ဓမ္မရာဇဝင်စတုတ္ထစောင် ၂၃

 

အခန်းကြီး - ၂၃

¹ထိုအခါရှင်ဘုရင်သည် ယုဒပြည်သူ ယေရု ရှလင်မြို့သား အသက်ကြီးသူအပေါင်းတို့ကို ခေါ်၍၊
² ယုဒပြည်သူယေရုရှလင်မြို့သား၊ ယဇ်ပုရော ဟိတ်၊ ပရောဖက်၊ လူအကြီးအငယ်အပေါင်းတို့နှင့်တကွ ဗိမာန်တော်သို့တက်၍၊ ဗိမာန်တော်၌ တွေ့သော ပဋိညာဉ်ကျမ်းစာရှိသမျှကို သူတို့ရှေ့မှာ ဘတ်တော်မူ၏။
³ ရှင်ဘုရင်ကလည်း၊ ထာဝရဘုရားကို ဆည်းကပ် ပါမည်။ စီရင်ထုံးဖွဲ့ချက်ပညတ်တရားကို စိတ်နှလုံး အကြွင်းမဲ့စောင့်ရှောက်ပါမည်။ ဤကျမ်းစာ၌ပါသော ပဋိညာဉ်စကားအတိုင်း ကျင့်ပါမည်ဟု တိုင်နားမှာ ရပ်၍ အဓိဋ္ဌာန်ပြု၏။ လူအပေါင်းတို့သည်လည်း ထိုအဓိဋ္ဌာန်ကိုဝန်ခံကြ၏။
⁴ နောက်တဖန်ယဇ်ပုရောဟိတ်မင်း ဟိလခိ၊ ဒုတိယယဇ် ပုရောဟိတ်များနှင့် တံခါးစောင့်များတို့သည် ဗာလဘုရား၊ အာရှရပင်၊ မိုဃ်းကောင်းကင် တန်ဆာအဘို့ လုပ်သမျှသော အသုံးအဆောင်တို့ကို ဗိမာန် တော်ထဲက ထုတ်မည်အကြောင်း ရှင်ဘုရင်စီရင်သဖြင့်၊ ယေရုရှလင် မြို့ပြင်၊ ကေဒြုန်တော၌ မီးရှို့၍ပြာကို ဗေသလမြို့သို့ ဆောင်သွားကြ၏။
⁵ ယေရုရှလင်မြို့ပတ်လည် အစရှိသော ယုဒမြို့ ရွာ၌ မြင့်သော အရပ်တို့အပေါ်မှာ နံ့သာပေါင်းကို မီးရှို့ စေခြင်းငှါ၊ ယုဒရှင်ဘုရင် ခန့်ထားသော ယဇ်ပုရောဟိတ် တို့ကို၎င်း၊ ဗာလဘုရား၊ နေလရာသီစောင့် အစရှိသော မိုဃ်းကောင်းကင်တန်ဆာတို့အား နံ့သာပေါင်းကို မီးရှို့ သော သူတို့ကို၎င်း၊ သုတ်သင်ပယ်ရှင်းတော်မူ၏။
⁶ အာရှရပင်ကိုလည်း ဗိမာန်တော်ထဲကထုတ်၍ ယေရုရှလင်မြို့ပြင်၊ ကေဒြုန်ချောင်းသို့ ယူသွားသဖြင့်၊ ထိုချောင်းနားမှာ မီးရှို့ပြီးလျှင် ညက်ညက်ချေ၍၊ အမှုန့်ကို ဆင်းရဲသားသင်္ချိုင်းပေါ်မှာ ဖြန့်ဖြူးတော်မူ၏။
⁷ မိန်းမတို့သည် အာရှရပင်အဘို့ ကုလားကာကို ရက်ရာအရပ် ဗိမာန်တော်နားမှာ ယောက်ျားအလိုသို့ လိုက်တတ်သော မိန်းမလျှာတို့ နေရာအိမ်များကိုလည်း ဖျက်တော်မူ၏။
⁸ ယဇ်ပုရောဟိတ်အပေါင်းတို့ကို ယုဒမြို့ရွာတို့မှ မခေါ်ခဲ့၍၊ သူတို့သည် နံ့သာပေါင်းကိုမီးရှို့ရာမြင့်သော အရပ်များကို ဂေဗမြို့မှစ၍ ဗေရရှေဘမြို့တိုင်အောင် ညစ်ညှုးစေတော်မူ၏။ ယေရုရှလင်မြို့ဝန် ယောရှု၏ တံခါးဝလက်ဝဲဘက်နားမှာတည်သော မြို့တံခါး၏ ကုန်း တို့ကိုလည်း ဖြိုဖျက်တော်မူ၏။
⁹ မြင့်သောအရပ်နှင့်ဆိုင်သော ယဇ်ပုရောဟိတ် တို့သည်၊ ယေရုရှလင်မြို့ဗိမာန်တော် ယဇ်ပလ္လင်နားသို့ မချဉ်းရဘဲ၊ အပေါင်းအဘော်တို့နှင့် တဆေးမဲ့မုန့်ကို စားရ သော အခွင့်သာရှိကြ၏။
¹⁰ အဘယ်သူမျှ မိမိသားသမီးကို မောလုတ်ဘုရား အား မီးဖြင့် မပူဇော်နိုင်မည်အကြောင်း၊ ဟိန္နုံသား၏ ချိုင့်၌ရှိသော တောဖက်အရပ်ကိုလည်း ညစ်ညှုးစေတော် မူ၏။
¹¹ ယုဒရှင်ဘုရင်တို့သည် နေကိုပူဇော်၍၊ ဗိမာန် တော်ဝင်းပြင် အရာရှိနာသမ္မေလက်အိမ်နား၊ ဝင်းတော် တံခါးဝ၌ထားသော မြင်းတို့ကိုလည်း ပယ်ရှား၍ နေရထားတို့ကိုလည်း မီးရှို့တော်မူ၏။
¹² ယုဒရှင်ဘုရင်တို့သည် အာဟပ်မင်းတိုက်တော် အထက်ဆင့် အပေါ်မှာတည်ထားသော ယဇ်ပလ္လင်တို့နှင့် မနာရှေမင်းသည် ဗိမာန်တော်တန်တိုင်းနှစ်ရပ်တွင် တည်ထားသော ပလ္လင်တို့ကို ရှင်ဘုရင်ဖြိုချ ချေဖျက်၍ အမှုန့်ကို ကေဒြုန်ချောင်းထဲသို့ ပစ်တော်မူ၏။
¹³ ဣသရေလရှင်ဘုရင်ရှောလမုန်သည် ယေရုရှလင်မြို့အရှေ့၊ ဖျက်ဆီးခြင်းတောင်လက်ျာဘက်၌ ရွံရှာဘွယ်သော ဇိဒုန်ဘုရားအာရှတရက်၊ ရွံရှာဘွယ် သော မောဘဘုရား ခေမုရှ၊ ရွံရှာဘွယ်သော အမ္မုန်ဘုရားမိလကုံအဘို့ တည်သော ကုန်းတို့ကို လည်း ရှင်ဘုရင် ညစ်ညှုးစေတော်မူ၏။
¹⁴ ရုပ်တုဆင်းတုတို့ကို ချိုးဖဲ့၍ အာရှရပင်တို့ကို ခုတ်လှဲပြီးမှ၊ သူတို့တည်ရာအရပ်များကို လူသေအရိုးတို့ နှင့် ပြည့်စေတော်မူ၏။
¹⁵ ဣသရေလအမျိုးကို ပြစ်မှားစေသော နေဗတ် ၏သား ယေရောဗောင်သည်၊ ဗေသလမြို့၌တည်သော ကုန်းနှင့် ယဇ်ပလ္လင်ကိုလည်း ဖြိုချ၍ မီးရှို့ပြီးမှ ညက် ညက်ခြေတော်မူ၏။ အာရှရပင်ကိုလည်း မီးရှို့တော်မူ၏။
¹⁶ ယောရှိမင်းသည် လှည့်လည်၍ ကြည့်ရှုလျက်၊ ထိုတောင်ပေါ်မှာရှိသော သင်္ချိုင်းကို မြင်သောအခါ၊ လူကို စေလွှတ်၍ ထိုသင်္ချိုင်းထဲက လူသေအရိုးတို့ကို ထုတ်ပြီး လျှင်၊ ထိုအမှုကို အထက်ကဘော်ပြသော ဘုရားသခင် ၏လူ ဆင့်ဆိုသော ထာဝရဘုရား၏ စကားတော်အတိုင်း၊ အရိုးတို့ကို ယဇ်ပလ္လင်ပေါ်မှာ မီးရှို့၍ညစ်ညူးစေတော် မူ၏။
¹⁷ ယောရှိမင်းကလည်း၊ ငါမြင်သော ထိုမှတ် ကျောက်ကား အဘယ်သို့နည်းဟုမေးလျှင်၊ မြို့သားတို့က၊ ကိုယ်တော်သည် ဗေသလယဇ် ပလ္လင်၌ပြုတော်မူသော အမှုကို၊ ယုဒပြည်မှလာ၍ ဘော်ပြသော ဘုရားသခင်၏ လူသင်္ချိုင်းဖြစ်ပါသည်ဟု ပြန်လျှောက်ကြသော်၊
¹⁸ ရှင်ဘုရင်က၊ ရှိစေလော့။ ထိုသူ၏အရိုးတို့ကို အဘယ်သူမျှ မရွှေ့စေနှင့်ဟု မိန့်တော်မူသည်အတိုင်း သူ၏ အရိုးတို့နှင့် ရှမာရိမြို့မှ လာသောပရောဖက်အရိုး တို့ကို ရှိစေကြ၏။
¹⁹ ဣသရေလရှင်ဘုရင်တို့သည် အမျက်တော်ကို နှိုးဆော်ခြင်းငှါ၊ ရှမာရိမြို့ရွာတို့၌ မြင့်သောအရပ်ပေါ်မှာ တည်လုပ်သောအိမ်ရှိသမျှတို့ကိုလည်း ယောရှိမင်းသည် ပယ်ရှား၍၊ ဗေသလမြို့၌ ပြုသမျှအတိုင်း ပြုတော်မူ၏။
²⁰ မြင့်သော အရပ်နှင့် ဆိုင်သောယဇ်ပုရောဟိတ် အပေါင်းတို့ကိုလည်း ယဇ်ပလ္လင်ပေါ်မှာ ကွပ်မျက်၍၊ လူသေအရိုးတို့ကို မီးရှို့ပြီးမှ ယေရုရှလင်မြို့သို့ ပြန်တော် မူ၏။
²¹ တဖန်ရှင်ဘုရင်ကလည်း၊ ဤပဋိညာဉ်ကျမ်းစာ ၌လာသည်အတိုင်း၊ သင်တို့၏ဘုရားသခင်ထာဝရဘုရား အား ပသခါပွဲကို ဆောင်ကြလော့ဟု လူအပေါင်းတို့ကို မိန့်တော်မူ၏။
²² အကယ်၍ ဣသရေလအမျိုးကို အုပ်စိုးသော တရားသူကြီးလက် ထက်မှစ၍၊ ဣသရေလရှင်ဘုရင်နှင့် ယုဒရှင်ဘုရင်လက်ထက် ကာလပတ်လုံး၊ ထိုသို့သော ပသခါပွဲကို တခါမျှမဆောင်ကြ။
²³ ယောရှိမင်းကြီးနန်းစံ ဆယ်ရှစ်နှစ်တွင် ထိုပွဲကို ယေရုရှလင်မြို့၌ ထာဝရဘုရားအား ဆောင်ကြသတည်း။
²⁴ ထိုမှတပါး၊ ဗိမာန်တော်၌ ယဇ်ပုရောဟိတ် ဟိလ ခိတွေ့သော ကျမ်းစာ၌ပါသော စကားအတိုင်း ကျင့်လို သောငှါ၊ ယောရှိမင်းသည် စုန်း၊ နတ်ဝင်၊ တေရပ် ရုပ်တုမှ စ၍ ရုပ်တုဆင်းတုများကို၎င်း၊ ယေရုရှလင်မြို့နှင့် ယုဒ ပြည်လုံးတွင် ရွံရှာဘွယ်သောအရာ တွေ့သမျှတို့ကို၎င်း၊ သုတ်သင် ပယ်ရှင်းတော်မူ၏။
²⁵ မောရှေတရား၌ ပါသမျှကို ကျင့်သဖြင့်၊ စိတ် နှလုံး အကြွင်းမဲ့အစွမ်းသတ္တိရှိသမျှနှင့် ထာဝရဘုရား အထံတော်သို့ ပြောင်းလဲ၍၊ ယောရှိမင်းနှင့်တူသော ရှင်ဘုရင်တယောက်မျှ မဖြစ်စဖူး။ နောင်ကာလ၌လည်း မပေါ်မရှိ။
²⁶ သို့ရာတွင် မနာရှေသည် ထာဝရဘုရား၏ အမျက်တော်ကို နှိုးဆော်ခြင်းငှါ၊ ပြစ်မှားသော အပြစ် ရှိသမျှတို့ကြောင့်၊ ယုဒအမျိုး၌ ပြင်းစွာ အမျက်ထွက်၍ စိတ်တော်မပြေ။
²⁷ ဣသရေလအမျိုးကို ငါ့မျက်မှောက်မှ ပယ်ရှား သကဲ့သို့ ယုဒအမျိုးကိုလည်း ငါပယ်ရှားမည်။ ငါရွေးချယ် သော ယေရုရှလင်မြို့ကို၎င်း၊ အကြင်ဗိမာန်၌ငါ့နာမကို ငါတည်စေမည်ဟု ငါဆိုသော ဗိမာန်ကို၎င်း၊ ငါစွန့်ပစ် မည်ဟု မိန့်တော်မူ၏။
²⁸ ယောရှိပြုမူသော အမှုအရာကြွင်းလေသမျှတို့ သည် ယုဒရာဇဝင်၌ ရေးထားလျက်ရှိ၏။
²⁹ ထိုမင်းလက်ထက်၌ အဲဂုတ္တု ဖာရောဘုရင် နေခေါသည် ဥဖရတ်မြစ်တိုင်အောင် အာရှုရိရှင်ဘုရင်ကို စစ်ချီ၍၊ ယောရှိမင်းကြီးသည် ဆီးတားခြင်းငှါ ထွက်ရာ တွင်၊ မေဂိဒ္ဒေါမြို့မှာ မင်းချင်းတွေ့သောအခါ၊ ယောရှိမင်း သည် အသက်ဆုံးလေ၏။
³⁰ ကျွန်တို့သည် ရထားတော်ပေါ်မှာ တင်ပြီးလျှင်၊ မင်းကြီးသေစဉ်တွင် မေဂိဒ္ဒေါမြို့မှ ယေရုရှလင်မြို့သို့ ဆောင်သွား၍ သင်္ချိုင်းတော်၌ သင်္ဂြိုဟ်ကြ၏။ ပြည်သူ ပြည်သားတို့သည် ယောရှိသားယောခတ်ကို ယူ၍ဘိသတ် ပေးလျက် ခမည်းတော်အရာ၌ နန်းတင်ကြ၏။
³¹ ယောခတ်သည် အသက်နှစ်ဆယ်သုံးနှစ်ရှိသော်၊ နန်းထိုင်၍ ယေရုရှလင်မြို့၌ သုံးလစိုးစံလေ၏။ မယ်တော်ကား၊ လိဗနမြို့သား ယေရမိ၏ သမီးဟာမုတာလ အမည်ရှိ၏။
³² ထိုမင်းသည် ဘိုးဘေးပြုသမျှအတိုင်း ထာဝရ ဘုရား ရှေ့တော်၌ ဒုစရိုက်ကိုပြု၏။
³³ ဖာရောနေခေါသည် ထိုမင်းကို ယေရုရှလင် မြို့မှာ မင်းမပြုစေခြင်းငှါ ဟာမတ်ပြည်၊ ရိဗလမြို့မှာ အကျဉ်းထား၍၊ ယုဒပြည်၌ ငွေအခွက်တထောင်နှင့် ရွှေအခွက် တဆယ်ကိုအခွန် တောင်းလေ၏။
³⁴ ဖာရော နေခေါသည်လည်း၊ ယောရှိသား ဧလျာ ကိမ်ကို ခမည်းတော်အရာ၌ နန်းတင်၍ ယောယကိမ် အမည်သစ်ကိုပေး၏။ ယောခတ်ကို အဲဂုတ္တု ပြည်သို့ယူသွား၍ ထိုပြည်၌ ယောခတ်သည်သေ၏။
³⁵ ယောယကိမ်သည်လည်း ဖာရောဘုရင် အမိန့် တော်အတိုင်း၊ တပြည်လုံးတွင် ရွှေငွေခွဲ၍ ဖာရောဘုရင် အား အခွန်ဆက်ရ၏။ ပြည်သူပြည်သား အသီးအသီး တို့ကို ရွှေငွေခွဲသည်အတိုင်း၊ ကျပ်တည်းစွာ တောင်း၍ ဖာရောနေခေါအား ဆက်လေ၏။
³⁶ ယောယကိမ်သည် အသက်နှစ်ဆယ်ငါးနှစ် ရှိသော် နန်းထိုင်၍ ယေရုရှလင်မြို့၌ တဆယ်တနှစ် စိုးစံလေ၏။ မယ်တော်ကား၊ ရုမမြို့သား ပေဒဲယ၏သမီး ဇေဗုဒအမည်ရှိ၏။
³⁷ ထိုမင်းသည် ဘိုးဘေးပြုသမျှအတိုင်း ထာဝရ ဘုရားရှေ့တော်၌ ဒုစရိုက်ကို ပြု၏။

အနက်ဖွင့်ချက်။

၂၃:၁–၂၅ ပဋိညာဉ်စာချုပ်ကို တွေ့ရှိခြင်းသည် ယောရှိ၏ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ပိုမိုပြင်းထန်စေပြီး ဘုရားသခင်နှင့် ပဋိညာဉ်သစ်ချုပ်ဆိုရန် ဦးတည်စေခဲ့သည်။

23:1–25 The discovery of the Book of the Covenant intensified Josiah’s reforms and led to a renewal of the covenant with God.

 

၂၃:၂ ပဋိညာဉ်စာချုပ်။ ၂၂:၈ မှတ်ချက်ကိုကြည့်ပါ။

23:2 Book of the Covenant. See note on 22:8.

 

၂၃:၃ တိုင်တစ်တိုင်။ ယောရှိ၏တိုင်နားရပ်နေခြင်းသည် ဒါဝိဒ်မင်းဆက်၏အခွင့်အာဏာကို သင်္ကေတပြုသည် (၁၁:၁၄)။ သူ၏ပညတ်တို့ကို စောင့်ရှောက်ခြင်းငှာ။ ဤအခန်းငယ်တွင် တွေ့ရသော အသုံးအနှုန်းများစွာသည် တရားဟောရာကျမ်းမှ တိုက်ရိုက်ယူထားခြင်းဖြစ်သည်။

23:3 a pillar. Josiah’s standing by the pillar is symbolic of the authority of royal line of David (11:14). to keep His commandments. Many of the expressions found in this verse come straight from the book of Deuteronomy.

 

၂၃:၄ ကိဒရွန်း။ ယေရုရှလင်မြို့ရိုး၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသော ချိုင့်ဝှမ်း။ ဗေသလ။ ယေရောဗောင် ၁ မှ ထောင်ထားသော ရွှေရုပ်တုရှိသည့် မြို့နှစ်မြို့ထဲမှ တစ်မြို့။

23:4 Kidron. The valley located to the east of Jerusalem’s city wall. Bethel. One of the two cities in which there was a golden idol set up by Jeroboam I.

 

၂၃:၅ နေမင်း၊ လမင်း၊ ကြယ်အစုအဝေးများအား။ အာခတ်နှင့် မနာရှေလက်ထက်တွင်၊ နေနတ်ဘုရား ရှမာရှ၊ လနတ်ဘုရား ဆင်နှင့် ကြယ်နတ်ဘုရားမ အစ္စတာတို့ကို ယုဒနိုင်ငံတွင် ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ အချို့သော နိုင်ငံခြားနတ်ဘုရားများကို ဗိမာန်တော်အတွင်း၌ပင် ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။

23:5 to the sun, to the moon, to the constellations. During the reigns of Ahaz and Manasseh, the sun god Shamash, the moon god Sin, and the star goddess Ishtar were worshiped in Judah. Some of the foreign gods were worshiped even in the temple.

 

၂၃:၆ သင်္ချိုင်းပေါ်မှာ။ သင်္ချိုင်းပေါ်သို့ ဖုန်မှုန့်များဖြန့်ခြင်းသည် နတ်ဘုရားများနှင့် ရုပ်တုများကို အပြီးအပိုင် ဖျက်ဆီးခြင်းကို ဖော်ပြသည်။

23:6 on the graves. Scattering the dust on the graves indicates total destruction of the gods and idols.

 

၂၃:၇ ဖောက်ပြန်သောသူများ။ ယဇ်ပူဇော်ခြင်းဆိုင်ရာ ဖျော်ဖြေမှုတွင် ပါဝင်သူများ။

23:7 perverted persons. Those involved in ritual prostitution.

 

၂၃:၈ ဂေဘမြို့မှ ဗေရရှေဗမြို့အထိ။ ယောရှိသည် ယုဒနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်စွန်းမှ တောင်ဘက်စွန်းအထိ တစ်နိုင်ငံလုံးကို နိုင်ငံခြားကိုးကွယ်မှုများမှ သန့်စင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလိုသည်။

23:8 from Geba to Beersheba. This means that Josiah purged the whole country of foreign worship practices from the northernmost to the southernmost border of Judah.

 

၂၃:၁၀ တောဖက်။ မောလက်နတ်အား ကလေးများကို ယဇ်ပူဇော်ရာ ဟိန္နုမချိုင့်ဝှမ်းရှိ သတ်မှတ်ထားသောနေရာ။

23:10 Topheth. The designated place in the valley of Hinnom where children were offered to the god Molech.

 

၂၃:၁၁ မြင်းများ။ အဆီးရီးယားတွင် အဖြူရောင်မြင်းများကို အရေးကြီးသော ယဇ်ပူဇော်ခြင်းဆိုင်ရာ အခမ်းအနားများတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။

23:11 horses. White horses were used in important ritual functions in Assyria.

 

၂၃:၁၃ ဖောက်ပြန်ခြင်းတောင်း။ အာသနှင့် ဟေဇကိတို့၏ ယခင်သန့်စင်မှုများနှင့် မတူဘဲ၊ ယောရှိသည် သောလမုန်၏ ဘာသာပြောင်းမှု (၃ ရာ  ၁၁:၁–၁၃) မှ အထိမ်းအမှတ်များကိုပင် ဖယ်ရှားရန် ဝံ့ကြောင့်ဝံ့ခဲ့သည်။

23:13 the Mount of Corruption. In contrast with the previous purges by Asa and Hezekiah, Josiah dared to eliminate monuments even from Solomon’s apostasy (1 Kin. 11:1–13).

 

၂၃:၁၅ ဗေသလ။ ယုဒနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးနယ်နိမိတ်၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသောမြို့။ ဤအသေးစိတ်က ယောရှိသည် မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံတော်၏ ယခင်နယ်မြေသို့ပါ သူ၏ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ချဲ့ထွင်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။

23:15 Bethel. A city located north of Judah’s political border. This detail indicates that Josiah extended his reform into the former territory of the northern kingdom.

 

၂၃:၁၈ ရှမာရိ။ မြောက်ပိုင်းလူမျိုးများ၏ ယခင်မြို့တော်။ ဤအချိန်တွင် ဆီးရီးယားနှင့် ဗာဗုလုန်မှ ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရသူများ (၁၇:၂၄) နေထိုင်ကြသည်။ ယောရှိ၏အာဏာသည် ဒါဝိဒ်ကဲ့သို့ပင် အစ္စရေးနိုင်ငံတစ်ခုလုံးသို့ ကျယ်ပြန့်သည်။

23:18 Samaria. Former capital of the northern tribes. At this time it is populated by exiles from Syria and Babylonia (17:24). Josiah’s authority extends over all of Israel, just like David’s had.

 

၂၃:၂၁ ပသခါပွဲတော်။ မြောက်ပိုင်းတွင် တရားဝင်ယဇ်ပုရောဟိတ်များမရှိသောကြောင့်၊ ဤအရေးကြီးသောပွဲတော်ကို တရားဟောရာကျမ်း ၁၆:၅ အရ ယေရုရှလင်မြို့တွင်သာ ကျင်းပသည်။ လူမျိုးအားလုံးသည် ယေရုရှလင်တွင် ဤပွဲတော်ကို တက်ရောက်ကြသည်။

23:21 Passover. Since there is no legitimate clergy in the north, this important feast is celebrated in Jerusalem only, in accordance with the instruction in Deut. 16:5. All tribes attend this celebration in Jerusalem.

 

၂၃:၂၅ သူ၏ရှေ့မှောက်၌။ ယောရှိသည် ရှမွေလ၏ခေတ်ပြီးနောက် အစ္စရေးသမိုင်းတွင် နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြ၍မရသော ဘုရားသခင်အား အားစိုက်ထုတ်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

23:25 before him. Josiah’s dedicated service to God has no parallel in Israel’s history after the time of Samuel.

 

၂၃:၂၇ ယုဒကိုလည်းဖယ်ရှားမည်။ စာရေးသူသည် ယောရှိ၏ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများကြောင့်ပင် ယုဒပြည်၏အဆုံးသတ်ခြင်းကို တားဆီး၍မရကြောင်း ဖော်ပြသည်။

23:27 also remove Judah. The author makes the point that even Josiah’s reforms could not prevent the inevitability of Judah’s end.

 

၂၃:၂၉ အကူအညီအတွက်။ နိနေဝေမြို့ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် အဆီးရီးယားတပ်များ၏အကြွင်းအကျန်များသည် ဘာဗီလုံဖိအားကို ခုခံရန် ကြိုးစားနေသည်။ နေခိုသည် အဆီးရီးယားတပ်များကို ထောက်ခံရန် မြောက်ဘက်သို့ ချီတက်သည်။

23:29 to the aid. In spite of Nineveh’s fall, a remnant of Assyrian forces tries to resist the Babylonian pressure. Necho moves north to support the Assyrian army.

 

၂၃:၃၁ ယေဟောရှ။ ယောရှိ၏သား ရှလုမ်၏ ထီးနန်းအမည် (ယေ ၂၂:၁၁)။

23:31 Jehoahaz. The throne name of Josiah’s son Shallum (Jer. 22:11).

 

၂၃:၃၃ ရိဗလ။ ဆီးရီးယားမြောက်ပိုင်းရှိ အရေးပါသောမြို့ဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဆီးရီးယား-ပါလက်စတိုင်းဒေသ၌ ဘာဗီလုံတို့၏စစ်ဆင်ရေးများအတွက် ဌာနချုပ်ဖြစ်လာသည်။ တန် ၁၀၀။ အလေးချိန် ၃.၇၅ တန် (၃.၄ တန်)။ တန် ၁။ အလေးချိန် ၇၅ ပေါင် (၃၄ ကီလိုဂရမ်)။

23:33 Riblah. An important city in north Syria which later serves as Babylonian headquarters during their military expedition in Syria-Palestine. one hundred talents. About 3 3/4 tons (3.4 t). a talent. About 75 pounds (34 kg).

 

၂၃:၃၄ ယောယာခိမ်။ "ထာဝရဘုရားတည်ထောင်တော်မူသည်" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသော ယုဒပြည်၏ဤဘုရင်သည် အီဂျစ်ဘက်မှ ရပ်တည်ကာ ယုဒပြည်၏ယခင်ဘုန်းတန်ခိုးကို ပြန်လည်ရရှိမည်ဟု မျှော်လင့်ခဲ့သည်။ သစ္စာခံကတိသစ္စာပြုချိန်တွင် "ဧလိယာခိမ်" ("ဘုရားသခင်တည်ထောင်တော်မူသည်") မှ "ယောယာခိမ်" သို့ အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။

23:34 Jehoiakim. This king of Judah, whose name means “the Lord establishes,” sides with Egypt, hoping that he will be able to restore Judah’s former glory. During a loyalty oath his name was changed from “Eliakim” (“God establishes”).