ငံတော်အတွက် လိုအပ်သော မရှိမဖြစ်လိုအပ်ချက်ဖြစ်သည် (အခန်း ၄:၁၇; ၅:၂, ၃ ကိုကြည့်ပါ)။ မဿဲသည် အောင်နိုင်သော မစ္ဆယ်ယသည် ဆင်းရဲဒုက္ခခံရသော မစ္ဆယ်ယလည်းဖြစ်သည်ဟူသော အကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းရန် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးရှိခဲ့ပုံရသည်။ သူသည် ယေရှုသည် ဣသရေလ၏ဘုရင်နှင့် ဒါဝိဒ်ထံ ကတိပြုထားသော “အမျိုးအနွယ်” ဖြစ်ပြီး၊ ဆင်းရဲဒုက္ခခံရသော မစ္ဆယ်ယလည်းဖြစ်ကြောင်း ပြသခြင်းဖြင့် ဤပြဿနာကို ဖြေရှင်းသည်။ မဿဲ ၂:၁ ကိုကြည့်ပါ။

It was their false concept of the person of Messiah and of the nature of His kingdom that led the Jews to reject Him. The Messiah of their dreams was a great king who would lead the nation to independence and world supremacy. But of Messiah as the King of righteousness, the One who would lead them to conquer sin in their own lives and to realize true spiritual freedom, they had no understanding. The Jews were unable to reconcile those passages of the OT that envision a suffering Messiah with others that foretell His glorious reign, with the result that they ignored the former and misapplied the latter (see DA 30,  212,  257, 777). For the Jews these seemingly contradictory passages were apparently an insoluble paradox. They looked exclusively for what they took to be the kingdom of His glory—and found no place in their plans for the kingdom of His grace, the necessary prerequisite to the kingdom of glory (see on chs. 4:17; 5:2, 3). Matthew seems to have had a burden to resolve the dilemma that the conquering Messiah was also a suffering Messiah. He solves this problem by showing that Jesus was indeed the King of Israel and the “Seed” promised to David, yet also a suffering Messiah. See on Matt. 2:1.

 

မဿဲစာအုပ်ကို လေ့လာရာတွင် မှတ်သားရမည့် နောက်ထပ်အရေးကြီးသော အချက်တစ်ခုမှာ ဤဧဝံဂေလိသည် ခရစ်တော်၏ဘဝကို အချိန်စီစဉ်အစီအစဉ်အတိုင်းမဟုတ်ဘဲ ယုတ္တိဗေဒအရ၊ အကြောင်းအရာအလိုက် တင်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။ သေချာသည်မှာ၊ ယေရှု၏ဘဝနှင့် ဝန်ဆောင်မှု၏ အဓိကအဆင့်များကို စီစဉ်ရာတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် အချိန်စီစဉ်အစီအစဉ်ရှိသည်။ သို့သော် သတ်မှတ်ထားသော ကာလတစ်ခုအတွင်း ဖြစ်ရပ်များ၏ အစီအစဉ်သည် မဖြစ်မနေ မှန်ကန်သော အချိန်စီစဉ်အစီအစဉ်ကို လိုက်နာရန်မလိုအပ်ပါ။ တကယ်တော့، မဿဲသည် အခြားဧဝံဂေလိရေးသားသူများထက် မှန်ကန်သော အချိန်စီစဉ်အစီအစဉ်မှ ပိုမိုသွေဖည်သည်၊ ၎င်း၏အဓိကရည်မှန်းချက်မှာ ယေရှု၏ဘဝနှင့် တာဝန်ကို သူရေးသားရန် ရည်ရွယ်ချက်အတွက် ပံ့ပိုးပေးမည့် အယူအဆတစ်ခုကို ဖွံ့ဖြိုးစေရန်ဖြစ်သည်။ သူသည် ဖြစ်ရပ်များဖြစ်ပေါ်လာသည်နှင့် မှတ်တမ်းတင်သည့် မှတ်တမ်းရေးသူမဟုတ်ဘဲ၊ ရွေးချယ်ထားသော နိုင်ငံတော်၏ သမိုင်းတွင် ၎င်းတို့၏ နောက်ခံပိုင်း၌ ထိုဖြစ်ရပ်များ၏ အရေးပါမှုကို ရောင်ပြန်ဟပ်သည့် သမိုင်းပညာရှင်ဖြစ်သည်။ စာမျက်နှာ ၁၉၁, ၁၉၂ ကိုကြည့်ပါ။

Another important fact to remember in studying the book of Matthew is that this Gospel presents the life of Christ in essentially a logical, topical order, rather than a chronological one. To be sure, there is general chronological sequence in the arrangement of the major phases of Jesus’ life and ministry. But the sequence of events within any given period does not necessarily follow the true chronological order. In fact, Matthew deviates from strict chronological sequence to a greater degree than any of the other Gospel writers, his major objective being to develop a concept of the life and mission of Jesus that will contribute to his primary purpose in writing. He is not the chronicler, recording events as they transpire, but the historian, reflecting upon the significance of those events against the larger background of their setting in the history of the chosen nation. See pp. 191, 192.

 

၅. အကျဉ်းချုပ်။ အောက်ပါ အကျဉ်းချုံးအကျဉ်းချုပ်သည် ဧဝံဂေလိဇာတ်ကြောင်းကို မဿဲ၏ စီစဉ်မှုရည်ရွယ်ချက်ကို ထင်ဟပ်စေသည်။ ပိုမိုအသေးစိတ်သော၊ အချိန်စီစဉ်အစီအစဉ်အကျဉ်းချုပ်အတွက် စာမျက်နှာ ၁၉၆-၂၀၁ ကိုကြည့်ပါ။

I. မွေးဖွားခြင်း၊ နို့စို့ကလေးဘဝ၊ နှင့် ငယ်ရွယ်ဘဝ၊ ၁:၁ မှ ၂:၂၃။

 A. ယေရှုမွေးဖွားမှုမတိုင်မီ၊ ၁:၁-၂၅။

B. ယေရှု၏ ငယ်ရွယ်ဘဝ၊ ၂:၁-၂၃။

II. ဝန်ဆောင်မှုအတွက် ပြင်ဆင်ခြင်း၊ အေဒီ ၂၇၊ ဆောင်းဦးရာသီ၊ ၃:၁ မှ ၄:၁၁။

 A. ဗတ္တိဇံယောဟန်၏ ဝန်ဆောင်မှု၊ ၃:၁-၁၂။

 B. ဗတ္တိဇံခံယူခြင်း၊ ၃:၁၃-၁၇။

C. စုံစမ်းနှောင့်ယှက်ခြင်း၊ ၄:၁-၁၁။

5. Outline. The following brief outline reflects Matthew’s purpose in his arrangement of the Gospel story. For a more detailed, chronological outline see pp. 196-201.

I. Birth, Infancy, and Childhood, 1:1 to 2:23.

A. Before the birth of Jesus, 1:1–25.

B. The childhood of Jesus, 2:1–23.

II. Preparation for Ministry, Autumn, a.d. 27, 3:1 to 4:11.

A. Ministry of John the Baptist, 3:1–12.

B. The baptism, 3:13–17.

C. The temptation, 4:1–11.

 

III. ဂါလီလဲဧဝံဂေလိလုပ်ငန်း၊ ပသခါမှပသခါထိ၊ အေဒီ ၂၉-၃၀၊ ၄:၁၂ မှ ၁၅:၂၀။ A. ဂါလီလဲအစောပိုင်းလုပ်ငန်း၊ ၄:၁၂-၂၅။ B. တောင်ပေါ်တရားဒေသနာ၊ ၅:၁ မှ ၈:၁။ C. ယေရှု၏ရောဂါ၊ သဘာဝနှင့်နတ်ဆိုးများအပေါ်တန်ခိုးအာဏာ၊ ၈:၂ မှ ၉:၃၄။ D. ဧဝံဂေလိဟောပြောနည်းနှင့်ပတ်သက်သောညွှန်ကြားချက်၊ ၉:၃၅ မှ ၁၁:၁။

 E. ဗတ္တိဇံယောဟန်ထံမှတမန်အဖွဲ့၊ ၁၁:၂-၃၀။

 F. ဖာရိရှဲများနှင့်ပဋိပက္ခ၊ ၁၂:၁-၅၀။

G. ပင်လယ်ကမ်းဘေးတရားဒေသနာ၊ နိုင်ငံတော်ဆိုင်ရာဥပမာများ၊ ၁၃:၁-၅၂။

 H. ဂါလီလဲတွင်လူထုလုပ်ငန်းပိတ်သိမ်းခြင်း၊ ၁၃:၅၃ မှ ၁၅:၂၀။

IV. လူထုလုပ်ငန်းမှအနားယူခြင်း၊ နွေဦးမှဆောင်းဦးထိ၊ အေဒီ ၃၀၊ ၁၅:၂၁ မှ ၁၈:၃၅။

 A. ဂါလီလဲအနီးဝန်းကျင်ဒေသများတွင်လုပ်ငန်း၊ ၁၅:၂၁-၃၉။

 B. ဖာရိရှဲများနှင့်ထပ်မံပဋိပက္ခ၊ ၁၆:၁-၁၂။

C. လက်ဝါးကပ်တိုင်သို့မျှော်လင့်ခြင်း၊ ၁၆:၁၃ မှ ၁၇:၂၇။

D. လူ့ဆက်ဆံရေးတွင်နှိမ့်ချမှုပြဿနာ၊ ၁၈:၁-၃၅။

V. ပီရဲဧဝံဂေလိလုပ်ငန်း၊ ဆောင်းဦးမှနွေဦးထိ၊ အေဒီ ၁၉:၁ မှ ၂၀:၃၄။

 A. ပီရဲတွင်သင်ကြားခြင်းနှင့်ကုသခြင်း၊ ၁၉:၁ မှ ၂၀:၁၆။

B. ယေရုဆလင်သို့နောက်ဆုံးခရီး၊ ၂၀:၁၇-၃၄။

VI. ယေရုဆလင်တွင်နောက်ဆုံးလုပ်ငန်း၊ ပသခါ၊ အေဒီ ၃၁၊ ၂၁:၁ မှ ၂၇:၆၆။

 A. ကျမ်းပြုဆရာများနှင့်ဖာရိရှဲများနှင့်ပဋိပက္ခ၊ ၂၁:၁ မှ ၂၃:၃၉။

B. ခရစ်တော်ဒုတိယအကြိမ်ကြွလာခြင်းနှင့်ပတ်သက်သောညွှန်ကြားချက်၊ ၂၄:၁ မှ ၂၅:၄၆။

C. ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့်တရားစီရင်ခြင်း၊ ၂၆:၁ မှ ၂၇:၃၁။

 D. လက်ဝါးကပ်တိုင်တင်သတ်ခြင်းနှင့်သင်္ဂြိုဟ်ခြင်း၊ ၂၇:၃၂-၆၆။

VII. ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်း၊ ရှင်ပြန်ထမြောက်ပြီးနောက်ပေါ်ထွန်းခြင်းများ၊ ၂၈:၁-၂၀။

III. Galilean Ministry, Passover to Passover, a.d. 29–30, 4:12 to 15:20.

A. Early Galilean ministry, 4:12–25.

B. The Sermon on the Mount, 5:1 to 8:1.

C. Jesus’ power over disease, nature, and demons, 8:2 to 9:34.

D. Instruction on methods of evangelism, 9:35 to 11:1.

E. The delegation from John the Baptist, 11:2–30.

F. Conflict with the Pharisees, 12:1–50.

G. The Sermon by the Sea: parables of the kingdom, 13:1–52.

H. The close of public ministry in Galilee, 13:53 to 15:20.

IV. Retirement From Public Ministry, Spring to Autumn, a.d. 30, 15:21 to 18:35.

A. Ministry in regions bordering on Galilee, 15:21–39.

B. Further conflict with the Pharisees, 16:1–12.

C. Looking forward to the cross, 16:13 to 17:27.

D. The problem of humility in human relations, 18:1–35.

V. Peraean Ministry, Autumn to Spring, a.d.. 19:1 to 20:34.

A. Teaching and healing in Peraea, 19:1 to 20:16.

B. The last journey to Jerusalem, 20:17–34.

VI. Closing Ministry at Jerusalem, Passover, a.d. 31, 21:1 to 27:66.

A. Conflict with the scribes and Pharisees, 21:1 to 23:39.

B. Instruction regarding the second coming of Christ, 24:1 to 25:46.

C. The arrest and trial, 26:1 to 27:31.

D. The crucifixion and burial, 27:32–66.

VII. The Resurrection; Postresurrection Appearances, 28:1–20.